Analiza bioróżnorodności wybranych populacji pszczoły miodnej

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Analiza bioróżnorodności wybranych populacji pszczoły miodnej"

Transkrypt

1 Zakład Pszczelnictwa w Puławach Pracownia Hodowli Pszczół Zakład Hodowli Roślin Ogrodniczych Pracownia Niekonwencjonalnych Metod Hodowli Roślin Instytut Ogrodnictwa w Skierniewicach Analiza bioróżnorodności wybranych populacji pszczoły miodnej Opracowanie zbiorowe pod redakcją: dr Dariusz Gerula* Pozostali autorzy: dr Bogumiła Badek, dr hab. Małgorzata Bieńkowska prof. IO, dr Beata Panasiuk, mgr Paweł Węgrzynowicz *autor do korespondencji Opracowanie przygotowane w ramach zadania 4.2: Ocena bioróżnorodności owadów zapylających i pożytków pszczelich Programu Wieloletniego: Działania na rzecz poprawy konkurencyjności i innowacyjności sektora ogrodniczego z uwzględnieniem jakości i bezpieczeństwa żywności oraz ochrony środowiska naturalnego finansowanego przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Puławy 2016 Instytut Ogrodnictwa, Skierniewice Strona: 1 z 6

2 1. Wstęp Na drodze ewolucji naturalnej wykształciło się wiele gatunków roślin i zwierząt, tworząc bogactwo życia określane mianem bioróżnorodności. Zasadniczo można wyróżnić trzy poziomy bioróżnorodności: ponadgatunkową, czyli bogactwo ekosystemów i siedlisk, międzygatunkową i wewnątrzgatunkową. W chwili obecnej obserwuje się utratę bioróżnorodności na każdym poziomie, a winę za to przypisuje się bezpośredniej lub pośredniej działalności człowieka. Z punktu widzenia hodowli zwierząt utrata różnorodności wewnątrzgatunkowej jest bardzo istotna, ponieważ prowadzi do uszczuplenia zasobów genetycznych zwierząt gospodarskich. Bogactwo puli genowej w populacji jest źródłem zdolności adaptacyjnych i gwarantem powodzenia prac hodowlanych. W strefie klimatu umiarkowanego Europy środkowej zapylaczami roślin entomofilnych, są owady z nadrodziny pszczół (Apiodea). Spośród nich gatunkiem o największym znaczeniu gospodarczym jest pszczoła miodna (Apis mellifera L.). Pszczoła miodna jest gatunkiem hodowlanym, utrzymywanym głównie w warunkach gospodarstw pasiecznych. Do II Wojny Światowej na większym obszarze Polski obserwowano naturalne występowanie pszczół rasy (podgatunku) środkowoeuropejskiej A.m mellifera L., a na południu kraju również rasy kraińskiej A. m. carnica Pollm. W późniejszym okresie prowadzony na szeroką skalę import pszczół należących do tych samych podgatunków, ale o innych cechach użytkowych jak również innych ras ( np. Apis mellifera caucasica Gorb.) spowodował stopniowe wypieranie populacji rodzimych. Pszczoły, pierwotnie występujące w Polsce, zostały włączone do programów ochrony zasobów genowych, a ich ochrona jest jednym z priorytetów Krajowego Programu Hodowli Pszczół. Różne populacje pszczół różnią się pod względem genetycznym, jak i morfologicznym. Posiadają też różne cechy użytkowe, których przydatność ujawnia się w odpowiednich warunkach klimatyczno-pożytkowych. Ich odrębność można oznaczyć wykonując badania morfometryczne niektórych części ich ciała, oraz wykorzystując bardzo czułe metody molekularne. 2. Cel zadania Celem badań jest ocena bioróżnorodności hodowlanych populacji pszczoły miodnej poprzez analizę zróżnicowania genetycznego i morfometrycznego. 3. Materiał i metody a) Analizy molekularne. W 2016 roku do badań zebrano 141 prób pszczół z rodzin pszczelich rasy kraińskiej, należących do 8 linii hodowlanych. Następnie wyizolowano DNA pszczół (zestaw EXTRACTME DNA Tissue Kit, DNA-Gdańsk). Jedną rodzinę pszczelą reprezentowały próby uzyskane z pięciu osobników. Do oceny zróżnicowania genetycznego linii hodowlanych na poziomie molekularnym zastosowano metodę SSR- PCR, z użyciem sześciu par starterów mikrosatelitarnych (Solignac i inni 2007): A007, A088, Ap043, Ap103, Ap226, Ap249. Dane przeanalizowano za pomocą programu GenAlEx, w celu wyznaczenia parametrów statystycznych opisujących stopień zróżnicowania lub/i pokrewieństwa genetycznego pomiędzy badanymi liniami hodowlanymi i rodzinami Instytut Ogrodnictwa, Skierniewice Strona: 2 z 6

3 pszczelimi (analiza wariancji molekularnej AMOVA). Na podstawie otrzymanych wartości dystansu genetycznego przeprowadzono analizę głównych współrzędnych (PCoA principal coordinate analysis), umożliwiającą graficzne przedstawienie związku pomiędzy zróżnicowaniem molekularnym a odległością genetyczną pomiędzy analizowanymi próbami. b) Analiza morfometryczna. Do badań morfometrycznych pobrano pszczoły z tych samych rodzin, z których pobierano osobniki do badań molekularnych. Ocenę czystości rasowej matek pszczelich wykonano na podstawie użyłkowania prawego skrzydła, pierwszej pary u robotnic (morfometria geometryczna). Z każdej próby wypreparowano po 20 prawych skrzydeł pierwszej pary i wprawiono w ramki do przezroczy. Tak przygotowane preparaty zeskanowano do plików cyfrowych o dużej rozdzielczości i poddano analizie programem do automatycznego oznaczania punktów przecięcia się żyłek. Następnie poddawano je weryfikacji wykonując analizę kanoniczną (CCA- Canonical Correlation Analysis) w oparciu o wskaźniki różnicujące je od populacji wzorcowej (Gerula i inni 2009). 4. Wyniki Badanie zróżnicowania genetycznego wybranych populacji pszczół na podstawie analiz molekularnych. W każdej linii hodowlanej stwierdzono zarówno rodziny pszczele blisko spokrewnione genetycznie ze sobą jak i te, u których stwierdzono odmienność genetyczną. Szczegółowe dane wraz z zaznaczonym kolorem czerwonym obszary skupiające rodziny o najbliższym pokrewieństwie genetycznym przedstawia (Ryc. 1 A, B, C, D, E, F, G, H). Rycina 1. Analiza głównych współrzędnych na podstawie wartości dystansu genetycznego pomiędzy rodzinami odpowiednich linii hodowlanych: (A)- Aga A, (B)- Wineta W, (C)- DobraS D1, (D)- DobraK D2, (E)-Karpatka K, (F)- Kujawska Ku, (G)- Wanda Wa, (H)- Alpejka Al. Instytut Ogrodnictwa, Skierniewice Strona: 3 z 6

4 Jedną z miar zróżnicowania genetycznego populacji jest indeks utrwalenia alleli Fst., który pokazuje jak silnie dane allele są utrwalone. Najmniej zróżnicowaną linią hodowlaną okazała się Wineta i Kujawska indeks Fst odpowiednio 0,027 i 0,044. W pozostałych populacjach indeks ten był przeciętny i wynosił 0,058-0,117 (Ryc. 2). Najwyższy indeks utrwalenia (0,117), czyli największe zróżnicowanie genetyczne zaobserwowano w linii hodowlanej Dobra1, jedynej rodzimej populacji pszczół kraińskich, gdzie 92% całkowitego zróżnicowania molekularnego stanowiły różnice osobnicze, natomiast 8% decydowało o różnicach pomiędzy rodzinami pszczelimi. Instytut Ogrodnictwa, Skierniewice Strona: 4 z 6

5 Rycina 2. Zróżnicowanie genetyczne wewnątrz populacji, indeks utrwalenia alleli (Fst) w badanych populacjach hodowlanych pszczoły miodnej: (A)- Aga A, (B)- Wineta W, (C)- DobraS D1, (D)- DobraK D2, (E)-Karpatka K, (F)- Kujawska Ku, (G)- Wanda Wa, (H)- Alpejka Al. 0,25 0,2 A W 0,15 0,1 0,05 0,08 0,027 0,117 0,072 0,058 0,044 0,097 0,112 D1 D2 K Ku Wa Al. 0 A W D1 D2 K Ku Wa Al. Ocena pokrewieństwa wybranych linii hodowlanych na podstawie analizy polimorfizmu DNA, oraz ocena zróżnicowania na podstawie badań morfometrycznych. Analiza wariancji molekularnej wykazała, że badane linie są przeciętnie spokrewnione (Ryc.3 A). Najbliższe pokrewieństwo stwierdzono pomiędzy liniami (D1) i (K), natomiast najodleglejsze pomiędzy liniami (D1) i (W). Rycina 3. A- Zróżnicowanie genetyczne między populacjami pszczoły miodnej; B- Zróżnicowanie morfometryczne między populacjami pszczoły miodnej: (A)- Aga A, (B)- Wineta W, (C)- DobraS D1, (D)- DobraK D2, (E)- Karpatka K, (F)- Kujawska Ku, (G)- Wanda Wa, (H)- Alpejka Al. Analizując zespół cech na skrzydłach (wzajemne położenie względem siebie 19 punktów przecięcia się żyłek) stwierdzono, że wszystkie badane linie pszczół są czyste rasowo. Zdyskwalifikowano tylko 1 próbę pszczół z linii (K). Na potrzeby wyrażenia Instytut Ogrodnictwa, Skierniewice Strona: 5 z 6

6 zmienności układu żyłek na skrzydłach robotnic w rodzinach pszczelich opracowano wskaźnik średniego odchylenia od średniego pierwiastka kanonicznego. Na rycinie 3 B przedstawiono podobieństwo badanych linii hodowlanych na podstawie obrazu skrzydeł, natomiast rycina 4 przedstawia wskaźniki zmienności w poszczególnych populacjach pszczół. Niektóre populacje pszczół, u których zaobserwowano niskie zróżnicowanie genetyczne (Ryc. 2 słupki w kolorze czerwonym) cechuje również niskie zróżnicowanie morfometryczne (Ryc. 4), a współczynnik korelacji Pearsona pomiędzy wskaźnikami wynosi R = 0,63. Rycina 4. Zróżnicowanie morfometryczne wewnątrz populacji, średnie odchylenie od średniego pierwiastka kanonicznego w badanych populacjach hodowlanych pszczoły miodnej: (A)- Aga A, (B)- Wineta W, (C)-DobraS D1, (D)- DobraK D2, (E)-Karpatka K, (F)- Kujawska Ku, (G)- Wanda Wa, (H)- Alpejka Al. 1,4 1,41 1,2 A 1 0,8 0,6 0,4 0,9 0,33 0,54 0,62 0,75 0,5 0,84 W D1 D2 K Ku Wa 0,2 Al. 0 A W D1 D2 K Ku Wa Al. 5. Podsumowanie i wnioski Wykonano analizę zróżnicowania genetycznego wewnątrz wybranych populacji pszczół kraińskich na podstawie analiz molekularnych. Wskaźniki utrwalenia alleli w populacjach (Fst) świadczą o przeciętnym lub niskim zróżnicowaniu genetycznym badanych populacji pszczół. Na podstawie analizy polimorfizmu DNA stwierdzono średni poziom pokrewieństwa wybranych linii hodowlanych. Analiza czystości rasowej i stopnia zróżnicowania fenotypowego wybranych populacji pszczół na podstawie pomiarów morfometrycznych świadczy o wysokim poziomie cech podgatunkowych. 6. Literatura Gerula D, Tofilski A, Węgrzynowicz P, Skowronek W (2009) Computer-assisted discrimination of honey bee subspecies used for breeding in Poland. Journal of Apicultural Science 53: Solignac M, Zhang L, Mougel F, Li B, Vautrin D, Monnerot M, Cornuet JM, Worley KC, Weinstock GM, Gibbs RA (2007). The genome of Apis mellifera: dialog between linkage mapping and sequence assembly. Genome biology 8(3): 403. Instytut Ogrodnictwa, Skierniewice Strona: 6 z 6

Ocena przydatności trzech metod monitoringu poziomu porażenia rodzin pszczelich przez pasożyta Varroa destructor

Ocena przydatności trzech metod monitoringu poziomu porażenia rodzin pszczelich przez pasożyta Varroa destructor Ocena przydatności trzech metod monitoringu poziomu porażenia rodzin pszczelich przez pasożyta Varroa destructor PRACOWNIA HODOWLI PSZCZÓŁ Zakład Pszczelnictwa IO w Puławach Paweł Węgrzynowicz, Małgorzata

Bardziej szczegółowo

Wstępna ocena bioróżnorodności pszczołowatych w rejonach intensywnych upraw rzepaku ozimego. Mikołaj Borański Zbigniew Kołtowski Dariusz Teper

Wstępna ocena bioróżnorodności pszczołowatych w rejonach intensywnych upraw rzepaku ozimego. Mikołaj Borański Zbigniew Kołtowski Dariusz Teper Wstępna ocena bioróżnorodności pszczołowatych w rejonach intensywnych upraw rzepaku ozimego Mikołaj Borański Zbigniew Kołtowski Dariusz Teper Działania na rzecz poprawy konkurencyjności i innowacyjności

Bardziej szczegółowo

Znaczenia pszczoły miodnej na świecie - w gospodarce człowieka i dla środowiska.

Znaczenia pszczoły miodnej na świecie - w gospodarce człowieka i dla środowiska. Znaczenia pszczoły miodnej na świecie - w gospodarce człowieka i dla środowiska. Konferencja pn. Ochrona owadów zapylających warunkiem zachowania ekosystemów i produkcji żywności Definicja pszczoły Pszczoły

Bardziej szczegółowo

Linie pszczół rasy środkowoeuropejskiej - program ochrony zasobów genetycznych

Linie pszczół rasy środkowoeuropejskiej - program ochrony zasobów genetycznych Linie pszczół rasy środkowoeuropejskiej - program ochrony zasobów genetycznych W porównaniu z innymi krajami, polskie programy ochrony zasobów genetycznych pszczół działają bardzo dobrze i sprawnie. Ponadto

Bardziej szczegółowo

MARKERY MIKROSATELITARNE

MARKERY MIKROSATELITARNE MARKERY MIKROSATELITARNE Badania laboratoryjne prowadzone w Katedrze Genetyki i Ogólnej Hodowli Zwierząt SGGW w ramach monitoringu genetycznego wykorzystują analizę genetyczną markerów mikrosatelitarnych.

Bardziej szczegółowo

Jaki koń jest nie każdy widzi - genomika populacji polskich ras koni

Jaki koń jest nie każdy widzi - genomika populacji polskich ras koni Jaki koń jest nie każdy widzi - genomika populacji polskich ras koni Gurgul A., Jasielczuk I., Semik-Gurgul E., Pawlina-Tyszko K., Szmatoła T., Bugno-Poniewierska M. Instytut Zootechniki PIB Zakład Biologii

Bardziej szczegółowo

CECHY ILOŚCIOWE PARAMETRY GENETYCZNE

CECHY ILOŚCIOWE PARAMETRY GENETYCZNE CECHY ILOŚCIOWE PARAMETRY GENETYCZNE Zarządzanie populacjami zwierząt, ćwiczenia V Dr Wioleta Drobik Rodzaje cech Jakościowe o prostym dziedziczeniu uwarunkowane zwykle przez kilka genów Słaba podatność

Bardziej szczegółowo

Badania genetyczne nad populacją jelenia w północno-wschodniej Polsce

Badania genetyczne nad populacją jelenia w północno-wschodniej Polsce Badania genetyczne nad populacją jelenia w północno-wschodniej Polsce Magdalena Niedziałkowska, Bogumiła Jędrzejewska, Jan Marek Wójcik Instytut Biologii Ssaków PAN w Białowieży Cele badań 1) Poznanie

Bardziej szczegółowo

Praca hodowlana. Wartość użytkowa, wartość hodowlana i selekcja bydła

Praca hodowlana. Wartość użytkowa, wartość hodowlana i selekcja bydła Praca hodowlana Wartość użytkowa, wartość hodowlana i selekcja bydła Duże zróżnicowanie, obserwowane w zakresie wydajności poszczególnych krów w obrębie rasy, zależy od wielu czynników genetycznych i środowiskowych.

Bardziej szczegółowo

DOBÓR. Kojarzenie, depresja inbredowa, krzyżowanie, heterozja

DOBÓR. Kojarzenie, depresja inbredowa, krzyżowanie, heterozja DOBÓR Kojarzenie, depresja inbredowa, krzyżowanie, heterozja SELEKCJA grupa osobników obu płci, która ma zostać rodzicami następnego pokolenia DOBÓR OSOBNIKÓW DO KOJARZEŃ POSTĘP HODOWLANY następne pokolenie

Bardziej szczegółowo

Wykaz linii hodowlanych pszczół dla których otwarto księgi - matki pszczele 2016

Wykaz linii hodowlanych pszczół dla których otwarto księgi - matki pszczele 2016 Wykaz linii hodowlanych pszczół dla których otwarto księgi - matki pszczele 2016 W ramach mechanizmu "Wsparcie Rynku Produktów Pszczelich" określone zostały warunki zakupu matek pszczelich na refundację.

Bardziej szczegółowo

Pokrewieństwo, rodowód, chów wsobny

Pokrewieństwo, rodowód, chów wsobny Pokrewieństwo, rodowód, chów wsobny Pokrewieństwo Pokrewieństwo, z punktu widzenia genetyki, jest podobieństwem genetycznym. Im osobniki są bliżej spokrewnione, tym bardziej są podobne pod względem genetycznym.

Bardziej szczegółowo

Zmienność. środa, 23 listopada 11

Zmienność.  środa, 23 listopada 11 Zmienność http://ggoralski.com Zmienność Zmienność - rodzaje Zmienność obserwuje się zarówno między poszczególnymi osobnikami jak i między populacjami. Różnice te mogą mieć jednak różne podłoże. Mogą one

Bardziej szczegółowo

OCENA STOPNIA ZAPRÓSZENIA PRODUKTÓW PSZCZELICH PYŁKIEM KUKURYDZY

OCENA STOPNIA ZAPRÓSZENIA PRODUKTÓW PSZCZELICH PYŁKIEM KUKURYDZY Program wieloletni 2015 2020 Obszar 4. Działania na rzecz rozwoju pszczelarstwa w warunkach zmieniającego się środowiska OCENA STOPNIA ZAPRÓSZENIA PRODUKTÓW PSZCZELICH PYŁKIEM KUKURYDZY Zadanie 4.4 Zaprószenie

Bardziej szczegółowo

XLVII NAUKOWA KONFERENCJA PSZCZELARSKA MARCA 2010 SZCZEGÓŁOWY PROGRAM KONFERENCJI. 10 marca

XLVII NAUKOWA KONFERENCJA PSZCZELARSKA MARCA 2010 SZCZEGÓŁOWY PROGRAM KONFERENCJI. 10 marca XLVII NAUKOWA KONFERENCJA PSZCZELARSKA 10.00 10.15 Otwarcie konferencji 10 11 MARCA 2010 SZCZEGÓŁOWY PROGRAM KONFERENCJI 10 marca dr Krystyna Pohorecka - Dyrektor Oddziału Pszczelnictwa ISK w Puławach

Bardziej szczegółowo

54 NAUKOWA KONFERENCJA PSZCZELARSKA. 7-8 marca 2017 SZCZEGÓŁOWY PROGRAM KONFERENCJI

54 NAUKOWA KONFERENCJA PSZCZELARSKA. 7-8 marca 2017 SZCZEGÓŁOWY PROGRAM KONFERENCJI 54 NAUKOWA KONFERENCJA PSZCZELARSKA 7-8 marca 2017 SZCZEGÓŁOWY PROGRAM KONFERENCJI 7 marca 10.00 10.50 Otwarcie konferencji Dr hab. Teresa Szczęsna Kierownik Zakładu Pszczelnictwa IO w Puławach Prof. dr

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. Helena Kubicka- Matusiewicz Prof. dr hab. Jerzy PuchalskI Polska Akademia Nauk Ogród Botaniczny Centrum Zachowania Różnorodności

Prof. dr hab. Helena Kubicka- Matusiewicz Prof. dr hab. Jerzy PuchalskI Polska Akademia Nauk Ogród Botaniczny Centrum Zachowania Różnorodności Prof. dr hab. Helena Kubicka- Matusiewicz Prof. dr hab. Jerzy PuchalskI Polska Akademia Nauk Ogród Botaniczny Centrum Zachowania Różnorodności Biologicznej w Powsinie Wstęp Kraje, które ratyfikowały Konwencję

Bardziej szczegółowo

Ocena wartości hodowlanej. Dr Agnieszka Suchecka

Ocena wartości hodowlanej. Dr Agnieszka Suchecka Ocena wartości hodowlanej Dr Agnieszka Suchecka Wartość hodowlana genetycznie uwarunkowane możliwości zwierzęcia do ujawnienia określonej produkcyjności oraz zdolność przekazywania ich potomstwu (wartość

Bardziej szczegółowo

BioTe21, Pracownia Kryminalistyki i Badań Ojcostwa.

BioTe21, Pracownia Kryminalistyki i Badań Ojcostwa. Bio Kraków, dnia... EKSPERTYZA Z BADAŃ GENETYCZNYCH POKREWIEŃSTWA Nr ekspertyzy:... Badania wykonano w: Bio, Ojcostwa. Na zlecenie:... Typ wybranego testu: TIG3-16 Zlecenie z dnia:... Data otrzymania mat.

Bardziej szczegółowo

METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA

METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA AMFETAMINY Waldemar S. Krawczyk Centralne Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Głównej Policji, Warszawa (praca obroniona na Wydziale Chemii Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

WYDAJNOŚĆ MIODU PSZCZÓŁ LINII KORTÓWKA W OCENIE TERENOWEJ

WYDAJNOŚĆ MIODU PSZCZÓŁ LINII KORTÓWKA W OCENIE TERENOWEJ BIULETYN NAUKOWY Skrót: Biul. Nauk., Nr 18, 2002 WYDAJNOŚĆ MIODU PSZCZÓŁ LINII KORTÓWKA W OCENIE TERENOWEJ Jerzy Wilde 1, Maria Wilde 2, Andrzej Kobyliński 3 1 Katedra Pszczelnictwa UWM, Olsztyn 2 Pasieka

Bardziej szczegółowo

Wpływ struktury krajobrazu na przestrzenną zmienność genetyczną populacji myszy leśnej Apodemus flavicollis w północno wschodniej Polsce

Wpływ struktury krajobrazu na przestrzenną zmienność genetyczną populacji myszy leśnej Apodemus flavicollis w północno wschodniej Polsce Uniwersytet Warszawski Wydział Biologii Sylwia Czarnomska Wpływ struktury krajobrazu na przestrzenną zmienność genetyczną populacji myszy leśnej Apodemus flavicollis w północno wschodniej Polsce Autoreferat

Bardziej szczegółowo

Analiza środowiska bytowania pszczół

Analiza środowiska bytowania pszczół Instytut Ogrodnictwa w Skierniewicach Zakład Pszczelnictwa w Puławach Pracownia Hodowli Pszczół Autorzy: dr hab. Małgorzata Bieńkowska dr Dariusz Gerula dr Beata Panasiuk mgr Paweł Węgrzynowicz Ewa Skwarek

Bardziej szczegółowo

MIARY KLASYCZNE Miary opisujące rozkład badanej cechy w zbiorowości, które obliczamy na podstawie wszystkich zaobserwowanych wartości cechy

MIARY KLASYCZNE Miary opisujące rozkład badanej cechy w zbiorowości, które obliczamy na podstawie wszystkich zaobserwowanych wartości cechy MIARY POŁOŻENIA Opisują średni lub typowy poziom wartości cechy. Określają tą wartość cechy, wokół której skupiają się wszystkie pozostałe wartości badanej cechy. Wśród nich można wyróżnić miary tendencji

Bardziej szczegółowo

pod wspólnym tytułem Pszczoła a środowisko

pod wspólnym tytułem Pszczoła a środowisko Regionalny Związek Pszczelarzy w Toruniu ul. Środkowa 11 87-100 Toruń Cykl Szkoleń w Kołach Terenowych zrzeszonych w RZP Toruń pod wspólnym tytułem Pszczoła a środowisko 12 stycznia 2013 r. szkolenia :

Bardziej szczegółowo

Fizjologiczne i molekularne markery tolerancji buraka cukrowego na suszę. Dr Danuta Chołuj

Fizjologiczne i molekularne markery tolerancji buraka cukrowego na suszę. Dr Danuta Chołuj Fizjologiczne i molekularne markery tolerancji buraka cukrowego na suszę Dr Danuta Chołuj Szacunkowe straty plonu buraków cukrowych w Europie na skutek suszy kształtują się pomiędzy 5 a 30 % W jakiej fazie

Bardziej szczegółowo

52 NAUKOWA KONFERENCJA PSZCZELARSKA 11-12 MARCA 2015

52 NAUKOWA KONFERENCJA PSZCZELARSKA 11-12 MARCA 2015 52 NAUKOWA KONFERENCJA PSZCZELARSKA 11-12 MARCA 2015 11 marca SZCZEGÓŁOWY PROGRAM KONFERENCJI 10.00-10.50 Otwarcie konferencji Dr hab. Teresa Szczęsna - Kierownik Zakładu Pszczelnictwa IO Prof. dr hab.

Bardziej szczegółowo

R E G U L A M I N wpisu do ksiąg bydła hodowlanego rasy polskiej czerwonej obowiązujący od 1 stycznia 2017 r.

R E G U L A M I N wpisu do ksiąg bydła hodowlanego rasy polskiej czerwonej obowiązujący od 1 stycznia 2017 r. R E G U L A M I N wpisu do ksiąg bydła hodowlanego rasy polskiej czerwonej obowiązujący od 1 stycznia 2017 r. Regulamin został opracowany na podstawie Ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o organizacji hodowli

Bardziej szczegółowo

Na powyższe pytania, odpowiedz sobie czytelniku sam po lekturze niniejszej rozprawki.

Na powyższe pytania, odpowiedz sobie czytelniku sam po lekturze niniejszej rozprawki. Rozprawka o hodowli pszczoły Buckfast w ujęciu ustawy z dnia 29 czerwca 2007r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich, (Dz. U. z 2007r. nr 133, poz. 921). W miesięczniku Pszczelarstwo

Bardziej szczegółowo

XLVIII Naukowa Konferencja Pszczelarska w 200. rocznicę urodzin ks. dr. Jana Dzierżona Pszczyna 2011 PROGRAM SZCZEGÓŁOWY

XLVIII Naukowa Konferencja Pszczelarska w 200. rocznicę urodzin ks. dr. Jana Dzierżona Pszczyna 2011 PROGRAM SZCZEGÓŁOWY XLVIII Naukowa Konferencja Pszczelarska w 00. rocznicę urodzin ks. dr. Jana Dzierżona Pszczyna 0 PROGRAM SZCZEGÓŁOWY 4 kwietnia Rejestracja, wydawanie materiałów konferencyjnych i zakwaterowanie gości

Bardziej szczegółowo

Zad. 2.2 Poszerzenie puli genetycznej jęczmienia

Zad. 2.2 Poszerzenie puli genetycznej jęczmienia Zad. 2.2 Poszerzenie puli genetycznej jęczmienia Sprawozdanie 2016r Kierownik zadania: prof. dr hab. Jerzy H. Czembor (KCRZG) Wykonawcy: dr hab. Paweł Cz. Czembor (ZGiHR) mgr Piotr Słowacki (ZGiHR) mgr

Bardziej szczegółowo

Analiza środowiska bytowania pszczół

Analiza środowiska bytowania pszczół Zakład Pszczelnictwa w Puławach Analiza środowiska Autorzy: dr hab. Małgorzata Bieńkowska dr Dariusz Gerula dr Beata Panasiuk mgr Paweł Węgrzynowicz Ewa Skwarek Tomasz Białek Opracowanie redakcyjne: mgr

Bardziej szczegółowo

Działania NFOŚiGW dla ochrony bioróżnorodności na przykładzie wybranych projektów z zakresu ochrony przyrody

Działania NFOŚiGW dla ochrony bioróżnorodności na przykładzie wybranych projektów z zakresu ochrony przyrody Działania NFOŚiGW dla ochrony bioróżnorodności na przykładzie wybranych projektów z zakresu ochrony przyrody Leszek Jóskowiak p.o. dyrektora Departamentu Ochrony Przyrody Poznań, 25 listopada 2010 r. Różnorodność

Bardziej szczegółowo

Genetyka populacji. Ćwiczenia 7

Genetyka populacji. Ćwiczenia 7 Genetyka populacji Ćwiczenia 7 Rodowody wraz z wynikami kontroli użytkowości stanowią podstawową informację potrzebną do doskonalenia zwierząt C F X S D C F C F S D strzałka oznacza przepływ genów między

Bardziej szczegółowo

W1. Wprowadzenie. Statystyka opisowa

W1. Wprowadzenie. Statystyka opisowa W1. Wprowadzenie. Statystyka opisowa dr hab. Jerzy Nakielski Zakład Biofizyki i Morfogenezy Roślin Plan wykładu: 1. O co chodzi w statystyce 2. Etapy badania statystycznego 3. Zmienna losowa, rozkład

Bardziej szczegółowo

WYKŁADY PSZCZELARSKIE 2017 Cezary Kruk Tel Mail:

WYKŁADY PSZCZELARSKIE 2017 Cezary Kruk Tel Mail: WYKŁADY PSZCZELARSKIE 2017 Cezary Kruk Tel. 518-482-726 Mail: apis.polonia@wp.pl, cezarykruk2@wp.pl 1. Systematyka pszczół 1.1. Pszczoła wschodnia 1.2. Czerwona pszczoła z Borneo 1.3. Pszczoła olbrzymia

Bardziej szczegółowo

Dziedziczenie poligenowe

Dziedziczenie poligenowe Dziedziczenie poligenowe Dziedziczenie cech ilościowych Dziedziczenie wieloczynnikowe Na wartość cechy wpływa Komponenta genetyczna - wspólne oddziaływanie wielu (najczęściej jest to liczba nieznana) genów,

Bardziej szczegółowo

R E G U L A M I N wpisu do ksiąg bydła hodowlanego rasy simentalskiej obowiązujący od 1 lipca 2015 r.

R E G U L A M I N wpisu do ksiąg bydła hodowlanego rasy simentalskiej obowiązujący od 1 lipca 2015 r. R E G U L A M I N wpisu do ksiąg bydła hodowlanego rasy simentalskiej obowiązujący od 1 lipca 2015 r. Regulamin został opracowany na podstawie Ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o organizacji hodowli i rozrodzie

Bardziej szczegółowo

Porozumienie. w sprawie współpracy w zakresie realizacji programów ochrony zasobów genetycznych

Porozumienie. w sprawie współpracy w zakresie realizacji programów ochrony zasobów genetycznych Porozumienie w sprawie współpracy w zakresie realizacji programów ochrony zasobów genetycznych pszczół rasy środkowoeuropejskiej i kraińskiej zawarte w dniu 14.11.2014 pomiędzy: Instytutem Zootechniki-

Bardziej szczegółowo

50 NAUKOWA KONFERENCJA PSZCZELARSKA KWIETNIA 2013

50 NAUKOWA KONFERENCJA PSZCZELARSKA KWIETNIA 2013 50 NAUKOWA KONFERENCJA PSZCZELARSKA 16-18 KWIETNIA 013 16 kwietnia SZCZEGÓŁOWY PROGRAM KONFERENCJI 10.00-11.00 Otwarcie konferencji Dr hab. Teresa Szczęsna, prof. nadzw. IO Kierownik Oddziału Pszczelnictwa

Bardziej szczegółowo

XL Skierniewickie Święto Kwiatów, Owoców i Warzyw XX Targi Ogrodniczo-Rolne

XL Skierniewickie Święto Kwiatów, Owoców i Warzyw XX Targi Ogrodniczo-Rolne XL Skierniewickie Święto Kwiatów, Owoców i Warzyw XX Targi Ogrodniczo-Rolne W dniach 16 17 września 2017 r. odbyły się XL Skierniewickie Święto Kwiatów, Owoców i Warzyw oraz XX Targi Ogrodniczo-Rolne.

Bardziej szczegółowo

Rozwój branży pszczelarskiej w Polsce oraz związanych z nią usług, jako droga two-rzenia nowych miejsc pracy i rozwoju obszarów wiejskich

Rozwój branży pszczelarskiej w Polsce oraz związanych z nią usług, jako droga two-rzenia nowych miejsc pracy i rozwoju obszarów wiejskich Rozwój branży pszczelarskiej w Polsce oraz związanych z nią usług, jako droga two-rzenia nowych miejsc pracy i rozwoju obszarów wiejskich Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Stowarzyszenie Edukacja dla

Bardziej szczegółowo

Krajowy program hodowlany dla rasy polskiej czerwono-białej

Krajowy program hodowlany dla rasy polskiej czerwono-białej 1 Krajowy program hodowlany dla rasy polskiej czerwono-białej Cel hodowlany Celem realizacji programu jest odtworzenie i zachowanie bydła mlecznego rasy polskiej czerwono-białej w typie dwustronnie użytkowym

Bardziej szczegółowo

U2YŁKOW ANIE TYLNEGO SKRZYDŁA PSZCZOŁY MIODNEJ JAKO CECHA TAKSONOMICZNA

U2YŁKOW ANIE TYLNEGO SKRZYDŁA PSZCZOŁY MIODNEJ JAKO CECHA TAKSONOMICZNA PSZCZELNICZE ZESZYTY NAUKOWE ROK XXV 1981 U2YŁKOW ANIE TYLNEGO SKRZYDŁA PSZCZOŁY MIODNEJ JAKO CECHA TAKSONOMICZNA Michał G'l"omisz Oddział Pszczelnictwa ISK WSTĘP W charakteryzowaniu owadów chętnie bierze

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI

MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI Materiał informacyjny dotyczący pszczelarstwa i rynku miodu przygotowany na konferencję pszczelarską w Częstochowie Warszawa, listopad 2017 r. Spis treści 1. Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Ekosystemy do usług!

Ekosystemy do usług! Ekosystemy do usług! Adaptacje do zmian klimatu inspirowane przez różnorodność biologiczną ROZWÓJ ZRÓWNOWAŻONY W TEORII I PRAKTYCE, 5 maja 2016 r. Anna Kalinowska UCBS, UW Czy wobec skutków zmian klimatu

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy program kursu Statystyka z programem Excel (30 godzin lekcyjnych zajęć)

Szczegółowy program kursu Statystyka z programem Excel (30 godzin lekcyjnych zajęć) Szczegółowy program kursu Statystyka z programem Excel (30 godzin lekcyjnych zajęć) 1. Populacja generalna a losowa próba, parametr rozkładu cechy a jego ocena z losowej próby, miary opisu statystycznego

Bardziej szczegółowo

254 Janusz Majewski STOWARZYSZENIE EKONOMISTÓW ROLNICTWA I AGROBIZNESU

254 Janusz Majewski STOWARZYSZENIE EKONOMISTÓW ROLNICTWA I AGROBIZNESU 254 Janusz Majewski STOWARZYSZENIE EKONOMISTÓW ROLNICTWA I AGROBIZNESU Roczniki Naukowe tom XV zeszyt 4 Janusz Majewski Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie ZRÓŻNICOWANIE WYDAJNOŚCI MIODOWEJ

Bardziej szczegółowo

Europejskie i krajowe strategie dotyczące bioróżnorodności ze szczególnym uwzględnieniem owadów zapylających

Europejskie i krajowe strategie dotyczące bioróżnorodności ze szczególnym uwzględnieniem owadów zapylających Europejskie i krajowe strategie dotyczące bioróżnorodności ze szczególnym uwzględnieniem owadów zapylających Dr hab. inż. Adam Roman prof. nadzw. Szkolenie "Edukatorzy bioróżnorodności" Pawłowice, 22.06.2016

Bardziej szczegółowo

Pasieka hodowlana genetycznego doskonalenia pszczół rasy włoskiej (Apis mellifera ligustica) linii Regine

Pasieka hodowlana genetycznego doskonalenia pszczół rasy włoskiej (Apis mellifera ligustica) linii Regine Andrzej Cegiełko Pasieka Cegiełko A.M.Ligustica Władysławów 40 26-720 Policzna tel. 697 206 993 beatapszczoly@wp.pl www.pasiekacegielko.pl Pszczoły włoskie Pasieka hodowlana genetycznego doskonalenia pszczół

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Profil : Zawodowy Stopień studiów: Kierunek studiów: Turystyka i Rekreacja Specjalność: Semestr: 1 Forma studiów: stacjonarne/niestacjonarne Moduł

Bardziej szczegółowo

Zmienność genetyczna i zysk genetyczny w hodowli selekcyjnej drzew leśnych

Zmienność genetyczna i zysk genetyczny w hodowli selekcyjnej drzew leśnych Zmienność genetyczna i zysk genetyczny w hodowli selekcyjnej drzew leśnych Jan Kowalczyk, Marek Rzońca, Adam Guziejko Zakład Hodowli Lasu i Genetyki Drzew Leśnych Instytut Badawczy Leśnictwa Wprowadzenie:

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: Wybrane zagadnienia z korelacji i regresji.

Ćwiczenie: Wybrane zagadnienia z korelacji i regresji. Ćwiczenie: Wybrane zagadnienia z korelacji i regresji. W statystyce stopień zależności między cechami można wyrazić wg następującej skali: Skala Guillforda Przedział Zależność Współczynnik [0,00±0,20)

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SESJI POSTEROWYCH. Uwaga: Numery posterów odpowiadają numerom tablic. Biologia

PROGRAM SESJI POSTEROWYCH. Uwaga: Numery posterów odpowiadają numerom tablic. Biologia PROGRAM SESJI POSTEROWYCH Uwaga: Numery posterów odpowiadają numerom tablic Biologia 1. INFLUENCE OF HONEYBEE QUEEN STORAGE ON ACTIVITY OF THEIR HEMOLYMPH PROTEOLYTIC SYSTEM PRELIMINARY REPORT mgr Milena

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie.

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie. SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH Autorzy scenariusza:

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNE ZASADY PROWADZENIA EKOLOGICZNEJ GOSPODARKI PASIECZNEJ

GŁÓWNE ZASADY PROWADZENIA EKOLOGICZNEJ GOSPODARKI PASIECZNEJ GŁÓWNE ZASADY PROWADZENIA EKOLOGICZNEJ GOSPODARKI PASIECZNEJ Piotr Skubida, Piotr Semkiw, Krzysztof Jeziorski, Andrzej Pioś miodobranie w pasiece ekologicznej Zakład Pszczelnictwa IO w Puławach, Pracownia

Bardziej szczegółowo

Konferencja pn. Natura 2000 naszą szansą

Konferencja pn. Natura 2000 naszą szansą Konferencja pn. Natura 2000 naszą szansą DLA TRWAŁOŚCI ŻYCIA Znaczenie różnorodność biologicznej dla dobrostanu ludzkości Anna Kalinowska Uniwersyteckie Centrum Badań nad Środowiskiem Przyrodniczym i Zrównoważonym

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE PSZCZÓŁ SELEKCJONOWANYCH NA POZYSKIWANIE DUŻYCH ILOŚCI OBNÓŻY PYŁKOWYCH

WYKORZYSTANIE PSZCZÓŁ SELEKCJONOWANYCH NA POZYSKIWANIE DUŻYCH ILOŚCI OBNÓŻY PYŁKOWYCH BIULETYN NAUKOWY Skrót: Biul. Nauk., Nr 18, 2002 WYKORZYSTANIE PSZCZÓŁ SELEKCJONOWANYCH NA POZYSKIWANIE DUŻYCH ILOŚCI OBNÓŻY PYŁKOWYCH Katedra Pszczelnictwa UWM, Olsztyn S ł o w a k l u c z o w e: obnóża

Bardziej szczegółowo

Zakażenie pszczoły miodnej patogenem Nosema ceranae. Diagnostyka infekcji wirusowych pszczoły miodnej

Zakażenie pszczoły miodnej patogenem Nosema ceranae. Diagnostyka infekcji wirusowych pszczoły miodnej Zakażenie pszczoły miodnej patogenem Nosema ceranae Diagnostyka infekcji wirusowych pszczoły miodnej Plan 1. Znaczenie ekologiczne i gospodarcze pszczół 2. Choroby pszczół i ich diagnostyka 3. Podstawy

Bardziej szczegółowo

Fotoperiod 2015-05-19. Wpływ fotoperiodu na preferencję termiczną pojedynczych osobników

Fotoperiod 2015-05-19. Wpływ fotoperiodu na preferencję termiczną pojedynczych osobników Materiał: dorosłe robotnice pszczoły miodnej rasy Apis mellifera carnica (pszczoła krainka), Wiek pszczół - 19 dni od osiągnięcia stadium dorosłego: Czym się zajmuję? robotnice broniące dostępu do gniazda

Bardziej szczegółowo

Urszula Poziomek, doradca metodyczny w zakresie biologii Materiał dydaktyczny przygotowany na konferencję z cyklu Na miarę Nobla, 14 stycznia 2010 r.

Urszula Poziomek, doradca metodyczny w zakresie biologii Materiał dydaktyczny przygotowany na konferencję z cyklu Na miarę Nobla, 14 stycznia 2010 r. Ćwiczenie 1 1 Wstęp Rozważając możliwe powiązania filogenetyczne gatunków, systematyka porównuje dane molekularne. Najskuteczniejszym sposobem badania i weryfikacji różnych hipotez filogenetycznych jest

Bardziej szczegółowo

Ocena dostępności i jakości nasion warzyw z upraw ekologicznych

Ocena dostępności i jakości nasion warzyw z upraw ekologicznych Zakład Uprawy i Nawożenia Roślin Warzywnych Ocena dostępności i jakości nasion warzyw z upraw ekologicznych Autorzy: prof. dr hab. Stanisław Kaniszewski dr Anna Szafirowska Opracowanie redakcyjne: dr Ludwika

Bardziej szczegółowo

Ocena cech użytkowych wybranych linii hodowlanych pszczoły rasy kraińskiej (Apis mellifera carnica)

Ocena cech użytkowych wybranych linii hodowlanych pszczoły rasy kraińskiej (Apis mellifera carnica) Roczniki Naukowe Polskiego Towarzystwa Zootechnicznego, t. 10 (2014), nr 4, 35-47 Ocena cech użytkowych wybranych linii hodowlanych pszczoły rasy kraińskiej (Apis mellifera carnica) Adam Roman, Ewa Popiela-Pleban,

Bardziej szczegółowo

Współczynnik korelacji. Współczynnik korelacji jest miernikiem zależności między dwiema cechami Oznaczenie: ϱ

Współczynnik korelacji. Współczynnik korelacji jest miernikiem zależności między dwiema cechami Oznaczenie: ϱ Współczynnik korelacji Współczynnik korelacji jest miernikiem zależności między dwiema cechami Oznaczenie: ϱ Własności współczynnika korelacji 1. Współczynnik korelacji jest liczbą niemianowaną 2. ϱ 1,

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA. z wykonanego zadania na rzecz postępu biologicznego w produkcji zwierzęcej

INFORMACJA. z wykonanego zadania na rzecz postępu biologicznego w produkcji zwierzęcej INFORMACJA z wykonanego zadania na rzecz postępu biologicznego w produkcji zwierzęcej Tytuł zadania: Analiza zmienności cech użytkowych i reprodukcyjnych oraz jakości jaj wylęgowych hodowlanych populacji

Bardziej szczegółowo

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 3: Analiza struktury zbiorowości statystycznej. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 3: Analiza struktury zbiorowości statystycznej. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin. Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 3: Analiza struktury zbiorowości statystycznej dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Zadania analityczne (1) Analiza przewiduje badanie podobieństw

Bardziej szczegółowo

Populacja generalna (zbiorowość generalna) zbiór obejmujący wszystkie elementy będące przedmiotem badań Próba (podzbiór zbiorowości generalnej) część

Populacja generalna (zbiorowość generalna) zbiór obejmujący wszystkie elementy będące przedmiotem badań Próba (podzbiór zbiorowości generalnej) część Populacja generalna (zbiorowość generalna) zbiór obejmujący wszystkie elementy będące przedmiotem badań Próba (podzbiór zbiorowości generalnej) część populacji, którą podaje się badaniu statystycznemu

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 1999 Nr 45 poz. 450 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I GOSPODARKI ŻYWNOŚCIOWEJ

Dz.U. 1999 Nr 45 poz. 450 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I GOSPODARKI ŻYWNOŚCIOWEJ Kancelaria Sejmu s. 1/1 Dz.U. 1999 Nr 45 poz. 450 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I GOSPODARKI ŻYWNOŚCIOWEJ z dnia 20 kwietnia 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia ksiąg i rejestrów zwierząt

Bardziej szczegółowo

Mitochondrialna Ewa;

Mitochondrialna Ewa; Mitochondrialna Ewa; jej sprzymierzeńcy i wrogowie Lien Dybczyńska Zakład genetyki, Uniwersytet Warszawski 01.05.2004 Milion lat temu Ale co dalej??? I wtedy wkracza biologia molekularna Analiza różnic

Bardziej szczegółowo

a) Zapisz genotyp tego mężczyzny... oraz zaznacz poniżej (A, B, C lub D), jaki procent gamet tego mężczyzny będzie miało genotyp ax b.

a) Zapisz genotyp tego mężczyzny... oraz zaznacz poniżej (A, B, C lub D), jaki procent gamet tego mężczyzny będzie miało genotyp ax b. W tomie 2 zbioru zadań z biologii z powodu nieprawidłowego wprowadzenia komendy przenoszenia spójników i przyimków do następnej linii wystąpiła zamiana samotnych dużych liter (A, I, W, U) na małe litery.

Bardziej szczegółowo

Krajowy program hodowlany dla rasy polskiej czarno-białej

Krajowy program hodowlany dla rasy polskiej czarno-białej 1 Krajowy program hodowlany dla rasy polskiej czarno-białej Cel hodowlany Celem realizacji programu jest odtworzenie i zachowanie bydła mlecznego rasy polskiej czarno-białej w typie dwustronnie użytkowym

Bardziej szczegółowo

OZONOWANIE RODZIN CUDOWNA BROŃ NA VARROA CZY MISTYFIKACJA?

OZONOWANIE RODZIN CUDOWNA BROŃ NA VARROA CZY MISTYFIKACJA? OZONOWANIE RODZIN CUDOWNA BROŃ NA VARROA CZY MISTYFIKACJA? Jerzy WILDE, Maciej SIUDA, Beata BĄK KATEDRA PSZCZELNICTWA, Wydział Bioinżynierii Zwierząt, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie 54 Naukowa

Bardziej szczegółowo

Jeden zestaw 14 pasków reprezentuje chromosomy od mamy smoka (samica). Drugi zestaw, o innym kolorze, reprezentuje chromosomy taty smoka (samiec).

Jeden zestaw 14 pasków reprezentuje chromosomy od mamy smoka (samica). Drugi zestaw, o innym kolorze, reprezentuje chromosomy taty smoka (samiec). Karta pracy ucznia Tłumaczenie Karolina Ciosek Jeden zestaw 14 pasków reprezentuje chromosomy od mamy smoka (samica). Drugi zestaw, o innym kolorze, reprezentuje chromosomy taty smoka (samiec). Na każdym

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Joanna R. Freeland - Ekologia molekularna

Księgarnia PWN: Joanna R. Freeland - Ekologia molekularna Księgarnia PWN: Joanna R. Freeland - Ekologia molekularna Spis treści Przedmowa................................. Podziękowania............................... XIII XIV 1 Metody genetyki molekularnej w badaniach

Bardziej szczegółowo

Pszczoły a bioróżnorodność

Pszczoły a bioróżnorodność Pszczoły a bioróżnorodność Pod pojęciem różnorodności biologicznej kryje się niesłychane bogactwo i zróżnicowanie form życia występujących na Ziemi. Bioróżnorodność należy chronić, ponieważ każdy jej element

Bardziej szczegółowo

W podlaskich szkołach ruszyły szkolenia o znaczeniu pszczół dla człowieka i gospodarki

W podlaskich szkołach ruszyły szkolenia o znaczeniu pszczół dla człowieka i gospodarki W podlaskich szkołach ruszyły szkolenia o znaczeniu pszczół dla człowieka i gospodarki Będzie ich osiem, a pierwsze odbyły się w poniedziałek, 13 listopada. Szkolenia obejmujące wykład z prezentacją multimedialną

Bardziej szczegółowo

FUNKCJONOWANIE BANKU GENÓW ROŚLIN OGRODNICZYCH W INSTYTUCIE OGRODNICTWA W SKIERNIEWICACH

FUNKCJONOWANIE BANKU GENÓW ROŚLIN OGRODNICZYCH W INSTYTUCIE OGRODNICTWA W SKIERNIEWICACH dr hab.. Elżbieta Rozpara, Wykonawcy: dr P. Bielicki, mgr A. Buńkowska, mgr A. Głowacka, mgr T. Golis, mgr G. Hodun, prof. dr hab. D. M. Goszczyńska, dr D. Kruczyńska, mgr B. Koziński, dr hab. J. Lisek,

Bardziej szczegółowo

Strategia B. Mapa grup strategicznych

Strategia B. Mapa grup strategicznych Strategia B. Mapa grup strategicznych W tabeli 1 (12). wypisz nazwy konkurentów działających w sektorze, w którym działa również twoja firma. Jeżeli twoja firma działa w wielu sektorach równolegle to dla

Bardziej szczegółowo

Programy rolnośrodowiskowe chroniące wody i bioróżnorodność w okresie programowania 2007-2013 stan wdrażania na 2012

Programy rolnośrodowiskowe chroniące wody i bioróżnorodność w okresie programowania 2007-2013 stan wdrażania na 2012 Programy rolnośrodowiskowe chroniące wody i bioróżnorodność w okresie programowania 2007-2013 stan wdrażania na 2012 Ewa Szymborska, MRiRW Kliknij, aby edytować styl wzorca podtytułu Kluczbork 11-12.04.2012

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. Jędrzej Krupiński INSTYTUT ZOOTECHNIKI PAŃSTWOWY INSTYTUT BADAWCZY

Prof. dr hab. Jędrzej Krupiński INSTYTUT ZOOTECHNIKI PAŃSTWOWY INSTYTUT BADAWCZY Prof. dr hab. Jędrzej Krupiński INSTYTUT ZOOTECHNIKI PAŃSTWOWY INSTYTUT BADAWCZY 1 W 1999 r. objęto systemem dopłat realizacje programów ochrony zasobów genetycznych zwierząt gospodarskich obejmujące:

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2.4. Cel badań:

Zadanie 2.4. Cel badań: Zadanie 2.4 Poszerzanie puli genetycznej buraka cukrowego przez doskonalenie procesu gynogenezy oraz podnoszenie odporności na wirus nekrotycznego żółknięcia nerwów i tolerancji na suszę Cel badań: Celem

Bardziej szczegółowo

Genetyczne podłoże mechanizmów zdolności adaptacyjnych drzew leśnych

Genetyczne podłoże mechanizmów zdolności adaptacyjnych drzew leśnych Genetyczne podłoże mechanizmów zdolności adaptacyjnych drzew leśnych dr Małgorzata Sułkowska Zakład Hodowli i Genetyki Drzew Leśnych Instytut Badawczy Leśnictwa Podstawowym czynnikiem decydującym o przystosowaniach

Bardziej szczegółowo

PW Zadanie 3.3: Monitoring zmian zdolności chorobotwórczych populacji patogenów z kompleksu Stagonospora spp. / S.

PW Zadanie 3.3: Monitoring zmian zdolności chorobotwórczych populacji patogenów z kompleksu Stagonospora spp. / S. PW 2015-2020 Zadanie 3.3: Monitoring zmian zdolności chorobotwórczych populacji patogenów z kompleksu Stagonospora spp. / S. tritici sprawców plamistości liści i plew pszenicy i pszenżyta Zakład Fitopatologii,

Bardziej szczegółowo

Morfologiczne zróżnicowanie ciała osobników w obrębie gatunku:

Morfologiczne zróżnicowanie ciała osobników w obrębie gatunku: Morfologiczne zróżnicowanie ciała osobników w obrębie gatunku: - różnice genetyczne - zmienne warunki środowiskowe - interakcje pomiędzy genotypem a warunkami środowiskowymi Obiekty: OOH ekstensywny poziom

Bardziej szczegółowo

( x) Równanie regresji liniowej ma postać. By obliczyć współczynniki a i b należy posłużyć się następującymi wzorami 1 : Gdzie:

( x) Równanie regresji liniowej ma postać. By obliczyć współczynniki a i b należy posłużyć się następującymi wzorami 1 : Gdzie: ma postać y = ax + b Równanie regresji liniowej By obliczyć współczynniki a i b należy posłużyć się następującymi wzorami 1 : xy b = a = b lub x Gdzie: xy = też a = x = ( b ) i to dane empiryczne, a ilość

Bardziej szczegółowo

I.1.1. Technik hodowca koni 321[01]

I.1.1. Technik hodowca koni 321[01] I.1.1. Technik hodowca koni 321[01] Do egzaminu zostało zgłoszonych: 425 Przystąpiło łącznie: 408 przystąpiło: 385 przystąpiło: ETAP PISEMNY ETAP PRAKTYCZNY zdało: 379 (98,4%) zdało: 172 (42,9%) DYPLOM

Bardziej szczegółowo

R E G U L A M I N wpisu do ksiąg bydła hodowlanego rasy polskiej holsztyńsko-fryzyjskiej

R E G U L A M I N wpisu do ksiąg bydła hodowlanego rasy polskiej holsztyńsko-fryzyjskiej R E G U L A M I N wpisu do ksiąg bydła hodowlanego rasy polskiej holsztyńsko-fryzyjskiej Regulamin został opracowany na podstawie Ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt

Bardziej szczegółowo

Ocena przynależności rasowej pszczół, pochodzących z pasiek usytuowanych na terenie puszcz Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Białymstoku*

Ocena przynależności rasowej pszczół, pochodzących z pasiek usytuowanych na terenie puszcz Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Białymstoku* B. Madras-Majewska i Ł. Skonieczna Wiadomości Zootechniczne, R. LIV (2016), 1: 68 75 Ocena przynależności rasowej pszczół, pochodzących z pasiek usytuowanych na terenie puszcz Regionalnej Dyrekcji Lasów

Bardziej szczegółowo

wykład dla studentów II roku biotechnologii Andrzej Wierzbicki

wykład dla studentów II roku biotechnologii Andrzej Wierzbicki Genetyka ogólna wykład dla studentów II roku biotechnologii Andrzej Wierzbicki Uniwersytet Warszawski Wydział Biologii andw@ibb.waw.pl http://arete.ibb.waw.pl/private/genetyka/ Choroby genetyczne o złożonym

Bardziej szczegółowo

Czym różni się sosna od sosny?

Czym różni się sosna od sosny? Czym różni się sosna od sosny? Czym różni się sosna od sosny? Zajęcia terenowe: Zajęcia w klasie: Zakres materiału z płyty: Plansza 2 poziomy bioróżnorodności Bezpośrednie nawiązania do treści nauczania

Bardziej szczegółowo

Program selekcji genomowej po trzech latach realizacji str. 28 Nasza obecność w Uzbekistanie str. 32

Program selekcji genomowej po trzech latach realizacji str. 28 Nasza obecność w Uzbekistanie str. 32 ISSN 1508-1192 Nr 49/2/2011 Czy markery DNA mogą pomóc w hodowli zachowawczej pszczół rodzimych? str. 9 APIFOOD kontra cukier? str. 21 Program selekcji genomowej po trzech latach realizacji str. 28 Nasza

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY BIOINFORMATYKI 11 BAZA DANYCH HAPMAP

PODSTAWY BIOINFORMATYKI 11 BAZA DANYCH HAPMAP PODSTAWY BIOINFORMATYKI 11 BAZA DANYCH HAPMAP WSTĘP 1. SNP 2. haplotyp 3. równowaga sprzężeń 4. zawartość bazy HapMap 5. przykłady zastosowań Copyright 2013, Joanna Szyda HAPMAP BAZA DANYCH HAPMAP - haplotypy

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE PSZCZELARZ

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE PSZCZELARZ Załącznik nr 6 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE PSZCZELARZ SYMBOL CYFROWY 612[01] I. OPIS ZAWODU 1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć: 1) określać przyrodnicze i gospodarcze

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA MATEMATYCZNA WYKŁAD 1

STATYSTYKA MATEMATYCZNA WYKŁAD 1 STATYSTYKA MATEMATYCZNA WYKŁAD 1 Wykład wstępny Teoria prawdopodobieństwa Magda Mielczarek wykłady, ćwiczenia Copyright 2017, J. Szyda & M. Mielczarek STATYSTYKA MATEMATYCZNA? ASHG 2011 Writing Workshop;

Bardziej szczegółowo

Zawartość składników pokarmowych w roślinach

Zawartość składników pokarmowych w roślinach Zawartość składników pokarmowych w roślinach Poszczególne rośliny różnią się zawartością składników pokarmowych zarówno w organach wegetatywnych, jak i generatywnych. Wynika to z różnych funkcji, jakie

Bardziej szczegółowo

Skierniewice Zakład Odmianoznawstwa Szkółkarstwa i Nasiennictwa Pracownia Nasiennictwa. Autor: dr Regina Janas

Skierniewice Zakład Odmianoznawstwa Szkółkarstwa i Nasiennictwa Pracownia Nasiennictwa. Autor: dr Regina Janas Janas R. 216. Doskonalenie ekologicznej produkcji ogrodniczej : Ocena fizjologicznych, biologicznych i fizycznych metod Zakład Odmianoznawstwa Szkółkarstwa i Nasiennictwa Pracownia Nasiennictwa OCENA FIZJOLOGICZNYCH,

Bardziej szczegółowo

Agnieszka Nowak Brzezińska

Agnieszka Nowak Brzezińska Agnieszka Nowak Brzezińska jeden z algorytmów regresji nieparametrycznej używanych w statystyce do prognozowania wartości pewnej zmiennej losowej. Może również byd używany do klasyfikacji. - Założenia

Bardziej szczegółowo

R E G U L A M I N wpisu do ksiąg bydła hodowlanego rasy polskiej holsztyńsko-fryzyjskiej

R E G U L A M I N wpisu do ksiąg bydła hodowlanego rasy polskiej holsztyńsko-fryzyjskiej R E G U L A M I N wpisu do ksiąg bydła hodowlanego rasy polskiej holsztyńsko-fryzyjskiej Regulamin został opracowany na podstawie Ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt

Bardziej szczegółowo

Podstawy genetyki populacji SYLABUS A. Informacje ogólne

Podstawy genetyki populacji SYLABUS A. Informacje ogólne Podstawy genetyki populacji A. Informacje ogólne Elementy sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów Kod Rodzaj Rok studiów /semestr

Bardziej szczegółowo

Autor: dr Mirosława Staniaszek

Autor: dr Mirosława Staniaszek Zakład Hodowli Roślin Ogrodniczych Pracownia Genetyki i Hodowli Roślin Warzywnych Fot. J. Sobolewski Procedura identyfikacji genu Frl warunkującego odporność pomidora na Fusarium oxysporum f.sp. radicis-lycopersici

Bardziej szczegółowo