AKTA BRYGAD I GRUP ARTYLERII

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "AKTA BRYGAD I GRUP ARTYLERII"

Transkrypt

1 Tadeusz Wawrzyński AKTA BRYGAD I GRUP ARTYLERII W pierwszym okresie po odzyskaniu niepodległości w roku 1918 jednostki artylerii, podobnie jak oddziały innych rodzajów broni, tworzone były doraźnie bez jakiegoś ogólnego planu. Ujęcie tych jednostek w wyższe związki organizacyjne nastąpiło dopiero w drugiej połowie stycznia 1919 roku, a podstawą organizacji brygad artylerii był rozkaz Sztabu Generalnego WP nr 34 z 22 stycznia 1919 roku, który przewidywał, że... w skład brygady artylerii polowej wchodzą: 2 pułki artylerii polowej, 1 pułk artylerii ciężkiej i stosownie do warunków 1 pułk. artylerii górskiej 1. Jednakże w praktyce okazało się, że tworzenie brygad w tym składzie przewyższało ówczesne możliwości. W związku z tym 9 maja 1919 roku Departament I Ministerstwa Spraw Wojskowych sformułował nowy plan organizacji artylerii związany z reorganizacją wszystkich rodzajów broni Wojska Polskiego. Według nowego etatu w skład brygady artylerii wchodziły: dowództwo brygady, pułk artylerii polowej, dywizjon artylerii ciężkiej, oddział telefoniczny, oddział pomiarowopodsłuchowy, oddział balonów na uwięzi, 9 kolumn amunicyjnych i warsztaty artyleryjskie 2. 1 Spis władz wojskowych , Warszawa 1936 (maszynopis), część 10 Dowództwa brygad artylerii. 2 Tamże.

2 Reorganizacja brygad artylerii trwała do końca 1919 roku i dopiero wówczas zostały one włączone w skład dywizji piechoty. Natomiast reorganizacja artylerii Armii gen. Hallera i Armii Wielkopolskiej nastąpiła przy okazji zjednoczenia tych armii z armią krajową. Po przejściu wojska na organizację pokojową w roku 1921 brygady artylerii zostały zlikwidowane 3. Nowe, oparte już na innych zasadach, wyższe związki organizacyjne artylerii zostały utworzone z dniem 15 stycznia Przemianowano wówczas okręgowe szefostwa artylerii i uzbrojenia na okręgowe szefostwa uzbrojenia, wyłączając spod ich kompetencji wszystkie problemy dotyczące artylerii, z wyjątkiem spraw wyposażenia w sprzęt. Ustanowiono natomiast 11 dowództw grup artylerii 4. W skład dowództwa grupy artylerii wchodził dowódca grupy (generał), dwaj oficerowie sztabowi 5 oraz personel kancelaryjny. Dowódcy grup artylerii podlegali II wiceministrowi spraw wojskowych (poprzez szefa Departamentu Artylerii) i posiadali uprawnienia dyscyplinarne dowódców brygad 6. W skład grupy artylerii wchodziły wszystkie jednostki artylerii danego okręgu korpusu z tym, że pułki artylerii ciężkiej (pac), pułk artylerii najcięższej (pan), pułk artylerii górskiej (pag), dyon pomiarów artylerii i kompania artylerii pieszej (kap) podlegały dowódcy grupy artylerii pod każdym względem, natomiast pułki artylerii polowej (pap) i dywizjony artylerii konnej (dak) tylko pod względem fachowego wyszkolenia. Jednostki artylerii przeciwlotniczej tworzyły oddzielną 11 grupę artylerii. Skład organizacyjny grup artylerii przedstawiał się następująco 7 : 3 Tamże. 4 Rozkaz Biura Ogólno-Organizacyjnego MSWojsk Tjn. Org. Dod. tjn. nr 7, poz. 8 do Dz. Rozk. MSWojsk. nr roku. 5 Z dniem roku zniesiono stanowiska drugich oficerów sztabu dowództw grup artylerii. Dz. Rozk. MSWojsk. nr 22, poz roku. 6 W maju 1929 roku uprawnienia dowódców grup artylerii zostały rozszerzone. Posiadali oni odtąd uprawnienia dowódców dywizji z tym, że w stosunku do formacji przydzielonych uprawnienia te przysługiwały w czasie inspekcji i szkoły ognia. Uzupełnienie rozkazu o utworzeniu dowództw grup artylerii z roku. CAW, Departament Artylerii, t Por. przypis 4. W maju 1929 roku nastąpiły pewne zmiany w składzie organizacyjnym dowództw grup artylerii, które polegały na tym, że: 1) Przydzielono pod względem wyszkolenia 1 dyon pociągów pancernych do 1 grupy artylerii, 2 dyon pociągów pancernych do 5 grupy artylerii, 11 dak przeniesiono z 7 do 8 grupy artylerii: 2) Wydzielono 1 pułk artylerii górskiej ze składu 10 grupy artylerii i wcielono do 6 grupy artylerii. Uzupełnienie rozkazu o utworzeniu dowództw grup artylerii z roku. CAW, Departament Artylerii, t. 34.

3 Dowództwo grupy artylerii Miejsce postoju Jednostki wchodzące w skład grupy Jednostki przydzielone pod względem wyszkolenia 1 Warszawa 1 pac, 1 pan 18 i 28 pap, 1 i 12 dak 2 Chełm 2 pac 3, 13 i 27 pap, 2 dak 3 Wilno 3 pac, 3 kap 1, 19 i 29 pap, 3, 4 i 14 dak 4 Łódź 4 pac 8, 7, 10 i 26 pap 5 Kraków 5 pac 6, 21 i 23 pap, 5 dak 6 Lwów 6 pac 5, 11 i 12 pap, 6 i 13 dak 7 Poznań 7 pac 14, 17 i 25 pap, 7 i 11 dak 8 Toruń 8 pac, dyon pom. art. 4, 6 i 15 pap 9 Brześć n. B. 9 pac 9, 12 i 30 pap, 9 dak 10 Przemyśl 10 pac, 1 pag 2, 22 i 24 pap, 10 dak 11 Warszawa 1 papl, 2, 3, 5, 6, 7, 8 dapl. W roku 1935 wprowadzono pewne zmiany w organizacji dowództw grup artylerii oraz ich podległości 8. Dowódcy grup artylerii podlegali odtąd I wiceministrowi spraw wojskowych (poprzez szefa Departamentu Artylerii) jedynie w sprawach organizacji i wyszkolenia artylerii, w pozostałych zaś kwestiach służbowo i dyscyplinarnie dowódcom odnośnych okręgów korpusów z tym, że dowódca 11 grupy artylerii podlegał dowódcy Okręgu Korpusu nr I. W stosunku do formacji bezpośrednio podległych dowódcy grup artylerii posiadali uprawnienia dowódców dywizji, natomiast w stosunku do formacji przydzielonych uprawnienia te były dwojakiego rodzaju: 1. w okresie szkoły ognia dowódców dywizji, 2. w czasie inspekcji dowódców piechoty dywizyjnej. Do zakresu działania dowódców grup artylerii należały następujące sprawy: personalne formacji im podległych; organizacji i wyszkolenia z wyjątkiem wyszkolenia fachowego formacji artylerii przeciwlotniczej pozostającej pod kierunkiem i kontrolą dowódcy 11 grupy artylerii; kierownictwo i kontrola fachowego wyszkolenia przydzielonych im formacji; stawianie wniosków do 8 Rozkaz Departamentu Dowodzenia Ogólnego (DDO) MSWojsk. z roku w sprawie organizacji dowództw grup artylerii. CAW, 11 dywizja piechoty, t. 24.

4 dowódców okręgów korpusów w sprawach uzbrojenia, wyposażenia i zaopatrzenia podległych im bezpośrednio lub przydzielonych pod względem fachowego wyszkolenia formacji artylerii oraz w sprawach urządzeń technicznych obozów ćwiczeń; współpraca z inspektorami armii w zakresie fachowego wyszkolenia. Skład organizacyjny grup artylerii po zmianach dokonanych w roku 1935 przedstawiał się następująco 9 : Dowództwa grup artylerii Miejsce postoju Formacje podległe bezpośrednio Formacje przydzielone pod względem wyszkolenia 1 Warszawa 1 pac, 1 pan 8, 18 i 28 pal, 1 i 12 dak, 32 dal 10, 1 dyon poc. panc. 2 Lublin 2 pac 3, 13 i 27 pal, 2 dak 3 Wilno 3 pac,2 i 3 dapl 1, 19 i 29 pal, 33 dal, 3, 4 i 14 dak 4 Łódź 4 pac 7, 10 i 26 dal 5 Kraków 5 pac, 5 dapl 6, 21 i 23 pal, 5 dak, 2 dyon poc. panc. 6 Lwów 6 pac, 1 pam, 6 dapl 5, 11 i 12 pal, 6 i 13 dak 7 Poznań 7 pac, 7 dapl 14, 17 i 25 pal, 7 dak 8 Toruń 8 pac, 8 dapl 4, 15 i 16 pal, 11 dak 9 Brześć n. B. 9 pac 9, 20 i 30 pal, 9 dak. Flotylla Pińska 10 Przemyśl 10 pac 2, 22 i 24 pal, 10 dak 11 Warszawa 1 papl, CWArt.Plot. 2, 3, 5, 6, 7 i 8 dapl, 1 i 2 morski dapl Kolejne zmiany w organizacji dowództw grup artylerii nastąpiły w roku Z dniem 20 maja 11 grupa artylerii została przemianowana na grupę artylerii przeciwlotniczej. Podlegała ona pod każdym względem dowódcy Obrony Przeciwlotniczej na szczeblu Ministerstwa Spraw Wojskowych. Dowódcy grupy 9 Jak przypis dywizjon artylerii lekkiej wszedł w skład 1 grupy artylerii w styczniu 1936 roku.

5 artylerii przeciwlotniczej podlegał bezpośrednio 1 pułk artylerii przeciwlotniczej, zaś pod względem fachowego wyszkolenia dywizjony artylerii przeciwlotniczej (z wyjątkiem 1 i 2 morskiego dapl oraz 9 dapl), a także oddziały artylerii przeciwlotniczej wchodzące w skład wielkich jednostek 11. Z dniem 1 maja 1938 roku uległ zmianom skład organizacyjny pozostałych grup artylerii (1 10). Przedstawiał się on następująco 12 : Jednostki przydzielone pod względem Dowództwa grup podległe Jednostki Miejsce wyszkolenia postoju artyleria wielkich jednostki pozadywizyjne artylerii bezpośrednio jednostek 1 Warszawa 1 pac, 1 pan 8, 18 i 28 DP, 1 dak 32 dal, 1 dyon poc. 2 Lublin 2 pac 3, 13 i 27 DP, 2 dak panc. 3 Wilno 3 pac 1, 19 i 29 DP,3, 4 i 14 dak 4 Łódź 4 pac 7, 10 i 26 DP 33 dal, 2 bat. pom. art., art. KOP Ossowiec 5 Kraków 5 pac 6, 21 i 23 DP,5 dak 2 dyon poc. panc. 6 Lwów 6 pac, 1 pam 5, 11 i 12 DP,6 i 13 dak 7 Poznań 7 pac 14, 17 i 25 DP,7 dak art. KOP Czortków 8 Toruń 8 pac 4, 15 i 16 DP, 11 dak 9 Brześć n. B.9 pac 9, 20 i 30 DP9 dak Flotylla Pińska, art. KOP Kleck 10 Przemyśl 10 pac 2, 22 i 24 DP Grupy artylerii zostały rozwiązane w związku z przejściem wojska na organizację wojenną we wrześniu 1939 roku Zarządzenie DDO MSWojsk. L. 3836/Org. Tjn. z roku. CAW, Departament Artylerii, t. 12 Zarządzenie DDO MSWojsk. 2386/Org. Tjn. z roku. CAW, 17 dywizja piechoty, t. 30.

6 * * * Akta dowództw brygad i grup artylerii zachowały się w stanie szczątkowym. Liczą one 155 j.a. (3,5 mb). Stanowi to znikomy procent ogólnej ilości akt wytworzonych przez te związki organizacyjne. Stan zachowania akt w poszczególnych zespołach przedstawia tabela. Lp. Nazwa zespołu Ilość jedn. arch. Akta z lat 1 7 brygada artylerii brygada artylerii brygada artylerii brygada artylerii brygada artylerii brygada artylerii brygada artylerii grupa artylerii grupa artylerii grupa artylerii grupa artylerii grupa artylerii grupa artylerii grupa artylerii grupa artylerii grupa artylerii grupa artylerii Grupa artylerii przeciwlotniczej Bardzo skromnie reprezentowane są zwłaszcza akta dowództw brygad artylerii z lat Zachowało się jedynie 17 j.a. siedmiu brygad artylerii.

7 Występują tu głównie rozkazy dzienne, tajne i oficerskie (13 j.a.); na uwagę zasługuje ponadto odpis dziennika operacyjnego 8 brygady artylerii za okres od lipca 1920 roku do marca 1921 roku (8 brygada artylerii, t. 1) oraz sprawozdanie wywiadowcze za okres pobytu ( roku) 17 dywizji piechoty na Suwalszczyźnie (17 brygada artylerii, t. 2). Akta dowództw grup artylerii liczą 138 j.a. Zachował się wytwór kancelaryjny wszystkich jedenastu grup, z tym, że zespoły akt 1, 3, 5, 6, 7, 8, 9 i 10 grupy artylerii zawierają od jednej do sześciu jednostek archiwalnych; liczniej reprezentowane są jedynie dowództwa 2 i 4 grupy artylerii oraz grupy artylerii przeciwlotniczej. W czasie porządkowania akta zostały podzielone na następujące grupy rzeczowe: 1. rozkazy, 2. organizacja, 3. sprawy wojskowo-polityczne, 4. wyszkolenie, 5. przysposobienie wojskowe i wychowanie fizyczne, 6. nauka, kultura, oświata, 7. sprawy sanitarne, 8. sprawy personalne, 9. sprawy gospodarczo-finansowe. R o z k a z y dzienne występują w zespołach akt 1, 2, 4, 5, 7 i 8 grupy artylerii, rozkazy tajne w aktach 2 grupy artylerii i grupy artylerii przeciwlotniczej, zaś rozkazy oficerskie tylko w zespole 8 grupy artylerii. Akta dotyczące o r g a n i z a c j i w o j s k a zachowały się w kilku zespołach. Na uwagę zasługuje zarządzenie Departamentu Dowodzenia Ogólnego MSWojsk. z 28 października 1935 roku Organizacja dowództw grup artylerii (Grupa artylerii przeciwlotniczej, t. 3), regulujące podległość, uprawnienia i zadania dowódców grup artylerii oraz określające skład organizacyjny grup artylerii. Ponadto wymienić należy uwagi i wnioski dowódcy 2 grupy artylerii, płka Kreissa w sprawie zmian w organizacji pokojowej artylerii (2 grupa artylerii, t. 4). Wśród akt o charakterze organizacyjnym stosunkowo najlepiej zachowały się materiały dotyczące artylerii przeciwlotniczej. Interesujące są zwłaszcza referaty p.o. dowódcy 11 grupy artylerii ppłka Kamińskiego z roku 1935 na temat czynnej obrony przeciwlotniczej w Polsce i artylerii przeciwlotniczej (Grupa artylerii przeciwlotniczej, t. 3). W pierwszym z nich autor przedstawia przewidywane zagrożenie kraju w początkowym okresie wojny oraz w czasie mobilizacji i koncentracji wojsk, środki obrony przeciwlotniczej, stosunek środków ogniowych do bronionych obiektów i środki obrony czynnej dla wojsk walczących. W drugim referacie ppłk Kamiński

8 omawia organizację artylerii przeciwlotniczej, sprzęt, możliwości mobilizacyjne i kadrowe, nowe projekty organizacyjne oraz sprawy rozbudowy artylerii przeciwlotniczej. Również z roku 1935 pochodzi odpowiedź szefa Departamentu Uzbrojenia, płka Maciejowskiego na elaborat Departamentu Artylerii w sprawie artylerii przeciwlotniczej (Grupa artylerii przeciwlotniczej, t. 3). Zawiera ona charakterystykę planu rozbudowy artylerii przeciwlotniczej oraz omówienie badań i prób armat przeciwlotniczych i sprzętu. Na uwagę badacza zasługuje projekt organizacji artylerii przeciwlotniczej opracowany w grudniu 1936 roku przez dowódcę 11 grupy artylerii, płka Odzieżyńskiego (Grupa artylerii przeciwlotniczej, t. 4). Autor omawia tu sprawy sprzętu, organizację dowództw, przygotowanie obrony obiektów w kraju oraz organizację i stany pokojowe oddziałów artylerii przeciwlotniczej. Podobnej problematyki dotyczy referat w sprawie organizacji artylerii przeciwlotniczej, pochodzący także z roku 1936 (Grupa artylerii przeciwlotniczej, t. 4). Składa się on z następujących rozdziałów: 1. organizacja artylerii przeciwlotniczej (O. de B. na stopie wojennej), 2. wyposażenie w sprzęt artyleryjski, 3. specjalny sprzęt pomiarowy, 4. przyrządy do kierowania ogniem, 5. sprzęt optyczno-mierniczy, 6. łączność i środki motorowe. Interesujący jest również elaborat dowódcy 5 dapl. mjra Królikowskiego ze stycznia 1936 roku w sprawie zmian i uzupełnień w składach osobowych artylerii przeciwlotniczej (Grupa artylerii przeciwlotniczej, t. 4). Zdaniem autora istniejąca organizacja dywizjonów artylerii jest nieodpowiednia i obniża sprawność mobilizacyjną. W związku z tym proponuje on wprowadzenie wielu zmian w organizacji pokojowej jednostek artylerii przeciwlotniczej, mając głównie na uwadze ich samodzielność taktyczno-wyszkoleniową i mobilizacyjną. Wymienić należy także wnioski, propozycje i referaty płka Odzieżyńskiego z roku 1936 dotyczące utworzenia dyonu doświadczalnego 75 mm oraz organizacji artylerii przeciwlotniczej (baterie działek 40 mm) w dywizjach piechoty i brygadach kawalerii (Grupa artylerii przeciwlotniczej, t. 4). Organizacji, zadań i sprzętu artylerii przeciwlotniczej dotyczą również wnioski z roku 1936 dowódcy 6 dapl, ppłka

9 Kruszyńskiego oraz komendanta Centrum Wyszkolenia Artylerii Przeciwlotniczej, ppłka Mołodyńskiego (Grupa artylerii przeciwlotniczej, t. 4). Z innych materiałów dotyczących organizacji artylerii przeciwlotniczej na uwagę zasługują: ogólne wskazówki Departamentu Artylerii z października 1936 roku dotyczące organizacji, zadań i użycia baterii pomiarów artylerii; wnioski płka Odzieżyńskiego ze stycznia 1936 roku w sprawie rozszerzenia kompetencji dowódcy 11 grupy artylerii w stosunku do dywizjonów artylerii przeciwlotniczej 13 ; meldunek p.o. dowódcy 11 grupy artylerii, ppłka Kamińskiego z czerwca 1935 roku dotyczący problemu organizacji i kompetencji władz dowódczych OPL 14 (Grupa artylerii przeciwlotniczej, t. 3) oraz etat wojenny baterii 40 mm armatek przeciwlotniczych 2 morskiego dapl (Grupa artylerii przeciwlotniczej, t. 4). Zagadnień szkolnictwa dotyczą referaty z roku 1936 komendanta Centrum Wyszkolenia Artylerii Przeciwlotniczej, mjra Jórasza i dowódcy 11 grupy artylerii, płka Odzieżyńskiego w sprawie reorganizacji CWArt. Plot. i szkolenia podchorążych rezerwy artylerii (Grupa artylerii przeciwlotniczej, t. 4). Proponowane zmiany szły w kierunku zwiększenia obsady instruktorskiej, utworzenia przy Centrum Szkoły Podchorążych Rezerwy Artylerii Przeciwlotniczej, uniezależnienia Centrum pod względem sprzętu artyleryjskiego, pomiarowego i samochodowego od 1 papl oraz utworzenia komórki do badań i studiów w zakresie artylerii przeciwlotniczej. Z materiałami o charakterze organizacyjnym ściśle są związane opracowania i studia dotyczące poszczególnych rodzajów broni i służb. Wymienić tu można następujące pozycje: Organizacja służby obserwacyjno-meldunkowej w Anglii w czasie [I] wojny światowej i po wojnie 15 (Grupa artylerii przeciwlotniczej, t, 2), Sprawozdanie ze studiów nad bronią chemiczną w Niemczech i ZSRR w roku 1938 (2 grupa artylerii, t. 4; Grupa artylerii przeciwlotniczej, t. 2), opracowanie Departamentu Kawalerii MSWojsk. z roku 1939 pt. Charakterystyka kawalerii 13 Kompetencje miały być rozszerzone w zakresie spraw organizacyjnych, personalnych oraz wyposażenia technicznego specjalnego. 14 Ppłk Kamiński stwierdza, że nienormalny stan rzeczy w organizacji odpowiedzialności dowódców broni przeciwlotniczej dotkliwie godzi w wartości tej broni. W związku z tym wysuwa postulat stworzenia jednolitego i kompetentnego we wszystkich zagadnieniach dowództwa artylerii przeciwlotniczej. 15 Są to wyjątki z francuskiego wydania (Paryż 1933) dzieła gen. E.B. Ashmore'a, b. dowódcy obrony przeciwlotniczej Londynu.

10 niemieckiej i radzieckiej (4 grupa artylerii, t. 32; Grupa artylerii przeciwlotniczej, t. 2), Miejsce OPL w nowoczesnej armii 16 (Grupa artylerii przeciwlotniczej, t. 2). Materiały o charakterze w o j s k o w o - p o l i t y c z n y m występują w zasadzie tylko w zespole akt dowództwa 4 grupy artylerii (t. 4). Należy tu wymienić biuletyn informacyjny nr 1 z roku 1937, wydany przez Obóz Zjednoczenia Narodowego jako materiał do odpowiedniego wykorzystania w akcji zwalczania komunizmu w wojsku. Biuletyn zawiera streszczenie broszury Juliana Bruna pt. Obrona Polski czy obrona przywilejów? Odpowiedź komunisty na deklarację Koca. Na uwagę zasługują także następujące przekazy źródłowe: Wytyczne akcji propagandowej w czasie pobytu wojska w obozach i na koncentracji z roku 1938 i 1939 opracowane przez Wojskowy Instytut Naukowo-Oświatowy, zarządzenie Samodzielnego Referatu Informacyjnego Dowództwa Okręgu Korpusu nr IV (Łódź) z 3 kwietnia 1939 roku w sprawie zaostrzenia przepisów dotyczących ochrony tajemnicy wojskowej oraz opis powiatu poznańskiego z czerwca 1939 roku 17. Poza tym w aktach dowództwa grupy artylerii przeciwlotniczej (t. 6) zachowało się sprawozdanie sytuacyjne dowództwa 1 papl o stanie moralnym, wojska oraz innych wydarzeniach wewnątrz sił zbrojnych z kwietnia 1939 roku Omawia ono stan moralny i nastroje oficerów, podoficerów i szeregowców, sprawy narodowościowe oraz stan dyscypliny i przestępczości. Materiały o charakterze w y s z k o l e n i o w y m przeważają we wszystkich zespołach i stanowią ponad 50 procent ogółu zachowanych akt dowództw grup artylerii. Występują tu zarządzenia, programy i wytyczne wyszkolenia kadry, kontyngensu i rezerw, sprawozdania z wyszkolenia, rozkazy, założenia i szkice do ćwiczeń aplikacyjnych, taktycznych i gier operacyjnych, rozwiązania ćwiczeń aplikacyjnych, wytyczne, rozkazy organizacyjne i zarządzenia do koncentracji i ćwiczeń (międzydywizyjnych, międzygarnizonowych, kwatermistrzowskich, dywizyjnych, pułkowych, doświadczalnych), sprawozdania z ćwiczeń i koncentracji, 16 Jest to tłumaczenie artykułu gen. Grimma z Luftschutznachrich-tenblatt, zeszyt 1, styczeń 1933 roku. Autor artykułu był podczas I wojny światowej inspektorem artylerii przeciwlotniczej oraz szefem wydziału w Sztabie Dowódcy Sił Powietrznych w Wielkiej Kwaterze Głównej. 17 Opis zawiera charakterystykę ludności, przemysłu, handlu, rzemiosła i rolnictwa, organizacji kombatanckich, sportowych i kulturalno-oświatowych, stronnictw politycznych, duchowieństwa oraz mniejszości niemieckiej.

11 rozkazy organizacyjne i wytyczne do szkoły ognia, sprawozdania ze strzelań bojowych, prace zimowe oficerów oraz instrukcje, regulaminy i skrypty wyszkoleniowe. Do ciekawszych materiałów tej grupy należą m.in.: uwagi i wskazówki inspektora armii gen. dyw. J. Rómmla z roku 1938 dotyczące dowodzenia, walki w lesie oraz działania straży bocznej (4 grupa artylerii, t. 9), sprawozdanie dowództwa 11 grupy artylerii z Pomorskich Ćwiczeń Międzydywizyjnych w roku 1937 (Grupa artylerii przeciwlotniczej, t. 29), sprawozdanie z ćwiczeń doświadczalnych OPL 3 pac w roku 1938 (3 grupa artylerii, t. 16) oraz rozkaz DDO MSWojsk. z 6 lipca 1939 roku Dostosowanie organizacji szkolenia w półroczu letnim br. do potrzeb chwili (Grupa artylerii przeciwlotniczej, t. 7). Ponadto interesujące są prace oficerów z roku 1939 o niemieckiej artylerii przeciwlotniczej oraz o wojnie w Hiszpanii w zakresie działania i użycia lotnictwa i artylerii przeciwlotniczej (Grupa artylerii przeciwlotniczej, t. 20). Wymienić należy poza tym projekt regulaminu czołgów TK (walka) z roku 1934 (2 grupa artylerii, t. 16), projekt regulaminu taktycznego użycia artylerii (walka) z roku 1929, instrukcję współpracy lotnictwa z artylerią (projekt) z roku 1937 (4 grupa artylerii, t. 29), podręcznik taktyczny artylerii przeciwlotniczej dla oficerów z roku 1935 (Grupa artylerii przeciwlotniczej, t. 37) oraz Przegląd kwartalny artyleryjskiej myśli obcej za III kwartał 1938 roku (4 grupa artylerii, t. 32). Na uwagę badacza zasługują również skrypty wykładów: płka Odzieżyńskiego Organizacja obrony przeciwlotniczej z roku 1937 (4 grupa artylerii, t. 32; Grupa artylerii przeciwlotniczej, t. 37), ppłka dypl. Stefana Mossora Walka z bronią pancerną z roku 1937, płka dypl. Roli-Arciszewskiego Zasady użycia i organizacji broni pancernej z roku 1938 oraz kpt. dypl. Stanisława Marczyńskiego Artyleria zmotoryzowana (4 grupa artylerii, t. 32). Akta i n n y c h g r u p r z e c z o w y c h są reprezentowane bardzo skromnie. Z ciekawszych materiałów wymienić można jedynie zarządzenia dowódcy Okręgu Korpusu nr I (Warszawa), gen. bryg. Trojanowskiego z roku 1938 w sprawie pracy oświatowo-kulturalnej i wychowawczej w wojsku (Grupa artylerii przeciwlotniczej, t. 40) oraz w sprawie czynnego popierania wszelkich poczynań

12 Związku Strzeleckiego przez oddziały i instytucje wojskowe (Grupa artylerii przeciwlotniczej, t. 39), a także odpowiedzi na wnioski dowódców wielkich jednostek i pułków zgłoszone na odprawę dowódców okręgów korpusów w Ministerstwie Spraw Wojskowych w roku 1938 (2 grupa artylerii, t. 18). Wnioski te dotyczyły spraw ogólnoorganizacyjnych, personalnych, kulturalno-oświatowych, mobilizacji i uzupełnień, uzbrojenia, budownictwa, intendentury oraz taborów i samochodów. Poza tym na wyróżnienie zasługują obsady personalne (oficerskie i podoficerskie) formacji artylerii przeciwlotniczej z roku 1938 i 1939 (Grupa artylerii przeciwlotniczej, t. 47 i 49). * Przedstawiona charakterystyka akt dowództw brygad i grup artylerii stanowi zamknięcie cyklu informacji o przechowywanym w Centralnym Archiwum Wojskowym wytworze kancelaryjnym wyższych związków organizacyjnych piechoty, kawalerii i artylerii z lat W CAW znajdują się również akta niektórych dowództw grup (brygad) pancernych, aeronautycznych, łączności i saperów istniejących w latach Stanowią one 9 zespołów szczątkowych, liczących w sumie tylko 24 jednostki archiwalne 20 i z tego też względu nie poświęca się im oddzielnej informacji. Tym 18 Por.: T. W a w r z y ń s k i, Charakterystyka akt wytworzonych przez kancelarie dowództw dywizji piechoty Wybrane zagadnienia z teorii i praktyki wojskowej służby archiwalnej, Warszawa 1967, s ; tegoż. Akta dowództw dywizji i brygad kawalerii , Biuletyn Wojskowej Służby Archiwalnej nr 5, 1973, s Dowództwa grup pancernych (w liczbie trzech) sformowano w latach Do organizowania Warszawskiej Brygady Pancerno-Motorowej przystąpiono późną wiosną 1939 roku; do chwili wybuchu II wojny światowej formowanie jej nie zostało zakończone. Dowództwa grup aeronautycznych (w liczbie trzech) utworzono w roku W roku 1931 dowództwo 2 grupy zostało rozwiązane. W roku 1934 przemianowano grupy aeronautyczne na grupy lotnicze. Dowództwa grup łączności (w liczbie trzech) sformowano w roku W roku 1931 rozwiązano dowództwo 3 grupy, zaś w roku następnym dowództwo 2 grupy. Ostatnie z istniejących dowództw grup łączności zlikwidowane zostało w roku W kwietniu 1939 roku ponownie utworzono dwa dowództwa grup łączności. Dowództwa brygad saperów (w liczbie czterech) zostały sformowane w roku W marcu 1934 roku zlikwidowano dowództwo 3 brygady. W końcu tegoż roku brygady przekształcono w grupy saperów. Szersze informacje na ten temat podaje E. K o z ł o w s k i, Wojsko Polskie , Warszawa 1964, s. 161, , , , 206, Por. także St. F e r e t, Siły zbrojne i sztuka wojenna w Polsce w latach , Warszawa 1967 (maszynopis), s , Są to następujące zespoły akt: 3 grupa pancerna (3 j.a.). Warszawska Brygada Pancerno-Motorowa (1 j.a.), 2 grupa aeronautyczna (2 j.a.), I grupa (brygada) saperów (3 j.a.), 2 brygada saperów (4 j.a.), 3 brygada saperów (6 j.a.), 4 brygada saperów (1 j.a.), 1 grupa łączności (1 j.a.), 2 grupa łączności (3 j.a.).

13 niemniej warto zasygnalizować, że i w tych zespołach choć przeważają w nich rozkazy oraz wykazy uposażenia może badacz znaleźć pojedyncze przekazy źródłowe zasługujące na uwagę. Wśród nich wymienić można: Studium broni pancernej i motoryzacji wojska Niemcy z roku 1938 (3 grupa pancerna, t. 2), schemat dyslokacji Reichswehry ze stycznia 1933 roku (2 brygada saperów, t. 2), sprawozdanie z ćwiczenia doświadczalnego nr 15 i wytyczne obrony przeciwpancernej z roku 1939 (3 grupa pancerna, t. 3), wytyczne wyszkolenia, sprawozdania z ćwiczeń, inspekcji i koncentracji z roku 1933 (2 brygada saperów, t. 3), programy wyszkolenia kontyngensu z roku 1932 (3 brygada saperów, t. 5), rozkazy organizacyjne i wykonawcze zawodów eliminacyjnych do lotu Małej Ententy i Polski z roku 1930 oraz rozkazy organizacyjne o wyszkoleniu zimowym 1929/30 roku (2 grupa aeronautyczna, t. 1). * * * Przechowywany w Centralnym Archiwum Wojskowym wytwór kancelaryjny dowództw dywizji piechoty, dywizji i brygad kawalerii oraz brygad i grup innych rodzajów broni z lat stanowi niezależnie od stanu zachowania poszczególnych zespołów archiwalnych wartościowy materiał b historyka. Znajdzie on tu bowiem nie tylko akta dotyczące organizacji i wyszkolenia różnych rodzajów broni Wojska Polskiego, ale także przekazy źródłowe przedstawiające organizację armii obcych oraz działalność polskich partii politycznych i ugrupowań mniejszości narodowych w Polsce. Należy przy tym podkreślić, że większość z tych przekazów ma charakter unikalny, nie występują one w innych zespołach znajdujących się w CAW. Akta wytworzone przez dowództwa dywizji, brygad i grup różnych rodzajów broni zostały ostatecznie uporządkowane, posiadają pomoce archiwalne w postaci inwentarzy kartkowych i są w pełni dostępne do badań naukowych. Zamieszczone na łamach Biuletynu Wojskowej Służby Archiwalnej artykuły stanowią więc jedynie dodatkową pomoc dla historyka, informującą o stanie zachowania akt i ogólnej ich

14 zawartości oraz o ciekawszych materiałach występujących w tych zespołach archiwalnych. Badacz zainteresowany organizacją i wyszkoleniem wojsk poszczególnych rodzajów broni w latach może sięgnąć także do innych zespołów akt przechowywanych w Centralnym Archiwum Wojskowym, a m.in. do Generalnego Inspektoratu Sił Zbrojnych, Sztabu Głównego oraz niektórych departamentów i dowództw Ministerstwa Spraw Wojskowych. Informacje o aktach wielu z tych zespołów ukazały się już na łamach Biuletynu Wojskowej Służby Archiwalnej Por.: J.A. I g i e l s k i, Zespół akt Generalnego Inspektoratu Sił Zbrojnych ( ), Biuletyn Wojskowej Służby Archiwalnej nr 3, 1971, s ; A. W r o n a, Zawartość aktowa zespołu akt Departamentu Kawalerii Ministerstwa Spraw Wojskowych, Biuletyn Wojskowej Służby Archiwalnej nr 4, 1972, s ; M. P i o n n i e r, Charakterystyka zawartości zespołów akt dowództw Broni Pancernych, Łączności i Saperów z lat , tamże, s

ZESPÓŁ AKT DOWÓDZTWA ARTYLERII Z LAT Zarys organizacyjny

ZESPÓŁ AKT DOWÓDZTWA ARTYLERII Z LAT Zarys organizacyjny Janusz Gzyl ZESPÓŁ AKT DOWÓDZTWA ARTYLERII Z LAT 1951 1956 1. Zarys organizacyjny Opracowany na lata 1949 1955 plan rozwoju wojska, przewidywał znaczną rozbudowę artylerii zarówno naziemnej, jak i przeznaczonej

Bardziej szczegółowo

AKTA WYTWORZONE W WYNIKU DZIAŁALNOŚCI WICEMINISTRÓW SPRAW WOJSKOWYCH Zarys rozwoju organizacyjnego

AKTA WYTWORZONE W WYNIKU DZIAŁALNOŚCI WICEMINISTRÓW SPRAW WOJSKOWYCH Zarys rozwoju organizacyjnego Kazimierz Bar AKTA WYTWORZONE W WYNIKU DZIAŁALNOŚCI WICEMINISTRÓW SPRAW WOJSKOWYCH 1919 1939 Zarys rozwoju organizacyjnego Ministerstwo Spraw Wojskowych zostało utworzone 26 października 1918 roku przez

Bardziej szczegółowo

AKTA INSTYTUCJI NAUKOWO-SZKOLNYCH MINISTERSTWA SPRAW WOJSKOWYCH Z LAT 1918 1921

AKTA INSTYTUCJI NAUKOWO-SZKOLNYCH MINISTERSTWA SPRAW WOJSKOWYCH Z LAT 1918 1921 Danuta Duszak AKTA INSTYTUCJI NAUKOWO-SZKOLNYCH MINISTERSTWA SPRAW WOJSKOWYCH Z LAT 1918 1921 W latach 1918 1921 w składzie Ministerstwa Spraw Wojskowych istniały trzy instytucje o charakterze naukowo-szkolnym,

Bardziej szczegółowo

AKTA DEPARTAMENTU I BRONI GŁÓWNYCH I WOJSK TABOROWYCH MINISTERSTWA SPRAW WOJSKOWYCH Zarys rozwoju organizacyjnego

AKTA DEPARTAMENTU I BRONI GŁÓWNYCH I WOJSK TABOROWYCH MINISTERSTWA SPRAW WOJSKOWYCH Zarys rozwoju organizacyjnego Ewa Zasada AKTA DEPARTAMENTU I BRONI GŁÓWNYCH I WOJSK TABOROWYCH MINISTERSTWA SPRAW WOJSKOWYCH 1920 1921 Zarys rozwoju organizacyjnego Departament I Broni Głównych Wojsk Taborowych powstał z dniem 1 marca

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ AKT 3 ARMII WOJSKA POLSKIEGO ( r.) 1. Zarys organizacyjny

ZESPÓŁ AKT 3 ARMII WOJSKA POLSKIEGO ( r.) 1. Zarys organizacyjny Jan Szostak ZESPÓŁ AKT 3 ARMII WOJSKA POLSKIEGO (6.10. 15.11.1944 r.) 1. Zarys organizacyjny Plan rozbudowy Wojska Polskiego nakreślony w preliminarzu wydatków na utrzymanie wojska w okresie od 1 września

Bardziej szczegółowo

SPIS ARTYKUŁÓW OGŁOSZONYCH W NUMERACH 1 5 BIULETYNU. Nr 1, 1969

SPIS ARTYKUŁÓW OGŁOSZONYCH W NUMERACH 1 5 BIULETYNU. Nr 1, 1969 SPIS ARTYKUŁÓW OGŁOSZONYCH W NUMERACH 1 5 BIULETYNU Nr 1, 1969 Rola i zadania wojskowej służby archiwalnej (Leszek Lewandowicz) Postępowanie z zespołami otwartymi w świetle wytycznych Naczelnej Dyrekcji

Bardziej szczegółowo

ARCHIWALIA DEPARTAMENTU UZUPEŁNIEŃ MINISTERSTWA SPRAW WOJSKOWYCH Zarys rozwoju organizacyjnego

ARCHIWALIA DEPARTAMENTU UZUPEŁNIEŃ MINISTERSTWA SPRAW WOJSKOWYCH Zarys rozwoju organizacyjnego Ewa Tarkota ARCHIWALIA DEPARTAMENTU UZUPEŁNIEŃ MINISTERSTWA SPRAW WOJSKOWYCH 1928 1939 1. Zarys rozwoju organizacyjnego Od 6 sierpnia 1928 roku rozpoczęło swoją działalność Biuro Uzupełnień, powołane rozkazem

Bardziej szczegółowo

Biuletyn Informacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej

Biuletyn Informacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej Biuletyn Informacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej Źródło: http://ipn.jskinternet.pl/bip/rejestry-ewidencje-arc/kategorie/18,akta-wojskowych-organow-bezpieczenstwa-panstwa-u zyczone-przez-centralne-archiwum.html

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ AKT DEPARTAMENTU ARTYLERII MINISTERSTWA SPRAW WOJSKOWYCH Z LAT Zarys organizacji

ZESPÓŁ AKT DEPARTAMENTU ARTYLERII MINISTERSTWA SPRAW WOJSKOWYCH Z LAT Zarys organizacji Kazimierz Bar ZESPÓŁ AKT DEPARTAMENTU ARTYLERII MINISTERSTWA SPRAW WOJSKOWYCH Z LAT 1926 1939 1. Zarys organizacji W dniu 20 lipca 1926 roku wraz z likwidacją w Ministerstwie Spraw Wojskowych Departamentu

Bardziej szczegółowo

AKTA ZESPOŁÓW JEDNOSTEK OCHRONY Z LAT 1944 1945. 1. Uwagi wstępne

AKTA ZESPOŁÓW JEDNOSTEK OCHRONY Z LAT 1944 1945. 1. Uwagi wstępne Czesław Tokarz AKTA ZESPOŁÓW JEDNOSTEK OCHRONY Z LAT 1944 1945 1. Uwagi wstępne Stosunkowo najmniej liczną grupę aktową jednostek bojowych z lat 1944 1945, przechowywanych w Centralnym Archiwum Wojskowym,

Bardziej szczegółowo

AKTA BIURA PERSONALNEGO MINISTERSTWA SPRAW WOJSKOWYCH Zarys organizacyjny

AKTA BIURA PERSONALNEGO MINISTERSTWA SPRAW WOJSKOWYCH Zarys organizacyjny Tadeusz Wawrzyński AKTA BIURA PERSONALNEGO MINISTERSTWA SPRAW WOJSKOWYCH 1927 1939 Zarys organizacyjny W dniu 17 lutego 1927 roku z rozkazu ministra Spraw Wojskowych został zlikwidowany Oddział V Personalny

Bardziej szczegółowo

ARCHIWALIA DOWÓDZTWA 1 KORPUSU POLSKICH SIŁ ZBROJNYCH W ZSRR. 1. Sprawy organizacyjne

ARCHIWALIA DOWÓDZTWA 1 KORPUSU POLSKICH SIŁ ZBROJNYCH W ZSRR. 1. Sprawy organizacyjne Wiesław Bernaś ARCHIWALIA DOWÓDZTWA 1 KORPUSU POLSKICH SIŁ ZBROJNYCH W ZSRR 1. Sprawy organizacyjne Na mocy decyzji Państwowego Komitetu Obrony Związku Radzieckiego z dnia 10 sierpnia 1943 roku przystąpiono

Bardziej szczegółowo

AKTA ODDZIAŁÓW KAWALERII I ARTYLERII 1918 1939. 1. Sprawy organizacyjne

AKTA ODDZIAŁÓW KAWALERII I ARTYLERII 1918 1939. 1. Sprawy organizacyjne Tadeusz Wawrzyński AKTA ODDZIAŁÓW KAWALERII I ARTYLERII 1918 1939 1. Sprawy organizacyjne Formowanie pułków kawalerii Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej odbywało się w latach 1918 1922 i było procesem

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA AKT DEPARTAMENTU INTENDENTURY MINISTERSTWA SPRAW WOJSKOWYCH

CHARAKTERYSTYKA AKT DEPARTAMENTU INTENDENTURY MINISTERSTWA SPRAW WOJSKOWYCH Zbigniew Rzeszótko CHARAKTERYSTYKA AKT DEPARTAMENTU INTENDENTURY MINISTERSTWA SPRAW WOJSKOWYCH 1918 1939 Dekretem z dnia 26 października 1918 roku Rada Regencyjna Królestwa Polskiego przekształciła Komisję

Bardziej szczegółowo

JEDNOSTKI ZAPASOWE RODZAJÓW WOJSK Z LAT WOJNY ORAZ ICH AKTA. 1. Uwagi wstępne

JEDNOSTKI ZAPASOWE RODZAJÓW WOJSK Z LAT WOJNY ORAZ ICH AKTA. 1. Uwagi wstępne Anna Gąsiorowska JEDNOSTKI ZAPASOWE RODZAJÓW WOJSK Z LAT WOJNY ORAZ ICH AKTA 1. Uwagi wstępne Problematyka działalności i wytworu kancelaryjnego jednostek zapasowych występowała już na łamach Biuletynu.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 9 października 2013 r. Poz. 246. DECYZJA Nr 296/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 9 października 2013 r.

Warszawa, dnia 9 października 2013 r. Poz. 246. DECYZJA Nr 296/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 9 października 2013 r. Warszawa, dnia 9 października 2013 r. Poz. 246 Zarząd Organizacji i Uzupełnień P1 DECYZJA Nr 296/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 9 października 2013 r. w sprawie wdrożenia do eksploatacji użytkowej

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY I STUDIA. Tomasz Matuszak (Warszawa) 9 Dywizja Piechoty w latach w zasobie aktowym Centralnego Archiwum Wojskowego

MATERIAŁY I STUDIA. Tomasz Matuszak (Warszawa) 9 Dywizja Piechoty w latach w zasobie aktowym Centralnego Archiwum Wojskowego MATERIAŁY I STUDIA Tomasz Matuszak (Warszawa) 9 Dywizja Piechoty w latach 1919-1939 w zasobie aktowym Centralnego Archiwum Wojskowego W zasobie Centralnego Archiwum Wojskowego znajduje się wiele ciekawych

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY ARCHIWALNE CAW DOTYCZĄCE STANÓW LICZEBNYCH WOJSKA W LATACH Zarys organizacyjno-prawny

MATERIAŁY ARCHIWALNE CAW DOTYCZĄCE STANÓW LICZEBNYCH WOJSKA W LATACH Zarys organizacyjno-prawny Kazimierz Bar MATERIAŁY ARCHIWALNE CAW DOTYCZĄCE STANÓW LICZEBNYCH WOJSKA W LATACH 1918 1939 1. Zarys organizacyjno-prawny W związku z dekretem Rady Regencyjnej Królestwa Polskiego z dnia 12 października

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ AKTOWA ZESPOŁÓW SZKÓŁ OFICERSKICH LUDOWEGO WOJSKA POLSKIEGO 1943 1945. 1. Uwagi wstępne

ZAWARTOŚĆ AKTOWA ZESPOŁÓW SZKÓŁ OFICERSKICH LUDOWEGO WOJSKA POLSKIEGO 1943 1945. 1. Uwagi wstępne Czesław Tokarz ZAWARTOŚĆ AKTOWA ZESPOŁÓW SZKÓŁ OFICERSKICH LUDOWEGO WOJSKA POLSKIEGO 1943 1945 1. Uwagi wstępne Ludowe Wojsko Polskie, którego zalążkiem, były regularne jednostki utworzone na terenie Związku

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ AKTOWA ZESPOŁÓW SZKÓŁ OFICERSKICH LUDOWEGO WOJSKA POLSKIEGO UWAGI WSTĘPNE

ZAWARTOŚĆ AKTOWA ZESPOŁÓW SZKÓŁ OFICERSKICH LUDOWEGO WOJSKA POLSKIEGO UWAGI WSTĘPNE Czesław Tokarz ZAWARTOŚĆ AKTOWA ZESPOŁÓW SZKÓŁ OFICERSKICH LUDOWEGO WOJSKA POLSKIEGO 1943 1945 1. UWAGI WSTĘPNE Ludowe Wojsko Polskie, którego zalążkiem, były regularne jednostki utworzone na terenie Związku

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIA DOTYCZĄCE WOJNY POLSKO-SOWIECKIEJ W ZBIORACH CENTRALNEGO ARCHIWUM WOJSKOWEGO

OPRACOWANIA DOTYCZĄCE WOJNY POLSKO-SOWIECKIEJ W ZBIORACH CENTRALNEGO ARCHIWUM WOJSKOWEGO Jerzy Ciesielski OPRACOWANIA DOTYCZĄCE WOJNY POLSKO-SOWIECKIEJ 1919 1920 W ZBIORACH CENTRALNEGO ARCHIWUM WOJSKOWEGO Centralne Archiwum Wojskowe gromadzi i przechowuje w zasadzie tylko akta wytworzone przez

Bardziej szczegółowo

ZESPOŁY AKT JEDNOSTEK KAWALERII Problemy organizacyjne

ZESPOŁY AKT JEDNOSTEK KAWALERII Problemy organizacyjne Tadeusz Kowalczyk ZESPOŁY AKT JEDNOSTEK KAWALERII 1944 1947 1. Problemy organizacyjne Druga wojna światowa była ostatnią, w której kawalerii używano na większą skalę, jako rodzaju broni. Niemal we wszystkich

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY ARCHIWALNE DOWÓDZTWA WOJSK PANCERNYCH I ZMOTORYZOWANYCH LUDOWEGO WOJSKA POLSKIEGO Zarys organizacyjny

MATERIAŁY ARCHIWALNE DOWÓDZTWA WOJSK PANCERNYCH I ZMOTORYZOWANYCH LUDOWEGO WOJSKA POLSKIEGO Zarys organizacyjny Henryk Fabijański MATERIAŁY ARCHIWALNE DOWÓDZTWA WOJSK PANCERNYCH I ZMOTORYZOWANYCH LUDOWEGO WOJSKA POLSKIEGO 1944 1945 1. Zarys organizacyjny Powstanie Dowództwa Wojsk Pancernych i Zmotoryzowanych WP

Bardziej szczegółowo

ZESPOŁY AKT SZKÓŁ LOTNICZYCH, OBRONY PRZECIWLOTNICZEJ I PRZECIWGAZOWEJ, BRONI PANCERNYCH, SAPERÓW I ŁĄCZNOŚCI Z LAT 1918 1939

ZESPOŁY AKT SZKÓŁ LOTNICZYCH, OBRONY PRZECIWLOTNICZEJ I PRZECIWGAZOWEJ, BRONI PANCERNYCH, SAPERÓW I ŁĄCZNOŚCI Z LAT 1918 1939 Kazimierz Bar ZESPOŁY AKT SZKÓŁ LOTNICZYCH, OBRONY PRZECIWLOTNICZEJ I PRZECIWGAZOWEJ, BRONI PANCERNYCH, SAPERÓW I ŁĄCZNOŚCI Z LAT 1918 1939 Istniejące w latach 1918 1939 szkoły wojskowe lotnicze, obrony

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY DO DZIEJÓW 2 ARMII WOJSKA POLSKIEGO Zagadnienia organizacyjne

MATERIAŁY DO DZIEJÓW 2 ARMII WOJSKA POLSKIEGO Zagadnienia organizacyjne Józef Milewski MATERIAŁY DO DZIEJÓW 2 ARMII WOJSKA POLSKIEGO 1944 1945 1. Zagadnienia organizacyjne Latem 1944 roku, z chwilą wkroczenia 1 Armii Polskiej w ZSRR u boku Armii Czerwonej na ziemie polskie,

Bardziej szczegółowo

Program rozwoju Wojska Polskiego i jego realizacja

Program rozwoju Wojska Polskiego i jego realizacja Program rozwoju Wojska Polskiego i jego realizacja Nowe kierownictwo wojska podjęło działania zmierzające do unowocześnienia organizacji i wyposażenia armii. Znaczną inicjatywę w tym zakresie przejawił

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA AKT DEPARTAMENTU TECHNICZNEGO ORAZ DEPARTAMENTU V INŻYNIERII I SAPERÓW MINISTERSTWA SPRAW WOJSKOWYCH Z LAT

CHARAKTERYSTYKA AKT DEPARTAMENTU TECHNICZNEGO ORAZ DEPARTAMENTU V INŻYNIERII I SAPERÓW MINISTERSTWA SPRAW WOJSKOWYCH Z LAT Kazimierz Bar CHARAKTERYSTYKA AKT DEPARTAMENTU TECHNICZNEGO ORAZ DEPARTAMENTU V INŻYNIERII I SAPERÓW MINISTERSTWA SPRAW WOJSKOWYCH Z LAT 1918 1934 1. Organizacja i zawartość aktowa Departamentu Technicznego

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA MATERIAŁÓW ARCHIWALNYCH DO DZIAŁALNOŚCI WYŻSZEGO SZKOLNICTWA WOJSKOWEGO W OKRESIE MIĘDZYWOJENNYM

CHARAKTERYSTYKA MATERIAŁÓW ARCHIWALNYCH DO DZIAŁALNOŚCI WYŻSZEGO SZKOLNICTWA WOJSKOWEGO W OKRESIE MIĘDZYWOJENNYM Kazimierz Bar CHARAKTERYSTYKA MATERIAŁÓW ARCHIWALNYCH DO DZIAŁALNOŚCI WYŻSZEGO SZKOLNICTWA WOJSKOWEGO W OKRESIE MIĘDZYWOJENNYM Do organizacji szkół wojskowych i szkolenia wojska oraz kadr wojskowych przystąpiono

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ AKTOWA ZESPOŁU AKT DEPARTAMENTU KAWALERII MINISTERSTWA SPRAW WOJSKOWYCH

ZAWARTOŚĆ AKTOWA ZESPOŁU AKT DEPARTAMENTU KAWALERII MINISTERSTWA SPRAW WOJSKOWYCH Andrzej Wrona ZAWARTOŚĆ AKTOWA ZESPOŁU AKT DEPARTAMENTU KAWALERII MINISTERSTWA SPRAW WOJSKOWYCH Początek rozwoju organizacyjnego Departamentu Kawalerii MSWojsk. datuje się od 22 sierpnia 1921 roku. Wówczas

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ARCHIWALIA DOTYCZĄCE PIERWSZEGO ETAPU REORGANIZACJI POKOJOWEJ LUDOWEGO WOJSKA POLSKIEGO W 1945 R.

WYBRANE ARCHIWALIA DOTYCZĄCE PIERWSZEGO ETAPU REORGANIZACJI POKOJOWEJ LUDOWEGO WOJSKA POLSKIEGO W 1945 R. Czesław Tokarz WYBRANE ARCHIWALIA DOTYCZĄCE PIERWSZEGO ETAPU REORGANIZACJI POKOJOWEJ LUDOWEGO WOJSKA POLSKIEGO W 1945 R. Zgromadzone w Centralnym Archiwum Wojskowym akta stanowią poważną bazę źródłową

Bardziej szczegółowo

AKTA FORMACJI GRANICZNYCH Z LAT W ARCHIWUM WOJSK OCHRONY POGRANICZA

AKTA FORMACJI GRANICZNYCH Z LAT W ARCHIWUM WOJSK OCHRONY POGRANICZA Adam Gnieciak AKTA FORMACJI GRANICZNYCH Z LAT 1918 1939 W ARCHIWUM WOJSK OCHRONY POGRANICZA Archiwum Wojsk Ochrony Pogranicza gromadzi, opracowuje i udostępnia akta formacji, których działalność związana

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY DO DZIEJÓW JEDNOSTEK ARMII POLSKIEJ W ZSRR

MATERIAŁY DO DZIEJÓW JEDNOSTEK ARMII POLSKIEJ W ZSRR Roman Leszek Polkowski MATERIAŁY DO DZIEJÓW JEDNOSTEK ARMII POLSKIEJ W ZSRR Pojęcie 1 Armia Polska w ZSRR, często niesłusznie utożsamiane z 1 Armią Wojska Polskiego, obejmowało wszystkie polskie jednostki,

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ AKTOWA ZESPOŁÓW DOWÓDZTW DYWIZJI PIECHOTY LUDOWEGO WOJSKA POLSKIEGO Z LAT WOJNY

ZAWARTOŚĆ AKTOWA ZESPOŁÓW DOWÓDZTW DYWIZJI PIECHOTY LUDOWEGO WOJSKA POLSKIEGO Z LAT WOJNY Alina Miętek ZAWARTOŚĆ AKTOWA ZESPOŁÓW DOWÓDZTW DYWIZJI PIECHOTY LUDOWEGO WOJSKA POLSKIEGO Z LAT WOJNY 1943 1945 Spośród wszystkich rodzajów wojsk najpoważniejszą siłę bojową w ostatniej wojnie światowej

Bardziej szczegółowo

Maria Baran Archiwalia organów kontroli administracji wojskowej okresu międzywojennego.

Maria Baran Archiwalia organów kontroli administracji wojskowej okresu międzywojennego. BIBLIOGRAFIA WAŻNIEJSZYCH PUBLIKACJI OGŁOSZONYCH DRUKIEM PRZEZ PRACOWNIKÓW WOJSKOWEJ SŁUŻBY ARCHIWALNEJ Maria Baran Archiwalia organów kontroli administracji wojskowej okresu międzywojennego. [W:] Wybrane

Bardziej szczegółowo

AKTA DOWÓDZTW OKRĘGÓW KORPUSÓW. 1. Zarys organizacyjny

AKTA DOWÓDZTW OKRĘGÓW KORPUSÓW. 1. Zarys organizacyjny Tadeusz Wawrzyński AKTA DOWÓDZTW OKRĘGÓW KORPUSÓW 1. Zarys organizacyjny Organizowanie wojskowych władz terytorialnych zostało rozpoczęte jeszcze przed odzyskaniem niepodległości z inicjatywy istniejącego

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY ARCHIWALNE DO DZIEJÓW LOTNICTWA LWP W LATACH Zarys organizacyjny

MATERIAŁY ARCHIWALNE DO DZIEJÓW LOTNICTWA LWP W LATACH Zarys organizacyjny Michał Klimecki MATERIAŁY ARCHIWALNE DO DZIEJÓW LOTNICTWA LWP W LATACH 1943 1945 1. Zarys organizacyjny W Centralnym Archiwum Wojskowym przechowywany jest materiał źródłowy do dziejów lotnictwa LWP w okresie

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA AKT SAMODZIELNYCH BRYGAD ZAPOROWYCH Z LAT PRZECHOWYWANYCH W CENTRALNYM ARCHIWUM WOJSKOWYM

CHARAKTERYSTYKA AKT SAMODZIELNYCH BRYGAD ZAPOROWYCH Z LAT PRZECHOWYWANYCH W CENTRALNYM ARCHIWUM WOJSKOWYM Czesław Tokarz CHARAKTERYSTYKA AKT SAMODZIELNYCH BRYGAD ZAPOROWYCH Z LAT 1944 1945 PRZECHOWYWANYCH W CENTRALNYM ARCHIWUM WOJSKOWYM Stosunkowo liczną grupę aktową w zasobach Centralnego Archiwum Wojskowego

Bardziej szczegółowo

AKTA SZKÓŁ WOJSKOWYCH PIECHOTY, KAWALERII I ARTYLERII Z LAT 1918 1939

AKTA SZKÓŁ WOJSKOWYCH PIECHOTY, KAWALERII I ARTYLERII Z LAT 1918 1939 Kazimierz Bar AKTA SZKÓŁ WOJSKOWYCH PIECHOTY, KAWALERII I ARTYLERII Z LAT 1918 1939 W okresie międzywojennym władze wojskowe niejednokrotnie zajmowały się problemem szkolnictwa. Poszczególne rodzaje broni

Bardziej szczegółowo

ARCHIWALIA DOWÓDZTWA WOJSK LOTNICZYCH Zarys organizacyjny

ARCHIWALIA DOWÓDZTWA WOJSK LOTNICZYCH Zarys organizacyjny Jan Szostak ARCHIWALIA DOWÓDZTWA WOJSK LOTNICZYCH 1945 1949 1. Zarys organizacyjny Dynamiczny rozwój i wejście do działań bojowych w połowie 1944 roku oddziałów i związków taktycznych lotnictwa WP sprawiły,

Bardziej szczegółowo

Zbigniew Popławski Problemy motoryzacji Wojska Polskiego w latach 1919-1939. Przegląd Naukowo-Metodyczny. Edukacja dla Bezpieczeństwa nr 1, 76-83

Zbigniew Popławski Problemy motoryzacji Wojska Polskiego w latach 1919-1939. Przegląd Naukowo-Metodyczny. Edukacja dla Bezpieczeństwa nr 1, 76-83 Zbigniew Popławski Problemy motoryzacji Wojska Polskiego w latach 1919-1939 Przegląd Naukowo-Metodyczny. Edukacja dla Bezpieczeństwa nr 1, 76-83 2008 76 Zbigniew POPŁAWSKI Wyższa Szkoła Bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

WERYFIKACJA KLAUZUL TAJNOŚCI DOKUMENTÓW ARCHIWALNYCH WOJSKA POLSKIEGO WYTWORZONYCH PRZED DNIEM 10 MAJA 1990 ROKU

WERYFIKACJA KLAUZUL TAJNOŚCI DOKUMENTÓW ARCHIWALNYCH WOJSKA POLSKIEGO WYTWORZONYCH PRZED DNIEM 10 MAJA 1990 ROKU Bogusław Stachula WERYFIKACJA KLAUZUL TAJNOŚCI DOKUMENTÓW ARCHIWALNYCH WOJSKA POLSKIEGO WYTWORZONYCH PRZED DNIEM 10 MAJA 1990 ROKU Art. 21 ust. 1 oraz art. 86 ust. 2 ustawy z 22 stycznia 1999 roku o ochronie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 14 sierpnia 2013 r. Poz DECYZJA Nr 230/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 14 sierpnia 2013 r.

Warszawa, dnia 14 sierpnia 2013 r. Poz DECYZJA Nr 230/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 14 sierpnia 2013 r. Warszawa, dnia 14 sierpnia 2013 r. Poz. 212 Zarząd Organizacji i Uzupełnień P1 DECYZJA Nr 230/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 14 sierpnia 2013 r. w sprawie zasad budowy struktur dowództw i innych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 28 lutego 2014 r. Poz. 75. DECYZJA Nr 61/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 26 lutego 2014 r.

Warszawa, dnia 28 lutego 2014 r. Poz. 75. DECYZJA Nr 61/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 26 lutego 2014 r. Warszawa, dnia 28 lutego 2014 r. Poz. 75 Zarząd Szkolenia P7 DECYZJA Nr 61/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie struktur wychowania fizycznego i sportu w resorcie obrony narodowej

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY ARCHIWALNE DO POZNANIA ORGANIZACJI PW I WF W LUDOWYM WOJSKU POLSKIM W LATACH

MATERIAŁY ARCHIWALNE DO POZNANIA ORGANIZACJI PW I WF W LUDOWYM WOJSKU POLSKIM W LATACH Anna Gąsiorowska MATERIAŁY ARCHIWALNE DO POZNANIA ORGANIZACJI PW I WF W LUDOWYM WOJSKU POLSKIM W LATACH 1943 1945 Z chwilą przystąpienia do formowania pierwszych polskich jednostek wojskowych na terenie

Bardziej szczegółowo

PUŁKI PIECHOTY LUDOWEGO WOJSKA POLSKIEGO ( )

PUŁKI PIECHOTY LUDOWEGO WOJSKA POLSKIEGO ( ) Anna Gąsiorowska PUŁKI PIECHOTY LUDOWEGO WOJSKA POLSKIEGO (1943 1945) W niniejszym omówieniu uwzględniono zawartość aktową wytworzoną przez kancelarie pułków piechoty wchodzących w skład 1 pierwszych dziesięciu

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY ARCHIWALNE JEDNOSTEK ZAPASOWYCH PIECHOTY Z OKRESU Zagadnienia organizacyjne

MATERIAŁY ARCHIWALNE JEDNOSTEK ZAPASOWYCH PIECHOTY Z OKRESU Zagadnienia organizacyjne Anna Gąsiorowska MATERIAŁY ARCHIWALNE JEDNOSTEK ZAPASOWYCH PIECHOTY Z OKRESU 1943 1945 1. Zagadnienia organizacyjne Sformowanie Armii Polskiej w ZSRR 1 wymagało stałego dopływu przeszkolonych, w możliwie

Bardziej szczegółowo

Mirosław PAKUŁA Organizacja polskich wojsk łączności w latach

Mirosław PAKUŁA Organizacja polskich wojsk łączności w latach Mirosław PAKUŁA Organizacja polskich wojsk łączności w latach 1914-1939 W czasie I wojny światowej wprowadzono nowe rodzaje broni oraz poszerzyła się skala prowadzonych operacji. Stworzyło to konieczność

Bardziej szczegółowo

AKTA DOTYCZĄCE ORGANIZACJI I DZIAŁALNOŚCI SŁUŻBY ZDROWIA WP W LATACH 1918 1939. 1. Uwagi wstępne

AKTA DOTYCZĄCE ORGANIZACJI I DZIAŁALNOŚCI SŁUŻBY ZDROWIA WP W LATACH 1918 1939. 1. Uwagi wstępne Tadeusz Wawrzyński AKTA DOTYCZĄCE ORGANIZACJI I DZIAŁALNOŚCI SŁUŻBY ZDROWIA WP W LATACH 1918 1939 1. Uwagi wstępne Materiały źródłowe dotyczące organizacji i działalności służby zdrowia w Wojsku Polskim

Bardziej szczegółowo

ARCHIWALIA OBRAZUJĄCE POMOC MATERIAŁOWĄ ZSRR DLA LWP W LATACH 1943 1945 * * *

ARCHIWALIA OBRAZUJĄCE POMOC MATERIAŁOWĄ ZSRR DLA LWP W LATACH 1943 1945 * * * Czesław Tokarz ARCHIWALIA OBRAZUJĄCE POMOC MATERIAŁOWĄ ZSRR DLA LWP W LATACH 1943 1945 W kwietniu 1943 r. działający na terenie Związku Radzieckiego Związek Patriotów Polskich wszczął, uwieńczone powodzeniem,

Bardziej szczegółowo

Chcesz pracować w wojsku?

Chcesz pracować w wojsku? Praca w wojsku Chcesz pracować w wojsku? Marzysz o pracy w służbie mundurowej, ale nie wiesz, jak się do niej dostać? Przeczytaj nasz poradnik! str. 1 Charakterystyka Sił Zbrojnych RP Siły Zbrojne Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

Zespół akt Oddziału Personalnego WP, obok materiałów własnych zawiera odziedziczone po wojnie akta oddziałów i komórek personalnych instytucji i do-

Zespół akt Oddziału Personalnego WP, obok materiałów własnych zawiera odziedziczone po wojnie akta oddziałów i komórek personalnych instytucji i do- Roman Leszek Polkowski ZAWARTOŚĆ AKTOWA ZESPOŁU ODDZIAŁU PERSONALNEGO WOJSKA POLSKIEGO 1944 1945 Jeden z najbogatszych w materiały zespołów spośród tych, których inwentarze ukazały się ostatnio drukiem

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA AKT SZTABU GENERALNEGO WP Z LAT Zarys organizacyjny

CHARAKTERYSTYKA AKT SZTABU GENERALNEGO WP Z LAT Zarys organizacyjny Wiesława Hiller CHARAKTERYSTYKA AKT SZTABU GENERALNEGO WP Z LAT 1945 1950 Zarys organizacyjny Po zakończeniu działań wojennych nastąpiła konieczność reorganizacji i rozbudowa Wojska Polskiego, dostosowana

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY ŹRÓDŁOWE OBRAZUJĄCE DZIAŁALNOŚĆ SĄDÓW WOJSKOWYCH LUDOWEGO WOJSKA POLSKIEGO W OKRESIE WOJNY

MATERIAŁY ŹRÓDŁOWE OBRAZUJĄCE DZIAŁALNOŚĆ SĄDÓW WOJSKOWYCH LUDOWEGO WOJSKA POLSKIEGO W OKRESIE WOJNY Alina Miętek MATERIAŁY ŹRÓDŁOWE OBRAZUJĄCE DZIAŁALNOŚĆ SĄDÓW WOJSKOWYCH LUDOWEGO WOJSKA POLSKIEGO W OKRESIE WOJNY 1943 1945 Jedną z zasadniczych funkcji sądownictwa wojskowego jest oddziaływanie na żołnierzy

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA AKT SZPITALI WOJSKOWYCH Z LAT

CHARAKTERYSTYKA AKT SZPITALI WOJSKOWYCH Z LAT Czesław Tokarz CHARAKTERYSTYKA AKT SZPITALI WOJSKOWYCH Z LAT 1943 1945 Jednym z istotnych działów pracy kwatermistrzostwa ludowego Wojska Polskiego, w okresie wojny, była działalność wojskowej służby zdrowia.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Od redakcji Wstęp Ireneusz Bujniewicz, Kolejnictwo w przygotowaniach obronnych Polski w latach

Spis treści. Od redakcji Wstęp Ireneusz Bujniewicz, Kolejnictwo w przygotowaniach obronnych Polski w latach Spis treści Od redakcji...11 Wstęp...13 Ireneusz Bujniewicz, Kolejnictwo w przygotowaniach obronnych Polski w latach 1935 1939...19 I. Stan kolejnictwa w Polsce w okresie poprzedzającym wybuch II wojny

Bardziej szczegółowo

UWAGI NA TEMAT MATERIAŁÓW ŹRÓDŁOWYCH DO DZIEJÓW FORMOWANIA ARMII POLSKIEJ W ZSRR (kwiecień lipiec 1944)

UWAGI NA TEMAT MATERIAŁÓW ŹRÓDŁOWYCH DO DZIEJÓW FORMOWANIA ARMII POLSKIEJ W ZSRR (kwiecień lipiec 1944) Roman Leszek Polkowski UWAGI NA TEMAT MATERIAŁÓW ŹRÓDŁOWYCH DO DZIEJÓW FORMOWANIA ARMII POLSKIEJ W ZSRR (kwiecień lipiec 1944) Omówienie źródeł archiwalnych poprzedzić należy kilkoma uwagami na temat literatury

Bardziej szczegółowo

sygnatura archiwalna:

sygnatura archiwalna: 1 Kancelaria Przyboczna Naczelnego Wodza (do 1 I 44 Gabinet NW i MON) VII 40 - XI 1941 2 II 40 XII 1942 3 XII 41 VI 1943 4 5 V 40 V 1941 6 I 41 VIII 1942 7 X 41 III 1943 8 VII 42 XI 1943 9 VIII 41 XI 10

Bardziej szczegółowo

SAMODZIELNY BATALION KOBIECY I JEGO AKTA Z LAT

SAMODZIELNY BATALION KOBIECY I JEGO AKTA Z LAT Bożena Szmagaj SAMODZIELNY BATALION KOBIECY I JEGO AKTA Z LAT 1943 1945 Udział kobiet w wojnie wyzwoleńczej narodu polskiego był zjawiskiem powszechnym. W obozach koncentracyjnych kobiety wiodły walkę

Bardziej szczegółowo

KOLEKCJA REGULAMINÓW, INSTRUKCJI I PRZEPISÓW SŁUŻBOWYCH Z LAT W ZASOBIE CENTRALNEGO ARCHIWUM WOJSKOWEGO. 1. Uwagi ogólne

KOLEKCJA REGULAMINÓW, INSTRUKCJI I PRZEPISÓW SŁUŻBOWYCH Z LAT W ZASOBIE CENTRALNEGO ARCHIWUM WOJSKOWEGO. 1. Uwagi ogólne Kazimierz Bar KOLEKCJA REGULAMINÓW, INSTRUKCJI I PRZEPISÓW SŁUŻBOWYCH Z LAT 1912 1939 W ZASOBIE CENTRALNEGO ARCHIWUM WOJSKOWEGO 1. Uwagi ogólne Wśród materiałów okresu międzywojennego w Centralnym Archiwum

Bardziej szczegółowo

o zmianie ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie oraz o zmianie niektórych innych ustaw.

o zmianie ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie oraz o zmianie niektórych innych ustaw. SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII KADENCJA Warszawa, dnia 6 grudnia 2010 r. Druk nr 1058 MARSZAŁEK SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Pan Bogdan BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Zgodnie

Bardziej szczegółowo

Inwentar z skar bowy zespołu nr : 24

Inwentar z skar bowy zespołu nr : 24 Inwentar z skar bowy zespołu nr : 24 Sygn. Tytuł Daty Rodzaj dok. Liczba s/k 1 Zarządzenia wyższych przełożonych stanowiące podstawę organizacji; etaty z wykazami zmian. 1970-1989 2 Etaty z wykazami zmian;

Bardziej szczegółowo

Wiktor Zaradzki żołnierz 1 Batalionu Balonowego - Toruń

Wiktor Zaradzki żołnierz 1 Batalionu Balonowego - Toruń kpt mgr inż. Andrzej Janusz MICHALSKI Wiktor Zaradzki żołnierz 1 Batalionu Balonowego - Toruń Odwołaniem współczesnych przeciwlotników, do których się zaliczam służąc i pracując w strukturach Wojsk OPL

Bardziej szczegółowo

Ruszył nabór do trzeciego turnusu służby przygotowawczej w wojsku

Ruszył nabór do trzeciego turnusu służby przygotowawczej w wojsku Ruszył nabór do trzeciego turnusu służby przygotowawczej w wojsku Na dzień dobry w wojsku zarobki wynoszą ok. 2,5 tys. zł na rękę. Do tego dochodzi "trzynastka", różnego rodzaju dodatki oraz nagrody. Wojsko

Bardziej szczegółowo

ŹRÓDŁA ARCHIWALNE DO HISTORII POLSKIEJ BRONI PANCERNEJ

ŹRÓDŁA ARCHIWALNE DO HISTORII POLSKIEJ BRONI PANCERNEJ Zdzisław G. Kowalski ŹRÓDŁA ARCHIWALNE DO HISTORII POLSKIEJ BRONI PANCERNEJ 1918 1990 Przyszłość czołgów, które do arsenałów wojennych weszły podczas I wojny światowej, a podczas II wojny światowej przeżywały

Bardziej szczegółowo

TEST HISTORYCZNY 7 DYWIZJA PIECHOTY. 1. W skład której armii wchodziła 7 Dywizja Piechoty we wrześniu 1939 roku? (0-1 pkt)

TEST HISTORYCZNY 7 DYWIZJA PIECHOTY. 1. W skład której armii wchodziła 7 Dywizja Piechoty we wrześniu 1939 roku? (0-1 pkt) TEST HISTORYCZNY 7 DYWIZJA PIECHOTY 1. W skład której armii wchodziła 7 Dywizja Piechoty we wrześniu 1939 roku? (0-1 pkt) a) Armii Łódź b) Armii Kraków c) Armii Karpaty d) Armii Prusy 2. Kto dowodził 7

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 36/MON. z dnia 18 czerwca 2002 r.

ZARZĄDZENIE Nr 36/MON. z dnia 18 czerwca 2002 r. Departament Kadr i Szkolnictwa Wojskowego 109 ZARZĄDZENIE Nr 36/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 18 czerwca 2002 r. w sprawie podoficerskich szkół zawodowych oraz organizacji i podstawowych założeń

Bardziej szczegółowo

MIASTO GARNIZONÓW

MIASTO GARNIZONÓW 1920 1939 MIASTO GARNIZONÓW 18. PUŁK UŁANÓW POMORSKICH 64 i 65 PUŁK PIECHOTY 16 PUŁK ARTYLERII LEKKIEJ, Do 1927 r. WYŻSZA SZKOŁA LOTNICZA (PRZENIESIONA POTEM DO DĘBLINA ] Od 1928 r. - LOTNICZA SZKOŁA STRZELANIA

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 29 lutego 2016 r. Poz. 260 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 29 lutego 2016 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie mianowania na stopnie

Bardziej szczegółowo

Obóz Rothesay i podobóz Tighnabruaich a) Personalne dot. przydziałów Armii w ZSRR, pociągów pancernych b) Personalne, dot. przydziałów w A

Obóz Rothesay i podobóz Tighnabruaich a) Personalne dot. przydziałów Armii w ZSRR, pociągów pancernych b) Personalne, dot. przydziałów w A 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Oddział Personalny Sztabu NW Sprawy ewidencyjne, listy weryfikacyjne, spisy oficerskie, wykaz obsady władz centralnych, sprawa gen. Kalkusa Sprawy ewidencyjne,

Bardziej szczegółowo

ARCHIWALIA GŁÓWNEGO ZARZĄDU INFORMACJI MON

ARCHIWALIA GŁÓWNEGO ZARZĄDU INFORMACJI MON Wanda Roman ARCHIWALIA GŁÓWNEGO ZARZĄDU INFORMACJI MON Dnia 30 września 1944 roku Naczelnego Dowódca Wojska Polskiego, gen. Michał Rola-Żymierski podpisał rozkaz i ustawę o Zarządzie Informacji Naczelnego

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT ORGANIZACYJNY III MISTRZOSTW WOJSKA W WALCE W BLISKIM KONTAKCIE

KOMUNIKAT ORGANIZACYJNY III MISTRZOSTW WOJSKA W WALCE W BLISKIM KONTAKCIE WYŻSZA SZKOŁA OFICERSKA WOJSK LĄDOWYCH IMIENIA GENERAŁA TADEUSZA KOŚCIUSZKI KOMUNIKAT ORGANIZACYJNY III MISTRZOSTW WOJSKA W WALCE W BLISKIM KONTAKCIE Rektor - Komendant gen. bryg. dr hab. inż. Dariusz

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA AKT JEDNOSTEK INŻYNIERYJNO-SAPERSKICH LWP Z LAT Uwagi wstępne

CHARAKTERYSTYKA AKT JEDNOSTEK INŻYNIERYJNO-SAPERSKICH LWP Z LAT Uwagi wstępne Henryk Fabijański CHARAKTERYSTYKA AKT JEDNOSTEK INŻYNIERYJNO-SAPERSKICH LWP Z LAT 1943 1945 1. Uwagi wstępne Równolegle z formowaniem związków taktycznych i operacyjnych ludowego Wojska Polskiego tworzono

Bardziej szczegółowo

SŁUŻBA PRZYGOTOWAWCZA NOWA FORMA SŁUŻBY WOJSKOWEJ

SŁUŻBA PRZYGOTOWAWCZA NOWA FORMA SŁUŻBY WOJSKOWEJ SZTAB GENERALNY WOJSKA POLSKIEGO ZARZĄD ORGANIZACJI I UZUPEŁNIEŃ P1 SŁUŻBA PRZYGOTOWAWCZA NOWA FORMA SŁUŻBY WOJSKOWEJ ppłk Korneliusz ŁANIEWSKI WROCŁAW PAŹDZIERNIK 2015 rok 1 GENEZA TWORZENIA NARODOWYCH

Bardziej szczegółowo

CZTERDZIEŚCI LAT CENTRALNEGO ARCHIWUM WOJSKOWEGO

CZTERDZIEŚCI LAT CENTRALNEGO ARCHIWUM WOJSKOWEGO Zygmunt Baranowski CZTERDZIEŚCI LAT CENTRALNEGO ARCHIWUM WOJSKOWEGO Już po raz czterdziesty drugi ludowe Wojsko Polskie obchodzi swoje święto. 12 października 1943 roku żołnierze 1 Dywizji Piechoty im.

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY ŹRÓDŁOWE CENTRALNEGO ARCHIWUM WOJSKOWEGO DOTYCZĄCE OCHRONY GRANIC PRL W LATACH 1945 1948

MATERIAŁY ŹRÓDŁOWE CENTRALNEGO ARCHIWUM WOJSKOWEGO DOTYCZĄCE OCHRONY GRANIC PRL W LATACH 1945 1948 Rozalia Markowska MATERIAŁY ŹRÓDŁOWE CENTRALNEGO ARCHIWUM WOJSKOWEGO DOTYCZĄCE OCHRONY GRANIC PRL W LATACH 1945 1948 Po wyzwoleniu ziem polskich powstała konieczność zapewnienia bezpieczeństwa i stabilizacji

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie niektórych innych ustaw 1)

USTAWA z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie niektórych innych ustaw 1) Kancelaria Sejmu s. 1/6 USTAWA z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie niektórych innych ustaw 1) Opracowano na podstawie: Dz.U.

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJA ORAZ ZADANIA ODDZIAŁU IV I WOJSKOWEJ SŁUŻBY KOMUNIKACYJNEJ SZTABU GŁÓWNEGO (GENERALNEGO) WP W LATACH 1921 1939

ORGANIZACJA ORAZ ZADANIA ODDZIAŁU IV I WOJSKOWEJ SŁUŻBY KOMUNIKACYJNEJ SZTABU GŁÓWNEGO (GENERALNEGO) WP W LATACH 1921 1939 Regina Czarnecka ORGANIZACJA ORAZ ZADANIA ODDZIAŁU IV I WOJSKOWEJ SŁUŻBY KOMUNIKACYJNEJ SZTABU GŁÓWNEGO (GENERALNEGO) WP W LATACH 1921 1939 Ukazanie się dekretu Naczelnego Wodza Józefa Piłsudskiego 7 stycznia

Bardziej szczegółowo

strona 1 Wzorowy Dowódca Opis przedmiotu: Wzorowy Dowódca - brązowa. Z lat 90-tych

strona 1 Wzorowy Dowódca Opis przedmiotu: Wzorowy Dowódca - brązowa. Z lat 90-tych strona 1 Wzorowy Dowódca 2011-07-27 Wzorowy Dowódca Opis przedmiotu: Wzorowy Dowódca - brązowa. Z lat 90-tych strona 1 Wzorowy Dowódca 2011-07-27 Wzorowy Dowódca Opis przedmiotu: Wzorowy Dowódca - złota,

Bardziej szczegółowo

REMBERTÓW W CZASIE BITWY WARSZAWSKIEJ W ŚWIETLE DOKUMENTÓW CAW

REMBERTÓW W CZASIE BITWY WARSZAWSKIEJ W ŚWIETLE DOKUMENTÓW CAW Grzegorz Socik REMBERTÓW W CZASIE BITWY WARSZAWSKIEJ W ŚWIETLE DOKUMENTÓW CAW Odradzające się Wojsko Polskie już od pierwszych chwil swego istnienia musiało toczyć walki w obronie państwa, które dopiero

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 30 kwietnia 2010 r. w sprawie mianowania na stopnie wojskowe

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 30 kwietnia 2010 r. w sprawie mianowania na stopnie wojskowe Dziennik Ustaw Nr 87 7436 Poz. 561 561 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 30 kwietnia 2010 r. w sprawie mianowania na stopnie wojskowe Na podstawie art. 76 ust. 14 ustawy z dnia 21 listopada

Bardziej szczegółowo

26 Pułk Artylerii Lekkiej im. Króla Władysława IV

26 Pułk Artylerii Lekkiej im. Króla Władysława IV 26 Pułk Artylerii Lekkiej im. Króla Władysława IV Początki 26. pułku artylerii lekkiej sięgają utworzenia tego pułku, jako 26. pułku artylerii polowej w którego składzie były trzy baterie artyleryjskie

Bardziej szczegółowo

Prezydent mianował na stopnie generalskie

Prezydent mianował na stopnie generalskie Źródło: http://www.bbn.gov.pl/pl/wydarzenia/7730,prezydent-mianowal-na-stopnie-generalskie.html Wygenerowano: Wtorek, 3 stycznia 2017, 05:06 Strona znajduje się w archiwum. Data publikacji : 29.11.2016

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY ARCHIWALNE 1 KORPUSU PANCERNEGO Z LAT

MATERIAŁY ARCHIWALNE 1 KORPUSU PANCERNEGO Z LAT Henryk Fabijański MATERIAŁY ARCHIWALNE 1 KORPUSU PANCERNEGO Z LAT 1944 1945 Problematyka dotycząca działań bojowych 1 korpusu pancernego z najeźdźcą hitlerowskim znalazła już swoje odbicie w kilku publikacjach

Bardziej szczegółowo

DECYZJA Nr 263/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 19 września 2013 r. w sprawie naboru na szkolenie wojskowe kandydatów na oficerów w 2014 r.

DECYZJA Nr 263/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 19 września 2013 r. w sprawie naboru na szkolenie wojskowe kandydatów na oficerów w 2014 r. Warszawa, dnia 20 września 2013 r. Poz. 229 Departament Kadr DECYZJA Nr 263/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 19 września 2013 r. w sprawie naboru na szkolenie wojskowe kandydatów na oficerów w 2014

Bardziej szczegółowo

Spis zespołów archiwalnych Archiwum SG w Szczecinie

Spis zespołów archiwalnych Archiwum SG w Szczecinie Komenda Główna Straży Granicznej Źródło: http://www.bip.kgsg.strazgraniczna.pl/s01/ewidencje-i-rejestry/3597,spis-zespolow-archiwalnych-archiwum-sg-w-szcz ecinie.html Wygenerowano: Sobota, 17 września

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRZYSPOSOBIENIA OBRONNEGO

PROGRAM PRZYSPOSOBIENIA OBRONNEGO PROGRAM PRZYSPOSOBIENIA OBRONNEGO Cel kształcenia Opanowanie przez studentów i studentki podstawowej wiedzy o bezpieczeństwie narodowym, w szczególności o organizacji obrony narodowej oraz poznanie zadań

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 22/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 29 lipca 2014 r.

ZARZĄDZENIE Nr 22/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 29 lipca 2014 r. Warszawa, dnia 30 lipca 2014 r. Poz. 251 Zarząd Organizacji i Uzupełnień P1 ZARZĄDZENIE Nr 22/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 29 lipca 2014 r. zmieniające zarządzenie w sprawie szczegółowego zakresu

Bardziej szczegółowo

o zmianie ustawy o urzędzie Ministra Obrony Narodowej oraz niektórych innych ustaw.

o zmianie ustawy o urzędzie Ministra Obrony Narodowej oraz niektórych innych ustaw. SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Druk nr 390 MARSZAŁEK SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Pan Bogdan BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Zgodnie

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 17 czerwca 2004 r. w sprawie mianowania na stopnie wojskowe. (Dz. U. z dnia 30 czerwca 2004 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 17 czerwca 2004 r. w sprawie mianowania na stopnie wojskowe. (Dz. U. z dnia 30 czerwca 2004 r. Dz.U.04.150.1584 2005.05.03 zm. Dz.U.05.68.598 1 2005.08.04 zm. Dz.U.05.133.1121 1 2006.06.07 zm. Dz.U.06.86.596 1 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 17 czerwca 2004 r. w sprawie mianowania

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 24 lipca 2013 r. Poz. 196

Warszawa, dnia 24 lipca 2013 r. Poz. 196 Warszawa, dnia 24 lipca 2013 r. Poz. 196 Departament Administracyjny DECYZJA Nr 214/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 24 lipca 2013 r. w sprawie bezpośredniego podporządkowania jednostek organizacyjnych

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRZYSPOSOBIENIA OBRONNEGO

PROGRAM PRZYSPOSOBIENIA OBRONNEGO PROGRAM PRZYSPOSOBIENIA OBRONNEGO Cel kształcenia Opanowanie przez studentów i studentki podstawowej wiedzy o bezpieczeństwie narodowym, w szczególności o organizacji obrony narodowej, oraz poznanie zadań

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY DO HISTORII WOJSKOWYCH STOSUNKÓW POLSKO-FRANCUSKICH 1917 1939 W CENTRALNYM ARCHIWUM WOJSKOWYM

MATERIAŁY DO HISTORII WOJSKOWYCH STOSUNKÓW POLSKO-FRANCUSKICH 1917 1939 W CENTRALNYM ARCHIWUM WOJSKOWYM Jacek Woyno MATERIAŁY DO HISTORII WOJSKOWYCH STOSUNKÓW POLSKO-FRANCUSKICH 1917 1939 W CENTRALNYM ARCHIWUM WOJSKOWYM Lata 1918 1939 to okres, w którym nastąpiło szczególne uaktywnienie kontaktów politycznych,

Bardziej szczegółowo

POWSTANIE, ROZWÓJ I DZIAŁALNOŚĆ CENTRALNEGO ARCHIWUM WOJSKOWEGO W LATACH

POWSTANIE, ROZWÓJ I DZIAŁALNOŚĆ CENTRALNEGO ARCHIWUM WOJSKOWEGO W LATACH Wanda Roman POWSTANIE, ROZWÓJ I DZIAŁALNOŚĆ CENTRALNEGO ARCHIWUM WOJSKOWEGO W LATACH 1945 1990 Początki organizacyjne obecnego Centralnego Archiwum Wojskowego sięgają 1944 roku. W ramach Wojskowego Instytutu

Bardziej szczegółowo

ODDZIAŁ I SZTABU GŁÓWNEGO (GENERALNEGO) W LATACH DZIEJE TWÓRCY ZESPOŁU AKT I PRZEGLĄD ZAWARTOŚCI INWENTARZA

ODDZIAŁ I SZTABU GŁÓWNEGO (GENERALNEGO) W LATACH DZIEJE TWÓRCY ZESPOŁU AKT I PRZEGLĄD ZAWARTOŚCI INWENTARZA Regina Czarnecka ODDZIAŁ I SZTABU GŁÓWNEGO (GENERALNEGO) W LATACH 1921 1939 DZIEJE TWÓRCY ZESPOŁU AKT I PRZEGLĄD ZAWARTOŚCI INWENTARZA 7 stycznia 1921 roku ukazał się dekret 1 Naczelnego Wodza Józefa Piłsudskiego

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ AKTOWA ZESPOŁÓW REJONOWYCH KOMEND UZUPEŁNIEŃ

ZAWARTOŚĆ AKTOWA ZESPOŁÓW REJONOWYCH KOMEND UZUPEŁNIEŃ Alina Miętek ZAWARTOŚĆ AKTOWA ZESPOŁÓW REJONOWYCH KOMEND UZUPEŁNIEŃ 1944 1945 Problem organizowania terenowego aparatu mobilizacji i uzupełnień LWP w okresie zbliżania się jednostek armii polskiej do własnego

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJA I ZAKRES DZIAŁANIA SZTABU GŁÓWNEGO (GENERALNEGO) WP W LATACH

ORGANIZACJA I ZAKRES DZIAŁANIA SZTABU GŁÓWNEGO (GENERALNEGO) WP W LATACH Regina Czarnecka ORGANIZACJA I ZAKRES DZIAŁANIA SZTABU GŁÓWNEGO (GENERALNEGO) WP W LATACH 1921 1939 Reorganizację najwyższych władz wojskowych i ich przejście na stopę pokojową zapoczątkowało wydanie 7

Bardziej szczegółowo

Wykaz Jednostek Wojskowych objętych nadzorem archiwalnym przez Archiwum Wojskowe w Toruniu

Wykaz Jednostek Wojskowych objętych nadzorem archiwalnym przez Archiwum Wojskowe w Toruniu Wykaz Jednostek Wojskowych objętych nadzorem archiwalnym przez Archiwum Wojskowe w Toruniu L.p. Nazwa jednostki Miejscowość 1. 1Inspektorat Wsparcia Sił Zbrojnych Bydgoszcz 2. 12. Dywizja Zmechanizowana

Bardziej szczegółowo

Akta różne (O.d.B. APW) Korespondencja w sprawie Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich Korespondencja w sprawie SBSK Ko

Akta różne (O.d.B. APW) Korespondencja w sprawie Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich Korespondencja w sprawie SBSK Ko 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 Akta tajne (organizacyjne m.in. WB, Kanada) Akta tajne (organizacyjne) Akta tajne (organizacyjne) Akta tajne (organizacyjne) Akta tajne (organizacyjne

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 14 czerwca 2012 r. Poz. 665

Warszawa, dnia 14 czerwca 2012 r. Poz. 665 Warszawa, dnia 14 czerwca 2012 r. Poz. 665 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 31 maja 2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie mianowania na stopnie wojskowe Na podstawie art. 76 ust.

Bardziej szczegółowo

DECYZJA Nr 268/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 13 lipca 2011 r. bezpośredniego podporządkowania jednostek organizacyjnych

DECYZJA Nr 268/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 13 lipca 2011 r. bezpośredniego podporządkowania jednostek organizacyjnych Departament Administracyjny 216 DECYZJA Nr 268/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 13 lipca 2011 r. w sprawie bezpośredniego podporządkowania jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej

Bardziej szczegółowo