Dr Tomasz Połomski Właściwości języka prawnego rozważania definicyjne

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Dr Tomasz Połomski Właściwości języka prawnego rozważania definicyjne"

Transkrypt

1 Dr Tomasz Połomski Właściwości języka prawnego rozważania definicyjne Język to system znaków (prymarnie dźwiękowych, wtórnie pisanych i innych), który służy do porozumiewania się w obrębie danej społeczności. Jest tworem społecznym, tj. wspólnym wszystkim członkom danej społeczności (nazwanej społecznością języka), w przeciwnym wypadku niemożliwe byłoby porozumiewanie się (Polański 2003:269). Jest specyficznym, konwencjonalnym, umownym systemem znaków powstałym i utrwalonym historycznie. Bazuje na procesach myślowych danego użytkownika języka, rozwija się i jest uwarunkowany społecznie. Wielu językoznawców podejmowało i nadal podejmuje próbę scharakteryzowania języka. Implikuje to nowe odkrywcze wnioski. Jako jeden z pierwszych zainteresował się tym problemem Ferdinand de Saussure. Odróżnił język langue jako całokształt reguł językowych, abstrakcyjny system znaków, który może być synchronicznie lub diachronicznie opisywany, od mówienia parole dotyczącego człowieka jako indywiduum. Następnie Noam Chomsky, twórca gramatyki generatywnej, wyróżnił kompetencję językową (linguistic competence) oraz realizację lub wykonanie językowe (linguistic performance) (Chomsky 1965; por. Duszak 1998:252 i n.). Z kolei Wiener uznał, że język to inna nazwa komunikacji, jak również słowo używane na określenie kodów, za pośrednictwem których porozumiewanie dochodzi do skutku (Wiener 1961:81 i n.). Stwierdził, że system komunikacji odbywa się za pośrednictwem kodowania oraz rozkodowywania danych informacji przez użytkowników języka danej społeczności. W ujęciu Milewskiego (2004:21) język to system norm społecznych, trwałych i abstrakcyjnych, regulujących tę część znaków mowy, która ma charakter sygnałów semantycznych, konwencjonalnych, dwuklasowych i fonemowych. W takiej sytuacji stosowanie języka w różnych kontekstach społecznych, zależnie od posiadanego zasobu słownictwa, od klasy społecznej, wykonywanych zawodów, musi być wspólne wszystkim członkom społeczności (por. Malinowski 2006:15). 1

2 W najnowszym ujęciu językoznawczym język definiuje się jako zbiór dostępnych dla użytkowników języka środków służących symbolizacji myśli i komunikacji tych symbolizacji (Taylor 2007:36). Zatem artykułowanie myśli odbywa się za pomocą języka przy zastosowaniu materiału leksykalnego oraz określonych struktur morfologiczno-semantycznych, których dostarcza ten język, zależnie od celu i toku prowadzonej rozmowy. Ma on charakter symboliczny. Wykorzystując powyższe rozważania, można pokusić się o dokonanie charakterystyki języka stosowanego w tekstach prawnych. Rozróżniamy: a) Język prawny, w którym sformułowane są ustawy, rozporządzenia zarządzenia, statuty itp. Jest to język prawodawcy, który formułuje akty normatywne. Nazywamy go zatem idiolektem prawodawczym; b) Język prawniczy, w którym sporządzane są orzeczenia sądowe, decyzje administracyjne. Prawnicy używają go do interpretacji norm prawnych. (Gizbert-Studnicki 1986:33 i n.; Malinowska 2001:13). Język prawny może być uznawany za rodzaj języka etnicznego w tym sensie, że jest to język, którego używają członkowie danej społeczności i wspólnoty językowej. Pojęcie wspólnoty językowej rozumiane jest bardzo szeroko. Określa zawsze grupę osób, która pozostaje w stałym kontakcie językowym ze sobą i stosuje dany język, zrozumiały dla tej grupy (Gizbert-Studnicki 1986:38), czyli język naturalny, który ukształtował się wewnątrz jakiegoś społeczeństwa etnicznego i język, w pewnym sensie sztuczny, który kreowany jest przez pewną grupę ludzi. Grupa ta jest odgraniczona od reszty społeczeństwa (Gizbert-Studnicki 1986:36). W przypadku języka prawnego należą do niej prawnicy i prawodawcy, którzy kształtują hermetyczną terminologię prawa, przeznaczoną przede wszystkim dla pewnej grupy docelowej, do której zaliczają się oni sami, jak również osoby z kręgów zainteresowanych prawoznawstwem. Można zatem uznać, że język prawny jest odmianą wyznaczoną sytuacyjnie (Gizbert-Studnicki 1986:42), tzn. że ( ) poszczególne właściwości językowe tekstów prawnych wyznaczane są przez cechy sytuacji społecznych, w których teksty prawne funkcjonują jako narzędzia komunikacji językowej (Ibidem). Z kolei Andrzej Malinowski (2006:21 i 23) język prawny nazywa językiem rodzajowym (generycznym), specjalistycznym (technolektem). Używany jest przez określone grupy społeczne w różnym wieku i wykonujących rożne zawody. 2

3 Malinowski odnosi język rodzajowy do języka powszechnego. Język rodzajowy odróżniają słowa i wyrażenia niespotykane w języku powszechnym, których znaczenia, reguły składniowe wyrażeń złożonych są zupełnie inne niż w języku powszechnym (Malinowski 2006:22). Podobną teorię na temat języka prawnego ma Jerzy Pieńkos (1999:71), uznając go za specjalistyczny podsystem języka etnicznego, podsystem, którego słownictwo, kolokacje, frazeologia tworzą wspólną całość. Do cech charakterystycznych języka specjalistycznego, jakim jest język prawny należą między innymi: precyzyjność, depersonalizacja autora wypowiedzi, przewaga terminów rzeczownikowych (ich zadaniem jest nazywanie, czyli porządkowanie świata), ścisły związek pomiędzy pojęciem a jego nazwą (Malinowski 2006:23). Język prawa z punktu widzenia wiedzy na jego temat należy do metajęzyków specjalistycznych. Odnosi się do grupy docelowej prawników i prawodawców, ale cechuje się szerokim zasięgiem użycia. Zachowuje wszystkie właściwości gramatyczne i leksykalno-fonologiczne języka ogólnego. Powinien być jasny i zrozumiały dla przeciętnego odbiorcy. Musi być przystępny i komunikatywny (por. Luttermann 2001:160 i 171). Przeciętny obywatel nie ma przygotowania do udziału w komunikacji w sferze administracyjno-prawnej i nie zna specyfiki tej sfery życia społecznego (Gajda 2004a:28). Zastanawiające jest więc to, że skoro można napisać interpretację przepisów prawnych zrozumiałą dla wszystkich, dlaczego nie można w bardziej przystępny sposób formułować przepisów. Czy język prawny przechodziłby wtedy na płaszczyznę języka potocznego, którego cechami są wieloznaczność i nieścisłość? Język potoczny to język codziennego użytku. Pojawiają się w nim wypowiedzi eliptyczne, przenośnie, wulgaryzmy, wypowiedzi uchodzące za sloganowe. Tych elementów w żadnym wypadku nie może zawierać język prawny. Gdyby jednak można było zawęzić język potoczny do najważniejszego słownictwa interpretującego na poziomie obywatela laika, wówczas zasięg i grono nadawczo-odbiorcze języka potocznego zostałoby zawężone (Choduń 2004:79). Taki zabieg pozwoliłby wszystkim zainteresowanym rozumieć teksty prawne. Niektórzy sugerują, iż komplikowanie wypowiedzi prawniczej leży w interesie środowiska prawniczego, któremu odpowiada pewna hermetyczność i niedostępność aktów urzędowych. Podyktowane jest to nie tylko opłacalnością interpretacji takich tekstów, lecz również wzmocnieniem poczucia własnej wartości prawników i prawodawców. 3

4 Z przytoczonych koncepcji na temat języka prawnego można wywnioskować, iż jest on częścią języka urzędowego. Mówiąc ogólniej, jest nie tyle samodzielnym językiem, ale składnikiem całej wiedzy językowej tych, którzy budują teksty prawne, bądź posługują się nimi. Niemniej jednak temu podsystemowi języka przysługuje określona kompetencja pragmatyczna. Język ogólny to baza dla języka prawnego. Jerzy Podracki (1998:113) określa język ogólny jako upowszechnioną odmianę kulturalną języka narodowego, będącą środkiem porozumiewania się we wszystkich dziedzinach. Z kolei język prawny to taka odmiana języka, w której formułowane są teksty prawne ( ) (Zieliński 1999:50, por. Malinowski 2006). W przypadku tekstów prawnych nie ma mowy o indywidualnym, tj. swobodnym używaniu języka, ponieważ teksty i formuły prawne mają określoną budowę i strukturę. Składają się z terminów, które wchodzą w skład zwrotów, te z kolei tworzą zdania powiązane ze sobą treściowo i gramatycznie. Każdy termin może cechować polisemia (wieloznaczność), jak i homonimia. Kreowaniu świata tekstów prawnych sprzyja tworzenie się określonych modeli sytuacyjnych. Na modelowe sytuacje prawne zawarte w tekście prawnym składają się odpowiednie struktury leksykalno-gramatyczne. Taką sytuację zauważamy m.in. w zarządzeniach, regulaminach czy statutach. Przykładowo statuty spółek tworzą odmienne uwarunkowania prawne od statutów innych przedsiębiorstw, a co za tym idzie wymagają zastosowania pożądanej dla nich leksyki. Aby wypowiedź prawna tworzyła rzeczywistość prawną i informowała o niej, musi zawierać dostosowaną do niej terminologię, zgodną z przedmiotem regulacji. Terminologia powinna być tak dobrana, aby sformułowania ułatwiały w najwyższym stopniu zrozumienie tekstu prawnego. Przy warunkach tworzenia przez wypowiedź prawną rzeczywistości prawnej warto byłoby się posłużyć terminem warunki fortunności aktu mowy i konstytutywne akty mowy (uproszczona typologia kognitywistyczna). Realizują one różne intencje komunikacyjne, ale ich wspólną cechą jest fakt tworzenia przez nie nowej sytuacji społecznej, pod warunkiem że spełnione są wszystkie warunki fortunności. Każda wypowiedź prawna osadzona jest w pewnym kontekście językowym, czyli jest to otoczenie wypowiedzeniowe danego elementu językowego, które pozostaje w bezpośrednim lub pośrednim związku z elementem i wpływa modyfikująco na jego funkcję znaczeniową lub składniową (Malczewski 1993:105). Można zatem rozróżnić świat kontekstów, które mają bliższy lub dalszy związek ze 4

5 światem wypowiedzi prawnych (kontekst najbliższy i kontekst szerszy oraz minikontekst, mediakontekst i makrokontekst). Głównymi składnikami tekstów prawnych są rzeczowniki i czasowniki. Pełnią rolę nośników treści. Rzeczowniki wskazują: a) adresata normy; b) recypienta cudzych obowiązków; c) element charakterystyki należnego lub dopuszczalnego zachowania się; d) okoliczności zastosowania normy (Zieliński 2002:151). Rzeczowniki wchodzą zatem w skład wypowiedzi dyrektywnych (dyrektywalnych). Do najczęściej występujących dyrektyw należą m.in. pozwolenie, zobowiązanie, uprawnienie, ostrzeżenie, nakaz i obowiązek (Połomski 2005:163). Natomiast czasowniki występujące w aktach normatywnych na poziomie dyrektywnym pełnią funkcję czasowników performatywnych (wykonawczych), np. powinien, jest obowiązany, może itd. Austin dzieli wypowiedzi performatywne na (za Malinowski 2006:99): a) Wyrażenia performatywne eksplicytnie: zawierające czasownik performatywny. Performatywy zdolne są nazywać i jednocześnie na podstawie swej mocy illokucyjnej stwarzać pewien stan rzeczy (Pisarkowa 1976:268). Znaczenia wyżej wymienionych performatywów nie da się jednoznacznie określić, gdyż zależy ono od kontekstu, w którym się znajdują. Za pomocą czasowników performatywnych (deontycznych lub operatorów deontycznych) prawodawca statutu formułuje różnorodne dyrektywy postępowania w określonej sytuacji (por. Malinowski 2006:104). b) Wyrażenia performatywne implicytnie (prymarnie): nie zawierają czasownika performatywnego, tylko czasownik dyrektywalny, który orzeka o działaniu bądź działaniach, które prawodawca reguluje w danym tekście prawnym; czasownik ten zawiera opis zachowania podmiotów podległych kompetencji (Malinowski 2006:115). Czasowniki te spełniają obok funkcji dyrektywalnej, funkcję informującą odbiorcę tekstu statutu o istnieniu pewnego stanu rzeczy, pewnej rzeczywistości prawnej, z góry określonej przez prawodawcę. Zwroty występujące w tekstach prawnych mogą być z jednej strony niedookreślone, z drugiej zaś nieostre (nieprecyzyjne). Brak precyzji w określaniu nazw w języku prawnym polega na tym, że pomimo znajomości cech charakterystycznych danego przedmiotu, nie zawsze potrafimy się o nim 5

6 wypowiedzieć, czy jest on, czy nie jest desygnatem określonej nazwy, ( ) czy wchodzi do jej aktualnego zakresu, czy nie wchodzi (Zieliński 2002:165). Treść zwrotu niedookreślonego nie jest wyraźna, a osoba chcąca go scharakteryzować nie jest w stanie tego zrobić, to znaczy nie potrafi wskazać pełnego zespołu cech składających się na treść danego zwrotu, ( ) treść słownikowa danego zwrotu jest niepełna ( ) (trudno stwierdzić, czy da się ją przypisać jakiemuś przedmiotowi, czy nie) (Zieliński 2002:163). Zdaniem Macieja Zielińskiego (2002) charakterystyczne dla tekstów prawnych jest występowanie archaizmów i eufemizmów. Natomiast słownictwo kolokwialne, ekspresywne oraz wszelkiego rodzaju dysfemizmy i wulgaryzmy się tu nie pojawiają. Wprowadzane jest natomiast słownictwo specjalistyczne związane z przedmiotem regulacji (por. Gizbert-Studnicki 1986). Zauważalne są liczne neologizmy oraz zapożyczenia, które z biegiem czasu zostały wchłonięte przez język ojczysty. W moich kolejnych artykułach omówię bliżej leksykę specjalistyczną występującą w różnych aktach normatywnych. BIBLIOGRAFIA Brodziak K., 2004, O lingwistycznym statusie języka prawnego. W: Język Prawo Społeczeństwo. Red. E. Malinowska, Opole. Choduń A., 2004, Język prawny a język potoczny. W: Język Prawo Społeczeństwo. Red. E. Malinowska, Opole. Chomsky N., 1965, Aspects of the Theory of Syntax, Cambridge. Duszak A., 1998, Tekst, dyskurs, komunikacja międzykulturowa, Warszawa. Felder E., 2003, Juristische Textarbeit im Spiegel der Öffentlichkeit. Studia Linguistica Germanica, Berlin New York. Gajda S., 2004, Język administracyjno-prawny w perspektywie językoznawczej i prawoznawczej. W: Język Prawo Społeczeństwo. Red. E. Malinowska, Opole. Galindo F., 1993, Die Reinheit der Sprache als Voraussetzung einer juristischen Methodenlehre. W: Sprache, Performanz und Ontologie des Rechts. Festgabe 6

7 für Kazimierz Opałek zum 75. Geburtstag. Red. W. Krawietz, J. Wróblewski, Berlin. Gizbert-Studnicki T., 1986, Język prawny z perspektywy socjolingwistycznej. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z nauk politycznych, z. 26, Kraków. Grucza F., 1983, Zagadnienia metalingwistyki. Lingwistyka i jej przedmiot, lingwistyka stosowana, Warszawa. Kurcz I., 1992, Język a psychologia, Warszawa. Luttermann K., 2001, Gesetzesinterpretation durch Juristen und Laien: Ein rechtslinguistischer Beitrag zum Nötigungstatbestand. W: Linguistische Berichte, Heft 186. Red. G. Grewendorf, A. von Stechow, Hamburg. Malczewski J. (red.), 1993, Szkolny słownik nauki o języku, Warszawa. Malinowska E., 2001, Wypowiedzi administracyjne struktura i pragmatyka, Opole. Malinowski A., 2006, Polski język prawny. Wybrane zagadnienia, Warszawa. Milewski T., 2004, Językoznawstwo, Warszawa. Pieńkos J., 1999, Podstawy juryslingwistyki. Język w prawie prawo w języku, Warszawa. Pisarkowa K., 1976, Pragmatyczne spojrzenie na akty mowy, Polonica II. Podracki J. (red.), 1998, Szkolny słownik nauki o języku, Warszawa. Polański K. (red.), 2003, Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, Wrocław Warszawa Kraków. Połomski T., 2005, Struktura i język statutu na przykładzie Statutu Opolskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Kwartalnik Opolski nr 2-3, Opole. Saussure de F., 1967, Grundlagen der allgemeinen Sprachwissenschaft, Der Kreislauf des Sprechens p 14, Berlin. Taylor J. R., 2007, Gramatyka kognitywna, Kraków. Wiener N., 1961, Cybernetyka a społeczeństwo, Warszawa. Zieliński M., 1999, Języki prawne i prawnicze. W: Polszczyzna Orędzie o stanie języka na przełomie tysiącleci. Red. W. Pisarek, Kraków. Zieliński M., 2002, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki. Wydanie drugie, Warszawa. 7

I. DLACZEGO I DLA KOGO NAPISAŁEM TĘ KSIĄŻKĘ?... 13 II. JĘZYK OSOBNICZY A JĘZYK SYTUACYJNY...

I. DLACZEGO I DLA KOGO NAPISAŁEM TĘ KSIĄŻKĘ?... 13 II. JĘZYK OSOBNICZY A JĘZYK SYTUACYJNY... I. DLACZEGO I DLA KOGO NAPISAŁEM TĘ KSIĄŻKĘ?.... 13 II. JĘZYK OSOBNICZY A JĘZYK SYTUACYJNY............ 17 1. Niepowtarzalność języka każdego z nas.................. 17 1.1. Nasz język indywidualny...........................

Bardziej szczegółowo

W obrębie polskiego języka narodowego należy wydzielić dwa systemy:

W obrębie polskiego języka narodowego należy wydzielić dwa systemy: Wykład nr 2 W obrębie polskiego języka narodowego należy wydzielić dwa systemy: a) polszczyznę ogólną (zwaną literacką); b)polszczyznę gwarową (gwary ludowe). Jest to podział dokonany ze względu na zasięg

Bardziej szczegółowo

Z punktu widzenia kognitywisty: język naturalny

Z punktu widzenia kognitywisty: język naturalny Z punktu widzenia kognitywisty: język naturalny Wykład I: Czym jest język? http://konderak.eu/pwk13.html Piotr Konderak kondorp@bacon.umcs.lublin.pl p. 205, Collegium Humanicum konsultacje: czwartki, 11:10-12:40

Bardziej szczegółowo

Co to jest znaczenie? Współczesne koncepcje znaczenia i najważn. i najważniejsze teorie semantyczne

Co to jest znaczenie? Współczesne koncepcje znaczenia i najważn. i najważniejsze teorie semantyczne Co to jest znaczenie? Współczesne koncepcje znaczenia i najważniejsze teorie semantyczne Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego 1 Koncepcje znaczenia 2 3 1. Koncepcje referencjalne znaczenie jako byt

Bardziej szczegółowo

Hard Cases. Walidacyjna i derogacyjna funkcja moralności.

Hard Cases. Walidacyjna i derogacyjna funkcja moralności. Hard Cases. Walidacyjna i derogacyjna funkcja moralności. HARD CASE tzw. trudny przypadek stosowania prawa > brak jednoznacznej normy, która została wytworzona przez określony autorytet >przypadki trudności

Bardziej szczegółowo

Znaczenie. Intuicyjnie najistotniejszy element teorii języka Praktyczne zastosowanie teorii lingwistycznej wymaga uwzględnienia znaczeń

Znaczenie. Intuicyjnie najistotniejszy element teorii języka Praktyczne zastosowanie teorii lingwistycznej wymaga uwzględnienia znaczeń Znaczenie Intuicyjnie najistotniejszy element teorii języka Praktyczne zastosowanie teorii lingwistycznej wymaga uwzględnienia znaczeń postulaty teorii semantycznej: uznajemy zdania za znaczące z racji

Bardziej szczegółowo

Akt administracyjny. A. Akt administracyjny

Akt administracyjny. A. Akt administracyjny Akt administracyjny A. Akt administracyjny Akt administracyjny stanowi władcze jednostronne oświadczenie woli organu wykonującego zadania z zakresu administracji, oparte na przepisach prawa administracyjnego,

Bardziej szczegółowo

JĘZYK JAKO KOMUNIKAT WYZWANIA I PORADY Z CYKLU: PORADY DYDAKTYKA

JĘZYK JAKO KOMUNIKAT WYZWANIA I PORADY Z CYKLU: PORADY DYDAKTYKA JĘZYK JAKO KOMUNIKAT WYZWANIA I PORADY Z CYKLU: PORADY DYDAKTYKA Definicje komunikacja ruch polegający na utrzymaniu łączności między odległymi od siebie miejscami, odbywający się środkami lokomocji na

Bardziej szczegółowo

Umysł-język-świat 2012

Umysł-język-świat 2012 Umysł-język-świat 2012 Wykład II: Od behawioryzmu lingwistycznego do kognitywizmu w językoznawstwie Język. Wybrane ujęcia [Skinner, Watson i behawioryzm] Język jest zespołem reakcji na określonego typu

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent:

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent: EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOLOGIA POLSKA poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta studia pierwszego stopnia ogólnoakademicki licencjat I. Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

Logika dla socjologów Część 4: Elementy semiotyki O pojęciach, nazwach i znakach

Logika dla socjologów Część 4: Elementy semiotyki O pojęciach, nazwach i znakach Logika dla socjologów Część 4: Elementy semiotyki O pojęciach, nazwach i znakach Rafał Gruszczyński Katedra Logiki Uniwersytet Mikołaja Kopernika 2011/2012 Spis treści 1 Krótkie wprowadzenie, czyli co

Bardziej szczegółowo

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej Propozycje zintegrowanych programów edukacji zatwierdzone przez Ministra Edukacji Narodowej do użytku szkolnego odpowiadają założeniom uprzednio opracowanej przez MEN Podstawie programowej kształcenia

Bardziej szczegółowo

Gramatyka kontrastywna polsko-angielska. III rok filologii angielskiej studia niestacjonarne I stopnia, semestr II. Profil ogólnoakademicki 2012-2013

Gramatyka kontrastywna polsko-angielska. III rok filologii angielskiej studia niestacjonarne I stopnia, semestr II. Profil ogólnoakademicki 2012-2013 PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE I. KARTA PRZEDMIOTU: Gramatyka kontrastywna polsko-angielska III rok filologii angielskiej studia niestacjonarne I stopnia, semestr II Profil ogólnoakademicki 2012-2013 CEL PRZEDMIOTU

Bardziej szczegółowo

Logika i semiotyka. Znak jako jedność signifié i signifiant. Wykład VI: (Ferdynand De Saussure)

Logika i semiotyka. Znak jako jedność signifié i signifiant. Wykład VI: (Ferdynand De Saussure) Logika i semiotyka Wykład VI: Znak jako jedność signifié i signifiant (Ferdynand De Saussure) Językoznawstwo i semiologia Ferdynand de Saussure (1857 1913) językoznawca, semiolog, strukturalista wykłady

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOT - SYLABUS

OPIS PRZEDMIOT - SYLABUS OPIS PRZEDMIOT - SYLABUS Nazwa przedmiotu Język w kontekście społecznym Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Filologiczny, Instytut Filologii Germańskiej UR Kod przedmiotu ---------------------------

Bardziej szczegółowo

www.gimtestok.pl Copyright by Wydawnictwo Lingo sp. j., Warszawa 2014 ISBN: 978-83-7892-243-8

www.gimtestok.pl Copyright by Wydawnictwo Lingo sp. j., Warszawa 2014 ISBN: 978-83-7892-243-8 Autor: Paweł Pokora Redaktor serii: Marek Jannasz Koncepcja graficzna serii: Teresa Chylińska-Kur, KurkaStudio Opracowanie graficzne: Piotr Korolewski www.gimtestok.pl Copyright by Wydawnictwo Lingo sp.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. ROZDZIAŁ 2 Wzajemne oddziaływanie między leksykonem a innymi środkami służącymi kodowaniu informacji... 67

Spis treści. ROZDZIAŁ 2 Wzajemne oddziaływanie między leksykonem a innymi środkami służącymi kodowaniu informacji... 67 Spis treści Wykaz skrótów... 11 Przedmowa... 15 Podziękowania... 17 ROZDZIAŁ 1 Wprowadzenie: założenia metodologiczne i teoretyczne... 19 1. Cel i układ pracy...... 19 2. Język jako przedmiot badań...

Bardziej szczegółowo

Umysł-język-świat. Wykład XII: Semantyka języka naturalnego

Umysł-język-świat. Wykład XII: Semantyka języka naturalnego Umysł-język-świat Wykład XII: Semantyka języka naturalnego Znaczenie Intuicyjnie najistotniejszy element teorii języka Praktyczne zastosowanie teorii lingwistycznej wymaga uwzględnienia znaczeń postulaty

Bardziej szczegółowo

* Załączniki do PRZEDMIOTOWEGO SYSTEMU OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO w Szkole Podstawowej nr 1 im. Henryka Sienkiewicza w Zielonej Górze

* Załączniki do PRZEDMIOTOWEGO SYSTEMU OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO w Szkole Podstawowej nr 1 im. Henryka Sienkiewicza w Zielonej Górze * Załączniki do PRZEDMIOTOWEGO SYSTEMU OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO w Szkole Podstawowej nr 1 im. Henryka Sienkiewicza w Zielonej Górze KRYTERIA OCENY OPOWIADANIA Realizacja tematu (0-7 p.) 1. Zgodność

Bardziej szczegółowo

OPIS KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

OPIS KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Nazwa kierunku studiów: ADMINISTRACJA Poziom kształcenia: studia I stopnia profil kształcenia: praktyczny SYMBOLE EFEKTÓW DLA KIERUNKU ADMINISTR ACJA OPIS KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ODNIESIENIE EFEKTÓW

Bardziej szczegółowo

Wymogi regulacji kodeksowej. Tomasz Bąkowski

Wymogi regulacji kodeksowej. Tomasz Bąkowski Wymogi regulacji kodeksowej Tomasz Bąkowski Kodeks - pojęcie Najpełniejsza forma porządkowania i systematyzacji danej dziedziny prawa w celu zespolenia rozproszonych w całym systemie norm regulujących

Bardziej szczegółowo

Dlaczego logopedzi boją się jąkania? Analiza lingwistyczno-terapeutyczna zjawiska. dr Anna Walencik-Topiłko

Dlaczego logopedzi boją się jąkania? Analiza lingwistyczno-terapeutyczna zjawiska. dr Anna Walencik-Topiłko Dlaczego logopedzi boją się jąkania? Analiza lingwistyczno-terapeutyczna zjawiska dr Anna Walencik-Topiłko adiunkt w Katedrze Logopedii Uniwersytetu Gdańskiego; językoznawca, neurologopeda, terapeuta głosowy,

Bardziej szczegółowo

Wykaz ważniejszych skrótów... 7 Wstęp... 9

Wykaz ważniejszych skrótów... 7 Wstęp... 9 Spis treści Wykaz ważniejszych skrótów.... 7 Wstęp.... 9 Rozdział I Usytuowanie Policji w systemie organów administracji publicznej. 13 1. Geneza Policji... 13 2. Źródła prawa dotyczące Policji... 16 3.

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Wstęp do prawoznawstwa. Wydział Prawa i Administracji. Zakład Teorii Prawa i Doktryn Polityczno-Prawnych

SYLABUS. Wstęp do prawoznawstwa. Wydział Prawa i Administracji. Zakład Teorii Prawa i Doktryn Polityczno-Prawnych SYLABUS 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE Nazwa przedmiotu/ modułu Kod przedmiotu/ modułu* Wydział (nazwa jednostki prowadzącej kierunek) Nazwa jednostki realizującej przedmiot Kierunek studiów

Bardziej szczegółowo

Opracowała: Paulina Zasada-Jagieła

Opracowała: Paulina Zasada-Jagieła Program pracy z uczniem zdolnym na zajęciach dodatkowych z języka angielskiego (zajęcia przeznaczone dla uczniów klas III gimnazjum w Zespole Szkół Gimnazjum nr 2 w Jędrzejowie) Opracowała: Paulina Zasada-Jagieła

Bardziej szczegółowo

Szczecin, dnia 01 grudnia 2011 r.

Szczecin, dnia 01 grudnia 2011 r. Szczecin, dnia 01 grudnia 2011 r. Szanowna Pani dr n. med. Agnieszka Ruchała-Tyszler Wiceprezes Okręgowej Rady Lekarskiej Okręgowa Izba Lekarska w Szczecinie w miejscu OPINIA PRAWNA wydana na zlecenie

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne. Opracowano na podstawie planu wynikowego nauczania języka włoskiego w szkole ponadgimnazjalnej na

Wymagania edukacyjne. Opracowano na podstawie planu wynikowego nauczania języka włoskiego w szkole ponadgimnazjalnej na Wymagania edukacyjne Opracowano na podstawie planu wynikowego nauczania języka włoskiego w szkole ponadgimnazjalnej na podstawie metody nauczania Nuovo Progetto Italiano 1 wydawnictwa EDILINGUA Poziom

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 30 czerwca 2015 r.

Warszawa, dnia 30 czerwca 2015 r. Warszawa, dnia 30 czerwca 2015 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy o zmianie ustawy Prawo zamówień publicznych oraz ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw

Bardziej szczegółowo

S Y L A B U S NAZWA PRZEDMIOTU:

S Y L A B U S NAZWA PRZEDMIOTU: S Y L A B U S Druk DNiSS nr 11D NAZWA PRZEDMIOTU: Akwizycja języków słowiańskich Kod przedmiotu: - Rodzaj przedmiotu: kierunkowy; obowiązkowy Wydział: Wydział Humanistyczno-Społeczny Kierunek: filologia

Bardziej szczegółowo

Prowadzący. Doc. dr inż. Jakub Szymon SZPON. Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.

Prowadzący. Doc. dr inż. Jakub Szymon SZPON. Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA studia podyplomowe dla czynnych zawodowo nauczycieli szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 do Zarządzenia Nr.. KARTA KURSU. Nazwa. Język niemiecki B2-2s. Kod Punktacja ECTS* 3

Załącznik nr 4 do Zarządzenia Nr.. KARTA KURSU. Nazwa. Język niemiecki B2-2s. Kod Punktacja ECTS* 3 Załącznik nr 4 do Zarządzenia Nr.. KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Język niemiecki B2-2s German B2-2s Kod Punktacja ECTS* 3 Koordynator mgr Anna Fertner Zespół dydaktyczny mgr Romana Galarowicz, mgr

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE WIADOMOŚCI Z GRAMATYKI POLSKIEJ I WŁOSKIEJ SZKIC PORÓWNAWCZY

PODSTAWOWE WIADOMOŚCI Z GRAMATYKI POLSKIEJ I WŁOSKIEJ SZKIC PORÓWNAWCZY PODSTAWOWE WIADOMOŚCI Z GRAMATYKI POLSKIEJ I WŁOSKIEJ SZKIC PORÓWNAWCZY NR 134 Katarzyna Kwapisz Osadnik PODSTAWOWE WIADOMOŚCI Z GRAMATYKI POLSKIEJ I WŁOSKIEJ SZKIC PORÓWNAWCZY Wydawnictwo Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceny dla poszczególnych form wypowiedzi z języka polskiego

Kryteria oceny dla poszczególnych form wypowiedzi z języka polskiego oceny dla poszczególnych form wypowiedzi z języka polskiego SPS TREŚC Zaproszenie... 2 Opowiadanie... 3 Opowiadanie z dialogiem... 4 Opis postaci... 5 Opis dzieła sztuki... 6 Opis krajobrazu... 7 Opis

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM ROZSZERZONY

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM ROZSZERZONY Poziom rozszerzony Język niemiecki Język niemiecki. Poziom rozszerzony KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM ROZSZERZONY Zadanie 1. Za każde poprawne rozwiązanie przyznajemy 1 punkt. Maksimum 3. 1.1. 1.2.

Bardziej szczegółowo

Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego 2013 r. Test humanistyczny język polski Test GH-P1-132

Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego 2013 r. Test humanistyczny język polski Test GH-P1-132 Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego 2013 r. Test humanistyczny język polski Test GH-P1-132 Zestaw zadań egzaminacyjnych z zakresu języka polskiego posłużył do sprawdzenia poziomu opanowania wiedzy i

Bardziej szczegółowo

Języki programowania zasady ich tworzenia

Języki programowania zasady ich tworzenia Strona 1 z 18 Języki programowania zasady ich tworzenia Definicja 5 Językami formalnymi nazywamy każdy system, w którym stosując dobrze określone reguły należące do ustalonego zbioru, możemy uzyskać wszystkie

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania - ocenianie na lekcjach języka niemieckiego w LO Sióstr Prezentek im. Jana Pawła II w Rzeszowie

Przedmiotowy system oceniania - ocenianie na lekcjach języka niemieckiego w LO Sióstr Prezentek im. Jana Pawła II w Rzeszowie Przedmiotowy system oceniania - ocenianie na lekcjach języka niemieckiego w LO Sióstr Prezentek im. Jana Pawła II w Rzeszowie I. Na ocenę semestralną / końcoworoczną składają się oceny z krótkich odpowiedzi

Bardziej szczegółowo

Spis treści tomu pierwszego

Spis treści tomu pierwszego Spis treści tomu pierwszego WSTĘP.... 11 DŹWIĘK JAKO ZJAWISKO FIZYCZNE...15 CHARAKTERYSTYKA AKUSTYCZNA I AUDYTYWNA DŹWIĘKÓW MOWY.. 17 SŁUCH...20 WYŻSZE PIĘTRA UKŁADU SŁUCHOWEGO...22 EMISJE OTOAKUSTYCZNE...25

Bardziej szczegółowo

Proponowana lista zagadnień i proponowany rozkład materiału przedmiotu Internacjonalizacja komunikacji językowej

Proponowana lista zagadnień i proponowany rozkład materiału przedmiotu Internacjonalizacja komunikacji językowej Michał Szczyszek Zakład Frazeologii i Kultury Języka Polskiego UAM Proponowana lista zagadnień i proponowany rozkład materiału przedmiotu Internacjonalizacja komunikacji językowej 1. Zjawiska globalizacji

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE JĘZYK POLSKI KLASA III GIMNAZJUM. (ocena: dostateczny)

WYMAGANIA EDUKACYJNE JĘZYK POLSKI KLASA III GIMNAZJUM. (ocena: dostateczny) 1 WYMAGANIA EDUKACYJNE JĘZYK POLSKI KLASA III GIMNAZJUM SPRAWNOŚCI WYMAGANIA KONIECZNE PODSTAWOWE ROZSZERZONE DOPEŁNIAJĄCE (ocena: dopuszczający) (ocena: dostateczny) (ocena: dobry) (ocena: bardzo dobry)

Bardziej szczegółowo

4) praktyczne opanowanie umiejętności ogólnych i specjalistycznych, których wpojenie należy do celów nauczania przewidzianych programem nauczania,

4) praktyczne opanowanie umiejętności ogólnych i specjalistycznych, których wpojenie należy do celów nauczania przewidzianych programem nauczania, I. Przedmiotem oceny są: 1) wiadomości i umiejętności według programu nauczania z języka polskiego dla zasadniczej szkoły zawodowej w zakresie podstawowym, o programie nauczania z języka polskiego w danej

Bardziej szczegółowo

I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia WIEDZA. MODUŁ 21 Nau społeczne - przedmiot doo wyboru. MODUŁ 20 Seminarium magisterskie

I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia WIEDZA. MODUŁ 21 Nau społeczne - przedmiot doo wyboru. MODUŁ 20 Seminarium magisterskie I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia Efekty kształcenia na kierunku Opis kierunkowych efektów kształcenia Odniesienie efektów do obszaru wiedzy MODUŁ 20 Seminarium magisterskie Seminarium

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 27 stycznia 2015 r.

Warszawa, dnia 27 stycznia 2015 r. Warszawa, dnia 27 stycznia 2015 r. Opinia do ustawy o przekształcaniu jednoosobowych spółek Skarbu Państwa prowadzących działalność z wykorzystaniem dóbr kultury w państwowe instytucje kultury (druk nr

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE I. KARTA PRZEDMIOTU: PNJA Konwersacje ( I ROK)

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE I. KARTA PRZEDMIOTU: PNJA Konwersacje ( I ROK) PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE I. KARTA PRZEDMIOTU: PNJA Konwersacje ( I ROK) CEL PRZEDMIOTU C1 Poszerzenie wiedzy oraz słownictwa poprzez analizę i komentarz różnorodnych dokumentów autentycznych z zakresu

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE z dnia 5 listopada 2001 r. Sygn. T 33/01

POSTANOWIENIE z dnia 5 listopada 2001 r. Sygn. T 33/01 1 47 POSTANOWIENIE z dnia 5 listopada 2001 r. Sygn. T 33/01 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zdzisław Czeszejko-Sochacki przewodniczący Janusz Niemcewicz Jadwiga Skórzewska-Łosiak sprawozdawca po wstępnym

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna z dnia 6.02.2012 r.

Opinia prawna z dnia 6.02.2012 r. Opinia prawna z dnia 6.02.2012 r. dla Okręgowej Izby Lekarskiej w Płocku w sprawie : czy w obecnym stanie prawnym tj. wobec wejścia w życie z dniem 01 lipca 2011 r. nowelizacji art. 53 ustawy z dnia 05

Bardziej szczegółowo

Kompetencje językowe i komunikacyjne dzieci z autyzmem co oceniaćżeby dobrze pomóc?

Kompetencje językowe i komunikacyjne dzieci z autyzmem co oceniaćżeby dobrze pomóc? Kompetencje językowe i komunikacyjne dzieci z autyzmem co oceniaćżeby dobrze pomóc? Prowadzenie i opracowanie: Katarzyna Siwek Węgrów, 15.11.2010r. Autyzm a funkcjonowanie językowe Zaburzenia porozumiewania

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA MUZYCZNA IM. I.J. PADEREWSKIEGO W POZNANIU WYDZIAŁ INSTRUMENTALNY

AKADEMIA MUZYCZNA IM. I.J. PADEREWSKIEGO W POZNANIU WYDZIAŁ INSTRUMENTALNY AKADEMIA MUZYCZNA IM. I.J. PADEREWSKIEGO W POZNANIU WYDZIAŁ INSTRUMENTALNY Moduł/Przedmiot: Kultura języka Kod modułu: xxx Koordynator modułu: prof. AM dr hab. Andrzej Kempiński Punkty ECTS: 4 Status przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE

STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE Karta przedmiotu STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE Studia pierwszego stopnia/ ogólnoakademicki Przedmiot: Lektorat języka niemieckiego II Przedmiot w języku angielskim: Kod przedmiotu: Typ przedmiotu/modułu: obowiązkowy

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016)

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) Ocena dopuszczająca: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który opanował wiadomości i umiejętności określone

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA JĘZYK POLSKI

KRYTERIA OCENIANIA JĘZYK POLSKI KRYTERIA OCENIANIA JĘZYK POLSKI Kryteria ocen z języka polskiego dla uczniów kl.i-iii gimnazjum z orzeczeniem o upośledzeniu w stopniu Lekkim Kryteria ocen z języka polskiego w klasie I gimnazjum Kryteria

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA MUZYCZNA IM. I.J. PADEREWSKIEGO W POZNANIU WYDZIAŁ INSTRUMENTÓW SMYCZKOWYCH, HARFY, GITARY I LUTNICTWA

AKADEMIA MUZYCZNA IM. I.J. PADEREWSKIEGO W POZNANIU WYDZIAŁ INSTRUMENTÓW SMYCZKOWYCH, HARFY, GITARY I LUTNICTWA AKADEMIA MUZYCZNA IM. I.J. PADEREWSKIEGO W POZNANIU WYDZIAŁ INSTRUMENTÓW SMYCZKOWYCH, HARFY, GITARY I LUTNICTWA Moduł/Przedmiot: Kultura języka Kod modułu: xxx Koordynator modułu: mgr Stefan Drajewski

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PODYPLOMOWYCH: ZINTEGROWANE NAUCZANIE PRZEDMIOTOWO-JĘZYKOWE (JĘZYK ANGIELSKI)

PROGRAM KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PODYPLOMOWYCH: ZINTEGROWANE NAUCZANIE PRZEDMIOTOWO-JĘZYKOWE (JĘZYK ANGIELSKI) PROGRAM KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PODYPLOMOWYCH: ZINTEGROWANE NAUCZANIE PRZEDMIOTOWO-JĘZYKOWE (JĘZYK ANGIELSKI) Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych: Po ukończeniu studiów ich absolwent: 1. swobodnie

Bardziej szczegółowo

KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI

KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI Egzamin maturalny maj 2010 JĘZYK NIEMIECKI POZIOM ROZSZERZONY KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI ZADANIA OTWARTE Zadanie 1. Przetwarzanie tekstu Przykładowe poprawne odpowiedzi (0,5 pkt) 1.1. Entscheide, / Triff

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA. Wiedza

EFEKTY KSZTAŁCENIA KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA. Wiedza Załącznik do uchwały nr 204 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego z dnia 27listipada 2013 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA Nazwa kierunku studiów: Dziennikarstwo i komunikacja społeczna Poziom kształcenia: I stopień

Bardziej szczegółowo

Ilość godzin. Cena za godzinę. Nazwa kursu Poziom Uzyskane umiejętności. B1.1 Wyrównawcze. B2 Konwensatoria. Angielski TOLES

Ilość godzin. Cena za godzinę. Nazwa kursu Poziom Uzyskane umiejętności. B1.1 Wyrównawcze. B2 Konwensatoria. Angielski TOLES Nazwa kursu Poziom Uzyskane umiejętności Ilość godzin Cena za godzinę B1.1 Wyrównawcze Kurs przeznaczony jest dla studentów programów anglojęzycznych w dziedzinie biznesu i stosunków międzynarodowych.

Bardziej szczegółowo

Polski język prawa - w perspektywie glottodydaktycznej

Polski język prawa - w perspektywie glottodydaktycznej Joanna Grzelak Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej Polski język prawa - w perspektywie glottodydaktycznej Praca doktorska napisana pod opieką prof. dr hab. Ireny Sarnowskiej-Giefing Poznań 2010 r.

Bardziej szczegółowo

Język polski KL. V Szkoła Podstawowa PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA

Język polski KL. V Szkoła Podstawowa PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Język polski KL. V Szkoła Podstawowa PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Elementy składowe oceny z języka polskiego: 1. Odpowiedź ustna. 2. Prace pisemne: a) testy; b) dyktanda; c) prace klasowe; d) kartkówki;

Bardziej szczegółowo

Wymagania na poszczególne oceny z języka polskiego w klasie IV

Wymagania na poszczególne oceny z języka polskiego w klasie IV Wymagania na poszczególne oceny z języka polskiego w klasie IV OCENA CELUJACY BARDZO DOBRY WYMAGANIA - Twórcze oraz samodzielne rozwijanie własnych uzdolnień i zainteresowań. - Bezbłędne wypowiedzi ustne

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE DO PRAWA ADMINISTRACYJNEGO

WPROWADZENIE DO PRAWA ADMINISTRACYJNEGO Maciej M. Sokołowski WPROWADZENIE DO PRAWA ADMINISTRACYJNEGO Warszawa, 2/10/2014 r. ADMINISTRACJA JAKO ORGANIZACJA Administracja jest organizacją Różne jednostek organizacyjne (system różnych jednostek

Bardziej szczegółowo

ZAKRES WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY SZKOLNE Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO DLA GRUP DSD II W KLASACH I III

ZAKRES WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY SZKOLNE Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO DLA GRUP DSD II W KLASACH I III ZAKRES WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA PSZCZEGÓLNE CENY SZKLNE Z JĘZYKA NEMECKEG DLA GRUP DSD W KLASACH cena bieżąca postępów ucznia uwzględnia wszystkie cztery sprawności językowe, tj.: rozumienie ze słuchu,

Bardziej szczegółowo

CZY PYTANIE MUSI MIEĆ ZNAK ZAPYTANIA? O SPOSOBACH FORMUŁOWANIA PYTAŃ PRZEZ DZIECI

CZY PYTANIE MUSI MIEĆ ZNAK ZAPYTANIA? O SPOSOBACH FORMUŁOWANIA PYTAŃ PRZEZ DZIECI Małgorzata Dagiel CZY PYTANIE MUSI MIEĆ ZNAK ZAPYTANIA? O SPOSOBACH FORMUŁOWANIA PYTAŃ PRZEZ DZIECI Edukacja językowa na poziomie klas początkowych jest skoncentrowana na działaniach praktycznych dzieci.

Bardziej szczegółowo

Opracowała: Paulina Zasada-Jagieła

Opracowała: Paulina Zasada-Jagieła Program pracy na zajęciach z języka francuskiego (zajęcia przeznaczone dla uczniów klas II i III gimnazjum w Zespole Szkół Gimnazjum nr 2 w Jędrzejowie) Opracowała: Paulina Zasada-Jagieła METRYCZKA PROGRAMU

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 do Zarządzenia Nr.. KARTA KURSU. Nazwa. Język angielski B2-2s. Kod Punktacja ECTS* 3

Załącznik nr 4 do Zarządzenia Nr.. KARTA KURSU. Nazwa. Język angielski B2-2s. Kod Punktacja ECTS* 3 Załącznik nr 4 do Zarządzenia Nr.. KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Język angielski B2-2s English B2-2s Kod Punktacja ECTS* 3 Koordynator mgr Anna Fertner Zespół dydaktyczny mgr Anna Chudzik, mgr A.Fertner,

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr 28/II/2013 Senatu Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 27 lutego 2013 r.

Uchwała nr 28/II/2013 Senatu Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 27 lutego 2013 r. Uchwała nr 28/II/2013 Senatu Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 27 lutego 2013 r. w sprawie: utworzenia na Wydziale Filologicznym UJ stacjonarnych i niestacjonarnych studiów drugiego stopnia o profilu

Bardziej szczegółowo

Ustawowe formy partycypacji społecznej w planowaniu przestrzennym

Ustawowe formy partycypacji społecznej w planowaniu przestrzennym Ustawowe formy partycypacji społecznej w planowaniu przestrzennym Czyli o tym jak obywatel może wpływać na kształt otaczającej go przestrzeni i na co pozwala nam ustawa Zespół ds. konsultacji społecznych

Bardziej szczegółowo

Art. 88. - konkretyzacja: - ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych

Art. 88. - konkretyzacja: - ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych OBOWIĄZYWANIE PRAWA I. Zasady konstytucyjne: 1. Zasada państwa prawa i jej konsekwencje w procesie stanowienia prawa: niezwykle ważna dyrektywa w zakresie stanowienia i stosowania prawa wyrok 9 V 2005

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA UKRAIŃSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA UKRAIŃSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA UKRAIŃSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ Opracowała: Tetyana Ouerghi I. ZASADY: 1. Każdy uczeń jest oceniany zgodnie z zasadami sprawiedliwości. 2. Ocenie podlegają wszystkie

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej.

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej. Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej. 1. Skala ocen : GRAMATYKA I SŁOWNICTWO 6 Uczeń bardzo swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi

Bardziej szczegółowo

Jestem częścią kultury PROGRAM NAUCZANIA WIEDZY O KULTURZE. Autor: Małgorzata Marzec

Jestem częścią kultury PROGRAM NAUCZANIA WIEDZY O KULTURZE. Autor: Małgorzata Marzec Jestem częścią kultury PROGRAM NAUCZANIA WIEDZY O KULTURZE W SZKOŁACH PONADGIMNAZJALNYCH Autor: Małgorzata Marzec Podstawa programowa przedmiotu wiedza o kulturze CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE I.

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Dz.U. z 2013 poz. 1273 Brzmienie od 31 października 2013 Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W II LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCYM IM. MIKOŁAJA KOPERNIKA W LESZNIE

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W II LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCYM IM. MIKOŁAJA KOPERNIKA W LESZNIE PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W II LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCYM IM. MIKOŁAJA KOPERNIKA W LESZNIE Wstęp Wiadomości podlegające ocenie zawarte są w planie wynikowym lub rozkładzie materiału

Bardziej szczegółowo

II. Kontrola i ocena pracy ucznia.

II. Kontrola i ocena pracy ucznia. II. Kontrola i ocena pracy ucznia. Formy kontroli I Liceum Ogólnokształcące 1. Kontrola bieżąca (w formie oceny udziału w lekcji, odpowiedzi ustnych, niezapowiedzianych kartkówek i innych form testów osiągnięć

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO W GIMNAZJUM NR 4 W ŚWIDNICY

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO W GIMNAZJUM NR 4 W ŚWIDNICY PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO W GIMNAZJUM NR 4 W ŚWIDNICY I. ZASADY OGÓLNE 1. Przedmiotowy System Oceniania z języka niemieckiego jest zgodny z Wewnątrzszkolnym Systemem Oceniania

Bardziej szczegółowo

Kierownik jednostki sektora finansów publicznych Prawa, obowiązki, odpowiedzialność (cz. I)

Kierownik jednostki sektora finansów publicznych Prawa, obowiązki, odpowiedzialność (cz. I) Kierownik jest odpowiedzialny za całość gospodarki finansowej tej jednostki - ma określone obowiązki dotyczące rachunkowości, zamówień publicznych i kontroli finansowej. W każdej jednostce zaliczanej do

Bardziej szczegółowo

z dnia 24 lipca 2014 r.

z dnia 24 lipca 2014 r. U C H WA Ł A S E N A T U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J z dnia 24 lipca 2014 r. w sprawie ustawy o zmianie ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 11

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 11 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 11 1. CHARAKTERYSTYCZNE CECHY NAUKI... 13 1.1. Pojęcie nauki...13 1.2. Zasady poznawania naukowego...15 1.3. Cele nauki...15 1.4. Funkcje nauki...16 1.5. Zadania nauki...17

Bardziej szczegółowo

BIULETYN POLSKIEGO TOWARZYSTWA JĘZYKOZNAWCZEGO BULLETIN DE LA SOCIÉTÉ POLONAISE DE LINGUISTIQUE

BIULETYN POLSKIEGO TOWARZYSTWA JĘZYKOZNAWCZEGO BULLETIN DE LA SOCIÉTÉ POLONAISE DE LINGUISTIQUE ISSN 0032-3802 BIULETYN POLSKIEGO TOWARZYSTWA JĘZYKOZNAWCZEGO BULLETIN DE LA SOCIÉTÉ POLONAISE DE LINGUISTIQUE ZESZYT LX FASCICULE LX UNIVERSITAS BIULETYN POLSKIEGO TOWARZYSTWA JĘZYKOZNAWCZEGO BULLETIN

Bardziej szczegółowo

Propozycja badań potrzeb i kompetencji informacyjnych grupy zawodowej tłumaczy t. Krystyna Dziewańska Agnieszka Korycińska-Huras

Propozycja badań potrzeb i kompetencji informacyjnych grupy zawodowej tłumaczy t. Krystyna Dziewańska Agnieszka Korycińska-Huras Propozycja badań potrzeb i kompetencji informacyjnych grupy zawodowej tłumaczy t Krystyna Dziewańska Agnieszka Korycińska-Huras Historia napisana po angielsku, a potem przełożona na polski, jest jak symfonia

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z języka angielskiego dla klasy czwartej.

Wymagania edukacyjne z języka angielskiego dla klasy czwartej. Wymagania edukacyjne z języka angielskiego dla klasy czwartej. Opracowała: Małgorzata Majewicz-Solecka Wymagania edukacyjne na ocenę celującą: Stopień celujący otrzymuje uczeń, który: a) posiadł wiedzę

Bardziej szczegółowo

Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO

Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO OCENIANIE Ocena końcowa jest wystawiana na podstawie średniej ważonej z minimum 3 (przy 1 godzinie tygodniowo) lub 5 (przy 2 lub 3 godzinach tygodniowo)

Bardziej szczegółowo

1. Kierunek studiów: filologia polska studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki

1. Kierunek studiów: filologia polska studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki 1. Kierunek studiów: filologia polska studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki 2. Obszar kształcenia w zakresie nauk humanistycznych: Kierunek studiów filologia polska obejmuje dwie związane ze

Bardziej szczegółowo

Filozofia analityczna szkoła analityczna a neopozytywizm

Filozofia analityczna szkoła analityczna a neopozytywizm Filozofia analityczna szkoła analityczna a neopozytywizm odmiany f. analitycznej: filozofia języka idealnego filozofia języka potocznego George E. Moore (1873 1958) analiza pojęciowa a filozoficzna synteza

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN GIMNAZJALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KWIECIEŃ 2012

EGZAMIN GIMNAZJALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KWIECIEŃ 2012 EGZAMIN GIMNAZJALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KWIECIEŃ 2012 ANALIZA I INTERPRETACJA WYNIKÓW EGZAMINU GIMNAZJALNEGO W KLASACH III KWIECIEŃ 2012 W RAMACH PROGRAMU PODNOSZĄCEGO EFEKTYWOŚĆ KSZTAŁCENIA PPEK, REALIZOWANEGO

Bardziej szczegółowo

OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW A D M I N I S T R A C J A STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW A D M I N I S T R A C J A STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW A D M I N I S T R A C J A STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia: kierunek administracja jest przypisany

Bardziej szczegółowo

III. ZAKRES WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY SZKOLNE

III. ZAKRES WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY SZKOLNE III. ZAKRES WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY SZKOLNE Ocena bieżąca postępów ucznia uwzględnia wszystkie cztery sprawności językowe, tj.:, rozumienie ze słuchu, pisanie, czytanie, mówienie oraz

Bardziej szczegółowo

Program zajęć artystycznych w gimnazjum

Program zajęć artystycznych w gimnazjum Program zajęć artystycznych w gimnazjum Klasy II Beata Pryśko Cele kształcenia wymagania ogólne I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji percepcja sztuki. II. Tworzenie wypowiedzi

Bardziej szczegółowo

Kierunek Stosunki Międzynarodowe. Studia I stopnia. Profil ogólnoakademicki. Efekty kształcenia:

Kierunek Stosunki Międzynarodowe. Studia I stopnia. Profil ogólnoakademicki. Efekty kształcenia: Kierunek Stosunki Międzynarodowe Studia I stopnia Profil ogólnoakademicki Efekty kształcenia: Kierunek: Stosunki Międzynarodowe Poziom kształcenia: studia I stopnia Uczelnia: Uczelnia Łazarskiego w Warszawie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W TARNOWIE

REGULAMIN PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W TARNOWIE REGULAMIN STUDIUM JĘZYKÓW OBCYCH PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W TARNOWIE I. Przepisy ogólne 1 Podstawę prawną działalności Studium Języków Obcych, zwanego dalej Studium lub SJO stanowią następujące

Bardziej szczegółowo

Języki deskryptorowe. Dr Marek Nahotko

Języki deskryptorowe. Dr Marek Nahotko Języki deskryptorowe Dr Marek Nahotko 1 Literatura: Języki deskryptorowe dla SINTO / Lucyna Bielicka, Joanna Tomasik-Beck. Warszawa, 1981; Zasady budowy tezaurusów / Kazimierz Leski. Warszawa, 1978; Języki

Bardziej szczegółowo

U S T A W A z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. Nr 25, poz. 202)

U S T A W A z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. Nr 25, poz. 202) Dobre praktyki legislacyjne 51 Formułowanie przepisów przejściowych i dostosowujących, w przypadku zróżnicowania terminu wejścia w życie niektórych przepisów ustawy Teza: W przypadku zróżnicowania terminów

Bardziej szczegółowo

JĘZYK POLSKI WYMAGANIA EDUKACYJNE KLASA V

JĘZYK POLSKI WYMAGANIA EDUKACYJNE KLASA V JĘZYK POLSKI WYMAGANIA EDUKACYJNE KLASA V (ocenę wyższą otrzymuje uczeń, który spełnia wszystkie wymagania ocen niższych pozytywnych) OCENA CELUJĄCA Otrzymuje ją uczeń, którego wiedza znacznie wykracza

Bardziej szczegółowo

Gdy brakuje słów - wykorzystanie wspomagających i alternatywnych sposobów komunikacji w porozumiewaniu się osób z problemami w mówieniu

Gdy brakuje słów - wykorzystanie wspomagających i alternatywnych sposobów komunikacji w porozumiewaniu się osób z problemami w mówieniu Gdy brakuje słów - wykorzystanie wspomagających i alternatywnych sposobów komunikacji w porozumiewaniu się osób z problemami w mówieniu AAC (ang.) Augmentive and Alternative Communication Wspomagające

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO NA ROK SZKOLNY 2011/2012

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO NA ROK SZKOLNY 2011/2012 PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO NA ROK SZKOLNY 2011/2012 NAUCZYCIELE JĘZYKA ANGIELSKIEGO: mgr. T. Gorzela mgr. J. Gralińska mgr. E. Siedlarek mgr. J. Spalińska mgr. D. Spaliński 2 I

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 4. Rady Wydziału Politologii i Studiów Międzynarodowych. z dnia 19 stycznia 2010 r.

UCHWAŁA NR 4. Rady Wydziału Politologii i Studiów Międzynarodowych. z dnia 19 stycznia 2010 r. UCHWAŁA NR 4 Rady Wydziału Politologii i Studiów Międzynarodowych z dnia 19 stycznia 2010 r. w sprawie wprowadzenia zasad dyplomowania oraz budowy pracy dyplomowej /licencjackiej i magisterskiej/ na Wydziale

Bardziej szczegółowo

Klasa czwarta: WYMAGANIA NA OCENĘ DOPUSZCZAJĄCĄ. W zakresie rozumienia ze słuchu uczeń :

Klasa czwarta: WYMAGANIA NA OCENĘ DOPUSZCZAJĄCĄ. W zakresie rozumienia ze słuchu uczeń : Wymagania na poszczególne oceny z języka rosyjskiego dla uczniów Technikum Zawodowego Regionalnego Centrum Edukacji Zawodowej w Lubartowie w odniesieniu do nowej podstawy programowej (treści nauczania

Bardziej szczegółowo

JEZIORO, ŁÓDKA, CHMURA CO MOŻE WYNIKAĆ Z ICH KOMBINACJI?

JEZIORO, ŁÓDKA, CHMURA CO MOŻE WYNIKAĆ Z ICH KOMBINACJI? Małgorzata Dagiel JEZIORO, ŁÓDKA, CHMURA CO MOŻE WYNIKAĆ Z ICH KOMBINACJI? Rozważania na temat umiejętności językowych trzecioklasistów w zakresie składni rozpocznę od przykładu zadania złożonego z pięciu

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYKI OBCE 2014 / 2015

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYKI OBCE 2014 / 2015 PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYKI OBCE 2014 / 2015 1. WSTĘP Dokument określa cele, wymogi i treści nauczania języka obcego, sposoby sprawdzania i oceniania poziomu osiągnięć szkolnych uczniów w ZSzS.

Bardziej szczegółowo

Kompetencja komunikacyjna uczniów kończących szkołę podstawową a rozumienie pojęć informatycznych wyniki badań własnych

Kompetencja komunikacyjna uczniów kończących szkołę podstawową a rozumienie pojęć informatycznych wyniki badań własnych Waldemar LIB Uniwersytet Rzeszowski, Polska Kompetencja komunikacyjna uczniów kończących szkołę podstawową a rozumienie pojęć informatycznych wyniki badań własnych 1. Kompetencja językowa Język jest systemem

Bardziej szczegółowo

z dnia 20 listopada 2014 r. w sprawie ustawy o zmianie ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia

z dnia 20 listopada 2014 r. w sprawie ustawy o zmianie ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia U C H WA Ł A S E N A T U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J z dnia 20 listopada 2014 r. w sprawie ustawy o zmianie ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia Senat, po rozpatrzeniu uchwalonej

Bardziej szczegółowo