STALE ODPORNE NA KOROZJĘ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "STALE ODPORNE NA KOROZJĘ"

Transkrypt

1 STALE ODPORNE NA KOROZJĘ

2 STALE ODPORNE NA KOROZJĘ stale zawierające co najmniej 10,5% chromu i max. 1,20% węgla (EN :2007) Podział ze względu właściwości użytkowych stale nierdzewne stale żaroodporne stale żarowytrzymałe Podział ze względu na mikrostrukturę ferrytyczne martenzytyczne i umacniane wydzieleniowo austenityczne ferrytycznoaustenityczne

3 Podział ze względu na główne pierwiastki stopowe Główne pierwiastki stopowe to chrom i nikiel. Stal Cr tradycyjna nazwa gatunków ferrytycznych, Stal CrNi nazwa gatunków austenitycznych Molibden poprawia odporność na korozję, zwłaszcza wżerową pod działaniem chlorków Mangan substytut niklu w charakterze pierwiastka austenitotwórczego Niski węgiel ( 0,030%) nowoczesny sposób uniknięcia korozji międzykrystalicznej Azot substytut niklu w charakterze pierwiastka austenitotwórczego Tytan, niob, cyrkon stabilizują stal, tzn. zapobiegają wydzielaniu się węglików chromu po obróbce cieplnej lub spawaniu, a tym samym zapobiegają korozji międzykrystalicznej.

4

5 Stale nierdzewne Stal nierdzewna to stal o dobrej odporności na jednorodny lub lokalny atak środowiska. Przy zawartości chromu zbliżonej do 10,5 % i przy większych zawartościach, na powierzchni stali tworzy się cienka warstwa tlenków chromu i żelaza o grubości rzędu Å, tzw. warstwa pasywna, o zwartej budowie i spójna z podłożem, powodująca skokowy wzrost potencjału chemicznego, tj. odporności korozyjnej. Zmiana potencjału elektrochemicznego stali, w środowisku wodnym, w zależności od zawartości chromu

6 Mechanizm pasywacji

7 Warstwa chroni stal przed korozją, tak jak np. powłoka malarska. Warstwa pasywna musi mieć zdolność do odtwarzania się w wypadku mechanicznego uszkodzenia powierzchni. Przy mniejszych zawartościach chromu, tworząca się warstwa tlenków jest porowata i mało spójna z podłożem, co powoduje dostęp korodenta do powierzchni stali i rozwój korozji.

8 Klasyfikacja stali nierdzewnych ze względu na mikrostrukturę: a) ferrytyczne b) martenzytyczne i umacniane wydzieleniowo c) austenityczne d) ferrytycznoaustenityczne

9 Stale nierdzewne ferrytyczne uzyskują strukturę ferrytyczną w całym zakresie temperatur dzięki dużej zawartości chromu, pierwiastka rozszerzającego zakres ferrytu (α) i niskiej zawartości węgla. Przy większej zawartości węgla, możliwe jest uzyskanie struktury austenitu (γ) i martenzytu po ochłodzeniu do temperatury pokojowej stale martenzytyczne. Przekroje stężeniowe wykresu układu równowagi fazowej FeCrC od strony żelaza przy stałej zawartości chromu, równej: a)13 %, b) 17%, c) 25 %; K 1 M 23 C 6, K 2 M 7 C 3 % masy C

10 Przykłady oznaczeń i uproszczone dane o składzie chemicznym niektórych gatunków stali nierdzewnych ferrytycznych Znak % masy C max. Cr Mo Ni Ti X2CrTi12 0,030 10,512,5 [6x(C+N)] 0,65 X6CrNiTi12 0,08 10,512,5 0,50 1,50 X6CrMo171 0,08 16,018,0 0,90 1,40 X2CrMoTi294 0,025 28,030,0 3,50 4,50 [4x(C+N) + 0,15] 0,80

11 Obróbka cieplna stali nierdzewnych ferrytycznych: wyżarzanie w temperaturach 750ºC 950ºC, (Obróbka cieplna w wyższych temperaturach może powodować tworzenie się austenitu, który przy chłodzeniu przemienia się w martenzyt, co powoduje kruchość stali). Przykłady właściwości mechanicznych stali w stanie wyżarzonym, temperatura otoczenia Znak R p0,2 [N/mm 2 ] R m [N/mm 2 ] A [%] X2CrTi min min. X2CrMoTi min min. Zastosowanie: naczynia kuchenne, elementy aparatury chemicznej, elementy karoserii samochodowej

12 Przykłady oznaczeń i uproszczone dane o składzie chemicznym niektórych gatunków stali nierdzewnych martenzytycznych Znak % masy C Cr Mo Ni Inne X20Cr13 0,16 0,25 12,014,0 X38CrMo14 0,36 0,42 13,014,5 0,60 1,00 0,501,50 X39CrMo171 0,33 0,45 15,517,5 0,80 1,30 max. 1,00 X90CrMoV18 0,85 0,95 17,019,0 0,90 1,30 V: 0,071,12 większa zawartość węgla, od 0,1 do 1,2%, ok. 13% Cr gdy zawartość Cr wyższa (17% i 25%) dodatek około 2% Ni aby poszerzyć obszar austenitu i umożliwić hartowanie

13 Obróbka cieplna stali nierdzewnych martenzytycznych: wyżarzanie w temperaturach 900ºC 1000ºC, chłodzenie w powietrzu (hartowanie) lub dla zwiększenia wytrzymałości w oleju lub wodzie, zależnie od gatunku. Plastyczność przed zastosowaniem powiększa się przez odpuszczanie. Przykłady właściwości mechanicznych stali w stanie obrobionym cieplnie, temperatura otoczenia Znak R R m [N/mm 2 p0,2 [N/mm2 ] ] A [%] X20Cr min min. X39CrMo171 max min. Zastosowanie: silnie obciążone części maszyn, które muszą być odporne na korozję, np. łopatki turbin parowych, wały, śruby, sprężyny, narzędzia skrawające i pomiarowe, narzędzia chirurgiczne oraz przedmioty gospodarstwa domowego.

14 Stale nierdzewne austenityczne uzyskują strukturę austenitu w całym zakresie temperatur dzięki dużej zawartości niklu, pierwiastka rozszerzającego zakres austenitu (γ) i niskiej zawartości węgla. % masowy C Fragment wykresu układu równowagi FeCrNiC przy stałej zawartości Cr i Ni (18% i 10%)

15 Przykłady oznaczeń i uproszczone dane o składzie chemicznym niektórych gatunków stali nierdzewnych austenitycznych Znak % masy C Cr Mo Ni Inne X5CrNi1810 0,07 17,519,5 8,510,5 N: 0,11 X2CrNiN1810 0,030 17,519,5 8,511,5 N: 0,120,22 X6CrNiTi1810 0,08 17,019,0 9,012,0 Ti: 5xC0,70 X6CrNiMoNb ,08 16,518,5 2,00 2,50 10,513,5 Ti: 5xC0,70

16 Obróbka cieplna stali nierdzewnych austenitycznych: przesycanie polegające na wygrzaniu w temperaturach 1000ºC 1200ºC i chłodzeniu w wodzie. Stal uzyskuje strukturę austenityczną, bez wydzieleń węglików struktura nierównowagowa! rozmieszczających się głównie na granicach ziaren. Zapobiega to zubożeniu w chrom stref przy granicach ziaren, a tym samym korozji międzykrystalicznej. Przykłady właściwości mechanicznych stali w stanie obrobionym cieplnie, temperatura otoczenia Znak R p0,2 [N/mm2 ] R m [N/mm 2 ] A [%] X5CrNi min min. X2CrNiN min min. Zastosowanie: przedmioty gospodarstwa domowego, aparatura w przemyśle spożywczym, instalacje w przemyśle chemicznym, rafineryjnym, petrochemicznym z uwagi na najwyższe wskaźniki odporności na korozję atmosferyczną, w wodzie morskiej, roztworach alkalicznych, w produktach żywnościowych, w środowisku wielu kwasów.

17 Stale nierdzewne ferrytycznoaustenityczne (duplex) o zrównoważonej strukturze ferrytu (α) w zakresie 30% do 50% i austenitu (γ), uzyskują taką strukturę dzięki odpowiedniemu składowi chemicznemu i obróbce cieplnej. Przekrój potrójnego wykresu układu równowagi fazowej FeCrNi dla 68% Fe

18 Przykłady oznaczeń i uproszczone dane o składzie chemicznym niektórych gatunków stali nierdzewnych ferrytycznoaustenitycznych Znak % masy C max. Cr Mo Ni inne X2CrNiN234 0,030 22,024,0 0,100,60 3,55,5 N: 0,050,20 1,502,6 X2CrNiMoN ,030 28,030,0 5,57,5 N: 0,300,40 Cu 0,80 X2CrNiMoN ,030 24,026,0 3,04,0 6,08,0 N: 0,200,30 Cu: 0,501,00

19 Obróbka cieplna stali nierdzewnych ferrytycznoaustenitycznych: przesycanie polegające na wygrzaniu, zależnie od gatunku, w temperaturach 800ºC 1300ºC i chłodzeniu w wodzie. Przykłady orientacyjnych właściwości mechanicznych stali w stanie obrobionym cieplnie, temperatura otoczenia Znak R p0,2 [N/mm2 ] R m [N/mm 2 ] A [%] X2CrNiN min min. X2CrNiMoN min min. Zastosowanie: elementy urządzeń w przemyśle rafineryjnym, chemicznym, wydobywczym, stoczniowym. Mają lepszą odporność niż stale austenityczne na korozję wżerową, naprężeniową i międzykrystaliczną. Wadą jest spadek plastyczności przy eksploatacji w podwyższonych temperaturach!. Zastosowanie w temperaturach 60 do 300ºC.

20 Uszkodzenia korozyjne nierdzewnych stali austenitycznych

21 Korozja wżerowa ma miejsce w przypadku, gdy nastąpi lokalne uszkodzenie warstwy pasywnej i warstwa nie odnowi się. Powstaje ogniwo galwaniczne miedzy powierzchnią pasywną (katoda) i małym uszkodzonym obszarem (anoda). Korozja postępuje w głąb stali. a) b) 100 µm Korozja wżerowa blachy ze stali austenitycznej: a) powierzchnia, b) przekrój (zgład bez trawienia, mikroskop świetlny)

22 Korozja międzykrystaliczna występuje w przypadku nieprawidłowej obróbki cieplnej, procesu spawania lub długotrwałej eksploatacji w podwyższonej temperaturze ºC. Korozja jest wynikiem wydzielenia się węglików chromu z austenitu, które lokując się przy granicach ziaren stali, powodują zubożenie obszarów przygranicznych w chrom. W wyniku spadku zawartości chromu poniżej 13 %, obszary przygraniczne stają się nieodporne na korozję. Korozja postępuje przez miejsca lokalnie zubożone w chrom między ziarnami (kryształami). Stąd pochodzi nazwa korozja międzykrystaliczna. Prawdopodobieństwo korozji można zmniejszyć stosując stale o obniżonej zawartości węgla ( 0,030%) lub stale z dodatkiem tytanu, niobu lub cyrkonu, pierwiastkami o większym powinowactwie do węgla niż chrom.

23 100 µm Przykład korozji międzykrystalicznej w stali austenitycznej. Zgład trawiony. Mikroskop świetlny

24 Korozja naprężeniowa ma miejsce w przypadku, gdy nastąpi lokalne uszkodzenie warstwy pasywnej i warstwa nie odnowi się oraz przy równoczesnym działaniu naprężeń rozciągających i podwyższonej temperatury. 100 µm Przykłady korozyjnych pęknięć naprężeniowych w stali austenitycznej. Zgład bez trawienia. Mikroskop świetlny

25 Stale żaroodporne (PNEN 10095) Żaroodporność: cecha materiałów stosowanych powyżej 550 ºC, wynikająca z ich odporności na działanie gorących gazów i produktów spalania, a także odporności na działanie stopionych soli i metali oraz dobrych właściwości mechanicznych podczas krótko i długotrwałych naprężeń cieplnych. Żaroodporność jest związana ze skłonnością stopu do tworzenia zgorzeliny warstwy produktów korozji na powierzchni, o zwartej budowie i ściśle przylegającej do podłoża. Stop posiada wtedy dobrą żaroodporność, gdyż dyfuzja jonów ze środowiska i jonów metalu w przeciwnym kierunku jest utrudniona, a szybkość tworzenia się zgorzeliny jest mała. Stal żaroodporna to stal, głównie ferrytyczna lub austenityczna, charakteryzująca się żaroodpornością (wg definicji jw.). Zastosowanie mało obciążone mechanicznie części aparatury chemicznej, kotłów, pieców przemysłowych, części palników gazowych, skrzynie do nawęglania itp.

26 Pierwiastki korzystnie wpływające na żaroodporność stali: Chrom podstawowy pierwiastek zwiększający żaroodporność. W atmosferach utleniających tworzy na powierzchni stali ochronną warstwę tlenków. Dodatek ok. 5 % Cr zapewnia żaroodporność w temperaturze do ok. 650 C. Zwiększenie stężenia chromu do ok. 30% powoduje wzrost żaroodporności do ok C. Krzem i aluminium, mimo analogicznego wpływu na żaroodporność, występują w ograniczonej ilości ok. 2 %, ze względu na niekorzystny wpływ na plastyczność stali. Nikiel nie zwiększa żaroodporności stali.

27 Cr Fe Ni S Dwuwarstwowa zgorzelina siarczkowa na przekroju elementu ze stali austenitycznej chromowoniklowej. Skaningowy mikroskop elektronowy

28 % masy Cr Wpływ zawartości chromu na temperaturę żaroodporności stali

29 Przykłady oznaczeń i uproszczone dane o składzie chemicznym, obróbce cieplnej niektórych gatunków stali żaroodpornych Znak stali C Cr % masy Si Ni Inne Obróbka cieplna Struktura/ max temp pracy w powietrzu X10CrAlSi7 0,12 max. 6,0 8,0 0,50 1,00 Al: 0,50 1,00 Wyżarzanie ºC Ferryt 800ºC X18CrN28 0,15 0,20 26,0 29,0 1,00 max. N: 0,15 0,25 Wyżarzanie ºC Ferryt 1100ºC X8CrNiTi ,10 17,0 19,0 3,0 4,0 9,0 12,0 Ti: 5xC 0,80 wyżarzanie ºC + przesycanie Austenit 850ºC X12NiCrSi ,15 15,0 17,0 1,00 2,00 33,0 37,0 N: 0,11 wyżarzanie ºC + przesycanie Austenit 1100ºC

30 Przykłady właściwości mechanicznych stali żaroodpornych w stanie obrobionym cieplnie w temperaturze otoczenia Znak stali Rodzaj wyrobu HB max. R e0,2 min. N/mm2 R m min. N/mm2 A % Struktura X10CrAlSi7 1) ~20 ferryt X18CrN28 2) ~15 ferryt X8CrNiTi ) ~40 austenit X12NiCrSi ) ~30 austenit 1) Wyroby płaskie o grubości a 12 mm, 2) walcówka i kształtowniki o średnicy d <25 mm, 3) Wyroby płaskie o grubości a 75 mm, 4) pręty o średnicy d 160 mm

31 Przykłady szacunkowej wartości średniej wytrzymałości na pełzanie (w N/mm 2 ) stali żaroodpornych w stanie obrobionym cieplnie w temperaturach podwyższonych Znak stali Zerwanie po upływie h Zerwanie po upływie h Zerwanie po upływie h 500 ºC 600 ºC 700 ºC 800 ºC 500 ºC 600 ºC 700 ºC 800 ºC 500 ºC 600 ºC 700 ºC 800 ºC X10CrAlSi , ,5 4, ,3 X18CrN28 X8CrNiTi18 10 X12NiCrSi

32 Zagrożenia związane z eksploatacją stali ferrytycznych Podczas eksploatacji stali ferrytycznych w temperaturze ºC, na granicach ziaren może wydzielić się międzymetaliczna faza σ FeCr, co zmniejsza spójność ziaren stali i obniża udarność. Faza σ może pojawić się w stalach zawierających więcej niż około 13 % Cr (zawartość Cr w ferrycie również ~13 % Cr) Podczas eksploatacji stali ferrytycznych w temperaturze ºC w ferrycie może wydzielić się bogata w chrom faza α oraz faza typu M 2 X, powodujące kruchość stali, tzw. kruchość 475 ºC.

33 Stale żarowytrzymałe (EN 10302) Żarowytrzymałość dobra odporność stopu na odkształcenia pod długotrwałym obciążeniem mechanicznym w temperaturach wyższych niż 500ºC. Stal żarowytrzymała to stal, głównie martenzytyczna lub austenityczna, charakteryzująca się żarowytrzymałością. Stal żarowytrzymała musi również posiadać dobrą żaroodporność. Pierwiastki korzystnie wpływające na żarowytrzymałość stali: Nikiel przy stężeniu ok. 9%, w obecności ok. 18% chromu powoduje utworzenie struktury austenitycznej, trwałej w całym zakresie temperatur. Struktura austenityczna decyduje o zwiększeniu żarowytrzymałości stali. Molibden, wolfram, wanad, kobalt, chrom, tytan i krzem, które podwyższają temperaturę topnienia i rekrystalizacji. Zastosowanie elementy podlegające w czasie pracy w podwyższonej temperaturze szczególnie dużym naprężeniom, np. stosowane w budowie turbin gazowych i silników odrzutowych.

34 Przykłady oznaczeń i uproszczone dane o składzie chemicznym, niektórych gatunków stali żarowytrzymałych Znak stali % masy C Si N Cr Mo Nb Ni V Inne X8CrCoNi Mo106 0,05 0,12 0,10 0,80 0,035 9,8 11,2 0,50 1,00 0,20 0,50 0,20 1,20 0,10 0,40 B: 0,005 0,015 Co: 5,07,0 X22Cr MoV121 0,18 0,24 0,50 11,0 12,5 0,80 1,20 0,30 0,80 0,25 0,35 X7CrNi Nb1810 0,04 0,10 1,00 16,5 18,5 10xC 1,20 9,0 12,0 X12CrCo Ni2120 0,08 0,16 1,00 0,10 0,20 20,0 22,5 2,50 3,50 0,75 1,25 19,0 21,0 W: 2,03,0 Co: 18,5 21,5 X8CrCoNiMo106, X22Cr MoV121 stale martenzytyczne (obróbka cieplna: hartowanie w powietrzu, oleju lub szybsze + wysokie odpuszczanie) X7CrNi Nb1810, X12CrCoNi2120 stale austenityczne (obróbka cieplna: wyżarzanie + przesycanie z chłodzeniem w powietrzu lub szybszym)

35 Przykłady właściwości mechanicznych stali żarowytrzymałych w stanie obrobionym cieplnie w temperaturze otoczenia i granicy plastyczności w temperaturach podwyższonych Znak stali Temperatura otoczenia R e0,2 min. [N/mm 2 ] R e0,2 min. N/mm 2 R m min. N/mm 2 A % 400 ºC 500 ºC 600 ºC 800 ºC X8CrCoNi Mo X22Cr MoV X7CrNi Nb X12CrCo Ni

36 Przykłady szacunkowej wartości średniej wytrzymałości na pełzanie stali żaroodpornych w stanie obrobionym cieplnie w temperaturach podwyższonych Znak stali X8CrCoNi Mo106 X22Cr MoV121 X7CrNi Nb1810 X12CrCo Ni2120 Temp. ºC Wytrzymałość na pełzanie, N/mm h h h

Zakres tematyczny. Podział stali specjalnych, ze względu na warunki pracy:

Zakres tematyczny. Podział stali specjalnych, ze względu na warunki pracy: STAL O SPECJALNYCH WŁAŚCIWOŚCIACH FIZYCZNYCH I CHEMICZNYCH Zakres tematyczny 1 Podział stali specjalnych, ze względu na warunki pracy: - odporne na korozję, - do pracy w obniżonej temperaturze, - do pracy

Bardziej szczegółowo

PIERWIASTKI STOPOWE W STALACH

PIERWIASTKI STOPOWE W STALACH PIERWIASTKI STOPOWE W STALACH Stal stopowa - stop żelaza z węglem, zawierający do ok. 2 % węgla i pierwiastki (dodatki stopowe) wprowadzone celowo dla nadania stali wymaganych właściwości, otrzymany w

Bardziej szczegółowo

PIERWIASTKI STOPOWE W STALACH. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

PIERWIASTKI STOPOWE W STALACH. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego PIERWIASTKI STOPOWE W STALACH Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Stal stopowa stop żelaza z węglem, zawierający do ok. 2% węgla i pierwiastki

Bardziej szczegółowo

STALE STOPOWE. (konstrukcyjne i o szczególnych właściwościach)

STALE STOPOWE. (konstrukcyjne i o szczególnych właściwościach) STALE STOPOWE (konstrukcyjne i o szczególnych właściwościach) Stal stopowa - stop żelaza z węglem, zawierający do ok. 2 % węgla i pierwiastki (dodatki stopowe) wprowadzone celowo dla nadania stali wymaganych

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 8. Laboratorium Inżynierii Materiałowej. Opracowali: dr inż. Krzysztof Pałka dr Hanna Stupnicka

ĆWICZENIE Nr 8. Laboratorium Inżynierii Materiałowej. Opracowali: dr inż. Krzysztof Pałka dr Hanna Stupnicka Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Laboratorium Inżynierii Materiałowej ĆWICZENIE Nr 8 Opracowali: dr inż.

Bardziej szczegółowo

Stale niestopowe jakościowe Stale niestopowe specjalne

Stale niestopowe jakościowe Stale niestopowe specjalne Ćwiczenie 5 1. Wstęp. Do stali specjalnych zaliczane są m.in. stale o szczególnych własnościach fizycznych i chemicznych. Są to stale odporne na różne typy korozji: chemiczną, elektrochemiczną, gazową

Bardziej szczegółowo

Newsletter nr 6/01/2005

Newsletter nr 6/01/2005 Newsletter nr 6/01/2005 Dlaczego stal nierdzewna jest odporna na korozję? (część II) Stalami nazywamy techniczne stopy żelaza z węglem i z innymi pierwiastkami, zawierające do 2 % węgla (symbol chemiczny

Bardziej szczegółowo

Stal stopowa - stop żelaza z węglem, zawierający do ok. 2 % węgla i pierwiastki (dodatki stopowe) wprowadzone celowo dla nadania stali wymaganych

Stal stopowa - stop żelaza z węglem, zawierający do ok. 2 % węgla i pierwiastki (dodatki stopowe) wprowadzone celowo dla nadania stali wymaganych STALE STOPOWE Stal stopowa - stop żelaza z węglem, zawierający do ok. 2 % węgla i pierwiastki (dodatki stopowe) wprowadzone celowo dla nadania stali wymaganych właściwości, otrzymany w procesach stalowniczych,

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 8. Laboratorium InŜynierii Materiałowej. Opracowali: dr inŝ. Krzysztof Pałka dr Hanna Stupnicka

ĆWICZENIE Nr 8. Laboratorium InŜynierii Materiałowej. Opracowali: dr inŝ. Krzysztof Pałka dr Hanna Stupnicka Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. inŝ. A. Weroński POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INśYNIERII MATERIAŁOWEJ Laboratorium InŜynierii Materiałowej ĆWICZENIE Nr 8 Opracowali: dr

Bardziej szczegółowo

STALE STOPOWE KONSTRUKCYJNE. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

STALE STOPOWE KONSTRUKCYJNE. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego STALE STOPOWE KONSTRUKCYJNE Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego STALE STOPOWE KONSTRUKCYJNE Ważniejsze grupy stali: stale spawalne o podwyższonej

Bardziej szczegółowo

Co to jest stal nierdzewna? Fe Cr > 10,5% C < 1,2%

Co to jest stal nierdzewna? Fe Cr > 10,5% C < 1,2% Cr > 10,5% C < 1,2% Co to jest stal nierdzewna? Stop żelaza zawierający 10,5% chromu i 1,2% węgla - pierwiastki, przyczyniające się do powstania warstwy wierzchniej (pasywnej) o skłonności do samoczynnego

Bardziej szczegółowo

Stale odporne na korozję Zasady oznaczania stali odpornych na korozję

Stale odporne na korozję Zasady oznaczania stali odpornych na korozję Stale odporne na korozję Zasady oznaczania stali odpornych na korozję Gatunki, normy i zamienniki (PN, PN-EN, AISI, UNS) Charakterystyka stali odpornych na korozję, obróbka cieplna i własności mechaniczne

Bardziej szczegółowo

STALE STOPOWE KONSTRUKCYJNE

STALE STOPOWE KONSTRUKCYJNE STALE STOPOWE KONSTRUKCYJNE Podział stali stopowych ze względu na zastosowanie: stale konstrukcyjne stale narzędziowe stale o szczególnych właściwościach STALE STOPOWE KONSTRUKCYJNE Ważniejsze grupy stali:

Bardziej szczegółowo

Materiały konstrukcyjne

Materiały konstrukcyjne Materiały konstrukcyjne 2 Stal Stal jest to materiał zawierający (masowo): więcej żelaza niż jakiegokolwiek innego pierwiastka; o zawartości węgla w zasadzie mniej niż 2%; zawierający również inne pierwiastki.

Bardziej szczegółowo

: Fax (32)

: Fax (32) Chcielibyśmy zaprosić Państwa do współpracy z firmą. Zajmujmy się kompleksowo dostarczaniem wyrobów hutniczych, a w szczególności: STALI ŻAROODPORNYCH ZAROWYTRZYMAŁYCH, wyroby dostarczamy pod postacią

Bardziej szczegółowo

OK Tigrod 308L (OK Tigrod 16.10)*

OK Tigrod 308L (OK Tigrod 16.10)* OK Tigrod 308L (OK Tigrod 16.10)* SFA/AWS A 5.9: ER 308L EN ISO 14343-A: W 19 9 L Spoiwo austenityczne o bardzo niskiej zawartości węgla, do spawania stali odpornych na korozję, zawierających ok. 18% Cr

Bardziej szczegółowo

Stal - definicja Stal

Stal - definicja Stal \ Stal - definicja Stal stop żelaza z węglem,plastycznie obrobiony i obrabialny cieplnie o zawartości węgla nieprzekraczającej 2,11% co odpowiada granicznej rozpuszczalności węgla w żelazie (dla stali

Bardziej szczegółowo

Skład chemiczny i wybrane własności mechaniczne stali nierdzewnych przeznaczonych na elementy złączne.

Skład chemiczny i wybrane własności mechaniczne stali nierdzewnych przeznaczonych na elementy złączne. www.stalenierdzewne.pl Strona 1 z 5 Skład chemiczny i wybrane własności mechaniczne nierdzewnych przeznaczonych na elementy złączne. Elementy złączne ze nierdzewnych (śruby, wkręty, nakrętki, podkładki,

Bardziej szczegółowo

OBRÓBKA CIEPLNA STOPÓW ŻELAZA. Cz. I. Wyżarzanie

OBRÓBKA CIEPLNA STOPÓW ŻELAZA. Cz. I. Wyżarzanie OBRÓBKA CIEPLNA STOPÓW ŻELAZA Cz. I. Wyżarzanie Przemiany przy nagrzewaniu i powolnym chłodzeniu stali A 3 A cm A 1 Przykład nagrzewania stali eutektoidalnej (~0,8 % C) Po przekroczeniu temperatury A 1

Bardziej szczegółowo

STALE ODPORNE NA KOROZJĘ. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

STALE ODPORNE NA KOROZJĘ. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego STALE ODPORNE NA KOROZJĘ Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego STALE ODPORNE NA KOROZJĘ stale zawierające co najmniej 10,5% chromu i max.

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Politechnika Łódzka Wydział Mechaniczny Instytut Inżynierii Materiałowej LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Ćwiczenie nr 5 Temat: Stale stopowe, konstrukcyjne, narzędziowe i specjalne. Łódź 2010 1 S t r

Bardziej szczegółowo

Niskostopowe Średniostopowe Wysokostopowe

Niskostopowe Średniostopowe Wysokostopowe Stalami stopowymi nazywa się stale, do których celowo wprowadza się pierwiastki stopowe, aby nadać im wymagane własności. Najczęściej stosuje się: mangan, krzem, chrom, nikiel, wolfram, molibden, wanad.

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Politechnika Łódzka Wydział Mechaniczny Instytut Inżynierii Materiałowej LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Ćwiczenie nr 5 Temat: Stale niestopowe, stopowe, konstrukcyjne, narzędziowe, specjalne. Łódź 2010

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY OBRÓBKI CIEPLNEJ

PODSTAWY OBRÓBKI CIEPLNEJ PODSTAWY OBRÓBKI CIEPLNEJ STOPÓW ŻELAZA WYŻARZANIE Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego 1. POJĘCIA PODSTAWOWE 2. PRZEMIANY PRZY NAGRZEWANIU

Bardziej szczegółowo

OK Autrod 308L (OK Autrod 16.10)*

OK Autrod 308L (OK Autrod 16.10)* OK Autrod 308L (OK Autrod 16.10)* SFA/AWS A 5.9: ER308L EN ISO 14343-A: S 19 9 L Drut do spawania pod topnikiem stali nierdzewnych typu 19%Cr, 10%Ni. Stopiwo, dzięki bardzo niskiej zawartości węgla, ma

Bardziej szczegółowo

Stale austenityczne. Struktura i własności

Stale austenityczne. Struktura i własności Stale austenityczne Struktura i własności Ściśle ustalone składy chemiczne (tablica) zapewniające im paramagnetyczną strukturę austenityczną W celu uzyskania dobrej odporności na korozję wżerową w środowisku

Bardziej szczegółowo

Materiały metalowe. Wpływ składu chemicznego na struktur i własnoci stali. Wpływ składu chemicznego na struktur stali niestopowych i niskostopowych

Materiały metalowe. Wpływ składu chemicznego na struktur i własnoci stali. Wpływ składu chemicznego na struktur stali niestopowych i niskostopowych i własnoci stali Prezentacja ta ma na celu zaprezentowanie oraz przyblienie wiadomoci o wpływie pierwiastków stopowych na struktur stali, przygotowaniu zgładów metalograficznych oraz obserwacji struktur

Bardziej szczegółowo

: Fax (32)

: Fax (32) Witamy, Chcielibyśmy zaprosić Państwa do współpracy z firmą. Zajmujmy się kompleksowo dostarczaniem wyrobów hutniczych, a w szczególności: STALI ŻAROODPORNYCH ZAROWYTRZYMAŁYCH, wyroby sprzedajemy i dostarczamy

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY KONSTRUKCYJNE

MATERIAŁY KONSTRUKCYJNE Stal jest to stop żelaza z węglem o zawartości węgla do 2% obrobiona cieplnie i przerobiona plastycznie Stale ze względu na skład chemiczny dzielimy głównie na: Stale węglowe Stalami węglowymi nazywa się

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY OBRÓBKI CIEPLNEJ STOPÓW ŻELAZA WYŻARZANIE 1. POJĘCIA PODSTAWOWE 2. PRZEMIANY PRZY NAGRZEWANIU I POWOLNYM CHŁODZENIU STALI 3.

PODSTAWY OBRÓBKI CIEPLNEJ STOPÓW ŻELAZA WYŻARZANIE 1. POJĘCIA PODSTAWOWE 2. PRZEMIANY PRZY NAGRZEWANIU I POWOLNYM CHŁODZENIU STALI 3. PODSTAWY OBRÓBKI CIEPLNEJ STOPÓW ŻELAZA WYŻARZANIE 1. POJĘCIA PODSTAWOWE 2. PRZEMIANY PRZY NAGRZEWANIU I POWOLNYM CHŁODZENIU STALI 3. WYŻARZANIE 1. POJĘCIA PODSTAWOWE Definicja obróbki cieplnej Dziedzina

Bardziej szczegółowo

Kierunek studiów: Mechanika i Budowa Maszyn semestr II, 2016/2017 Przedmiot: Podstawy Nauki o Materiałach II

Kierunek studiów: Mechanika i Budowa Maszyn semestr II, 2016/2017 Przedmiot: Podstawy Nauki o Materiałach II Kierunek studiów: Mechanika i Budowa Maszyn semestr II, 201/2017 plan zajęć dla grupy M1 11 (wtorek 8.30-10.00) grupa temat osoba prowadząca sala 1 28.02.2017 Zajęcia organizacyjne dr inż. Paweł Figiel

Bardziej szczegółowo

Inżynieria materiałowa : stal / Marek Blicharski. wyd. 2 zm. i rozsz. - 1 dodr. (PWN). Warszawa, Spis treści. Wstęp 11

Inżynieria materiałowa : stal / Marek Blicharski. wyd. 2 zm. i rozsz. - 1 dodr. (PWN). Warszawa, Spis treści. Wstęp 11 Inżynieria materiałowa : stal / Marek Blicharski. wyd. 2 zm. i rozsz. - 1 dodr. (PWN). Warszawa, 2017 Spis treści Wstęp 11 1. Wytwarzanie stali 13 1.1. Wstęp 13 1.2. Wsad do wielkiego pieca 15 1.3. Wytwarzanie

Bardziej szczegółowo

Stal dupleks w efekcie składu chemicznego

Stal dupleks w efekcie składu chemicznego Stal dupleks i jej spawalność PROF. DR HAB. INŻ. Jerzy Nowacki, ZAKŁAD SPAWALNICTWA, ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY W SZCZECINIE, CZŁONEK RADY NAUKOWEJ CZASOPISMA STAL METALE & NOWE TECHNOLOGIE

Bardziej szczegółowo

LAF-Polska Bielawa 58-260, ul. Wolności 117 NIP: 882-152-92-20 REGON: 890704507 http://www.laf-polska.pl

LAF-Polska Bielawa 58-260, ul. Wolności 117 NIP: 882-152-92-20 REGON: 890704507 http://www.laf-polska.pl Podstawowe informacje o stali Stal jest stopem żelaza, węgla i innych pierwiastków stopowych o zawartości do 2,14 % węgla. W praktyce, jako stale oznacza się stopy, które najczęściej zawierają żelazo,

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie Instytut InŜynierii Transportu Zakład Techniki Transportu. Materiałoznawstwo i Nauka o materiałach

Akademia Morska w Szczecinie Instytut InŜynierii Transportu Zakład Techniki Transportu. Materiałoznawstwo i Nauka o materiałach Akademia Morska w Szczecinie Instytut InŜynierii Transportu Zakład Techniki Transportu Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotów Materiałoznawstwo i Nauka o materiałach Wpływ róŝnych rodzajów

Bardziej szczegółowo

Obróbka cieplna stali

Obróbka cieplna stali Obróbka cieplna stali Obróbka cieplna stopów: zabiegi cieplne, które mają na celu nadanie im pożądanych cech mechanicznych, fizycznych lub chemicznych przez zmianę struktury stopu. Podstawowe etapy obróbki

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół Samochodowych

Zespół Szkół Samochodowych Zespół Szkół Samochodowych Podstawy Konstrukcji Maszyn Materiały Konstrukcyjne i Eksploatacyjne Temat: CHARAKTERYSTYKA I OZNACZENIE STALIW. 2016-01-24 1 1. Staliwo powtórzenie. 2. Właściwości staliw. 3.

Bardziej szczegółowo

Metale nieżelazne - miedź i jej stopy

Metale nieżelazne - miedź i jej stopy Metale nieżelazne - miedź i jej stopy Miedź jest doskonałym przewodnikiem elektryczności, ustępuje jedynie srebru. Z tego powodu miedź znalazła duże zastosowanie w elektrotechnice na przewody. Miedź charakteryzuje

Bardziej szczegółowo

Wykład 8. Przemiany zachodzące w stopach żelaza z węglem. Przemiany zachodzące podczas nagrzewania

Wykład 8. Przemiany zachodzące w stopach żelaza z węglem. Przemiany zachodzące podczas nagrzewania Wykład 8 Przemiany zachodzące w stopach żelaza z węglem Przemiany zachodzące podczas nagrzewania Nagrzewanie stopów żelaza powyżej temperatury 723 O C powoduje rozpoczęcie przemiany perlitu w austenit

Bardziej szczegółowo

STABILNOŚĆ STRUKTURALNA STALI P92 W KSZTAŁTOWANYCH PLASTYCZNIE ELEMENTACH RUROCIĄGÓW KOTŁÓW ENERGETYCZNYCH ANDRZEJ TOKARZ, WŁADYSŁAW ZALECKI

STABILNOŚĆ STRUKTURALNA STALI P92 W KSZTAŁTOWANYCH PLASTYCZNIE ELEMENTACH RUROCIĄGÓW KOTŁÓW ENERGETYCZNYCH ANDRZEJ TOKARZ, WŁADYSŁAW ZALECKI PL0400058 STABILNOŚĆ STRUKTURALNA STALI P92 W KSZTAŁTOWANYCH PLASTYCZNIE ELEMENTACH RUROCIĄGÓW KOTŁÓW ENERGETYCZNYCH ANDRZEJ TOKARZ, WŁADYSŁAW ZALECKI Instytut Metalurgii Żelaza im. S. Staszica, Gliwice

Bardziej szczegółowo

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 185228

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 185228 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 185228 (21) Numer zgłoszenia: 331212 ( 13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia: 04.07.1997 (86) Data i numer zgłoszenia

Bardziej szczegółowo

KONSTRUKCJE METALOWE - LABORATORIUM. Produkcja i budowa stali

KONSTRUKCJE METALOWE - LABORATORIUM. Produkcja i budowa stali KONSTRUKCJE METALOWE - LABORATORIUM Produkcja i budowa stali Produkcja stali ŻELAZO (Fe) - pierwiastek chemiczny, w stanie czystym miękki i plastyczny metal o niezbyt dużej wytrzymałości STAL - stop żelaza

Bardziej szczegółowo

Ich właściwości zmieniające się w szerokim zakresie w zależności od składu chemicznego (rys) i technologii wytwarzania wyrobu.

Ich właściwości zmieniające się w szerokim zakresie w zależności od składu chemicznego (rys) i technologii wytwarzania wyrobu. STOPY ŻELAZA Ich właściwości zmieniające się w szerokim zakresie w zależności od składu chemicznego (rys) i technologii wytwarzania wyrobu. Ze względu na bardzo dużą ilość stopów żelaza z węglem dla ułatwienia

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI: Przedmowa Spawalność stali Definicja spawalności stali Wpływ składników stopowych na spawalność stali 19

SPIS TREŚCI: Przedmowa Spawalność stali Definicja spawalności stali Wpływ składników stopowych na spawalność stali 19 SPIS TREŚCI: Przedmowa 11 1. Spawalność stali 13 1.1. Definicja spawalności stali 13 1.2. Wpływ składników stopowych na spawalność stali 19 2. Pękanie połączeń spawanych 23 2.1. Pęknięcia gorące 23 2.1.1.

Bardziej szczegółowo

OK SFA/AWS A5.4: E308L-16 EN 1600: E 19 9 L R 1 1. rutylowa. Otulina:

OK SFA/AWS A5.4: E308L-16 EN 1600: E 19 9 L R 1 1. rutylowa. Otulina: OK 61.20 SFA/AWS A5.4: E308L-16 EN 1600: E 19 9 L R 1 1 Rutylowa elektroda do spawania stali typu 19%r 10%Ni. Odpowiednia także do spawania stali stabilizowanych o podobnym składzie chemicznym, z wyjątkiem

Bardziej szczegółowo

7 czerwca 2008

7 czerwca 2008 www.puds.pl 7 czerwca 2008 INSTYTUT SPAWALNICTWA w Gliwicach Osobliwości spawania ferrytycznych stali nierdzewnych oraz stali typu duplex dr inż.. Jerzy Niagaj Klasyfikacja stali nierdzewnych Austenityczne

Bardziej szczegółowo

STALE NARZĘDZIOWE DO PRACY NA GORĄCO

STALE NARZĘDZIOWE DO PRACY NA GORĄCO Ćwiczenie 9 Stale narzędziowe STALE NARZĘDZIOWE DO PRACY NA ZIMNO DO PRACY NA GORĄCO SZYBKOTNĄCE NIESTOPOWE STOPOWE Rysunek 1. Klasyfikacja stali narzędziowej. Ze stali narzędziowej wykonuje się narzędzia

Bardziej szczegółowo

MIKROSKOPIA METALOGRAFICZNA

MIKROSKOPIA METALOGRAFICZNA MIKROSKOPIA METALOGRAFICZNA WYKŁAD 4 Żeliwa. Stale wysokostopowe dr inż. Michał Szociński Spis zagadnień Ogólna charakterystyka żeliw o o o Żeliwo szare Żeliwo sferoidalne Żeliwo białe Grafityzacja żeliwa

Bardziej szczegółowo

Stal duplex - rozwój mikrostruktury, własności mechaniczne, odporność korozyjna 2 METALFORUM 2010

Stal duplex - rozwój mikrostruktury, własności mechaniczne, odporność korozyjna 2 METALFORUM 2010 Gatunki, normy i zamienniki, obróbka cieplna oraz podstawowe własności. Politechnika Śląska w Gliwicach Wydział Mechaniczny-Technologiczny Instytut Materiałów Inżynierskich i Biomedycznych 2 Plan prezentacji

Bardziej szczegółowo

Nierdzewna stal ferrytyczna

Nierdzewna stal ferrytyczna Nierdzewna stal ferrytyczna Wygórowane ceny niklu, głównego składnika stopowego najpopularniejszcych stali nierdzewnych - austenitycznych (ok. 8 % w składzie chemicznym), doprowadziły do znacznego wzrostu

Bardziej szczegółowo

Technologia obróbki cieplnej. Grzanie i ośrodki grzejne

Technologia obróbki cieplnej. Grzanie i ośrodki grzejne Technologia obróbki cieplnej Grzanie i ośrodki grzejne Grzanie: nagrzewanie i wygrzewanie Dobór czasu grzania Rodzaje ośrodków grzejnych Powietrze Ośrodki gazowe Złoża fluidalne Kąpiele solne: sole chlorkowe

Bardziej szczegółowo

OBRÓBKA CIEPLNA STOPÓW ŻELAZA. Cz. II. Przemiany austenitu przechłodzonego

OBRÓBKA CIEPLNA STOPÓW ŻELAZA. Cz. II. Przemiany austenitu przechłodzonego OBRÓBKA CIEPLNA STOPÓW ŻELAZA Cz. II. Przemiany austenitu przechłodzonego WPŁYW CHŁODZENIA NA PRZEMIANY AUSTENITU Ar 3, Ar cm, Ar 1 temperatury przy chłodzeniu, niższe od równowagowych A 3, A cm, A 1 A

Bardziej szczegółowo

Badania wytrzymałościowe

Badania wytrzymałościowe WyŜsza Szkoła InŜynierii Dentystycznej im. prof. A.Meissnera w Ustroniu Badania wytrzymałościowe elementów drucianych w aparatach czynnościowych. Pod kierunkiem naukowym prof. V. Bednara Monika Piotrowska

Bardziej szczegółowo

Technologie Materiałowe II Wykład 2 Technologia wyżarzania stali

Technologie Materiałowe II Wykład 2 Technologia wyżarzania stali KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ I SPAJANIA ZAKŁAD INŻYNIERII SPAJANIA Technologie Materiałowe II Wykład 2 Technologia wyżarzania stali dr hab. inż. Jerzy Łabanowski, prof.nadzw. PG Kierunek studiów: Inżynieria

Bardziej szczegółowo

Znak PN-EN , PN-EN P195TR1, P195TR2, P235TR1, P235TR2, P265TR1, P265TR2, PN-EN , P195GH, P235GH, P265GH, 16Mo3,

Znak PN-EN , PN-EN P195TR1, P195TR2, P235TR1, P235TR2, P265TR1, P265TR2, PN-EN , P195GH, P235GH, P265GH, 16Mo3, Numer Numer Przykładowe oznaczenie stali grupy podgrupy Znak Norma 1 2 3 4 Stale o granicy plastyczności Re 460 MPa1) o zawartości: C 0,25%; Si 0,60%; Mn 1,70%; Mo 0,70%2); S 0,045%; P 0,045%; Cu 0,40%2);

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół Samochodowych

Zespół Szkół Samochodowych Zespół Szkół Samochodowych Podstawy Konstrukcji Maszyn Materiały Konstrukcyjne i Eksploatacyjne Temat: OTRZYMYWANIE STOPÓW ŻELAZA Z WĘGLEM. 2016-01-24 1 1. Stopy metali. 2. Odmiany alotropowe żelaza. 3.

Bardziej szczegółowo

1. OZNACZANIE STALI WEDŁUG NORM EUROPEJSKICH

1. OZNACZANIE STALI WEDŁUG NORM EUROPEJSKICH 1. OZNACZANIE STALI WEDŁUG NORM EUROPEJSKICH Zgodnie z Normami Europejskimi obowiązują dwa systemy oznaczania stali: znakowy (według PN-EN 10027-1: 1994); znak stali składa się z symboli literowych i cyfr;

Bardziej szczegółowo

C/Bizkargi, 6 Pol. Ind. Sarrikola E LARRABETZU Bizkaia - SPAIN

C/Bizkargi, 6 Pol. Ind. Sarrikola E LARRABETZU Bizkaia - SPAIN C/Bizkargi, 6 Pol. Ind. Sarrikola E48195 LARRABETZU Bizkaia SPAIN Stal nierdzewna Skład chemiczny SKŁAD CHEMICZNY. ANALIZA TERMICZNA (% W MASIE) EN 102703 STAL NIERDZEWNA NA SPRĘŻYNY Oznaczenie Oznaczenie

Bardziej szczegółowo

Wydajność w obszarze HSS

Wydajność w obszarze HSS New czerwiec 2017 Nowe produkty dla techników obróbki skrawaniem Wydajność w obszarze HSS Nowe wiertło HSS-E-PM UNI wypełnia lukę pomiędzy HSS a VHM TOTAL TOOLING = JAKOŚĆ x SERWIS 2 WNT Polska Sp. z o.o.

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY OBLICZEŃ CHEMICZNYCH.. - należy podać schemat obliczeń (skąd się biorą konkretne podstawienia do wzorów?)

PODSTAWY OBLICZEŃ CHEMICZNYCH.. - należy podać schemat obliczeń (skąd się biorą konkretne podstawienia do wzorów?) Korozja chemiczna PODSTAWY OBLICZEŃ CHEMICZNYCH.. - należy podać schemat obliczeń (skąd się biorą konkretne podstawienia do wzorów?) 1. Co to jest stężenie molowe? (co reprezentuje jednostka/ metoda obliczania/

Bardziej szczegółowo

PL 178509 B1 (13) B1. (51) IntCl6: C23C 8/26. (54) Sposób obróbki cieplno-chemicznej części ze stali nierdzewnej

PL 178509 B1 (13) B1. (51) IntCl6: C23C 8/26. (54) Sposób obróbki cieplno-chemicznej części ze stali nierdzewnej RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 178509 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 305287 (22) Data zgłoszenia: 03.10.1994 (51) IntCl6: C23C 8/26 (54)

Bardziej szczegółowo

- skrawalne - bardzo dobrze obrabialne plastycznie na zimno - spawalne. 1/5

- skrawalne - bardzo dobrze obrabialne plastycznie na zimno - spawalne.  1/5 Podgrupy, stan dostawy Norma Główne właściwości Zakres zastosowań Stale nierdzewne Postać wyrobów *) B S P D Stale ferrytyczne Stale austenityczne - dobrze obrabialne plastycznie na zimno - spawalne -

Bardziej szczegółowo

Materiały Reaktorowe. Efekty fizyczne uszkodzeń radiacyjnych

Materiały Reaktorowe. Efekty fizyczne uszkodzeń radiacyjnych Materiały Reaktorowe Efekty fizyczne uszkodzeń radiacyjnych Stale stopowe Stal stopowa stal, w której oprócz węgla występują inne dodatki stopowe o zawartości od kilku do nawet kilkudziesięciu procent,

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA EGZAMINACYJNE

ZAGADNIENIA EGZAMINACYJNE ZAGADNIENIA EGZAMINACYJNE - zagadnienia, na które należy zwrócić szczególną uwagę 1. Omówić budowę atomu. 2. Co to jest masa atomowa? 3. Omówić budowę układu okresowego pierwiastków. 4. Wyjaśnić strukturę

Bardziej szczegółowo

NOWE STALE PRZEZNACZONE DO BUDOWY WYSOKOCIŚNIENIOWYCH WODOROWYCH REAKTORÓW. Opracowanie JOANNA HUCIŃSKA

NOWE STALE PRZEZNACZONE DO BUDOWY WYSOKOCIŚNIENIOWYCH WODOROWYCH REAKTORÓW. Opracowanie JOANNA HUCIŃSKA NOWE STALE PRZEZNACZONE DO BUDOWY WYSOKOCIŚNIENIOWYCH WODOROWYCH REAKTORÓW Opracowanie JOANNA HUCIŃSKA PLAN PREZENTACJI 1. Ogólna charakterystyka wysokociśnieniowych wodorowych reaktorów 2. Materiały konstrukcyjne:

Bardziej szczegółowo

Występujące w technicznych stopach żelaza pierwiastki (inne niż Fe i C) można podzielić na:

Występujące w technicznych stopach żelaza pierwiastki (inne niż Fe i C) można podzielić na: Materiały lotnicze WBMiL I ML ZI (PRz 2012/2013) dr inż. Maciej Motyka (08/06/13) 1 Stopy żelaza konspekt Stal niestopowa, staliwo i żeliwo Występujące w technicznych stopach żelaza pierwiastki (inne niż

Bardziej szczegółowo

STAL NARZĘDZIOWA DO PRACY NA ZIMNO

STAL NARZĘDZIOWA DO PRACY NA ZIMNO STAL NARZĘDZIOWA DO PRACY NA ZIMNO Jakościowe porównanie głównych własności stali Tabela daje jedynie wskazówki, by ułatwić dobór stali. Nie uwzględniono tu charakteru obciążenia narzędzia wynikającego

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 5. Laboratorium Inżynierii Materiałowej. Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska. Opracował: dr inż.

ĆWICZENIE Nr 5. Laboratorium Inżynierii Materiałowej. Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska. Opracował: dr inż. POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska Laboratorium Inżynierii Materiałowej ĆWICZENIE Nr 5 Opracował: dr inż.

Bardziej szczegółowo

DOLFA-POWDER FREZY TRZPIENIOWE ZE STALI PROSZKOWEJ DOLFAMEX

DOLFA-POWDER FREZY TRZPIENIOWE ZE STALI PROSZKOWEJ DOLFAMEX -POWDER FREZY TRZPIENIOWE ZE STALI PROSZKOWEJ Dzięki użyciu nowoczesnego materiału mają one zastosowanie przy obróbce stali i żeliwa o podwyższonej twardości: q charakteryzują się wysoką żywotnością narzędzia,

Bardziej szczegółowo

STAL NARZĘDZIOWA DO PRACY NA GORĄCO

STAL NARZĘDZIOWA DO PRACY NA GORĄCO STAL NARZĘDZIOWA DO PRACY NA GORĄCO Jakościowe porównanie najważniejszych własności stali 1) Stal Maraging (temperatura maraging ok. 480 C); w tym stanie nie porównywalna ze stalami do ulepszania cieplnego.

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2013/2014 Kod: MIM IS-s Punkty ECTS: 5. Kierunek: Inżynieria Materiałowa Specjalność: Inżynieria spajania

Rok akademicki: 2013/2014 Kod: MIM IS-s Punkty ECTS: 5. Kierunek: Inżynieria Materiałowa Specjalność: Inżynieria spajania Nazwa modułu: Spawalność stali Rok akademicki: 2013/2014 Kod: MIM-2-202-IS-s Punkty ECTS: 5 Wydział: Inżynierii Metali i Informatyki Przemysłowej Kierunek: Inżynieria Materiałowa Specjalność: Inżynieria

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia MULTI - SERVICE S.A. 82-500 Kwidzyn ul. Żwirowa 10 tel. +48 (55) 279 63 79 fax. +48 (55) 279 33 09 STAL NIERDZEWNA I KWASOODPORNA

Podstawowe pojęcia MULTI - SERVICE S.A. 82-500 Kwidzyn ul. Żwirowa 10 tel. +48 (55) 279 63 79 fax. +48 (55) 279 33 09 STAL NIERDZEWNA I KWASOODPORNA MULTI - SERVICE S.A. STAL NIERDZEWNA I KWASOODPORNA MULTI - SERVICE S.A. 82-500 Kwidzyn ul. Żwirowa 10 tel. +48 (55) 279 63 79 fax. +48 (55) 279 33 09 Podstawowe pojęcia Stal: stop pierwiastka żelaza (Fe)

Bardziej szczegółowo

Skład chemiczny wybranych stopów niklu do obróbki plastycznej

Skład chemiczny wybranych stopów niklu do obróbki plastycznej Stopy innych metali Stopy niklu Konstrukcyjne (monele) Oporowe (chromel, alumel, nichromy, kanthal) O szczególnych własnościach fizycznych (inwar, kowar, elinwar, permalloy) Odporne na korozję(hastelloy)

Bardziej szczegółowo

WPŁYW OBRÓBKI CIEPLNEJ NA STRUKTURĘ, WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE I ODPORNOŚĆ KOROZYJNĄ STALI MARTENZYTYCZNEJ X5CrNiCuNb16-4

WPŁYW OBRÓBKI CIEPLNEJ NA STRUKTURĘ, WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE I ODPORNOŚĆ KOROZYJNĄ STALI MARTENZYTYCZNEJ X5CrNiCuNb16-4 2-2010 PROBLEMY EKSPLOATACJI 93 Jerzy BIELANIK, Bogdan KOŁODZIEJ Politechnika Warszawska WBMiP w Płocku WPŁYW OBRÓBKI CIEPLNEJ NA STRUKTURĘ, WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE I ODPORNOŚĆ KOROZYJNĄ STALI MARTENZYTYCZNEJ

Bardziej szczegółowo

Odlewnicze stopy żelaza. Staliwa niestopowe i staliwa stopowe Żeliwa

Odlewnicze stopy żelaza. Staliwa niestopowe i staliwa stopowe Żeliwa Odlewnicze stopy żelaza Staliwa niestopowe i staliwa stopowe Żeliwa Staliwo jest stopem żelaza z węglem do około 1,5% i ewentualnie z dodatkami stopowymi przeznaczonym na odlewy Staliwa niestopowe Ważnym

Bardziej szczegółowo

APARATURA W OCHRONIE ŚRODOWISKA - 3. MATERIAŁY KONSTRUKCYJNE

APARATURA W OCHRONIE ŚRODOWISKA - 3. MATERIAŁY KONSTRUKCYJNE APARATURA W OCHRONIE ŚRODOWISKA - 3. MATERIAŁY KONSTRUKCYJNE Wykład dla kierunku Ochrona Środowiska Wrocław, 2015 r. Materiały do budowy aparatury procesowej Do budowy aparatury procesowej wykorzystać

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne stale bainityczne

Nowoczesne stale bainityczne Nowoczesne stale bainityczne Klasyfikacja, projektowanie, mikrostruktura, właściwości oraz przykłady zastosowania Wykład opracował: dr hab. inż. Zdzisław Ławrynowicz, prof. nadzw. UTP Zakład Inżynierii

Bardziej szczegółowo

MIKROSKOPIA METALOGRAFICZNA

MIKROSKOPIA METALOGRAFICZNA MIKROSKOPIA METALOGRAFICZNA WYKŁAD 3 Stopy żelazo - węgiel dr inż. Michał Szociński Spis zagadnień Ogólna charakterystyka żelaza Alotropowe odmiany żelaza Układ równowagi fazowej Fe Fe 3 C Przemiany podczas

Bardziej szczegółowo

Producent wyrobów płaskich ze stali nierdzewnej i kwasoodpornej

Producent wyrobów płaskich ze stali nierdzewnej i kwasoodpornej Stainless Service Poland Producent wyrobów płaskich ze stali nierdzewnej i kwasoodpornej Fasada centrum serwisowego Stainless Service Poland w Siemianowicach Śląskich. 01 Stainless Service Poland Nasza

Bardziej szczegółowo

w_08 Chemia mineralnych materiałów budowlanych c.d. Chemia metali budowlanych

w_08 Chemia mineralnych materiałów budowlanych c.d. Chemia metali budowlanych w_08 Chemia mineralnych materiałów budowlanych c.d. Chemia metali budowlanych Spoiwa krzemianowe Kompozyty krzemianowe (silikatowe) kity, zaprawy, farby szkło wodne Na 2 SiO 3 + 2H 2 O H 2 SiO 3 +

Bardziej szczegółowo

Żeliwo stop żelaza z węglem, zawierający 2,5-4,5% C i inne pierwiastki (Si, Mn, P, S), przeznaczony do wykonywania części maszyn, urządzeń

Żeliwo stop żelaza z węglem, zawierający 2,5-4,5% C i inne pierwiastki (Si, Mn, P, S), przeznaczony do wykonywania części maszyn, urządzeń ŻELIWA NIESTOPOWE Żeliwo stop żelaza z węglem, zawierający 2,5-4,5% C i inne pierwiastki (Si, Mn, P, S), przeznaczony do wykonywania części maszyn, urządzeń przemysłowych i wyrobów codziennego użytku na

Bardziej szczegółowo

1.1.1. Oznaczanie stali wg składu chemicznego

1.1.1. Oznaczanie stali wg składu chemicznego 1 1. OZNACZANIE STALI WEDŁUG NORM EUROPEJSKICH Zgodnie z Normami Europejskimi obowiązują dwa systemy oznaczania stali: znakowy (według PN-EN 10027-1: 1994); znak stali składa się z symboli literowych i

Bardziej szczegółowo

Cr+Cu+Mo+Ni P235GH 1.1 EN ,16 0,35 1,20 0,025 0,020 0,020 c 0,30 0,30 0,08 0,01 b 0,30 0,04 b 0,02 b 0,70

Cr+Cu+Mo+Ni P235GH 1.1 EN ,16 0,35 1,20 0,025 0,020 0,020 c 0,30 0,30 0,08 0,01 b 0,30 0,04 b 0,02 b 0,70 MATERIAŁ (1) skład chemiczny (analiza wytopu), w % masy a / część I Nazwa stali Grupa stali wg CR ISO 15608 Numer C Si Mn P S Al całk. Cr Cu Mo Nb Ni Ti V Inne Cr+Cu+Mo+Ni P235TR2 1.1 EN 10216-1 1.0255

Bardziej szczegółowo

OZNACZENIE EGZAMINU KWALIFIKACYJNEGO SPAWACZA WEDŁUG PN-EN I PN-EN ISO

OZNACZENIE EGZAMINU KWALIFIKACYJNEGO SPAWACZA WEDŁUG PN-EN I PN-EN ISO OZNACZENIE EGZAMINU KWALIFIKACYJNEGO SPAWACZA WEDŁUG PN-EN 287-1 I PN-EN ISO 9606-2 Przykład : PN-EN 287-1 135 P FW 3.3 S t8.0 PB sl 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 1. NUMER NORMY : PN-EN 287-1 - Egzamin kwalifikacyjny

Bardziej szczegółowo

WPŁYW OBRÓBKI CIEPLNEJ NA WYBRANE WŁASNOŚCI STALIWA CHROMOWEGO ODPORNEGO NA ŚCIERANIE

WPŁYW OBRÓBKI CIEPLNEJ NA WYBRANE WŁASNOŚCI STALIWA CHROMOWEGO ODPORNEGO NA ŚCIERANIE 59/22 Archives of Foundry, Year 2006, Volume 6, 22 Archiwum Odlewnictwa, Rok 2006, Rocznik 6, Nr 22 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 WPŁYW OBRÓBKI CIEPLNEJ NA WYBRANE WŁASNOŚCI STALIWA CHROMOWEGO ODPORNEGO

Bardziej szczegółowo

2. Biomateriały metaliczne wykorzystywane w medycynie

2. Biomateriały metaliczne wykorzystywane w medycynie Biomateriały metaliczne Najpopularniejsza definicja biomateriału brzmi następująco: biomateriał to każda substancja inna niż lek lub kombinacja substancji syntetycznych lub naturalnych, która może być

Bardziej szczegółowo

Narzędzia do toczenia poprzecznego

Narzędzia do toczenia poprzecznego Dragonskin 1335 / HCN1345 - toczenie stali 1335 i HCN1345 to nowe rodzaje powłok Dragonskin, jakie WNT wprowadza na rynek. Powłoka 1335 różni się od konkurencji nie tylko optycznie. Także jej wydajność

Bardziej szczegółowo

EcoCut ProfileMaster nowa generacja

EcoCut ProfileMaster nowa generacja New Nowe Styczeń 2017 produkty dla techników obróbki skrawaniem ProfileMaster nowa generacja Udoskonalony, by być jeszcze lepszym! TOTAL TOOLING = JAKOŚĆ x SERWIS 2 WNT Polska Sp. z o.o. ul. Józefa Marcika

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Politechnika Łódzka Wydział Mechaniczny Instytut Inżynierii Materiałowej LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Ćwiczenie nr 6 Temat: Stale w stanie ulepszonym cieplnie Łódź 2010 Cel ćwiczenia Zapoznanie się

Bardziej szczegółowo

9. STALE STOPOWE I STOPY SPECJALNE * Opracował: prof. dr hab. inż. Jerzy Pacyna

9. STALE STOPOWE I STOPY SPECJALNE * Opracował: prof. dr hab. inż. Jerzy Pacyna 9. STALE STOPOWE I STOPY SPECJALNE * Opracował: prof. dr hab. inż. Jerzy Pacyna 9.1. Wprowadzenie Stalą stopową nazywamy taką stal, w której stężenie co najmniej jednego z pierwiastków jest równe lub większe

Bardziej szczegółowo

Analiza wybranych własności użytkowych instrumentarium chirurgicznego

Analiza wybranych własności użytkowych instrumentarium chirurgicznego Analiza wybranych własności użytkowych instrumentarium chirurgicznego Witold Walke, Zbigniew Paszenda Katedra Biomateriałów i Inżynierii Wyrobów Medycznych Wydział Inżynierii Biomedycznej, Politechnika

Bardziej szczegółowo

Wykład 9 Obróbka cieplna zwykła

Wykład 9 Obróbka cieplna zwykła Wykład 9 Obróbka cieplna zwykła Rozróżniamy 3 rodzaje obróbki cieplnej: Obróbka cieplna zwykła, którą realizujemy stosując 2 parametry: t, τ Obróbka cieplno-chemiczna, którą realizujemy stosując parametry:

Bardziej szczegółowo

OBRÓBKA CIEPLNA. opracował dr inż. Stanisław Rymkiewicz

OBRÓBKA CIEPLNA. opracował dr inż. Stanisław Rymkiewicz OBRÓBKA CIEPLNA opracował dr inż. Stanisław Rymkiewicz Schemat wykresu układu równowagi fazowej żelazo-węgiel i żelazo-cementyt t, ºC Fe 6,67 Fe 3 C stężenie masowe, C [%] C żelazo cementyt (Fe - Fe 3

Bardziej szczegółowo

ANALIZA I DOSKONALENIE SKŁADU CHEMICZNEGO STOPU W CELU POPRAWY CECH EKSPLOATACYJNYCH TŁUMIKÓW SAMOCHODOWYCH

ANALIZA I DOSKONALENIE SKŁADU CHEMICZNEGO STOPU W CELU POPRAWY CECH EKSPLOATACYJNYCH TŁUMIKÓW SAMOCHODOWYCH 2017 Redakcja naukowa tomu: SKOTNICKA-ZASADZIEŃ Bożena 11 ANALIZA I DOSKONALENIE SKŁADU CHEMICZNEGO STOPU W CELU POPRAWY CECH EKSPLOATACYJNYCH TŁUMIKÓW SAMOCHODOWYCH 11.1 WPROWADZENIE Część tłumików produkowanych

Bardziej szczegółowo

STRUKTURA STOPÓW UKŁADY RÓWNOWAGI FAZOWEJ. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

STRUKTURA STOPÓW UKŁADY RÓWNOWAGI FAZOWEJ. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego STRUKTURA STOPÓW UKŁADY RÓWNOWAGI FAZOWEJ Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Wykresy układów równowagi faz stopowych Ilustrują skład fazowy

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM KOROZJI MATERIAŁÓW PROTETYCZNYCH

LABORATORIUM KOROZJI MATERIAŁÓW PROTETYCZNYCH INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH LABORATORIUM KOROZJI MATERIAŁÓW PROTETYCZNYCH KOROZJA W STOPACH METALI GRUPY CO-CR I NI-CR CEL ĆWICZENIA Celem

Bardziej szczegółowo

STALE ODPORNE NA KOROZJ

STALE ODPORNE NA KOROZJ STALE ODPORNE NA KOROZJ OGÓLNA KLASYFIKACJA STALI ODPORNYCH NA KOROZJ - kryterium podziału ODPORNO NA KOROZJ stale trudno rdzewiejce stale odporne na korozj OGÓLNA KLASYFIKACJA STALI ODPORNYCH NA KOROZJ

Bardziej szczegółowo

6. OBRÓBKA CIEPLNO - PLASTYCZNA

6. OBRÓBKA CIEPLNO - PLASTYCZNA 6. OBRÓBKA CIEPLNO - PLASTYCZNA 6.1. Cel ćwiczenia Zapoznanie się z rodzajami obróbki cieplno plastycznej i ich wpływem na własności metali. 6.2. Wprowadzenie Obróbką cieplno-plastyczną, zwaną potocznie

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE KRAJOWEJ STALI 0H14N5MCuNb DO WYTWARZANIA LUTOWANYCH PRÓŻNIOWO KÓŁ WIRNIKÓW TURBOSPRĘŻAREK

ZASTOSOWANIE KRAJOWEJ STALI 0H14N5MCuNb DO WYTWARZANIA LUTOWANYCH PRÓŻNIOWO KÓŁ WIRNIKÓW TURBOSPRĘŻAREK ZASTOSOWANIE KRAJOWEJ STALI 0H14N5MCuNb DO WYTWARZANIA LUTOWANYCH PRÓŻNIOWO KÓŁ WIRNIKÓW TURBOSPRĘŻAREK PL0000376 JERZY BIELANIK, JERZY WAWSZCZAK Laboratorium Materiałoznawstwa WBiMR Politechniki Warszawskiej,

Bardziej szczegółowo

Normalizacja i ocena jakości metali. Stale spawalne o podwyższonej wytrzymałości

Normalizacja i ocena jakości metali. Stale spawalne o podwyższonej wytrzymałości Normalizacja i ocena jakości metali Stale spawalne o podwyższonej wytrzymałości 1 Spawalność - podstawowa własność niskostopowych stali spawalnych Spawalność jest właściwością technologiczną określającą

Bardziej szczegółowo