Identyfikacja aspektów środowiskowych i technicznych oraz ocena ich wpływu na przykładzie branży ICT

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Identyfikacja aspektów środowiskowych i technicznych oraz ocena ich wpływu na przykładzie branży ICT"

Transkrypt

1 Identyfikacja aspektów środowiskowych i technicznych oraz ocena ich wpływu na przykładzie branży ICT opracowanie: Anna Henclik Kraków, wrzesień

2 1 Opis branży W ostatnich latach obserwuje się postępujący rozwój i upowszechnienie nowych technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT, Information and Communication Technologies). Technologie informacyjno-komunikacyjne to wszelkie działania związane z produkcją i wykorzystaniem urządzeń telekomunikacyjnych i informatycznych oraz usług im towarzyszących, a także gromadzenie, przetwarzanie i udostępnianie informacji w formie elektronicznej z wykorzystaniem technik cyfrowych i wszelkich narzędzi komunikacji elektronicznej 1. Do branży ICT zalicza się zarówno urządzenia (np. komputer, sieci komputerowe, drukarki, skanery czy media), narzędzia (oprogramowanie) oraz inne technologie, które służą szerokiemu posługiwaniu się informacją. Ważna jest przy tym nie tylko sama informacja, ale także prędkość i jakość jej przekazu. Sektor ICT obejmuje przedsiębiorstwa, których głównym rodzajem działalności jest produkcja dóbr i usług pozwalających na elektroniczne rejestrowanie, przetwarzanie, transmitowanie, odtwarzanie lub wyświetlanie informacji. Rozwój branży ICT ma wpływ na łatwiejszy przepływ informacji, obniżenie kosztów komunikacji, co przyczynia się m.in. do zwiększenia zasięgu konkurencyjności. Wg Głównego Urzędu Statystycznego, do sektora ICT w Polsce zalicza się 2 grupy wg PDK: 26.1 Produkcja elektronicznych elementów i obwodów drukowanych (w tym Produkcja elementów elektronicznych oraz Produkcja elektronicznych obwodów drukowanych); 26.2 Produkcja komputerów i urządzeń peryferyjnych; 26.3 Produkcja sprzętu (tele)komunikacyjnego; 26.4 Produkcja elektronicznego sprzętu powszechnego użytku; 26.8 Produkcja magnetycznych i optycznych niezapisanych nośników informacji; 46.5 Sprzedaż hurtowa narzędzi technologii informacyjnej i komunikacyjnej ( w tym: Sprzedaż hurtowa komputerów, urządzeń peryferyjnych i oprogramowania oraz sprzedaż hurtowa sprzętu elektronicznego i telekomunikacyjnego oraz części do niego); 58.2 Działalność wydawnicza w zakresie oprogramowania ( w tym: Działalność wydawnicza w zakresie gier komputerowych, Działalność wydawnicza w zakresie pozostałego oprogramowania); 61.1 Działalność w zakresie telekomunikacji przewodowej; 61.2 Działalność w zakresie telekomunikacji bezprzewodowej, z wyłączeniem telekomunikacji satelitarnej; Działalność w zakresie telekomunikacji satelitarnej; 61.9 Działalność w zakresie pozostałej telekomunikacji; Działalność związana z oprogramowaniem; 1 2 GUS: Wykorzystanie technologii informacyjno-(tele)komunikacyjnych w przedsiębiorstwach i gospodarstwach domowych w 2013 r., 2

3 62.02 Działalność związana z doradztwem w zakresie informatyki; Działalność związana z zarządzaniem urządzeniami informatycznymi; Pozostała działalność usługowa w zakresie technologii informatycznych i komputerowych; 63.1 Przetwarzanie danych; zarządzanie stronami internetowymi (hosting) i podobna działalność; działalność portali internetowych (w tym: Przetwarzanie danych; zarządzanie stronami internetowymi (hosting) i podobna działalność oraz Działalność portali internetowych); 95.1 Naprawa i konserwacja komputerów i sprzętu komunikacyjnego (w tym Naprawa i konserwacja komputerów i urządzeń peryferyjnych oraz Naprawa i konserwacja sprzętu (tele)komunikacyjnego). Dzięki technologiom wytworzonym przez sektor ICT możliwa stała się informatyzacja państwa, społeczeństwa i biznesu. Inwestycje sektora ICT w rozwój nowych wyrobów i usług opartych na cyfrowych technologiach powodują, że poprawia się dobrobyt zarówno ekonomiczny, jak i społeczny. Wykorzystując potencjał gospodarki cyfrowej, można wpływać na jakość środowiska poprzez propagowanie wykorzystania źródeł czystych energii, bazujących na rozwiązaniach ICT. Branża ICT odgrywa istotną rolę w rozwiązywaniu problemów energetycznych i klimatycznych, co zostało również podkreślone w komunikatach i rekomendacjach Komisji Europejskiej (m.in. komunikat z października 2009 r. w sprawie wykorzystania technologii informacyjno-komunikacyjnych do ułatwienia przejścia na energooszczędną i niskoemisyjną gospodarkę). Jednocześnie Komisja wezwała przedsiębiorstwa z branży ICT do opracowania ram pomiaru zużycia energii elektrycznej w branży oraz pomiaru śladu węglowego. Coraz szersze rozpowszechnianie technologii informacyjno-komunikacyjnych doprowadziło do podjęcia prac badawczych dotyczących wpływu całej branży ICT na jakość środowiska. W krajach rozwiniętych nakłady finansowe na prace badawczo-rozwojowe (B+R) w branży ICT stanowią 1/3 wszystkich środków na badania. Chociaż Europa wciąż przoduje w wielu obszarach produkcji przemysłowej i technologii ICT to nakłady na prace B+R są znacząco niższe niż w innych krajach wysokorozwiniętych 3. Znaczenie branży ICT potwierdza fakt umieszczenia tego zagadnienia w 2007 r. jako szczegółowego tematu na liście priorytetów w siódmym programie ramowym na rzecz badań i rozwoju technologicznego. Głównym założeniem priorytetu ICT było wspomaganie europejskich grup badawczych tworzących nowe, innowacyjne technologie, poprawiające konkurencyjność europejskiej gospodarki, a jednocześnie uwzględniające zasady zrównoważonego rozwoju. Wkładem branży ICT w redukcję CO 2 jest umożliwienie również elektronicznego obiegu dokumentów, pracy zdalnej, komunikacji personalnej on-line ( , wideokonferencje), tworzenie oprogramowania m.in. inteligentne systemy ICT do automatycznych urządzeń pomiarowych (np. temperatury, czy oświetlenia) działające na zasadzie algorytmów - w zależności od aktualnej sytuacji automatycznie włączane lub wyłączane są pewne urządzenia. Dzięki nowoczesnym sposobom komunikacji zagraniczne kontakty biznesowe nie są już tak czasochłonne i kosztowne jak przed wprowadzeniem do firm technologii ICT. 3 3

4 ICT jest jednym z najbardziej dynamicznie rozwijających się i wiodących sektorów w Europie oraz ma wpływ na wzrost gospodarczy w całej gospodarce 4. Udział sektora ICT w całkowitej wartości dodanej biznesu wynosi 8,5%, zatrudnienie stanowi 3% zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw w UE ogółem, a inwestycje poprzez efektywne wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych w przedsiębiorstwach pozwala zwiększyć ogólną wydajność pracy, przez co stają się bardziej konkurencyjne. Większość europejskiej działalności w dziedzinie centrów ICT skupia się w 34 regionach w 12 krajach (rys. 1). Centrum JRC opracowało atlas centrów ICT. Polska nie jest znaczącym krajem w tej dziedzinie; branża ICT nie jest jeszcze tak bardzo rozwinięta jak w Europie, jednak w ostatnich latach obserwuje się bardzo dynamiczny jej rozwój. Rysunek 1. Europejskie centra danych źródło: Od 2009 r., w Polsce rośnie liczba przedsiębiorstw sektora ICT (z w 2009 r. do w 2012 r., spośród których 87,3% świadczyło usługi ICT), jak również liczba pracujących w 4 4

5 sektorze (ze w 2009 r. do w 2012 r. z czego ponad trzy czwarte stanowiły osoby pracujące w usługach ICT, w tym 60,9% w usługach informatycznych) 5. 2 Ślad węglowy branży ICT W branży ICT jest duże zapotrzebowanie na energię, związane głównie z koniecznością ciągłego utrzymywania urządzeń peryferyjnych takich jak np. urządzenia sieciowe, komputery, centra danych. Centrum danych (ang. data center, DC) jest budynkiem lub jego częścią, która składa się z serwerowni (ang. computer room) oraz obszarów wspierających funkcjonalność całego centrum. Składa się ono z serwerowni, w którym hostowany 6 jest cały sprzęt serwerowy, z zapewnieniem odpowiednich warunków oraz osobnych pomieszczeń technicznych takich jak UPS-ownia 7, pomieszczenie dystrybucji energii, techniczne, telekomunikacyjne, operacyjne dla obsługi czy dystrybucji chłodu 8. ICT jest obecnie odpowiedzialna za 8-10% zużycia energii elektrycznej w UE i do 4% emisji dwutlenku węgla 9. Przewiduje się 10, że w 2020 r. 14% wytworzonej energii elektrycznej na świecie, będzie zużywane przez branżę ICT (~6745 TWh/rok 11 ), w szczególności przez centra danych, urządzenia i infrastrukturę telekomunikacyjną oraz komputery personalne wraz z urządzeniami peryferyjnymi (skanery, drukarki). Obecnie, w całkowitym zużyciu energii urządzenia takie jak komputery, centra danych, czy urządzenia i sieci telekomunikacyjne mają podobny udział (po ok. 30%) 12. Parlament Europejski podkreśla 13, że zobowiązanie sektora ICT dotyczące zmniejszenia własnego zużycia energii powinno dotyczyć w pierwszym rzędzie centrów danych. 5 Społeczeństwo informacyjne w Polsce. Wyniki badań statystycznych z lat , Warszawa, XII Hosting to udostępnianie przez dostawcę usług internetowych zasobów serwerowni; 7 UPS (ang. Uninterruptible Power Supply - Nieprzerywalne Zasilanie Energią) urządzenie lub system, którego funkcją jest utrzymanie zasilania innych urządzeń elektrycznych lub elektronicznych w przypadku zaniku lub nieprawidłowych parametrów zasilania sieciowego, M. Pickavet, W. Vereecken, S. Demeyer, P. Audenaert, B. Vermeulen, C. Develder, D. Colle, B. Dhoedt, P. Demeester, Worldwide energy needs for ICT: the rise of power-aware networking, 2nd International Symposium on Advanced Networks and Telecommunication Systems, ANTS 2008, December 2008, pp R. Farrahi Moghaddam, F. Farrahi Moghaddam, Environmental Footprint Analysis/Management of Data Centers and ICT Solutions, Green Sustainable Telco Cloud (GSTC) Project, Annual Workshop November 5-6, 2013, ETS, Montreal, Quebec, Canada, 12 R. Farrahi Moghaddam, F. Farrahi Moghaddam, Environmental Footprint Analysis/Management of Data Centers and ICT Solutions, Green Sustainable Telco Cloud (GSTC) Project, Annual Workshop November 5-6, 2013, ETS, Montreal, Quebec, Canada, 13 Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 6 maja 2010 r. w sprawie wykorzystania technologii informacyjno-komunikacyjnych (TIK) do ułatwienia przejścia na energooszczędną i niskoemisyjną gospodarkę 2009/2228(INI)), 2011/C 81 E/20), (Dz.U.UE C z dnia 15 marca 2011 r.) 5

6 Na świecie sektor ICT odpowiada za niecałe 1,5% emisji CO 2 eq 14, ale przyczynia się do znaczącej redukcji gazów cieplarnianych powstających w innych sektorach gospodarki. Całkowity globalny ślad węglowy branży ICT w 2007 roku wg raportu Ericssona, szacowany był na ok. 620 mln Mg CO 2 eq, w roku 2014 ok. 850 mln Mg CO 2 eq, a w roku 2020 przewiduje się, iż będzie wynosić ponad 1000 mln Mg CO 2 eq. Ślad węglowy ICT definiowany jest jako wpływ na środowisko wywoływany przez sieci mobilne i stałe, sieci korporacyjne, centra danych oraz wszelki sprzęt połączony do sieci tj. smartfony, tablety, komputery PC i modemy. Za największy procent śladu węglowego ICT odpowiada działanie komputerów PC oraz centra danych. Wg Raportu Ericssona 15, największy udział w całkowitej emisji CO 2 w branży ICT mają komputery osobiste oraz centra danych, przesył danych i sieci przedsiębiorstw (rys. 2). W perspektywie do roku 2020 przewiduje się dalszy wzrost emisji z wymienionych gałęzi branży ICT. Gg CO 2 eq Urządzenia i sieci mobilne (w tym tablety) 2 Komputery osobiste (wszystkie typy, bez tabletów) 3 Centra danych, transmisja danych i sieci przedsiębiorstw 4 Urządzenia abonenckie, telefony stacjonarne (prywatne) 5 Sieci stacjonarne (stałe) (Fixed networks) Rysunek 2. Perspektywa śladu węglowego w branży ICT do roku 2020 Źródło: Ericsson energy and carbon report on the impact of the networked Society, June Przegląd metodyk obliczania śladu węglowego branży ICT W anlojęzycznej literaturze branża ICT dzielona jest jako: 1. ICT goods, rozumiane (wg OECD) 16 jako urządzenia (towary), które zostały przeznaczone do realizacji funkcji przetwarzania informacji i komunikacji za pomocą środków elektronicznych, w tym transmisji i wyświetlania, lub które korzystają 14 Ericsson energy and carbon report on the impact of the networked Society, June 2013, 15 Ericsson energy and carbon report on the impact of the networked Society, June 2013,

7 z elektronicznego systemu do wykrywania, pomiaru i / lub nagrywania zjawisk fizycznych; 2. ICT networks, rozumiane jako sieci i węzły teleinformatyczne, zapewniające przewodowe i bezprzewodowe połączenia służące do komunikacji pomiędzy dwoma lub więcej określonymi punktami 17 ; 3. ICT services, rozumiane jako połączenie produktów teleinformatycznych i sieci teleinformatycznych; przykładem są: doradztwo IT, outsourcing IT, system wdrażania / oprogramowanie, urządzenia sieciowe, telekomunikacja, usługi mobilne, usługi głosowe i transmisja danych. Dla każdego z tych działów ICT, do obliczenia śladu węglowego, czy przeprowadzenia analizy cyklu życia, stosowane są różne jednostki funkcjonalne, omawiane w różnych metodykach, artykułach czy projektach. Jednym z realizowanych projektów był ICT footprint. Pilot testing on metodologies for energy consumption and carbon footprint of the ICT sector 18, gdzie omówione zostały różne podejścia metodologiczne do obliczania zużycia energii oraz emisji gazów cieplarnianych przetestowane w przedsiębiorstwach z branży ICT. Omówione zostały: ITU-T L.1410 metodyka oceny wpływu środowiskowego dla produktów teleinformatycznych, sieci i usług; ITU-T L metodyka oceny wpływu środowiskowego dla stosowania rozwiązań ICT w przedsiębiorstwach; ETSI TS ocena cyklu życia dla produktów teleinformatycznych, sieci i usług; GHG Protocol Product Standard ICT-sector Guidance, GHG Protocol Corporate Metodyka ITU-T L stosowana jest do oceny oddziaływania na środowisko technologii informacyjnych i komunikacyjnych (ICT) urządzeń, usług i sieci (GNS). W opisie ujęta jest metodologia ocena cyklu życia (LCA) oraz podane są przykłady np. jednostek funkcjonalnych czy wymagań w podziale na urządzenia, sieci i usługi. Proponuje się używanie jednostki funkcjonalnej takiej jak użytkowanie danego urządzenia przez okres jednego roku lub użytkowanie przez cały okres przydatności urządzenia do czasu jego utylizacji. Proponowanymi jednostkami funkcjonalnymi dla sieci teleinformatycznych jest korzystanie z nich przez okres 1 roku, podobnie jak dla serwisu ICT. Szczegółową jednostką funkcjonalną może być świadczenie usług ICT w odniesieniu do jednej godziny lub jednego gigabita [Gb]. Podany jest także przykład obliczania emisji pośrednich i bezpośrednich. Dla określenia granic systemu zalecane jest wykorzystanie tzw. listy sprawdzającej, zawierającej 8 punktów: 1. sprzęt ICT np. komputery, drukarki. Użycie materiałów i energii powinno być rozpatrywane na każdym etapie cyklu życia; 17 ITU-T L.1400, Overview and general principles of methodologies for assessing the environmental impact of information and communication technologies, ITU-T L.1410, Methodology for the assessment of the environmental impact of information and communication technology goods, networks and services (03/2012) 7

8 2. oprogramowanie ICT odnosi się do jego projektowania, rozwoju i wykorzystania; zawiera wykorzystanie materiałów i energii przez programistów; 3. materiały eksploatacyjne i inne produkty wspomagające np. płyty CD, DVD, kartridże, tonery; 4. infrastruktura w tym sprzęt służący do chłodzenia i zasilania; 5. transport urządzeń / materiałów (przepływ towarów) zużycie paliw, energii elektrycznej (w przypadku pociągów); 6. podróże osób obejmuje podróże służbowe jw.; 7. przechowywanie urządzeń / towarów energia zużywana na chłodzenie, oświetlenie; 8. środowisko pracy wykorzystanie budynków, systemy chłodzenia i ogrzewania, odpady, zużycie wody, oświetlenie ilość zużytej energii (w tym ciepła), wody, itp. W metodyce ITU-T L.1410 zaproponowano przy prowadzeniu obliczeń śladu węglowego, użycie powyższej tzw. listy sprawdzającej, dla każdego z etapów cyklu życia ICT GNS: fazy nabycia surowców (począwszy od wydobycia surowców mineralnych), fazy produkcji, fazy użytkowania i fazy utylizacji. Przeprowadzona analiza wskazuje, iż w cyklu życia urządzeń ICT (w przeliczeniu na abonenta rocznie), faza użytkowania ma udział ok. 65% w emisji CO 2 eq, faza produkcji ok. 25%, faza związana z nabyciem surowców (chemicznych, metali, paliw, tworzyw sztucznych i in.) ok. 9%, a ok. 1% związane jest z fazą utylizacji. Metodyka ITU-T L.1420 może zostać wykorzystana do oceny zużycia energii i emisji gazów cieplarnianych generowanych przez określony okres czasu dla organizacji ICT lub rozwiązań ICT stosowanych w przedsiębiorstwach z innych branż. Dla rozwiązań ICT w przedsiębiorstwach opiera się ona na metodyce ITU-T L.1410, natomiast dla organizacji ICT na normie ISO i metodyce GHG-Protocol. Dla organizacji zalecane jest uwzględnienie 3 zakresów (opis poniżej, przy metodyce GHG Protocol). Wg oceny cyklu życia przy wykorzystaniu metodyki ETSI TS , faza użytkowania urządzeń ICT generuje ok 62% całkowitego śladu węglowego powodowanego przez ich cykl życia, faza produkcji stanowi ok. 22%, ok. 13% związane jest nabyciem surowców (chemicznych, metali, paliw, tworzyw sztucznych i in.), a ok. 3% z fazą utylizacji. W przypadku oceny cyklu życia dla sieci teleinformatycznych, ok. 70% rocznej emisji CO 2 eq. związana jest z urządzeniami końcowymi użytkowników (telefony, tablety, komputery i in. urządzenia korzystające z sieci), urządzeniami abonenckimi (modemy, routery) i dostępem do sieci (w mniej więcej równych proporcjach), a 30% dotyczy działalności operatorów, centrów danych, sieci i przesyłu danych. Wg metodyki GHG Protocol 20, emisje bezpośrednie i pośrednie podzielone zostały na trzy zakresy: zakres 1 obejmuje wszystkie emisje bezpośrednie wytwarzane przez przedsiębiorstwo (np. ogrzewanie gazem lub olejem opałowym, wyciek czynnika chłodniczego, flota samochodowa), zakres 2 obejmuje pośrednie emisje gazów cieplarnianych na skutek zużycia zakupionej energii elektrycznej, ogrzewania/chłodzenia z miejskiej sieci ciepłowniczej 20 8

9 zakres 3 obejmuje pośrednie emisje związane z tzw. łańcuchem dostaw (produkcja dostarczonych produktów, podzlecenia, świadczone usługi), podróżami służbowymi pracowników (lotnicze, kolejowe, autobusowe), zużyciem materiałów, produkcją odpadów. Aby obliczyć ślad węglowy urządzeń ICT, zgodnie z przedstawionymi pokrótce metodykami, należy przeprowadzić pełną analizę ich cyklu: ująć wiele procesów jednostkowych, wykorzystywanych podczas produkcji, m.in. baterie, kable, układy scalone, wyświetlacze, oprogramowanie, itp., oraz uwzględnić etapy użytkowania i utylizacji. Jest to bardzo czasochłonna analiza. Przykładowe dane potrzebne do obliczenia śladu węglowego tylko urządzeń ICT, wg metodyki ITU-T L.1410 przedstawiono w tab. 1. Tabela 1. Składowe urządzeń ICT, które powinny być uwzględnione w obliczaniu śladu węglowego 9

10 Źródło: ITU-T L.1400, Overview and general principles of methodologies for assessing the environmental impact of information and communication technologies, 2011 Duże przedsiębiorstwa, jak np. HP, obliczają swój ślad węglowy uwzględniając łańcuch dostaw (głównie użyte materiały i ich produkcję), funkcjonowanie przedsiębiorstwa (fabryka, flota transportowa, podróże lotnicze, dojazd pracowników) oraz fazę używania urządzeń HP. 10

11 W przypadku małych przedsiębiorców, szczególnie tych prowadzących działalność w Polsce uwzględnianie łańcucha dostaw może być jedynie przedmiotem szacunków, ponieważ obliczanie śladu węglowego nie jest jeszcze powszechne. Podczas pomiaru śladu węglowego w branży ICT ważne jest, aby uwzględnić wszystkie możliwe źródła emisji, które odnoszą się do całej działalności przedsiębiorstwa, w tym: do zamówień publicznych, zarządzania, eksploatacji i utylizacji sprzętu ICT, a także emisji, które odnoszą się do wsparcia i rozwoju działalności działu IT. Należy uwzględnić emisje związane z: użytkowaniem urządzeń/sprzętu ICT w organizacji (tu należy wyszczególnić rodzaj urządzeń, np. komputer stacjonarny, laptop, drukarka, skaner, tablet, telefon, urządzenia działające w centrach danych lub serwerowniach, itp.) oraz pamiętać o uwzględnieniu zużycia energii na chłodzenie / ogrzewanie. świadczeniem usług informatycznych (i wsparcia) dla użytkowników biznesowych ICT (tu należy również uwzględnić podróże służbowe), produkcją, transportem i utylizacją urządzeń ICT (opcjonalnie, dla obliczenia całkowitej emisji). W perspektywie do roku 2020, prognozowany jest największy wzrost śladu węglowego w branży ICT w odniesieniu do komputerów i urządzeń oraz centrów danych około dwukrotny w porównaniu do roku Ślad węglowy powodowany przez sieci i urządzenia telekomunikacyjne pozostanie natomiast na podobnym poziomie jak w 2007 r Sposób obliczania śladu węglowego Wg metodyki ITU-T L.1400, do obliczania śladu węglowego ICT GNS, ważne jest uwzględnienie wszystkich faz począwszy od wydobycia surowców, poprzez produkcję, użytkowanie aż do utylizacji. Na rys. 3 przedstawiono granice systemu dla cyklu życia urządzeń ICT. Obliczenie śladu węglowego na tej podstawie jest bardzo skomplikowaną procedurą. 21 Ericsson energy and carbon report on the impact of the networked Society, June 2013, 11

12 Rysunek 3. Granice systemu dla cyklu życia urządzeń ICT Źródło: ITU-T L.1410, Methodology for the assessment of the environmental impact of information and communication technology goods, networks and services (03/2012) Do określenia śladu węglowego przedsiębiorstwa z branży ICT, konieczny jest szczegółowy wywiad dotyczący urządzeń, jakiego są typu, ile sztuk, jaki czas pracują, czy są komputery, na których wykorzystywane są w pełni moce obliczeniowe komputera (np. do kompilacji, renderowania w grafice, modele matematyczne); jeżeli tak to przez jaki okres czasu itp. Dla przedsiębiorstw z branży ICT, w obliczeniach śladu węglowego, proponuje się pominięcie fazy produkcji urządzeń. Jest to zgodne z metodyką PAS 2050, która nie obejmuje infrastruktury. 12

13 Dla warunków polskich przedsiębiorstw z branży ICT proponuje się uwzględnić: urządzenia ICT liczbę, rodzaj, typ, czas pracy; urządzenia wspomagające np. klimatyzatory, UPSy liczbę, rodzaj, typ, czas pracy; zużycie energii elektrycznej i cieplnej; zużycie paliw (benzyna, olej, gaz); transport podróże służbowe pracowników (kolej, tramwaj, autobus, metro, samochód, samolot); zużycie wody; wytwarzanie odpadów: komunalnych, ZSEE, inne; powierzchnia biura; liczba zatrudnionych osób;?? wartość sprzedanych produktów / usług [PLN]?? Są to dane możliwe do określenia / oszacowania przez większość polskich przedsiębiorców. Przeliczenia zużycia w m 3 na zużycie w kwh można dokonać mnożąc ilość pobranego gazu w m 3 przez tzw. współczynnik konwersji, obliczany jako iloraz średniej arytmetycznej ciepła spalania gazu ziemnego z miesięcy okresu rozliczeniergo [MJ/m 3 ] (licznik ułamka) i wartości 3, Wskaźniki Uwzględniając cykl życia produkcji energii elektrycznej sieciowej niskiego napięcia, dla 1 kwh emisję CO 2, przedstawiono w tab. 2. Tabela 2. Emisja gazów cieplarnianych dla produkcji 1 kwh energii elektrycznej niskiego napięcia

14 Źródło: SimaPro, Ecoinvent Uwzględniając, poza emisją dwutlenku węgla, odpowiednie współczynniki GWP 100 dla gazów cieplarnianych 23 innych niż CO 2, proponuje się dla warunków użycia energii elektrycznej w Polsce przyjąć wskaźnik: 1 kwh 1,31 kg CO 2 eq 24 (1) Dla urządzeń ICT, w opracowaniu J. Malmodin i in. 25, zaproponował przyjęcie średnich wskaźników (jeżeli podane kwh przemnożyć przez ustalony wskaźnik CO 2 eq/kwh) w odniesieniu do 1 roku: telefony komórkowe: produkcja 18 kg CO 2 eq/telefon, użytkowanie: 3 kwh/telefon/rok; wg japońskich danych 26 produkcja i użytkowanie smartfonu (GALAXY Note II) przez 2 lata powoduje emisję 24 kg CO 2 /szt. jest to zgodne z przedstawionymi wcześniej wskaźnikami szwedzkimi; telefony bezprzewodowe: produkcja kg CO 2 eq/telefon, użytkowanie: 27 kwh/telefon/rok; centra danych; komputery osobiste: zależnie od typu, czasu pracy: 23 przykładowo: metan 23, podtlenek azotu 296, sześciofluorek siarki wskaźnik ten uwzględnia cykl życia i jest zgodny z Ecoinvent 25 J. Malmodin, Å. Moberg, D. Lund en, G. Finnveden, N. Lovehagen, Greenhouse Gas Emissions and Operational Electricity Use in the ICT and Entertainment & Media Sectors, Journal of Industrial Ecology, 2010, vol 14 no 5,

15 W opracowaniu 27 przyjęto średnioroczne zużycie energii elektrycznej przez PC równe 250 kwh. Jednak proponuje się obliczanie zużycia energii elektrycznej na podstawie zapotrzebowania na moc danego urządzenia (wartość ta jest określona przez producenta). Ślad węglowy dla centrum danych może być obliczony albo dla czasu pracy urządzeń, albo dla pełnego cyklu życia. Standardowy model cyklu życia dla centrum danych obejmuje fazę produkcji urządzeń, użytkowanie i utylizację. W modelu tym zawarte są różne parametry wejściowe z poszczególnych urządzeń (serwery, komputery, UPS, akcesoria, środki chłodzące) oraz z systemu jako całości. Uwzględniane parametry dotyczą maksymalnego i średniego obciążenia pracy systemu IT, rodzaju obciążenia, czasu pracy i zużycia energii. Dodatkowo można obliczyć efektywność zużycia energii (Power Usage Effectiveness, PUE) jako iloraz całkowitej energii pobranej przez centrum danych i energii pobranej przez sprzęt IT (obliczeniowy i pomocniczy). W całkowitej energii pobranej przez centrum danych uwzględnia się zapotrzebowanie na energię infrastruktury oświetlenia, urządzeń chłodzących. Różne źródła podają różny zakres efektywności energetycznej wskaźnika PUE dla centrów danych. Wg jednego autora 28 aby centrum danych było efektywne wskaźnik ten powinien być w granicach 2-4, a wg innych zaleceń 29 średnia efektywność jest przy PUE = 2; poniżej tej wartości centrum jest efektywne (przy wskaźniku 1,2 bardzo efektywne), a powyżej nieefektywne (przy wskaźniku 3 bardzo nieefektywne). Wg Ismaila 30, obliczenia śladu węglowego, uwzględniając fazę pracy urządzeń w centrum danych, mogą być przeprowadzone w 4 krokach (rys. 4) 31. Obliczenie całkowitego poboru mocy Obliczenie obciążenia IT Obliczenie efektywności zużycia energii Obliczenie śladu węglowego Rysunek 4. Fazy obliczania śladu węglowego dla centrum danych Źródło: M. A. Ismail, Green Computing and Electrical Carbon Footprint Obciążenie IT jest to ilość aktualnie pobieranej mocy przez urządzenia obliczeniowe i pomocnicze. 27 J. Malmodin, Å. Moberg, D. Lund en, G. Finnveden, N. Lovehagen, Greenhouse Gas Emissions and Operational Electricity Use in the ICT and Entertainment & Media Sectors, Journal of Industrial Ecology, 2010, vol 14 no 5, 28 M. A. Ismail, Green Computing and Electrical Carbon Footprint, Proceedings of International Conference on Energy and Sustainability 2013, pdf M. A. Ismail, Green Computing and Electrical Carbon Footprint, Proceedings of International Conference on Energy and Sustainability 2013, 31 M. A. Ismail, Green Computing and Electrical Carbon Footprint, Proceedings of International Conference on Energy and Sustainability 2013, pdf 15

16 Prostszym jednak sposobem jest obliczenie całkowitego poboru mocy w jednostce czasu, a następnie przemnożenie uzyskanej wartości przez wskaźnik emisji CO 2 eq/kwh, uwzględniający cykl życia energii elektrycznej. Obliczenia zużycia energii przez centra danych, uwzględniając wymagania zasilania w stanie stabilnym i przy pełnym obciążeniu, proponuje się rozpatrywać trzytorowo, wliczając: urządzenia obliczeniowe (w tym komputery stacjonarne, stacje robocze, serwery, notebooki i urządzenia przenośne); urządzenia nie obliczeniowe, pomocnicze, akcesoria (drukarki, skanery, ważniejsze urządzenia sieciowe takie jak switch); infrastrukturę: oświetlenie, system chłodzenia. Zapotrzebowanie urządzeń IT na energię elektryczną można obliczyć znając (lub obliczając) pobór prądu przez urządzenie uwzględniając współczynnik mocy prądu zmiennego cosinus ɸ. Pobór prądu przez urządzenie IT będzie inny dla obciążenia stabilnego (przeciętnego), a inny dla pełnego, gdzie wykorzystywana jest pełna moc urządzenia Wzór do obliczeń będzie więc: Pobór energii przy pełnym obciążeniu = cos ɸ * P zn * t, (2) lub Pobór energii przy stabilnym obciążeniu = cos ɸ * współczynnik *P zn * t (3) gdzie: ɸ - kąt przesunięcia fazy, P moc znamionowa urządzenia [W], t czas [h] Dla sprzętu IT, współczynnik cos ɸ można przyjąć na poziomie 0,8. W tabeli 3 podano pobór energii przez wybrane urządzenia IT, z uwzględnieniem obciążenia stabilnego (przeciętnego) i pełnego. Określenie zestaw komputerowy obejmuje również monitor, klawiaturę i mysz. Tabela 3. Pobór energii w stanie stabilnym i przy pełnym obciążeniu przez wybrane urządzenia IT Lp. Nazwa urządzenia Pobór energii przy pełnym obciążeniu przez 1h [Wh] 1. Zestaw komputerowy (stacjonarny) Core i7, Core i3 2. Zestaw komputerowy (stacjonarny), Core2Quad, Dual Core 3. Zestaw komputerowy (stacjonarny), Współczynnik 46 0,600 27,6 82,8 0,778 64,4 101,2 0,636 64,4 Pobór energii w stanie stabilnym przez 1h [Wh] 16

17 Lp. Nazwa urządzenia Pobór energii przy pełnym obciążeniu przez 1h [Wh] Core2Duo 4. Zestaw komputerowy (stacjonarny), P-IV 5. Serwer Dell XPS i7 6. Serwer Dell Xseries 235; Xeon 7. Serwer Intel SR2500AL Server System; IntelSR1670RHS Server System 8. Serwer INTELSR1600 RHS SERVER SYSTEM Współczynnik 119,6 0,538 64,4 82,8 0, ,4 0, , , , Pobór energii w stanie stabilnym przez 1h [Wh] 9. Skaner 18,4 1 18,4 10. Switch 18,4 1 18,4 11. laptop laptop Monitor kineskopowy ok. 65 ok. 65 Źródło: Opracowanie własne na podstawie M. A. Ismail, Green Computing and Electrical Carbon Footprint, Proceedings of International Conference on Energy and Sustainability 2013, Na podstawie przeprowadzonych rzeczywistych pomiarów poboru mocy przez firmę X, gdzie badane były 33 komputery (core i5), przez ponad 74 h, stwierdzono pobór mocy jednego komputera przez jedną godzinę równą 31,35 W, co pokrywa się ze wskaźnikami z tab. 3 Modemy i routery szerokopasmowe: produkcja kg CO 2 eq / urządzenie użytkowanie: 80 kwh/modem/router/rok, laptop wytworzenie 160 kg CO 2 eq, faza użytkowania 4 lata 170 kg CO 2 eq, transport do odbiorcy 55 kg CO 2 eq, recykling -30kg CO 2 e suma 355 kg CO 2 eq; Drukarki: przykładowe urządzenie wielofunkcyjne (drukarka + skaner) w trakcie drukowania zużywa 10 W, skanując 8 W, a podczas czekania na kolejne zadanie pobiera 5 W 32 Wg Herzoga 33 i Vattenfall 34 do aktualnego wskaźnika fazy użytkowania urządzeń wyrażonego w kg CO 2 eq/kwh powinno być dodawane 0,1 kg CO 2 eq/kwh, aby uwzględnić paliwa w łańcuchu dostaw (fuel supply chain), prace budowlane i zagospodarowanie terenu podczas dystrybucji energii, straty podczas dystrybucji oraz gospodarowanie odpadami Herzog, T World greenhouse gas emissions in World Resource Institute Working Paper. 34 Vattenfall Life-cycle assessment, Vattenfall s electricity in Sweden. Stockholm: Vattenfall. 17

18 Wskaźniki przydatne przy obliczeniach: podróże lotnicze 180 g CO 2 eq/km/.pasażer 35 ; transport kolejowy pracowników 100 g CO 2 eq/km pasażera 36 ; odpady komunalne zmieszane 0,646 kg CO 2 / kg odpadów; odpady segregowane plastik 2,8 kg CO 2 / kg odpadów; 1 kartka A4 = 0,004 kg; papier do drukarek 1,3 kg CO 2 eq / kg papieru; powierzchnia biurowa 37-2 kg CO 2 eq / m 2 ; 4 Rozwiązania dla branży ICT Wprowadzenie oszczędności energii w przedsiębiorstwach ICT związane jest z selekcją sprzętu pod kątem jego energetycznej efektywności, zastosowaniem technologii wirtualizacyjnych, konsolidacją systemu, optymalizacją systemów zasilania i chłodzenia itd. W Raporcie 2012 Energy Efficient IT 38, zawarte są analizy i informacje o dostępnych na rynku energooszczędnych rozwiązaniach. Większość firm koncentruje się na konsolidacji i wirtualizacji systemów IT, ale coraz więcej jest takich, które wdrażają energooszczędne modele sprzętu sieciowego, serwery wyposażone w energooszczędne niskonapięciowe procesory, urządzenia z certyfikatami Energy Star, zasilacze UPS najnowszej generacji oraz modernizują systemy chłodzenia. Wg ankietowanych przedsiębiorstw, rozwiązaniami, które dają największe oszczędności są wirtualizacja serwerów i pamięci masowych oraz zastosowanie nowoczesnych systemów chłodzenia i nowej generacji systemów UPS. Współczesne serwery zużywają niezwykle dużo energii. Ich procesory działają 24 godziny na dobę przez 365 dni w roku. A tam, gdzie dokonuje się wielu obliczeń, wytwarzane jest także ciepło. Ponieważ jednak serwery pracują niezawodnie tylko w stałej temperaturze, muszą być na bieżąco chłodzone. Im wydajniejsze jest chłodzenie, tym mniej energii zużywa centrum danych. Wg Info-Tech Research Group na systemy chłodzenia zużywana jest nawet połowa energii dostarczana do centrów danych. Do ograniczenia zużycia energii może przyczynić się używanie napędów SSD (Solid State Drives), które są szybkie, mają niskie zapotrzebowanie na prąd, praktycznie nie wydzielają ciepła, co ogranicza wielkość zużywanej energii na systemy chłodzenia. Napędy SSD mają jednak ograniczenia techniczne: najlepiej sprawdzają się tam, gdzie dane są odczytywane a nie zapisywane. Firma HP, oprócz zwiększenia efektywności, zastępuje energo- i surowcochłonne procesy i zachowania na zrównoważone. W tym zakresie HP rozwija sposoby użycia światła zamiast 35 wskaźnik używany przez Orange; zgodny z GHG Protocol 36 wskaźnik używany przez Orange; zgodny z Bilan Carbon 37 jeżeli nie jest uwzględniane ogrzewanie

19 kabla do przesyłu danych. Jest to bardziej wydajne (i redukuje zapotrzebowanie na wydobycie miedzi), a przy tym zapewnia większą przepustowość. Rozwiązaniem, które może przyczynić się do zmniejszenia śladu węglowego branży ICT, jest kolokacja. Polega ona na odpłatnym umieszczeniu własnych serwerów i innego sprzętu sieciowego w centrum danych dostawcy usługi. Najważniejszą drogą do redukcji śladu węglowego branży ICT, poza ograniczeniem emisji związanej z czynnikami chłodniczymi (poprzez stosowanie naturalnych czynników chłodniczych i ograniczanie wycieków), będzie wykorzystanie energii odnawialnej. Główną przeszkodą dla wykorzystywania odnawialnych źródeł energii są koszty okres zwrotu z inwestycji wynosi 10 lat przy inwestycjach dotowanych, a bez dotacji jest jeszcze dłuższy. Rozwiązaniem może być zastosowanie bardziej efektywnej technologii. Przedsiębiorstwa z branży ICT, głównie centra danych dążą do uzyskania jak najniższego parametru PUE (Power Usage Effectiveness), który obliczany jest jako stosunek całkowitej energii zużywanej przez centrum do energii, którą zużywa w czasie normalnej pracy umieszczony w nim sprzęt komputerowy. Centra danych chłodzone powietrzem mają wskaźnik PUE w granicach 1,7-1,8 39. Zmniejszenie śladu węglowego w branży ICT można uzyskać poprzez: konsolidację, centralizację i wirtualizację infrastruktury informatycznej, system monitorowania i ograniczenia zużycia energii, zastosowaniu modułów odzysku ciepła z układów chłodzenia, optymalizację parametrów klimatycznych w pomieszczeniach oraz dostosowywanie mocy chłodniczej w serwerowniach do bieżących potrzeb, identyfikację, likwidację lub przeznaczenie do ponownego wykorzystania infrastruktury informatycznej, która nie pełni istotnych funkcji, niszczenie zużytego sprzętu komputerowego w firmach posiadających stosowne certyfikaty i zezwolenia, zakupy z uwzględnieniem kryterium ochrony środowiska, zakupy sprzętu o obniżonej energochłonności, ograniczenie podróży służbowych zastąpienie kontaktów biznesowych videokonferencjami, aplikacjami do komunikacji pisemnej druk dwustronny, wydłużenie czasu pracy laptopów, telefonów, dlatego, że ich produkcja również ma wpływ na emisję CO 2. Najważniejsze jednak, dla branży ICT, wydaje się wdrażanie globalnych rozwiązań optymalizujących zużycie energii przez systemy teleinformatyczne

20 5 Dobre praktyki wybrane przykłady Wykorzystanie osiągnięć branży ICT najprawdopodobniej pośrednio oszczędza dużo więcej energii niż bezpośrednio zużywa. Komputery optymalizują silniki samochodów. Sterowanie elektroniczne ulepsza budynki i fabryki. Analiza komputerowa pozwala na dokładne wyregulowanie wszystkiego, co tworzy i zużywa energię. Internet sam w sobie prawdopodobnie oszczędza energię: konferencje wideo zastępują loty, jedno wyszukanie Google powoduje emisję 0,2 grama dwutlenku węgla, zastępując tysiąckroć większą emisję spowodowaną jazdą do biblioteki, a e-handel redukuje powierzchnie handlowe, magazynowe i spedycyjne 40. Wg raportu HP 41, zasilanie centrum danych (w przeliczeniu na metr kwadratowy powierzchni) w porównaniu z budynkiem biurowym, rocznie kosztuje do 30 razy więcej niż zasilanie budynku biurowego. Raport ten podaje iż 45% szacunkowej oszczędności energii w centrach danych można osiągnąć przez zoptymalizowanie zarządzania energią połączonego z konsolidacją infrastruktury informatycznej. Przykładem dobrych praktyk jest centrum danych HP w Wynyard 42, które działa od 2010 r. Zajmuje ono powierzchnię m 2 i jest jednym z największych w Europie. Centrum danych w Wynyard zgodnie z oczekiwaniami ma zredukować zużycie energii o 40 procent, obniżając emisję i oszczędzając do 15 milionów dolarów rocznie. Dach gromadzi wodę deszczową, używając jej do nawadniania i systemu przeciw pożarowego. Woda deszczowa jest również filtrowana i magazynowana w zbiornikach o pojemności litrów oraz używana do podnoszenia wilgotności powietrza, gdy jest ona za niska. Zimne powietrze znad Morza Północnego jest rozprowadzane w centrum danych, chłodząc wyposażenie, co pozwala przez 97% czasu pracy nie korzystać z klimatyzacji. Ściany i obudowy serwerów są białe skutkuje to oszczędnością energii, przez zredukowanie zapotrzebowania oświetleniowego i oszczędza około 7 milionów dolarów rocznie. Aby oszczędzać energię, czujniki regulują włączanie świateł. Źródła światła są skierowane pod kątem 45 stopni w stosunku do rzędów serwerów, rozjaśniając obiekt i redukując w ten sposób liczbę koniecznych opraw oświetleniowych. Wynyard ma wynik Efektywności Zużycia Energii (PUE) równy 1,2; im bliżej 1,0 tym lepiej. Typowe centrum danych osiąga wynik 2,0, kiedy większość obiektów energooszczędnych obiektów osiąga wynik około 1,7. Dach centrum danych jest pokryty materiałem odbijającym światło słoneczne, aby zapewnić budynkowi możliwie najmniejsze pochłanianie ciepła. Elektrownie wiatrowe dostarczają obiektowi 10% energii. Zakłada się roczną emisję CO 2 w wysokości Mg, co jest połową wielkości emisji standardowego centrum danych. W centrach danych, ponad połowa wykorzystywanej w ogromnych ilościach energii, jest zużywana na proces chłodzenia. W 2007 roku HP wprowadził usługę inteligentnego, dynamicznego chłodzenia DSC (Dynamic Smart Cooling), która znacznie zmniejsza to 40 Zmieniamy strony równania. Efekty globalnego obywatelstwa HP w roku 2009 i w latach następnych, 41 HP 2012 Global Citizenship Report; Zmieniamy strony równania. Efekty globalnego obywatelstwa HP w roku 2009 i w latach następnych, 42 Zmieniamy strony równania. Efekty globalnego obywatelstwa HP w roku 2009 i w latach następnych, 20

Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polska Akademia Nauk. Branża ICT

Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polska Akademia Nauk. Branża ICT Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polska Akademia Nauk Branża ICT Definicja branży Technologie informacyjno-komunikacyjne (Information and Communication Technologies, ICT) to wszelkie

Bardziej szczegółowo

WPŁYW TECHNOLOGII INFORMACYJNO-KOMUNIKACYJNYCH NA JAKOŚĆ ŚRODOWISKA

WPŁYW TECHNOLOGII INFORMACYJNO-KOMUNIKACYJNYCH NA JAKOŚĆ ŚRODOWISKA Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polska Akademia Nauk AGH Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie, Wydział Zarządzania WPŁYW TECHNOLOGII INFORMACYJNO-KOMUNIKACYJNYCH

Bardziej szczegółowo

ZIELONA STRONA MAGENTY - Green Technology w PTC. Warszawa, 14.09.2011

ZIELONA STRONA MAGENTY - Green Technology w PTC. Warszawa, 14.09.2011 ZIELONA STRONA MAGENTY - Green Technology w PTC Warszawa, 14.09.2011 1 Strategia Grupy Deutsche Telekom Inteligentne zarządzanie zużyciem energii 30,000 MWh mniej w roku 2011 tylko w Niemczech Ograniczanie

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE ZAŁOŻENIE ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU:

PODSTAWOWE ZAŁOŻENIE ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU: SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU WARSZTATY DLA NAUCZYCIELI PRZEDSIĘBIORCZOŚCI 31 stycznia 2012 r. dr Justyna Szumniak-Samolej Samolej mgr Maria Roszkowska-Śliż 6. BIZNES A ŚRODOWISKO PODSTAWOWE ZAŁOŻENIE

Bardziej szczegółowo

System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001

System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001 System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001 Informacje ogólne ISO 50001 to standard umożliwiający ustanowienie systemu i procesów niezbędnych do osiągnięcia poprawy efektywności energetycznej.

Bardziej szczegółowo

Planowanie Gospodarki Niskoemisyjnej proekologiczne rozwiązania w transporcie. Marcin Cholewa Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN

Planowanie Gospodarki Niskoemisyjnej proekologiczne rozwiązania w transporcie. Marcin Cholewa Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN Planowanie Gospodarki Niskoemisyjnej proekologiczne rozwiązania w transporcie Marcin Cholewa Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN Praca naukowa finansowana ze środków NCBiR w ramach

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła

Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła Bożena Ewa Matusiak UŁ REC 2013 2013-11-24 REC 2013 Nałęczów 1 Agenda 1 2 3 Wprowadzenie Model prosumenta i model ESCO Ciepło rozproszone a budownictwo

Bardziej szczegółowo

Problemy i wyzwania analizy obszaru ICT

Problemy i wyzwania analizy obszaru ICT Problemy i wyzwania analizy obszaru ICT Rafał Żelazny Główny Konsultant Zespołu ds. Wdrażania i Monitoringu Strategii Społeczeństwa Informacyjnego Województwa Śląskiego do roku 2015 22.11.2013, TECHNOPARK

Bardziej szczegółowo

Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001)

Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001) Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001) ROMAN KOŁODZIEJ IV Konferencja Naukowo-Techniczna,,Utrzymanie ruchu w przemyśle spożywczym Szczyrk, 26 kwietnia 2012 r. 1 PLAN

Bardziej szczegółowo

Racjonalizacja zużycia mediów dzięki innowacjom w służbie oszczędności. Metody zrównoważonego gospodarowania zasobami

Racjonalizacja zużycia mediów dzięki innowacjom w służbie oszczędności. Metody zrównoważonego gospodarowania zasobami Racjonalizacja zużycia mediów dzięki innowacjom w służbie oszczędności Metody zrównoważonego gospodarowania zasobami Agenda: Racjonalizacja zużycia mediów poprzez Smart Metering i Smart Management Innowacje

Bardziej szczegółowo

Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna

Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna Załącznik 2 Numer karty BAS Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna Aktualizacja "Planu gospodarki niskoemisyjnej dla Gminy Baranów Sandomierski" oraz "Założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energię

Bardziej szczegółowo

Opracowanie charakterystyki energetycznej wg nowych wymagań prawnych

Opracowanie charakterystyki energetycznej wg nowych wymagań prawnych Opracowanie charakterystyki energetycznej wg nowych wymagań prawnych - wprowadzenie, najważniejsze zmiany Adam Ujma Wydział Budownictwa Politechnika Częstochowska 10. Dni Oszczędzania Energii Wrocław 21-22.10.2014

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej Skierniewice, 18.02.2015 r. 1 Plan Gospodarki Niskoemisyjnej 2 Agenda spotkania 1. Czym jest Plan Gospodarki Niskoemisyjnej i w jakim celu się go tworzy? 2. Uwarunkowania krajowe i międzynarodowe 3. Szczególne

Bardziej szczegółowo

Instalacje grzewcze, technologiczne i przesyłowe. Wentylacja, wentylacja technologiczna, wyciągi spalin.

Instalacje grzewcze, technologiczne i przesyłowe. Wentylacja, wentylacja technologiczna, wyciągi spalin. Zakres tematyczny: Moduł I Efektywność energetyczna praktyczne sposoby zmniejszania zużycia energii w przedsiębiorstwie. Praktyczne zmniejszenia zużycia energii w budynkach i halach przemysłowych. Instalacje

Bardziej szczegółowo

Seminarium Technologie informacyjno - komunikacyjne na rzecz efektywności energetycznej w budownictwie Warszawa, 26.03.2013 r.

Seminarium Technologie informacyjno - komunikacyjne na rzecz efektywności energetycznej w budownictwie Warszawa, 26.03.2013 r. Zastosowanie inteligentnego sterowania, inteligentnych systemów pomiarowych, technologii bezprzewodowej, chmury obliczeniowej i przyjaznego dla użytkownika sposobu wyświetlania informacji jako sposób na

Bardziej szczegółowo

Karta informacyjna. Nazwa projektu

Karta informacyjna. Nazwa projektu Karta informacyjna Nazwa projektu Opis Projektu Inwentaryzacja emisji Arkusz kalkulacyjny inwentaryzacji emisji dwutlenku węgla na terenie Gminy Nowe Miasto Lubawskie, wykonany na potrzeby Planu Gospodarki

Bardziej szczegółowo

Wojciech Piskorski Prezes Zarządu Carbon Engineering sp. z o.o. 27/09/2010 1

Wojciech Piskorski Prezes Zarządu Carbon Engineering sp. z o.o. 27/09/2010 1 PRAKTYCZNE ASPEKTY OBLICZANIA REDUKCJI EMISJI NA POTRZEBY PROJEKTÓW WYKORZYSTUJĄCYCH DOFINANSOWANIE Z SYSTEMU ZIELONYCH INWESTYCJI W RAMACH PROGRAMU PRIORYTETOWEGO ZARZĄDZANIE ENERGIĄ W BUDYNKACH UŻYTECZNOŚCI

Bardziej szczegółowo

EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII. mgr Małgorzata GÓRALCZYK

EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII. mgr Małgorzata GÓRALCZYK EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII mgr Małgorzata GÓRALCZYK Polska Akademia Nauk, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Pracownia Badań Strategicznych, ul. Wybickiego

Bardziej szczegółowo

Jeden z największych w Polsce dostawców zintegrowanych systemów zarządzania dokumentem i korespondencją masową.

Jeden z największych w Polsce dostawców zintegrowanych systemów zarządzania dokumentem i korespondencją masową. O firmie Jeden z największych w Polsce dostawców zintegrowanych systemów zarządzania dokumentem i korespondencją masową. 27 lat doświadczeń na polskim rynku. Szerokie portfolio klientów: branża bankowa,

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie energią i środowiskiem narzędzie do poprawy efektywności energetycznej budynków

Zarządzanie energią i środowiskiem narzędzie do poprawy efektywności energetycznej budynków Zarządzanie energią i środowiskiem narzędzie do poprawy efektywności energetycznej budynków URZĄD MIASTA CZĘSTOCHOWY ul. Śląska 11/13, 42-217 Częstochowa tel. +48 (34) 370 71 00, fax 370 71 70 e-mail:

Bardziej szczegółowo

Sylabus kursu. Tytuł kursu: Program szkoleniowy z energooszczędnej renowacji starych budynków. Dla Projektu ETEROB

Sylabus kursu. Tytuł kursu: Program szkoleniowy z energooszczędnej renowacji starych budynków. Dla Projektu ETEROB Sylabus kursu Tytuł kursu: Program szkoleniowy z energooszczędnej renowacji starych Dla Projektu ETEROB 1 Kontrolka dokumentu Informacje Kraj Polska Właściciel dokumentu BSW Data sporządzenia 23/11/2014

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja potencjału oszczędności energii jako podstawa w procesie poprawy efektywności energetycznej przedsiębiorstwa

Identyfikacja potencjału oszczędności energii jako podstawa w procesie poprawy efektywności energetycznej przedsiębiorstwa Identyfikacja potencjału oszczędności energii jako podstawa w procesie poprawy efektywności energetycznej przedsiębiorstwa TOMASZ SŁUPIK Konferencja techniczna Jak obniżać koszty remontów i utrzymania

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNOŚĆ ŚRODOWISKOWA PRODUKTÓW, A MOŻLIWOŚCI OCENY CYKLU ŻYCIA Z UŻYCIEM INTERNETOWEGO NARZĘDZIA LCA to go

EFEKTYWNOŚĆ ŚRODOWISKOWA PRODUKTÓW, A MOŻLIWOŚCI OCENY CYKLU ŻYCIA Z UŻYCIEM INTERNETOWEGO NARZĘDZIA LCA to go EFEKTYWNOŚĆ ŚRODOWISKOWA PRODUKTÓW, A MOŻLIWOŚCI OCENY CYKLU ŻYCIA Z UŻYCIEM INTERNETOWEGO NARZĘDZIA LCA to go Dr inż. Janusz Sitek Instytut Tele- i Radiotechniczny e-mail: janusz.sitek@itr.org.pl Poznań,

Bardziej szczegółowo

Sala Konferencyjna, Inkubator Nowych Technologii IN-TECH 2 w Mielcu, ul. Wojska Polskiego 3.

Sala Konferencyjna, Inkubator Nowych Technologii IN-TECH 2 w Mielcu, ul. Wojska Polskiego 3. S Z K O L E N I E EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNA W PRAKTYCE Sala Konferencyjna, Inkubator Nowych Technologii IN-TECH 2 w Mielcu, ul. Wojska Polskiego 3. Dzień 1 : 21 styczeń 2013r. MODUŁ 4 -Metody oszczędzania

Bardziej szczegółowo

Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju

Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju Wytwarzanie energii w elektrowni systemowej strata 0.3 tony K kocioł. T turbina. G - generator Węgiel 2 tony K rzeczywiste wykorzystanie T G 0.8

Bardziej szczegółowo

Rola kogeneracji w osiąganiu celów polityki klimatycznej i środowiskowej Polski. dr inż. Janusz Ryk Warszawa, 22 październik 2015 r.

Rola kogeneracji w osiąganiu celów polityki klimatycznej i środowiskowej Polski. dr inż. Janusz Ryk Warszawa, 22 październik 2015 r. Rola kogeneracji w osiąganiu celów polityki klimatycznej i środowiskowej Polski dr inż. Janusz Ryk Warszawa, 22 październik 2015 r. Polskie Towarzystwo Elektrociepłowni Zawodowych Rola kogeneracji w osiąganiu

Bardziej szczegółowo

Karta informacyjna. Nazwa projektu

Karta informacyjna. Nazwa projektu Karta informacyjna Nazwa projektu Opis Projektu Spis tabel Nazwa INFO Wskaźniki Chrakterystyka Inwentaryzacja emisji Arkusz kalkulacyjny inwentaryzacji emisji dwutlenku węgla na terenie gminy Krzepice,

Bardziej szczegółowo

DBAMY O CIEBIE DBAMY O ŚWIAT

DBAMY O CIEBIE DBAMY O ŚWIAT DBAMY O CIEBIE DBAMY O ŚWIAT ZAANGAŻOWANIE DLA ŚRODOWISKA Woda jest jednym z najcenniejszych zasobów Ziemi i jednocześnie naszym głównym produktem. Dlatego jesteśmy wysoce świadomi tego, jak ważna jest

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP

KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP SKLEP STACJONARNY I SPRZEDAŻ ONLINE Kryteria Certyfikatu Zielony Sklep zostały pogrupowane w zbiory, zgodnie z obszarem, którego dotyczą (centrala / punkt sprzedaży /

Bardziej szczegółowo

Plan Gospodarki Niskoemisyjnej

Plan Gospodarki Niskoemisyjnej Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Funduszu Spójności w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko Dla rozwoju infrastruktury i środowiska Plan Gospodarki Niskoemisyjnej w Gminie

Bardziej szczegółowo

Waloryzacja właściwości środowiskowych konstrukcji stalowych Poradnik projektowania. June 2014

Waloryzacja właściwości środowiskowych konstrukcji stalowych Poradnik projektowania. June 2014 Waloryzacja właściwości środowiskowych konstrukcji stalowych Poradnik projektowania June 2014 Wprowadzenie Celem poradnika projektowania jest dostarczenie informacji dotyczących poszczególnych etapów oceny

Bardziej szczegółowo

Gmina niezależna energetycznie Józef Gawron - Przewodniczący Rady Nadzorczej KCSP SA

Gmina niezależna energetycznie Józef Gawron - Przewodniczący Rady Nadzorczej KCSP SA Sosnowiec 5 czerwca 2013 roku Gmina niezależna energetycznie Józef Gawron - Przewodniczący Rady Nadzorczej KCSP SA Bezprzewodowe systemy inteligentnego pomiaruzużycia mediów, sterowania oświetleniem i

Bardziej szczegółowo

Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna

Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna CZA Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna Aktualizacja "Planu gospodarki niskoemisyjnej na terenie Gminy Miasta Czarnkowa" oraz "Projektu założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną

Bardziej szczegółowo

WPŁYW FOTOWOLTAIKI NA KLASĘ ENERGETYCZNĄ BUDYNKU

WPŁYW FOTOWOLTAIKI NA KLASĘ ENERGETYCZNĄ BUDYNKU WPŁYW FOTOWOLTAIKI NA KLASĘ ENERGETYCZNĄ BUDYNKU Adam Hernas Warszawa 21 luty 2013 r. www.solartime.pl PRZYCZYNY PODJĘCIA TEMATU Osiągnięcie 20 % oszczędności w zużyciu energii pierwotnej w Unii do 2020

Bardziej szczegółowo

Kompleksowe podejście do rozwoju systemów ciepłowniczych

Kompleksowe podejście do rozwoju systemów ciepłowniczych 1 Kompleksowe podejście do rozwoju systemów ciepłowniczych Daniel Roch Szymon Pająk ENERGOPOMIAR Sp. z o.o., Zakład Techniki Cieplnej Plan prezentacji 1. Aspekty kompleksowego podejścia do rozwoju systemu

Bardziej szczegółowo

Zielone Zamówienia Publiczne w Europie Biurowy sprzęt komputerowy (IT) Bałtycka Agencja Poszanowania Energii Sp. z o.o.

Zielone Zamówienia Publiczne w Europie Biurowy sprzęt komputerowy (IT) Bałtycka Agencja Poszanowania Energii Sp. z o.o. Zielone Zamówienia Publiczne w Europie Biurowy sprzęt komputerowy (IT) Bałtycka Agencja Poszanowania Energii Sp. z o.o. Zawartość Wprowadzenie Zużycie energii Etykiety Kryteria Koszt całkowity Rekomendacje

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Tomasz Dąbrowski Dyrektor Departamentu Energetyki Warszawa, 22 października 2015 r. 2 Polityka energetyczna Polski elementy

Bardziej szczegółowo

Karta informacyjna. Nazwa projektu

Karta informacyjna. Nazwa projektu Karta informacyjna Nazwa projektu Opis Projektu Spis tabel Nazwa INFO Wskaźniki Inwentaryzacja emisji Arkusz kalkulacyjny inwentaryzacji emisji dwutlenku węgla na terenie gminy Pleszew, wykonany na potrzeby

Bardziej szczegółowo

Wienkra: Hydro Kit - Moduł centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej dla systemów MULTI V

Wienkra: Hydro Kit - Moduł centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej dla systemów MULTI V Wienkra: Hydro Kit - Moduł centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej dla systemów MULTI V Hydro Kit LG jest elementem kompleksowych rozwiązań w zakresie klimatyzacji, wentylacji i ogrzewania, który

Bardziej szczegółowo

Sposób i zasady opracowania miniaudytu energetycznego

Sposób i zasady opracowania miniaudytu energetycznego Załącznik 1 Sposób i zasady opracowania miniaudytu energetycznego Określanie ilości zużywanych nośników energii na podstawie rachunków Rozwój naszej cywilizacji, obok niewątpliwych korzyści przynosi również

Bardziej szczegółowo

INTERNATIONAL CONSULT jest firmą świadczącą usługi doradcze głównie dla małych i średnich przedsiębiorstw.

INTERNATIONAL CONSULT jest firmą świadczącą usługi doradcze głównie dla małych i średnich przedsiębiorstw. Kim jesteśmy INTERNATIONAL CONSULT jest firmą świadczącą usługi doradcze głównie dla małych i średnich przedsiębiorstw. Wykorzystując wieloletnie doświadczenie z zakresu zarządzania przedsiębiorstwem,

Bardziej szczegółowo

Powietrze jest darmowe. Sprężone powietrze już nie. Oszczędzaj energię - obniż rachunki.

Powietrze jest darmowe. Sprężone powietrze już nie. Oszczędzaj energię - obniż rachunki. Powietrze jest darmowe. Sprężone powietrze już nie. Oszczędzaj energię - obniż rachunki. EnergyCampaign_PL_05.indd 1 17-Oct-14 17:10:01 70 % 70% WYDATKÓW NA SPRĘŻARKĘ TO OPŁATY ZA ENERGIĘ EnergyCampaign_PL_05.indd

Bardziej szczegółowo

Inżynieria Środowiska dyscypliną przyszłości!

Inżynieria Środowiska dyscypliną przyszłości! Warto budować lepszą przyszłość! Czyste środowisko, efektywne systemy energetyczne, komfort życia dr inż. Piotr Ziembicki Instytut Inżynierii Środowiska Uniwersytet Zielonogórski WYZWANIA WSPÓŁCZESNOŚCI

Bardziej szczegółowo

System zarządzania energią wg ISO 50001 założenia, korzyści

System zarządzania energią wg ISO 50001 założenia, korzyści System zarządzania energią wg ISO 50001 założenia, korzyści Konferencja Polskiego Forum ISO 14000 Stan obecny i perspektywy rozwoju systemów zarządzania środowiskowego Warszawa, 17-18.04.2012 Andrzej Ociepa,

Bardziej szczegółowo

Kompaktowy miernik mocy KEW 6305

Kompaktowy miernik mocy KEW 6305 Kompaktowy miernik mocy KEW 6305 Wstęp KEW 6305 japońskiej firmy Kyoritsu, to nowy przenośny miernik mocy. Przeznaczony do pomiarów, monitorowania rozdzielni i urządzeń energetycznych. Pozwala na uzyskanie

Bardziej szczegółowo

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA SYMPOZJUM NAUKOWO-TECHNICZNE Sulechów 2012 Kluczowe wyzwania rozwoju elektroenergetyki

Bardziej szczegółowo

Audyt energetyczny podstawą dobrej termomodernizacji budynków Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych

Audyt energetyczny podstawą dobrej termomodernizacji budynków Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych Audyt energetyczny podstawą dobrej termomodernizacji budynków Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych mgr inż. Krzysztof Szczotka www.agh.e du.pl BUDOWNICTWO

Bardziej szczegółowo

Innowacyjny program energooszczędnych inwestycji miejskich w ramach Partnerstwa Publiczno-Prywatnego w Warszawie

Innowacyjny program energooszczędnych inwestycji miejskich w ramach Partnerstwa Publiczno-Prywatnego w Warszawie Innowacyjny program energooszczędnych inwestycji miejskich w ramach Partnerstwa Publiczno-Prywatnego w Warszawie Warszawa, 23 czerwca 2014 Leszek Drogosz Dyrektor Biura Infrastruktury Urzędu m.st. Warszawy

Bardziej szczegółowo

Ochrona środowiska i dbałość o wyniki finansowe

Ochrona środowiska i dbałość o wyniki finansowe 23042012_WORKsmart_ECO_bro_PL WORKsmart -Eco Ochrona środowiska i dbałość o wyniki finansowe www.tomtom.com/business Let s drive business Spis treści 2 Na ile ekologiczna jest Twoja firma? 3 Optymalizacja

Bardziej szczegółowo

VI. SZKOLENIA SPECJALNE

VI. SZKOLENIA SPECJALNE VI. SZKOLENIA SPECJALNE a. Zasady wzorcowania przyrządów pomiarowych szkolenie modułowe moduł I Czas trwania: 1 dzień / 8 godzin lekcyjnych Zapoznanie uczestników z podstawowymi pojęciami z zakresu metrologii,

Bardziej szczegółowo

Ocena Cyklu Życia płytek obwodów drukowanych doświadczenia producenta

Ocena Cyklu Życia płytek obwodów drukowanych doświadczenia producenta Ocena Cyklu Życia płytek obwodów drukowanych doświadczenia producenta Wojciech Stęplewski, ITR Anna Girulska, Eldos Sp. z o.o. 8 października 2013 Badania zostały przeprowadzone dzięki ścisłej współpracy

Bardziej szczegółowo

Dlaczego outsourcing informatyczny? Jakie korzyści zapewnia outsourcing informatyczny? Pełny czy częściowy?

Dlaczego outsourcing informatyczny? Jakie korzyści zapewnia outsourcing informatyczny? Pełny czy częściowy? Dlaczego outsourcing informatyczny? Przeciętny informatyk firmowy musi skupić w sobie umiejętności i specjalizacje z wielu dziedzin informatyki. Równocześnie musi być administratorem, specjalistą od sieci

Bardziej szczegółowo

PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 18.11.2015 r. COM(2015) 496 final ANNEXES 1 to 2 ZAŁĄCZNIKI Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie europejskiej statystyki dotyczącej cen gazu

Bardziej szczegółowo

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r.

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

Kursy: 12 grup z zakresu:

Kursy: 12 grup z zakresu: SCHEMAT REALIZACJI USŁUG W RAMACH PROJEKTU EKO-TRENDY Kursy: 12 grup z zakresu: Szkolenia Instalator kolektorów słonecznych - 2 edycje szkoleń - 1 h/gr. 2. Szkolenia Nowoczesne trendy ekologiczne w budownictwie

Bardziej szczegółowo

Fabryka w przeglądarce, czyli monitorowanie procesu produkcyjnego w czasie rzeczywistym, on-line.

Fabryka w przeglądarce, czyli monitorowanie procesu produkcyjnego w czasie rzeczywistym, on-line. Fabryka w przeglądarce, czyli monitorowanie procesu produkcyjnego w czasie rzeczywistym, on-line. Andrzej Jarosz, Prezes Zarządu ANT Sp. z o.o. 26 października 2010 Systech Wrocław Systemy informatyczne

Bardziej szczegółowo

Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie

Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie System zarządzania energią to uniwersalne narzędzie dające możliwość generowania oszczędności energii, podnoszenia jej efektywności

Bardziej szczegółowo

Ankieta do opracowania "Planu Gospodarki Niskoemisyjnej na terenie Gminy Konstancin-Jeziorna"

Ankieta do opracowania Planu Gospodarki Niskoemisyjnej na terenie Gminy Konstancin-Jeziorna Ankieta do opracowania "Planu Gospodarki Niskoemisyjnej na terenie Gminy Konstancin-Jeziorna" I. CZĘŚĆ INFORMACYJNA Nazwa firmy Adres Rodzaj działalności Branża Osoba kontaktowa/telefon II. Budynki biurowe

Bardziej szczegółowo

Krok 1 Dane ogólne Rys. 1 Dane ogólne

Krok 1 Dane ogólne Rys. 1 Dane ogólne Poniższy przykład ilustruje w jaki sposób można przeprowadzić analizę technicznoekonomiczną zastosowania w budynku jednorodzinnym systemu grzewczego opartego o konwencjonalne źródło ciepła - kocioł gazowy

Bardziej szczegółowo

Wpływ sposobu ogrzewania na efektywność energetyczną budynku

Wpływ sposobu ogrzewania na efektywność energetyczną budynku Wpływ sposobu ogrzewania na efektywność energetyczną budynku dr inż. Adrian Trząski MURATOR 2015, JAKOŚĆ BUDYNKU: ENERGIA * KLIMAT * KOMFORT Warszawa 4-5 Listopada 2015 Charakterystyka energetyczna budynku

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku pomp ciepła

Analiza rynku pomp ciepła Analiza rynku pomp ciepła Autor: Paweł Lachman - prezes Zarządu, Polska Organizacja Rozwoju Technologii Pomp Ciepła ("Czysta Energia" - 11/2014) W ostatnim czasie zauważalny jest rozwój rynku pomp ciepła,

Bardziej szczegółowo

Europejskie podejście do przedsięwzięć w zakresie efektywności energetycznej

Europejskie podejście do przedsięwzięć w zakresie efektywności energetycznej ODDZIAŁ CERTYFIKACJI WYROBÓW PRZEMYSŁOWY INSTYTUT AUTOMATYKI I POMIARÓW, WARSZAWA Europejskie podejście do przedsięwzięć w zakresie efektywności energetycznej Stefan Kosztowski Targi Poleko Poznań, październik

Bardziej szczegółowo

VI. SZKOLENIA SPECJALNE

VI. SZKOLENIA SPECJALNE VI. SZKOLENIA SPECJALNE 1. Zasady wzorcowania przyrządów pomiarowych Czas trwania: 1 dzień / 8 godzin lekcyjnych CEL: Zapoznanie uczestników z podstawowymi pojęciami z zakresu metrologii, zasadami doboru

Bardziej szczegółowo

Efektywność energetyczna kluczowym narzędziem wzrostu gospodarczego i ochrony środowiska

Efektywność energetyczna kluczowym narzędziem wzrostu gospodarczego i ochrony środowiska Efektywność energetyczna kluczowym narzędziem wzrostu gospodarczego i ochrony środowiska Instrumenty poprawy efektywności energetycznej polskiej gospodarki MINISTERSTWO GOSPODARKI Andrzej Guzowski, Departament

Bardziej szczegółowo

Jednostka centralna. Miejsca na napędy 5,25 :CD-ROM, DVD. Miejsca na napędy 3,5 : stacja dyskietek

Jednostka centralna. Miejsca na napędy 5,25 :CD-ROM, DVD. Miejsca na napędy 3,5 : stacja dyskietek Ćwiczenia 1 Budowa komputera PC Komputer osobisty (Personal Komputer PC) komputer (stacjonarny lub przenośny) przeznaczony dla pojedynczego użytkownika do użytku domowego lub biurowego. W skład podstawowego

Bardziej szczegółowo

Plan Gospodarki Niskoemisyjnej dla Miasta Opola ANKIETA DLA BUDYNKÓW UŻYTECZNOŚCI PUBLICZNEJ - DANE ZA LATA 2010-2014

Plan Gospodarki Niskoemisyjnej dla Miasta Opola ANKIETA DLA BUDYNKÓW UŻYTECZNOŚCI PUBLICZNEJ - DANE ZA LATA 2010-2014 Plan Gospodarki Niskoemisyjnej dla Miasta Opola ANKIETA DLA BUDYNKÓW UŻYTECZNOŚCI PUBLICZNEJ - DANE ZA LATA 2010-2014 Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. jako wykonawca projektu pn.: Opracowanie

Bardziej szczegółowo

ProjRozp_Swiad_uzasad_ES_08.09 UZASADNIENIE

ProjRozp_Swiad_uzasad_ES_08.09 UZASADNIENIE ProjRozp_Swiad_uzasad_ES_08.09 UZASADNIENIE Projekt rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie metodologii obliczania charakterystyki energetycznej budynku i lokalu mieszkalnego lub części budynku

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Bilans potrzeb grzewczych

Rozdział 4. Bilans potrzeb grzewczych ZZAAŁŁO ŻŻEENNIIAA DDO PPLLAANNUU ZZAAO PPAATTRRZZEENNIIAA W CCIIEEPPŁŁO,,, EENNEERRGIIĘĘ EELLEEKTTRRYYCCZZNNĄĄ II PPAALLIIWAA GAAZZOWEE MIIAASSTTAA ŻŻAAGAAŃŃ Rozdział 4 Bilans potrzeb grzewczych W-588.04

Bardziej szczegółowo

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009 PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz Jan Pyka Grudzień 2009 Zakres prac Analiza uwarunkowań i czynników w ekonomicznych związanych zanych z rozwojem zeroemisyjnej gospodarki energii

Bardziej szczegółowo

Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+

Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+ Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+ Ewelina Kaatz-Drzeżdżon Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku marzec 2015 Nowy

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne systemy klimatyzacji precyzyjnej Swegon

Nowoczesne systemy klimatyzacji precyzyjnej Swegon Nowoczesne systemy klimatyzacji precyzyjnej Swegon Swegon jest jednym z wiodących europejskich producentów urządzeń wentylacyjnych i klimatyzacyjnych. W zakresie oferty koncernu znajdują się nie tylko

Bardziej szczegółowo

Gdynia w Porozumieniu Burmistrzów. Łukasz Dąbrowski Asystent ds. energii Biuro Planowania Przestrzennego Miasta Gdyni

Gdynia w Porozumieniu Burmistrzów. Łukasz Dąbrowski Asystent ds. energii Biuro Planowania Przestrzennego Miasta Gdyni Gdynia w Porozumieniu Burmistrzów Łukasz Dąbrowski Asystent ds. energii Biuro Planowania Przestrzennego Miasta Gdyni Porozumienie między Burmistrzami Porozumienie między burmistrzami to ruch europejski

Bardziej szczegółowo

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r.

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r. Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie Warszawa 8 maja 2013 r. Efektywne zarządzanie energią jest jednym z warunków krytycznych do osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

Efektywność środowiskowa zrównoważonego rozwoju w łańcuchu dostaw

Efektywność środowiskowa zrównoważonego rozwoju w łańcuchu dostaw Efektywność środowiskowa zrównoważonego rozwoju w łańcuchu dostaw na przykładzie zakładu produkcji detergentów Henkel Polska w Raciborzu Od CSR komunikacyjnego do sustainability Warszawa, 4 października

Bardziej szczegółowo

Debata Efektywność podstawą bezpieczeństwa energetycznego Polski. Rola państwa i biznesu

Debata Efektywność podstawą bezpieczeństwa energetycznego Polski. Rola państwa i biznesu Efektywność energetyczna w polskich przedsiębiorstwach: motywacje, bariery i oczekiwania biznesu Debata Efektywność podstawą bezpieczeństwa energetycznego Polski. Rola państwa i biznesu 10 XI 2010, Centrum

Bardziej szczegółowo

Pompy ciepła 25.3.2014

Pompy ciepła 25.3.2014 Katedra Klimatyzacji i Transportu Chłodniczego prof. dr hab. inż. Bogusław Zakrzewski Wykład 6: Pompy ciepła 25.3.2014 1 Pompy ciepła / chłodziarki Obieg termodynamiczny lewobieżny Pompa ciepła odwracalnie

Bardziej szczegółowo

C40 UrbanLife. Warszawa. Zapotrzebowanie na środki transportu o niskiej emisji CO 2. 9 maja 2011 r. Leszek Drogosz Stanisław Jedliński

C40 UrbanLife. Warszawa. Zapotrzebowanie na środki transportu o niskiej emisji CO 2. 9 maja 2011 r. Leszek Drogosz Stanisław Jedliński C40 UrbanLife Warszawa Zapotrzebowanie na środki transportu o niskiej emisji CO 2 9 maja 2011 r. Leszek Drogosz Stanisław Jedliński Porozumienie Burmistrzów inicjatywa pod patronatem Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

ŚWIADECTWO CHARAKTERYSTYKI ENERGETYCZNEJ

ŚWIADECTWO CHARAKTERYSTYKI ENERGETYCZNEJ Dla budynku nr: 25/09/2014/ŁD 1 Ważne do: Budynek oceniany: Budynek biurowo garażowy - budynek E Rodzaj budynku Adres budynku Całość/Część budynku Rok zakończenia budowy/rok oddania do użytkowania Rok

Bardziej szczegółowo

Sieć dostępowa w gminie - struktura kosztów i przychodów. Wiesław Baług

Sieć dostępowa w gminie - struktura kosztów i przychodów. Wiesław Baług Sieć dostępowa w gminie - struktura kosztów i przychodów Ceny usług RYNEK CENA USŁUGI KOSZTY Kategorie kosztów operacyjnych w działalności operatorskiej Koszty operacyjne związane z materiałami oraz usługami

Bardziej szczegółowo

efficiency be promoted in the Polish economy workshop 2011-02 - 01 Warszawa

efficiency be promoted in the Polish economy workshop 2011-02 - 01 Warszawa efficiency be promoted in the Polish economy workshop 2011-02 - 01 Warszawa Racjonalizacja zużycia energii w przemyśle, bariery, instrumenty promowana i wsparcia 2011-02 - 01 Warszawa mgr inż. Mirosław

Bardziej szczegółowo

Informatyczne narzędzia procesów. Przykłady Rafal Walkowiak Zastosowania informatyki w logistyce 2011/2012

Informatyczne narzędzia procesów. Przykłady Rafal Walkowiak Zastosowania informatyki w logistyce 2011/2012 Przykłady Rafal Walkowiak Zastosowania informatyki w logistyce 2011/2012 Płaszczyzny powiązań logistyki i informatyki Systemy informatyczne będące elementami systemów umożliwiają wykorzystanie rozwiązań

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE Uwarunkowania prawne wspierania instalacji fotowoltaicznych ze środków UE w latach 2014-2020 Wojewódzki Fundusz

Bardziej szczegółowo

Zasilanie rezerwowe - UPS

Zasilanie rezerwowe - UPS power solutions 2011 Zasilanie rezerwowe - UPS Urządzenia tego typu stosowane są najczęściej do zasilania komputerów, a zwłaszcza serwerów. Dzięki ich zastosowaniu, w przypadku awarii zasilania zmniejsza

Bardziej szczegółowo

Współpraca pomiędzy Krajową Agencją Poszanowania Energii S.A. a Urzędem m.st. Warszawy w ramach projektów UE: E-Street i STAR BUS

Współpraca pomiędzy Krajową Agencją Poszanowania Energii S.A. a Urzędem m.st. Warszawy w ramach projektów UE: E-Street i STAR BUS Współpraca pomiędzy Krajową Agencją Poszanowania Energii S.A. a Urzędem m.st. Warszawy w ramach projektów UE: E-Street i STAR BUS Współpraca w okresie 04.2006-06.2008 Projekt Unii Europejskiej EIE-05-157

Bardziej szczegółowo

Energetyka w Środowisku Naturalnym

Energetyka w Środowisku Naturalnym Energetyka w Środowisku Naturalnym Energia w Środowisku -technika ograniczenia i koszty Wykład 6-10.XI.2015 Zygmunt Szefliński Środowiskowe Laboratorium Ciężkich Jonów szef@fuw.edu.pl http://www.fuw.edu.pl/~szef/

Bardziej szczegółowo

Opolski Festiwal Ekoenergetyki 8-11 październik 2014

Opolski Festiwal Ekoenergetyki 8-11 październik 2014 Opolski Festiwal Ekoenergetyki 8-11 październik 2014 Mgr inż. Andrzej Jurkiewicz Doświadczenia z wdrażania zakładowych systemów sterowania i nadzoru źródłami i odbiorami energii egmina Infrastruktura Energetyka

Bardziej szczegółowo

Oszczędzanie energii w oparciu o case study z Polski

Oszczędzanie energii w oparciu o case study z Polski Oszczędzanie energii w oparciu o case study z Polski Mariusz Bogacki m.bogacki@nowa-energia.pl tel. 32 209 55 46 O nas Nowa Energia. Doradcy Energetyczni Bogacki, Osicki, Zielioski Sp. j. Audyty energetyczne

Bardziej szczegółowo

Sztuka dzielenia się energią

Sztuka dzielenia się energią Pozyskiwanie funduszy pomocowych studium przypadku SPEC S.A. Sztuka dzielenia się energią Proces identyfikacji Projektu -cele funduszy pomocowych Cele Unii Europejskiej dla projektów inwestycyjnych w ciepłownictwie

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNA

EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNA Instrumenty finansowania w zakresie efektywności energetycznej w programach WFOŚiGW we Wrocławiu Aleksander Marek Skorupa Prezes Zarządu WFOŚiGW we Wrocławiu EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNA Centralny element

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo dla wszystkich środowisk wirtualnych

Bezpieczeństwo dla wszystkich środowisk wirtualnych Bezpieczeństwo dla wszystkich środowisk wirtualnych SECURITY FOR VIRTUAL AND CLOUD ENVIRONMENTS Ochrona czy wydajność? Liczba maszyn wirtualnych wyprzedziła fizyczne już 2009 roku. Dzisiaj ponad połowa

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Kwiecień 2013 Katarzyna Bednarz Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Jedną z najważniejszych cech polskiego sektora energetycznego jest struktura produkcji

Bardziej szczegółowo

NODA System Zarządzania Energią

NODA System Zarządzania Energią STREFA sp. z o.o. Przedstawiciel i dystrybutor systemu NODA w Polsce NODA System Zarządzania Energią Usługi optymalizacji wykorzystania energii cieplnej Piotr Selmaj prezes zarządu STREFA Sp. z o.o. POLEKO:

Bardziej szczegółowo

Data Center. XXI wieku. Zbigniew Szkaradnik. meetit Katowice luty 2013

Data Center. XXI wieku. Zbigniew Szkaradnik. meetit Katowice luty 2013 Data Center XXI wieku Zbigniew Szkaradnik meetit Katowice luty 2013 Agenda Data center co się kryje pod tą nazwą? 2009 Syracuse University Green Data Center PUE i inne definicje Nowa generacja data center

Bardziej szczegółowo

X FORUM OPERATORÓW SYSTEMÓW I ODBIORCÓW ENERGII I PALIW

X FORUM OPERATORÓW SYSTEMÓW I ODBIORCÓW ENERGII I PALIW X FORUM OPERATORÓW SYSTEMÓW I ODBIORCÓW Gdzie byliśmy gdzie jesteśmy dokąd zmierzamy Leszek Drogosz, Dyrektor Biura Infrastruktury Urzędu m.st. Warszawy, 28 X 2013 r. 11 kwietnia 2005 r. I Forum Operatorów

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Świętokrzyskiego na lata 2014-2020

Regionalny Program Operacyjny Województwa Świętokrzyskiego na lata 2014-2020 Regionalny Program Operacyjny Województwa Świętokrzyskiego na lata 2014-2020 efektywność energetyczna i odnawialne źródła energii Anna Drążkiewicz Związek Stowarzyszeń Polska Zielona Sieć Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo

Polski system wspierania efektywności energetycznej i białe certyfikaty

Polski system wspierania efektywności energetycznej i białe certyfikaty Polski system wspierania efektywności energetycznej i białe certyfikaty Magdalena Rogulska Szwedzko-Polska Platforma Zrównoważonej Energetyki POLEKO, 8 października 2013 r. Cele polityki energetycznej

Bardziej szczegółowo

Większe możliwości dzięki LabVIEW 2009: programowanie równoległe, technologie bezprzewodowe i funkcje matematyczne w systemach czasu rzeczywistego

Większe możliwości dzięki LabVIEW 2009: programowanie równoległe, technologie bezprzewodowe i funkcje matematyczne w systemach czasu rzeczywistego Większe możliwości dzięki LabVIEW 2009: programowanie równoległe, technologie bezprzewodowe i funkcje matematyczne w systemach czasu rzeczywistego Dziś bardziej niż kiedykolwiek narzędzia używane przez

Bardziej szczegółowo