LABORATORIUM AUTOMATYZACJI SYSTEMÓW ENERGETYCZNYCH STATKU

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "LABORATORIUM AUTOMATYZACJI SYSTEMÓW ENERGETYCZNYCH STATKU"

Transkrypt

1 LABORATORIUM AUTOMATYZACJI SYSTEMÓW ENERGETYCZNYCH STATKU Nr 1: System wizualizacji InTouch podstawy tworzenia aplikacji

2 2 Nr 1: System wizualizacji InTouch podstawy tworzenia aplikacji Laboratorium automatyzacji systemów energetycznych 1 PROGRAM INTOUCH FIRMY WONDERWARE Program InTouch jest bardzo rozbudowanym narzędziem, które pozwala stworzyć przemysłowe aplikacje wizualizacyjne na platformie Windows. Aplikacje InTouch a znalazły zastosowanie w dużych gałęziach przemysłu obejmując cały świat. InTouch jest na tyle uniwersalny, że znajduje zastosowanie w elektronice, farmakologii, chemii, motoryzacji, energetyce i wielu innych dziedzinach przemysłu. Jest zgodny z protokółami komunikacyjnymi DDE, OPC link, Suite link, NetDDE, fastdde. 1.1 Instalacja programu Instalacja programu następuje automatycznie po włożeniu dysku CD-ROM oprogramowania Wonderware do napędu. W skład grupy zainstalowanej wejdą programy: InTouch program, w którym można tworzyć nowe aplikacje, uruchamiać istniejące. W aplikacji wyświetla się wszystkie utworzone aplikacje wraz z ścieżkami dostępu. Window Maker za pomocą tej ikony otworzy się program do tworzenia aplikacji. Window Viewer program ten uruchamia aplikacje. HistData program umożliwia dostęp do danych historycznych w formacie *.LGH w celu ich późniejszej konwersji na plik *.CSV. HistMerge dołącza plik zapisany w formacie *.CSV do pliku danych historycznych *.LGH. Recipe Manager program tworzy i obsługuje receptury. SPC Pro program obsługuje statystyczną kontrolę procesu. DDE Server Simulator uruchamia symulacje programu komunikacyjnego (DDE Serwer) tylko do celów szkoleniowych. 1.2 Przygotowanie do ćwiczenia Po uruchomieniu InTouch a pokaże się nam okno aplikacji przedstawione na rys Rys Menadżer aplikacji programu InTouch W tym oknie są zawarte wszystkie aplikacje, które zostały utworzone. Z tego okna możemy również utworzyć naszą nową aplikacje.

3 Ćwiczenie nr 1: System wizualizacji InTouch podstawy tworzenia aplikacji 3 W celu utworzenia nowej aplikacji klikamy na ikonie nowych aplikacji pokazane na rys lub FILE / NEW. Pojawi się okno kreatora Rys Okno kreatora nowych aplikacji programu InTouch W polu NAME: wpisujemy nazwę naszej nowej aplikacji, a w polu Description, opis ogólny, czego aplikacja będzie dotyczyć etc. Po prawidłowym przejściu konfiguracyjnym powstaje aplikacja o nazwie NOWA. Aplikację uruchamiamy wykonując na niej dwuklik lub klikając na ikonkę Window Maker wyboru aplikacji przedstawione zostało na rys Okno Rys Okno wyboru aplikacji programu InTouch Po tych czynnościach pojawi się okno z pulpitem projektowym (rys. 1.4.).

4 4 Laboratorium automatyzacji systemów energetycznych Rys Okno projektowe programu InTouch Pulpit projektowy tworzymy klikając na przycisk NEW w Window Maker. Ukaże się następne okno, w którym możemy ustawić następujące właściwości (rys. 1.5.): - Name - nazwa pulpitu (okna), - Comment komentarz użytkownika, - Window Type w tym polu określamy jeden z typów okna: Replace okno pojawiając się zamyka nakładające się na nie okna, Overlay jeżeli okno będzie aktywne to będzie na wierzchu i nie zamyka innych okien, Popup okno zawsze na wierzchu, - Frame Style opisuje rodzaj ramki naokoło okna, - Dimensions określa położenie i wielkość okna. Rys Okno definiujące właściwości okna aplikacji

5 Ćwiczenie nr 1: System wizualizacji InTouch podstawy tworzenia aplikacji Podstawowe narzędzia Możliwości graficzne określają narzędzia zawarte w następujących paskach: Pasek narzędzi RYSOWANIE Pasek narzędzi Rysowanie przedstawiono poniżej. Rys Pasek narzędzi RYSOWANIE Pasek narzędziowy RYSOWANIE umożliwia w kolejności od lewej strony realizację funkcji: - Tryb Wybierania - do wybierania obiektów w oknie, - Narzędzie Prostokąt - do rysowania prostokątów i kwadratów, - Narzędzie Prostokąt z zaokrągleniami - do rysowania prostokątów i kwadratów z zaokrąglonymi narożnikami, - Narzędzie Elipsa - do rysowania elips i okręgów, - Narzędzie Linia - do rysowania linii nachylonych pod dowolnym kątem, - Narzędzie Linia - do rysowania linii poziomych i pionowych, - Narzędzie Linia - do rysowania wielolinii, - Narzędzie Wielokąt - do rysowania wielokątów, - Narzędzie Tekst - do tworzenia obiektów tekstowych, - Narzędzie Mapa bitowa - do tworzenia pojemnika służącego do wklejania mapy bitowej bezpośrednio ze Schowka Windows lub z plików typu:.bmp,.jpg,.rcx lub.tga, - Narzędzie Trendów bieżących - do rysowania obiektów trendów bieżących, - Narzędzie Trendów historycznych - do rysowania obiektów trendów historycznych, - Narzędzie Przycisk - do rysowania 3-wymiarowych przycisków z etykietami, Pasek narzędzi FORMAT Pasek narzędzi Format przedstawiono poniżej. Rys Pasek narzędzi FORMAT Pasek narzędziowy Format zawiera polecenia do formatowania obiektów tekstowych, znajdujących się w menu Tekst. Zawiera również narzędzia do wyboru koloru linii, tekstu, wypełnienia, tła okna, oraz definiowania przeźroczystego koloru obiektu. Funkcje, od lewej strony, opisane są poniżej: - Czcionka - wybór czcionki, jej stylu oraz rozmiaru. - Pogrubienie - nadania atrybutu pogrubienie dla wybranego znaku (znaków) oraz pól z wartościami numerycznymi. - Pochylenie - nadania atrybutu kursywy dla wybranego znaku (znaków) oraz pól z wartościami numerycznymi. - Podkreślenie - nadania atrybutu podkreślenia dla wybranego znaku (znaków) oraz pól z wartościami numerycznymi. - Zmniejsz rozmiar czcionki - zmniejszenie rozmiaru czcionki o jeden punkt. - Zwiększ rozmiar czcionki - zwiększenie rozmiaru czcionki o jeden punkt. - Wyrównanie do lewej - wyrównanie do lewej strony łańcucha (-ów) znaków oraz pól z wartościami numerycznymi. - Wyśrodkowanie - ustawienie na środku łańcucha (-ów) znaków oraz pól z wartościami numerycznymi. - Wyrównanie do prawej - wyrównanie do prawej strony łańcucha (-ów) znaków oraz pól z wartościami numerycznymi. - Otwarcie palety kolorów w celu wybrania koloru dla obiektu linia lub zarysu obiektu. - Otwarcie palety kolorów w celu wybrania koloru wypełnienia.

6 6 Laboratorium automatyzacji systemów energetycznych - Otwarcie palety kolorów w celu wybrania koloru dla obiektu tekstowego. - Otwarcie palety kolorów w celu wybrania koloru tła. - Otwarcie palety kolorów w celu wybrania przeźroczystego koloru dla obiektu mapa bitowa. Pasek narzędzi GENERAL Pasek narzędzi General przedstawiono poniżej. Rys Pasek narzędzi GENERAL Funkcje paska od lewej opisano poniżej. - Odpowiednik polecenia Nowe okno z menu Plik. Otwiera okno dialogowe Właściwości okna przeznaczone do tworzenia nowego okna. - Odpowiednik polecenia Otwórz okno... z menu Plik. Służy do otwarcia okna dialogowego Okna do otwarcia, zawierającego wykaz okien, które mogą być otworzone. - Odpowiednik polecenia Zamknij okno z menu Plik. Wyświetla okno dialogowe Okna do zamknięcia..., zawierające wykaz wszystkich otwartych okien, które mogą być zamknięte. - Odpowiednik Zapisz okno z menu Plik. Otwiera okno dialogowe Okna do zapisania, które zawiera wykaz wszystkich otwartych okien, w których wprowadzono zmiany od momentu ostatniej operacji zapisywania. - Automatyczne zapisanie wszystkich otwartych okien. - Odpowiednik polecenia Duplikuj z menu Edycja. Tworzy duplikat zaznaczonego (-ych) obiektów. - Odpowiednik Wytnij z menu Edycja. Wycina wybrany (-e) obiekty. - Odpowiednik Kopiuj z menu Edycja. Kopiuje wybrany (-e) obiekty do schowka. - Odpowiednik Wklej z menu Edycja w celu wklejenia jakichkolwiek obiektów, które zostały wycięte lub skopiowane do Schowka Windows. - Odpowiednik Cofnij z menu Edycja. Służy do anulowania (cofnięcia) ostatnio wykonywanego na obiekcie działania lub polecenia. - Odpowiednik Powtórz z menu Edycja. Powtarza ostatnio wykonywane na obiekcie działania lub polecenia. Pasek narzędzi POŁOŻENIE Pasek narzędzi Położenie przedstawiony został na rys Rys.1.9. Pasek narzędzi POŁOŻENIE Funkcje paska, od lewej, opisano poniżej. - Wyrównaj do lewej z menu Położenie/Wyrównaj. Lewe krawędzie wszystkich wybranych obiektów wyrównywane są do lewej krawędzi obiektu wysuniętego najbardziej w lewą stronę. - Wyśrodkuj w poziomie z menu Położenie/Wyrównaj. Pionowe linie przechodzące przez środek każdego z wybranych obiektów przemieszczane są wraz z obiektami do linii przechodzącej przez środek zaznaczonej grupy obiektów. - Wyrównaj do prawej z menu Położenie/Wyrównaj. Prawe krawędzie wszystkich wybranych obiektów wyrównywane są do prawej krawędzi obiektu wysuniętego najbardziej w prawą stronę. - Wyrównaj do góry z menu Położenie/ Wyrównaj. Górne krawędzie wszystkich wybranych obiektów wyrównywane są do górnej krawędzi obiektu położonego najwyżej. - Wyśrodkuj w pionie z menu Położenie/Wyrównaj. Poziome linie przechodzące przez środek każdego z wybranych obiektów przemieszczane są wraz z obiektami do linii przechodzącej przez środek zaznaczonej grupy obiektów. - Wyrównaj do dołu z menu Położenie/Wyrównaj. Dolne krawędzie wszystkich wybranych obiektów wyrównywane są do dolnej krawędzi obiektu położonego najniżej.

7 Ćwiczenie nr 1: System wizualizacji InTouch podstawy tworzenia aplikacji 7 - Wyśrodkuj w poziomie i w pionie z menu Położenie/Wyrównaj. Środkowe punkty wszystkich obiektów przemieszczane są do środka zaznaczonej grupy obiektów. - Przesuń pod spód z menu Położenie, powodującego przemieszczenie wszystkich zaznaczonych obiektów pod obiekty nie zaznaczone. - Przesuń na wierzch z menu Położenie, powodującego przemieszczenie wszystkich zaznaczonych obiektów nad obiekty nie zaznaczone. - Rozstaw w poziomie z menu Położenie, powodującego równomierne rozmieszczenie zaznaczonych obiektów w kierunku poziomym, w granicach określanych przez obiekty wysunięte najbardziej w prawą i lewą stronę, wchodzące w skład zaznaczonych obiektów. - Rozmieść w pionie z menu Położenie, powodującego równomierne rozmieszczenie zaznaczonych obiektów w kierunku pionowym, w granicach określonych przez obiekty wysunięte najbardziej w górę i w dół, wchodzące w skład zaznaczonych obiektów. - Utwórz symbol z menu Położenie w celu połączeniu kilku obiektów w pojedynczy moduł nazywany symbolem. - Rozgrupuj symbol z menu Położenie w celu rozdzielenia symbolu na poszczególne obiekty. - Utwórz komórkę z menu Położenie w celu połączenia kilku obiektów w pojedynczy moduł nazywany komórką. Przy tworzeniu komórki zapamiętywane są poszczególne obiekty składowe, dzięki czemu po rozdzieleniu komórki otrzymywane są poszczególne komórki wykorzystywane do jej tworzenia. - Rozgrupuj komórkę z menu Położenie w celu rozdzielenia zaznaczonej komórki. Przy tworzeniu komórki zapamiętywane są poszczególne obiekty składowe, dzięki czemu po rozdzieleniu komórki otrzymywane są poszczególne komórki wykorzystywane do jej tworzenia. - Obróć w prawo z menu Położenie w celu obrócenia obiektów o kąt 90 stopni, zgodnie z ruchem wskazówek zegara. - Obróć w lewo z menu Położenie w celu obrócenia obiektów o kąt 90 stopni, przeciwnie do ruchu wskazówek zegara. - Odbicie lustrzane w poziomie z menu Położenie w celu otrzymania odbicia lustrzanego zaznaczonych obiektów względem pionowej osi. - Odbicie lustrzane w pionie z menu Położenie w celu otrzymania odbicia lustrzanego zaznaczonych obiektów względem poziomej osi. - Zmień kształt obiektu z menu Edycja umożliwiającego zmianę kształtu wielokąta lub wielolinii. 2. TWORZENIE OKIEN I RYSUNKÓW 2.1 Narzędzia Na początku będą wykonywane proste ćwiczenia, aby dokładniej zapoznać się ze znanymi już narzędziami. Stwórz dowolne okno aplikacji i umieść w nim obiekty od 1 do 10, jak na rys

8 8 Laboratorium automatyzacji systemów energetycznych Rys Okno aplikacji PROBA Obiekt nr 1: Prostokąt (Rectangle ) o małej szerokości i dużej wysokości. Obiekt nr 2: Trójkąt (Pollygon) jako grot strzałki. Obiekt nr 3: Obiekt 3 należy wkleić z wizarda klikając na ikonę. Po otwarciu okna ukaże się lista dowyboru, następnie klikamy na button i w polu wybory wybieramy detent button iwskazujemy miejsce, gdzie chcemy umieścić wizarda. Obiekt nr 4: Elipsa (Elipse) można wykonać w trzech różnych wielkościach i w trzech różnych kolorach. Obiekt nr 5: Przycisk (Button) o szerokości i wysokości zbliżonej do obiektu nr 3 z napisem OPEN. Obiekt nr 6: Prostokąt (Rectangle) o szerokości i wysokości zbliżonej do obiektu nr 3. Obiekt nr 7: Tekst (Text). Obiekt nr 8: Wskaźnik - Wizard z listy Meters z wyborem (Panel Meter). Obiekt nr 9: Lampki Wizard z listy lights z wyborem (Cilcular Light). Obiekt nr 10: Suwak Wizard z listy Sliders (Vertical slider). Następnym zadaniem będzie poukładanie utworzonych elementów, podobnie jak na rys. 1.11, za pomocą narzędzi ARRANGE (położenie).

9 Ćwiczenie nr 1: System wizualizacji InTouch podstawy tworzenia aplikacji 9 Rys Wygląd okna proba po zastosowaniu narzędzi ARRANGE Zapisz okno wybierając z menu File/Save. Po zapoznaniu się z podstawowymi elementami edycji graficznej, następną fazą jest utworzenie nowego okna projektowego. 2.2 Tworzenie nowych okien. 1. Utwórz nowe okno o nazwie Listwa wybierając z menu File/New Window. Wybierz z menu Windows/Windows Properties i ustaw parametry, podobnie jak na rys Rys Okno właściwości dla okna aplikacji LISTWA Po zatwierdzeniu zmian pojawi się okno, w którym umieść elementy jak na rysunku poniżej. Rys Okno LISTWA aplikacji NOWA Spis zamieszczonych obiektów: - przyciski (obiekt 1, obiekt 2, Trend, Potwierdź alarmy, Pasjans) są dostępne z paska narzędziowego Rysowanie. Wystarczy, że wciśniesz przycisk Button, a następnie klikniesz w obszarze okna w miejscu gdzie chcesz ten obiekt umieścić, aby wstawić przycisk do aplikacji. Okno posiada 5 przycisków tego typu. Możesz duplikować dowolne obiekty znajdujące się w oknie najeżdżając na niego kursorem i

10 10 Laboratorium automatyzacji systemów energetycznych wciskając CTRL+D. Zmianę tekstu na utworzonych przyciskach wykonuje się po wybraniu obiektu poprzez wciśnięcie skrótu klawiszowego CTRL+L. - obiekt typu Czas należy wkleić z Wizards klikając na ikonę, a następnie wybierać Clocks/Digital Time (HH:MM) Clock. Obiekt będzie pokazywał aktualny czas systemu. - obiekt typu Data należy wkleić z Wizards klikając na ikonę, a następnie wybierać Clocks/Digital Time/Date. Ten obiekt będzie pokazywał aktualną datę. Po umieszczeniu obiektu na listwie, należy wykonać na nim dwuklik i zaznaczyć tylko opcję Show Date. Zapisz okno wybierając z menu File/Save. 2. Utwórz okno o nazwie Obiekt 1 wybierając z menu File/New Window. Wybierz z menu Windows/Windows Properties i ustaw następujące parametry okna. Dimensions : X Location = 0, Y Locations = 0, Window Width = 582, Window Height = 502, Window Type Overlay, Frame Style Single, Title Bar - no, Size Controls no Umieść w oknie elementy tak, jak na rysunku poniżej. Rys Okno OBIEKT 1 aplikacji NOWA Spis zamieszczonych obiektów: - zbiornik znajduje się w Wizards /Symbol Factory / 3-D Tanks, - otwór w zbiorniku znajduje się w Wizards /Symbol Factory/3-D Tanks/Jagged cut-away, - rury (pozioma, pionowa i kolanka) znajdują się w Wizards/Symbol Factory/3-D Pipes: Default Sizes/Short horizontal pipe Default size. Rury można kopiować za pomocą skrótu klawiszowego Ctrl +D, - zawór znajduje się w Wizards /Symbol Factory/ In Touch Objects: Process (VGA) : Transfer value with auto/manual animation, - reaktor znajduje się w Wizards /Symbol Factory/In Touch Objects: Process (VGA) : Reactor with mixer, - pompa znajduje się w Wizards /Symbol Factory/ In Touch Objects: Process (VGA) : Transfer pump with auto/manual animation, - lampki znajduje się w Wizard /Lights/Circular Lights, - prostokąt (Rectangle) o proporcjonalnej wysokości do zbiornika reaktora i małej szerokości. Prostokąty wybiera się z paska narzędziowego RYSOWANIE, - teksty Zawór 1, Pompa 1, Alarm niski poziom Alarm wysoki poziom, Poziom w zbiorniku i # stwórz za pomocą paska narzędziowego RYSOWANIE. Zapisz okno wybierając z menu File/Save. Wszystkie obiekty można skalować i rozciągać względem jednej z osi. Szczególną uwagę należy zwrócić na rurociąg, w którym pionowy lub poziomy element rury można rozciągnąć do pożądanej długości.

11 Ćwiczenie nr 1: System wizualizacji InTouch podstawy tworzenia aplikacji Utwórz okno o nazwie Panel 1 wybierając z menu File/New Window. Wybierz z menu Windows/Windows Properties i ustaw następujące parametry okna. Właściwości okna (Window/Window Properties): Dimensions : X Location = 580, Y Locations = 0, Window Width = 444, Window Height = 502, Window Type Overlay, Frame Style Single, Title Bar - no, Size Controls no. Umieść w oknie elementy tak, jak na rysunku poniżej. Rys Okno PANEL 1 aplikacji NOWA Spis zamieszczonych obiektów: - mierniki znajduje się w Wizards/Meters/Panel Meters - drugi miernik należy skopiować, - przełącznik znajduje się w Wizards/Switches/Rocker Switch - drugi przełącznik należy skopiować, - zadajnik znajduje się w Wizards/Switches/Label, - teksty Zawór nr 1, Pompa 1 Poziom zbiornika Poziom reaktora. Zapisz okno wybierając z menu File/Save. 4. Utwórz okno o nazwie Obiekt 2 wybierając z menu File/New Window. Wybierz z menu Windows/Windows Properties i ustaw następujące parametry okna. Dimensions : X Location = 0, Y Locations = 0, Window Width = 582, Window Height = 502, Window Type Overlay, Frame Style Single, Title Bar - no, Size Controls no. Umieść w oknie elementy tak, jak na rys Rys Okno OBIEKT 2 aplikacji NOWA

12 12 Laboratorium automatyzacji systemów energetycznych Spis zamieszczonych obiektów: - wskaźnik znajduje się w Wizards/Meters/Speedometer Dial można dokonać zmiany opcji poprzez podwójne kliknięcie, - suwak znajduje się w Wizards/Sliders/Vertical Slider, - strzałka wykonaj za pomocą narzędzi DRAWING pasek narzędziowy rysowanie (narzędzia: Polygon, Rectangle) a następnie zaznacz je myszką trzymając jednocześnie klawisz SHIFT i utwórz z nich jeden obiekt za pomocą Make Cell z menu Arrange pasek narzędzi POŁOŻENIE, - przyciski ze strzałkami - znajduje się w Wizards/Buttons/Incr/Decer Buttons/Left/Righ,t - przyciski z napisem -/+10 wybierz z paska narzędziowego RYSOWANIE przycisk (Button) i wstaw do okna. Zmień napis text wciśnij CTRL + L po uprzednim wybraniu przycisku. Zapisz okno wybierając z menu File/Save. 5. Utwórz okno o nazwie Panel 2 wybierając z menu File/New Window. Wybierz z menu Windows/Windows Properties i ustaw następujące parametry okna. Dimensions : X Location = 580, Y Locations = 0, Window Width = 444, Window Height = 502, Window Type Overlay, Frame Style Single, Title Bar - no, Size Controls no Umieść w oknie elementy tak, jak na rys Rys Okno PANEL 2 aplikacji NOWA Spis zamieszczonych obiektów: - lampki znajdują się w Wizards/Lights/Circular Lights, - trójkąt utwórz za pomocą narzędzia Pollygon w pasku narzędziowym RYSOWANIE, - teksty Alarm, Poziom zadany Poziom faktyczny i ###, cyfry- 0,, utwórz za pomocą narzędzia Text w pasku narzędziowym RYSOWANIE. Zapisz okno wybierając z menu File/Save. 6. Utwórz okno o nazwie Trend wybierając z menu File/New Window. Wybierz z menu Windows/Windows Properties i ustaw następujące parametry okna. Dimensions : X Location = 33, Y Locations = 57, Window Width = 661, Window Height = 304, Window Type Popup, Frame Style Single, Title Bar - no, Size Controls no. Umieść w oknie elementy podobnie jak na rys

13 Ćwiczenie nr 1: System wizualizacji InTouch podstawy tworzenia aplikacji 13 Rys Okno TREND aplikacji NOWA Spis zamieszczonych obiektów: - trend znajduje się w pasku narzędziowym RYSOWANIE (Drawing/Real-Time Trend) trend bieżący, - przycisk znajduje się w pasku narzędziowym RYSOWANIE (Drawing/Button). Zapisz okno wybierając z menu File/Save. 3 WPROWADZANIE I DEFINICJA ZMIENNYCH Przy wprowadzaniu zmiennych należy zwrócić szczególna uwagę na dokładne wpisywanie nazw zmiennych. Jeżeli wprowadziliśmy zmienną i przypisujemy ją do obiektu, a InTouch prosi o zdefiniowanie nowej zmiennej, oznacza to, że prawdopodobnie popełniliśmy błąd literowy przy jej wpisywaniu. Po wybraniu opcji z menu głównego Special/Tagname Dictionary, zostanie wywołane okno, przedstawione na rys. 1.19, w którym deklaruje się zmienne. Rys Okno deklaracji zmiennych Definiując nowe zmienne rozpoczynamy od kliknięcia na NEW. Po zakończeniu definiowania zmiennych należy kliknąć SAVE.

14 14 Laboratorium automatyzacji systemów energetycznych Stwórz 9 nowych zmiennych zgodnie z tabelą 1. Tabela 1. Właściwości zmiennych wykorzystanych w aplikacji Nazwa Wartość Typ zmiennej L.p. zmiennej początkowa ( (Type ) (Tagname) Initial Value ) Minimalna wartość (Min Value ) Maksymalna wartość (Max Value) 1 TransferValve Memory Discrete AnalogTag Memory Real lo 30 3 a Memory Integer TransferPump Memory Discrete Auto Memory Discrete Mixer Memory Discrete DiscreteTag Memory Discrete B Memory Discrete X Memory Integer Alarm AccName/ Item inne log data log data Przykład definiowania zmiennych dla zmiennej AnalogTag opisano poniżej. - wybierz z menu Special/Tagname Directory, - wciśnij przycisk NEW, - w polu Tagname wpisz AnalogTag, - wciśnij przycisk Type i zaznacz opcję Memory Real, - wpisz w polach Initial Value, Min Value, Max Value zgodnie z wartościami z tabelki, - przejdź do zakładki Alarms i zaznacz opcję Lo, określ poziom alarmu na 30, - w celu zapisania zmiennej wciśnij przycisk SAVE, - pamiętaj, jeżeli chcesz dodać nową zmienną, wciśnij przycisk NEW, w przeciwnym wypadku nowa zmienna zostanie zapisana w miejscu zmiennej już wprowadzonej. 4 WPROWADZENIE POŁĄCZEŃ ANIMACYJNYCH Połączenia animacyjne można wykonać praktycznie dla dowolnego obiektu zamieszczonego w oknie aplikacji. Menu połączeń animacyjnych pojawia się dla wybranego obiektu po dwukrotnym kliknięciu na nim myszką. Wygląd tego okna przedstawiony został na rys Rys Okno menu połączeń animacyjnych dla obiektów aplikacji

15 Ćwiczenie nr 1: System wizualizacji InTouch podstawy tworzenia aplikacji 15 Przykładowo dla otworu w zbiorniku możemy przypisać analogową zmienną AnalogTag w celu wizualizacji procentowego wypełnienia zbiornika. Klikamy dwa razy myszką na otworze w zbiorniku. Pojawia się okno Symbol Factory. Zaznaczamy opcję Vertical w sekcji Percent Fill. W polu Expression wpisujemy nazwę zmiennej - AnalogTag i zatwierdzamy wprowadzenie danych klawiszem OK. Wykonaj połączenia animacyjne dla następujących obiektów: a) okno OBIEKT 1 - otwór w zbiorniku Animation.../Percent Fill/Vertical Expression: AnalogTag - zawór 1 Animation.../ Auto: Auto TransferValve: TransferValve - pompa 1 Animation.../ Auto: Auto TransferPump: TransferPump - prostokąt - Percent Fill/Vertical Expression: a Value at Max Fill: 100 Max % Fill: 100 Value at Min Fill: 0 Min % Fill: 0 - lights (od niskiego poziomu) Expression: a<10 Enable Blink: Medium Blink When: a<10 - lights (od wysokiego poziomu) Expression: a>70 Enable Blink: Medium Blink When: a>70 - # (od poziomu w zbiorniku) Value Display/Analog Expression: AnalogTag - # (od poziomu w reaktorze) - Value Display/Analog Expression: a b) Reaktor w oknie OBIEKT 1 - zaznacz obiekt reaktor a następnie rozbij go na elementy za pomocą narzędzia Break Cell w pasku narzędzi POŁOZENIE - wprowadź połączenie animacyjne dla mieszadła: Mixer: Mixer - wprowadź połączenie animacyjne dla zbiornika w reaktorze - Percent Fill/Vertical Expression: a Value at Max Fill: 100 Max % Fill: 90 Value at Min Fill: 0 Min % Fill: 0 c) okno PANEL - miernik (zbiornika) Expression: AnalogTag Label: Zbiornik Meter Range Minimum 0 Maximum miernik (reaktor) Expression: a Label: Reaktor Meter Range Minimum 0 Maximum przełącznik (od zaworu1) Expression: TransferValve - przełącznik (od pompy1) Expression: TransferPump - zadajnik Manual Tagname: b

16 16 Laboratorium automatyzacji systemów energetycznych Auto Tagname: Auto Switch Label: Tryb Pracy d) okno LISTWA - przycisk (Obiekt 1) - Touch Pushbuttions/Show Window zaznacz okna: obiekt, panel - przycisk (Obiekt 2) - Touch Pushbuttions/Show Window zaznacz okna: obiekt2, panel2 - przycisk (Trend) - Touch Pushbuttions/Show Window zaznacz okno: Trend - przycisk ( Potwierdz Alarmy) Touch Pushbuttions/Action wpisz: Ack $System; - przycisk (Pasjans) Touch Pushbuttions/Action wpisz: StartApp "freecell.exe"; e) okna OBIEKT 2 - suwak Tagname: a Label: Przesuw Slide Range: - Minimum 0 Maximum wskaźnik Tagname: a Label: Przesuw Slide Range: - Minimum 0 Maximum strzałka [1] Location/Horizontal Expression:a At Left End: 0 To Left: 0 At Right End: 100 To Right:100 - strzałka [2] Location/Vertical Expression:a At Top: 0 Up:0 At Bottom: 100 Down: strzałka [3] Miscellaneous/Orientation Expression:a Value at Max CCW: 0 CCW Rotation: 0 Value at Max CW: 100 CW Rotation: przyciski ze strzałkami Tagname: a Increment 1 Buttons Should Increment - x On Down x While Down Every 200 Msec - przycisk [+10] Touch Pushbuttons/Action Condition Type : On Key Down IF a <= 90 THEN a = a + 10; ENDIF; - przycisk [-10] - Touch Pushbuttons/Action Condition Type : On Key Down Treść skryptu: IF a >= 10 THEN a = a -10; ENDIF; f) okna PANEL2 - lampka nr 1 Expression:a Enable Blink: Medium Blink When: a==0

17 Ćwiczenie nr 1: System wizualizacji InTouch podstawy tworzenia aplikacji 17 - lampka nr 2 Tagname: a<20 Enable Blink: Fast Blink When: a<20 - lampka nr 3 Tagname: a<45 Enable Blink: Fast Blink When: a<45 - lampka nr 4 Tagname: a<80 Enable Blink: Fast Blink When: a<80 - lampka nr 5 Tagname: a==100 Enable Blink: Medium Blink When: a==100 - Trójkąt Location/Vertical Expression: a At Top: 0 Up:0 At Bottom: 100 Down: ### - Value Display/Analog Expression:a g) okno TREND - trendem bieżącym Właściwosci: - Time Span 10 Min Interwal 10 Sek Expression 1 Pen: AnalogTag Width:2 2 Pen: a Width:2 - przycisk zamknij -Touch Pushbuttons/Hide Window 5 TWORZENIE SKRYPTÓW W rozdziale tym przedstawiono przykłady skryptów dla stworzonych wcześniej okien. Aby utworzyć skrypt, należy z głównego menu wybrać: Special/Scripts/Window Scripts. Pojawi się okno edycyjne o nazwie Window Scripts, w którym należy wpisać w pole Condition Type: While Showing, Every 500 ms (co oznacza uruchamianie skryptu co 0.5 sek). Skrypty wykorzystane w ćwiczeniach oparte są na prostych działaniach matematycznych, instrukcjach warunkowych i pętlach. Wszystkie dostępne instrukcje języka skryptowego dostępne są w HELP ie programu InTouch. Skrypty przypisuje się osobno dla każdego okna. Wpisywany skrypt odnosi się do okna aktywnego. Skrypty związane z oknem Obiekt 1 zbiornik z cieczą. Opis funkcji skryptu przedstawia się następująco - jeżeli zawór1 będzie aktywny oraz poziom w zbiorniku będzie większy od 0 jednostek, oraz poziom w reaktorze będzie mniejszy od 100 jednostek, wtedy nastąpi opróżnienie zbiornika oraz napełnianie reaktora. W przeciwnym razie, jeżeli poziom w zbiorniku będzie mniejszy od 100 jednostek a tryb pracy automatycznej będzie aktywny, wtedy poziom w zbiorniku będzie uzupełniany o 1 jednostkę. Jeżeli pompa będzie aktywna oraz poziom zbiorniku będzie większy od 0, wtedy nastąpi opróżnienie reaktora. Program źródłowy skryptu przedstawiono poniżej. IF TransferValve == 1 AND AnalogTag > 0 AND a < 100 THEN AnalogTag = AnalogTag - 1; { opróżnianie zbiornika } a = a + 1; { napełnianie reaktora } ELSE

18 18 Laboratorium automatyzacji systemów energetycznych IF AnalogTag < 100 AND Auto ==1 THEN AnalogTag = AnalogTag + 1; { samoistne napełnianie zbiornika} ENDIF; ENDIF; IF TransferPump == 1 AND a > 0 THEN a = a - 1; { opróżnianie reaktora } ENDIF; Tryb pracy AUTOMATYCZNEJ. Opis funkcji skryptu przedstawia się następująco - jeżeli poziom w reaktorze będzie większy od 80 jednostek, wtedy pompa ma być wyłączona, a zawór ma być otwarty ( włączony). W przeciwnym razie, jeżeli poziom w reaktorze będzie mniejszy od 20 jednostek, wtedy pompa ma być załączona, a zawór otwarty. Jeżeli poziom w reaktorze będzie miał poniżej 50 jednostek, wtedy mieszadło w reaktorze pracuje. W przeciwnym razie będzie wyłączone. Skrypt jest wykonywany wyłącznie w trybie pracy automatycznej. IF Auto ==1 THEN IF a > 80 THEN TransferPump = 1; TransferValve=0; ELSE IF a < 20 THEN TransferPump = 0; TransferValve=1; ENDIF; ENDIF; IF a < 50 THEN {warunki dla pracy MIXERA} Mixer = 0; ELSE Mixer =1; ENDIF; ENDIF; 6 FUNKCJA ALARMOWANIE InTouch posiada system informowania użytkownika o zdarzeniach i stanie systemu. W programie InTouch są dostępne dwa systemy alarmowania: system standardowy wyświetla i zatwierdza zdarzenia lub alarmy, system rozproszony obejmuje dodatkowo obsługę systemów aplikacji pracujących w sieci. Aby utworzyć alarmowanie w zależności od zdarzeń, które powstały w aplikacji, należy podczas tworzenia zmiennych (Tagname Dictionary) zaznaczyć opcję Alarms. W dowolnej chwili można przypisać zmiennym wartości alarmowe wciskając skrót klawiszowy CTRL+T. Następnie wybiera się zmienną przyciskiem SELECT. Po zatwierdzeniu wyboru zaznacza się opcję Alarms. Pojawia się podokno Alarm Value, w którym można dokonać określenia progów alarmowych. Istotne informacje dotyczą niskiego i wysokiego stanu w reaktorze (zmienna a). Należy wybrać opcję Low z wartością 10 oraz High z wartością 70. Wyświetlanie alarmów odbywa się w specjalnych obiektach importowanych z Wizards/Alarms Displays. Obiekty te mogą być umieszczone w dowolnych oknach aplikacji. Przykładowe okno znajduje się poniżej.

19 Ćwiczenie nr 1: System wizualizacji InTouch podstawy tworzenia aplikacji 19 8 KOMUNIKACJA ZE STEROWNIKIEM SAIA PRZEZ PROTOKÓŁ MODBUS Głównym przeznaczeniem programu InTouch jest wizualizacja procesów przemysłowych. Większość z tych procesów jest sterowana przez sterowniki programowalne PLC. Istnieje możliwość połączenia InToucha ze sterownikiem PLC, w przypadku laboratorium ze sterownikiem SAIA typu PCD1 lub PCD2. Konfigurację sterownika SAIA do pracy przy użyciu protokołu Modbus przedstawiono w instukcji labolatoryjnej nr2. Konfigurację InToucha przedstawimy na przykładzie. W nowym oknie InToucha należy umieścić 2 nowe elementy: przycisk Round Panel Pushbutton oraz lampkę sygnalizacyjną Circular Light. Rys Przykładowa lampka i przycisk Do lampki oraz przycisku potrzebujemy dwóch nowych zmiennych typu I/O Discrete. Nazwijmy je przycisk1 oraz lampka1, a następnie przypiszmy je do przycisku i lampki. Teraz należy stworzyć nową nazwę dostępu (Access Name) O ILE NIE ZOSTAŁA STWORZANA JUŻ WCZESNIEJ I NIE ZNAJDUJE SIĘ NA STANOWISKU!!!. W tym celu klikamy przycisk Access Name... i wybieramy Add. W pole access name należy wpisać PLC, w application name: Modbus, w topic name: PLC. Rys Okno konfiguracji Access Name PLC. Dla każdej zmiennej używanej ze sterownikiem SAIA należy wybrać access name: PLC

20 20 Laboratorium automatyzacji systemów energetycznych Komunikacja przy użyciu protokołu Modbus przebiega w oparciu o adresy. Każda zmienna powinna posiadać unikalny adres, po którym jest identyfikowana. Adres to liczba i wpisujemy ją w polu Item przy tworzeniu zmiennej. Podajmy adres dla przycisku oraz dla lampki. Efekt końcowy dla zmiennej lampka1 można obejrzeć na rys Rys Tak powinna być skonfigurowana zmienna lampka1. Po drugiej stronie łańcucha sterowania znajduje się sterownik PLC SAIA. Przycisk w InTouchu o adresie będzie sterował cewką w sterowniku, natomiast styk (NO lub NC) o adresie 201 będzie sterował lampką w InTouchu. Rys Przepływ sterowania przy użyciu protokołu Modbus. Konfiguracja sterownika z siecią MODBUS Sprawność i niezawodność komunikacji sterownika programowalnego z obiektem jest kluczowym problemem właściwego wykorzystania pełnych możliwości systemu sterowania, nadzoru i wizualizacji. Dla zagwarantowania niezawodnej komunikacji należy w odpowiedni sposób skonfigurować sterownik, jak i sieć MODBUS.

21 Ćwiczenie nr 1: System wizualizacji InTouch podstawy tworzenia aplikacji 21 Konfiguracja sterownika Do komunikacji sterownika z siecią MODBUS potrzebne są dwa bloki zawarte w programie sterownika: Pierwszy blok: grupa HVC-INIT, fbox HVC Init 4 Rys Ustawienia bloku Heavac 4.

22 22 Laboratorium automatyzacji systemów energetycznych Drugi blok: Grupa Modbus, fbox Modbus Slave Rys Ustawienia bloku MBUS-slave Oprócz bloków komunikacyjnych należy dodać elementy sterujące i sterowane. Użyjemy do tego elementów schematu drabinkowego, dwóch par styk+cewka. Dla lampki, sterowanej z pulpitu wybieramy styk NO o adresie wejścia 0 i łączymy go z cewką sterującą flagą o adresie 201 (ten adres odpowiada zmiennej lampka1 w InTouchu). Dla przycisku, wybieramy styk NO z flagą o adresie 200 (adres zmiennej przycisk1 w InTouchu) i łączymy go z cewką sterującą wyjściem przekaźnikówym sterownika o adresie 48.

23 Ćwiczenie nr 1: System wizualizacji InTouch podstawy tworzenia aplikacji 23 Efekt końcowy powinien przypominać poniższy obrazek: Rys Pole główne edytora Fupla, sterownik gotowy do pracy z InTouchem

24 24 Laboratorium automatyzacji systemów energetycznych 9. Konfiguracja sieci MODBUS (po uruchomieniu programu MODBUS) Jeżeli na stanowisku znajduje się skonfigurowane połączenie o nazwie PLC to nie musimy realizować konfiguracji ponownie. Możemy ograniczyć się do sprawdzenia poprawności parametrów zgodnie z poniższymi informacjami. Na ustawienia sieci MODBUS składają się: Communication Port Settings - ustawienia portu komunikacyjnego, Topic Definition zdefiniowanie tematu. Temat został zdefiniowany zarówno w InTouch u (w polu nazwy dostępu I/O Acces Name), jak i w programie Modbus pod wspólną nazwą PLC. Wspólna nazwa ilustruje sposób wzajemnego połączenia tych dwóch programów. Nazwę można wybrać dowolnie. W pracy temat został nazwany PLC dlatego, że program komunikacyjny będzie wymieniał dane ze sterownikiem programowalnym PLC, Modbus Topic Definition zdefiniowanie tematu programu Modbus. Ustawienia portu komunikacyjnego Communication Port Settings UWAGA! W tym oknie należy wybrać port COM odpowiedni dla danego stanowiska! Numer stanowiska znajduje się na górnej krawędzi monitora. Numer stanowiska Port COM 134 COM5 135 COM4 136 COM1 137 COM3 138 COM3 139 COM1

25 Ćwiczenie nr 1: System wizualizacji InTouch podstawy tworzenia aplikacji OPIS WEJŚĆ / WYJŚĆ NA PULPITACH STEROWNICZYCH O 52 O 53 O 54 O 55 O 48 O 49 O 50 O 51 I 16 / I 17 I 18 / I 19 I 20 / I 21 I 22 / I 23 I 0 I 1 I 2 I 3 I 4 I 5 I 6 I O 116 O 117 O 118 O 119 O 112 O 113 O 114 O 115 I 11 / I 10 I 9 / I 8 I 14 / I 13 I 12 / I 15 I 0 I 1 I 2 I 3 I 4 I 5 I 6 I O 52 O 53 O 54 O 55 O 48 O 49 O 50 O 51 I 8 / I 9 I 10 / I 11 I 12 I 13 I 0 I 1 I 2 I 3 I 4 I 5 I 6 I 7

26 26 Laboratorium automatyzacji systemów energetycznych O 48 O 49 O 50 O 51 O 52 O 53 O 54 O 55 I 16 / I 17 I 18 / I 19 I 20 / I 21 I 22 / I 23 I 0 I 1 I 2 I 3 I 4 I 5 I 6 I 7 O 36 O 37 O 38 O 39 I 0 I 1 I 2 I 3 I 4 I 5 I 6 I 7 Instrukcja laboratoryjna i inne informacje na temat zajęć dostępne na stronie przedmiotu:

INFORMATYCZNE SYSTEMY STEROWANIA INSTRUKCJA ĆWICZENIA LABORATORYJNEGO

INFORMATYCZNE SYSTEMY STEROWANIA INSTRUKCJA ĆWICZENIA LABORATORYJNEGO INFORMATYCZNE SYSTEMY STEROWANIA INSTRUKCJA ĆWICZENIA LABORATORYJNEGO Ćwiczenie nr 8 Wonderware InTouch wprowadzenie oraz tworzenie okien i obiektów Czas trwania: 4h I. CHARAKTERYSTYKA ĆWICZENIA Cel i

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Systemów SCADA

Laboratorium Systemów SCADA Laboratorium Systemów SCADA Ćwiczenie 3. Zmienne i połączenia animacyjne w programie InTouch Opracował: dr hab. inż. Sebastian Dudzik 1. Cel ćwiczenia Zapoznanie się ze sposobami tworzenia zmiennych w

Bardziej szczegółowo

Instytut Sterowania i Systemów Informatycznych Uniwersytet Zielonogórski SYSTEMY SCADA

Instytut Sterowania i Systemów Informatycznych Uniwersytet Zielonogórski SYSTEMY SCADA Instytut Sterowania i Systemów Informatycznych Uniwersytet Zielonogórski SYSTEMY SCADA Laboratorium nr 14 PODSTAWY OBSŁUGI PROGRAMU WONDERWARE INTOUCH 10.1 Opracował: mgr inż. Marcel Luzar Cel: Konfiguracja

Bardziej szczegółowo

Instytut Sterowania i Systemów Informatycznych Uniwersytet Zielonogórski SYSTEMY SCADA

Instytut Sterowania i Systemów Informatycznych Uniwersytet Zielonogórski SYSTEMY SCADA Instytut Sterowania i Systemów Informatycznych Uniwersytet Zielonogórski SYSTEMY SCADA Laboratorium nr 12 PODSTAWY OBSŁUGI PROGRAMU WONDERWARE INTOUCH 10.1 Opracował: mgr inż. Marcel Luzar Cel: Generowanie

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2 - Tworzenie okien w InTouch u

Ćwiczenie 2 - Tworzenie okien w InTouch u Ćwiczenie 2 - Tworzenie okien w InTouch u Cel ćwiczenia: Zapoznanie się ze sposobami tworzenia okien i obiektów na oknach, stworzenie okien w aplikacji szkoleniowej. Poglądowy rysunek wszystkich okien

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Systemów SCADA

Laboratorium Systemów SCADA Laboratorium Systemów SCADA Ćwiczenie 1. Edytor graficzny programu InTouch Opracował: dr hab. inż. Sebastian Dudzik 1. Cel ćwiczenia Zapoznanie się z edytorem graficznym programu InTouch i menadżerem aplikacji

Bardziej szczegółowo

Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy

Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy Cz. 3. Rysunki w dokumencie Obiekt Fontwork Jeżeli chcemy zamieścić w naszym dokumencie jakiś efektowny napis, na przykład tytuł czy hasło promocyjne, możemy w

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie. 1.1 Uruchamianie AutoCAD-a 14. 1.2 Ustawienia wprowadzające. Auto CAD 14 1-1. Aby uruchomić AutoCada 14 kliknij ikonę

1. Wprowadzenie. 1.1 Uruchamianie AutoCAD-a 14. 1.2 Ustawienia wprowadzające. Auto CAD 14 1-1. Aby uruchomić AutoCada 14 kliknij ikonę Auto CAD 14 1-1 1. Wprowadzenie. 1.1 Uruchamianie AutoCAD-a 14 Aby uruchomić AutoCada 14 kliknij ikonę AutoCAD-a 14 można uruchomić również z menu Start Start Programy Autodesk Mechanical 3 AutoCAD R14

Bardziej szczegółowo

Dlaczego stosujemy edytory tekstu?

Dlaczego stosujemy edytory tekstu? Edytor tekstu Edytor tekstu program komputerowy służący do tworzenia, edycji i formatowania dokumentów tekstowych za pomocą komputera. Dlaczego stosujemy edytory tekstu? możemy poprawiać tekst możemy uzupełniać

Bardziej szczegółowo

Arkusz kalkulacyjny EXCEL

Arkusz kalkulacyjny EXCEL ARKUSZ KALKULACYJNY EXCEL 1 Arkusz kalkulacyjny EXCEL Aby obrysować tabelę krawędziami należy: 1. Zaznaczyć komórki, które chcemy obrysować. 2. Kursor myszy ustawić na menu FORMAT i raz kliknąć lewym klawiszem

Bardziej szczegółowo

Informatyka Arkusz kalkulacyjny Excel 2010 dla WINDOWS cz. 1

Informatyka Arkusz kalkulacyjny Excel 2010 dla WINDOWS cz. 1 Wyższa Szkoła Ekologii i Zarządzania Informatyka Arkusz kalkulacyjny 2010 dla WINDOWS cz. 1 Slajd 1 Slajd 2 Ogólne informacje Arkusz kalkulacyjny podstawowe narzędzie pracy menadżera Arkusz kalkulacyjny

Bardziej szczegółowo

narzędzie Linia. 2. W polu koloru kliknij kolor, którego chcesz użyć. 3. Aby coś narysować, przeciągnij wskaźnikiem w obszarze rysowania.

narzędzie Linia. 2. W polu koloru kliknij kolor, którego chcesz użyć. 3. Aby coś narysować, przeciągnij wskaźnikiem w obszarze rysowania. Elementy programu Paint Aby otworzyć program Paint, należy kliknąć przycisk Start i Paint., Wszystkie programy, Akcesoria Po uruchomieniu programu Paint jest wyświetlane okno, które jest w większej części

Bardziej szczegółowo

I Tworzenie prezentacji za pomocą szablonu w programie Power-Point. 1. Wybieramy z górnego menu polecenie Nowy a następnie Utwórz z szablonu

I Tworzenie prezentacji za pomocą szablonu w programie Power-Point. 1. Wybieramy z górnego menu polecenie Nowy a następnie Utwórz z szablonu I Tworzenie prezentacji za pomocą szablonu w programie Power-Point 1. Wybieramy z górnego menu polecenie Nowy a następnie Utwórz z szablonu 2. Po wybraniu szablonu ukaŝe się nam ekran jak poniŝej 3. Następnie

Bardziej szczegółowo

Inkscape. Menu. 1 SVG (ang. Scalable Vector Graphics) uniwersalny format dwuwymiarowej, statycznej i

Inkscape. Menu. 1 SVG (ang. Scalable Vector Graphics) uniwersalny format dwuwymiarowej, statycznej i Inkscape Inkscape jest opesourceowym programem do tworzenia grafiki wektorowej. Autorzy Inkscape a twierdzą, że jego możliwości porównywalne są z możliwościami oferowanymi przez programy takie, jak Illustrator,

Bardziej szczegółowo

Compas 2026 Vision Instrukcja obsługi do wersji 1.07

Compas 2026 Vision Instrukcja obsługi do wersji 1.07 Compas 2026 Vision Instrukcja obsługi do wersji 1.07 1 2 Spis treści Integracja...5 1.Compas 2026 Lan...5 Logowanie...7 Użytkownicy...8 Raporty...10 Tworzenie wizualizacji Widoki...12 1.Zarządzanie widokami...12

Bardziej szczegółowo

Kurs Adobe Photoshop Elements 11

Kurs Adobe Photoshop Elements 11 Kurs Adobe Photoshop Elements 11 Gladiatorx1 Kształty, kształty własne 2015-01- 01 Spis treści Wstęp... 2 Kształty... 2 Opcje narzędzia... 2 Rysujemy kształty... 5 Opcje dodawania, odejmowania obszaru

Bardziej szczegółowo

OKNO NA ŚWIAT - PRZECIWDZIAŁANIE WYKLUCZENIU CYFROWEMU W MIEŚCIE BRZEZINY

OKNO NA ŚWIAT - PRZECIWDZIAŁANIE WYKLUCZENIU CYFROWEMU W MIEŚCIE BRZEZINY Projekt OKNO NA ŚWIAT - PRZECIWDZIAŁANIE WYKLUCZENIU CYFROWEMU W MIEŚCIE BRZEZINY współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Menu Plik w Edytorze symboli i Edytorze widoku aparatów

Menu Plik w Edytorze symboli i Edytorze widoku aparatów Menu Plik w Edytorze symboli i Edytorze widoku aparatów Informacje ogólne Symbol jest przedstawieniem graficznym aparatu na schemacie. Oto przykład przekaźnika: Widok aparatu jest przedstawieniem graficznym

Bardziej szczegółowo

5.2. Pierwsze kroki z bazami danych

5.2. Pierwsze kroki z bazami danych 5.2. Pierwsze kroki z bazami danych Uruchamianie programu Podobnie jak inne programy, OO Base uruchamiamy z Menu Start, poprzez zakładkę Wszystkie programy, gdzie znajduje się folder OpenOffice.org 2.2,

Bardziej szczegółowo

Maskowanie i selekcja

Maskowanie i selekcja Maskowanie i selekcja Maska prostokątna Grafika bitmapowa - Corel PHOTO-PAINT Pozwala definiować prostokątne obszary edytowalne. Kiedy chcemy wykonać operacje nie na całym obrazku, lecz na jego części,

Bardziej szczegółowo

Tworzenie nowego dokumentu. Ćwiczenie

Tworzenie nowego dokumentu. Ćwiczenie WARSTWY Tworzenie nowego dokumentu Ćwiczenie 1. Utwórz nowy dokument. Z menu Plik okna Przybornika wybierz polecenie Nowy. W wyświetlonym oknie dialogowym Utworzenie nowego obrazu wprowadź następujące

Bardziej szczegółowo

Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawowymi funkcjami i pojęciami związanymi ze środowiskiem AutoCAD 2012 w polskiej wersji językowej.

Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawowymi funkcjami i pojęciami związanymi ze środowiskiem AutoCAD 2012 w polskiej wersji językowej. W przygotowaniu ćwiczeń wykorzystano m.in. następujące materiały: 1. Program AutoCAD 2012. 2. Graf J.: AutoCAD 14PL Ćwiczenia. Mikom 1998. 3. Kłosowski P., Grabowska A.: Obsługa programu AutoCAD 14 i 2000.

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA. Spis treści. I. Wprowadzenie... 2. II. Tworzenie nowej karty pracy... 3. a. Obiekty... 4. b. Nauka pisania...

INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA. Spis treści. I. Wprowadzenie... 2. II. Tworzenie nowej karty pracy... 3. a. Obiekty... 4. b. Nauka pisania... INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA Spis treści I. Wprowadzenie... 2 II. Tworzenie nowej karty pracy... 3 a. Obiekty... 4 b. Nauka pisania... 5 c. Piktogramy komunikacyjne... 5 d. Warstwy... 5 e. Zapis... 6 III. Galeria...

Bardziej szczegółowo

Europejski Certyfikat Umiejętności Komputerowych. Moduł 3 Przetwarzanie tekstów

Europejski Certyfikat Umiejętności Komputerowych. Moduł 3 Przetwarzanie tekstów Europejski Certyfikat Umiejętności Komputerowych. Moduł 3 Przetwarzanie tekstów 1. Uruchamianie edytora tekstu MS Word 2003 Edytor tekstu uruchamiamy jak każdy program w systemie Windows. Można to zrobić

Bardziej szczegółowo

Temat: Organizacja skoroszytów i arkuszy

Temat: Organizacja skoroszytów i arkuszy Temat: Organizacja skoroszytów i arkuszy Podstawowe informacje o skoroszycie Excel jest najczęściej wykorzystywany do tworzenia skoroszytów. Skoroszyt jest zbiorem informacji, które są przechowywane w

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału Klasa 2

Rozkład materiału Klasa 2 Rozkład materiału Klasa 2 Miesiąc Numer zajęć Temat zajęć wrzesień 1. Znowu razem w szkole 2. Bądźmy bezpieczni! Bądźmy uważni! 3. Pożegnalne dary lata październik 1. Z notatnika przyrodnika Liczba godzin

Bardziej szczegółowo

Grażyna Koba. Grafika komputerowa. materiały dodatkowe do podręcznika. Informatyka dla gimnazjum

Grażyna Koba. Grafika komputerowa. materiały dodatkowe do podręcznika. Informatyka dla gimnazjum Grażyna Koba Grafika komputerowa materiały dodatkowe do podręcznika Informatyka dla gimnazjum Rysunki i animacje w Edytorze postaci 1. Rysunek w Edytorze postaci Edytor postaci (rys. 1.) jest częścią programu

Bardziej szczegółowo

Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint

Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint Program PowerPoint dostarczany jest w pakiecie Office i daje nam możliwość stworzenia prezentacji oraz uatrakcyjnienia materiału, który chcemy przedstawić. Prezentacje

Bardziej szczegółowo

Jak zrobić klasyczny button na stronę www? (tutorial) w programie GIMP

Jak zrobić klasyczny button na stronę www? (tutorial) w programie GIMP Jak zrobić klasyczny button na stronę www? (tutorial) w programie GIMP Niniejszy tutorial jest wyłączną własnością Doroty Ciesielskiej Zapraszam na moją stronę http://www.direktorek03.wm studio.pl oraz

Bardziej szczegółowo

Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy

Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy OpenOffice to darmowy zaawansowany pakiet biurowy, w skład którego wchodzą następujące programy: edytor tekstu Writer, arkusz kalkulacyjny Calc, program do tworzenia

Bardziej szczegółowo

SolidWorks 2012 odpowiedzi na często zadawane pytania Jerzy Domański, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, jdom@uwm.edu.pl

SolidWorks 2012 odpowiedzi na często zadawane pytania Jerzy Domański, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, jdom@uwm.edu.pl Materiały pomocnicze dla studentów z zakresu zastosowania programu SolidWorks 2012 Autor Jerzy Domański jdom@uwm.edu.pl Wydział Nauk Technicznych Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Materiały przeznaczone

Bardziej szczegółowo

Rozwiązanie ćwiczenia 7a

Rozwiązanie ćwiczenia 7a Rozwiązanie ćwiczenia 7a Podpisy pod rysunkami, zdjęciami możesz wprowadzić w następujący sposób: 1. Kliknij obiekt (rysunek, zdjęcie) i wybierz przycisk Wstaw podpis z grupy narzędzi Podpisy na karcie

Bardziej szczegółowo

WINDOWS XP PRO WINDOWS XP PRO

WINDOWS XP PRO WINDOWS XP PRO WINDOWS XP PRO 1 WINDOWS XP PRO PLIK jest to ciąg informacji (bajtów) zapisany na nośniku zewnętrznym (dysku) pod określoną nazwą. Nazwa pliku może składać się z maksymalnie 256 znaków. W Windows XP plik

Bardziej szczegółowo

I. Spis treści I. Spis treści... 2 II. Kreator szablonów... 3 1. Tworzenie szablonu... 3 2. Menu... 4 a. Opis ikon... 5 3. Dodanie nowego elementu...

I. Spis treści I. Spis treści... 2 II. Kreator szablonów... 3 1. Tworzenie szablonu... 3 2. Menu... 4 a. Opis ikon... 5 3. Dodanie nowego elementu... Kreator szablonów I. Spis treści I. Spis treści... 2 II. Kreator szablonów... 3 1. Tworzenie szablonu... 3 2. Menu... 4 a. Opis ikon... 5 3. Dodanie nowego elementu... 7 a. Grafika... 7 b. Tekst... 7 c.

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE z Informatyki dla klasy IV

WYMAGANIA EDUKACYJNE z Informatyki dla klasy IV WYMAGANIA EDUKACYJNE z Informatyki dla klasy IV Dział lub zagadnienie programowe UMIEJĘTNOŚCI Osiągnięcia ucznia WIADOMOŚCI Komputer jako narzędzie pracy Komunikowanie się z komputerem w środowisku Windows

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia z systemu operacyjnego WINDOWS

Ćwiczenia z systemu operacyjnego WINDOWS Opracowanie: Krzysztof Trembaczowski Spis treści Ćwiczenia z systemu operacyjnego Windows 98.... 3 1. Ćwiczenie (Zabawa z pasjansem)... 3 2. Ćwiczenie (Elementy składowe interfejsu)... 3 3. Ćwiczenie (Elementy

Bardziej szczegółowo

Rozwiązanie ćwiczenia 8a

Rozwiązanie ćwiczenia 8a Rozwiązanie ćwiczenia 8a Aby utworzyć spis ilustracji: 1. Ustaw kursor za tekstem na ostatniej stronie dokumentu Polska_broszura.doc i kliknij przycisk Podział strony na karcie Wstawianie w grupie Strony

Bardziej szczegółowo

TWORZENIE OBIEKTÓW GRAFICZNYCH

TWORZENIE OBIEKTÓW GRAFICZNYCH R O Z D Z I A Ł 2 TWORZENIE OBIEKTÓW GRAFICZNYCH Rozdział ten poświęcony będzie dokładnemu wyjaśnieniu, w jaki sposób działają polecenia służące do rysowania różnych obiektów oraz jak z nich korzystać.

Bardziej szczegółowo

Podstawowe czynnos ci w programie Word

Podstawowe czynnos ci w programie Word Podstawowe czynnos ci w programie Word Program Word to zaawansowana aplikacja umożliwiająca edytowanie tekstu i stosowanie różnych układów, jednak aby w pełni wykorzystać jej możliwości, należy najpierw

Bardziej szczegółowo

Konfigurowanie sterownika BX9000 firmy Beckhoff wprowadzenie. 1. Konfiguracja pakietu TwinCAT do współpracy ze sterownikiem BX9000

Konfigurowanie sterownika BX9000 firmy Beckhoff wprowadzenie. 1. Konfiguracja pakietu TwinCAT do współpracy ze sterownikiem BX9000 Konfigurowanie sterownika BX9000 firmy Beckhoff wprowadzenie 1. Konfiguracja pakietu TwinCAT do współpracy ze sterownikiem BX9000 Stanowisko laboratoryjne ze sterownikiem BX9000 Sterownik BX9000 należy

Bardziej szczegółowo

Tablet bezprzewodowy QIT30. Oprogramowanie Macro Key Manager

Tablet bezprzewodowy QIT30. Oprogramowanie Macro Key Manager Tablet bezprzewodowy QIT30 Oprogramowanie Macro Key Manager Spis treści 1. Wprowadzenie... 3 2. Panel Sterowania - wprowadzenie... 4 3. Instalacja... 5 3.1 Jak stworzyć nowy profil... 5 3.2 Jak zmodyfikować

Bardziej szczegółowo

W tym ćwiczeniu zostanie wykonany prosty profil cienkościenny, jak na powyŝszym rysunku.

W tym ćwiczeniu zostanie wykonany prosty profil cienkościenny, jak na powyŝszym rysunku. ĆWICZENIE 1 - Podstawy modelowania 3D Rozdział zawiera podstawowe informacje i przykłady dotyczące tworzenia trójwymiarowych modeli w programie SolidWorks. Ćwiczenia zawarte w tym rozdziale są podstawą

Bardziej szczegółowo

Platforma szkoleniowa krok po kroku. Poradnik Kursanta

Platforma szkoleniowa krok po kroku. Poradnik Kursanta - 1 - Platforma szkoleniowa krok po kroku Poradnik Kursanta PORA - 2 - Jeśli masz problemy z uruchomieniem Platformy szkoleniowej warto sprawdzić poprawność poniższych konfiguracji: - 3 - SPRZĘT Procesor

Bardziej szczegółowo

Laboratorium z Grafiki InŜynierskiej CAD. Rozpoczęcie pracy z AutoCAD-em. Uruchomienie programu

Laboratorium z Grafiki InŜynierskiej CAD. Rozpoczęcie pracy z AutoCAD-em. Uruchomienie programu Laboratorium z Grafiki InŜynierskiej CAD W przygotowaniu ćwiczeń wykorzystano m.in. następujące materiały: 1. Program AutoCAD 2010. 2. Graf J.: AutoCAD 14PL Ćwiczenia. Mikom 1998. 3. Kłosowski P., Grabowska

Bardziej szczegółowo

4.6 OpenOffice Draw tworzenie ilustracji

4.6 OpenOffice Draw tworzenie ilustracji 4-82 4.6 OpenOffice Draw tworzenie ilustracji 4.6.1 Podstawowe informacje o grafice komputerowej Istnieją dwa rodzaje grafiki komputerowej: mapy bitowe (grafika rastrowa), grafiki wektorowe. Mapy bitowe

Bardziej szczegółowo

Dokument zawiera podstawowe informacje o użytkowaniu komputera oraz korzystaniu z Internetu.

Dokument zawiera podstawowe informacje o użytkowaniu komputera oraz korzystaniu z Internetu. Klub Seniora - Podstawy obsługi komputera oraz korzystania z Internetu Str. 1 Dokument zawiera podstawowe informacje o użytkowaniu komputera oraz korzystaniu z Internetu. Część 3 Opis programu MS Office

Bardziej szczegółowo

Konfiguracja serwera OPC/DDE KEPSServerEX oraz środowiska Wonderware InTouch jako klienta DDE do wymiany danych

Konfiguracja serwera OPC/DDE KEPSServerEX oraz środowiska Wonderware InTouch jako klienta DDE do wymiany danych Ustawienia serwera 1. Uruchomić serwer KEPServerEX w trybie administracji 2. Wywołać ustawienia serwera 3. W zakładce Runtime Process ustawić opcję Process Mode w tryb Interactive 4. Zaakceptować ustawienia

Bardziej szczegółowo

Podstawy systemu operacyjnego Windows 7 i bezpieczne korzystanie z sieci Internet

Podstawy systemu operacyjnego Windows 7 i bezpieczne korzystanie z sieci Internet Projekt OKNO NA ŚWIAT - PRZECIWDZIAŁANIE WYKLUCZENIU CYFROWEMU W MIEŚCIE Podstawy systemu operacyjnego Windows 7 i bezpieczne korzystanie z sieci Internet Zadania do wykonania Ćwiczenie 1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Zadanie 8. Dołączanie obiektów

Zadanie 8. Dołączanie obiektów Zadanie 8. Dołączanie obiektów Edytor Word umożliwia dołączanie do dokumentów różnych obiektów. Mogą to być gotowe obiekty graficzne z galerii klipów, równania, obrazy ze skanera lub aparatu cyfrowego.

Bardziej szczegółowo

Podstawy technologii cyfrowej i komputerów

Podstawy technologii cyfrowej i komputerów BESKIDZKIE TOWARZYSTWO EDUKACYJNE Podstawy technologii cyfrowej i komputerów Budowa komputerów cz. 2 systemy operacyjne mgr inż. Radosław Wylon 2010 1 Spis treści: Rozdział I 3 1. Systemy operacyjne 3

Bardziej szczegółowo

NAGŁÓWKI, STOPKI, PODZIAŁY WIERSZA I STRONY, WCIĘCIA

NAGŁÓWKI, STOPKI, PODZIAŁY WIERSZA I STRONY, WCIĘCIA Ćwiczenie 1: NAGŁÓWKI, STOPKI, PODZIAŁY WIERSZA I STRONY, WCIĘCIA Skopiuj dowolny tekst z Internetu, np. ze strony http://www.gazeta.pl, około jednej strony objętości. Wklej tekst do nowego dokumentu Writer.

Bardziej szczegółowo

Podstawy WINDOWS 9x, 2000, XP

Podstawy WINDOWS 9x, 2000, XP - 1 - Podstawy Windows & Zarządzanie zasobami komputera opr.m r Osa Podstawy WINDOWS 9x, 2000, XP 1. System Windows składa się z następujących podstawowych elementów: ikona pulpit okno pasek zadań folder

Bardziej szczegółowo

30/01/2008. Instrukcja obsługi RoofCon Viewer

30/01/2008. Instrukcja obsługi RoofCon Viewer Instrukcja obsługi RoofCon Viewer 1 Spis treści Spis treści... Fel! Bokmärket är inte definierat. Instalacja... 3 Wybór obiektów... Fel! Bokmärket är inte definierat. PrzybliŜanie... Fel! Bokmärket är

Bardziej szczegółowo

ESSELTE EASY PRINT Pomoc

ESSELTE EASY PRINT Pomoc ESSELTE EASY PRINT Pomoc INDEX 1 Wymagania systemowe 3 1.1 Przeglądarka internetowa 3 1.2 Program Acrobat Reader 3 2 Rejestracja, logowanie i moje konto 4 2.1 Dlaczego należy się zarejestrować? 4 2.2 Jak

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja nauczyciela

Dokumentacja nauczyciela Dokumentacja nauczyciela Galeria możliwości Zajęcia komputerowe Rozkład materiału nauczania dla klasy drugiej Podręcznik z ćwiczeniami WYDAWNICTWA SZKOLNE I PEDAGOGICZNE Autor publikacji: Anna Kulesza

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY SZKOLENIOWE WORD PODSTAWOWY

MATERIAŁY SZKOLENIOWE WORD PODSTAWOWY MATERIAŁY SZKOLENIOWE WORD PODSTAWOWY 2013 Klawiatura narzędzie do wpisywania tekstu. 1. Wielkie litery piszemy z wciśniętym klawiszem SHIFT albo z włączonym klawiszem CAPSLOCK. 2. Litery typowe dla języka

Bardziej szczegółowo

FAQ: 00000003/PL Data: 14/06/2007 Konfiguracja współpracy programów PC Access i Microsoft Excel ze sterownikiem S7-200

FAQ: 00000003/PL Data: 14/06/2007 Konfiguracja współpracy programów PC Access i Microsoft Excel ze sterownikiem S7-200 Za pomocą oprogramowania PC Access oraz programu Microsoft Excel moŝliwa jest prosta wizualizacja programów wykonywanych na sterowniku SIMATIC S7-200. PC Access umoŝliwia podgląd wartości zmiennych oraz

Bardziej szczegółowo

Otwórz okno na Świat

Otwórz okno na Świat Otwórz okno na Świat Poradnik dla Seniora Jak korzystać z komputera i Internetu Ten projekt został zrealizowany przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej. Projekt lub publikacja odzwierciedlają jedynie

Bardziej szczegółowo

Podręcznik użytkownika programu. Ceremonia 3.1

Podręcznik użytkownika programu. Ceremonia 3.1 Podręcznik użytkownika programu Ceremonia 3.1 1 Spis treści O programie...3 Główne okno programu...4 Edytor pieśni...7 Okno ustawień programu...8 Edycja kategorii pieśni...9 Edytor schematów slajdów...10

Bardziej szczegółowo

Edytor tekstu Notatnik

Edytor tekstu Notatnik Temat: komputerowe pisanie w edytorze tekstu 1 (pierwsze dokumenty tekstowe) Edytor tekstu umożliwia tworzenie dokumentu tekstowego, jego wielokrotne redagowanie (pisanie, modyfikowanie istniejącego tekstu,

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja GUI programu KAMELEON ERP ver. 8

Dokumentacja GUI programu KAMELEON ERP ver. 8 Dokumentacja GUI programu KAMELEON ERP ver. 8 Spis treści WSTĘP... 4 PROGRAM GŁÓWNY... 4 MENU POMOCNICZE... 5 MENU APLIKACJI... 6 SEKCJE... 6 Dodanie nowej sekcji... 7 Ukrywanie sekcji... 7 Przesuwanie

Bardziej szczegółowo

FAQ: 00000042/PL Data: 3/07/2013 Konfiguracja współpracy programów PC Access i Microsoft Excel ze sterownikiem S7-1200

FAQ: 00000042/PL Data: 3/07/2013 Konfiguracja współpracy programów PC Access i Microsoft Excel ze sterownikiem S7-1200 Spis treści 1 Opis zagadnienia omawianego w dokumencie.. 2 2 Wstęp do nowego projektu..... 3 2.1 Nowy projekt... 3 2.2 Dodanie nowego urządzenia... 4 3 Program w main... 6 4 Program PC Access.... 8 4.1

Bardziej szczegółowo

Przykład 1 wałek MegaCAD 2005 2D przykład 1 Jest to prosty rysunek wałka z wymiarowaniem. Założenia: 1) Rysunek z branży mechanicznej; 2) Opracowanie w odpowiednim systemie warstw i grup; Wykonanie 1)

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do programowania w języku Visual Basic. Podstawowe instrukcje języka

Wprowadzenie do programowania w języku Visual Basic. Podstawowe instrukcje języka Wprowadzenie do programowania w języku Visual Basic. Podstawowe instrukcje języka 1. Kompilacja aplikacji konsolowych w środowisku programistycznym Microsoft Visual Basic. Odszukaj w menu startowym systemu

Bardziej szczegółowo

WYKONANIE APLIKACJI OKIENKOWEJ OBLICZAJĄCEJ SUMĘ DWÓCH LICZB W ŚRODOWISKU PROGRAMISTYCZNYM. NetBeans. Wykonał: Jacek Ventzke informatyka sem.

WYKONANIE APLIKACJI OKIENKOWEJ OBLICZAJĄCEJ SUMĘ DWÓCH LICZB W ŚRODOWISKU PROGRAMISTYCZNYM. NetBeans. Wykonał: Jacek Ventzke informatyka sem. WYKONANIE APLIKACJI OKIENKOWEJ OBLICZAJĄCEJ SUMĘ DWÓCH LICZB W ŚRODOWISKU PROGRAMISTYCZNYM NetBeans Wykonał: Jacek Ventzke informatyka sem. VI 1. Uruchamiamy program NetBeans (tu wersja 6.8 ) 2. Tworzymy

Bardziej szczegółowo

Dodanie nowej formy do projektu polega na:

Dodanie nowej formy do projektu polega na: 7 Tworzenie formy Forma jest podstawowym elementem dla tworzenia interfejsu użytkownika aplikacji systemu Windows. Umożliwia uruchomienie aplikacji, oraz komunikację z użytkownikiem aplikacji. W trakcie

Bardziej szczegółowo

Metody stosowane w komputerowym rysowaniu

Metody stosowane w komputerowym rysowaniu Temat 7 Metody stosowane w komputerowym rysowaniu 1. Zaznaczamy fragment rysunku i przenosimy go w inne miejsce 2. Wycinamy, kopiujemy i wklejamy fragment rysunku, wykorzystując Schowek 3. Korzystamy z

Bardziej szczegółowo

W niniejszym samouczku przedstawiono sposób tworzenia logo dla wymyślonej kawiarni. Tak będzie wyglądać ostateczny efekt pracy:

W niniejszym samouczku przedstawiono sposób tworzenia logo dla wymyślonej kawiarni. Tak będzie wyglądać ostateczny efekt pracy: Tworzenie logo Witamy w programie CorelDRAW, wszechstronnym programie do tworzenia rysunków wektorowych i projektów graficznych przeznaczonym dla profesjonalnych grafików. W niniejszym samouczku przedstawiono

Bardziej szczegółowo

Tworzenie dokumentacji 2D

Tworzenie dokumentacji 2D Tworzenie dokumentacji 2D Tworzenie dokumentacji technicznej 2D dotyczy określonej części (detalu), uprzednio wykonanej w przestrzeni trójwymiarowej. Tworzenie rysunku 2D rozpoczynamy wybierając z menu

Bardziej szczegółowo

Edytor tekstu MS Office Word

Edytor tekstu MS Office Word Edytor tekstu program komputerowy ukierunkowany zasadniczo na samo wprowadzanie lub edycję tekstu, a nie na nadawanie mu zaawansowanych cech formatowania (do czego służy procesor tekstu). W zależności

Bardziej szczegółowo

MGA Sp. z o.o. 87-100 Toruń ul. Piaskowa 6

MGA Sp. z o.o. 87-100 Toruń ul. Piaskowa 6 +48 56 66 24 700 +48 56 69 26 998 info@mga.com.pl MGA V3 Third Edition Menu formatki W momencie otwarcia dowolnej formatki menu główne zostaje zastąpione przez menu formatki, które zawiera standardowo

Bardziej szczegółowo

1. Uruchom program DrawIt 2. Pojawi się okno powitalne programu DrawIt (Welcome to DrawIt 2.2b for Windows).

1. Uruchom program DrawIt 2. Pojawi się okno powitalne programu DrawIt (Welcome to DrawIt 2.2b for Windows). 1. Uruchom program DrawIt 2. Pojawi się okno powitalne programu DrawIt (Welcome to DrawIt 2.2b for Windows). Rys. 1 Okno powitalne programu 4. Kliknij na ikonę Horizontal, co oznacza, że położenie rysunku

Bardziej szczegółowo

Windows XP - lekcja 3 Praca z plikami i folderami Ćwiczenia zawarte w tym rozdziale pozwolą na tworzenie, usuwanie i zarządzanie plikami oraz folderami znajdującymi się na dysku twardym. Jedną z nowości

Bardziej szczegółowo

5.4. Tworzymy formularze

5.4. Tworzymy formularze 5.4. Tworzymy formularze Zastosowanie formularzy Formularz to obiekt bazy danych, który daje możliwość tworzenia i modyfikacji danych w tabeli lub kwerendzie. Jego wielką zaletą jest umiejętność zautomatyzowania

Bardziej szczegółowo

Rys. 1. Rozpoczynamy rysunek pojedynczej części

Rys. 1. Rozpoczynamy rysunek pojedynczej części Inventor cw1 Otwieramy nowy rysunek typu Inventor Part (ipt) pojedyncza część. Wykonujemy to następującym algorytmem, rys. 1: 1. Na wstędze Rozpocznij klikamy nowy 2. W oknie dialogowym Nowy plik klikamy

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z zajęć komputerowych w kl. IV Szkoły Podstawowej nr 2 w Prabutach

Wymagania edukacyjne z zajęć komputerowych w kl. IV Szkoły Podstawowej nr 2 w Prabutach 1 Wymagania edukacyjne z zajęć komputerowych w kl. IV Szkoły Podstawowej nr 2 w Prabutach Ocena niedostateczna nie zna regulaminu pracowni nie wymieni 3 dowolnych punktów regulaminu nie dba o porządek

Bardziej szczegółowo

Szkolenie dla nauczycieli SP10 w DG Operacje na plikach i folderach, obsługa edytora tekstu ABC. komputera dla nauczyciela. Materiały pomocnicze

Szkolenie dla nauczycieli SP10 w DG Operacje na plikach i folderach, obsługa edytora tekstu ABC. komputera dla nauczyciela. Materiały pomocnicze ABC komputera dla nauczyciela Materiały pomocnicze 1. Czego się nauczysz? Uruchamianie i zamykanie systemu: jak zalogować się do systemu po uruchomieniu komputera, jak tymczasowo zablokować komputer w

Bardziej szczegółowo

Przewodnik... Tworzenie Landing Page

Przewodnik... Tworzenie Landing Page Przewodnik... Tworzenie Landing Page Spis treści Kreator strony landing page Stwórz stronę Zarządzaj stronami 2 Kreator strony landing page Kreator pozwala stworzyć własną stronę internetową z unikalnym

Bardziej szczegółowo

2. Podstawy narzędzia Application Builder, budowa strony, kreatory aplikacji

2. Podstawy narzędzia Application Builder, budowa strony, kreatory aplikacji 2. Podstawy narzędzia Application Builder, budowa strony, kreatory aplikacji 1. Utwórz aplikację ze skoroszytu emp_prac.csv. W tym celu wykonaj poniższe czynności: a. Zaloguj się do systemu APEX jako użytkownik

Bardziej szczegółowo

ANDROID CMS dla urządzeń z systemem Android instrukcja użytkownika

ANDROID CMS dla urządzeń z systemem Android instrukcja użytkownika ANDROID CMS dla urządzeń z systemem Android instrukcja użytkownika Instrukcja użytkownika wersja 1.0 (Styczeń 2012) Instrukcja dla programu w wersji 3.0.9 1 Spis treści 1 WSTĘP... 3 1.1 Opis systemu...

Bardziej szczegółowo

PC0060. ADAPTER Kabel Easy Copy PC-Link USB 2.0 Proste kopiowanie, bez instalacji. Instrukcja obsługi

PC0060. ADAPTER Kabel Easy Copy PC-Link USB 2.0 Proste kopiowanie, bez instalacji. Instrukcja obsługi PC0060 ADAPTER Kabel Easy Copy PC-Link USB 2.0 Proste kopiowanie, bez instalacji Instrukcja obsługi Rozdział 1 Produkt 1.1 Instrukcja Produkt PC0060 to najlepsze rozwiązanie w zakresie przesyłania danych.

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA INSTALACJI I URUCHOMIENIA PROGRAMÓW FINKA DOS W SYSTEMACH 64 bit

INSTRUKCJA INSTALACJI I URUCHOMIENIA PROGRAMÓW FINKA DOS W SYSTEMACH 64 bit INSTRUKCJA INSTALACJI I URUCHOMIENIA PROGRAMÓW FINKA DOS W SYSTEMACH 64 bit W celu uruchomienia programów DOS na Windows 7 Home Premium 64 bit lub Windows 8/8.1 można wykorzystać programy DoxBox oraz D-Fend

Bardziej szczegółowo

Grafika komputerowa. Zajęcia 7

Grafika komputerowa. Zajęcia 7 Grafika komputerowa Zajęcia 7 Wygląd okna aplikacji programu Corel PhotoPaint Źródło: Podręcznik uŝytkownika pakietu CorelDRAW Graphics Suite 12 Tworzenie nowego obrazka Wybór trybu kolorów Określenie

Bardziej szczegółowo

Temat 10 : Poznajemy zasady pracy w edytorze tekstu Word.

Temat 10 : Poznajemy zasady pracy w edytorze tekstu Word. Temat 10 : Poznajemy zasady pracy w edytorze tekstu Word. 1. Edytor tekstu WORD to program (edytor) do tworzenia dokumentów tekstowych (rozszerzenia:.doc (97-2003),.docx nowszy). 2. Budowa okna edytora

Bardziej szczegółowo

Tworzenie formularzy w Microsoft Office Word 2007

Tworzenie formularzy w Microsoft Office Word 2007 Tworzenie formularzy w Microsoft Office Word 2007 Opublikowano: 5 kwietnia 2007 Autor: Michał Staniszewski W życiu codziennym często wypełniamy różnego rodzaju formularze, podania i coraz częściej mają

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4: PIERWSZE KROKI

Rozdział 4: PIERWSZE KROKI Rozdział 4: PIERWSZE KROKI 4. Pierwsze kroki 4.1. Uruchomienie programu Program najłatwiej uruchomić za pośrednictwem skrótu na pulpicie, choć równie dobrze możemy tego dokonać poprzez Menu Start systemu

Bardziej szczegółowo

O czym należy pamiętać?

O czym należy pamiętać? O czym należy pamiętać? Podczas pracy na płaszczyźnie możliwe jest wprowadzanie współrzędnych punktów w następujących układach: - układ współrzędnych kartezjańskich: x, y służy do rysowania odcinków o

Bardziej szczegółowo

Laboratorium 050. Crystal Reports. Ćwiczenie 1. Otwarte pozycje

Laboratorium 050. Crystal Reports. Ćwiczenie 1. Otwarte pozycje Laboratorium 050 Crystal Reports Ćwiczenie 1 Otwarte pozycje 1. Uruchomić Microsoft.NET 2. Wybrać New Project, preferowany język (np. VB), Reporting, Crystal Reports Application i w polu Name (nazwa projektu)

Bardziej szczegółowo

Tematy lekcji zajęć komputerowych klasa 4a grupa 1

Tematy lekcji zajęć komputerowych klasa 4a grupa 1 Tematy lekcji zajęć komputerowych klasa 4a grupa 1 1 Program nauczania. Przedmiotowy system oceniania. Regulamin pracowni komputerowej. - 7 punktów regulaminu potrafi powiedzieć, czego się będzie uczył

Bardziej szczegółowo

Rozwiązanie ćwiczenia 6a

Rozwiązanie ćwiczenia 6a Rozwiązanie ćwiczenia 6a Aby ponumerować strony: 1. Ustaw kursor tekstowy na pierwszej stronie dokumentu Polska_broszura.doc i kliknij przycisk Numer strony na karcie Wstawianie w grupie Nagłówek i stopka.

Bardziej szczegółowo

1. Włączamy listę wielopoziomową: rozwijamy trzecią ikonę do włączania list i wybieramy wzór:

1. Włączamy listę wielopoziomową: rozwijamy trzecią ikonę do włączania list i wybieramy wzór: Wskazówki do wykonania Ćwiczenia 2 (Word 2007) ze strony http://logika.uwb.edu.pl/mg/ Wg wzoru praca do wykonania http://logika.uwb.edu.pl/mg/cw2n.pdf Część A. LISTA WIELOPOZIOMOWA Autor: dr Mariusz Giero

Bardziej szczegółowo

4.5 OpenOffice Impress tworzenie prezentacji

4.5 OpenOffice Impress tworzenie prezentacji 4-67 45 OpenOffice Impress tworzenie prezentacji Prezentacje multimedialne tworzy się zwykle za pomocą specjalnych programów do tworzenia prezentacji Gotowe prezentacje mogą być odtwarzane na ekranie komputera

Bardziej szczegółowo

Instrukcja korzystania z Systemu Telnom - Nominacje

Instrukcja korzystania z Systemu Telnom - Nominacje Instrukcja korzystania z Systemu Telnom - Nominacje Opis panelu użytkownika Pierwsze zalogowanie w systemie Procedura resetowania hasła Składanie nominacji krok po kroku System Telnom Nominacje znajduje

Bardziej szczegółowo

Instrukcja instalacji oprogramowania Flow!Works na komputerze z systemem Windows 7

Instrukcja instalacji oprogramowania Flow!Works na komputerze z systemem Windows 7 Instrukcja instalacji oprogramowania Flow!Works na komputerze z systemem Windows 7 W celu zainstalowania oprogramowania należy: 1. Wyłączyć kontrolę konta użytkownika: Uwaga! Pominięcie tego kroku spowoduje

Bardziej szczegółowo

Rozdział II. Praca z systemem operacyjnym

Rozdział II. Praca z systemem operacyjnym Rozdział II Praca z systemem operacyjnym 55 Rozdział III - System operacyjny i jego hierarchia 2.2. System operacyjny i jego życie Jak już wiesz, wyróżniamy wiele odmian systemów operacyjnych, które różnią

Bardziej szczegółowo

Praca z tekstem: WORD Listy numerowane, wstawianie grafiki do pliku

Praca z tekstem: WORD Listy numerowane, wstawianie grafiki do pliku Praca z tekstem: WORD Listy numerowane, wstawianie grafiki do pliku W swoim folderze utwórz folder o nazwie 29_10_2009, wszystkie dzisiejsze zadania wykonuj w tym folderze. Na dzisiejszych zajęciach nauczymy

Bardziej szczegółowo

Visual Basic w programie Excel dla Windows

Visual Basic w programie Excel dla Windows Visual Basic w programie Excel dla Windows Ćwiczenie nr 1 Makrodefinicje. Zakres ćwiczenia: Nagrywanie, odtwarzanie, modyfikowanie i upraszczanie makrodefinicji. Makrodefinicje lokalne i globalne. Przyporządkowanie

Bardziej szczegółowo

Jak uzyskać efekt 3D na zdjęciach z wykorzystaniem programu InkScape

Jak uzyskać efekt 3D na zdjęciach z wykorzystaniem programu InkScape Jak uzyskać efekt 3D na zdjęciach z wykorzystaniem programu InkScape Program InkScape jest bezpłatnym polskojęzycznym programem grafiki wektorowej do pobrania ze strony http://www.dobreprogramy.pl/inkscape,program,windows,12218.html.

Bardziej szczegółowo

Instrukcja użytkowania

Instrukcja użytkowania Instrukcja użytkowania Aby skutecznie pracować z programem Agrinavia Map należy zrozumieć zasadę interfejsu aplikacji. Poniżej można odszukać zasady działania Agrinavia Map. Szczegółowe informacje na temat

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET RZESZOWSKI KATEDRA INFORMATYKI

UNIWERSYTET RZESZOWSKI KATEDRA INFORMATYKI UNIWERSYTET RZESZOWSKI KATEDRA INFORMATYKI LABORATORIUM TECHNOLOGIA SYSTEMÓW INFORMATYCZNYCH W BIOTECHNOLOGII Aplikacja bazodanowa: Cz. II Rzeszów, 2010 Strona 1 z 11 APLIKACJA BAZODANOWA MICROSOFT ACCESS

Bardziej szczegółowo