INFRASTRUKTURA OŚRODKÓW OBLICZENIOWYCH

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "INFRASTRUKTURA OŚRODKÓW OBLICZENIOWYCH"

Transkrypt

1 Krzysztof B. Politowski INFRASTRUKTURA OŚRODKÓW OBLICZENIOWYCH Warszawa 2010 r. Wydanie I

2 Str. 2

3 Spis treści 1 Wprowadzenie Lokalizacja Infrastruktura architektoniczna i budowlana Zabezpieczenia fizyczne Ochrona elektromagnetyczna, strefowanie Ochrona fizyczna Zabezpieczenia techniczne Zabezpieczenia budowlane, mechaniczne i elektromechaniczne Systemy sygnalizacji włamania i napadu Systemy kontroli dostępu Telewizja dozorowa Systemy wykrywania i sygnalizacji pożaru (SWiSP) Stałe urządzenia gaśnicze Zasilanie energetyczne Obliczanie zapotrzebowania na energię elektryczną Szacowanie mocy obciążenia krytycznego Planowanie rozwoju Własny pobór mocy systemu UPS Oświetlenie Chłodzenie Zasilanie bezprzerwowe Charakter zakłóceń w sieci elektroenergetycznej Koncepcja zasilania bezprzerwowego Typy zasilaczy UPS UPS pracujący w trybie offline UPS interaktywny UPS pracujący w trybie online Wybór typu UPS Obliczanie mocy zasilaczy UPS Agregaty prądotwórcze Dystrybucja mocy Wentylacja i klimatyzacja Wentylacja Klimatyzacja Obliczanie klimatyzacji Str. 3

4 7 Wymiarowanie infrastruktury Zapewnienie ciągłości działania Kolokacja Podsumowanie Literatura Spis rysunków Str. 4

5 1 Wprowadzenie W związku z dynamicznym rozwojem techniki komputerowej w połowie lat osiemdziesiątych i początku dziewięddziesiątych ubiegłego wieku, a w szczególności w związku z pojawieniem się komputera klasy PC oraz Internetu, w niektórych kręgach zaczęto lansowad tezę o nieuchronnym zmierzchu instytucji jaką jest komputer klasy mainframe, a co za tym idzie braku konieczności budowy i eksploatacji centrów przetwarzania danych zwanych też Data Centers. Uważano, że skoro pecet może dużo więcej niż mainframe z połowy lat siedemdziesiątych, a jego cena, zarówno zakupu jak i eksploatacji, jest ułamkiem ceny ówczesnego systemu mainframe, to teza ta musi byd prawdziwa. Uważano, że jedyną infrastrukturę jaka jest potrzebna w epoce pecetów stanowi biurko komputerowe z wygodnym fotelem, gniazdko sieci energetycznej oraz linia telefoniczna poprzez którą można by uzyskad dostęp do Internetu. Wiele osób hołdujących takiemu podejściu do przetwarzania danych musiało jednak szybko zrewidowad swoje poglądy. Okazało się na przykład, że standardy sieci elektroenergetycznej ogólnego przeznaczenia niekoniecznie zapewniają ciągłośd przetwarzania danych w komputerze biurowym i często owoc wielogodzinnej pracy był niweczony przez krótkotrwały, a dopuszczalny normami, zanik zasilania doprowadzający do zresetowania komputera. Jednocześnie rosło zapotrzebowanie na usługi informatyczne zarówno ze strony biznesu, instytucji publicznych jak i osób prywatnych. Spowodowało to, że pecety oraz Internet nie tylko że nie spowodowały zaniku centrów przetwarzania danych, ale czynniki te stały się nową siłą napędową rozwoju tychże. W centrach przetwarzania danych dokonuje się zarówno kumulacja jak i dystrybucja informacji, usług czy aplikacji, zapewniając jednocześnie ich bezpieczeostwo. Właśnie w celu zapewnienia bezpieczeostwa informacji, rozumianego jako poufnośd, dostępnośd i integralnośd centra przetwarzania danych muszą byd wyposażone w niezbędną infrastrukturę, której opis jest przedmiotem niniejszego opracowania. Oczywiście zwolenników pecetocentryzmu może usatysfakcjonowad fakt, że technologie używane do zbudowania podstawowych elementów przetwarzających zainstalowanych w Data Centers (serwerów, nawet blade) nie różnią się zbytnio od tych spotykanych na naszych biurkach. Str. 5

6 2 Lokalizacja Przy budowie nowych ośrodków obliczeniowych zwanych też centrami przetwarzania danych (dalej używany będzie skrót CPD) lub przy rozbudowie już istniejących szczególnie istotnym jest rozpoznanie środowiska geograficznego, w których te centra będą funkcjonowad i związanych z tym środowiskiem zagrożeo. Dla każdej z branych pod uwagę lokalizacji należy uwzględnid czynniki ryzyka związane z tą lokalizacją i rozpatrzyd jak te ryzyka mogą wpływad na funkcjonowanie CPD, a także zapewnid sposoby przeciwdziałania tym ryzykom. Problematyka zarządzania ryzykiem w odniesieniu do zagadnieo związanych z bezpieczeostwem informacji jest przedmiotem Polskiej Normy PN ISO/IEC Podczas lokowania CPD mogą wystąpid dwa przypadki. W pierwszym z nich poszukuje się całkowicie nowej lokalizacji dla CPD. W takiej sytuacji analiza ryzyka i związany z nią plan postępowania z ryzykiem zmierzad będzie do unikania ryzyka poprzez wybór takiej lokalizacji, w której nie będą występowad zagrożenia środowiskowe. Str. 6 Gorszym przypadkiem jest sytuacja, gdy z jakiś powodów mamy do czynienia z obiektem budowlanym, który należy przystosowad do funkcji CPD. W takim przypadku z planu postępowania z ryzykiem będą wynikad przedsięwzięcia mające na celu wprowadzenie różnego rodzaju zabezpieczeo przed występującymi zagrożeniami. Większośd ryzyk dotyczących środowiska geograficznego związana jest ze zjawiskami natury pogodowej takimi jak huraganowe wiatry, opady deszczu lub śniegu, powodzie, wyładowania atmosferyczne. Rozpatrzeniu powinny podlegad również uwarunkowania geologiczne mogące powodowad osunięcia gruntu czy trzęsienia ziemi (wbrew powszechnemu mniemaniu obszar Polski nie jest wolny od zagrożeo trzęsieniami ziemi wywołanymi przez czynniki naturalne lub działalnośd człowieka, np. górniczą). Projektując nową lokalizację CPD, ale także w przypadku modernizacji już istniejącego ośrodka należy wziąd pod uwagę zagrożenia związane z czynnikiem ludzkim takie jak zagrożenie terroryzmem politycznym lub kryminalnym, niepokojami społecznymi czy zagrożenie związane ze szpiegostwem politycznym lub gospodarczym. Niezwykle ważne są także okoliczności prawne: ujawnienie się wad prawnych umów lokalizacyjnych i warunków użytkowania, a także innych warunków pozwalających na

7 uniemożliwienie utrzymania ruchu (prawa do traktów dojazdowych, doprowadzeo mediów) mogą spowodowad wydanie zakazu użytkowania CPD lub takie użytkowanie uniemożliwid. Należy brad pod uwagę możliwe zmiany prawa stanowionego lub sytuacje wynikające z owych zmian (np. wprowadzenie podwyższonych norm dotyczących czystości środowiska lub ustanowienie rezerwatu na określonym obszarze). Powodzie Powódź występuje najczęściej w wyniku wystąpienia ulewnych deszczy lub gwałtownego topnienia pokrywy śnieżnej w warunkach braku możliwości szybkiego odprowadzenia nadmiaru wody. Zagrożenie powodzią występuje zwykle w pobliżu cieku wodnego, przy czym wbrew powszechnej opinii, nie jest związane z wielkością tego cieku i często niewielkie strumienie lub wręcz rowy stwarzają większe zagrożenie powodziowe niż duże rzeki. Nie należy wykluczyd możliwości wystąpienia powodzi na skutek katastrofy tamy lub osunięcia się dużych mas ziemi lub skał do zbiornika wodnego. Nie należy również pomijad zagrożenia powodzią w przypadkach gdy w pobliżu danej lokalizacji nie ma w ogóle cieku wodnego, a teren oficjalnie jest uznawany za wolny od takiego zagrożenia. Należy mied na uwadze fakt, że w przypadku opadu trwającego nawet kilkanaście lub kilkadziesiąt minut, ale mającego gwałtowny charakter zagrożenie zalaniem może pochodzid od systemu kanalizacyjnego lub spływu wody wynikającego z ukształtowania terenu. Wyładowania atmosferyczne Nie wnikając bliżej w istotę fizyczną wyładowania atmosferycznego dla niniejszych rozważao skoncentrujemy się na oddziaływaniu tego zjawiska na wyposażenie ośrodka obliczeniowego. Wyładowanie atmosferyczne oddziałuje w sposób szkodliwy na wszelkiego rodzaju urządzenia elektroenergetyczne i elektroniczne na trzy sposoby: bezpośrednio poprzez przepływ prądu wyładowania przez przewodzące elementy urządzeo; pośrednio na skutek sprzężenia pojemnościowego pomiędzy kanałem wyładowania lub przewodnikiem (np. zwodem uziemiającym), a podzespołami elektrycznymi lub elektronicznymi; pośrednio na skutek sprzężenia indukcyjnego w układzie jak powyżej. Str. 7

8 Bardzo często te dwa ostatnie oddziaływania są niedoceniane przez użytkowników sprzętu elektrycznego i elektronicznego, a jak wynika ze statystyk stanowią częstszą przyczynę awarii, a w najlepszym przypadku przekłamao w instalacjach komputerowych niż przysłowiowe trafienie piorunem. Mimo, że cały obszar Polski uważa się za narażony na oddziaływanie wyładowao atmosferycznych okazuje się, że częstotliwośd występowania nie jest równomierna. Z jednej strony wynika to z ukształtowania terenu (szczyty wzniesieo narażone są bardziej na wyładowania doziemne), ale wpływ na częstotliwośd wyładowao ma również przewodnośd gruntu. Mając możliwośd wyboru lokalizacji należy unikad miejsc o zwiększonej częstotliwości wyładowao, a jeśli jest to niemożliwe należy zastosowad rozbudowane środki ochrony odgromowej, zabezpieczenia przed przepięciami, a w skrajnym przypadku ekranowanie pomieszczeo z wrażliwym sprzętem. Wstrząsy sejsmiczne W przypadku występowania lokalizacji z zagrożeniem sejsmicznym należy stosowad wzmocnione konstrukcje budynków, wrażliwe urządzenia (np. serwery, macierze dyskowe) należy umieszczad w dodatkowo wzmocnionych pomieszczeniach. Wskazane jest również umieszczanie urządzeo komputerowych na amortyzowanych podstawach. Takie rozwiązanie jest również wskazane w pobliżu dróg o dużym natężeniu ruchu kołowego ponieważ drgania i wstrząsy wywoływane przez pojazdy mogą byd równie szkodliwe jak tąpnięcia górnicze czy trzęsienia ziemi. W Polsce za tereny narażone na zagrożenia sejsmiczne uważa się pobrzeże Bałtyku, Suwalszczyznę, Podkarpacie oraz obszary o aktywności górniczej. Zagrożenia cywilizacyjne Należy unikad budowy ośrodków obliczeniowych w okolicach z dużym natężeniem ruch pojazdów (drogi, linie kolejowe), o dużym ruchu ludzi (centra miast), na trasach podejścia do lotnisk, a także w miejscach narażonych na osunięcia gruntu. Z drugiej strony lokalizacja powinna zapewniad łatwy dostęp do infrastruktury energetycznej i telekomunikacyjnej. Str. 8

9 3 Infrastruktura architektoniczna i budowlana Przystępując do budowy lub modernizacji obiektów ośrodka obliczeniowego należy pamiętad, że działanie takie podlega procedurze administracyjnej wynikającej z ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz ze zmianami) oraz przepisom wykonawczym wydanym na podstawie delegacji tej ustawy. Dodatkowo należy zauważyd, że niektóre instalacje związane z infrastrukturą budowlaną podlegają przepisom ustawy o dozorze technicznym (np. urządzenia dźwigowe). Przedmiotem niniejszego skryptu nie jest jednak opisanie szczegółowego postępowania związanego z procesem inwestycyjnym zaczynającym się od uzyskania pozwolenia na budowę, a kooczącym pozwoleniem na użytkowanie obiektu, a jedynie skupienie się na wytycznych dla projektantów przygotowujących projekt architektoniczny i budowlany obiektu ośrodka obliczeniowego. Z wielu powodów, które zostaną szczegółowo omówione w następnych rozdziałach, należy unikad łączenia funkcjonowania ośrodka obliczeniowego z innymi funkcjami występującymi w organizacji eksploatującej ten ośrodek, np. biurami (za wyjątkiem obsługi biurowej ośrodka obliczeniowego), punktami obsługi klienta, obiektami produkcyjnymi, magazynami produktów itp. Mowa tu oczywiście o centralnych ośrodkach obliczeniowych dużych organizacji, lub centrach kolokacyjnych, a nie o tak zwanych serwerowniach biurowych (obiektowych). Mówiąc o architekturze ma się zwykle na myśli ogólną kompozycję przestrzenną obiektu ośrodka obliczeniowego, a nie aspekty estetyczne (chod te rzecz jasna też mają znaczenie). W skład wytycznych dla projektantów w zakresie architektury należy zaliczyd: usytuowanie budynków i budowli ośrodka obliczeniowego na powierzchni nieruchomości (więcej na ten temat ujęto w rozdziale na temat strefowania); układ dróg komunikacyjnych na terenie nieruchomości z uwzględnieniem miejsc parkingowych dla pracowników i gości, obszarów dostaw, miejsc ewakuacji, dróg dojazdu dla straży pożarnej; ogrodzenie nieruchomości wraz z systemem bram i wejśd; kształt, liczbę kondygnacji budynku ośrodka obliczeniowego oraz położenia poszczególnych pomieszczeo wewnątrz budynku z uwzględnieniem ich przeznaczenia, Str. 9

10 pionowych i poziomych dróg komunikacyjnych dla osób i towarów. położenie budowli takich jak podstacje energetyczne, agregaty prądotwórcze, agregaty chłodnicze (chillery), budowle liniowe takie jak naziemne i podziemne instalacje zasilania energetycznego, trasy kabli telekomunikacyjnych (kanalizacja teletechniczna) i sygnałowych systemów zabezpieczenia technicznego, instalacji wodociągowych, kanalizacji sanitarnej i deszczowej, gazowej itp. Jeśli chodzi o wymagania budowlano konstrukcyjne przy formułowaniu wytycznych należy wziąd pod uwagę: wytrzymałośd konstrukcyjną stropów; nośnośd ogniową stropów (R); szczelnośd ogniową stropów, ścian i drzwi (E); izolację ogniową stropów, ścian i drzwi (I); szerokości dróg transportowych i ewakuacyjnych; odpornośd włamaniową stropów, ścian i drzwi, a niekiedy także i okien; wymagania na oświetlenie; wymagania dla pomieszczeo przeznaczonych na stałą pracę ludzi (powyżej 4 godzin dziennie); wymagania na przewodnośd termiczną okien i ścian z uwzględnieniem ewentualnego efektu cieplarnianego okien skierowanych w kierunku, z którego silnie operuje słooce. Jednym z kluczowych parametrów budynku projektowanego lub adaptowanego na cele ośrodka obliczeniowego jest konstrukcyjna wytrzymałośd stropów. W przypadku budynków przeznaczonych wyłącznie na cele biurowe lub mieszkalne wytrzymałośd stropów nie przekracza zwykle 3 kn/m 2. W przypadku ośrodków obliczeniowych mamy do czynienia z dużymi masami (np. baterie akumulatorów, szafy ze sprzętem, zasilacze bezprzerwowe) wywierającymi nacisk na stosunkowo niewielkiej powierzchni i w związku z tym wymagane są wytrzymałości stropów na poziomie od 8 do 20 kn/m 2. W specyficznych przypadkach można dopuścid niższe wytrzymałości stropów, ale trzeba wtedy na stropie układad kratownice, które ciężar sprzętu rozłożą na większej powierzchni. Należy też pamiętad, że często Str. 10

11 wytrzymałośd stropów nie jest jednorodna i występują miejsca w których ta wytrzymałośd jest większa niż ta, którą można odczytad z dokumentacji (w dokumentacji obiektu wpisana jest wytrzymałośd minimalna). Miejscami o podwyższonej wytrzymałości są miejsca w pobliżu ścian nośnych, słupów, belek stropowych. Masywny sprzęt może byd rozmieszczony w takich miejscach, jednak wymaga to uzyskania zgody na piśmie od specjalisty posiadającego stosowne uprawnienia budowlane. Przykład obliczania kratownicy. Mamy do czynienia z baterią akumulatorów o masie 800 kg i polu podstawy 0,6 m 2, przeznaczonej do zainstalowania w pomieszczeniu o wytrzymałości stropu 3 kn. Jaka powinna byd powierzchnia kratownicy i jaką powinna ona posiadad wytrzymałośd? 800 [kg] * 9,81[m/s 2 ] = [N] 7848[N] / 0,6 m 2 = 13,08[kN/m 2 ] 7848[N] / 3[kN/m 2 ] = 2,616[m 2 ] Odpowiedź: kratownica powinna mied powierzchnię minimum 2,62 *m 2 +, a jej wytrzymałośd powinna wynosid minimum 13,08*kN/m 2 ]. Kolejnym ważnym wymaganiem budowlanym są parametry związane z odpornością ogniową budynku i jego poszczególnych pomieszczeo. Do podstawowych parametrów odporności ogniowej należą: Nośnośd ogniowa R, to wyrażony w minutach czas trwania pożaru, po którym element konstrukcyjny budynku (np. strop, ściana nośna) przestaje spełniad przewidziane dla niego parametry wytrzymałościowe. Szczelnośd ogniowa E, to wyrażony w minutach czas trwania pożaru, po którym element konstrukcyjny budynku stanowiący przegrodę ulega zniszczeniu pozwalając na przeniknięcie płomienia. Izolacyjnośd ogniowa I, to wyrażony w minutach czas trwania pożaru, po którym na elemencie konstrukcyjnym budynku po stronie nie objętej pożarem pojawia się temperatura umożliwiająca zapłon materiałów palnych. Dodatkowym parametrem, mającym istotne znaczenie jest szczelnośd gazowa S Str. 11

12 uniemożliwiająca rozprzestrzenianie się produktów spalania (dym, gazowe produkty spalania). Przykładowo, parametr określony dla stropu jako REI 180 oznacza, że trwający do 3 godzin pożar nie spowoduje zawalenia się stropu, strop nie przepali się w tym czasie, a temperatura na sąsiedniej kondygnacji nie przekroczy temperatury zapłonu. W przypadku natomiast drzwi parametr R nie ma sensu, bo drzwi nie są elementem nośnym konstrukcji budynku. Oznaczenie EI 90 dla drzwi będzie oznaczało, że przez 1,5 godziny drzwi takie nie zostaną przepalone, a temperatura na ich powierzchni po stronie przeciwległej do pożaru nie przekroczy temperatury zapłonu materiałów palnych. Dla drzwi dodatkowym parametrem może byd oznaczenie S określające wytrzymałośd na powstrzymanie rozprzestrzeniania się dymu. W przypadku pewnych pomieszczeo ośrodka obliczeniowego ogólnobudowlane parametry odporności ogniowej nie są wystarczające. Dotyczy to w pierwszej kolejności pomieszczeo, w których są eksploatowane lub przechowywane nośniki magnetyczne. W rozwiązaniach ogólnobudowlanych przyjmuje się na ogół, że pożar nie rozprzestrzeni się na dane pomieszczenie jeśli temperatura w nim nie przekroczy temperatury zapłonu drewna (ok. 300 O C). W przypadku nośników magnetycznych, a w szczególności taśm magnetycznych, w dalszym ciągu używanych jako podstawowy nośnik do archiwizacji danych, przekroczenie temperatury 30 O C powoduje odkształcenie podłoża skutkujące uszkodzeniem nośnika. Zatem dla tego rodzaju pomieszczeo, a także sejfów do przechowywania nośników magnetycznych stosuje się parametr określany jako DIS. Parametr ten oznacza czas wyrażony w minutach w okresie którego przy oddziaływania pożaru o temperaturze 1015 O C temperatura wewnątrz chronionego obszaru nie wzrośnie powyżej 30 O C. Odpornośd 120 DIS oznacza, że pomieszczenie zapewnia bezpieczeostwo nośnikom magnetycznym podczas pożaru przez okres 2 godzin. Jeśli chodzi o układ i szerokości dróg transportowych należy mied na względzie możliwośd dokonania transportu (zarówno poziomego jak i pionowego) sprzętu przewidzianego do instalacji w ośrodku. Zapewnienie odpowiednich dróg transportowych ma szczególne znaczenie dla pewnych typów sprzętu, które posiadają ograniczenia co do kątów przechyłu jakimi mogą zostad podane. Niektóre z takich urządzeo (np. mainframe firmy IBM) Str. 12

13 posiadają czujniki przechyłu i ich przechył powyżej dopuszczalnego kąta powoduje utratę gwarancji, a w kraocowych przypadkach może powodowad uszkodzenie sprzętu. Niezależnie od zapewnienia odporności ogniowej poszczególne pomieszczenia powinny posiadad niezbędną odpornośd włamaniową. W szczególności dotyczy to pomieszczeo serwerowni, siłowni energetycznych, pomieszczeo ze sprzętem teletransmisyjnym, magazynów nośników. Odpornośd tą zapewnia się poprzez zastosowanie odpowiednich materiałów i technik budowlanych w odniesieniu do przegród (ściany, stropy), odpowiedniej konstrukcji drzwi i zamków w tych drzwiach. Pomieszczenia, o których mowa powinny byd pozbawione okien i tak umieszczone wewnątrz budynku, aby ich ściany nie stanowiły jednocześnie ściany zewnętrznej budynku. Jeśli lokalne warunki nie pozwalają na takie usytuowanie tych pomieszczeo, to należy zastosowad na oknach żaluzje lub kraty, a gdy nie jest to możliwe (np. w obiektach objętych nadzorem konserwatora zabytków), tak zwanej stolarki budowlanej o zwiększonej odporności na włamanie i szyb o podwyższonej wytrzymałości lub szyb pancernych. Szczegóły konstrukcji pomieszczeo są niekiedy określane przepisami dotyczącymi ochrony informacji. Na przykład pomieszczenia w których przetwarzane są informacje niejawne muszą mied pomieszczenia o ścianach odpowiadającym ścianie wymurowanej z pełnej cegły o grubości 25 cm. Istotnym elementem budowlanym pomieszczeo technicznych ośrodka obliczeniowego jest tak zwana podłoga techniczna zwana także podłogą podniesioną. W takim przypadku mamy zwykle do czynienia nie z podłogą monolityczną, a z podłogą składająca się z modułów (najczęściej w postaci kwadratów) układanych na stelażu opierającym się na podłodze rzeczywistej. Moduł podłogi wynosi zwykle 600 x 600 mm, chod mogą występowad inne wartości. Panel podłogi technicznej powinien byd wykonany z materiału niepalnego lub trudno zapalnego. Aczkolwiek dośd powszechnie na wykooczenie wierzchnie używa się tworzyw z udziałem polichlorku winylu (PCV), to jednak w miarę możliwości należy unikad takiego materiału. PCV poddany wysokiej temperaturze lub palący się PCV wydziela chlorowodór (HCl) stanowiący śmiertelne zagrożenie dla ludzi i wpływający korodująco na sprzęt elektroniczny. W tym miejscu należy zauważyd, że PCV bywa również składnikiem izolacji kabli energetycznych i teletechnicznych. Takich kabli nie zaleca się do stosowania Str. 13

14 w okablowaniu ośrodków obliczeniowych. Rysunek 1: Konstrukcja panelu podłogi technicznej Rysunek 2: Konstrukcja podłogi technicznej o budowie modułowej Podłoga techniczna (por. rys. 2) pozwala na: rozprowadzenie okablowania energetycznego, rozprowadzenie okablowania LAN/SAN, Str. 14

15 rozprowadzenie instalacji hydraulicznych (instalacja wody lodowej, instalacje kanalizacji odprowadzającej skropliny z chłodnic powietrza, dostarczenie chłodnego powietrza do wlotów wentylacyjnych urządzeo, rozprowadzenie szyn ekwipotencjalnych. Podłoga techniczna charakteryzuje się następującymi parametrami: nośnością, wytrzymałością punktową, odpornością ogniową, rezystancją powierzchni, wysokością nad podłogą rzeczywistą, rodzajem konstrukcji stelaża rezystancją szyn ekwipotencjalnych. Nośnośd praktyka wykazuje, że nośnośd podłogi nie powinna byd niższa niż 15 kn/m 2. Wytrzymałośd punktowa określa wytrzymałośd podłogi na przebicie powierzchni panelu przez nacisk wywierany na powierzchnię cala kwadratowego (ok 25 x 25 mm). Innymi słowy to odpornośd podłogi na zapadnięcie się powierzchni podłogi pod wpływem nacisku nóżki sprzętu. Wytrzymałośd punktową określa się w kn. Wytrzymałośd podłogi nie powinna byd niższa niż 4 kn. Odpornośd ogniowa (patrz definicje powyżej) powinna wynosid minimum REI 30. Rezystancja powierzchni określająca zdolnośd do odprowadzania ładunku elektrostatycznego wytwarzanego podczas przemieszczania się podłodze osób lub przeciągania po niej ładunku. Rezystancja ta nie może byd jednocześnie zbyt niska, bo podłoga taka sprzyjała by możliwości porażenia prądem. Zwykle rezystancja ta zawiera się w przedziale 5x10 4 R u 1x10 10 Ω. Str. 15

16 Wysokośd nad powierzchnią podłogi rzeczywistej określa prześwit pomiędzy podłogą rzeczywistą a dolną powierzchnią płyty modułu. Przyjmuje się, że prześwit ten powinien wynosid minimum 400 mm. Parametr ten w dużej części zależy od indywidualnych wymagao dla danego ośrodka obliczeniowego, a te z kolei wynikają z rodzajów i ilości instalacji prowadzonych w przestrzeni pomiędzy podłogą rzeczywistą a techniczną. Rodzaj konstrukcji stelaża stelaż na którym ułożone są płyty może mied postad pojedynczych słupków lub słupków połączonych kratownicą. To drugie rozwiązanie zwiększa odpornośd podłogi technicznej na wstrząsy sejsmiczne. Szyna ekwipotencjalna zapewnia wyrównanie potencjałów pomiędzy metalowymi elementami konstrukcji znajdującymi się w pomieszczeniu. Szyna taka powinna byd wykonana w ten sposób, że maksymalna rezystancja pomiędzy poszczególnymi punktami nie powinna przekraczad 0,1 Ω. Bardzo istotnym wyposażeniem podłogi technicznej są elementy sterujące dystrybucją schłodzonego powietrza. Są to kierownice strumienia, panele z kratkami wywiewu z przesłonami itp. Panele powinny byd wyposażone również w zamykane przepust dla kabli. Obecnie w niektórych środowiskach pojawia się teza o koocu ery podłóg technicznych. Przytaczane argumenty (między innymi o przejściu z kabli sieci LAN/SAN z miedzi na światłowody, zmianę wyposażenia co ok. 2 lata i związane z tym zmiany konfiguracji sprzętu w serwerowniach, zwiększenie gęstości mocy zainstalowanych urządzeo) mające świadczyd o nieużyteczności podłóg technicznych wbrew intencjom głoszących takie tezy, raczej przemawiają za ich użytecznością. Środowiska te wskazują także na to, że podłogi techniczne są nieodporne na wstrząsy sejsmiczne. Rzeczywiście, podłogi techniczne, których panele modułów ułożone są na pojedynczych słupkach, są podatne na rozsypanie. Podłogi oparte na stelażach których słupki są połączone poprzeczkami są znacznie sztywniejsze i odporniejsze na zawalenie. Str. 16

17 4 Zabezpieczenia fizyczne Celem ustanowienia zabezpieczeo fizycznych jest zapewnienie ochrony administrowanych obiektów przed nieautoryzowanym dostępem, a także zapewnienie bezpieczeostwa informacji. Cel ten realizuje się poprzez wytyczenie obszaru terenu, na którym zarządzający ośrodkiem obliczeniowym sprawuje wyłączną kontrolę nad ruchem osobowym, ruchem pojazdów oraz przemieszczaniem materiałów. Do zabezpieczeo fizycznych zalicza się również te przedsięwzięcia, które mają zapewnid ochronę przed pożarem oraz szkodliwym oddziaływaniem pola elektromagnetycznego. Zabezpieczenia fizyczne realizuje się poprzez zastosowanie: strefowania; ochrony fizycznej; zabezpieczeo technicznych. W przypadku ochrony fizycznej oraz zabezpieczeo technicznych mają tu zastosowanie przepisy ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 145, poz ze zmianami) wraz z aktami wykonawczymi, a także ustalenia Polskich Norm, które w tym zakresie są normami obowiązkowego stosowania. Odnośnie strefowania pomocne są wytyczne w tym zakresie ustalane przez krajowe władze bezpieczeostwa. 4.1 Ochrona elektromagnetyczna, strefowanie Sprzęt systemów komputerowych jest źródłem emisji elektromagnetycznej, która może byd nośnikiem informacji przetwarzanej w tych systemach, z tego powodu emisja taka nosi nazwę emisji ujawniającej. W szczególności urządzenia peryferyjne takie jak drukarki, monitory ekranowe, klawiatury są źródłem emisji ujawniającej, która przenosi informację stosunkowo łatwą do przechwycenia przez potencjalnego intruza. Informacja pochodząca np. z serwera, chod znaczna, jest trudniejsza do interpretacji. Nie należy jednak zapominad, że oddziaływanie elektromagnetyczne może następowad i w drugą stronę od strony zewnętrznej do systemu. Takie oddziaływanie wywołane przez intruza w postaci silnego impulsu elektromagnetycznego (ang. electromagnetic pulse EMP) może zakłócid lub uszkodzid sprzęt systemu. Str. 17

18 W celu ochrony przed zjawiskami wywoływanymi zarówno emisją ujawniającą jak i przed EMP stosowane są następujące zabezpieczenia: ekranowanie urządzeo i całych pomieszczeo, filtrowanie wchodzących i wychodzących z urządzeo i pomieszczeo linii sygnałowych i zasilających, rezygnacja z okablowania sygnałowego wykonanego z przewodników na rzecz okablowania światłowodowego, uziemianie wszelkich metalowych obudów i osłon (warunek powodzenia ekranowania). Ponadto mając na uwadze fakt, że fala elektromagnetyczna ulega osłabieniu wraz z kwadratem odległości od źródła emisji najprostszą metodą zabezpieczenia przed emisją ujawniającą, a tym samym przed zakłóceniami zewnętrznymi jest umieszczenie sprzętu komputerowego w odpowiedniej odległości. Zbieg taki nosi nazwę strefowania. W przypadku ośrodków przetwarzających informacje niejawne niezbędne jest dokonanie strefowania przez właściwe służby ochrony paostwa. Wykonanie strefowania następuje po zgłoszeniu odpowiedniego wniosku do Jednostki Certyfikującej (JC) ABW lub SKW. Strefowanie to w istocie zabieg architektoniczny sytuujący obiekty budowlane, a przez to określone pomieszczenia ze sprzętem w określonej odległości od granic strefy administracyjnej. Odległośd od granicy strefy administracyjnej, zapewniająca bezpieczeostwo teleinformatyczne, zależna jest od zastosowania ekranowania pomieszczeo ze sprzętem IT, charakteru konstrukcji budynku oraz ważności przetwarzanej informacji. Dopuszczalną wielkośd emisji ujawniającej dla urządzeo IT stosowanych przez NATO charakteryzują normy AMSG (obecnie NATO SDIP-27). Tabela 1 podaje oznaczenia stosowane przez różne jednostki certyfikujące. Str. 18

19 Poziom AMSG SDIP-27 Poziom ochrony wg JC ABW Poziom ochrony wg JC SKW Poziom 1 AMSG 720B A SSOE 0 TPZU 3 Poziom 2 AMSG 788A B SSOE 1 TPZU 2 Poziom 3 AMSG 784A C SSOE 2 TPZU 1 Tabela 1 Poziomy ochrony wg. AMSG i SDIP-27 gdzie: TPZU techniczny poziom zabezpieczenia miejsca według JC SKW; SSOE sprzętowa strefa ochrony elektromagnetycznej według JC ABW Poziom 1 ochrony pozwala na użytkowanie sprzętu IT w odległości nie większej niż 20 m od potencjalnego intruza (przy odległości mniejszej niż 8 m wymagane dodatkowe konsultacje z właściwymi służbami ochrony paostwa). Poziom 2 ochrony pozwala na użytkowanie sprzętu IT w odległości nie mniejszej niż 20 m od potencjalnego intruza. Poziom 3 ochrony pozwala na użytkowanie sprzętu IT w odległości nie mniejszej niż 100 m od potencjalnego intruza. Wymagany poziom ochrony uzyskuje się dzięki odpowiedniemu ekranowaniu urządzeo lub pomieszczeo, w których te urządzenia się znajdują oraz stosowaniu filtrów na okablowaniu zasilania i sygnałowym wychodzącym poza obszar ekranowania. W przypadku okablowania sygnałowego zasadne jest stosowanie światłowodów, jeśli tylko jest to możliwe. Określanie poziomu tłumienia emisji ujawniającej dokonywane jest poprzez pomiar tłumienia sygnału wzorcowego o widmie w zakresie 10 MHz do 1 GHz. Za bezpieczne z punktu emisji ujawniającej uznaje się tłumienie na poziomie 40 db. Z punktu widzenia ochrony przed EMP za bezpieczne uznaje się tłumienie 100 db. Jeśli niemożliwe jest stosowanie ekranowania, pozostaje umieszczenie urządzeo IT w odpowiedniej odległości od miejsca, w którym może znaleźd się potencjalny intruz. W rzeczywistości istnieje tak wiele czynników wpływających na tłumienie fali elektromagnetycznej, tak że jedynym środkiem określenia odpowiednich stref pozostaje pomiar natężenia emisji. Za odległośd odniesienia w terenie otwartym przyjmuje się dystans 20 m od źródła emisji i zmierzony poziom natężenia emisji (ATM) w tym punkcie stanowi Str. 19

20 poziom odniesienia (ref.), wyrażony w db. Pomiar dzieli obszar na strefy, w których należy stosowad właściwy dla tej strefy sposób zabezpieczeo. Podział ten przedstawia się następująco: Strefa 0: ATM [db] < ref. [db] Strefa 1: Ref. [db] < ATM [db] < ref. [db] + 20 [db] Strefa 2: Ref. [db] + 20 [db] < ATM [db] < ref. [db] + 40 [db] Strefa 3: Ref. [db] + 40 [db] < ATM [db]. Pomiary takie powinny byd wykonane przez służby ochrony paostwa lub podmioty posiadające stosowne uprawnienia w tym zakresie. 4.2 Ochrona fizyczna Ochrona fizyczna to ogół przedsięwzięd podejmowanych przez zespoły pracowników tej ochrony w ramach ustanowionych procedur mający na celu zapewnienie bezpieczeostwa osób i mienia. Działania ochrony fizycznej można podzielid na dwie kategorie: działania prewencyjne, mające na celu przeciwdziałanie możliwości powstania niepożądanych incydentów, działania interwencyjne, mające na celu ograniczenie skutkom zaistniałych incydentów, a także ujęcie lub ustalenie sprawców tych incydentów. Należy zauważyd, że przeciwdziałanie incydentom może obejmowad zarówno działanie przeciwko intruzom, jak i przeciwdziałanie incydentom wynikających z zagrożeo środowiskowych. Ochrona fizyczna może byd realizowana w postaci: posterunków stałych, posterunków obchodowych (patroli), zespołów interwencyjnych. Ochrona fizyczna musi byd realizowana na podstawie zatwierdzonego planu ochrony obiektu i w ramach przewidzianych przez ten plan stosownych procedur. Zgodnie z przepisami ustawy o ochronie osób i mienia ochrona fizyczna może byd realizowana przez Str. 20

21 podmioty gospodarcze posiadające koncesję na prowadzenie tego typu działalności, lub wewnętrzne służby ochrony, których funkcjonowanie normują również przepisy wymienionej wyżej ustawy. Plan ochrony powinien zawierad: opis charakteru obiektu, analizę ryzyka obejmującą stan potencjalnych zagrożeo i opis zastosowanych zabezpieczeo, ocenę aktualnego stanu ochrony obiektu, dane dotyczące specjalistycznej uzbrojonej formacji ochronnej, w tym: stan etatowy, rodzaj oraz ilośd uzbrojenia i wyposażenia i sposób zabezpieczenia broni i amunicji, dane dotyczące rodzaju zabezpieczeo technicznych, zasady organizacji i wykonywania ochrony obiektu. W przypadku ośrodków obliczeniowych o istnym znaczeniu dla krytycznej infrastruktury teleinformatycznej paostwa ochrona takiego obiektu powinna byd realizowana przez specjalizowane uzbrojone formacje ochrony (SUFO). Obiekt ośrodka obliczeniowego powinien byd wpisany na listę obiektów podlegających obowiązkowej ochronie prowadzonej przez wojewodę właściwego ze względu na położenie obiektu, a plan ochrony uzgodniony z właściwym Komendantem Wojewódzkim Policji. Ochrona fizyczna powinna byd wspomagana systemami monitoringu zabezpieczeo technicznych, których zastosowanie pozwala na zmniejszenie liczby pracowników ochrony fizycznej zatrudnianych na obszarze danego obiektu. Monitoring zabezpieczeo technicznych pozwala również na efektywniejsze wykorzystanie ochrony fizycznej. 4.3 Zabezpieczenia techniczne Zabezpieczenia techniczne to zespół przedsięwzięd polegających na instalowaniu pojedynczych urządzeo lub mechanizmów, a także systemów tych urządzeo lub mechanizmów mających na celu stworzenie barier dla ruchu osobowego i pojazdów, wykrywanie intruzów w chronionych obszarach, a także sygnalizowanie i przeciwdziałanie w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Zabezpieczenia techniczne dzieli się na: zabezpieczenia budowlane, mechaniczne i elektromechaniczne do których zalicza się: drzwi i okna o zwiększonej odporności na włamanie, zamki, elektrozaczepy, Str. 21

22 elektrozwory i elektrozamki, kołowroty separujące ruch osobowy, szlabany, samozamykacze drzwi; systemy sygnalizacji włamania i napadu mające na celu sygnalizowanie służbom ochronnym faktu naruszenia obszaru chronionego przez intruza lub faktu stworzenia zagrożenia przez takiego intruza dla osób posiadających uprawnienie do przebywania w danym obszarze; systemy kontroli dostępu mające na celu przepuszczanie przez barierę tylko uprawnionych osób i pojazdów; systemy wykrywania i sygnalizacji pożaru mające na celu wykrywanie powstałego lub rozwijającego się pożaru i przekazywanie tej informacji do służb ochrony, a także przekazywanie takiej informacji do zautomatyzowanych stałych urządzeo gaśniczych. stałe urządzenia gaśnicze to instalacje płynowe (najczęściej wodne) lub gazowe (czynniki gaśnicze Inergen, FM200 i inne), wyzwalane ręcznie lub automatycznie, które służą tłumieniu pożaru; telewizja dozorowa to system kamer, rejestratorów obrazów, monitorów i urządzeo przełączających, wspomagających ochronę fizyczna w identyfikowaniu zagrożeo pochodzących od osób lub pojazdów, pozwalających na weryfikację sygnałów pochodzących z systemów sygnalizacji pożaru, a także dokumentujących zarówno incydenty jak i sprawujących nadzór nad pracą i reakcjami ochrony fizycznej. systemy monitorowania obchodów ochrony fizycznej to urządzenia służące do rejestracji w celach kontrolnych realizację służby patrolowej ochrony fizycznej Zabezpieczenia budowlane, mechaniczne i elektromechaniczne Zabezpieczenia budowlane (mechaniczne, ewentualnie elektromechaniczne) klasyfikowane są według tak zwanej odporności włamaniowej. Problematyka odporności włamaniowej objęta jest Polską Normą PN-EN Pomieszczenia i urządzenia do przechowywania wartości. Wymagania, klasyfikacja i metody badao odporności na włamanie. Miarą odporności na włamanie jest wartośd liczbowa wyrażona w jednostkach Str. 22

23 oporowych RU. Jednostka oporowa RU odpowiada sforsowaniu zabezpieczenia w wyniku 1 minutowego oddziaływania wzorcowego narzędzia. Klasyfikacja odporności włamaniowej drzwi dzieli drzwi na 13 kategorii oznaczonych od 0 do XII według RU niezbędnego do sforsowania zabezpieczenia (tzw. dostęp całkowity), z uwzględnieniem zastosowanej liczby zamków i ich klasy. Klasę zamka określa Polska Norma PN-EN 1300 Pomieszczenia i urządzenia do przechowywania wartości. Klasyfikacja zamków o wysokim stopniu zabezpieczenia z punktu widzenia odporności na nieuprawnione otwarcie. Norma ta ma zastosowanie do zamków wysokiego zabezpieczenia (High Security Level HSL) i dzieli zamki na 4 klasy oznaczone A, B, C, D. Klasa A oznacza zamki o najniższej odporności, a D o najwyższej. Niezależnie można spotkad klasyfikację zamków ogólnego stosowania, które Polska Norma PN-EN podzieliła na 6 klas O, T, A, B, C, D. Podobne oznaczenia prowadziły często do nieporozumieo i mylenia czterech ostatnich klas zamków ogólnego stosowania z klasami zamków HSL. Aby temu zapobiec obecnie zamki ogólnego stosowania otrzymują oznaczenia cyfrowe. Warto wiedzied, że zamek ogólnego stosowania klasy A posiada minimum 1 minutową odpornośd na włamanie, klasy B posiada odpornośd 3 minutową, a klasy C 6 minutową. Dodatkowy problem pojawia się w sytuacji gdy zamek ogólnego stosowania współpracuje z tzw. wkładką bębenkową, bo te są klasyfikowane oddzielnie według Polskiej Normy PN-EN W takim przypadku odpornośd zamka współpracującego z wkładką jest wypadkową odporności wkładki i zamka. Stosuje się również ogólnobudowlaną klasyfikację drzwi. Wyróżnia się tu trzy klasy odporności włamaniowej takich drzwi: A, B, C. W praktyce znaczenie ma tylko klasa C. Oznacza ona, że wycięcie w drzwiach otworu 40 x 40 cm wymaga minimum 20 min Systemy sygnalizacji włamania i napadu System sygnalizacji włamania i napadu (SSWN) składa się z centrali, linii dozorowych, czujek, manipulatorów, sygnalizatorów, przycisków antynapadowych i urządzeo transmisji alarmu oraz innych urządzeo, które mogą byd podłączone do przekaźników wykonawczych centrali (np. włączenie doświetlenia terenu). Centrala alarmowa obecnie to najczęściej system mikroprocesorowy, którego zadaniem jest odbieranie informacji z czujek systemu poprzez linie dozorowe, przetwarzanie ich Str. 23

24 i sygnalizowanie stanu naruszenia obszaru chronionego. Centrala alarmowa powinna zapewniad podział chronionego obszaru na strefy, które można niezależnie uzbrajad i rozbrajad. Pod pojęciem uzbrojenia i rozbrojenia strefy należy rozumied działanie polegające na włączeniu lub wyłączeniu sygnalizacji alarmowania z danej strefy. Wprowadzanie danych do centrali alarmowej, w tym uzbrajanie i rozbrajanie stref, nadawanie uprawnieo użytkownikom odbywa się za pomocą manipulatorów mających postad klawiatur. Manipulatory z centralami łączone są za pomocą łączy transmisji danych (np. magistrali RS422). Centrale alarmowe wyposażone są w zasilacze, które podczas normalnej pracy czerpią energię z sieci, a w przypadku zaniku napięcia w sieci, z akumulatora. W zależności od klasy systemu akumulator musi wystarczyd na pracę nawet do 72 godzin. Czujki urządzenia służące do wykrywania naruszenia obszaru chronionego przez intruza. Pod względem obszaru chronionego czujki dzielą się na : czujki obszarowe, bariery, punktowe. Czujki obszarowe dzielą się na: Pasywne czujki podczerwieni Zasada działania czujek pasywnych podczerwieni polega na wykrywaniu zmiany promieniowania cieplnego z zakresu dalekiej podczerwieni przez czujnik pyroelektryczny, którego sygnał elektryczny analizowany jest przez układ elektroniczny czujki. Czujki pasywnej podczerwieni posiadają soczewkę Fresnela, która kształtuje obszar działania czujki w zależności od jej typu np. czujka szerokokątna, kurtyna pozioma, kurtyna pionowa. Najczęściej w czujkach pasywnych podczerwieni stosuje się różnicowe czujniki pyroelektryczne, które zapewniają dużą odpornośd na zmiany temperatury otoczenia, i ruchy ciepłego powietrza, w takich czujkach sektor wykrywania składa się z dwóch równoległych podsektorów. Wejście lub wyjście człowieka z sektora jest wykrywane przez czujkę jako zmiana promieniowania cieplnego. Czujki pasywne podczerwieni wykrywają najlepiej ruch człowieka przecinający pod kątem prostym sektory wykrywania. Czujki mikrofalowe W czujkach mikrofalowych do wykrywania poruszających się Str. 24

25 obiektów wykorzystano efekt Dopplera fal elektromagnetycznych z zakresu mikrofalowego. W czujce obok siebie umieszczony jest nadajnik i odbiornik. Nadajnik emituje fale o określonej częstotliwości, odbiornik odbiera falę odbitą od ścian, podłogi, sufitu. Jeżeli w pomieszczeniu nie ma poruszającego się obiektu, częstotliwośd fali odbitej jest identyczna jak częstotliwośd fali emitowanej przez nadajnik. Natomiast gdy w pomieszczeniu znajdzie się poruszający obiekt, nastąpi wcześniejsze odbicie części energii fali i w efekcie odbiornik zarejestruje zmianę częstotliwości fali. Czujki mikrofalowe wykrywają najlepiej ruch w kierunku do i od czujki. Czujki ultradźwiękowe są to czujki działające na identycznej zasadzie jak czujki mikrofalowe, z tym że zamiast fali elektromagnetycznej w czujce wykorzystuje się falę akustyczną o częstotliwości ultradźwiękowej. Czujki dualne są to czujki, w których zastosowano dwa rodzaje detektorów, najczęściej podczerwieni i mikrofalowe. Czujki tego rodzaju są z jednej strony odporniejsze na zakłócenia, a z drugiej pewniejsze w zadziałaniu. Czujki stłuczeniowe to czujki z mikrofonem i systemem analizy widma sygnału akustycznego, reagujące na charakterystyczny dźwięk tłuczonego szkła. Stosowane są również czujki stłuczeniowe w postaci pasków przewodzących naklejanych na powierzchnię tafli szklanej, które ulegają przerwaniu w momencie stłuczenia szyby. Czujki sejsmiczne to czujki montowane np. na ścianach, posiadające zdolnośd do wykrywania wstrząsów i wibracji spowodowanych np. uderzeniami podczas kucia. Bariery wykrywają fakt przekroczenia granicy chronionego obszaru. Bariera składa się z nadajnika oraz odbiornika położonych po przeciwnych stronach wzdłuż linii granicznej. W barierach wykorzystywane jest światło w zakresie podczerwieni lub mikrofale. Naruszenie granicy powoduje zanik lub osłabienie po stronie odbiorczej sygnału z nadajnika. Specyficzną barierą są bariery pojemnościowe wykorzystujące zjawisko zmiany pojemności kondensatora utworzonego z kabla sygnalizacyjnego zakopanego w ziemi, lub kabla sygnalizacyjnego stanowiącego element ogrodzenia. Str. 25

26 Czujki punktowe najczęściej kontaktrony, rzadziej styki mechaniczne mogą służyd do sygnalizacji otwarcia drzwi i okien lub pokryw urządzeo. Linie dozorowe służą do połączenia jednej lub kilku czujek z centralą. Połączenie to może odbywad się na drodze radiowej lub przewodowej. W systemach wyższych klas stosowane są raczej połączenia przewodowe. Linie dozorowe w celu uniemożliwienia ich sabotażu podlegają parametryzacji. Parametryzacja może polegad np. na określeniu dla linii przedziału rezystancji pętli i każda zmiana rezystancji wychodząca poza ten zakres traktowana jest jako próba sabotażu. Sygnalizatory stanowią element wykonawczy SSWN i dzielą się na optyczne i akustyczne. Zadaniem sygnalizatora jest informowanie otoczenia o naruszeniu obszaru chronionego. W szczególności sygnalizator informuje ochronę fizyczna, ale w rzeczywistości ma za zadanie psychologicznego oddziaływania na intruza w celu zniechęcenia go do kontynuowania ataku. Systemy transmisji alarmu mają za zadanie przekazad na drodze teletransmisji sygnał o alarmie z centrali alarmowej do stacji monitoringu. Sygnał alarmu przekazywany jest w postaci cyfrowej według ustalonego protokółu i zawiera informacje identyfikującą obiekt, strefę w której nastąpiło wyzwolenie alarmu, czas centrali, a także może zawierad informacje o stanach nadzwyczajnych w systemie, np. zanik zasilania systemu i przejście na zasilanie bateryjne. Manipulatory to urządzenia służące do zarządzania systemem SSWN. Jak już wspomniano stanowią one oddzielne systemy mikroprocesorowe połączone z centralą łączem transmisji danych. w szczególnym przypadku manipulator może mied postad prostego przycisku, lecz w takim przypadku jego użycie pozwala jedynie do uzbrojenia określonej strefy dozorowej. Przyciski antynapadowe służą do sygnalizacji sytuacji zagrożenia stworzonej przez intruza. Przyciski napadowe mogą byd radiowe lub przewodowe, a te z kolei na ręczne i nożne. Przycisk antynapadowy może wyzwolid alarm zwykły i związaną z tym aktywnośd sygnalizatorów. Jednak częściej stosowanym rozwiązaniem jest wyzwolenie tak zwanego cichego alarmu, który nie wywołuje aktywności sygnalizatorów lecz prowadzi do wysłania sygnału o alarmie do centrum monitoringu. Szczególnym przypadkiem użycia przycisku Str. 26

27 antynapadowego jest wprowadzenie do systemu tak zwanego kodu pod przymusem. Ma to miejsce wtedy gdy intruz pod wpływem groźby skierowanej do osoby znającej kod rozbrojenia systemu usiłuje dezaktywowad system. Sterroryzowana osoba wprowadza wtedy kod, który zwykle tylko nieznacznie różni się od kodu właściwego. Kod ten w istocie dezaktywuje system, chroniąc tym samym jego posiadacza od spełnienia groźby intruza, ale jednocześnie wysyła sygnał do stacji monitoringu. Polska Norma Systemy alarmowe PN-93/E wprowadziła następującą klasyfikację systemów sygnalizacji włamania i napadu oraz systemów transmisji alarmu. SA1 - stosowana w obiektach o małym ryzyku szkód (np. domy jednorodzinne, wielorodzinne) SA2 - stosowana w obiektach o średnim ryzyku szkód (np. wille, warsztaty rzemieślnicze, sklepy, domy towarowe, punkty kasowe, urzędy pocztowe, małe obiekty muzealne, mniej ważne obiekty sakralne) SA3 - stosowana w obiektach o dużym ryzyku szkód (np. zakłady przetwórstwa metali, kamieni szlachetnych, sklepy jubilerskie, muzea narodowe, archiwa specjalne, ważne obiekty sakralne i ich skarbce, tajne kancelarie, zakłady przemysłu zbrojeniowego. SA4 - stosowana w obiektach o bardzo dużym ryzyku szkód (np. wytwórnie papierów wartościowych, mennice, skarbce dużych banków, placówki dyplomatyczne, inne obiekty o specjalnych wymaganiach. Urządzenia stosowane w systemach alarmowych podlegają certyfikacji na klasy: Klasa A popularna. Urządzenia w tej klasie posiadają normalną odpornośd na zakłócenia elektromagnetyczne, nie jest wymagana ochrona przeciwsabotażowa; Klasa B - standardowa. Urządzenia w tej klasie nie mogą dad się zneutralizowad prostymi metodami, ogólnodostępnymi narzędziami, muszą posiadad ochronę przeciwsabotażową, odpornośd na zakłócenia elektromagnetyczne. Linie dozorowe powinny byd kontrolowane przez centralę pod względem przerwy, a uszkodzenia sygnalizowane w czasie nieprzekraczającym 30 sekund. Str. 27

28 Klasa C - profesjonalna. Urządzenia w tej klasie posiadają układy dostosowujące się do pracy w warunkach zmiennych i zakłóconych oraz układy do samokontroli sprawności, nie mogą dad się zneutralizowad metodami złożonymi przy zastosowaniu specjalnie konstruowanych narzędzi, lub przy takich próbach powinien wywołany byd alarm, muszą posiadad ochronę przeciwsabotażową, podwyższona odpornośd na zakłócenia elektromagnetyczne. Linie dozorowe powinny byd kontrolowane przez centralę pod względem przerwy i zwarcia w okresach nie dłuższych niż 1 sekunda, a uszkodzenia sygnalizowane w czasie nieprzekraczającym 20 sekund. Klasa S - specjalna. Urządzenia w tej klasie posiadają układy dostosowujące się do pracy w warunkach zmiennych i zakłóconych oraz układy do samokontroli sprawności, nie mogą dad się zneutralizowad metodami złożonymi przy zastosowaniu specjalnie konstruowanych narzędzi, lub przy takich próbach powinien wywołany byd alarm, muszą posiadad ochronę przeciwsabotażową, podwyższona odpornośd na zakłócenia elektromagnetyczne. Linie dozorowe powinny byd kontrolowane przez centralę pod względem wszystkich zakłóceo przeszkadzających w transmisji sygnału z czujki do centrali w okresach nie dłuższych niż 1 sekunda, a uszkodzenia sygnalizowane w czasie nie dłuższym niż 20 sekund Systemy kontroli dostępu Kontrola dostępu służy do automatycznego sterowania ruchem osób lub pojazdów poprzez przejścia (przejazdy). Kontrolę dostępu można podzielid na: sterowniki indywidualne sterujące pojedynczym przejściem, systemy kontroli sterujące wieloma przejściami z centralnym zarządzaniem. W skład systemu kontroli dostępu wchodzą centrale kontroli dostępu, przejścia kontrolowane, aktywatory przejśd, czytniki aktywatorów, przyciski wyjścia, przyciski ewakuacyjne, sygnalizatory. Centrale kontroli dostępu to systemy mikroprocesorowe sterujące przejściami na podstawie informacji odczytywanej z aktywatorów po porównaniu z informacją wprowadzoną przez administratora systemu. Centrale mogą również gromadzid informacje o dokonanych aktywacjach, sygnalizowad sytuacje nienormalne (alarmy w kontroli dostępu Str. 28

29 takie jak sforsowanie przejścia bez prawidłowej aktywacji, niedomknięcia drzwi, nieuprawnione użycie aktywatora). Przejścia kontrolowane mogą mied postad drzwi wyposażonych w elektrozamki lub elektrozwory, a w przypadku taoszych rozwiązao w elektrozaczepy. Drzwi takie powinny byd wyposażone w tzw. samozamykacze powodujące domknięcie drzwi po ich wykorzystaniu przez przechodzącą osobę. Aby wykluczyd możliwośd przejścia większej liczby osób za jednym aktywowaniem przejścia, przejścia takie wyposażane są w separatory ruchu w postaci np. kołowrotów. Czytniki aktywatorów mają konstrukcję adekwatną do aktywatora. Aktywatorami mogą byd karty z paskiem magnetycznym lub kodem paskowym, karty zbliżeniowe (tzw. RFID), sekwencje cyfr wprowadzane z klawiatur, parametry biometryczne takie jak odciski palców lub całych dłoo, parametry gałki ocznej, rysy twarzy, głos. W związku z tym aktywatory można podzielid według następującej klasyfikacji: co wie aktywujący przejście (np. kody PIN), co ma aktywujący przejście (np. karty identyfikacyjne), kim aktywujący jest (parametry biometryczne). W zaawansowanych systemach stosowane bywają kombinacje aktywatorów (np. karta + PIN) Systemy kontroli dostępu objęte są Polskimi Normami obowiązkowego stosowania. Do podstawowych należy zaliczyd normę PN-EN Systemy Kontroli dostępu wymagania systemowe. Systemy kontroli dostępu (a mówiąc dokładniej przejścia) klasyfikowane są według klasy rozpoznania oraz według klasy dostępu. Klasy rozpoznania: Klasa 0 brak rozpoznania pozytywnego (dostęp do przejścia uzyskuje się przyciskiem, detektorem ruchu itp.), Klasa 1 informacja zapamiętana (rozpoznanie odbywa się na podstawie informacji zapamiętanej przez osobę aktywującą przejście), Klasa 2 identyfikator lub biometryka (rozpoznanie odbywa się na podstawie identyfikatora lub biometryki), Str. 29

30 Klasa 3 identyfikator lub biometryka w połączeniu z informacją zapamiętaną. Klasy dostępu: Klasa A nie jest wymagane stosowanie tzw. siatki czasu i nie jest wymagane rejestrowanie transakcji uzyskanego dostępu, Klasa B rejestrowane są transakcje dostępu (w tym te które zostały odrzucone) oraz ma zastosowanie siatka czasowa. Pod pojęciem siatki czasowej rozumie się informację zapamiętaną w systemie o tym w jakich przedziałach czasowych dozwolone jest aktywowanie przejśd prze konkretne aktywatory, a tym samym w jakim okresie dane osoby mają dostęp do poszczególnych stref. Występuje również podklasa Ba w której występuje siatka czasowa, ale nie jest wymagana rejestracja transakcji. Klasy rozpoznania i klasy dostępu rozpatrywane są oddzielnie dla każdego kierunku ruch przez przejście. W przypadku ośrodków obliczeniowych w strefach bezpieczeostwa należy stosowad klasę rozpoznania co najmniej 2 i klasę dostępu B w obu kierunkach ruchu. W odniesieniu do stref administracyjnych klasy rozpoznania i klasy dostępu należy dobierad przy uwzględnieniu analizy ryzyka. Str. 30

31 4.3.4 Telewizja dozorowa Telewizja dozorowa, zwana też CCTV (Closed Circuit TeleVision) lub telewizją przemysłową służy do wizyjnego nadzoru Rysunek 3: Typowy system telewizji dozorowej W skład systemu telewizji dozorowej wchodzą: kamery, przełączniki video, video rejestratory, monitory, Kamery współcześnie powszechne zastosowanie mają kamery z cyfrowym przetwornikiem obrazu typu CCD zarówno czarnobiałe (B&W) jak i kolorowe (color). Przetwornik kamery charakteryzowany jest następującymi parametrami: rozmiarem przetwornika, zwykle wyrażanym w calach (np. 1/4, 1/3, 1 ), czułością wyrażaną w luksach (kamery systemu CCTV powinny charakteryzowad się czułością co najmniej 0,1 luksa), rozdzielczością wyrażaną w tzw. liniach telewizyjnych TVL (typowe rozdzielczości kamer CCTV to TVL), zakres widma światła rejestrowanego przez kamerę (kamery B&W Str. 31

32 posiadają zwykle szerszy zakres rejestrowanego widma, obejmujący również płytka podczerwieo). Istotną cecha kamery CCTV jest jej zdolnośd do sterowania przysłoną obiektywu, a tym samym uzyskiwanie wyraźnego obrazu w różnych warunkach oświetlenia. Przetworniki CCD mają niekiedy specjalne wykonanie pozwalające na przykład na unikanie efektu olśnienia i tym samym uzyskiwanie wyraźnego obrazu (np. obserwacja numeru rejestracyjnego pojazdu z włączonymi reflektorami). W telewizji dozorowej stosowane są niekiedy kamery specjalne, na przykład noktowizyjne lub termowizyjne, wysokoczułe o czułości rzędu poniżej 0,01 luksa, a także kamery dualne (kolorowe przy dobrym oświetleniu i B&W w warunkach słabego oświetlenia). Niezbędnym elementem kamery jest obiektyw. Parametry obiektywu to: ogniskowa, jasnośd, kąt widzenia, rodzaj montażu obiektywu do przetwornika (stosowane są dwa standardy C i CS). Dodatkowo obiektywy mogą posiadad zmienną ogniskową sterowaną ręcznie lub zdalnie, system zmiennej przysłony ze sterowaniem ręcznym i automatycznym. Kamery w celu zabezpieczenia przed warunkami atmosferycznymi lub sabotażem montowane są zwykle w obudowach, stałych lub obrotowych. Kamery, mimo że z uwagi na rodzaj stosowanego przetwornika są współcześnie urządzeniami cyfrowymi, sygnał telewizyjny przesyłają w postaci analogowej w standardzie composite video (zespolony sygnał wizyjny). Coraz częściej spotykane są kamery z cyfrowym wyjściem sygnału (np. USB 2.0, IEEE 1394, ethernet). Przełączniki video pozwalają na integrację systemu CCTV składającego się z wielu kamer. Przełączniki pozwalają na obserwację obrazu z wybranej kamery lub podział obszaru wyświetlania monitora na szereg obrazów pochodzących z wielu kamer. Przełączniki współpracują zwykle z videorejestratorami umożliwiając zapis w rejestratorze obrazów z wielu kamer. Przełączniki dołączają zwykle do obrazu odbieranego z kamery datę i czas oraz opis identyfikujący kamerę. Videorejestratory to urządzenia zapisujące na nośniku magnetycznym obraz z kamery przekazywany przez przełącznik. Jeszcze do niedawna dominowały poklatkowe rejestratory dokonujące zapisu na kasecie VHS. Obecnie najczęściej spotykane są już rejestratory cyfrowe dokonujące zapisu w pamięci dyskowej. Współczesne rejestratory wyposażane są często w mechanizmy detekcji zmian w obrazie (często nazywane detektorami ruchu) pozwalające Str. 32

33 na zapis tylko takich sekwencji obrazów, gdy w obszarze objętym dozorem coś się dzieje. Pozwala to na oszczędne gospodarowanie pamięcią obrazu. W zaawansowanych rejestratorach do obrazu rejestrowanego w wyniku wykrycia ruchu dołączana jest sekwencja poprzedzająca ten moment. Współczesne rejestratory posiadają dziś wydajności pozwalające na rejestrację obrazu z wielu kamer z szybkością 25 klatek telewizyjnych na sekundę, co daje obserwatorowi wrażenie płynności oglądanego obrazu. Monitory pozwalają ochronie fizycznej na obserwację obszaru objętego dozorem na żywo oraz umożliwiają przeglądanie obrazów zarejestrowanych w rejestratorze. Ochrona ma możliwośd reagowania nie tylko na incydenty związane z wtargnięciem intruza, ale również ma możliwośd weryfikacji sygnału o pożarze i w przypadku fałszywego alarmu możliwośd przerwania procedury gaszenia kosztownym czynnikiem gazowym Systemy wykrywania i sygnalizacji pożaru (SWiSP) Aby system SWiSP był zgodny z obowiązującymi przepisami w tym zakresie musi zostad zaprojektowany i wykonany przez uprawniony podmiot, a użyte do jego wykonania podzespoły muszą posiadad odpowiednie certyfikaty. Wymagane jest, aby system obejmował swoim zasięgiem cały budynek. Serwerownie należą do obiektów specjalnych, które wymagają szczególnej uwagi i wiedzy przy projektowaniu i doborze urządzeo, także przeciwpożarowych. Istotne jest właściwe rozplanowanie i rozmieszczenie czujek oraz rozplanowanie obwodów. Przy projektowaniu instalacji sygnalizacji pożaru dla pomieszczeo z aparaturą elektroniczną, taką jak komputery, należy zwrócid szczególną uwagę na następujące zagadnienia: potrzebę zastosowania urządzeo do sterowania wentylacja i klimatyzacją, wpływ wysokiej wydajności wentylacji i dużych prędkości powietrza na docieranie produktów spalania do czujek, zamykanie klap przeciwpożarowych odcinających i klap dymowych w wyniku sygnałów sterujących z instalacji sygnalizacji pożarowej, potrzebę wyłączenia wentylacji i klimatyzacji w razie pożaru, potrzebę wykrywania pożaru w przestrzeniach zamkniętych takich jak nad podwieszanymi sufitami lub pod podniesionymi podłogami. Specjalne rodzaje czujek (jak np. systemy zasysające) mogą byd wymagane szczególnie tam, Str. 33

34 gdzie przewiduje się ochronę urządzeo np. obudów komputerów. Ochrona urządzeo stanowi zabezpieczenie przed pożarami, które powstają wewnątrz określonych maszyn i urządzeo. Czujki, służące do ochrony urządzeo, są montowane zwykle wewnątrz maszyn lub urządzeo i wykrywają pożar wcześniej niż czujki ochrony ogólnej. Przewodnią normą w zakresie systemu SWiSP jest Polska Norma PN-ISO :1996 Ochrona przeciwpożarowa. Wykrywanie pożaru i alarmowanie. Terminologia. Według PN-EN-54-1 system SWiSP tworzą następujące części składowe: Centrala sygnalizacji pożarowej, Czujki pożarowe, Pożarowe urządzenia alarmowe, Ręczne ostrzegacze pożarowe, Urządzenie transmisji alarmów pożarowych, Stacja odbiorcza alarmów pożarowych, Urządzenia sterownicze automatycznych zabezpieczeo przeciwpożarowych, Automatyczne przeciwpożarowe urządzenie zabezpieczające, Stacja odbiorcza sygnałów uszkodzeniowych, Urządzenie zasilające. Str. 34

35 Rysunek 4: Schemat poglądowy systemu wykrywania i sygnalizacji pożaru Dodatkowo w skład systemu SWiSP może wchodzid podsystem rozgłoszeniowy, często automatyczny, przeznaczony do powiadamiania ludzi przebywających w obiekcie o pożarze i sterujący akcją ewakuacyjną. W zależności od zastosowanej centrali systemy wykrywania i sygnalizacji pożaru można podzielid ze względu na: 1) Dokładnośd wskazania miejsca powstawania pożaru: systemy konwencjonalne (adresacja kolektywna identyfikowanie grupy czujek), systemy adresowalne (adresacja indywidualna - identyfikacja pojedynczych czujek), 2) Sposób komunikacji centrali z czujkami: system monologowy, system dialogowy, system interaktywny, 3) Konfigurację sieci hierarchicznej dla dużych instalacji: system sieciowy promieniowy, system sieciowy pierścieniowy Podstawowe rodzaje czujek: Str. 35

36 Jonizacyjne czujki dymu czujki wykorzystujące w działaniu zjawiska zachodzące w komorach jonizacyjnych. Dym wnikając do komory jonizacyjnej powoduje zmniejszenie ruchliwości jonów, a co za tym idzie zmniejszenie się prądu jonizacji. Stosowane w czujkach jonizacyjnych źródła promieniotwórcze przeważnie zawierają izotop ameryk. Czujkę jonizacyjną charakteryzują 3 zasadnicze cechy: wykrywanie dymu niezależnie od wielkości jego cząstek (uniwersalnośd), wrażliwośd na przeciągi, duża niezawodnośd. Optyczne czujki dymu rozproszeniowe czujki wykorzystujące zasadę pomiaru promieniowania rozproszonego przez cząstki dymu, które dostały się do optycznej komory pomiarowej. Czujki tego rodzaju są bardzo czułe. Ich zastosowanie jest ograniczone do czystych pomieszczeo. Optyczne czujki dymu wykorzystujące zasadę światła pochłoniętego (tzw. liniowe). Czujki liniowe zawierają nadajnik i odbiornik promieniowania podczerwonego. Zasada działania czujki polega na analizie przezroczystości optycznej powietrza w przestrzeni pomiędzy częścią nadawczą a odbiorczą. Czułośd czujek liniowych nie zależy od wielkości cząsteczek dymu ani ich barwy, dlatego może ona wykrywad szerokie spektrum pożarów. Nie nadaje się jednak do ochrony pomieszczeo o małych rozmiarach. Czujki zasysające dym czujki pobierają do testowania w sposób ciągły powietrze z kontrolowanej strefy. Pojedyncza czujka może analizowad powietrze z wielu miejsc dzięki podłączonemu do niej systemowi rurek ssących. Czujki zasysające szczególnie nadają się do zabezpieczenia miejsc trudno dostępnych oraz narażonych na silne oddziaływanie pól elektromagnetycznych. Czujki ciepła nadmiarowe czujki te wykorzystują termistory jako elementy pomiarowe temperatury otoczenia. Wykryte przez czujkę przekroczenie temperatury ponad wartośd ustalonego progu zadziałania powoduje przekazanie alarmu do centrali SSP. Czujki nadmiarowe stosuje się w miejscach, gdzie ze względu na panujące warunki nie mogą byd stosowane czujki dymu. Czujki nadmiarowo-różnicowe czujki nadmiarowo-różnicowe, oprócz progu nadmiarowego kontrolującego maksymalną wartośd temperatury otoczenia, wyposażone są dodatkowo w system różnicowy kompensujący zmiany temperatury Str. 36

37 otoczenia. Czujki ciepła liniowe czujki wykrywające przekroczenie temperatury progowej przez rozciągnięty na określonej długości przewód wielożyłowy. Pod wpływem temperatury następuje zmiana rezystancji między żyłami, zmiana rezystancji lub zwarcie. Czujki ciepła liniowe są stosowane do nadzorowania instalacji chemicznych oraz tras kablowych. Czujki płomieni czujki płomieni reagując na promieniowanie IR wykorzystują w działaniu migotanie płomieni. Istnieją też czujki płomieni pracujące w paśmie UV reagując na emitowane przez płomieo modulowane promieniowanie nadfioletowe UV. Możliwa jest także kombinacja łącząca w jednej obudowie zarówno detektor IR i UV. Czujki płomieni jako jedyne pożarowe czujki punktowe mogą byd instalowane na ścianie. Czujki wielodetektorowe czujki wielodetektorowe integrują w jednej obudowie dwa lub trzy układy czujników. Przykładem może byd czujka z detektorem optycznym, rozproszeniowym i płomieniowym. Czujki wielodetektorowe uzyskują bardzo wysoką czułośd podobną do czujki jonizacyjnej. Spośród przeciwpożarowych urządzeo zabezpieczających należy wymienid: drzwi i kurtyny przeciwpożarowe, klapy oddymiające (normalnie zamknięte), klapy wentylacyjne (normalnie otwarte), stałe urządzenia gaśnicze, przeciwpożarowe wyłączniki energii elektrycznej. Pierwsze z trzech urządzeo są urządzeniami automatycznymi, zwykle sterowanymi przez centralę systemu. Bardzo istotne znaczenie w ochronie przeciwpożarowej mają przeciwpożarowe wyłączniki energii elektrycznej. W przypadku rozległego pożaru jedynym skutecznym środkiem gaśniczym pozostaje woda, często z dodatkiem środka spieniającego. Aby gaszenie wodą było bezpieczne dla osób wykonujących taką akcję, a z drugiej strony woda nie powodowała krótkich spięd w instalacji elektrycznej, a tym samym możliwości powstania wtórnych ognisk pożaru, niezbędne jest zainstalowanie przeciwpożarowych wyłączników energii elektrycznej. Wyłącznik taki powinien byd zlokalizowany w taki sposób, aby straż pożarna mogła szybko go zlokalizowad (specjalne oznaczenie) oraz by był on łatwo Str. 37

38 dostępny. Łatwa dostępnośd wyłącznika przeciwpożarowego stwarza jednak inne niebezpieczeostwo możliwości wykorzystania go do celów sabotażowych. Z tego powodu wyłącznik taki powinien znajdowad się pod nadzorem ochrony fizycznej obiektu. W ośrodkach obliczeniowych spotykamy się jeszcze z jedną specyfiką, a mianowicie z instalacjami zasilania bezprzerwowego. Wyłączenie wyłącznikiem przeciwpożarowym energii elektrycznej pochodzącej z miasta potraktowane zostanie przez system zasilania bezprzerwowego jako zanik zasilania zewnętrznego i spowoduje uruchomienie zasilania z UPS, a w dalszej konsekwencji z generatora lokalnego. Zasilanie bezprzerwowe ośrodka obliczeniowego jest źródłem energii elektrycznej dużej mocy i wymaga dodatkowego wyłącznika przeciwpożarowego po stronie wtórnej urządzeo UPS, a także wyłącznika przeciwpożarowego agregatu prądotwórczego Stałe urządzenia gaśnicze Pożar, a mówiąc ogólniej proces spalania, wymaga trzech jednocześnie występujących czynników: paliwa, utleniacza i odpowiedniej temperatury. Wyeliminowanie jednego z tych czynników prowadzi do przerwania procesu palenia. Stałe urządzenia gaśnicze (SGU) należą do szczególnego rodzaju przeciwpożarowych urządzeo zabezpieczających, których zadaniem jest albo wyeliminowanie z obszaru pożaru utleniacza, albo schłodzenie obszaru pożaru do temperatury, w której nie jest możliwe dalsze spalanie. SGU dzielą się na: systemy gaszenia wodą, systemy gaszenia gazem. W ośrodkach obliczeniowych z uwagi na sprzęt elektroniczny nie są stosowane systemy gaszenia wodą. Wbrew powszechnemu odczuciu proces gaszenia pożaru jest zjawiskiem dośd skomplikowanym i w tej publikacji nie będzie szerzej opisywany. Ujmując rzecz w skrócie można powiedzied że użycie odpowiedniej mieszanki gazowej lub szybko parującej cieczy (jeszcze w dyszy systemu dystrybucji czynnika gaszącego) powoduje stworzenie atmosfery uniemożliwiającej dalszy proces spalania lub schłodzenie pomieszczenia, albo czynnik gaszący oddziałuje na oba sposoby. Normalny skład powietrza stanowi mieszanina gazów w następującej proporcji: azot 78%, tlen 21 %, pozostałe gazy takie jak gazy szlachetne, metan, dwutlenek węgla, para wodna 1 %, z czego CO 2 stanowi ok 0,03 0,04 %. Mogłoby się Str. 38

39 wydawad, że najlepszym sposobem gaszenia pożaru jest całkowite wypełnienie pomieszczenia gazem, który wyprze tlen, np. CO 2. Rozwiązanie to ma jednak podstawową wadę nie można go zastosowad w pomieszczeniach, w których przebywają ludzie. Jeśli w powietrzu udział CO 2 przekroczy stężenie 4 5 %, nawet w przypadku dostatecznej ilości tlenu, to powoduje ustanie procesu wymiany gazowej zachodzącej podczas oddychania, a tym samym śmierd człowieka. Jedną z wielu przesłanek do opracowania systemów gaszenia gazem były obserwacje poczynione podczas I i II Wojny Światowej w długotrwale zanurzonych okrętach podwodnych. Zaobserwowano wówczas, że przy spadku zawartości tlenu do poziomu ok. 12 %, mimo zawartości dwutlenku węgla poniżej 1 %, niemożliwy jest proces palenia (nie można było zapalid zapałki), ale ludzie przeżywali. Badania wykazały, że wzrost zawartości dwutlenku węgla w powietrzu do poziomu rzędu 0,5 % jest jeszcze przez człowieka tolerowany, ale wywołuje fizjologiczny wzrost częstotliwości oddech, nawet u osób nieprzytomnych, co przy obniżonej, np. do 12 %, zawartości tlenu zapewnia organizmowi jego dostateczną ilośd. W ten sposób powstały takie mieszanki gaszące jak Inergen, który zawiera 40% argonu, 52% azotu i 8% dwutlenku węgla. Ilośd gazu dobiera się tak aby doprowadzid do obniżenia zawartości tlenu do poziomu ok. 12 %. Dwutlenek węgla występujący w tej mieszaninie nie ma w zasadzie oddziaływania gaszącego, a dodawany jest po to, aby stymulowad organizm ludzki do szybszego oddychania w warunkach obniżonej zawartości tlenu. Biorąc pod uwagę dane z Tabeli 2 można w przybliżeniu przyjąd, że poziom dwutlenku węgla w pomieszczeniu nie przekroczy 2%, co nie jest dawką śmiertelna, ale ludzie w takiej atmosferze nie powinni przebywad dłużej niż to jest potrzebne do ich ewakuacji. Nie wnikając w dośd skomplikowane procesy fizykochemiczne należy powiedzied, że bardzo dobre właściwości gaszące wykazują związki bromo-węglowo-fluorowe, zwane halonami. Udział halonu w atmosferze pożaru już na poziomie ok. 10 % skutecznie powstrzymuje proces spalania. Jednak z uwagi na szkodliwe oddziaływanie na środowisko zaniechano dziś stosowanie tego środka. Zamiast halonów stosowane są środki o podobnym działaniu, ale bezpieczniejsze dla środowiska, np. czynnik FM200. Str. 39

40 Nazwa środka Skład Gazy obojętne Stężenie gaszące *% objętości+ Azot N 2 34,0 Argon Ar 38,0 Dwutlenek węgla CO 2 24,0 Argonit Ar+N 2 28,0 Inergen N 2 +Ar+CO 2 29,0 Halony Halon 1211 CF 2 ClBr 3,2 Halon 1301 CF 3 Br 2,9 Halon 2402 C 2 F 4 Br 2 2,2 Zastępniki halonów CEA 614 C 6 F 14 4,0 FM 200 C 3 HF 7 5,8 Novec 1230 C 6 F 9 O 5,0 Tabela 2: Parametry gaśnicze niektórych gazowych środków gaśniczych. Z powyższej tabeli wynika, że zdolnośd gasząca halonów i ich zamienników jest zdecydowanie wyższa niż gazów obojętnych. Oznacza to, że aby zgasid pożar Inergenem należy do atmosfery pomieszczenia wprowadzid ilośd tej mieszanki odpowiadającą 29 % objętości pomieszczenia, a w przypadku czynnika FM 200 jedynie niecałe 6 %. Z tej też przyczyny instalacje gaszące gazami obojętnymi to najczęściej instalacje wysokociśnieniowe rzędu 300 Atm, a instalacje zamienników halonu to instalacje niskociśnieniowe rzędu 30 Atm. Należy jednak wskazad, że koszt zamienników halonów jest zdecydowanie wyższy niż mieszanek gazów obojętnych i wynosi dla serwerowni o powierzchni ok. 150 m 2 w granicach 30 tys. zł. System gaszenia gazem musi byd wyposażony w ostrzegacz informujący personel o konieczności opuszczenia pomieszczenia oraz w przycisk anulujący wyzwolenie gazu, w sytuacjach, gdy personel stwierdza, że nastąpił fałszywy alarm. Str. 40

41 Rysunek 5: Poglądowy schemat systemu gaszenia gazem:1. Zbiorniki z gazem, 2. Kolektor zbiorczy, 3. Rurociąg rozprowadzający, 4. Dysze, 5. Centrala sterowania gaszeniem, 6. Linia dozorowa z czujkami pożarowymi, 7. Przycisk START, 8. Przycisk STOP, 9. Zamykacz drzwi, 10. Urządzenia alarmowe, 11. Elektromagnes zaworu butli pilotowej, 12. Czujnik przepływu, 13. Waga monitorująca Str. 41

42 5 Zasilanie energetyczne Zasilanie ośrodka obliczeniowego należy uznad za jeden z kluczowych problemów, które należy rozwiązad w zakresie budowy i utrzymania infrastruktury. 5.1 Obliczanie zapotrzebowania na energię elektryczną Obliczenie zapotrzebowania na energię elektryczną niezbędną do funkcjonowania CPD jest jednym z podstawowych obowiązków zarówno od strony inżynierskiej jak i od strony biznesowo-ekonomicznej. Przy określaniu tego zapotrzebowania należy brad pod uwagę następujące elementy: pobór mocy przez urządzenia systemu IT (obciążenia krytyczne); pobór mocy przez system chłodzenia i wentylacji; straty energii w UPS, pobór mocy przez ładowarki baterii, straty w systemie dystrybucji mocy; pobór mocy przez systemy pomocnicze, np. oświetlenie. W typowym CPD stosunek pomiędzy składnikami poboru mocy przedstawia się jak na Rysunku 6 Rysunek 6: Struktura poboru mocy w typowym CPD 3% 11% 50% Systemy chłodzenia Obciążenia krytyczne Straty w UPS i ładow anie baterii Ośw ietlenia 36% Str. 42

43 5.1.1 Szacowanie mocy obciążenia krytycznego Aby właściwie zaplanowad zapotrzebowanie CPD na moc energii elektrycznej należy w pierwszej kolejności określid moc niezbędną do zasilenia obciążeo krytycznych. Za obciążenia krytyczne uważa się wszystkie obciążenia związane z funkcjonowaniem sprzętu IT, a więc serwery, składniki sieci teleinformatycznej, różnego rodzaju pamięci zewnętrzne, stacje robocze, systemy telekomunikacyjne, ale także elektroniczne systemy zabezpieczeo technicznych. Planowanie zapotrzebowania należy rozpocząd od stworzenia inwentaryzacji tego typu urządzeo obejmującej rodzaj zasilania (jedno lub trójfazowe) oraz znamionowe zapotrzebowanie na moc. Należy przy tym pamiętad, że dokumentacja urządzenia może zawierad dane o mocy czynnej wyrażanej w kw lub o mocy pozornej wyrażanej w kva. Dla potrzeb oszacowania zapotrzebowania moc czynną należy przeliczyd na moc pozorną. Z badao okazuje się, że rzeczywiste zapotrzebowanie, przy uwzględnieniu tak zwanego współczynnika jednoczesności, jest o ⅓ mniejsze niż suma mocy znamionowych zainstalowanych urządzeo. Wynika to z faktu, że urządzenia zwykle nie pracują ze 100% wydajnością. Zatem w celu określenia rzeczywistego zapotrzebowania na moc należy sumę mocy znamionowych pomnożyd przez współczynnik 0, Planowanie rozwoju Obciążenie w CPD nie jest statyczne i mimo postępu w miniaturyzacji podzespołów zapotrzebowanie na moc w CPD ma stałą tendencję wzrostową w czasie. Z badao wynika, że zwykle co 3 lata następuje wymiana lub rozbudowa sprzętu IT. Fakt ten powinien byd uwzględniony przy planowaniu zapotrzebowaniu na moc elektryczną przynajmniej w tym sensie, że przyjęte rozwiązania muszą zapewniad skalowalnośd, rozumianą jako podatnośd systemu zasilania na przyszłą rozbudowę Własny pobór mocy systemu UPS Przy szacowaniu zapotrzebowania na moc należy uwzględnid fakt, że urządzenia UPS nie są bezstratne i w związku z tym w procesie przemiany energii z wejścia UPS na jego wyjście częśd energii elektrycznej jest bezpowrotnie tracona na ciepło. Należy też uwzględnid fakt, że częśd energii pobieranej przez UPS z sieci elektroenergetycznej jest magazynowana Str. 43

44 w baterii akumulatorów. Zakłada się, że w większości przypadków współczynnik sprawności urządzeo UPS wynosi 88%. Jednocześnie w przypadku całkowitego rozładowania baterii akumulatorów moc przeznaczona na ich ładowanie osiąga w szczycie 20% mocy znamionowej UPS. Ma to istotne znaczenie dla planowania zapotrzebowania na moc. Szczególnie jest to ważne przy planowaniu mocy agregatu prądotwórczego z uwagi na fakt, że przystępuje on do pracy w sytuacji gdy uprzednio UPS przez czas jaki upłynął od zaniku energii w sieci zewnętrznej do momentu podjęcia pracy przez agregat, korzystał z energii zgromadzonej w akumulatorach, powodując ich rozładowanie Oświetlenie Przyjmuje się, że aby zapewnid oświetlenie zgodne z regulacjami prawnymi gęstośd mocy wynosi 21,5 W/m Chłodzenie Truizmem jest stwierdzenie, że zdecydowana większośd energii zużywanej przez sprzęt IT zostaje rozproszona w postaci ciepła, które musi zostad usunięte z pomieszczeo CPD. Szczegółowo problem ten omówiony jest w rozdziale Wentylacja i klimatyzacja. Nie wnikając w szczegóły, które są omówione w tym rozdziale należy pamiętad, że stosowane są dwa rodzaje chłodzenia. Jeden z nich to system znany w literaturze pod nazwą wody lodowej (chilled water) oraz systemy z bezpośrednią wymianą w układzie parownik chłodnica (podobnie jak w domowej lodówce lub klimatyzacji, znane pod nazwą direct expansion lub DX system). Na potrzeby niniejszego rozdziału należy przyjąd, że moc potrzebna do zasilenia systemu wody lodowej stanowi 70% mocy zainstalowanej w postaci urządzeo, a moc potrzebna na zasilenie chłodzenia z bezpośrednia wymianą stanowi 100% mocy zainstalowanych urządzeo. Str. 44

45 Przedmiot Wymagane dane Sposób obliczania Wynik Urządzenia zainstalowane w CPD poza klimatyzacją Obciążenia krytyczne IT Obciążenie wnoszone przez systemy pomocnicze, np. zabezpieczenia technicznego Obciążenie związane z przewidywanym rozwojem Szczytowe zapotrzebowanie na moc Dane znamionowe z tabliczek znamionowych lub z instrukcji fabrycznych Dane znamionowe z tabliczek znamionowych lub z instrukcji fabrycznych Dane znamionowe z tabliczek znamionowych lub z instrukcji fabrycznych urządzeo przewidywanych do zainstalowania Suma mocy w kva x 0,67 Suma mocy w kva x 0,67 Suma mocy w kva x 0,67 #1... kw #2... kw #3... kw Suma mocy #1+#2+#3 (#1+#2+#3)x1,05 #4... kw Moc własna UPS Suma mocy #1+#2+#3 (#1+#2+#3)x0,32 #5... kw Oświetlenie Ogólna powierzchnia CPD Powierzchnia CPD w m 2 x 0,0215 Moc zasilania urządzeo w CPD Klimatyzacja Moc potrzebna na zasilanie klimatyzacji Moc całkowita Moc potrzebna na zasilanie wszystkich systemów CPD Parametry zasilania Wymaganie zgodne z normami #6... kw w tym przypadku moc czynna równa się mocy pozornej Suma mocy #4+#5+#6 #4 + #5 + #6 #7... kw #7 #7x0,7 chiller system #7x1,0 DX system #8... kw Suma mocy #7+#8 #7 + #8 #9... kw Wynik #9 #9x1,25 #10... kw Napięcie trójfazowe VAC #11...VAC Prąd fazy #10 i # 11 (#10x1000)/(#11x1,73)... A Moc agregatu prądotwórczego Zasilanie obciążeo krytycznych Zasilanie systemu klimatyzacji Suma #7 #7x(1,3 3,0) 1 #12... kw Suma #8 #8x1,5 #13... kw Moc agregatu #12 i #13 #12+#13... kw Tabela 3: Kalkulacja mocy energii elektrycznej dla ośrodka obliczeniowego Str. 45

46 5.2 Zasilanie bezprzerwowe Charakter zakłóceo w sieci elektroenergetycznej Według obowiązującego w Polsce standardu odbiory elektryczne przystosowane są do zasilania prądem przemiennym o częstotliwości 50 Hz i skutecznym napięciu nominalnym 230 V w przypadku zasilania jednofazowego i napięciem międzyfazowym 400 V. Polska sied elektroenergetyczna, jako całośd, charakteryzuje się dobrymi parametrami i odchylenia od ustalonego standardu, w przypadku napięcia, nie przekraczają zwykle 4%. Nie oznacza to jednak, że sied elektroenergetyczna jest wolna od zakłóceo. Zakłócenia te można podzielid na niskoczęstotliwościowe, zwykle związane ze spadkiem lub wzrostem napięcia oraz wysokoczęstotliwościowe, związane ze stanami przejściowymi spowodowanymi przełączeniami w sieci lub włączaniem i wyłączaniem dużych odbiorów, szczególnie odbiorów o charakterze indukcyjnym lub pojemnościowym, a także wynikające z zakłóceo zewnętrznych, pochodzących z wyładowao atmosferycznych, oddziaływania nadajników radiowych itp. Według statystyk w sieci pojawia się rocznie około 200 przypadków zakłóceo niskoczęstotliwościowych o następującym rozkładzie: Czas trwania Liczba przypadków w roku 0 ms 10 ms ms 20 ms ms 1 s 40 > 1 s 10 Zgodnie z obowiązującymi standardami nowoczesne urządzenia elektryczne, w tym urządzenia wykorzystywane do przetwarzania danych, muszą posiadad zasilacze o czasie buforowania nie mniejszym niż 10 ms. Przez czas buforowania rozumie się czas przez jaki zasilane urządzenie może poprawnie pracowad bez dopływu energii elektrycznej z zewnątrz. Oznacza to, że w ciągu roku w 140 przypadkach zakłóceo niskoczęstotliwościowych istnieje ryzyko uszkodzeo urządzeo lub utraty danych. Str. 46

47 W przypadku zakłóceo wynikających ze stanów przejściowych duże znaczenie ma charakter odbiorów stosowanych przez współużytkowników danego segmentu sieci elektroenergetycznej. Szacuje się, że przeciętna ilośd zakłóceo generowanych w sieci przez różnego rodzaju odbiorców w ciągu jednej godziny ma następujący rozkład: Przemysł 17,5 Budynki biurowe 2,8 Laboratoria 2,3 Budynki mieszkalne 0,6 Do tych zakłóceo dochodzą jeszcze zakłócenia własne wewnętrznej sieci elektroenergetycznej, spowodowane najczęściej jej wadliwym wykonaniem. Szacuje się, że aż 50% instalacji zawiera w sobie większe lub mniejsze wady. Oznacza to, że co drugi system teleinformatyczny pracuje w warunkach zagrożenia bezpieczeostwa danych. Aby bliżej zapoznad się z problematyką zakłóceo w sieci elektroenergetycznej niezbędne jest zdefiniowanie pewnych pojęd z tego zakresu. Impulsy szpilkowe Udary Przebiegi piłowe Ściemnienie Wygaszenie impulsami szpilkowymi nazywane są krótkotrwałe, strome skoki napięcia do 20 kv, trwające maksymalnie połowę okresu, powstające najczęściej w wyniku wyładowao atmosferycznych lub przy włączaniu lub wyłączaniu dużych obciążeo. udary to długookresowe wzrosty napięcia, których czas trwania przekracza połowę okresu; mają podobny charakter do zakłóceo szpilkowych lecz wzrosty napięd są zwykle mniejsze. przebiegi piłowe to krótkotrwałe załamania przebiegu napięcia, trwające dłużej niż jeden okres, spowodowane włączaniem lub wyłączaniem dużych odbiorników, najczęściej o charakterze indukcyjnym. ściemnieniem nazywa się dłuższe niż jeden okres obniżenie napięcia przekraczające 20% wartości znamionowej. wygaszenie to całkowita przerwa w dostawie energii elektrycznej. Str. 47

48 Szum szum to zakłócenia pochodzące od urządzeo sterowanych z odcinaniem fazowym (np. regulatory tyrystorowe) oraz zakłócenia wysokoczęstotliwościowe spowodowane zewnętrznym polem elektromagnetycznym. Zniekształcenia nieliniowe zniekształcenia nieliniowe to zniekształcenia powodujące odkształcenie idealnego przebiegu napięcia lub prądu skutkujące pojawieniem się składowych harmonicznych (częstotliwości harmoniczne), z których szczególnie duży wpływ na poprawnośd funkcjonowania systemu zasilania ma trzecia harmoniczna. Miarą zawartości trzeciej harmonicznej jest współczynnik THD (third harmonic distortion) wyrażony w %. Zmiana częstotliwości zmiana częstotliwości, najczęściej jej obniżenie, powodowane jest zwykle przeciążeniem krajowego systemu energetycznego Koncepcja zasilania bezprzerwowego W celu zabezpieczenia urządzeo przetwarzających dane od wpływu zakłóceo pochodzących z sieci zasilającej stosuje się rozwiązania techniczne i organizacyjne zwane ogólnie zasilaniem bezprzerwowym. Rozwiązanie to ma zabezpieczyd system teleinformatyczny nie tylko na wypadek wygaszenia, ale ochronid go od wpływu zakłóceo szpilkowych, udarów, ściemnieo, wpływu zniekształceo nieliniowych i zmian częstotliwości. W ogólnym zarysie system zasilania bezprzerwowego w zakresie rozwiązao technicznych składa się z następujących komponentów: zewnętrznego źródła lub kilku źródeł energii (sieci elektroenergetycznej); lokalnego źródła energii (generatora prądotwórczego); zasilaczy UPS; samoczynnych przełączników kierunku zasilania wraz z automatyką (ATS); Str. 48

49 systemu dystrybucji mocy (PDU). Rysunek 7: Schemat poglądowy zasilania CPD Utility zasilanie z krajowej sieci energetycznej ATS System Załączania Rezerwy (SZR) PDU System Dystrybucji Mocy LOAD Obciążenie Maintenance Bypass Obejście serwisowe Na rozwiązania organizacyjne systemu zasilania bezprzerwowego składają się zasady, procedury i instrukcje pozwalające na zaprojektowanie, wdrożenie, utrzymywanie i udoskonalanie tego systemu. Rozwiązania te powinny wchodzid w skład szerszego przedsięwzięcia znanego w literaturze pod nazwą planowania ciągłości działania (BCP). Str. 49

50 5.2.3 Typy zasilaczy UPS Jednym z kluczowych komponentów systemu zasilania bezprzerwowego są urządzenia UPS. Urządzenia te w pierwszej kolejności mają za zadania zapewnid nieprzerwany dopływ energii elektrycznej do urządzeo, a w drugiej, w zależności od rodzaju zastosowanego urządzenia UPS, zapewnid poprawne parametry tego zasilania, wliczając w to ochronę zasilanych urządzeo od wpływu zakłóceo pochodzących z sieci zewnętrznej. W stosunku do UPS można stosowad różne klasyfikacje. W zależności od zasięgu oddziaływania na sied elektroenergetyczną ochranianego obiektu UPS można podzielid na lokalne, to jest takie, które zasilają pojedyncze urządzenie lub grupę urządzeo oraz na centralne, to jest takie które służą do zasilania całego obiektu, a w każdym razie przynajmniej jego kluczowych urządzeo. Zadaniem UPS lokalnych jest zapewnienie separacji obwodów zasilanych od krótkotrwałych wygaszeo występujących w sieci zewnętrznej, a w przypadku długotrwałego zaniku zasilania umożliwienie kontrolowane wyłączenie urządzenia po uprzednim zapamiętaniu danych przechowywanych w pamięciach ulotnych. Zadaniem UPS'ów centralnych, funkcjonujących zazwyczaj w rozbudowanych systemach zasilania bezprzerwowego, jest separacja zasilanych obwodów od zakłóceo pochodzących z sieci zewnętrznej, a w przypadku długotrwałego wygaszenia podtrzymanie pracy chronionych urządzeo do czasu, aż generator prądotwórczy osiągnie gotowośd do zasilania obiektu. Jednym z parametrów charakteryzujących UPS jest czas podtrzymania. Jest to czas przez który UPS może zasilad podłączone do niego urządzenia korzystając z energii zgromadzonej w akumulatorach. Okazuje się, że w przypadku obu typów rozwiązao optymalny czas podtrzymania zasilania nie przekracza 20 min. W przypadku UPS lokalnego potrzeba jest do ok. 5 min na stwierdzenie, czy przerwa w dostawie energii elektrycznej ma charakter krótkotrwały, czy też wygaszenie nastąpiło na dłuższy okres oraz do ok. 15 min na przeprowadzenie kontrolowanego wyłączenia urządzeo. W przypadku UPS centralnych pracujących wspólnie z lokalnym generatorem, w celu uniknięcia tak zwanego migotania przełączeo, potrzebny jest czas ok. 3 min na stwierdzenie, że utrata zasilania z linii zewnętrznej ma charakter długookresowy, po czym następuje automatyczny start generatora oraz, w zależności od wielkości generatora, czas kolejnych ok. 3 do 5 min. na oczekiwanie aż generator osiągnie stan pozwalający na podjęcie zasilania odbiorów. Przy planowaniu Str. 50

51 i projektowaniu zasilania bezprzerwowego niezwykle ważne znaczenie ma fakt, że czas odtworzenia rezerwy energii w akumulatorach jest dziesięciokrotnie dłuższy niż czas korzystania z tej energii. Zatem pojawiający się kilkakrotnie w krótkim czasie zanik napięcia w sieci zewnętrznej może doprowadzid do niesprawności systemu na skutek nienaładowania się akumulatorów. Fakt ten powinien byd wzięty pod uwagę zarówno na etapie projektu technicznego jak i w czasie prac nad procedurami i instrukcjami eksploatacyjnymi. W zależności od rozwiązao konstrukcyjnych UPS dzieli się na: obejściowe (offline); interaktywne; z podwójnym przetwarzaniem (online). Rysunek 8: Konstrukcja i zasada pracy UPS typu offline Str. 51

52 Niekiedy niektórzy producenci wprowadzają dodatkowe klasy do tego podziału. Przykładem takiej klasy mogą byd UPS z przetwarzaniem typu delta, które w istocie są bardzo zaawansowanymi zasilaczami interaktywnymi UPS pracujący w trybie offline W przypadku UPS typu offline podczas obecności napięcia w zewnętrznej sieci zasilającej odbiory zasilane są z tej sieci poprzez przełącznik znajdujący się w położeniu praca z sieci. W stanie tym następuje również ładowanie akumulatorów. Tor zasilania z sieci wyposażony jest zwykle w urządzenia filtrujące szum i zabezpieczające w pewnym stopniu przed zakłóceniami szpilkowymi i niewielkimi udarami (podobnie jak filtry w listwach zasilających). Podczas pracy z sieci sterownik UPS kontroluje napięcie pochodzące z sieci. W przypadku obniżenia się napięcia poniżej pewnego progu następuje uruchomienie wewnętrznego falownika czerpiącego energię z akumulatorów i przełączenie przełącznika w pozycję praca z baterii. Czas przełączenia jest tak dobrany aby był poniżej czasu buforowania zasilaczy urządzeo. W przypadku pracy z baterii na wyjściu UPS otrzymywane jest napięcie o kształcie prostokątnym, piłozębnym, trapezowym, a rzadko kiedy sinusoidalnym. W przypadku zasilaczy beztransformatorowych niesinusoidalny kształt przebiegu napięcia jest bez znaczenia. Nie wolno jednak stosowad tego typu zasilaczy w przypadku zasilania urządzeo z transformatorem lub do zasilania silników elektrycznych. Tego typu zasilacze najczęściej stosowane są jako UPS lokalne dla pojedynczych stacji roboczych lub niedużych zestawów komputerów osobistych UPS interaktywny W przypadku UPS interaktywnego jego praca przypomina pracę UPS typu offline. W sytuacji gdy otrzymywane jest poprawne zasilanie z sieci odbiory zasilane są z sieci. W przypadku wystąpienia ściemnienia napięcie wyjściowe podlega podwyższeniu. W najprostszym przypadku podwyższenie napięcia wyjściowego można osiągnąd stosując transformator podwyższający z kilkoma odczepami przełączanymi w miarę potrzeb poprzez układ automatyki. Widocznym dla sieci zewnętrznej efektem działania UPS interaktywnego w tym trybie jest wzrost poboru prądu. O zjawisku tym trzeba pamiętad projektując Str. 52

53 zabezpieczenia obwodów po stronie pierwotnej zasilacza W sytuacji gdy nastąpi dalsze obniżenie napięcia przełącznik odcina zasilanie z sieci, a odbiory zasilane są z falownika czerpiącego energię z akumulatorów. Jak wspomniano wcześniej szczególnym typem UPS interaktywnego jest UPS z przetwarzaniem typu delta. W uproszczeniu można przyjąd, że transformator separujący wejście i wyjście posiada dodatkowe trzecie uzwojenie poprzez które automatyka zasilacza może oddziaływad na napięcie wyjściowe, nie tylko je podnosząc lub obniżając, ale również oddziaływają na kształt przebiegu napięcia UPS pracujący w trybie online Rysunek 9: Konstrukcja i zasada działania UPS interaktywnego Zasilacz UPS typu online pracuje jako przetwornica z podwójną przemianą. Obwody wyjściowe zasilane są zawsze z falownika i nie posiadają połączenia galwanicznego z siecią Str. 53

54 zewnętrzną. W przypadku obecności napięcia w sieci zewnętrznej napięcie to podlega prostowaniu, a następnie w falowniku ponownie zamieniane jest na prąd przemienny. W prostowniku pochłonięte zostają wszelakiego rodzaju zakłócenia pochodzące z sieci zewnętrznej, a jakośd napięcia wyjściowego zależna jest wyłącznie od parametrów i stabilności falownika (o ile rzecz jasna nie zostanie popsuta źle zaprojektowanym lub wykonanym systemem dystrybucji mocy). W stanie pracy z sieci następuje też doładowanie akumulatorów. W przypadku zaniku napięcia w sieci zewnętrznej falownik przechodzi na zasilanie z akumulatorów. Takie rozwiązanie skutkuje tym, że uzyskuje się zerowy czas przejścia od zasilania sieciowego do zasilania z akumulatora. W celu uniknięcia przeciążenia falownika, na przykład przy włączaniu urządzenia odbiorczego, kiedy to prąd może kilkakrotnie przekroczyd pobór nominalny, stosowany jest bocznik statyczny, który powoduje bezpośrednie podłączenie odbiorników do sieci zewnętrznej do czasu ustąpienia przyczyny przeciążenia. Oznacza to, że niedopuszczalne jest włączanie jakichkolwiek urządzeo w sytuacji braku zasilania zewnętrznego. UPS nie zastępuje zewnętrznego zasilania. Rysunek 10: Konstrukcja UPS typu online Str. 54

55 Rysunek 11: Zasada działania UPS typu online Wybór typu UPS Wybór typu UPS, a ujmując rzecz ogólniej, wybór systemu zasilania bezprzerwowego powinien wynikad z przeprowadzonej analizy ryzyka oraz planu postępowania z ryzykiem, przy uwzględnieniu czynników natury ekonomicznej. Niewątpliwie dla dużych instalacji, a w szczególności dla CPD, zastosowanie znajdują systemy zasilania centralnego wyposażone w UPS pracujące w trybie online lub zaawansowane technologicznie UPS interaktywne (np. UPS z przetwarzaniem typu delta). W niedużych instalacjach, w szczególności dla pojedynczych stacji roboczych można zastosowad UPS pracujące w trybie offline. Poniższa tabela zawiera porównanie właściwości poszczególnych typów UPS. Str. 55

56 Tabela 4: Porównanie właściwości poszczególnych typów zasilaczy UPS Typ UPS Rodzaj zakłócenia Online Interaktywny Offline Wygaszenie (w zależności od pojemności akumulatorów) Krótkotrwałe zaniki zasilania rzędu do 2 ms Zmiany napięcia zasilania w granicach do ±20% Zmiany napięcia zasilania w granicach powyżej ±20% Zmiany częstotliwości napięcia zasilania x x x Zakłócenia szpilkowe i udary x x pełna ochrona zasilanych urządzeo częściowa ochrona zasilanych urządzeo x brak ochrony zasilanych urządzeo Pomiędzy producentami UPS typu online i z przetwarzaniem typu delta toczy się ciągła wojna marketingowa, w której obie strony wytykają niedoskonałości produktów konkurencji, podkreślając zalety własnych urządzeo. Z niezależnej analizy wynika, że UPS typu online stanowią lepsze zabezpieczenie dla ochranianych urządzeo, szczególnie przed zakłóceniami szpilkowymi i udarami, natomiast UPS z przetwarzaniem typu delta posiadają większą sprawnośd. W danym momencie wybór konkretnego rozwiązania zależy od porównania urządzeo dostępnych na rynku Obliczanie mocy zasilaczy UPS Podstawowe pojęcia z zakresu zasilania prądem przemiennym. Wartośd chwilową przebiegu napięcia przemiennego w sieci elektroenergetycznej określa wzór: gdzie: u= U s sin(ωt) u wartośd chwilowa napięcia U s wartośd szczytowa napięcia ω pulsacja (ω=2πf, f częstotliwośd) t czas Str. 56

57 W celu porównania oddziaływania energetycznego prądu stałego i przemiennego dla prądu przemiennego wprowadzono pojęcie wartości skutecznej. W przypadku napięcia wartośd skuteczną U sk i wartośd szczytową U s wiąże zależnośd: U s =U sk 2 gdzie U sk wartośd skuteczna, a U s wartośd szczytowa O ile na przyrządzie pomiarowym napięcia przemiennego nie jest oznaczone inaczej, wycechowany on jest na wartośd skuteczną przebiegu sinusoidalnego. Zatem jeśli np. zmierzymy napięcie na wyjściu zasilacza offline z przebiegiem prostokątnym, to miernik zamiast 230 V wskaże nam wartośd 325 V. Jednostką napięcia jest wolt (V). W celu odróżnienia napięcia prądu stałego i przemiennego stosuje się często zapis amerykaoski. I tak napięcie prądu stałego oznaczane jest jako VDC (direct current), a dla prądu przemiennego VAC (alternating current). Sied elektroenergetyczna w Polsce posiada wartośd napięcia skutecznego 230 VAC i częstotliwośd 50 Hz. Rysunek 12: Przebieg napięcia prądu przemiennego Jeśli źródło napięcia przemiennego obciążymy odbiornikiem o rezystancji R (np. żarówką) to w obwodzie popłynie prąd o natężeniu: i=u/r Str. 57

58 Rysunek 13: Przebieg natężenia i napięcia prądu przemiennego dla obciążenia rezystancyjnego Moc prądu przemiennego oblicza się jako całkę iloczynu wartości chwilowych natężenia i napięcia za okres T. W praktyce dla obciążenia rezystancyjnego sprowadza się to do iloczynu wartości skutecznych natężenia i napięcia: Mówimy wtedy o mocy czynnej. P=I sk *U sk Rysunek 14: Moc czynna Z uwagi na to, że fazy natężenia i napięcia są zgodne, iloczyn wartości chwilowych natężenia i napięcia jest zawsze dodatni, a zatem moc w tym przypadku jest zawsze dodatnia. Str. 58

59 W przypadku gdy źródło napięcia przemiennego zostanie obciążone odbiornikiem o charakterze pojemnościowym lub indukcyjnym w przebiegu natężenia prądu i napięcia nastąpi przesunięcie o kąt ±½π. Rysunek 15: Przebieg natężenia, napięcia i mocy prądu przemiennego dla obciążenia indukcyjnego Z rysunku 15 wynika, że chwilowe wartości mocy p przyjmują wartości dodatnie i ujemne, zaś całka iloczynu i*u za okres T wynosi 0. Zatem w tym przypadku nie mamy do czynienia z mocą czynną. Tego rodzaju moc określana jest jako moc bierna i oznaczana symbolem Q. Str. 59

60 W przypadku sprzętu używanego do przetwarzania danych mamy najczęściej do czynienia z zasilaczami impulsowymi posiadającymi charakterystykę rezystancyjno pojemnościową o kącie przesunięcia fazy prądu wynoszącym φ = -¼π, co ilustruje rysunek 15: Rysunek 16: Przebieg natężenia, napięcia i mocy prądu przemiennego dla zasilacza impulsowego W tym przypadku na obciążeniu wydziela się moc pozorna S, która wyliczana jest z sumy wektorowej jak na rysunku 17. Rysunek 17: Związek pomiędzy mocą pozorną S, mocą czynną P i mocą bierną Q Jak widad wartośd mocy pozornej jest większa od mocy czynnej. Ma to istotne znaczenie dla projektowania instalacji energetycznych ośrodków obliczeniowych. Jakkolwiek Str. 60

61 UPS z sieci energetycznej będzie pobierał jedynie moc czynną, to przekroje kabli zasilających i zabezpieczenia muszą byd obliczane dla wartości wynikających z mocy pozornej. Innym istotnym czynnikiem wpływającym na obliczenia parametrów instalacji dystrybucji mocy jest to, że zasilacze impulsowe wnoszą do tej instalacji obciążenie nieliniowe. Zjawisko to ilustruje rysunek 18. Rysunek 18: Przebieg natężenia prądu dla źródła prądu przemiennego obciążonego zasilaczem impulsowym W przypadku zasilaczy impulsowych przyczyną nieliniowości jest zjawisko gwałtownego wzrostu poboru prądu przez zasilacz w momencie gdy chwilowa wartośd napięcia źródła przekroczy wartośd napięcia na kondensatorze znajdującym się na wejściu zasilacza. Szczególnie duży wzrost natężenia prądu ma miejsce przy włączaniu zasilacza impulsowego w sytuacji gdy kondensatory na jego wejściu są zupełnie rozładowane. Wprowadzenie nieliniowości ma jeszcze ten skutek, że w obwodach zasilających oprócz częstotliwości sieci pojawiają się składowe harmoniczne, z których największe znaczenie ma trzecia harmoniczna. Jej udział w harmonicznych przebiegu natężenia prądu może dochodzid do 12%. W jaki sposób udział harmonicznych ma wpływ na projektowanie instalacji zostanie opisane w rozdziale 5.3 Dystrybucja mocy. Należy tez wiedzied, że zasilacz UPS wnosi do sieci elektroenergetycznej obciążenie nieliniowe, zakłócając tym samym jej funkcjonowanie, a z drugiej strony sam jest obciążany nieliniowo przez urządzenia podłączone do niego po stronie wtórnej. Ma to wpływ na projektowanie sieci elektroenergetycznej zarówno po Str. 61

62 stronie pierwotnej jak i po stronie wtórnej zasilacza UPS. Należy też pamiętad, że istnieją normy oddziaływania urządzeo na sied elektroenergetyczną, w tym normy na dopuszczalne współczynniki zniekształceo nieliniowych. W celu uwzględnienia przy projektowaniu siłowni UPS zjawiska uwidocznionego na rysunku 19 wprowadzone zostało pojęcie współczynnika szczytu prądowego C I : C I = I ps /I sk Zasilacz UPS nie jest urządzeniem bezstratnym i w procesie przetwarzania energii podawanej na wyjście UPS na energię na wyjściu dochodzi do zamiany części energii wejściowej na ciepło (w rozważaniach tych pomija się częśd energii wejściowej, która zostaje zużyta na naładowanie akumulatorów). Parametrem charakteryzującym wielkośd strat własnych zasilacza UPS jest jego sprawnośd η wyrażona jako stosunek wyjściowej mocy czynnej do wejściowej mocy czynnej: η = P wy /P we Sprawnośd zasilacza UPS posiada wpływ między innymi na zagadnienia związane z obliczaniem zapotrzebowania na moc układów klimatyzacji. Przykład obliczania parametrów instalacji zasilacza UPS Przystępując do obliczania mocy zasilacza UPS niezbędnego do zasilania urządzeo CPD należy wziąd pod uwagę następujące czynniki: maksymalną moc pozorną zainstalowanych urządzeo; maksymalną moc czynną zainstalowanych urządzeo; maksymalne szczytowe natężenie prądu. Przy obliczaniu zapotrzebowania na moc gwarantowanego źródła zasilania należy brad pod uwagę jedynie moc tych urządzeo, dla których nawet krótkotrwała przerwa w dostawie energii elektrycznej może mied skutki dla bezpieczeostwa informacji. Jest nieuzasadnione z ekonomicznego punktu widzenia zasilanie z zasilaczy UPS takich urządzeo jak klimatyzacja, oświetlenie itp. Należy pamiętad, że w infrastrukturze CPD UPS ma za zadanie dostarczyd energię elektryczną pobieraną z akumulatorów jedynie do czasu uruchomienia się generatora Str. 62

63 prądotwórczego. Należy też pamiętad o tym, że jeśli generator nie uruchomi się w wymaganym czasie, uwzględniając w tym ewentualny awaryjny ręczny start generatora, to i tak CPD stanie w obliczu niekontrolowanego upadku systemu z uwagi na to, że dla zaawansowanych aplikacji bazodanowych czas kontrolowanego wyłączenia systemu może byd liczony w godzinach. Zapewnienie na tak długi czas pracy UPS z akumulatorów nie znajduje uzasadnienia tak technicznego, jak i ekonomicznego. Należy też pamiętad o uwzględnieniu w obliczeniach prognozowanego wzrostu zapotrzebowania na moc w związku z przyszłymi inwestycjami. W przypadku prognoz krótkookresowych korzystne jest zainstalowanie od razu zasilaczy UPS o podwyższonej mocy, zwykle o od 20 do 50 %. Mając na uwadze podwyższenie mocy w dalszej przyszłości korzystnie jest zastosowanie rozwiązania modułowego, w którym potrzebną moc uzyskuje się poprzez zainstalowanie kilku zasilaczy UPS pracujących równolegle. Przy takim rozwiązaniu należy przewidzied pozostawienie dostatecznej powierzchni w siłowni UPS pod dodatkowe zasilacze. Rozwiązanie modułowe wpływa też na podniesienie niezawodności układu zasilania ponieważ umożliwia zastosowanie układu N+1, gdzie N to wymagana ilośd urządzeo zapewniających poprawną pracę systemu. Moc pozorna zasilaczy UPS podawana jest w VA (woltamper), istotne jest jednak aby wraz z tak określoną mocą podany był również jej współczynnik wynikający z kąta φ przesunięcia fazy prądu względem napięcia. Współczynnik ten podawany jest zwykle w postaci cosinusa kąta φ. I tak dla zasilacza o mocy pozornej 1000 VA dla cos φ = 0,7 będziemy dysponowali mocą czynną o wartości 700 W. Dla zasilaczy impulsowych zakłada się, że współczynnik szczytu wynosi 3 zatem dla wspomnianego powyżej zasilacza szczytowe natężenie prądu wyniesie: I ps = (S [VA]*C I )/U we [V] czyli: (1000 VA * 3)/230 V = 13 A Należy zwrócid uwagę, że niektórzy producenci zasilaczy UPS dedykowanych do zasilania sprzętu komputerowego wprowadzili pojęcie pozorna moc komputerowa VACP. Zatem przykładowy zasilacz miałby na tabliczce znamionowej oznaczenie 3000 VACP. Przy błędnej interpretacji sugerowałoby to, że można z niego uzyskad 2100 W mocy czynnej, co Str. 63

64 jest oczywistą nieprawdą ponieważ zasilacz ten dysponuje jedynie mocą czynną 700 W. Dodad również należy, że prawidłowo eksploatowany zasilacz UPS nie powinien byd obciążany więcej niż w 80 % mocy znamionowej. Innym problemem występującym przy zasilaczach UPS online jest opisywane już zjawisko prądu załączenia. W przypadku zasilaczy urządzeo komputerowych prąd ten może osiągad wartośd 30 krotnie przewyższającą wartośd prądu znamionowego i czas trwania do 3 okresów (60 ms dla częstotliwości sieci wynoszącej 50 Hz). Problem prądu załączenia rozwiązuje się w zasilaczach online poprzez zastosowanie bocznika statycznego, który w przypadku przeciążenia łączy wejście UPS z jego wyjściem na czas tego przeciążenia. Bocznik ten stanowi jednocześnie zabezpieczenie przed trwałym przeciążeniem zasilacza UPS. Ważne: przeciążony zasilacz UPS nie stanowi żadnej ochrony zasilanych systemów. Zasilacze UPS małej mocy (do 5 kva) wykonywane są zwykle jako zasilacze jednofazowe, zasilacze średniej mocy (5 20 kva) posiadają zasilanie trójfazowe na wejściu i jednofazowe na wyjściu, natomiast zasilacze dużej mocy (powyżej 20 kva) posiadają wejście i wyjście trójfazowe. Oczywiście granice podziału nie są ostre. Rysunek 19: Konfiguracje zasilania na wejściu i wyjściu UPS Str. 64

65 Moc pozorna w układzie trójfazowym z równomiernym obciążeniem faz jest wyliczana w następujący sposób: S= 3* U L *I L Załóżmy, że mamy do czynienia z zasilaczem UPS o mocy 30 kva z wejściem i wyjściem trójfazowym połączonym w układzie gwiazdy. Współczynnik mocy na wejściu cos φ wynosi 0,83, współczynnik mocy na wyjściu wynosi 0,8, współczynnik sprawności η wynosi 0,93, maksymalny prąd ładowania akumulatorów wynosi 18 A przy napięciu 445 VDC. Wartośd skuteczna prądu wyjściowego przypadającego na jedną fazę wyniesie: 30 kva/(3 * 230 V) = 43,48 A Etap 1: obliczamy mocy czynnej na wyjściu: P wy = S wy * cos φ = 30 kva * 0,8 = 24 kw Etap 2: obliczenie mocy czynnej na wejściu: P we = P wy /η = 24 kw / 0,93 = 25,8 kw Etap 3: określenie mocy pozornej na wejściu: S we = P we / cos φ = 25,8 kw / 0,83 = kva Etap 4: obliczenie prądu wejściowego jednej fazy przy naładowanych akumulatorach: I Lwe = S we / (3 * U Lwe ) = VA / (3* 230 V) = 45 A Etap 5:obliczenie wejściowego prądu wraz z prądem ładowania akumulatorów: P we max = P we + P A = 25, 8 kw VDC * 18 ADC = 25,8 Kw + 8 kw \ 33,8 kw z tego wynika że maksymalna moc pozorna wynosi: S we max = P we max / cos φ = 33,8 kw / 0,83 = 40,7 kva a zatem maksymalny prąd w przewodzie fazowym na wejściu wyniesie: I lwe max = S we max / (3 * U lwe ) = VA / (3* 230 V) = 59 A Akumulatory W instalacjach zasilaczy UPS o mocy powyżej 5 kva stosowane są najczęściej Str. 65

66 hermetyczne baterie akumulatorów ołowiowych. Współczesne akumulatory bezobsługowe mogą zachowywad swoje parametry nawet do 10 lat, jednak ważne jest aby pracowały w środowisku o określonej temperaturze. Parametry żywotności akumulatorów podawane są najczęściej dla temperatury 20 o C. Podniesienie temperatury eksploatacji do 30 o C powoduje spadek czasu eksploatacji do poziomu 1/3 czasu nominalnego. Rysunek 20 podaje charakterystykę żywotności akumulatorów w funkcji temperatury eksploatacji. Oznacza to, że (przy uwzględnieniu faktu iż akumulatory znajdują się najczęściej w tym samym pomieszczeniu co UPS, a te jak wykazano wydzielają sporo ciepła) należy pomieszczenia siłowni UPS wyposażyd w klimatyzację. Żywotnośd akumulatora, a w szczególności jego aktualna pojemnośd rzeczywista, zależna jest również od liczby cykli ładowanie rozładowanie oraz od głębokości rozładowania. Charakterystykę żywotności akumulatora w funkcji liczby cykli i głębokości rozładowania podaje rysunek 21. Rysunek 20: Charakterystyka żywotności akumulatora w funkcji temperatury pracy Str. 66

67 Procedury eksploatacji siłowni CPD muszą uwzględniad nadzór nad żywotnością akumulatorów. Rysunek 21: Charakterystyka żywotności akumulatora w funkcji liczby cykli i głębokości rozładowania Należy również zauważyd, że z uwagi na zastosowanie ołowiu baterie akumulatorów należą do urządzeo o znacznym obciążeniu jednostkowym dla stropów pomieszczeo, w których je zlokalizowano. Należy te właściwości uwzględnid przy projektowaniu rozmieszczenia tych baterii. Mimo hermetyczności akumulatorów należy zapewnid siłowni UPS odpowiednią wentylację, jako że zdarzają się przypadki rozszczelnienia akumulatorów, a wydostające się z nich pary mają zarówno właściwości wybuchowe jak i żrące Agregaty prądotwórcze Agregat prądotwórczy stanowi niezbędny składnik zaawansowanego systemu zasilania bezprzerwowego. Zadaniem agregatu jest dostarczanie niezbędnej energii elektrycznej w przypadku utraty zasilania z sieci elektroenergetycznej. Jak wykazano w rozdziale w tego typu systemach zasilacz UPS nie stanowi zasadniczo źródła energii dla obwodów zasilających krytyczne urządzenia CPD i czas jego pracy obliczony jest na nie więcej niż 15 min. (według innych publikacji czas ten może byd skrócony nawet o połowę), a jego rola w tym przypadku ogranicza się do zbuforowania momentu przełączenia z zasilania sieciowego na zasilanie z agregatu. Zastosowany w systemie zasilania bezprzerwowego agregat prądotwórczy musi spełniad wysokie wymagania w następujących zakresach: Str. 67

68 dyspozycyjności polegającej na zdolności do automatycznego podjęcia zasilania poprzez samoczynny start w przypadku utraty zasilania sieciowego, niezależnie od warunków klimatycznych; niezawodności wyrażonej w dużych średnich czasach międzyawaryjnych (MTB) podczas pracy; stabilności pracy generatora w zakresie utrzymywania parametrów napięcia, częstotliwości i zniekształceo nieliniowych; minimalizacji czynności obsługowych; ekonomii kosztów eksploatacji; wpływu na środowisko. Agregat prądotwórczy stanowi zespół silnika spalinowego i generatora prądu. Jako silnik spalinowy najczęściej zastosowanie znajduje silnik z zapłonem samoczynnym (wysokoprężne, diesel). W przypadku agregatów o mniejszej mocy można spotkad się z silnikami z zapłonem iskrowym (silniki benzynowe), a w przypadku agregatów o bardzo dużej mocy możliwe jest zastosowanie turbin spalinowych. Jako generatory prądu w agregatach przemysłowych stosuje się prawie wyłącznie trójfazowe generatory synchroniczne. W przypadku agregatów o mocy od 100 kva do 1 MVA zespół silnik z zapłonem samoczynnym generator synchroniczny zapewnia optymalne warunki pracy dla silnika, co korzystnie wpływa na aspekt ekonomiczny eksploatacji agregatu. Projektując system zasilania bezprzerwowego wyposażony w agregat prądotwórczy należny podczas prac projektowych rozważyd następujące czynniki związane z agregatem. Paliwo Jako paliwa można użyd w zależności od konstrukcji silnika: oleju napędowego, gazu ziemnego, gazu płynnego, benzyny. Wybór paliwa zależny jest od konstrukcji silnika spalinowego i wymaga uwzględnienia takich czynników jak koszt, warunki magazynowania i dostępnośd na lokalnym rynku. Emisja spalin i hałas Pracujący silnik spalinowy jest źródłem emisji zarówno spalin jak i hałasu. Str. 68

69 Przystępując do lokalizacji agregatu należy mied na uwadze te czynniki. Z uwagi na to, że obowiązujące przepisy prawa budowlanego wymagają uzyskania w drodze decyzji administracyjnej pozwolenia na budowę, która w takich przypadkach będzie wydawana między innymi na podstawie studium oddziaływania budowli na środowisko. Zasysanie powietrza Silnik spalinowy, a w szczególności silnik wysokoprężny zużywa duże ilości powietrza zarówno na potrzeby układu chłodzenia, ale przede wszystkim z uwagi na istotę swojej pracy. Jako przykład niebezpieczeostw z tym związanych można podad przypadki poważnych wypadków jakie zdarzały się na okrętach podwodnych z napędem diesloelektrycznym, do utraty okrętu włącznie, w sytuacji gdy podczas zanurzenia nie nastąpiło na czas odcięcie pracy diesla co skutkowało prawie natychmiastowym wyssaniem powietrza z pomieszczeo zanurzającego się okrętu i utratą przytomności lub śmiercią załogi. Podobne przypadki mogą mied miejsce w przypadku rozruchu silnika agregatu w pomieszczeniach, które nie zapewniają dostatecznego napływu świeżego powietrza. Chłodzenie Należy pamiętad, że w przypadku agregatu prądotwórczego następuje wydzielanie ciepła zarówno w silniku spalinowym jak i w generatorze. Biorąc pod uwagę sprawnośd energetyczną agregatu należy szacowad, że jedynie do 60% energii spalonego paliwa przekształci się w energię elektryczną, a reszta wydzieli się w postaci ciepła. Silniki spalinowe w agregatach posiadają zazwyczaj układy chłodzenia oparte na cieczy. Jest istotne aby podczas eksploatacji dbad o zapewnienie właściwego poziomu i składu cieczy w układzie. Smarowanie Jak wiadomo wszystkie silniki spalinowe wymagają odpowiedniego smarowania, które zapewniane jest przez podawanie oleju silnikowego pod znacznym ciśnieniem. Z uwagi na ciężkie warunki w których pracują silniki diesla instalacje olejowe wyposażone są zwykle w pełnoprzepływowe filtry oleju, a także w chłodnice oleju. Należy zadbad aby w procedurach eksploatacyjnych zapewniony był właściwy nadzór nad obsługą układu smarowania, a w szczególności przestrzegane były okresy wymiany oleju i filtrów. Filtry powietrza i paliwa Str. 69

70 W celu zmniejszenia zużycia silnika wyposażony jest on zarówno w filtry paliwa jak i powietrza. Jest niezwykle istotne aby procedury i instrukcje obsługowe agregatu przewidywały okresową kontrolę i wymianę tych filtrów po określonej liczbie godzin pracy lub, z uwagi na procesy starzeniowe, po określonym okresie od zamontowania. Silnik rozruchowy Bardzo ważnym z punktu widzenia dyspozycyjności jest zapewnienie niezawodnego uruchomienia agregatu wtedy kiedy jest to potrzebne. Należy pamiętad, że zgodnie z założeniami agregat powinien wystartowad i osiągnąd zdolnośd do oddania mocy znamionowej po czasie ok. 3 minut od podjęcia wiadomości o zaniku zasilania w sieci elektroenergetycznej. Rozruch silnika dokonywany jest za pomocą silnika elektrycznego (najczęściej szeregowej maszyny prądu stałego) znanego z pojazdów samochodowych lub rzadziej za pomocą sprężonego powietrza. Stosowany jest również rozruch silników dużej mocy za pomocą pomocniczego silnika spalinowego, najczęściej benzynowego. Takie rozwiązanie jest szczególnie korzystne w przypadku rozruchu silnika wysokoprężnego w niskich temperaturach. W przypadku rozruszników elektrycznych ważne jest utrzymywanie w sprawności samego rozrusznika, ale przede wszystkim utrzymywanie w należytej sprawności baterii akumulatorów zasilających rozrusznik. Należy też pamiętad o tym, że w przypadku generatorów obcowzbudnych konieczne jest zasilenie twornika z dodatkowego źródła prądu. W przypadku rozruszników pneumatycznych rozruch następuje poprzez podanie na cylinder znajdujący się w fazie ssania sprężonego powietrza. Rozruch pneumatyczny jest o tyle niewygodny, że w przypadku nieudanego rozruchu trudno jest go powtórzyd. Również odtworzenie zdolności do rozruchu jest utrudnione z uwagi na koniecznośd stosowania sprężarek zamiast wygodniejszych ładowarek akumulatorów. Należy jednak pamiętad, że akumulatory ołowiowe, najczęściej stosowane jako akumulatory rozruchowe, podlegają samoistnemu rozładowaniu w tempie ok. 1% na dobę. Zatem niedoładowywane akumulatory po upływie trzech miesięcy całkowicie utracą zmagazynowana energię. Utrzymywanie w sprawności i kontrolowanie akumulatorów rozruchowych generatorów musi byd uwzględnione w procedurach i instrukcjach eksploatacyjnych. W przypadku silników wysokoprężnych pewnym problemem może byś rozruchu silnika w warunkach niskich temperatur. W takim przypadku konieczne jest Str. 70

71 podgrzewanie zarówno silnika jak i paliwa, z uwagi na możliwośd wytrącania się w paliwie parafiny mogącej skutecznie zablokowad układ paliwowy silnika. W przypadku stosowania ze względów niezawodnościowych kilku agregatów pracujących równolegle powstaje problem ich zsynchronizowania tak pod względem częstotliwości jak i fazy. W celu zapewnienia w takich przypadku pełnej synchronizacji stosuje się odpowiednie układy regulujące. Obliczanie mocy znamionowej agregatu Przy obliczaniu mocy znamionowej agregatu należy wziąd pod uwagę moc potrzebną na zasilanie infrastruktury krytycznej (w praktyce oznacza to urządzenia, które zasilane są poprzez zasilacze UPS), infrastruktury istotnej (to znaczy takiej, która jest niezbędna do funkcjonowania CPD, ale w zasilaniu której dopuszczalne są krótkotrwałe przerwy np. klimatyzacja) oraz infrastruktury pomocniczej, która w rozwiązaniach ekonomicznych może byd w ogóle nie zasilana z agregatu, lub może byd zasilana tylko w pewnej części (np. oświetlenie). Szczególnie ważne jest uwzględnienie mocy potrzebnej na zasilanie wejśd zasilaczy UPS typu online lub z przetwarzaniem delta. Zasilacze te w zależności od swojej złożoności wnoszą do sieci elektroenergetycznej zakłócenia nieliniowe. Wiąże się to z faktem zastosowaniu na ich wejściu prostowników z odcinaniem fazowym. W zależności od liczby impulsów napięcia wyprostowanego przypadających na okres wejściowego napięcia przemiennego mówimy o prostownikach jednopulsowych i wielopulsowych. Wraz ze zwiększaniem liczby pulsów maleją zniekształcenia nieliniowe wnoszone do sieci zewnętrznej, a w przypadku pracy z agregatem do generatora agregatu. Wpływ zwrotnych zniekształceo nieliniowych powoduje, że w celu uzyskania jednostki mocy użytecznej potrzebna jest wielokrotnośd tej mocy po stronie generatora agregatu. Dla prostowników zasilaczy online o małej liczbie pulsów np. sześciopulsowych i mniej należy zastosowad przelicznik 2,5. Oznacza to, że dla UPS o mocy znamionowej 100 kva należy przewidzied agregat prądotwórczy o mocy 250 kva. Dla zasilaczy np. dwunastopulsowych zaopatrzonych dodatkowo na wejściu w filtry harmonicznych wystarczy zastosowad agregat z uwzględnieniem współczynnika 1,2, czyli dla opisanego powyżej UPS o mocy 100 kva wystarczy agregat o mocy 120 kva. Jak łatwo zauważyd stosując taosze UPS powoduje się Str. 71

72 zwiększenie wydatków na zakup agregatu prądotwórczego. Obsługa i konserwacja agregatu Poza wymienionymi czynnościami obsługowymi, które powinny znaleźd odzwierciedlenie w procedurach i instrukcjach eksploatacyjnych należy zgodnie z zaleceniami producenta opracowad plan okresowych rozruchów agregatu. Zwykle producent zaleca, aby przynajmniej raz w miesiącu następował rozruch agregatu i jego godzinna praca pod obciążeniem. 5.3 Dystrybucja mocy Na system dystrybucji mocy składają się: szynoprzewody; wyłączniki, odłączniki, samoczynne przełączniki zasilania rezerwowego (SZR) wraz z automatyką sterującą, zabezpieczenia nadprądowe, zabezpieczenia przepięciowe, zabezpieczenia różnicowoprądowe, kompensatory mocy biernej, liczniki energii, analizatory parametrów zasilania (napięcie, natężenie prądu, THD) z zapisem historii, szafy rozdzielnic i zabezpieczeo. W ośrodku obliczeniowym rozprowadzenie energii elektrycznej odbywa się przewodami o znacznym przekroju zwanych szynoprzewodami. W dużych ośrodkach obliczeniowych w szynoprzewodach mogą płynąd prądy o natężeniu przekraczającym 1000A (1kA). Stałe odcinki okablowania energetycznego z żyłami o przekrojach do 10 mm2 wykonywane są wyłącznie z miedzi, żyły przewodów o większych przekrojach mogą byd wykonane zarówno z miedzi jak i z aluminium. W instalacjach energetycznych ośrodków obliczeniowych wykonywane są jako instalacje 3 fazowe w pięcioprzewodowym układzie sieciowym TN-S (L1, L2, L3, N, PE) Str. 72

73 Rysunek 22: Układ zasilania w układzie sieciowym TN-S L1, L2, L3 stanowią przewody fazowe, N stanowi przewód neutralny układu gwiazdy, a przewód PE stanowi przewód ochronny. Przekroje żył określa się z uwzględnieniem dopuszczalnej gęstości prądu w żyle, temperatury otoczenia, rodzaju tras kablowych (tzw. korytek kablowych) i związanego z tym sposobu chłodzenia przewodu lub kabla. Okablowanie poziome rozprowadzone jest zwykle w korytkach kablowych umieszczonych pod podłogą techniczną, a okablowanie pionowe w tzw. szachtach kablowych. Zarówno przy okablowaniu poziomym, jak i pionowym należy zadbad o izolację przeciwpożarową przy przejściu kabli przez stropy i przegrody. Str. 73

Data Center Beyond.pl

Data Center Beyond.pl Data Center Beyond.pl Specyfikacja techniczna Data Center Beyond.pl Pierwsze w Polsce w pełnie neutralne telekomunikacyjnie centrum danych Ponad 10 operatorów przyłączonych światłowodami: Level 3 Communications,

Bardziej szczegółowo

Beyond.pl. Opis techniczny Beyond.pl Data Center 1

Beyond.pl. Opis techniczny Beyond.pl Data Center 1 Beyond.pl Opis techniczny Beyond.pl Data Center 1 1 Pierwsze w Polsce w pełni neutralne telekomunikacyjnie centrum danych. Ponad 10 operatorów: - operatorzy klasy międzynarodowej Tier1: Cogent, Level3,

Bardziej szczegółowo

Projekt systemów zabezpieczeń dla AR KRAKÓW ul. Czysta 21 -SERWEROWNIA. DO UZYTKU WEWNĘTRZNEGQ Egz. Nr... PROJEKT TECHNICZNY.

Projekt systemów zabezpieczeń dla AR KRAKÓW ul. Czysta 21 -SERWEROWNIA. DO UZYTKU WEWNĘTRZNEGQ Egz. Nr... PROJEKT TECHNICZNY. DO UZYTKU WEWNĘTRZNEGQ Egz. Nr... PROJEKT TECHNICZNY na wykonanie SYSTEMU SYGNALIZAC JI WŁAMANIA I NAPADU, SYSTEMU KONTROLI DOSTĘPU, SYSTEMU SYGNALIZACJI POŻARU W obiekcie: Akademia Rolnicza w Krakowie,

Bardziej szczegółowo

ŚRODKI BEZPIECZEŃSTWA FIZYCZNEGO, ICH DOBÓR ORAZ ZAKRES STOSOWANIA

ŚRODKI BEZPIECZEŃSTWA FIZYCZNEGO, ICH DOBÓR ORAZ ZAKRES STOSOWANIA Komendy G³ównej Stra y Granicznej Nr 17 517 Poz. 56 Za³¹cznik nr 11 ŚRODKI BEZPIECZEŃSTWA FIZYCZNEGO, ICH DOBÓR ORAZ ZAKRES STOSOWANIA 1. KLASYFIKACJA ŚRODKÓW BEZPIECZEŃSTWA FIZYCZNEGO KATEGORIA K1 - urządzenia

Bardziej szczegółowo

Przykładowe działania systemu R-CAD

Przykładowe działania systemu R-CAD Przykładowe działania systemu R-CAD 1 Osoba opuszczająca obiekt zazbraja system alarmowy błędnym kodem Sygnał nieuprawnionego uzbrojenia wysyłany do modułu I/0 Wykrycie obiektu w zaznaczonej strefie badanej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRZEGLĄDU I KONSERWACJI

PROGRAM PRZEGLĄDU I KONSERWACJI Załącznik nr 1A do SIWZ Przegląd i konserwacja systemów ochrony elektronicznej w Muzeum Zamkowym w Malborku i Oddziale w Kwidzynie w zakresie: Systemów Sygnalizacji Pożarowej /SSP/, Systemu Sygnalizacji

Bardziej szczegółowo

Zasady projektowania systemów sygnalizacji pożarowej Wybór rodzaju czujki pożarowej

Zasady projektowania systemów sygnalizacji pożarowej Wybór rodzaju czujki pożarowej Wybór rodzaju czujki pożarowej 1 Wybór rodzaju czujki pożarowej KRYTERIA WYBORU Prawdopodobny rozwój pożaru w początkowej fazie Wysokość pomieszczenia Warunki otoczenia 2 Prawdopodobny rozwój pożaru w

Bardziej szczegółowo

4 4-2 wewnętrzny 3 Czujnik dualny. 150 130-50 PIR/mikrofala 4 Czujnik zalania 20 5-5 5 Zewnętrzny sygnalizator świetlnoakustyczny

4 4-2 wewnętrzny 3 Czujnik dualny. 150 130-50 PIR/mikrofala 4 Czujnik zalania 20 5-5 5 Zewnętrzny sygnalizator świetlnoakustyczny Zał. Nr 5 do SIWZ/ nr 1 do umowy Postępowanie nr OI/UP/145/2014 SPECYFIKACJA TECHNICZNA SYSTEMU SYGNALIZACJI WŁAMANIA I NAPADU 2014 1. Założenia ogólne Instalacja systemu sygnalizacji włamania i napadu

Bardziej szczegółowo

Zespół nr 6 Stan prac w zakresie nowelizacji wymagań technicznoużytkowych dla grupy wyrobów nr 10 do 15

Zespół nr 6 Stan prac w zakresie nowelizacji wymagań technicznoużytkowych dla grupy wyrobów nr 10 do 15 BIURO ROZPOZNAWANIA ZAGROŻEŃ KGPSP Prowadzenie procesów dopuszczenia wyrobów stosowanych w ochronie przeciwpożarowej oraz współpraca z klientami Zespół nr 6 Stan prac w zakresie nowelizacji wymagań technicznoużytkowych

Bardziej szczegółowo

S ystem zabezpieczeń obiektów na osiedlu Nowiec

S ystem zabezpieczeń obiektów na osiedlu Nowiec S ystem zabezpieczeń obiektów na osiedlu Nowiec Agencja Ochrony Mienia TAURUS Ul. Marynarki Polskiej 77 80-868 Gdańsk Tel/Fax 058 322 5 72 www.taurusochrona.pl e-mail:biuro@taurusochrona.pl Dlaczego warto

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja techniczna

Dokumentacja techniczna Poznań, 27.11.2015 r. Dokumentacja techniczna - wyposażenia pomieszczenia technicznego pokoju wysłuchań (tzw. niebieskiego pokoju) w urządzenia techniczne - rozbudowy systemu monitoringu w budynku Sądu

Bardziej szczegółowo

2. Zawartość dokumentacji. 1. Strona tytułowa. 2. Zawartość dokumentacji. 3. Spis rysunków. 4. Opis instalacji kontroli dostępu. 3.

2. Zawartość dokumentacji. 1. Strona tytułowa. 2. Zawartość dokumentacji. 3. Spis rysunków. 4. Opis instalacji kontroli dostępu. 3. 2. Zawartość dokumentacji 1. Strona tytułowa. 2. Zawartość dokumentacji. 3. Spis rysunków. 4. Opis instalacji kontroli dostępu. 3. Spis rysunków Rys nr 1 schemat instalacji KD Piwnica Rys nr 2 schemat

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA INSTALACJI

INSTRUKCJA INSTALACJI CENTRALA ALARMOWA TCS-2 INSTRUKCJA INSTALACJI Gdańskie Zakłady Teleelektroniczne TELKOM-TELMOR Sp. z o.o. 1. Wstęp Centrala alarmowa TCS-2 jest zintegrowanym systemem zawierającym większość elementów tradycyjnych

Bardziej szczegółowo

Andel Polska Sp. z o.o.

Andel Polska Sp. z o.o. Andel Polska Sp. z o.o. FLOODLINE Studium przypadku - serwerownia w nowoczesnej centrali jednego z banków w Warszawie Wszystkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej prezentacji nie może być powielana lub

Bardziej szczegółowo

PROJEKT BUDOWLANY. OBIEKT : Budowa Żłobka, Przedszkola i Gminnej Biblioteki Publicznej w Podegrodziu

PROJEKT BUDOWLANY. OBIEKT : Budowa Żłobka, Przedszkola i Gminnej Biblioteki Publicznej w Podegrodziu PROJEKT BUDOWLANY OBIEKT : Budowa Żłobka, Przedszkola i Gminnej Biblioteki Publicznej w Podegrodziu INWESTOR : Urząd Gminy Podegrodzie 33-386 Podegrodzie 248 ADRES INWESTYCJI : Podegrodzie Gmina Podegrodzie

Bardziej szczegółowo

POLON 4500S-3 - Centrala automatycznego gaszenia, 3 strefy gaszenia, wersja światłowodowa POLON-ALFA

POLON 4500S-3 - Centrala automatycznego gaszenia, 3 strefy gaszenia, wersja światłowodowa POLON-ALFA ELTCRAC System Spółka z o.o. siedziba: 30-803 Kraków ul.ruciana 3, NIP 679-278-49-99 tel: +48 12 292 48 61 fax:+48 12 292 48 62 tel 535-999-116 gg: 35229170 Zapraszamy do sklepu www.sklep.ecsystem.pl POLON

Bardziej szczegółowo

PROGRAM FUNKCJONALNO-UŻYTKOWY

PROGRAM FUNKCJONALNO-UŻYTKOWY Znak sprawy: CeTA.2140.5.2012 PROGRAM FUNKCJONALNO-UŻYTKOWY Dostosowanie budynków CeTA do obowiązujących wymogów bezpieczeństwa przeciwpożarowego - z kompleksowym systemem sygnalizacji alarmu pożaru i

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY KONTROLI DOSTĘPU WYKORZYSTUJĄCE CZYTNIKI BIOMETRYCZNE

SYSTEMY KONTROLI DOSTĘPU WYKORZYSTUJĄCE CZYTNIKI BIOMETRYCZNE Politechnika Warszawska Wydział Transportu Zakład Telekomunikacji w Transporcie dr inż. Adam Rosiński SYSTEMY KONTROLI DOSTĘPU WYKORZYSTUJĄCE CZYTNIKI BIOMETRYCZNE Warszawa, 09.12.2011 Wzrastające zagrożenia

Bardziej szczegółowo

wykonawca instalacji elektrycznych i teletechnicznych

wykonawca instalacji elektrycznych i teletechnicznych wykonawca instalacji elektrycznych i teletechnicznych Profil działalności System monitoringu przemysłowego (CCTV) System sygnalizacji włamań i napadu (SSWiN) SYSTEMY BEZPIECZEŃSTWA System sygnalizacji

Bardziej szczegółowo

Rozwiązania dla społeczności Seria Easy Series dla domów i bloków mieszkalnych

Rozwiązania dla społeczności Seria Easy Series dla domów i bloków mieszkalnych Rozwiązania dla społeczności Seria Easy Series dla domów i bloków mieszkalnych 2 Centrala alarmowa Easy Series Prosta i niezawodna ochrona Podnieś wartość swojej nieruchomości Luksusowe apartamentowce,

Bardziej szczegółowo

OCHRONA PRZECIWPOŻAROWA

OCHRONA PRZECIWPOŻAROWA OCHRONA PRZECIWPOŻAROWA Warunki ochrony przeciwpożarowej dla projektowanego budynku usługowego określono zgodnie z postanowieniami zawartymi w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji

Bardziej szczegółowo

Kilka słów o Swann Swann Communications

Kilka słów o Swann Swann Communications Kilka słów o Swann Swann Communications istnieje od 1988 roku i od kilku lat jest globalnym liderem w sprzedaży rozwiązań monitorujących dom lub biuro. Wysoka jakość wykonania i niska awaryjność produktów

Bardziej szczegółowo

WERSJA SKRÓCONA ZABEZPIECZENIA W INSTALACJACH ELEKTRYCZNYCH

WERSJA SKRÓCONA ZABEZPIECZENIA W INSTALACJACH ELEKTRYCZNYCH ZABEZPIECZENIA W INSTALACJACH ELEKTRYCZNYCH Przy korzystaniu z instalacji elektrycznych jesteśmy narażeni między innymi na niżej wymienione zagrożenia pochodzące od zakłóceń: przepływ prądu przeciążeniowego,

Bardziej szczegółowo

Cennik obowiązuje od dnia 1.02.2015

Cennik obowiązuje od dnia 1.02.2015 Cennik obowiązuje od dnia 1.02.2015 Sugerowane ceny detaliczne netto. Cennik nie stanowi oferty handlowej w rozumieniu Art.66 par. 1 KC. Z dniem wejścia w życie tego cennika, unieważnia się cennik występujący

Bardziej szczegółowo

Bezpieczna Firma. System SSWiN, SKDiCP, CCTV. Bezpieczna Firma SSWiN, SKDiCP, CCTV Strona 1/6

Bezpieczna Firma. System SSWiN, SKDiCP, CCTV. Bezpieczna Firma SSWiN, SKDiCP, CCTV Strona 1/6 Bezpieczna Firma System SSWiN, SKDiCP, CCTV Bezpieczna Firma SSWiN, SKDiCP, CCTV Strona 1/6 Wstęp Zastosowanie najnowszych technologii informatycznych w połączeniu z certyfikowanymi produktami pozwala

Bardziej szczegółowo

1. Opis urządzenia. 2. Zastosowanie. 3. Cechy urządzenia -3-

1. Opis urządzenia. 2. Zastosowanie. 3. Cechy urządzenia -3- INSTRUKCJA OBSŁUGI Spis treści Spis treści... 2 1. Opis urządzenia... 3 2. Zastosowanie... 3 3. Cechy urządzenia... 3 4. Sposób montażu... 4 4.1. Uniwersalne wejścia... 4 4.2. Uniwersalne wyjścia... 4

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI 1. WSTĘP.......................................................................... 9 1.1. Podstawowy zakres wiedzy wymagany przy projektowaniu urządzeń piorunochronnych................................................

Bardziej szczegółowo

Kurtyny dymowe. Poznań, 11. 03. 2015r. www.malkowski.pl

Kurtyny dymowe. Poznań, 11. 03. 2015r. www.malkowski.pl Kurtyny dymowe Poznań, 11. 03. 2015r. Agenda prezentacji Kurtyny dymowe Kurtyny dymowe klasyfikacja i zastosowanie Kurtyny dymowe stałe i ruchome w II klasie wiatrowej Kurtyny dymowe szklane Normy Kurtyny

Bardziej szczegółowo

2. ZASILANIE ELEKTRYCZNE KOTŁOWNI

2. ZASILANIE ELEKTRYCZNE KOTŁOWNI 2. ZASILANIE ELEKTRYCZNE KOTŁOWNI WYTYCZNE PROJEKTOWE www.immergas.com.pl 12 ZASILANIE ELEKTRYCZNE KOTŁOWNI 2. ZASILANIE ELEKTRYCZNE KOTŁOWNI NOWOCZESNE SYSTEMY GRZEWCZE Ogólnie Instalacje elektryczne

Bardziej szczegółowo

1. Nazwa przedmiotu: Wyposażenie technologiczne przedsiębiorstwa hotelarskiego i gastronomicznego

1. Nazwa przedmiotu: Wyposażenie technologiczne przedsiębiorstwa hotelarskiego i gastronomicznego 1. Nazwa przedmiotu: Wyposażenie technologiczne przedsiębiorstwa hotelarskiego i gastronomicznego 2. Temat zajęcia: Wyposażenie w zakresie bezpieczeństwa obiektu. 3. Cel zajęcia: Student potrafi wymienić

Bardziej szczegółowo

NODA System Zarządzania Energią

NODA System Zarządzania Energią STREFA sp. z o.o. Przedstawiciel i dystrybutor systemu NODA w Polsce NODA System Zarządzania Energią Usługi optymalizacji wykorzystania energii cieplnej Piotr Selmaj prezes zarządu STREFA Sp. z o.o. POLEKO:

Bardziej szczegółowo

EPPL 1-1. KOMUNIKACJA - Interfejs komunikacyjny RS 232 - Sieciowa Karta Zarządzająca SNMP/HTTP

EPPL 1-1. KOMUNIKACJA - Interfejs komunikacyjny RS 232 - Sieciowa Karta Zarządzająca SNMP/HTTP EPPL 1-1 Najnowsza seria zaawansowanych technologicznie zasilaczy klasy On-Line (VFI), przeznaczonych do współpracy z urządzeniami zasilanymi z jednofazowej sieci energetycznej ~230V: serwery, sieci komputerowe

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZNY OBIEKT Zabezpiecz Kontroluj Zarządzaj Oszczędzaj

BEZPIECZNY OBIEKT Zabezpiecz Kontroluj Zarządzaj Oszczędzaj BEZPIECZNY OBIEKT Zabezpiecz Kontroluj Zarządzaj Oszczędzaj PRO BEZPIECZNY OBIEKT Większe zyski Twojej firmy to nie tylko rosnąca sprzedaż i powiekszanie grupy odbiorców. Ich wzrost osiągniesz również

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK nr A6 RAPORT OCENY RYZYKA

ZAŁĄCZNIK nr A6 RAPORT OCENY RYZYKA RAPORT OCENY RYZYKA Nazwa firmy: Ginekologiczno Położniczy Szpital Kliniczny Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. Adres: ul. Polna 33; 60-535 Poznań Tel.: 61 8419218 ; 61 8419455;

Bardziej szczegółowo

1. Strona tytułowa. 2. Zawartość dokumentacji. 3. Spis rysunków. 4. Opis techniczny sieci monitoringu wideo.

1. Strona tytułowa. 2. Zawartość dokumentacji. 3. Spis rysunków. 4. Opis techniczny sieci monitoringu wideo. 2. Zawartość dokumentacji 1. Strona tytułowa. 2. Zawartość dokumentacji. 3. Spis rysunków. 4. Opis techniczny sieci monitoringu wideo. 3. Spis rysunków Rys nr S-1 schemat instalacji CCTV Piwnica Rys nr

Bardziej szczegółowo

Foto: W. Białek SKUTECZNE ZARZĄDZANIE ENERGIĄ I ŚRODOWISKIEM W BUDYNKACH

Foto: W. Białek SKUTECZNE ZARZĄDZANIE ENERGIĄ I ŚRODOWISKIEM W BUDYNKACH Foto: W. Białek SKUTECZNE ZARZĄDZANIE ENERGIĄ I ŚRODOWISKIEM W BUDYNKACH http://www.iqsystem.net.pl/grafika/int.inst.bud.jpg SYSTEM ZARZĄDZANIA BUDYNKIEM BUILDING MANAGMENT SYSTEM Funkcjonowanie Systemu

Bardziej szczegółowo

Kontrola dostępu, System zarządzania

Kontrola dostępu, System zarządzania Kontrola dostępu, System zarządzania Falcon to obszerny system zarządzania i kontroli dostępu. Pozwala na kontrolowanie pracowników, gości, ochrony w małych i średnich firmach. Jedną z głównych zalet systemu

Bardziej szczegółowo

Smay: Systemy odprowadzenia powietrza z budynków

Smay: Systemy odprowadzenia powietrza z budynków Smay: Systemy odprowadzenia powietrza z budynków Aby systemy zapobiegania zadymieniu dróg ewakuacyjnych w budynkach działały poprawnie, konieczne jest wykonanie instalacji zapewniającej odprowadzenie obliczeniowych

Bardziej szczegółowo

Detection Technologies Seria Produktów

Detection Technologies Seria Produktów Detection Technologies Seria Produktów Obwodowa Ochrona Ogrodzenia Kabel Czujnikowy (standard) Kabel Czujnikowy (uzbrojony) Niezależny Analizator DuoTek Analizator Sieciowy DuoTek Grupowy System Analizatorów

Bardziej szczegółowo

PROGRAM FUNKCJONALNO-UŻYTKOWY. dla zadania

PROGRAM FUNKCJONALNO-UŻYTKOWY. dla zadania PROGRAM FUNKCJONALNO-UŻYTKOWY dla zadania ZAPROJEKTOWANIE, WYKONANIE, DOSTAWA I MONTAŻ SYSTEMU SYGNALIZACJI POŻARU /SSP/ W BUDYNKU REKREACYJNO-SPORTOWYM DOSIR PRAGA-PÓŁNOC M.ST. WARSZAWY PRZY UL. JAGIELLOŃSKIEJ

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY SYGNALIZACJI POŻAROWEJ podstawy projektowania

SYSTEMY SYGNALIZACJI POŻAROWEJ podstawy projektowania SYSTEMY SYGNALIZACJI POŻAROWEJ podstawy projektowania ZAGADNIENIA PODSTAWOWE Akty prawne: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej

Bardziej szczegółowo

UZUPEŁNIENIA DO PROJEKTU ADAPTACJI LOKALI NR 13,14 i 15 WRAZ Z ŁĄCZNIKIEM W BUDYNKU CENTRALI NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA W WARSZAWIE

UZUPEŁNIENIA DO PROJEKTU ADAPTACJI LOKALI NR 13,14 i 15 WRAZ Z ŁĄCZNIKIEM W BUDYNKU CENTRALI NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA W WARSZAWIE UZUPEŁNIENIA DO PROJEKTU ADAPTACJI LOKALI NR 13,14 i 15 WRAZ Z ŁĄCZNIKIEM W BUDYNKU CENTRALI NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA W WARSZAWIE INWESTOR: Narodowy Fundusz Zdrowia - Centrala z siedzibą w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Od wydawcy 1. Wprowadzenie 2. Przyłączanie instalacji elektrycznej do sieci elektroenergetycznej

Spis treści: Od wydawcy 1. Wprowadzenie 2. Przyłączanie instalacji elektrycznej do sieci elektroenergetycznej Spis treści: Od wydawcy 1. Wprowadzenie 2. Przyłączanie instalacji elektrycznej do sieci elektroenergetycznej 3. Systemy i rozwiązania instalacji elektrycznych w budynkach 3.1. Zasady ogólne 3.2. Połączenia

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. Sienkiewicze 24.02.2014 r. MARAND A. PÓŁKOŚNIK I WSPÓLNICY S.J. 16-070 CHOROSZCZ SIENKIEWICZE 3B

ZAPYTANIE OFERTOWE. Sienkiewicze 24.02.2014 r. MARAND A. PÓŁKOŚNIK I WSPÓLNICY S.J. 16-070 CHOROSZCZ SIENKIEWICZE 3B Sienkiewicze 24.02.2014 r. MARAND A. PÓŁKOŚNIK I WSPÓLNICY S.J. 16-070 CHOROSZCZ SIENKIEWICZE 3B ZAPYTANIE OFERTOWE Zwracam się z prośba o przedstawienie oferty na dostawę,montaż i uruchomienie instalacji

Bardziej szczegółowo

Identyfikatory UNIQUE (125kHz) Czytniki MicroMade. www.bibinet.pl

Identyfikatory UNIQUE (125kHz) Czytniki MicroMade. www.bibinet.pl CZYTNIKI MicroMade CZYTNIKI PROMAG bibinet Identyfikatory UNIQUE (125kHz) Czytniki MicroMade Wszystkie nazwy i znaki towarowe użyte w niniejszym dokumencie są własnością odpowiednich firm. Kontrola wejścia

Bardziej szczegółowo

Odległość kurtyny do posadzki w pozycji działania. Uszkodzenie systemu. przyjmuje pozycję pracy. H > 2,5 ASB-2 nie pracują tak -

Odległość kurtyny do posadzki w pozycji działania. Uszkodzenie systemu. przyjmuje pozycję pracy. H > 2,5 ASB-2 nie pracują tak - Klasyfikacja kurtyn dymowych ze względu na temperaturę i czas pracy. Obok klasyfikacji D w kurtynach występuje jeszcze klasyfikacja DH. Nie istnieją jasne wytyczne co do stosowania kurtyn w klasie DH.

Bardziej szczegółowo

Optymalizacja inwestycji remontowych związanych z bezpieczeństwem pożarowym dzięki wykorzystaniu technik komputerowych CFD

Optymalizacja inwestycji remontowych związanych z bezpieczeństwem pożarowym dzięki wykorzystaniu technik komputerowych CFD Optymalizacja inwestycji remontowych związanych z bezpieczeństwem pożarowym dzięki wykorzystaniu technik komputerowych CFD dr inż. Dorota Brzezińska Katedra Inżynierii Bezpieczeństwa Pracy WIPOŚ PŁ Licheń,

Bardziej szczegółowo

SPOSÓB NA BEZPIECZNE ŻYCIE

SPOSÓB NA BEZPIECZNE ŻYCIE SPOSÓB NA BEZPIECZNE ŻYCIE 1 Firma DSC zajmuje bezsprzecznie wysoką pozycję rynkową w branży projektowania i produkcji przewodowych i bezprzewodowych systemów alarmowych, wśród nich central, czujek, klawiatur,

Bardziej szczegółowo

Pola elektromagnetyczne

Pola elektromagnetyczne Materiały szkoleniowe Krzysztof Gryz, Jolanta Karpowicz Pracownia Zagrożeń Elektromagnetycznych CIOP PIB, Warszawa krgry@ciop.pl, jokar@ciop.pl +22 623 46 50 1. Czym są pola elektromagnetyczne? tzw. fizyczny

Bardziej szczegółowo

PROJEKT WYKONAWCZY SYSTEMU SYGNALIZACJI WŁAMANIA I NAPADU

PROJEKT WYKONAWCZY SYSTEMU SYGNALIZACJI WŁAMANIA I NAPADU PROJEKT WYKONAWCZY SYSTEMU SYGNALIZACJI WŁAMANIA I NAPADU PRZEDMIOT I ZAKRES OPRACOWANIA Przedmiotem niniejszego opracowania jest projekt wykonawczy systemu sygnalizacji włamania i napadu dla budynku KRUS

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA TECHNICZNA SYSTEMU TELEWIZJI PRZEMYSŁOWEJ Łódź 2015

SPECYFIKACJA TECHNICZNA SYSTEMU TELEWIZJI PRZEMYSŁOWEJ Łódź 2015 Załącznik nr 4 do SIWZ/Nr 1 do umowy Nr postępowania OI/IP/031/2015 SPECYFIKACJA TECHNICZNA SYSTEMU TELEWIZJI PRZEMYSŁOWEJ Łódź 2015 1. Założenia ogólne System telewizji przemysłowej/dozorowej ma być integralną

Bardziej szczegółowo

Wniosek. o przyłączenie systemu sygnalizacji pożaru obiektu do stacji odbiorczej alarmów pożarowych (SOAP) w Komendzie Miejskiej PSP w Słupsku.

Wniosek. o przyłączenie systemu sygnalizacji pożaru obiektu do stacji odbiorczej alarmów pożarowych (SOAP) w Komendzie Miejskiej PSP w Słupsku. Słupsk, dnia........ (pieczęć nagłówkowa firmy, instytucji) Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w Słupsku ul. Młyńska 2 76-200 Słupsk Wniosek o przyłączenie systemu sygnalizacji pożaru obiektu

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK Nr 1 do Umowy Nr E/.../2014/FA

ZAŁĄCZNIK Nr 1 do Umowy Nr E/.../2014/FA ZAŁĄCZNIK Nr 1 do Umowy Nr E/.../2014/FA WYKAZ POSTERUNKÓW i HARMONOGRAM PRAC Lp. Nr posterunku i umiejscowienie Godziny wykonywania usługi dni robocze soboty niedziele i święta Liczba pracowników ochrony

Bardziej szczegółowo

ELEKTRONICZNE SYSTEMY ZABEZPIECZEŃ

ELEKTRONICZNE SYSTEMY ZABEZPIECZEŃ ELEKTRONICZNE SYSTEMY ZABEZPIECZEŃ 04-692 Warszawa ul. Ułanów Krechowieckich 10 www.mrsystem.com.pl Telefon. 22-424-73-12 Fax. e-mail: 22-812-43-46 wew.100 marek.lipowski@mrsystem.com.pl PROJEKT KONCEPCYJNY

Bardziej szczegółowo

SYSTEM KONTROLI DOSTĘPU

SYSTEM KONTROLI DOSTĘPU SYSTEM KONTROLI DOSTĘPU Wersje systemu Kontrolery autonomiczne, zintegrowane typu: KZ-400, 500, 600, 700, KZC-300, KZC-800, KZC-900 KaDe Lite - struktura systemu oparta na konrolerach zintegrowanych KZ-1000

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE DO OCENY RYZYKA DLA JEDNOSTKEK ORGANIZACYJNYCH PODLEGŁYCH GMINIE KORFANTÓW

INFORMACJE DO OCENY RYZYKA DLA JEDNOSTKEK ORGANIZACYJNYCH PODLEGŁYCH GMINIE KORFANTÓW Załącznik nr 8 do Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia na usługę ubezpieczenia Gminy Korfantów oraz podległych jednostek organizacyjnych Znak sprawy 7/205/M+OC/NO/K/BU Informacje do oceny ryzyka

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM ESBwT. Bilans energetyczny Systemu Sygnalizacji Włamania i Napadu

LABORATORIUM ESBwT. Bilans energetyczny Systemu Sygnalizacji Włamania i Napadu ZESPÓŁ LABORATORIÓW TELEMATYKI TRANSPORTU ZAKŁAD TELEKOMUNIKACJI W TRANSPORCIE WYDZIAŁ TRANSPORTU POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ LABORATORIUM ESBwT INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA nr 2 Bilans energetyczny Systemu Sygnalizacji

Bardziej szczegółowo

Opis techniczny. b. Inwentaryzacji pomieszczeń będących przedmiotem projektu; d. PN-IEC 60364. Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych.

Opis techniczny. b. Inwentaryzacji pomieszczeń będących przedmiotem projektu; d. PN-IEC 60364. Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. 1 Opis techniczny 1. Podstawa opracowania. Niniejszy projekt opracowano na podstawie: a. Zlecenia Inwestora Urząd Miasta Augustów; b. Inwentaryzacji pomieszczeń będących przedmiotem projektu; c. Ekspertyzy

Bardziej szczegółowo

Uwaga! zapisz numer KEY z urządzenia więcej pkt.10

Uwaga! zapisz numer KEY z urządzenia więcej pkt.10 CarSpy Sterownik L.240 Compact Instrukcja instalacji Uwaga! zapisz numer KEY z urządzenia więcej pkt.10 1. Wstęp Sterownik L.240 Compact jest urządzeniem umożliwiającym odczyt pozycji na podstawie danych

Bardziej szczegółowo

Centrala alarmowa ALOCK-1

Centrala alarmowa ALOCK-1 Centrala alarmowa ALOCK-1 http://www.alarmlock.tv 1. Charakterystyka urządzenia Centrala alarmowa GSM jest urządzeniem umożliwiającym monitorowanie stanów wejść (czujniki otwarcia, czujki ruchu, itp.)

Bardziej szczegółowo

OPIS ZAMÓWIENIA 2015-2017

OPIS ZAMÓWIENIA 2015-2017 ZP/UR/.../2014 Dodatek nr. do siwz OPIS ZAMÓWIENIA 2015-2017 na usługę monitorowania wraz z reakcją patroli interwencyjnych i konserwację systemów włamania i napadu ( SWiN) w obiektach Uniwersytetu Rzeszowskiego

Bardziej szczegółowo

PRZETWORNIK TEMPERATURY I WILGOTNOŚCI TYPU P18L

PRZETWORNIK TEMPERATURY I WILGOTNOŚCI TYPU P18L PRZETWORNIK TEMPERATURY I WILGOTNOŚCI TYPU P18L ZASILANY Z PĘTLI PRĄDOWEJ INSTRUKCJA OBS UGI Spis treści 1. Zastosowanie... 5 2. Bezpieczeństwo użytkowania... 5 3. Instalacja... 5 3.1. Montaż... 5 3.2.

Bardziej szczegółowo

PROJEKT WYKONAWCZY. 34-500 Zakopane. mgr inż. Marcin Janocha upr. MAP/0050/PWOE/10

PROJEKT WYKONAWCZY. 34-500 Zakopane. mgr inż. Marcin Janocha upr. MAP/0050/PWOE/10 PROJEKT WYKONAWCZY (branża elektryczna) Temat opracowania: INSTALACJA ELEKTRYCZNA WEWNĘTRZNA W BUDYNKU NR 17 Nazwa obiekt: Dokumentacja projektowo-kosztorysowa naprawy wnętrz budynków nr 17, 1 i 2 WOSzk

Bardziej szczegółowo

ELEKTRONICZNE SYSTEMY SYGNALIZACJI ZAGROŻEŃ

ELEKTRONICZNE SYSTEMY SYGNALIZACJI ZAGROŻEŃ ELEKTRONICZNE SYSTEMY SYGNALIZACJI ZAGROŻEŃ Systemem sygnalizacji zagrożeń nazywamy zespół środków technicznych i zasad taktycznych mających na celu zapewnienie stanu bezpieczeństwa określonego obiektu

Bardziej szczegółowo

Przedmiary. Systemy BMS, SSWiN, CCTV, KD

Przedmiary. Systemy BMS, SSWiN, CCTV, KD Przedmiary Systemy BMS, SSWiN, CCTV, KD Obiekt: budynek biurowy, Gliwice, ul. Rybnicka 29 Inwestor: Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. Jednostka projektowania: APA Sp. z o.o. SSWiN KNR AL-01 0102-1

Bardziej szczegółowo

1. Instalacja sygnalizacji alarmu poŝaru SAP 1. Mikroprocesorowa centrala z 2 pętlami

1. Instalacja sygnalizacji alarmu poŝaru SAP 1. Mikroprocesorowa centrala z 2 pętlami 1. Instalacja sygnalizacji alarmu poŝaru SAP 1. Mikroprocesorowa centrala z 2 pętlami dozorowymi z moŝliwością rozbudowy do 4 pętli; do 128 elementów na 1 pętli, slave drukarka wewnętrzna, wskazania LED

Bardziej szczegółowo

ZASILACZE BEZPRZERWOWE

ZASILACZE BEZPRZERWOWE ZASILACZE BEZPRZERWOWE seria falowników FM, FPM, FPTM FALOWNIKI PRZEZNACZENIE Nowoczesne przemysłowo-energetyczne zasilacze bezprzerwowe przystosowane do współpracy z zewnętrzną baterią 220 V (340 V) zapewniają

Bardziej szczegółowo

1. Wymagania funkcjonalne dla modułu pozycjonowania patroli zainstalowany moduł musi posiadać następującą funkcjonalność:

1. Wymagania funkcjonalne dla modułu pozycjonowania patroli zainstalowany moduł musi posiadać następującą funkcjonalność: SPECYFIKACJA TECHNICZNA I ZAKRES RZECZOWY załącznik nr 6 do SIWZ nr 1 do umowy 1. Wymagania funkcjonalne dla modułu pozycjonowania patroli zainstalowany moduł musi posiadać następującą funkcjonalność:

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE DO OCENY RYZYKA

INFORMACJE DO OCENY RYZYKA Załącznik nr 1 do odpowiedzi na pytania z dnia 03.07.2015r. w przetargu pn. Usługa ubezpieczenia Gminy Korfantów oraz podległych jednostek organizacyjnych Znak sprawy 7/2015/M+OC/NO/K/BU Informacje do

Bardziej szczegółowo

Pionowy transport towarów z określonymi poziomami zatrzymania, dla bardzo zróżnicowanego zastosowania w przemyśle.

Pionowy transport towarów z określonymi poziomami zatrzymania, dla bardzo zróżnicowanego zastosowania w przemyśle. Podnośnik kolumnowy Określenie "platforma" odnosi się do dźwigów przemysłowych, które z definicji nie mają kabiny lub panelu kontrolnego na platformie, jednak muszą posiadać ściany lub bariery ochronne

Bardziej szczegółowo

Outsourcing infrastruktury IT. Bepieczeństwo i ciągłość działania CENTRUM ZAPASOWE. www.talex.pl

Outsourcing infrastruktury IT. Bepieczeństwo i ciągłość działania CENTRUM ZAPASOWE. www.talex.pl Outsourcing infrastruktury IT Bepieczeństwo i ciągłość działania CENTRUM ZAPASOWE Współczesne przedsiębiorstwa chcąc rozwijać swoją działalność, zmuszone są do nieustannego podnoszenia jakości oferowanych

Bardziej szczegółowo

OPIS OBIEKTU - CHARAKTERYSTYKA OBIEKTU. Pomorski Park Naukowo Technologiczny (dalej PPNT)

OPIS OBIEKTU - CHARAKTERYSTYKA OBIEKTU. Pomorski Park Naukowo Technologiczny (dalej PPNT) Gdyńskiego Centrum Jednostki Budżetowej GCI.400-4/2013 OPIS OBIEKTU - CHARAKTERYSTYKA OBIEKTU Załącznik Nr 7 do SIWZ 1. NAZWA ORAZ ADRES OBIEKTU Pomorski Park Naukowo Technologiczny (dalej PPNT) 2. ZARZĄDCA

Bardziej szczegółowo

System hybrydowy. Do 500 użytkowników Możliwość podłączenia wejść indywidualnych Panele zewnętrzne z wybieraniem cyfrowym Czytnik kart zbliżeniowych

System hybrydowy. Do 500 użytkowników Możliwość podłączenia wejść indywidualnych Panele zewnętrzne z wybieraniem cyfrowym Czytnik kart zbliżeniowych System hybrydowy Do 500 użytkowników Możliwość podłączenia wejść indywidualnych Panele zewnętrzne z wybieraniem cyfrowym Czytnik kart zbliżeniowych Hybrydowy system wieloabonentowy serii "Gate View" łączy

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 Do Umowy nr z dnia. . Wymagania techniczne sieci komputerowej.

Załącznik nr 1 Do Umowy nr z dnia. . Wymagania techniczne sieci komputerowej. Załącznik nr 1 Do Umowy nr z dnia.. Wymagania techniczne sieci komputerowej. 1. Sieć komputerowa spełnia następujące wymagania techniczne: a) Prędkość przesyłu danych wewnątrz sieci min. 100 Mbps b) Działanie

Bardziej szczegółowo

Bariery mikrofalowe do rozległej ochrony obwodowej

Bariery mikrofalowe do rozległej ochrony obwodowej Explorer BUS Bariery mikrofalowe do rozległej ochrony obwodowej Bariery Explorer BUS są zaawansowanym systemem ochrony obwodowej dużych obszarów opracowanym w oparciu o wieloletnie doświadczenie zespołu

Bardziej szczegółowo

BRANDTRONIK BRANDTRONIK IR i UV BRANDTRONIK Produkty można znaleźć w tak wrażliwych dziedzinach jak:

BRANDTRONIK BRANDTRONIK IR i UV BRANDTRONIK Produkty można znaleźć w tak wrażliwych dziedzinach jak: Produkty Firmy BRANDTRONIK są stosowane na całym świecie w zakładach, maszynach oraz urządzeniach czołowych producentów. BRANDTRONIK specjalizuje się w rozwoju, produkcji i dystrybucji jednostek kontroli

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 14 grudnia 2015 r. Poz. 2117 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI 1) z dnia 2 grudnia 2015 r.

Warszawa, dnia 14 grudnia 2015 r. Poz. 2117 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI 1) z dnia 2 grudnia 2015 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 14 grudnia 2015 r. Poz. 2117 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI 1) z dnia 2 grudnia 2015 r. w sprawie uzgadniania projektu

Bardziej szczegółowo

Moduł CON014. Wersja na szynę 35mm. Przeznaczenie. Użyteczne właściwości modułu

Moduł CON014. Wersja na szynę 35mm. Przeznaczenie. Użyteczne właściwości modułu Moduł CON014 Wersja na szynę 35mm RS232 RS485 Pełna separacja galwaniczna 3.5kV. Zabezpiecza komputer przed napięciem 220V podłączonym od strony interfejsu RS485 Kontrolki LED stanu wejść i wyjść na

Bardziej szczegółowo

Instrukcja instalacji i użytkowania kamery internetowej - 2010-06-02. Sopot 2010-06-02. Andrzej Poszewiecki. University of Gdansk

Instrukcja instalacji i użytkowania kamery internetowej - 2010-06-02. Sopot 2010-06-02. Andrzej Poszewiecki. University of Gdansk Instrukcja instalacji i użytkowania kamery internetowej - 2010-06-02 Sopot 2010-06-02 Andrzej Poszewiecki University of Gdansk Spis treści Czym jest kamera internetowa?... 3 Do czego można użyd kamery

Bardziej szczegółowo

Ocena jakości i prawidłowości docieplenia budynku metodą termowizyjną

Ocena jakości i prawidłowości docieplenia budynku metodą termowizyjną Ocena jakości i prawidłowości docieplenia budynku metodą termowizyjną Badania termowizyjne rejestrują wady izolacji termicznej budynku oraz wszelkie mostki i nieszczelności, wpływające na zwiększenie strat

Bardziej szczegółowo

PROJEKT WYKONAWCZY ZASILANIA W ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ CENTRAL WENTYLACYJNYCH ARCHIWUM

PROJEKT WYKONAWCZY ZASILANIA W ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ CENTRAL WENTYLACYJNYCH ARCHIWUM PROJEKT WYKONAWCZY ZASILANIA W ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ CENTRAL WENTYLACYJNYCH ARCHIWUM Adres: 15-888 Białystok, ul. K.S. Wyszyńskiego 1 Obiekt: Część niska archiwum i pomieszczenia biurowe parteru Inwestor:

Bardziej szczegółowo

GE Security. Alliance. zaawansowany system zarządzania bezpieczeństwem

GE Security. Alliance. zaawansowany system zarządzania bezpieczeństwem GE Security Alliance zaawansowany system zarządzania bezpieczeństwem Podstawowe cechy systemu Alliance: Aplikacja wielostanowiskowa maksymalnie 1 serwer + 9 stacji klienckich Umożliwia jednoczesną pracę

Bardziej szczegółowo

teletechnicznej wraz z centralą telefoniczną, systemu sygnalizacji włamania i napadu, systemu telewizji

teletechnicznej wraz z centralą telefoniczną, systemu sygnalizacji włamania i napadu, systemu telewizji Strona 1 z 5 Poznań: Kompleksowa konserwacja sieci teletechnicznej wraz z centralą telefoniczną, systemu sygnalizacji włamania i napadu, systemu telewizji dozorowej, systemu sygnalizacji pożaru. Numer

Bardziej szczegółowo

Pytanie zadane przez Pana Dariusza Łojko, Biuro Projektowe:

Pytanie zadane przez Pana Dariusza Łojko, Biuro Projektowe: Pytanie zadane przez Pana Dariusza Łojko, Biuro Projektowe: Obecna konfiguracja systemów ppoż. przewiduje zadziałanie scenariusza zdarzeń pożarowych tylko dla jednej strefy pożarowej. W większości przypadków

Bardziej szczegółowo

ODBIORNIK RADIOPOWIADAMIANIA PRACA ALARM CIĄGŁY ALARM IMPULSOWY SERWIS ALARM SIEĆ NAUKA BATERIA RESET WYJŚCIE OC +12V SAB

ODBIORNIK RADIOPOWIADAMIANIA PRACA ALARM CIĄGŁY ALARM IMPULSOWY SERWIS ALARM SIEĆ NAUKA BATERIA RESET WYJŚCIE OC +12V SAB ODBIORNIK RADIOPOWIADAMIANIA typ ORP K1 gniazdo antenowe typ BNC 50 Ohm buzer PRACA SERWIS CIĄGŁY IMPULSOWY przełącznik sygnalizatora wewnętrznego alarm potencjometr zasilania z sieci zasilania akumulat.

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe Targi Spawalnicze ExpoWELDING 2012 16-18 października 2012 NOWOŚCI TARGOWE

Międzynarodowe Targi Spawalnicze ExpoWELDING 2012 16-18 października 2012 NOWOŚCI TARGOWE Międzynarodowe Targi Spawalnicze ExpoWELDING 2012 16-18 października 2012 NOWOŚCI TARGOWE FIRMA: SOMAR S.A. ul. Karoliny 4 40-186 Katowice tel. 32 359 71 00 fax. 32 359 71 11 e-mail: biuro@somar.com.pl

Bardziej szczegółowo

Dane techniczne analizatora CAT 4S

Dane techniczne analizatora CAT 4S Model CAT 4S jest typowym analizatorem CAT-4 z sondą o specjalnym wykonaniu, przystosowaną do pracy w bardzo trudnych warunkach. Dane techniczne analizatora CAT 4S Cyrkonowy Analizator Tlenu CAT 4S przeznaczony

Bardziej szczegółowo

LPF filtr dolnoprzepustowy

LPF filtr dolnoprzepustowy Low-Pass Filter LPF filtr dolnoprzepustowy LPF Low-pass filter Filtrem dolnoprzepustowym nazywamy układ przepuszczający tylko częstotliwości sygnału poniżej ustalonej częstotliwości granicznej. LPF a kamery?

Bardziej szczegółowo

OPIS TECHNICZNY BranŜa Elektryczna

OPIS TECHNICZNY BranŜa Elektryczna PROJEKT ARCHITEKTONICZNO-BUDOWLANY Zmiana sposobu uŝytkowania i przebudowa części budynku ośrodka kultury Acherówka na potrzeby przedszkola przy ul. Walerego Sławka 2, 02-495 Warszawa dz. nr 13/1 obręb

Bardziej szczegółowo

mcr PROLIGHT, mcr PROLIGHT PLUS klapy oddymiające

mcr PROLIGHT, mcr PROLIGHT PLUS klapy oddymiające mcr PROLIGHT, mcr PROLIGHT PLUS klapy oddymiające 1. opis ogólny Klapy oddymiające są głównym elementem systemu oddymiania grawitacyjnego, których zadaniem jest usunięcie z zamkniętych pomieszczeń dymów,

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia. Wymagana funkcjonalność systemu monitorowania środowiska w serwerowniach:

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia. Wymagana funkcjonalność systemu monitorowania środowiska w serwerowniach: Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Wymagana funkcjonalność systemu monitorowania środowiska w serwerowniach: PARAMETRY ŚRODOWISKOWE PODLEGAJĄCE KONTROLI 1. sygnalizacja przekroczenia wartości progowej

Bardziej szczegółowo

Identyfikatory UNIQUE (125kHz) Czytniki Idesco. www.bibinet.pl

Identyfikatory UNIQUE (125kHz) Czytniki Idesco. www.bibinet.pl CZYTNIKI Identyfikatory UNIQUE (125kHz) Czytniki Idesco Wszystkie nazwy i znaki towarowe użyte w niniejszym dokumencie są własnością odpowiednich firm. Kontrola wejścia (otwieranie drzwi klamką) prosta

Bardziej szczegółowo

OPIS TECHNICZNY ODDYMIANIE KLATKI SCHODOWEJ

OPIS TECHNICZNY ODDYMIANIE KLATKI SCHODOWEJ OPIS TECHNICZNY ODDYMIANIE KLATKI SCHODOWEJ 1. Przedmiot opracowania 1. Instalacja odprowadzania dymu i ciepłego powietrza z klatek schodowych W obiekcie zainstalowany będzie system oddymiania i odprowadzania

Bardziej szczegółowo

Podstawy Automatyki. Wykład 12 - Układy przekaźnikowe. dr inż. Jakub Możaryn. Warszawa, 2015. Instytut Automatyki i Robotyki

Podstawy Automatyki. Wykład 12 - Układy przekaźnikowe. dr inż. Jakub Możaryn. Warszawa, 2015. Instytut Automatyki i Robotyki Wykład 12 - Układy przekaźnikowe Instytut Automatyki i Robotyki Warszawa, 2015 Projektowanie układów kombinacyjnych Układy kombinacyjne są realizowane: w technice stykowo - przekaźnikowej, z elementów

Bardziej szczegółowo

Wymagania Zamawiającego względem Przedmiotu Zamówienia w zakresie Systemu Telewizji Przemysłowej (CCTV)

Wymagania Zamawiającego względem Przedmiotu Zamówienia w zakresie Systemu Telewizji Przemysłowej (CCTV) Załącznik PFU CCTV 1 wymagania ogólne Wymagania Zamawiającego względem Przedmiotu Zamówienia w zakresie Systemu Telewizji Przemysłowej (CCTV) I. Ogólne wymagania 1) Wykonawca w ramach Przedmiotu Zamówienia

Bardziej szczegółowo

Telefony specjalne GAI-Tronics. Telefony SOS Publiczne punkty wzywania pomocy

Telefony specjalne GAI-Tronics. Telefony SOS Publiczne punkty wzywania pomocy Telefony specjalne GAI-Tronics Telefony SOS Publiczne punkty wzywania pomocy Przykłady zastosowań HELP POINT Przykłady zastosowań punktów wzywania, informacyjnych tzw. HELP POINT Przykłady zastosowań HELP

Bardziej szczegółowo

Ochrona odgromowa anten na dachach obiektów budowlanych

Ochrona odgromowa anten na dachach obiektów budowlanych OCHRONA ODGROMOWA OBIEKTÓW BUDOWLANYCH Ochrona odgromowa anten na dachach obiektów budowlanych Andrzej Sowa Poprawnie zaprojektowane i wykonane urządzenie piorunochronne powinno przejąć prąd piorunowy

Bardziej szczegółowo

Obrazowanie termiczne domu jednorodzinnego należącego do Paostwa Runge

Obrazowanie termiczne domu jednorodzinnego należącego do Paostwa Runge TÜV RheinlandGroup Obrazowanie termiczne domu jednorodzinnego należącego do Paostwa Runge 14 Rue Engelhardt L-1464 Luxembourg Cessange Luxcontrol S.A. Dział ds. Planowania ii Energii 1 FrédéricLeymann

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Analiza Zagrożeń Instrukcja Użytkowania

Spis treści. Analiza Zagrożeń Instrukcja Użytkowania Luty 2013 Spis treści 1. Wprowadzenie... 3 2. Podstawy prawne... 4 2.1. Poziom zagrożeń... 4 2.2. Dobór środków bezpieczeństwa... 5 3. Zasada działania programu... 6 4. Opis programu... 7 4.1. Menu Górne...

Bardziej szczegółowo