Dr Tomasz Połomski Właściwości języka prawnego rozważania definicyjne

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Dr Tomasz Połomski Właściwości języka prawnego rozważania definicyjne"

Transkrypt

1 Dr Tomasz Połomski Właściwości języka prawnego rozważania definicyjne Język to system znaków (prymarnie dźwiękowych, wtórnie pisanych i innych), który służy do porozumiewania się w obrębie danej społeczności. Jest tworem społecznym, tj. wspólnym wszystkim członkom danej społeczności (nazwanej społecznością języka), w przeciwnym wypadku niemożliwe byłoby porozumiewanie się (Polański 2003:269). Jest specyficznym, konwencjonalnym, umownym systemem znaków powstałym i utrwalonym historycznie. Bazuje na procesach myślowych danego użytkownika języka, rozwija się i jest uwarunkowany społecznie. Wielu językoznawców podejmowało i nadal podejmuje próbę scharakteryzowania języka. Implikuje to nowe odkrywcze wnioski. Jako jeden z pierwszych zainteresował się tym problemem Ferdinand de Saussure. Odróżnił język langue jako całokształt reguł językowych, abstrakcyjny system znaków, który może być synchronicznie lub diachronicznie opisywany, od mówienia parole dotyczącego człowieka jako indywiduum. Następnie Noam Chomsky, twórca gramatyki generatywnej, wyróżnił kompetencję językową (linguistic competence) oraz realizację lub wykonanie językowe (linguistic performance) (Chomsky 1965; por. Duszak 1998:252 i n.). Z kolei Wiener uznał, że język to inna nazwa komunikacji, jak również słowo używane na określenie kodów, za pośrednictwem których porozumiewanie dochodzi do skutku (Wiener 1961:81 i n.). Stwierdził, że system komunikacji odbywa się za pośrednictwem kodowania oraz rozkodowywania danych informacji przez użytkowników języka danej społeczności. W ujęciu Milewskiego (2004:21) język to system norm społecznych, trwałych i abstrakcyjnych, regulujących tę część znaków mowy, która ma charakter sygnałów semantycznych, konwencjonalnych, dwuklasowych i fonemowych. W takiej sytuacji stosowanie języka w różnych kontekstach społecznych, zależnie od posiadanego zasobu słownictwa, od klasy społecznej, wykonywanych zawodów, musi być wspólne wszystkim członkom społeczności (por. Malinowski 2006:15). 1

2 W najnowszym ujęciu językoznawczym język definiuje się jako zbiór dostępnych dla użytkowników języka środków służących symbolizacji myśli i komunikacji tych symbolizacji (Taylor 2007:36). Zatem artykułowanie myśli odbywa się za pomocą języka przy zastosowaniu materiału leksykalnego oraz określonych struktur morfologiczno-semantycznych, których dostarcza ten język, zależnie od celu i toku prowadzonej rozmowy. Ma on charakter symboliczny. Wykorzystując powyższe rozważania, można pokusić się o dokonanie charakterystyki języka stosowanego w tekstach prawnych. Rozróżniamy: a) Język prawny, w którym sformułowane są ustawy, rozporządzenia zarządzenia, statuty itp. Jest to język prawodawcy, który formułuje akty normatywne. Nazywamy go zatem idiolektem prawodawczym; b) Język prawniczy, w którym sporządzane są orzeczenia sądowe, decyzje administracyjne. Prawnicy używają go do interpretacji norm prawnych. (Gizbert-Studnicki 1986:33 i n.; Malinowska 2001:13). Język prawny może być uznawany za rodzaj języka etnicznego w tym sensie, że jest to język, którego używają członkowie danej społeczności i wspólnoty językowej. Pojęcie wspólnoty językowej rozumiane jest bardzo szeroko. Określa zawsze grupę osób, która pozostaje w stałym kontakcie językowym ze sobą i stosuje dany język, zrozumiały dla tej grupy (Gizbert-Studnicki 1986:38), czyli język naturalny, który ukształtował się wewnątrz jakiegoś społeczeństwa etnicznego i język, w pewnym sensie sztuczny, który kreowany jest przez pewną grupę ludzi. Grupa ta jest odgraniczona od reszty społeczeństwa (Gizbert-Studnicki 1986:36). W przypadku języka prawnego należą do niej prawnicy i prawodawcy, którzy kształtują hermetyczną terminologię prawa, przeznaczoną przede wszystkim dla pewnej grupy docelowej, do której zaliczają się oni sami, jak również osoby z kręgów zainteresowanych prawoznawstwem. Można zatem uznać, że język prawny jest odmianą wyznaczoną sytuacyjnie (Gizbert-Studnicki 1986:42), tzn. że ( ) poszczególne właściwości językowe tekstów prawnych wyznaczane są przez cechy sytuacji społecznych, w których teksty prawne funkcjonują jako narzędzia komunikacji językowej (Ibidem). Z kolei Andrzej Malinowski (2006:21 i 23) język prawny nazywa językiem rodzajowym (generycznym), specjalistycznym (technolektem). Używany jest przez określone grupy społeczne w różnym wieku i wykonujących rożne zawody. 2

3 Malinowski odnosi język rodzajowy do języka powszechnego. Język rodzajowy odróżniają słowa i wyrażenia niespotykane w języku powszechnym, których znaczenia, reguły składniowe wyrażeń złożonych są zupełnie inne niż w języku powszechnym (Malinowski 2006:22). Podobną teorię na temat języka prawnego ma Jerzy Pieńkos (1999:71), uznając go za specjalistyczny podsystem języka etnicznego, podsystem, którego słownictwo, kolokacje, frazeologia tworzą wspólną całość. Do cech charakterystycznych języka specjalistycznego, jakim jest język prawny należą między innymi: precyzyjność, depersonalizacja autora wypowiedzi, przewaga terminów rzeczownikowych (ich zadaniem jest nazywanie, czyli porządkowanie świata), ścisły związek pomiędzy pojęciem a jego nazwą (Malinowski 2006:23). Język prawa z punktu widzenia wiedzy na jego temat należy do metajęzyków specjalistycznych. Odnosi się do grupy docelowej prawników i prawodawców, ale cechuje się szerokim zasięgiem użycia. Zachowuje wszystkie właściwości gramatyczne i leksykalno-fonologiczne języka ogólnego. Powinien być jasny i zrozumiały dla przeciętnego odbiorcy. Musi być przystępny i komunikatywny (por. Luttermann 2001:160 i 171). Przeciętny obywatel nie ma przygotowania do udziału w komunikacji w sferze administracyjno-prawnej i nie zna specyfiki tej sfery życia społecznego (Gajda 2004a:28). Zastanawiające jest więc to, że skoro można napisać interpretację przepisów prawnych zrozumiałą dla wszystkich, dlaczego nie można w bardziej przystępny sposób formułować przepisów. Czy język prawny przechodziłby wtedy na płaszczyznę języka potocznego, którego cechami są wieloznaczność i nieścisłość? Język potoczny to język codziennego użytku. Pojawiają się w nim wypowiedzi eliptyczne, przenośnie, wulgaryzmy, wypowiedzi uchodzące za sloganowe. Tych elementów w żadnym wypadku nie może zawierać język prawny. Gdyby jednak można było zawęzić język potoczny do najważniejszego słownictwa interpretującego na poziomie obywatela laika, wówczas zasięg i grono nadawczo-odbiorcze języka potocznego zostałoby zawężone (Choduń 2004:79). Taki zabieg pozwoliłby wszystkim zainteresowanym rozumieć teksty prawne. Niektórzy sugerują, iż komplikowanie wypowiedzi prawniczej leży w interesie środowiska prawniczego, któremu odpowiada pewna hermetyczność i niedostępność aktów urzędowych. Podyktowane jest to nie tylko opłacalnością interpretacji takich tekstów, lecz również wzmocnieniem poczucia własnej wartości prawników i prawodawców. 3

4 Z przytoczonych koncepcji na temat języka prawnego można wywnioskować, iż jest on częścią języka urzędowego. Mówiąc ogólniej, jest nie tyle samodzielnym językiem, ale składnikiem całej wiedzy językowej tych, którzy budują teksty prawne, bądź posługują się nimi. Niemniej jednak temu podsystemowi języka przysługuje określona kompetencja pragmatyczna. Język ogólny to baza dla języka prawnego. Jerzy Podracki (1998:113) określa język ogólny jako upowszechnioną odmianę kulturalną języka narodowego, będącą środkiem porozumiewania się we wszystkich dziedzinach. Z kolei język prawny to taka odmiana języka, w której formułowane są teksty prawne ( ) (Zieliński 1999:50, por. Malinowski 2006). W przypadku tekstów prawnych nie ma mowy o indywidualnym, tj. swobodnym używaniu języka, ponieważ teksty i formuły prawne mają określoną budowę i strukturę. Składają się z terminów, które wchodzą w skład zwrotów, te z kolei tworzą zdania powiązane ze sobą treściowo i gramatycznie. Każdy termin może cechować polisemia (wieloznaczność), jak i homonimia. Kreowaniu świata tekstów prawnych sprzyja tworzenie się określonych modeli sytuacyjnych. Na modelowe sytuacje prawne zawarte w tekście prawnym składają się odpowiednie struktury leksykalno-gramatyczne. Taką sytuację zauważamy m.in. w zarządzeniach, regulaminach czy statutach. Przykładowo statuty spółek tworzą odmienne uwarunkowania prawne od statutów innych przedsiębiorstw, a co za tym idzie wymagają zastosowania pożądanej dla nich leksyki. Aby wypowiedź prawna tworzyła rzeczywistość prawną i informowała o niej, musi zawierać dostosowaną do niej terminologię, zgodną z przedmiotem regulacji. Terminologia powinna być tak dobrana, aby sformułowania ułatwiały w najwyższym stopniu zrozumienie tekstu prawnego. Przy warunkach tworzenia przez wypowiedź prawną rzeczywistości prawnej warto byłoby się posłużyć terminem warunki fortunności aktu mowy i konstytutywne akty mowy (uproszczona typologia kognitywistyczna). Realizują one różne intencje komunikacyjne, ale ich wspólną cechą jest fakt tworzenia przez nie nowej sytuacji społecznej, pod warunkiem że spełnione są wszystkie warunki fortunności. Każda wypowiedź prawna osadzona jest w pewnym kontekście językowym, czyli jest to otoczenie wypowiedzeniowe danego elementu językowego, które pozostaje w bezpośrednim lub pośrednim związku z elementem i wpływa modyfikująco na jego funkcję znaczeniową lub składniową (Malczewski 1993:105). Można zatem rozróżnić świat kontekstów, które mają bliższy lub dalszy związek ze 4

5 światem wypowiedzi prawnych (kontekst najbliższy i kontekst szerszy oraz minikontekst, mediakontekst i makrokontekst). Głównymi składnikami tekstów prawnych są rzeczowniki i czasowniki. Pełnią rolę nośników treści. Rzeczowniki wskazują: a) adresata normy; b) recypienta cudzych obowiązków; c) element charakterystyki należnego lub dopuszczalnego zachowania się; d) okoliczności zastosowania normy (Zieliński 2002:151). Rzeczowniki wchodzą zatem w skład wypowiedzi dyrektywnych (dyrektywalnych). Do najczęściej występujących dyrektyw należą m.in. pozwolenie, zobowiązanie, uprawnienie, ostrzeżenie, nakaz i obowiązek (Połomski 2005:163). Natomiast czasowniki występujące w aktach normatywnych na poziomie dyrektywnym pełnią funkcję czasowników performatywnych (wykonawczych), np. powinien, jest obowiązany, może itd. Austin dzieli wypowiedzi performatywne na (za Malinowski 2006:99): a) Wyrażenia performatywne eksplicytnie: zawierające czasownik performatywny. Performatywy zdolne są nazywać i jednocześnie na podstawie swej mocy illokucyjnej stwarzać pewien stan rzeczy (Pisarkowa 1976:268). Znaczenia wyżej wymienionych performatywów nie da się jednoznacznie określić, gdyż zależy ono od kontekstu, w którym się znajdują. Za pomocą czasowników performatywnych (deontycznych lub operatorów deontycznych) prawodawca statutu formułuje różnorodne dyrektywy postępowania w określonej sytuacji (por. Malinowski 2006:104). b) Wyrażenia performatywne implicytnie (prymarnie): nie zawierają czasownika performatywnego, tylko czasownik dyrektywalny, który orzeka o działaniu bądź działaniach, które prawodawca reguluje w danym tekście prawnym; czasownik ten zawiera opis zachowania podmiotów podległych kompetencji (Malinowski 2006:115). Czasowniki te spełniają obok funkcji dyrektywalnej, funkcję informującą odbiorcę tekstu statutu o istnieniu pewnego stanu rzeczy, pewnej rzeczywistości prawnej, z góry określonej przez prawodawcę. Zwroty występujące w tekstach prawnych mogą być z jednej strony niedookreślone, z drugiej zaś nieostre (nieprecyzyjne). Brak precyzji w określaniu nazw w języku prawnym polega na tym, że pomimo znajomości cech charakterystycznych danego przedmiotu, nie zawsze potrafimy się o nim 5

6 wypowiedzieć, czy jest on, czy nie jest desygnatem określonej nazwy, ( ) czy wchodzi do jej aktualnego zakresu, czy nie wchodzi (Zieliński 2002:165). Treść zwrotu niedookreślonego nie jest wyraźna, a osoba chcąca go scharakteryzować nie jest w stanie tego zrobić, to znaczy nie potrafi wskazać pełnego zespołu cech składających się na treść danego zwrotu, ( ) treść słownikowa danego zwrotu jest niepełna ( ) (trudno stwierdzić, czy da się ją przypisać jakiemuś przedmiotowi, czy nie) (Zieliński 2002:163). Zdaniem Macieja Zielińskiego (2002) charakterystyczne dla tekstów prawnych jest występowanie archaizmów i eufemizmów. Natomiast słownictwo kolokwialne, ekspresywne oraz wszelkiego rodzaju dysfemizmy i wulgaryzmy się tu nie pojawiają. Wprowadzane jest natomiast słownictwo specjalistyczne związane z przedmiotem regulacji (por. Gizbert-Studnicki 1986). Zauważalne są liczne neologizmy oraz zapożyczenia, które z biegiem czasu zostały wchłonięte przez język ojczysty. W moich kolejnych artykułach omówię bliżej leksykę specjalistyczną występującą w różnych aktach normatywnych. BIBLIOGRAFIA Brodziak K., 2004, O lingwistycznym statusie języka prawnego. W: Język Prawo Społeczeństwo. Red. E. Malinowska, Opole. Choduń A., 2004, Język prawny a język potoczny. W: Język Prawo Społeczeństwo. Red. E. Malinowska, Opole. Chomsky N., 1965, Aspects of the Theory of Syntax, Cambridge. Duszak A., 1998, Tekst, dyskurs, komunikacja międzykulturowa, Warszawa. Felder E., 2003, Juristische Textarbeit im Spiegel der Öffentlichkeit. Studia Linguistica Germanica, Berlin New York. Gajda S., 2004, Język administracyjno-prawny w perspektywie językoznawczej i prawoznawczej. W: Język Prawo Społeczeństwo. Red. E. Malinowska, Opole. Galindo F., 1993, Die Reinheit der Sprache als Voraussetzung einer juristischen Methodenlehre. W: Sprache, Performanz und Ontologie des Rechts. Festgabe 6

7 für Kazimierz Opałek zum 75. Geburtstag. Red. W. Krawietz, J. Wróblewski, Berlin. Gizbert-Studnicki T., 1986, Język prawny z perspektywy socjolingwistycznej. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z nauk politycznych, z. 26, Kraków. Grucza F., 1983, Zagadnienia metalingwistyki. Lingwistyka i jej przedmiot, lingwistyka stosowana, Warszawa. Kurcz I., 1992, Język a psychologia, Warszawa. Luttermann K., 2001, Gesetzesinterpretation durch Juristen und Laien: Ein rechtslinguistischer Beitrag zum Nötigungstatbestand. W: Linguistische Berichte, Heft 186. Red. G. Grewendorf, A. von Stechow, Hamburg. Malczewski J. (red.), 1993, Szkolny słownik nauki o języku, Warszawa. Malinowska E., 2001, Wypowiedzi administracyjne struktura i pragmatyka, Opole. Malinowski A., 2006, Polski język prawny. Wybrane zagadnienia, Warszawa. Milewski T., 2004, Językoznawstwo, Warszawa. Pieńkos J., 1999, Podstawy juryslingwistyki. Język w prawie prawo w języku, Warszawa. Pisarkowa K., 1976, Pragmatyczne spojrzenie na akty mowy, Polonica II. Podracki J. (red.), 1998, Szkolny słownik nauki o języku, Warszawa. Polański K. (red.), 2003, Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, Wrocław Warszawa Kraków. Połomski T., 2005, Struktura i język statutu na przykładzie Statutu Opolskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Kwartalnik Opolski nr 2-3, Opole. Saussure de F., 1967, Grundlagen der allgemeinen Sprachwissenschaft, Der Kreislauf des Sprechens p 14, Berlin. Taylor J. R., 2007, Gramatyka kognitywna, Kraków. Wiener N., 1961, Cybernetyka a społeczeństwo, Warszawa. Zieliński M., 1999, Języki prawne i prawnicze. W: Polszczyzna Orędzie o stanie języka na przełomie tysiącleci. Red. W. Pisarek, Kraków. Zieliński M., 2002, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki. Wydanie drugie, Warszawa. 7

I. DLACZEGO I DLA KOGO NAPISAŁEM TĘ KSIĄŻKĘ?... 13 II. JĘZYK OSOBNICZY A JĘZYK SYTUACYJNY...

I. DLACZEGO I DLA KOGO NAPISAŁEM TĘ KSIĄŻKĘ?... 13 II. JĘZYK OSOBNICZY A JĘZYK SYTUACYJNY... I. DLACZEGO I DLA KOGO NAPISAŁEM TĘ KSIĄŻKĘ?.... 13 II. JĘZYK OSOBNICZY A JĘZYK SYTUACYJNY............ 17 1. Niepowtarzalność języka każdego z nas.................. 17 1.1. Nasz język indywidualny...........................

Bardziej szczegółowo

W obrębie polskiego języka narodowego należy wydzielić dwa systemy:

W obrębie polskiego języka narodowego należy wydzielić dwa systemy: Wykład nr 2 W obrębie polskiego języka narodowego należy wydzielić dwa systemy: a) polszczyznę ogólną (zwaną literacką); b)polszczyznę gwarową (gwary ludowe). Jest to podział dokonany ze względu na zasięg

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do logiki Język jako system znaków słownych

Wprowadzenie do logiki Język jako system znaków słownych Wprowadzenie do logiki Język jako system znaków słownych Mariusz Urbański Instytut Psychologii UAM Mariusz.Urbanski@.edu.pl język system znaków słownych skoro system, to musi być w tym jakiś porządek;

Bardziej szczegółowo

I. DLACZEGO I DLA KOGO NAPISAŁEM TĘ KSIĄŻKĘ? II. JĘZYK OSOBNICZY A JĘZYK SYTUACYJNY...

I. DLACZEGO I DLA KOGO NAPISAŁEM TĘ KSIĄŻKĘ? II. JĘZYK OSOBNICZY A JĘZYK SYTUACYJNY... Spis treści I. DLACZEGO I DLA KOGO NAPISAŁEM TĘ KSIĄŻKĘ?... 13 II. JĘZYK OSOBNICZY A JĘZYK SYTUACYJNY...17 1. Niepowtarzalność języka każdego z nas...17 1.1. Nasz język indywidualny...17 1.2. Czynniki

Bardziej szczegółowo

2. Wymagania wstępne w zakresie wiedzy, umiejętności oraz kompetencji społecznych (jeśli obowiązują): BRAK

2. Wymagania wstępne w zakresie wiedzy, umiejętności oraz kompetencji społecznych (jeśli obowiązują): BRAK OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) I. Informacje ogólne 1. Nazwa modułu kształcenia: JĘZYKOZNAWSTWO OGÓLNE 2. Kod modułu kształcenia: 08-KODM-JOG 3. Rodzaj modułu kształcenia: OBLIGATORYJNY 4. Kierunek

Bardziej szczegółowo

FP, studia 1. stopnia I C MODUŁ PRZEDMIOTÓW KIERUNKOWYCH: IC3 MODUŁ JĘZYKOZNAWCZY

FP, studia 1. stopnia I C MODUŁ PRZEDMIOTÓW KIERUNKOWYCH: IC3 MODUŁ JĘZYKOZNAWCZY FP, studia 1. stopnia I C MODUŁ PRZEDMIOTÓW KIERUNKOWYCH: IC3 MODUŁ JĘZYKOZNAWCZY IC1/26. PODSTAWY JĘZYKOZNAWSTWA 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE Nazwa przedmiotu/ modułu Podstawy językoznawstwa

Bardziej szczegółowo

Z punktu widzenia kognitywisty: język naturalny

Z punktu widzenia kognitywisty: język naturalny Z punktu widzenia kognitywisty: język naturalny Wykład I: Czym jest język? http://konderak.eu/pwk13.html Piotr Konderak kondorp@bacon.umcs.lublin.pl p. 205, Collegium Humanicum konsultacje: czwartki, 11:10-12:40

Bardziej szczegółowo

Co to jest znaczenie? Współczesne koncepcje znaczenia i najważn. i najważniejsze teorie semantyczne

Co to jest znaczenie? Współczesne koncepcje znaczenia i najważn. i najważniejsze teorie semantyczne Co to jest znaczenie? Współczesne koncepcje znaczenia i najważniejsze teorie semantyczne Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego 1 Koncepcje znaczenia 2 3 1. Koncepcje referencjalne znaczenie jako byt

Bardziej szczegółowo

WSZECHNICA POLSKA. SZKOŁA WYŻSZA TWP w Warszawie WSTĘP DO JĘZYKOZNAWSTWA FILOLOGIA. 26 godzin wykładu

WSZECHNICA POLSKA. SZKOŁA WYŻSZA TWP w Warszawie WSTĘP DO JĘZYKOZNAWSTWA FILOLOGIA. 26 godzin wykładu WSZECHNICA POLSKA. SZKOŁA WYŻSZA TWP w Warszawie WSTĘP DO JĘZYKOZNAWSTWA FILOLOGIA Semestr zimowy, rok akad. 2013/ 2014 26 godzin wykładu Tryb zaliczenia: egzamin pisemny w sesji zimowej (luty 2014) Odpowiedzialna

Bardziej szczegółowo

Filozofia z elementami logiki Język jako system znaków słownych część 2

Filozofia z elementami logiki Język jako system znaków słownych część 2 Filozofia z elementami logiki Język jako system znaków słownych część 2 Mariusz Urbański Instytut Psychologii UAM Mariusz.Urbanski@.edu.pl Rozkład jazdy 1 Pojęcie znaku 2 Funkcje wypowiedzi językowych

Bardziej szczegółowo

Hard Cases. Walidacyjna i derogacyjna funkcja moralności.

Hard Cases. Walidacyjna i derogacyjna funkcja moralności. Hard Cases. Walidacyjna i derogacyjna funkcja moralności. HARD CASE tzw. trudny przypadek stosowania prawa > brak jednoznacznej normy, która została wytworzona przez określony autorytet >przypadki trudności

Bardziej szczegółowo

Znaczenie. Intuicyjnie najistotniejszy element teorii języka Praktyczne zastosowanie teorii lingwistycznej wymaga uwzględnienia znaczeń

Znaczenie. Intuicyjnie najistotniejszy element teorii języka Praktyczne zastosowanie teorii lingwistycznej wymaga uwzględnienia znaczeń Znaczenie Intuicyjnie najistotniejszy element teorii języka Praktyczne zastosowanie teorii lingwistycznej wymaga uwzględnienia znaczeń postulaty teorii semantycznej: uznajemy zdania za znaczące z racji

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Wojewoda-Buraczyńska Koncepcja multicentryczności prawa a derywacyjne argumenty systemowe. Studenckie Zeszyty Naukowe 9/13, 84-87

Katarzyna Wojewoda-Buraczyńska Koncepcja multicentryczności prawa a derywacyjne argumenty systemowe. Studenckie Zeszyty Naukowe 9/13, 84-87 Katarzyna Wojewoda-Buraczyńska Koncepcja multicentryczności prawa a derywacyjne argumenty systemowe Studenckie Zeszyty Naukowe 9/13, 84-87 2006 Katarzyna Wojewoda-Buraczyńska Koncepcja multicentryczności

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET ŚLĄSKI W KATOWICACH

UNIWERSYTET ŚLĄSKI W KATOWICACH UNIWERSYTET ŚLĄSKI W KATOWICACH STUDIUM PRAKTYCZNEJ NAUKI JĘZYKÓW OBCYCH FORMAT EGZAMINU: EGZAMIN CERTYFIKUJĄCY Z JĘZYKA OBCEGO, POZIOM B2 Egzamin sprawdza znajomość języka obcego ogólnego na poziomie

Bardziej szczegółowo

Akt administracyjny. A. Akt administracyjny

Akt administracyjny. A. Akt administracyjny Akt administracyjny A. Akt administracyjny Akt administracyjny stanowi władcze jednostronne oświadczenie woli organu wykonującego zadania z zakresu administracji, oparte na przepisach prawa administracyjnego,

Bardziej szczegółowo

Słowa jako zwierciadło świata

Słowa jako zwierciadło świata SYLLABUS Lp. Element Opis 1 2 Nazwa modułu Typ modułu Słowa jako zwierciadło świata do wyboru 3 Instytut Instytut Nauk HumanistycznoSpołecznych i Turystyki 4 5 Kod modułu Kierunek, specjalność, poziom

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Raciborzu

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Raciborzu Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Raciborzu KARTA PRZEDMIOTU / MODUŁU 1. Nazwa przedmiotu: Wstęp do językoznawstwa 2. Kod przedmiotu: FG-6 3. Okres ważności karty: 2014-2017 4. Forma kształcenia: studia

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent:

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent: EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOLOGIA POLSKA poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta studia pierwszego stopnia ogólnoakademicki licencjat I. Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

JĘZYK JAKO KOMUNIKAT WYZWANIA I PORADY Z CYKLU: PORADY DYDAKTYKA

JĘZYK JAKO KOMUNIKAT WYZWANIA I PORADY Z CYKLU: PORADY DYDAKTYKA JĘZYK JAKO KOMUNIKAT WYZWANIA I PORADY Z CYKLU: PORADY DYDAKTYKA Definicje komunikacja ruch polegający na utrzymaniu łączności między odległymi od siebie miejscami, odbywający się środkami lokomocji na

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2015/2016 JĘZYK POLSKI

PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2015/2016 JĘZYK POLSKI PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2015/2016 JĘZYK POLSKI ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ Copyright by Nowa Era Sp. z o.o. Zadanie 1. (0 1) Wymagania szczegółowe 2) wyszukuje w wypowiedzi potrzebne

Bardziej szczegółowo

Pojęcie stosowania prawa. Kompetencja do stosowania prawa

Pojęcie stosowania prawa. Kompetencja do stosowania prawa Pojęcie stosowania prawa Pojęcie stosowania prawa W prawoznawstwie stosowanie prawa nie jest pojęciem w pełni jednoznacznym, gdyż konkretny model stosowania prawa może wykazywać szereg cech związanych

Bardziej szczegółowo

SYLLABUS. Leksykologia i leksykografia

SYLLABUS. Leksykologia i leksykografia SYLLABUS Lp. Element Opis 1 2 Nazwa Typ Leksykologia i leksykografia Obowiązkowy 3 Instytut Instytut Nauk Humanistyczno-Społecznych i Turystyki 4 5 Kod Kierunek, specjalność, poziom i profil PPWSZ-FP-1-45-s

Bardziej szczegółowo

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej Propozycje zintegrowanych programów edukacji zatwierdzone przez Ministra Edukacji Narodowej do użytku szkolnego odpowiadają założeniom uprzednio opracowanej przez MEN Podstawie programowej kształcenia

Bardziej szczegółowo

Gramatyka kontrastywna polsko-angielska. III rok filologii angielskiej studia niestacjonarne I stopnia, semestr II. Profil ogólnoakademicki 2012-2013

Gramatyka kontrastywna polsko-angielska. III rok filologii angielskiej studia niestacjonarne I stopnia, semestr II. Profil ogólnoakademicki 2012-2013 PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE I. KARTA PRZEDMIOTU: Gramatyka kontrastywna polsko-angielska III rok filologii angielskiej studia niestacjonarne I stopnia, semestr II Profil ogólnoakademicki 2012-2013 CEL PRZEDMIOTU

Bardziej szczegółowo

Umysł-język-świat 2012

Umysł-język-świat 2012 Umysł-język-świat 2012 Wykład II: Od behawioryzmu lingwistycznego do kognitywizmu w językoznawstwie Język. Wybrane ujęcia [Skinner, Watson i behawioryzm] Język jest zespołem reakcji na określonego typu

Bardziej szczegółowo

Szwedzki dla imigrantów

Szwedzki dla imigrantów Szwedzki dla imigrantów Cel kształcenia Celem kształcenia w ramach kursu Szwedzki dla imigrantów (sfi) jest zapewnienie osobom dorosłym, które nie posiadają podstawowej znajomości języka szwedzkiego, możliwości

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA UCZNIÓW KLASY VI NA POSZCZEGÓLNE OCENY I OKRES OCENA CELUJĄCA

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA UCZNIÓW KLASY VI NA POSZCZEGÓLNE OCENY I OKRES OCENA CELUJĄCA WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA UCZNIÓW KLASY VI NA POSZCZEGÓLNE OCENY I OKRES OCENA CELUJĄCA otrzymuje uczeń, którego wiadomości i umiejętności znacznie wykraczają poza program języka polskiego

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z języka polskiego w klasie V

Wymagania edukacyjne z języka polskiego w klasie V Wymagania edukacyjne z języka polskiego w klasie V WYMAGANIA NA OCENĘ CELUJĄCĄ Jak na ocenę bardzo dobrą oraz: -uczeń bierze udział i osiąga sukcesy w konkursach szkolnych i międzyszkolnych, -posiada rozszerzone

Bardziej szczegółowo

ZAKRES WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY SZKOLNE

ZAKRES WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY SZKOLNE ZAKRES WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY SZKOLNE Ocena bieżąca postępów ucznia uwzględnia wszystkie cztery sprawności językowe, tj.: rozumienie ze słuchu, pisanie, czytanie, mówienie, oraz tzw.

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wykaz skrótów... XI Wykaz podstawowej literatury... XV Przedmowa... XVII

SPIS TREŚCI. Wykaz skrótów... XI Wykaz podstawowej literatury... XV Przedmowa... XVII SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... XI Wykaz podstawowej literatury... XV Przedmowa... XVII CZĘŚĆ I. Prawo jako przedmiot nauk prawnych Rozdział I. Podstawowe koncepcje prawa... 3 1. Koncepcje prawnonaturalne...

Bardziej szczegółowo

Wykaz przedmiotów objętych egzaminami i zaliczeniami w roku akademickim 2014/2015. Rok I, semestr I

Wykaz przedmiotów objętych egzaminami i zaliczeniami w roku akademickim 2014/2015. Rok I, semestr I Wykaz przedmiotów objętych egzaminami i mi w roku akademickim 2014/2015 KIERUNEK: FILOLOGIA Rok I, semestr I 3. Wstęp do literaturoznawstwa Z 30 3 4. Historia literatury rosyjskiej 5. Gramatyka opisowa

Bardziej szczegółowo

Logika dla socjologów Część 4: Elementy semiotyki O pojęciach, nazwach i znakach

Logika dla socjologów Część 4: Elementy semiotyki O pojęciach, nazwach i znakach Logika dla socjologów Część 4: Elementy semiotyki O pojęciach, nazwach i znakach Rafał Gruszczyński Katedra Logiki Uniwersytet Mikołaja Kopernika 2011/2012 Spis treści 1 Krótkie wprowadzenie, czyli co

Bardziej szczegółowo

* Załączniki do PRZEDMIOTOWEGO SYSTEMU OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO w Szkole Podstawowej nr 1 im. Henryka Sienkiewicza w Zielonej Górze

* Załączniki do PRZEDMIOTOWEGO SYSTEMU OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO w Szkole Podstawowej nr 1 im. Henryka Sienkiewicza w Zielonej Górze * Załączniki do PRZEDMIOTOWEGO SYSTEMU OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO w Szkole Podstawowej nr 1 im. Henryka Sienkiewicza w Zielonej Górze KRYTERIA OCENY OPOWIADANIA Realizacja tematu (0-7 p.) 1. Zgodność

Bardziej szczegółowo

K A R T A P R Z E D M I O T U

K A R T A P R Z E D M I O T U Uczelnia Wydział Kierunek studiów Poziom kształcenia Profil kształcenia Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie Wydział Prawa i Administracji Kierunek prawno-biznesowy Studia pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

Spis treści. ROZDZIAŁ 2 Wzajemne oddziaływanie między leksykonem a innymi środkami służącymi kodowaniu informacji... 67

Spis treści. ROZDZIAŁ 2 Wzajemne oddziaływanie między leksykonem a innymi środkami służącymi kodowaniu informacji... 67 Spis treści Wykaz skrótów... 11 Przedmowa... 15 Podziękowania... 17 ROZDZIAŁ 1 Wprowadzenie: założenia metodologiczne i teoretyczne... 19 1. Cel i układ pracy...... 19 2. Język jako przedmiot badań...

Bardziej szczegółowo

www.gimtestok.pl Copyright by Wydawnictwo Lingo sp. j., Warszawa 2014 ISBN: 978-83-7892-243-8

www.gimtestok.pl Copyright by Wydawnictwo Lingo sp. j., Warszawa 2014 ISBN: 978-83-7892-243-8 Autor: Paweł Pokora Redaktor serii: Marek Jannasz Koncepcja graficzna serii: Teresa Chylińska-Kur, KurkaStudio Opracowanie graficzne: Piotr Korolewski www.gimtestok.pl Copyright by Wydawnictwo Lingo sp.

Bardziej szczegółowo

Logika i semiotyka. Znak jako jedność signifié i signifiant. Wykład VI: (Ferdynand De Saussure)

Logika i semiotyka. Znak jako jedność signifié i signifiant. Wykład VI: (Ferdynand De Saussure) Logika i semiotyka Wykład VI: Znak jako jedność signifié i signifiant (Ferdynand De Saussure) Językoznawstwo i semiologia Ferdynand de Saussure (1857 1913) językoznawca, semiolog, strukturalista wykłady

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD I CZYM JEST ARGUMENTACJA PRAWNICZA?

WYKŁAD I CZYM JEST ARGUMENTACJA PRAWNICZA? WYKŁAD I CZYM JEST ARGUMENTACJA PRAWNICZA? 1 TEKST PRAWNY ROZUMIENIE INTERPRETACJA/WYKŁADNIA UZASADNIENIE/ARGUMENTACJA PRAWO ZASTOSOWANIE UZASADNIENIE/ARGUMENTACJA 2 I. Spór o metody prawnicze XIX w. 1.

Bardziej szczegółowo

OPIS KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

OPIS KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Nazwa kierunku studiów: ADMINISTRACJA Poziom kształcenia: studia I stopnia profil kształcenia: praktyczny SYMBOLE EFEKTÓW DLA KIERUNKU ADMINISTR ACJA OPIS KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ODNIESIENIE EFEKTÓW

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Wstęp do prawoznawstwa. Wydział Prawa i Administracji. Zakład Teorii Prawa i Doktryn Polityczno-Prawnych

SYLABUS. Wstęp do prawoznawstwa. Wydział Prawa i Administracji. Zakład Teorii Prawa i Doktryn Polityczno-Prawnych SYLABUS 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE Nazwa przedmiotu/ modułu Kod przedmiotu/ modułu* Wydział (nazwa jednostki prowadzącej kierunek) Nazwa jednostki realizującej przedmiot Kierunek studiów

Bardziej szczegółowo

Za realizację uchwały odpowiada Dziekan Wydziału Filologicznego. Uchwała obowiązuje od dnia podjęcia przez Senat.

Za realizację uchwały odpowiada Dziekan Wydziału Filologicznego. Uchwała obowiązuje od dnia podjęcia przez Senat. Rektor Uniwersytetu Rzeszowskiego al. Rejtana 16c; 35-959 Rzeszów tel.: + 48 17 872 10 00 (centrala) + 48 17 872 10 10 fax: + 48 17 872 12 65 e-mail: rektorur@ur.edu.pl Uchwała nr 612/04/2016 Senatu Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOT - SYLABUS

OPIS PRZEDMIOT - SYLABUS OPIS PRZEDMIOT - SYLABUS Nazwa przedmiotu Język w kontekście społecznym Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Filologiczny, Instytut Filologii Germańskiej UR Kod przedmiotu ---------------------------

Bardziej szczegółowo

Tezy: Teza 1 Przykład 1 USTAWA z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (Dz. U. z 2013 r. poz. 1393)

Tezy: Teza 1 Przykład 1 USTAWA z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (Dz. U. z 2013 r. poz. 1393) Dobre praktyki legislacyjne 147 PODMIOT WŁAŚCIWY DO PODPISANIA OBWIESZCZENIA W SPRAWIE OGŁOSZENIA TEKSTU JEDNOLITEGO AKTU WYKONAWCZEGO DO USTAWY, W PRZYPADKU WSPÓŁUCZESTNICZENIA DWÓCH LUB WIĘCEJ PODMIOTÓW

Bardziej szczegółowo

MODUŁ KSZTAŁCENIA: Praktyczna nauka języka angielskiego: moduł 1

MODUŁ KSZTAŁCENIA: Praktyczna nauka języka angielskiego: moduł 1 Uniwersytet Śląski w Katowicach str. Program kształcenia, załącznik nr. nazwa kierunku FILOLOGIA ANGIELSKA. poziom kształcenia pierwszy 3. profil kształcenia ogólnoakademicki 4. forma prowadzenia stacjonarne

Bardziej szczegółowo

Umysł-język-świat. Wykład XII: Semantyka języka naturalnego

Umysł-język-świat. Wykład XII: Semantyka języka naturalnego Umysł-język-świat Wykład XII: Semantyka języka naturalnego Znaczenie Intuicyjnie najistotniejszy element teorii języka Praktyczne zastosowanie teorii lingwistycznej wymaga uwzględnienia znaczeń postulaty

Bardziej szczegółowo

co decyduje o tym, że niektóre teksty językowe mają charakter literacki? jaka jest różnica między zwykłym, codziennym

co decyduje o tym, że niektóre teksty językowe mają charakter literacki? jaka jest różnica między zwykłym, codziennym Co sprawia, że "Lalka" Prusa to tekst literacki? co decyduje o tym, że niektóre teksty językowe mają charakter literacki? jaka jest różnica między zwykłym, codziennym komunikatem językowym a tekstem literackim?

Bardziej szczegółowo

Wymogi regulacji kodeksowej. Tomasz Bąkowski

Wymogi regulacji kodeksowej. Tomasz Bąkowski Wymogi regulacji kodeksowej Tomasz Bąkowski Kodeks - pojęcie Najpełniejsza forma porządkowania i systematyzacji danej dziedziny prawa w celu zespolenia rozproszonych w całym systemie norm regulujących

Bardziej szczegółowo

NaCoBeZu na co będę zwracać uwagę. Wymagania do cyklu lekcji dotyczących składni

NaCoBeZu na co będę zwracać uwagę. Wymagania do cyklu lekcji dotyczących składni NaCoBeZu na co będę zwracać uwagę Wymagania do cyklu lekcji dotyczących składni Wypowiedzenie umiem odróżnić zdanie od równoważnika zdania umiem zastąpić zdania ich równoważnikami umiem wyjaśnić, czym

Bardziej szczegółowo

Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego 2014 r. Test humanistyczny język polski

Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego 2014 r. Test humanistyczny język polski Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego 2014 r. Test humanistyczny język polski Zestaw standardowy zawierał 22 zadania, w tym 20 zadań zamkniętych i 2 zadania otwarte. Wśród zadań zamkniętych dominowały

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ ADMINISTRACJI I EKONOMII ADMINISTRACJA I STOPIEŃ PRAKTYCZNY

WYDZIAŁ ADMINISTRACJI I EKONOMII ADMINISTRACJA I STOPIEŃ PRAKTYCZNY Nazwa kierunku Poziom Profil Symbol efektów na kierunku WYDZIAŁ ADMINISTRACJI I EKONOMII ADMINISTRACJA I STOPIEŃ PRAKTYCZNY Efekty - opis słowny. Po ukończeniu studiów pierwszego stopnia na kierunku Administracja

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent:

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent: EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOLOGIA POLSKA poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta studia pierwszego stopnia ogólnoakademicki licencjat I. Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

Dlaczego logopedzi boją się jąkania? Analiza lingwistyczno-terapeutyczna zjawiska. dr Anna Walencik-Topiłko

Dlaczego logopedzi boją się jąkania? Analiza lingwistyczno-terapeutyczna zjawiska. dr Anna Walencik-Topiłko Dlaczego logopedzi boją się jąkania? Analiza lingwistyczno-terapeutyczna zjawiska dr Anna Walencik-Topiłko adiunkt w Katedrze Logopedii Uniwersytetu Gdańskiego; językoznawca, neurologopeda, terapeuta głosowy,

Bardziej szczegółowo

Wykaz ważniejszych skrótów... 7 Wstęp... 9

Wykaz ważniejszych skrótów... 7 Wstęp... 9 Spis treści Wykaz ważniejszych skrótów.... 7 Wstęp.... 9 Rozdział I Usytuowanie Policji w systemie organów administracji publicznej. 13 1. Geneza Policji... 13 2. Źródła prawa dotyczące Policji... 16 3.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wprowadzenie. Część I. Prawoznawstwo 1

Spis treści. Wprowadzenie. Część I. Prawoznawstwo 1 Wprowadzenie XI Część I. Prawoznawstwo 1 Tabl. 1. Pojęcie państwo 3 Tabl. 2. Cechy państwa 4 Tabl. 3. Teorie powstania państwa 5 Tabl. 4. Funkcje państwa 6 Tabl. 5. Typ i forma państwa 7 Tabl. 6. Aparat

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 do Zarządzenia Nr.. KARTA KURSU. Nazwa. Język niemiecki B2-2s. Kod Punktacja ECTS* 3

Załącznik nr 4 do Zarządzenia Nr.. KARTA KURSU. Nazwa. Język niemiecki B2-2s. Kod Punktacja ECTS* 3 Załącznik nr 4 do Zarządzenia Nr.. KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Język niemiecki B2-2s German B2-2s Kod Punktacja ECTS* 3 Koordynator mgr Anna Fertner Zespół dydaktyczny mgr Romana Galarowicz, mgr

Bardziej szczegółowo

Opracowała: Paulina Zasada-Jagieła

Opracowała: Paulina Zasada-Jagieła Program pracy z uczniem zdolnym na zajęciach dodatkowych z języka angielskiego (zajęcia przeznaczone dla uczniów klas III gimnazjum w Zespole Szkół Gimnazjum nr 2 w Jędrzejowie) Opracowała: Paulina Zasada-Jagieła

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia. konwersatoria 16 zaliczenie z oceną

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia. konwersatoria 16 zaliczenie z oceną Wydział: Politologia Nazwa kierunku kształcenia: Politologia Rodzaj przedmiotu: podstawowy Opiekun: dr hab. Ewa Szczeglacka-Pawłowska Poziom studiów (I lub II stopnia): I stopnia Tryb studiów: Niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego 2013 r. Test humanistyczny język polski Test GH-P1-132

Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego 2013 r. Test humanistyczny język polski Test GH-P1-132 Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego 2013 r. Test humanistyczny język polski Test GH-P1-132 Zestaw zadań egzaminacyjnych z zakresu języka polskiego posłużył do sprawdzenia poziomu opanowania wiedzy i

Bardziej szczegółowo

MODUŁ KSZTAŁCENIA: Praktyczna nauka języka angielskiego: moduł 4

MODUŁ KSZTAŁCENIA: Praktyczna nauka języka angielskiego: moduł 4 Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 1. nazwa kierunku FILOLOGIA ANGIELSKA. poziom kształcenia pierwszy. profil kształcenia ogólnoakademicki 4. forma prowadzenia stacjonarne studiów MODUŁ KSZTAŁCENIA:

Bardziej szczegółowo

ZAKRES WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO Nauczyciel prowadzący: mgr Agnieszka Krzeszowiak, mgr Teresa Jaśkowska

ZAKRES WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO Nauczyciel prowadzący: mgr Agnieszka Krzeszowiak, mgr Teresa Jaśkowska ZAKRES WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO Nauczyciel prowadzący: mgr Agnieszka Krzeszowiak, mgr Teresa Jaśkowska Ocena bieżąca postępów ucznia uwzględnia wszystkie cztery

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka niemieckiego dla klasy I

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka niemieckiego dla klasy I Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka niemieckiego dla klasy I Oceny śródroczna i roczna obejmują wszystkie niżej wymienione sprawności językowe i podsystemy języka, czyli gramatykę i leksykę,

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OGÓLNE język polski klasa III. (ocena: dostateczny) UCZEŃ

KRYTERIA OGÓLNE język polski klasa III. (ocena: dostateczny) UCZEŃ 1 KRYTERIA OGÓLNE język polski klasa III SPRAWNOŚCI WYMAGANIA KONIECZNE PODSTAWOWE ROZSZERZONE DOPEŁNIAJĄCE (ocena: dopuszczający) (ocena: dostateczny) (ocena: dobry) (ocena: bardzo dobry) UCZEŃ SŁUCHANIE

Bardziej szczegółowo

Rozdział 2. Projekt aktu prawa miejscowego (dział I)

Rozdział 2. Projekt aktu prawa miejscowego (dział I) Dział I. Projekt ustawy. Zakres stosowania przepisów działu I do APM. Przepisy działu I ZTP, zatytułowanego Projekt ustawy, obejmują przepisy zawarte w rozdziałach 9 tego działu. Zgodnie z 43 ZTP do APM

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA DŁUŻSZYCH FORM WYPOWIEDZI PISEMNYCH NOTATKA. L.p. Kryteria oceny Punktacja

KRYTERIA OCENIANIA DŁUŻSZYCH FORM WYPOWIEDZI PISEMNYCH NOTATKA. L.p. Kryteria oceny Punktacja KRYTERIA OCENIANIA DŁUŻSZYCH FORM WYPOWIEDZI PISEMNYCH NOTATKA L. Kryteria oceny Punktacja Realizacja tematu 1 Zgodność całości tekstu z tematem 0 2 Kompozycja 2 Zachowanie spójności tekstu Język i styl

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział Filologiczny

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział Filologiczny Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Program kształcenia, załącznik nr nazwa kierunku FILOLOGIA ANGIELSKA 1. poziom kształcenia drugi. profil kształcenia ogólnoakademicki. forma prowadzenia niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Katedra Lingwistyki Formalnej, Uniwersytet Warszawski. Sprostowanie. do artykułu Andrzeja Markowskiego. Dwudziestolecie Rady Języka Polskiego

Katedra Lingwistyki Formalnej, Uniwersytet Warszawski. Sprostowanie. do artykułu Andrzeja Markowskiego. Dwudziestolecie Rady Języka Polskiego Janusz S. Bień Katedra Lingwistyki Formalnej, Uniwersytet Warszawski Warszawa jsbien@uw.edu.pl Sprostowanie do artykułu Andrzeja Markowskiego Dwudziestolecie Rady Języka Polskiego przy Prezydium PAN Słowa

Bardziej szczegółowo

Konsultacje obowiązkowe

Konsultacje obowiązkowe SYLABUS MODUŁU KSZTAŁCENIA Lp. Element Opis 1 Nazwa modułu Leksykologia i leksykografia 2 Instytut Humanistyczny 3 Kod PPWSZ - FP - 1 523 s 4 Kierunek, poziom i profil filologia polska, studia pierwszego

Bardziej szczegółowo

Szczecin, dnia 01 grudnia 2011 r.

Szczecin, dnia 01 grudnia 2011 r. Szczecin, dnia 01 grudnia 2011 r. Szanowna Pani dr n. med. Agnieszka Ruchała-Tyszler Wiceprezes Okręgowej Rady Lekarskiej Okręgowa Izba Lekarska w Szczecinie w miejscu OPINIA PRAWNA wydana na zlecenie

Bardziej szczegółowo

SYLLABUS. Komunikacja interpersonalna. Kierunek: filologia polska. specjalność: dziennikarska. poziom kształcenia: studia pierwszego stopnia

SYLLABUS. Komunikacja interpersonalna. Kierunek: filologia polska. specjalność: dziennikarska. poziom kształcenia: studia pierwszego stopnia SYLLABUS Lp. Element Opis 1 2 Nazwa przedmiotu/ modułu Typ przedmiotu/ modułu Komunikacja interpersonalna obowiązkowy 3 Instytut Instytut Nauk Humanistyczno-Społecznych i Turystyki 4 5 Kod przedmiotu/

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO klasa I gimnazjum Mgr Magdalena Mazanek Mgr Magdalena Pajor GRAMATYKA I SŁOWNICTWO.

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO klasa I gimnazjum Mgr Magdalena Mazanek Mgr Magdalena Pajor GRAMATYKA I SŁOWNICTWO. WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO klasa I gimnazjum Mgr Magdalena Mazanek Mgr Magdalena Pajor GRAMATYKA I SŁOWNICTWO - potrafi poprawnie operować niedużą ilością poznanych struktur gramatycznych

Bardziej szczegółowo

Logika dla prawników

Logika dla prawników Logika dla prawników Wykład I: Pytania o logikę Dr Maciej Pichlak Uniwersytet Wrocławski Katedra Teorii i Filozofii Prawa mpichlak@prawo.uni.wroc.pl Tak na logikę Kodeks karny: Art. 226 1. Kto znieważa

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 do Zarządzenia Nr.. KARTA KURSU. Nazwa. Język niemiecki B2-3s. Kod Punktacja ECTS* 4

Załącznik nr 4 do Zarządzenia Nr.. KARTA KURSU. Nazwa. Język niemiecki B2-3s. Kod Punktacja ECTS* 4 Załącznik nr 4 do Zarządzenia Nr.. KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Język niemiecki B2-3s German B2-3s Kod Punktacja ECTS* 4 Koordynator mgr Anna Fertner Zespół dydaktyczny mgr Romana Galarowicz, mgr

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 30 czerwca 2015 r.

Warszawa, dnia 30 czerwca 2015 r. Warszawa, dnia 30 czerwca 2015 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy o zmianie ustawy Prawo zamówień publicznych oraz ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw

Bardziej szczegółowo

Przedmiot społeczny: Socjolingwistyka. Typ przedmiotu. Informacje ogólne. Kod przedmiotu 09.3-WH-FiPlP-STP- 16. Wydział. Wydział Humanistyczny

Przedmiot społeczny: Socjolingwistyka. Typ przedmiotu. Informacje ogólne. Kod przedmiotu 09.3-WH-FiPlP-STP- 16. Wydział. Wydział Humanistyczny Przedmiot społeczny: Socjolingwistyka - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Przedmiot społeczny: Socjolingwistyka Kod przedmiotu 09.3-WH-FiPlP-STP- 16 Wydział Kierunek Wydział Humanistyczny

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM ROZSZERZONY

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM ROZSZERZONY Poziom rozszerzony Język niemiecki Język niemiecki. Poziom rozszerzony KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM ROZSZERZONY Zadanie 1. Za każde poprawne rozwiązanie przyznajemy 1 punkt. Maksimum 3. 1.1. 1.2.

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne. Opracowano na podstawie planu wynikowego nauczania języka włoskiego w szkole ponadgimnazjalnej na

Wymagania edukacyjne. Opracowano na podstawie planu wynikowego nauczania języka włoskiego w szkole ponadgimnazjalnej na Wymagania edukacyjne Opracowano na podstawie planu wynikowego nauczania języka włoskiego w szkole ponadgimnazjalnej na podstawie metody nauczania Nuovo Progetto Italiano 1 wydawnictwa EDILINGUA Poziom

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA KLASY II GIMNAZJUM

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA KLASY II GIMNAZJUM WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA KLASY II GIMNAZJUM STOPIEŃ CELUJĄCY Rozumienie ze słuchu: bezbłędne rozumienie tekstu, uczeń potrafi zrozumieć ogólny sens i kluczowe informacje różnorodnych

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA UCZNIÓW KLASY SZÓSTEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ NA LEKCJACH JĘZYKA NIEMIECKIEGO

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA UCZNIÓW KLASY SZÓSTEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ NA LEKCJACH JĘZYKA NIEMIECKIEGO PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA UCZNIÓW KLASY SZÓSTEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ NA LEKCJACH JĘZYKA NIEMIECKIEGO (napisano w oparciu o podręcznik pt.: Der, die, das dla klasy szóstej szkoły podstawowej) dopuszczający

Bardziej szczegółowo

Kompetencje komunikacyjne dzieci w okresie późnego dzieciństwa w aspekcie rozwojowym

Kompetencje komunikacyjne dzieci w okresie późnego dzieciństwa w aspekcie rozwojowym UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA W POZNANIU SERIA PSYCHOLOGIA I PEDAGOGIKA NR 166 KINGA KUSZAK Kompetencje komunikacyjne dzieci w okresie późnego dzieciństwa w aspekcie rozwojowym POZNAŃ 2011 3 Spis treści

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE WIADOMOŚCI Z GRAMATYKI POLSKIEJ I WŁOSKIEJ SZKIC PORÓWNAWCZY

PODSTAWOWE WIADOMOŚCI Z GRAMATYKI POLSKIEJ I WŁOSKIEJ SZKIC PORÓWNAWCZY PODSTAWOWE WIADOMOŚCI Z GRAMATYKI POLSKIEJ I WŁOSKIEJ SZKIC PORÓWNAWCZY NR 134 Katarzyna Kwapisz Osadnik PODSTAWOWE WIADOMOŚCI Z GRAMATYKI POLSKIEJ I WŁOSKIEJ SZKIC PORÓWNAWCZY Wydawnictwo Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA W ZSO W BIELAWIE

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA W ZSO W BIELAWIE PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA W ZSO W BIELAWIE Od roku szkolnego: 2015/2016 Przedmiot/ty: język angielski, język niemiecki dla liceum Nauczyciel/le: Swietłana Błażejczyk, Jakub Maćkowski, Sandra Sawa,

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO klasa III Magdalena Pajor GRAMATYKA I SŁOWNICTWO. Poziomy wymagań:

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO klasa III Magdalena Pajor GRAMATYKA I SŁOWNICTWO. Poziomy wymagań: WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO klasa III Magdalena Pajor GRAMATYKA I SŁOWNICTWO - potrafi poprawnie operować niedużą ilością najprostszych struktur gramatycznych - potrafi budować zdania ale

Bardziej szczegółowo

Prowadzący. Doc. dr inż. Jakub Szymon SZPON. Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.

Prowadzący. Doc. dr inż. Jakub Szymon SZPON. Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA studia podyplomowe dla czynnych zawodowo nauczycieli szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego

Bardziej szczegółowo

TECHNIKI INFORMACJI I KOMUNIKACJI. Semestr zimowy 2016/2017 I SSA I stopnia

TECHNIKI INFORMACJI I KOMUNIKACJI. Semestr zimowy 2016/2017 I SSA I stopnia TECHNIKI INFORMACJI I KOMUNIKACJI Semestr zimowy 2016/2017 I SSA I stopnia Zajęcia nr 2 Publiczne bazy tekstów aktów prawnych 2 Internetowy System Aktów Prawnych (ISAP) http://isap.sejm.gov.pl/ ; http://sejm.gov.pl/

Bardziej szczegółowo

Europejska Inicjatywa Obywatelska. w obronie Małżeństwa i Rodziny. Tytuł przedkładanej inicjatywy obywatelskiej: Europejska Inicjatywa Obywatelska

Europejska Inicjatywa Obywatelska. w obronie Małżeństwa i Rodziny. Tytuł przedkładanej inicjatywy obywatelskiej: Europejska Inicjatywa Obywatelska Europejska Inicjatywa Obywatelska w obronie Małżeństwa i Rodziny I. Proponowany wniosek do Komisji Europejskiej Tytuł przedkładanej inicjatywy obywatelskiej: Europejska Inicjatywa Obywatelska w obronie

Bardziej szczegółowo

S Y L A B U S NAZWA PRZEDMIOTU:

S Y L A B U S NAZWA PRZEDMIOTU: S Y L A B U S Druk DNiSS nr 11D NAZWA PRZEDMIOTU: Akwizycja języków słowiańskich Kod przedmiotu: - Rodzaj przedmiotu: kierunkowy; obowiązkowy Wydział: Wydział Humanistyczno-Społeczny Kierunek: filologia

Bardziej szczegółowo

ARGUMENTACJA PRAWNICZA II

ARGUMENTACJA PRAWNICZA II ARGUMENTACJA PRAWNICZA II Pytania: 1/ jakie są konsekwencje open texture of law? 2/ czy możliwe jest sformułowanie wzorów rozstrzygania problemów prawnych? dyskurs dogmatycznoprawny 3/ do jakich argumentów

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceny dla poszczególnych form wypowiedzi z języka polskiego

Kryteria oceny dla poszczególnych form wypowiedzi z języka polskiego oceny dla poszczególnych form wypowiedzi z języka polskiego SPS TREŚC Zaproszenie... 2 Opowiadanie... 3 Opowiadanie z dialogiem... 4 Opis postaci... 5 Opis dzieła sztuki... 6 Opis krajobrazu... 7 Opis

Bardziej szczegółowo

Główne tezy Ferdinanda de Saussure a

Główne tezy Ferdinanda de Saussure a Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego 1 Paradoksy życia i twórczości Ferdinanda de Saussure a 2 3 studia w Genewie (fizyka, chemia, filozofia, historia sztuki, gramatyka grecka i łacińska), Lipsku

Bardziej szczegółowo

I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia WIEDZA. MODUŁ 21 Nau społeczne - przedmiot doo wyboru. MODUŁ 20 Seminarium magisterskie

I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia WIEDZA. MODUŁ 21 Nau społeczne - przedmiot doo wyboru. MODUŁ 20 Seminarium magisterskie I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia Efekty kształcenia na kierunku Opis kierunkowych efektów kształcenia Odniesienie efektów do obszaru wiedzy MODUŁ 20 Seminarium magisterskie Seminarium

Bardziej szczegółowo

Śląski Salon Maturzystów egzamin maturalny z języka polskiego 2008

Śląski Salon Maturzystów egzamin maturalny z języka polskiego 2008 Śląski Salon Maturzystów egzamin maturalny z języka polskiego 2008 Część ustna egzaminu Prezentacja temat wybrany ze szkolnej listy tematów przygotowanej na dany rok szkolny. Nauczyciel przygotowuje szkolną

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 27 stycznia 2015 r.

Warszawa, dnia 27 stycznia 2015 r. Warszawa, dnia 27 stycznia 2015 r. Opinia do ustawy o przekształcaniu jednoosobowych spółek Skarbu Państwa prowadzących działalność z wykorzystaniem dóbr kultury w państwowe instytucje kultury (druk nr

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PODYPLOMOWYCH: ZINTEGROWANE NAUCZANIE PRZEDMIOTOWO-JĘZYKOWE (JĘZYK ANGIELSKI)

PROGRAM KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PODYPLOMOWYCH: ZINTEGROWANE NAUCZANIE PRZEDMIOTOWO-JĘZYKOWE (JĘZYK ANGIELSKI) PROGRAM KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PODYPLOMOWYCH: ZINTEGROWANE NAUCZANIE PRZEDMIOTOWO-JĘZYKOWE (JĘZYK ANGIELSKI) Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych: Po ukończeniu studiów ich absolwent: 1. swobodnie

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania - ocenianie na lekcjach języka niemieckiego w LO Sióstr Prezentek im. Jana Pawła II w Rzeszowie

Przedmiotowy system oceniania - ocenianie na lekcjach języka niemieckiego w LO Sióstr Prezentek im. Jana Pawła II w Rzeszowie Przedmiotowy system oceniania - ocenianie na lekcjach języka niemieckiego w LO Sióstr Prezentek im. Jana Pawła II w Rzeszowie I. Na ocenę semestralną / końcoworoczną składają się oceny z krótkich odpowiedzi

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne język włoski

Wymagania edukacyjne język włoski Wymagania edukacyjne język włoski Opracowano na podstawie planu wynikowego nauczania w szkole ponadgimnazjalnej na podstawie metody nauczania Nuovo Progetto Italiano 1 wydawnictwa EDILINGUA Poziom IV.0

Bardziej szczegółowo

Spis treści tomu pierwszego

Spis treści tomu pierwszego Spis treści tomu pierwszego WSTĘP.... 11 DŹWIĘK JAKO ZJAWISKO FIZYCZNE...15 CHARAKTERYSTYKA AKUSTYCZNA I AUDYTYWNA DŹWIĘKÓW MOWY.. 17 SŁUCH...20 WYŻSZE PIĘTRA UKŁADU SŁUCHOWEGO...22 EMISJE OTOAKUSTYCZNE...25

Bardziej szczegółowo

Katedra Teorii i Filozofii Prawa Poznań, dnia 27 września 2016 r. OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Prawoznawstwo na kierunku Prawo

Katedra Teorii i Filozofii Prawa Poznań, dnia 27 września 2016 r. OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Prawoznawstwo na kierunku Prawo Katedra Teorii i Filozofii Prawa Poznań, dnia 27 września 2016 r. OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Prawoznawstwo na kierunku Prawo I. Informacje ogólne 1. Nazwa modułu kształcenia: Prawoznawstwo

Bardziej szczegółowo

NORMY PRAWA CYWILNEGO

NORMY PRAWA CYWILNEGO NORMY PRAWA CYWILNEGO Norma prawna: wypowiedz językowa-> wyznaczenie jej adresata, zakres zastosowania, zakres normowania (czyny nakazane lub zakazane) Normy postępowania są tworzone także przez uczestników

Bardziej szczegółowo

Języki programowania zasady ich tworzenia

Języki programowania zasady ich tworzenia Strona 1 z 18 Języki programowania zasady ich tworzenia Definicja 5 Językami formalnymi nazywamy każdy system, w którym stosując dobrze określone reguły należące do ustalonego zbioru, możemy uzyskać wszystkie

Bardziej szczegółowo

OCENA PRAC PISEMNYCH I WYPOWIEDZI USTNYCH UCZNIÓW Z PODZIAŁEM NA POZIOMY WYMAGAŃ

OCENA PRAC PISEMNYCH I WYPOWIEDZI USTNYCH UCZNIÓW Z PODZIAŁEM NA POZIOMY WYMAGAŃ PRAC PISEMNYCH I WYPOWIEDZI USTNYCH UCZNIÓW Z PODZIAŁEM NA POZIOMY WYMAGAŃ PRACE PISEMNE Wymagania konieczne podstawowe rozszerzające dopełniające wykraczające DOPUSZCZAJĄCA DOSTATECZNA DOBRA BARDZO DOBRA

Bardziej szczegółowo