CHARAKTERYTYKA MINERALOGICZNO GEOCHEMICZNA SKAŁ PRZEJŚCIOWYCH ZE STREFY KONTAKTU MEZOZOIK NEOGEN W ZŁOŻU WĘGLA BRUNATNEGO BEŁCHATÓW

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "CHARAKTERYTYKA MINERALOGICZNO GEOCHEMICZNA SKAŁ PRZEJŚCIOWYCH ZE STREFY KONTAKTU MEZOZOIK NEOGEN W ZŁOŻU WĘGLA BRUNATNEGO BEŁCHATÓW"

Transkrypt

1 GÓRNICTWO I GEOLOGIA 2012 Tom 7 zeszyt 2 Agnieszka PĘKALA Zakład Geotechniki i Hydrotechniki Politechnika Rzeszowska CHARAKTERYTYKA MINERALOGICZNO GEOCHEMICZNA SKAŁ PRZEJŚCIOWYCH ZE STREFY KONTAKTU MEZOZOIK NEOGEN W ZŁOŻU WĘGLA BRUNATNEGO BEŁCHATÓW Streszczenie. Postępująca eksploatacja węgla brunatnego w złożu Bełchatów doprowadzała do odsłonięcia na kontakcie utworów neogeńskich ze skałami mezozoicznego podłoża skał o charakterze surowcowym. Przedmiotem prezentowanych badań jest grupa skał przejściowych tj. opoki, margle i gezy. W pracy przedstawiono charakterystykę mineralogiczno geochemiczną tych skał. MINERALOGICAL-GEOCHEMICAL STUDY OF TRANSITIONAL ROCKS FROM MESOZOIC - NEOGEN CONTACT ZONE IN THE BEŁCHATÓW LIGNITE DEPOSIT Summary. Progressive exploitation in the Bełchatów lignite deposit caused to exposure rocks having raw material character within mesozoic neogen contact zone. Group of transitional rocks as opoka, marls and geiza is object of presented investigations. In work was presented mineralogical - geochemic characteristic study of this rocks. 1. Wprowadzenie Górnictwo odkrywkowe jest procesem długotrwałym i znacznie ingerującym w środowisko naturalne. Eksploatacja odkrywkowa napotyka liczne problemy, do których należy również zagospodarowanie kopalin towarzyszących. Odkrywkowy charakter robót górniczych doprowadził w ostatnich latach do odsłonięcia w strefie kontaktu mezozoik neogen w złożu węgla brunatnego Bełchatów utworów o znaczeniu surowcowym. Prognozowanie występowania skał o znaczeniu praktycznym wymaga wnikliwych i systematycznych badań nie tylko surowcowych. Niezbędna jest szczegółowa charakterystyka mineralogiczno petrograficzna nowo odsłoniętych skał oraz ich badania geochemiczne. W przypadku skał o charakterze przejściowym podczas obserwacji makroskopowych często pojawiają się wątpliwości co do charakteru petrograficznego tych skał. Wykorzystanie zaawansowanych metod mineralogicznych pozwala uniknąć pomyłek przy ich identyfikacji. Badania geochemicznie i ustalenie zawartości pierwiastków

2 188 A. Pękala szkodliwych dla środowiska stanowi bardzo istotny i niezbędny aspekt w zakresie ochrony środowiska. Wskazuje ewentualny kierunek możliwości praktycznego wykorzystania tych skał. 2. Materiał i metodyka badań Strefę kontaktu w złożu węgla brunatnego Bełchatów stanowią odsłaniające się pod neogenem skały mezozoicznego podłoża, reprezentowane przez wapienie, opoki, gezy, margle, diatomity, krzemienie oraz skały średniookruchowe. Wśród osadów powstałych w wyniku procesu wietrzenia w omawianej strefie stwierdzono: opoki odwapnione, brekcje osadowe, iły kaolinowe [1,2,3,4]. Przedmiotem badań w niniejszej pracy jest grupa skał przejściowych: opoki, gezy i margle [5]. Materiał badawczy pochodził z rdzeni wiertniczych poprzedzających front eksploatacyjny z pola górniczego Szczerców. Uzupełniono go o materiał pochodzący z południowego zbocza odkrywki w polu Bełchatów. Łącznie opróbowano 26 otworów wiertniczych (rys. 1) i pobrano 42 próbki, w tym 29 z rdzeni wiertniczych i 13 ze skarpy. Zastosowana metodyka badawcza objęła: - obserwacje mikroskopowe w spolaryzowanym świetle przechodzącym i odbitym przy zastosowaniu mikroskopu Olimpus BX-51; - analizę katodoluminescencyjną przy użyciu aparatury firmy Cambridge Image Technology Ltd, model CCL 8200 mk3 oraz mikroskopu polaryzacyjnego Optiphot 2 firmy Nicon; - dyfraktometrię rentgenowską przy wykorzystaniu dyfraktometru rentgenowskiego PHILIPS X Pert z monochromatyzatorem refleksyjnym, dyfraktogramy interpretowano za pomocą programu identyfikacyjnego XRAYAN z bazą minerałów ICPDS [6]; - mikroskopię skaningową z zastosowaniem mikroskopu elektronowego (SEM)FEI Quanta 200FEG z mikroanalizatorem rentgenowskim (EDX); - oznaczenie składu chemicznego przeprowadzone metodą atomowej spektroskopii absorpcyjnej (ASA) przy wykorzystaniu spektrofotometru PHILIPS PU 9100Xi Camera SX- 100 oraz atomowej spektroskopii emisyjnej z plazmą wzbudzoną indukcyjnie (ICP AES) przy użyciu spektrometru PLASMA 40.

3 Charakterystyka mineralogiczno-geochemiczna 189 Objaśnienia: - granica złoża, G48P - otwór wiertniczy Rys. 1. Szkic rozmieszczenia opróbowanych otworów wiertniczych w złożu węgla brunatnego Bełchatów Fig. 1. Draught of layout of sampling in drilling wells in the Bełchatów lignite deposit 3. Wyniki badań mineralogicznych 3.1. Węglanowe utwory przejściowe Grupę skał przejściowych o charakterze węglanowym w strefie kontaktu osadów neogeńskich ze skałami mezozoicznego podłoża reprezentują margle górnokredowe. Są one skałami o strukturze organogenicznej. Ich tekstura jest zbita, niekiedy kierunkowa. Tło ma charakter węglanowo-ilasty. Budujący go kalcyt ma charakter mikrokrystaliczny. Skały te budują liczne bioklasty oraz ziarna materiału terygenicznego (rys.2a). Większość z nich jest silnie pokruszona. Tylko nieliczne, jak np. skorupki otwornic, pozostały nienaruszone. Wśród węglanowych szczątków organicznych można ponadto wyróżnić skorupki mięczaków oraz fragmenty szkarłupni. Ich rozmiary dochodzą nawet do kilkunastu milimetrów. Nieco rzadziej spotyka się dobrze zachowane szczątki organiczne zbudowane z krzemionki. Są to głównie igły gąbek, radiolarie, kolce jeżowców. Badania z zastosowaniem mikroskopu skaningowego ujawniły ponadto obecność okrzemek. Niektóre z bioklastów typu węglanowego są impregnowane słabo prześwięcającą na brunatno substancją. W składzie chemicznym (EDX) tego typu bioklastów udokumentowano obecność tlenków i wodorotlenków żelaza. Badania katodoluminescencyjne wykazały zróżnicowanie barwy kalcytu. Tło skalne jest zbudowane z kalcytu o luminescencji barwy czerwonej. Kalcyt budujący bioklasty wykazuje

4 190 A. Pękala luminescencję barwy żółtej (rys. 2b). Badania z zastosowaniem mikroskopu kadoluminescencyjnego wykazały ponadto relikty skaleni o niebieskiej luminescencji, nieluminescencyjne agregaty glaukonitu oraz fragmenty krzemionkowych szczątków organicznych o luminescencji fioletowo-niebieskiej (rys. 2b). Materiał terygeniczny tego typu skał reprezentują psamitowe ziarna kwarcu o różnym stopniu obtoczenia. Ponadto tworzą go kuliste agregaty glaukonitu, pojedyncze blaszki biotytu i muskowitu. Identyfikacja faz metodą dyfrakcji rentgenowskiej wykazała, że krzemionka w badanych utworach występuje w formie opalu CT i kwarcu. Na dyfraktogramach zarejestrowano również refleksy pochodzące od kalcytu, minerałów ilastych oraz muskowitu (rys. 3). Rys. 2 a. Światło przechodzące, Xp Rys. 2 b. Obraz w CL Rys. 2a,b. Węglanowe i krzemionkowe bioklasty w mikrokrystalicznym tle margla. Relikty skaleni o niebieskiej luminescencji i nieluminescencyjny glaukonit Fig. 2a,b. Calcareous and silicaeous bioclasts in microcrystalline marly background. Relicts of feldspars with blue luminescence as well as glauconite with non luminescence

5 Charakterystyka mineralogiczno-geochemiczna 191 Rys. 3. Dyfraktogram skały marglistej ze strefy kontaktu mezozoik - neogen w złożu Bełchatów (próbka Pr 14) Objaśnienia: C kalcyt, Op (CT) opal krystobalitowo - trydymitowy, Q kwarc, Sm minerały z grupy smektytu, M muskowit Fig. 3. X-ray pattern of marly rock from Neogen Mesozoic contact zone in the Bełchatów lignite deposit (sample no. 14) Commentary: C- calcite, Op (CT) opal, Q quartz, Sm- minerals from smectite group, M muscovite 3.2. Krzemionkowe utwory przejściowe Grupę krzemionkowych skał przejściowych w strefie kontaktu mezozoik- neogen w złożu Bełchatów reprezentują opoki i gezy bezwapniowe. Opoki Obecność opok jest pospolita w seriach morskich wieku mezozoicznego, zwłaszcza górnokredowego. Występowanie ich w niecce łódzkiej obejmuje profil litostratygraficzny od turonu do mastrychtu [7]. W złożu węgla brunatnego Bełchatów są spotykane na kontakcie mezozoicznego podłoża z osadami trzeciorzędowymi w kompleksach węglanowym oraz klastyczno węglanowym [1]. Okruchy tych skał występują również w dolnej części osadów trzeciorzędowych wśród utworów detrytycznych, tworzących olistolity [8]. Występują one w formie przewarstwień z marglami i wapieniami. Opoki ze strefy kontaktu mezozoik-neogen w złożu węgla brunatnego Bełchatów są skałami o strukturze mikrytowo-organogenicznej bądź mikrytowo-detrytycznej. Ich tekstura jest zbita, z reguły bezładna, jedynie miejscami równoległa. Tło skalne opok tworzy przede

6 192 A. Pękala wszystkim substancja węglanowa, wykształcona w postaci mikrytu oraz opalu. W tle skalnym wśród materiału detrytycznego, obok bioklastów, stwierdzono obecność ziarn kwarcu o różnym stopniu obtoczenia. Sporadycznie napotykano relikty hydromuskowitu i skupienia glaukonitu. Zauważono też skupienia niewielkich kryształów pirytu o idiomorficznych zarysach oraz obecność pojedynczych ziarn minerałów ciężkich, głównie cyrkonu [2, 3]. Część tego typu skał wykazywała cechy charakterystyczne dla opok objętych procesem sylifikacji. Efekty tego procesu powodują wzrost twardości i zwięzłości skały [9]. Sylifikacja dość wyraźnie zaznacza się w obrazie mikroskopowym. Krzemionka zastępująca węglany w opokach sylifikowanych jest reprezentowana przez chalcedon oraz opal typu CT. Jest ona wykształcona w postaci krótkich włókien, tworzących skupienia w układzie promienisto dośrodkowym, pozorujące drobnoziarnistą mozaikę, natomiast ziarna kwarcu są spotykane bardzo sporadycznie [3, 9] Gezy bezwapniowe Gezy bezwapniowe makroskopowo przypominają piaskowce lub mułowce. Towarzyszą one przeważnie opokom. Tekstura tych skał jest bezładna, lekko porowata, a struktura organodetrytyczna. Cement skalny stanowi skrytokrystaliczna, a miejscami kryptokrystaliczna krzemionka, a także minerały ilaste. Częściowo bywa on lekko pigmentowany na brunatno substancją organiczną. Materiał detrytyczny jest reprezentowany przez krzemionkowe organiczne elementy szkieletowe, głównie igły gąbek, skorupki radiolarii lub okrzemek. Budująca je krzemionka przyjmuje głównie charakter chalcedonowy. Chalcedon tworzy ponadto wtórne wypełnienia porów skalnych. W tego typu wystąpieniach włókna chalcedonu są ułożone w sposób współśrodkowo-promienisty, tworząc charakterystyczne formy rozetkowe [3]. W obrębie materiału detrytycznego występują też blaszki muskowitu i hydromuskowitu, częściowo schlorytyzowanego biotytu oraz ziarna kwarcu. 4. Skład chemiczny W omawianych skałach przejściowych ze strefy kontaktu mezozoik-neogen w złożu Bełchatów ustalono skład chemiczny (pierwiastki główne) oraz oznaczono zawartości niektórych pierwiastków śladowych: Pb, Cr, Cd, Ni, Zn, Cu, Co, As, Sr, Ba, Zr. Spośród pierwiastków promieniotwórczych analizowano zawartość Th i U. W tabelach 1 i 2

7 Charakterystyka mineralogiczno-geochemiczna 193 przedstawiono analizy chemiczne wykonane dla 18 próbek badanych skał oraz zestawiano wartości maksymalne, minimalne i średnie pierwiastków toksycznych. Analizy chemiczne dla margli wykazały, że w ich składzie chemicznym dominują CaO oraz SiO 2 (tab. 1). Zawartość CaO wynosi od 27,34 do 43,87% wag. Drugim co do ilości składnikiem jest SiO 2, której udział mieści się w przedziale od 11,45 do 26, 95% wag. Zawartość Al 2 O 3 waha się w granicach od 1,78 do 7,52% wag. Poziom stężenia Fe 2 O 3 kształtuje się w przedziale od 0,81 do 9,42% wag. Analizy chemiczne (tab. 1) opok potwierdziły, że ich dominującym składnikiem chemicznym jest krzemionka. Jej zawartość zawiera się w przedziale od 40,20 do 66,90% wag. i wynosi średnio 49,23% wag. Udział CaO waha się w przedziale od 16,00 do 30,50% wag. przy średnim udziale 25,14% wag.[9]. Wykonane badania chemiczne w przypadku gez wykazały, że są one zbudowane głównie z krzemionki która stanowi ponad 93% wag. składu ilościowego. Zawartość CaO waha się od 0,50 do 19,82% wag. przy średnim udziale 5,85% wag. (tab. 1). Uzyskane wyniki badań pierwiastków śladowych w skałach przejściowych ze strefy kontaktu mezozoik neogen w złożu węgla brunatnego Bełchatów zostały porównane z danymi zawartymi w Atlasie geochemicznym Polski [10]. Interpolacja danych z Atlasu na terenie opisywanym może wskazywać, że koncentracja badanych pierwiastków mieści się odpowiednio w zakresach (w ppm): Pb , Cr 5-10, Cd 2-4, Ni 10 20, Zn , Cu 40 80, Co 2,5-5, As 10-20, Sr 40-80, Ba , Th 2-4, U 1-2. Na podstawie tych danych można stwierdzić, że z uzyskanych wyników koncentracji poszczególnych pierwiastków śladowych na uwagę zasługuje zawartość strontu (tab. 2). Ilość strontu w badanych skałach maksymalnie osiąga wartość w marglach 308 ppm, opokach 396 ppm, gezach 222 ppm. Taka zawartość strontu jest najprawdopodobniej wynikiem stosunkowo łatwego sorbowania tego pierwiastka przez skalenie, minerały ilaste oraz organizmy tworzące szkielety węglanowe [11]. Udział pozostałych oznaczonych pierwiastków śladowych w żadnym przypadku nie przekracza wartości podawanych w Atlasie dla obszaru objętego badaniami.

8 194 A. Pękala Tabela 1 Skład chemiczny grupy skał przejściowych pochodzących ze strefy kontaktu mezozoik - neogen w złożu węgla brunatnego Bełchatów [% wag] Skład Typ skał i wynik chemiczny Margle Opoki Gezy Min. Max. Średnia Min Max Średnia Min Max Średnia CaO 27,34 43,87 32,64 16,00 30,50 25,14 0,50 19,82 5,85 SiO 2 11,45 26,95 21,14 40,20 66,90 49,23 63,20 93,59 85,25 TiO 2 0,03 0,73 0,16-0,22 0,06 0,025 0,27 0,09 Al 2 O 3 1,78 7,52 4,50 0,72 4,50 3,10 1,05 1,16 1,11 Fe 2 O 3 0,81 9,42 2,77 0,59 1,68 0,90 0,30 0,60 0,37 MgO 0,08 2,76 0,96 0,13 1,99 0,40 0,11 0,86 0,40 MnO 0,02 0,32 0,09 0,004 0,02 0,01 0,002 0,02 0,01 Na 2 O 0,03 0,50 0,25 0,05 0,12 0,07 0,09 1,00 0,50 K 2 O 0,02 0,75 0,20-0,70 0,43 0,08 0,81 0,34 P 2 O 5 0,02 0,16 0,50 0,003 0,09 0,03 0,002 0,07 0,03 Tabela 2 Zawartości minimalne, maksymalne i średnie pierwiastków śladowych w skałach przejściowych ze strefy kontaktu mezozoik neogen w złożu węgla brunatnego Bełchatów [ppm] Pb Cr Cd Ni Zn Cu Co As Sr Ba Zr Th U Zawartość Margle minimalna 1, ,26 2, ,5 1 maksymalna 8,06 9,30 1,1 3,48 46, ,9 średnia 4,46 5,13 0,55 2,32 14,45 7,8 3,16 1,33 243,16 65,16 19,66 1,58 1,2 Zawartość Opoki minimalna 2,29 5,36 0 3,25 7,99 1, ,06 0,2 maksymalna 3,3 9,40 1,1 6 9,05 9 2,21 5, ,8 2,9 średnia 2,9 6,69 0,4 4,79 8,53 4,39 0,85 0, ,56 1,45 Zawartość Gezy minimalna 2,5 0,02 0 2,22 3 1,95 0 1, ,5 0 0 maksymalna 4,3 5,36 0,22 8,12 13,43 22,4 4 4, ,3 średnia 2,99 3,91 0,055 3,74 5,62 7,48 1 2,2 11,5 151,25 40,37 0,5 0,7 5. Podsumowanie 1. Strefę kontaktu w złożu węgla brunatnego Bełchatów stanowią skały mezozoicznego podłoża, reprezentowane przez wapienie, opoki, gezy, margle, diatomity, krzemienie oraz skały średniookruchowe. Wśród osadów powstałych w wyniku procesu wietrzenia stwierdzono: opoki odwapnione, brekcje osadowe, iły kaolinowe [1,2,3,4].

9 Charakterystyka mineralogiczno-geochemiczna Badania mineralogiczno-geochemiczne skał przejściowych ze strefy kontaktu podłoża mezozoicznego z osadami neogeńskimi w złożu węgla brunatnego Bełchatów wykazały, że głównym składnikiem omawianej grupy skał jest SiO 2. oraz CaO. 3. Krzemionka w utworach przejściowych występuje w formie opalu typu A i CT, chalcedonu, kwarcu i mikrokwarcu. Węglan wapnia natomiast wykazuje zróżnicowanie genetyczne. Kalcyt o luminescencji czerwonej i żółtej powstał w efekcie wtórnych procesów mineralizacyjnych. Kalcyt o luminescencji czerwonej podlegał oddziaływaniu roztworów diagenetycznych bogatych w Fe 2+. Kalcyt zaś o luminescencji żółtej krystalizował w warunkach niedoboru Fe 2+, a przy znacznym udziale Mn Stwierdzona w badaniach geochemicznych podwyższona zawartość strontu może być związana z procesami wietrzeniowymi, jakim podlegały skały w badanej strefie. W procesach wietrzenia stront przechodzi do roztworu na ogół w postaci dwuwęglanu. Podlega on łatwej sorpcji przez minerały ilaste oraz organizmy tworzące szkielety wapienne. Dlatego też jego zawartość wzrasta w iłowcach ( ppm) i utworach węglanowych ( ppm). W piaskowcach wynosi ppm [10]. 5. Za zróżnicowanie składu mineralnego w badanych skałach odpowiedzialne są wtórne procesy mineralizacyjne, którymi objęta była badana strefa. Przeprowadzone badania wskazują, że margle, gezy, a przede wszystkim opoki uległy procesowi sylifikacji [2, 9]. BIBLIOGRAFIA 1. Ratajczak T., Szewczyk E., Muszyński M., Wyszomirski P.: Wstępne wyniki badań utworów krzemionkowych ze strefy kontaktowej trzeciorzęd mezozoik w złożu węgla brunatnego w Bełchatowie, Górnictwo Odkrywkowe, 2001, 39 (1-2), Gilarska A.: Iron sulphide mineralization in carbonate rocks and sandstones from tertiary mesozoic contact zone of the Bełchatow deposits (Szczercow field). Polskie Towarzystwo Mineralogiczne - Prace Specjalne, 2004, Zeszyt 24, Gilarska A., Stachura E.: Charakterystyka mineralogiczno-petrograficzna skał krzemionkowych ze strefy kontaktu trzeciorzęd-mezozoik w złożu węgla brunatnego Bełchatów, Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej, seria Górnictwo, z. 269, 2005, Stachura E., Gilarska A.: Charakter mineralogiczno petrograficzny a własności surowcowe skał krzemionkowych ze strefy kontaktu trzeciorzęd mezozoik w Złożu

10 196 A. Pękala Węgla Brunatnego Bełchatów, XXIX Sympozjum Geologia Formacji Węglonośnych Polski, Kraków 2006, Praca zbiorowa po redakcją Maneckiego A., Muszyńskiego A.: Przewodnik do petrografii, UWND AGH, Diduszko R., Marciniak H.: XRAYAN program do rentgenowskiej analizy fazowej. Warszawa Błaszkiewicz A. i in.: Zarys tektoniki i stratygrafii południowej części niecki łódzkiej. Kwartalnik Geologiczny 12, zeszyt 2, 1968, Biernat S.: Problemy tektoniki i morfologii mezozoiku w kompleksowym opracowaniu geologicznym Bełchatowskiego Okręgu Przemysłowego. Kwartalnik Geologiczny, T. 11, nr 4, Pękala A., Hycnar E.: Opoka ze złoża węgla brunatnego Bełchatów a możliwości jej praktycznego wykorzystania. Zeszyty Naukowe Politechniki Rzeszowskiej nr 276. Budownictwo i Inżynieria Środowiska 2011, z. 58 (2/11), Lis J., Pasieczna A.: Atlas geochemiczny Polski 1: , Państwowy Instytut Geologiczny, Warszawa Kabata Pendias A., Pendias H.: Biogeochemia pierwiastków śladowych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa Abstract Mineralogical geochemical studies of transitional rocks from mesozoic - neogen contact zone in the Bełchatow lignite deposit showed that occurring silica is main component of analysed group of rocks in form opal A i CT, chalcedony, quartz and micro-quartz. Affirmed however calcium carbonate shows genetic differentiation. Calcite with red and yellow luminescence was formed probably in effect of secondary mineralization processes. Calcite with red luminescence was under influence iron rich diagenetic solutions. Secondary mineralization processes are responsible for differentiation of mineral compostion in studied rocks within all studied zone. Made investigations show, that marls, geiza and first of all opokas uderwent silicaeous processes.

OCENA STANU GEOCHEMICZNEGO GLEB MIASTA PRZEMYŚLA EVALUATION OF GEOCHEMICAL CONDITION OF SOILS IN THE PRZEMYŚL CITY

OCENA STANU GEOCHEMICZNEGO GLEB MIASTA PRZEMYŚLA EVALUATION OF GEOCHEMICAL CONDITION OF SOILS IN THE PRZEMYŚL CITY GÓRNICTWO I GEOLOGIA 2012 Tom 7 zeszyt 2 Agnieszka PĘKALA Zakład Geotechniki i Hydrotechniki Politechnika Rzeszowska OCENA STANU GEOCHEMICZNEGO GLEB MIASTA PRZEMYŚLA Streszczenie. Przeprowadzone analizy

Bardziej szczegółowo

GEOLOGIA: Petrologia i petrografia Mineralogia i geochemia Geologia dynamiczna Gleboznawstwo Tektonika Stratygrafia Paleontologia Kartowanie

GEOLOGIA: Petrologia i petrografia Mineralogia i geochemia Geologia dynamiczna Gleboznawstwo Tektonika Stratygrafia Paleontologia Kartowanie GEOLOGIA: Petrologia i petrografia Mineralogia i geochemia Geologia dynamiczna Gleboznawstwo Tektonika Stratygrafia Paleontologia Kartowanie geologiczne Geologia inżynierska, geofizyka, hydrogeologia,

Bardziej szczegółowo

Podobny do tufa, ale o ujednoliconej barwie. Ma lepsze wysortowanie, mniejszą porowatość,mogą mieć warstwowanie. Reszta tak samo

Podobny do tufa, ale o ujednoliconej barwie. Ma lepsze wysortowanie, mniejszą porowatość,mogą mieć warstwowanie. Reszta tak samo 27.TUFY: BARWA: jasno-szaro-brunatna(plamisty rozkład barw) (częściej porowate i związana z tym lekkość skały),mogą mieć strukturę równoległą( warstwowanie) - rzadko TEKSTURA: frakcja psamitowa(głównie

Bardziej szczegółowo

GLAUKONIT K 2 (Fe 3+, Al, Fe 2+, Mg) 4 (Si 7 AlO 20 )(OH) 4 (jednoskośny)

GLAUKONIT K 2 (Fe 3+, Al, Fe 2+, Mg) 4 (Si 7 AlO 20 )(OH) 4 (jednoskośny) GLAUKONIT K 2 (Fe 3+, Al, Fe 2+, Mg) 4 (Si 7 AlO 20 )(OH) 4 (jednoskośny) CECHA Forma/wykształcenie Łupliwość Relief glaukonit pseudoheksagonalne kryształy, rzadkie i źle wykształcone zwykle drobne łuseczki,

Bardziej szczegółowo

OCENA ZAWARTOŚCI WYBRANYCH METALI ORAZ SKŁADNIKÓW ROZPUSZCZALNYCH W GLEBACH I WODZIE WOKÓŁ ZWAŁOWISKA ODPADÓW POWĘGLOWYCH KWK Nowy Wirek

OCENA ZAWARTOŚCI WYBRANYCH METALI ORAZ SKŁADNIKÓW ROZPUSZCZALNYCH W GLEBACH I WODZIE WOKÓŁ ZWAŁOWISKA ODPADÓW POWĘGLOWYCH KWK Nowy Wirek GÓRNICTWO I GEOLOGIA 2010 Tom 5 Zeszyt 4 Bronisława HANAK, Jacek NOWAK Politechnika Śląska, Gliwice OCENA ZAWARTOŚCI WYBRANYCH METALI ORAZ SKŁADNIKÓW ROZPUSZCZALNYCH W GLEBACH I WODZIE WOKÓŁ ZWAŁOWISKA

Bardziej szczegółowo

OLSZTYŃSKIE PLANETARIUM I OBSERWATORIUM ASTRONOMICZNE POLSKIE TOWARZYSTWO METEORYTOWE II SEMINARIUM METEORYTOWE 24-26.04.

OLSZTYŃSKIE PLANETARIUM I OBSERWATORIUM ASTRONOMICZNE POLSKIE TOWARZYSTWO METEORYTOWE II SEMINARIUM METEORYTOWE 24-26.04. OLSZTYŃSKIE PLANETARIUM I OBSERWATORIUM ASTRONOMICZNE POLSKIE TOWARZYSTWO METEORYTOWE II SEMINARIUM METEORYTOWE 24-26.4.23 OLSZTYN Marian SZURGOT 1, Krzysztof POLAŃSKI 2 BADANIA MIKROSKOPOWE CHONDRYTÓW

Bardziej szczegółowo

SUROWCE I RECYKLING. Wykład 8

SUROWCE I RECYKLING. Wykład 8 SUROWCE I RECYKLING Wykład 8 WYBRANE NIEMETALICZNE SUROWCE MINERALNE surowce krzemionkowe, tj. zasobne w SiO 2, surowce ilaste, surowce glinowe, glinokrzemianowe i zawierające alkalia, surowce wapniowe,

Bardziej szczegółowo

Geopolimery z tufu wulkanicznego. dr hab. inż. Janusz Mikuła prof. PK mgr inż. Michał Łach

Geopolimery z tufu wulkanicznego. dr hab. inż. Janusz Mikuła prof. PK mgr inż. Michał Łach Geopolimery z tufu wulkanicznego dr hab. inż. Janusz Mikuła prof. PK mgr inż. Michał Łach Tuf wulkaniczny skład i właściwości Tuf wulkaniczny jest to porowata skała należąca do skał okruchowych, składająca

Bardziej szczegółowo

Minerały. Autorstwo: Jackowiak Maciej Kamiński Kamil Wróblewska Natalia

Minerały. Autorstwo: Jackowiak Maciej Kamiński Kamil Wróblewska Natalia Minerały Autorstwo: Jackowiak Maciej Kamiński Kamil Wróblewska Natalia Klasyfikacja minerałów ze względu na skałę macierzystą Minerały skał magmowych Minerały skał osadowych Minerały skał metamorficznych

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 3, Data wydania: 5 maja 2011 r. Nazwa i adres INSTYTUT PODSTAW

Bardziej szczegółowo

Zagospodarowanie odpadów wiertniczych w aspekcie ochrony środowiska naturalnego

Zagospodarowanie odpadów wiertniczych w aspekcie ochrony środowiska naturalnego Zagospodarowanie odpadów wiertniczych w aspekcie ochrony środowiska naturalnego J.Fijał **, A. Jamrozik *, A. Gonet *, St. Stryczek *, L. Czekaj * AGH Akademia Górniczo-Hutnicza * Wydział Wiertnictwa,

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka surowcowa wybranych kruszyw mineralnych NE Polski w aspekcie trwałości betonów

Charakterystyka surowcowa wybranych kruszyw mineralnych NE Polski w aspekcie trwałości betonów Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk rok 2016, nr 96, s. 363 378 Piotr WYSZOMIRSKI*, Tadeusz SZYDŁAK**, Paweł PICHNIARCZYK*** Charakterystyka surowcowa

Bardziej szczegółowo

XLII OLIMPIADA GEOGRAFICZNA Zawody III stopnia pisemne podejście 1

XLII OLIMPIADA GEOGRAFICZNA Zawody III stopnia pisemne podejście 1 -1/1- XLII OLIMPIADA GEOGRAFICZNA Zawody III stopnia pisemne podejście 1 Zadanie 1. Blokdiagramy A-D (załącznik 1) ilustrują budowę geologiczną czterech regionów Polski. Uzupełnij tabelę: w kolumnie 1:

Bardziej szczegółowo

OCENA STOPNIA ZANIECZYSZCZENIA GRUNTÓW WYBRANYMI PIERWIASTKAMI W GMINIE PAWŁOWICE

OCENA STOPNIA ZANIECZYSZCZENIA GRUNTÓW WYBRANYMI PIERWIASTKAMI W GMINIE PAWŁOWICE GÓRNICTWO I GEOLOGIA 2010 Tom 5 Zeszyt 4 Zdzisław ADAMCZYK, Joanna KOMOREK, Agnieszka KOZIK, Katarzyna NOWIŃSKA Politechnika Śląska, Gliwice OCENA STOPNIA ZANIECZYSZCZENIA GRUNTÓW WYBRANYMI PIERWIASTKAMI

Bardziej szczegółowo

Ocena kruszywa hutniczego sezonowanego i kruszywa hutniczego niesezonowanego w aspekcie ekologicznym dla Tube City IMS Poland Sp. z o.o.

Ocena kruszywa hutniczego sezonowanego i kruszywa hutniczego niesezonowanego w aspekcie ekologicznym dla Tube City IMS Poland Sp. z o.o. Ocena kruszywa hutniczego sezonowanego i kruszywa hutniczego niesezonowanego w aspekcie ekologicznym dla Tube City IMS Poland Sp. z o.o. NR 03/14/OE Przedsiębiorca: Tube City IMS Poland Sp. z o.o. ul.

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK 2. CHARAKTERYSTYKI PIASKOWCÓW Z LOKALIZACJI TERENOWYCH STANOWIĄCYCH POTENCJALNE ŹRÓDŁA SUROWCÓW.

ZAŁĄCZNIK 2. CHARAKTERYSTYKI PIASKOWCÓW Z LOKALIZACJI TERENOWYCH STANOWIĄCYCH POTENCJALNE ŹRÓDŁA SUROWCÓW. ZAŁĄCZNIK 1. 177 ZAŁĄCZNIK 1. 178 ZAŁĄCZNIK 1. 179 ZAŁĄCZNIK 1. 180 ZAŁĄCZNIK 2. CHARAKTERYSTYKI PIASKOWCÓW Z LOKALIZACJI TERENOWYCH STANOWIĄCYCH POTENCJALNE ŹRÓDŁA SUROWCÓW. Białe piaskowce mezozoicznej

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka parametrów termicznych skał mezopaleozoicznych z rejonu Kraków-Dębica

Charakterystyka parametrów termicznych skał mezopaleozoicznych z rejonu Kraków-Dębica NAFTA-GAZ sierpień 2010 ROK LXVI Irena Gąsior, Anna Przelaskowska Instytut Nafty i Gazu, Kraków Charakterystyka parametrów termicznych skał mezopaleozoicznych z rejonu Kraków-Dębica Wstęp Współczynnik

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1050

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1050 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1050 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 7, Data wydania: 14 lipca 2015 r. Nazwa i adres AB 1050 AKADEMIA

Bardziej szczegółowo

PRZYGOTOWANIE PRÓBEK DO MIKROSKOPI SKANINGOWEJ

PRZYGOTOWANIE PRÓBEK DO MIKROSKOPI SKANINGOWEJ Ewa Teper PRZYGOTOWANIE PRÓBEK DO MIKROSKOPI SKANINGOWEJ WIELKOŚĆ I RODZAJE PRÓBEK Maksymalne wymiary próbki, którą można umieścić na stoliku mikroskopu skaningowego są następujące: Próbka powinna się

Bardziej szczegółowo

WPŁYW DODATKÓW STOPOWYCH NA WŁASNOŚCI STOPU ALUMINIUM KRZEM O NADEUTEKTYCZNYM SKŁADZIE

WPŁYW DODATKÓW STOPOWYCH NA WŁASNOŚCI STOPU ALUMINIUM KRZEM O NADEUTEKTYCZNYM SKŁADZIE WYDZIAŁ ODLEWNICTWA AGH Oddział Krakowski STOP XXXIV KONFERENCJA NAUKOWA Kraków - 19 listopada 2010 r. Marcin PIĘKOŚ 1, Stanisław RZADKOSZ 2, Janusz KOZANA 3,Witold CIEŚLAK 4 WPŁYW DODATKÓW STOPOWYCH NA

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA CHEMICZNA I MINERALOGICZNA WYBRANYCH ŁUPKÓW POCHODZĄCYCH Z LEGNICKO-GŁOGOWSKIEGO OKRĘGU MIEDZIOWEGO

CHARAKTERYSTYKA CHEMICZNA I MINERALOGICZNA WYBRANYCH ŁUPKÓW POCHODZĄCYCH Z LEGNICKO-GŁOGOWSKIEGO OKRĘGU MIEDZIOWEGO Łupek miedzionośny, Drzymała J., Kowalczuk P.B. (red.), WGGG PWr, Wrocław, 2014, 13-18 CHARAKTERYSTYKA CHEMICZNA I MINERALOGICZNA WYBRANYCH ŁUPKÓW POCHODZĄCYCH Z LEGNICKO-GŁOGOWSKIEGO OKRĘGU MIEDZIOWEGO

Bardziej szczegółowo

SKAŁY NATURALNE SKUPISKA MINERAŁÓW JEDNORODNYCH LUB RÓŻNORODNYCH KALSYFIKACJA SKAŁ ZE WZGLĘDU NA ICH GENEZĘ

SKAŁY NATURALNE SKUPISKA MINERAŁÓW JEDNORODNYCH LUB RÓŻNORODNYCH KALSYFIKACJA SKAŁ ZE WZGLĘDU NA ICH GENEZĘ SKAŁY NATURALNE SKUPISKA MINERAŁÓW JEDNORODNYCH LUB RÓŻNORODNYCH KALSYFIKACJA SKAŁ ZE WZGLĘDU NA ICH GENEZĘ MAGMOWE POWSTAJĄCE Z KRYSTALIZACJI MAGMY, LAWY I SUBSTANCJI IM TOWARZYSZĄCYCH OSADOWE POWSTAJĄCE

Bardziej szczegółowo

WAPIENIE JURAJSKIE W ZŁOŻU WĘGLA BRUNATNEGO BEŁCHATÓW - AKTUALNY STAN ICH ROZPOZNANIA JAKO SORBENTÓW MINERALNYCH

WAPIENIE JURAJSKIE W ZŁOŻU WĘGLA BRUNATNEGO BEŁCHATÓW - AKTUALNY STAN ICH ROZPOZNANIA JAKO SORBENTÓW MINERALNYCH WAPIENIE JURAJSKIE W ZŁOŻU WĘGLA BRUNATNEGO BEŁCHATÓW - AKTUALNY STAN ICH ROZPOZNANIA JAKO SORBENTÓW MINERALNYCH THE JURASSIC LIMESTONES IN BEŁCHATÓW LIGNITE DEPOSIT - THE CURRENT STATE OF THEIR EXPLORATION

Bardziej szczegółowo

SUROWCE MINERALNE. Wykład 10

SUROWCE MINERALNE. Wykład 10 SUROWCE MINERALNE Wykład 10 WYBRANE NIEMETALICZNE SUROWCE MINERALNE surowce krzemionkowe, tj. zasobne w SiO 2, surowce glinowe, glinokrzemianowe i zawierające alkalia, surowce ilaste, surowce wapniowe,

Bardziej szczegółowo

Skały budujące Ziemię

Skały budujące Ziemię Skały budujące Ziemię Minerały Minerał pierwiastek lub związek chemiczny powstały w przyrodzie w sposób naturalny, jednorodny pod względem chemicznym i fizycznym. Minerały w większości mają budowę krystaliczną.

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 432

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 432 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 432 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 13 Data wydania: 15 maja 2015 r. Nazwa i adres: AB 432 PRZEDSIĘBIORSTWO

Bardziej szczegółowo

Rentgenowska mikrotomografia komputerowa w badaniu skał węglanowych

Rentgenowska mikrotomografia komputerowa w badaniu skał węglanowych NAFTA-GAZ czerwiec 2010 ROK LXVI Jadwiga Zalewska, Grażyna Łykowska, Jan Kaczmarczyk Instytut Nafty i Gazu, Kraków Rentgenowska mikrotomografia komputerowa w badaniu skał węglanowych Wstęp W artykule przedstawiono

Bardziej szczegółowo

Lista badań prowadzonych w ramach zakresu elastycznego nr AB 550

Lista badań prowadzonych w ramach zakresu elastycznego nr AB 550 Lista badań prowadzonych w ramach zakresu elastycznego nr AB 550 ZESPÓŁ LABORATORIÓW ENERGOPOMIAR Sp. z o.o. Wydanie nr 2 Imię i nazwisko Podpis Data Weryfikował Damian Adrjan 27.04.2016 Zatwierdził Katarzyna

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 274

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 274 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 274 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 12 Data wydania: 10 grudnia 2015 r. Nazwa i adres INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

SUROWCE I RECYKLING. Wykład 4

SUROWCE I RECYKLING. Wykład 4 SUROWCE I RECYKLING Wykład 4 Minerały główne skał magmowych Kwarc SiO 2 Skalenie ortoklaz K[AlSi 3 O 8 ] albit Na[AlSi 3 O 8 ] anortyt - Ca[Al 2 Si 2 O 8 ] Miki muskowit KAl 2 [(OH,F) 2 AlSi 3 O 10 ] biotyt

Bardziej szczegółowo

THE INFLUENCE OF SILICEOUS MINERAL PHASES ON THE MECHANICAL PROPERTIES OF TRANSITIONAL ROCKS IN THE BELCHATOW LIGNITE DEPOSIT

THE INFLUENCE OF SILICEOUS MINERAL PHASES ON THE MECHANICAL PROPERTIES OF TRANSITIONAL ROCKS IN THE BELCHATOW LIGNITE DEPOSIT THE INFLUENCE OF SILICEOUS MINERAL PHASES ON THE MECHANICAL PROPERTIES OF TRANSITIONAL ROCKS IN THE BELCHATOW LIGNITE DEPOSIT A. PĘKALA 1 The transitional siliceous rocks from the Belchatow lignite deposit

Bardziej szczegółowo

WyŜsza Szkoła InŜynierii Dentystycznej im. prof. Meissnera

WyŜsza Szkoła InŜynierii Dentystycznej im. prof. Meissnera WyŜsza Szkoła InŜynierii Dentystycznej im. prof. Meissnera ANALIZA POŁĄCZENIA WARSTW CERAMICZNYCH Z PODBUDOWĄ METALOWĄ Promotor: Prof. zw. dr hab. n. tech. MACIEJ HAJDUGA Tadeusz Zdziech CEL PRACY Celem

Bardziej szczegółowo

Materiały miejscowe i technologie proekologiczne w budowie dróg

Materiały miejscowe i technologie proekologiczne w budowie dróg Naukowo techniczna konferencja szkoleniowa Materiały miejscowe i technologie proekologiczne w budowie dróg Łukta, 17 19 września 2008 Zasoby materiałów w miejscowych do budowy dróg na terenie Warmii i

Bardziej szczegółowo

DOKUMENTACJA GEOTECHNICZNA

DOKUMENTACJA GEOTECHNICZNA DOKUMENTACJA GEOTECHNICZNA Temat: MOJE BOISKO ORLIK 2012 Miejscowość: Małęczyn ul. Szkolna 64 Gmina: Gózd Województwo: mazowieckie Zleceniodawca: Urząd Gminy Gózd 26-634 Gózd, ul. Radomska 7 Dokumentator

Bardziej szczegółowo

Wizytacja stacji hydrogeologicznych sieci obserwacyjno-badawczej wód podziemnych 22-24 kwietnia 2015 r.

Wizytacja stacji hydrogeologicznych sieci obserwacyjno-badawczej wód podziemnych 22-24 kwietnia 2015 r. Program Infrastruktura Monitoringu Wód Podziemnych ul. Rakowiecka 4, 00-975 Warszawa tel. 22 45 92 441, fax. 22 45 92 441 Sieć obserwacyjno-badawcza wód podziemnych na obszarze działania Oddziału Świętokrzyskiego

Bardziej szczegółowo

Nazwa przedmiotu INSTRUMENTARIUM BADAWCZE W INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Instrumentation of research in material engineering

Nazwa przedmiotu INSTRUMENTARIUM BADAWCZE W INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Instrumentation of research in material engineering Nazwa przedmiotu INSTRUMENTARIUM BADAWCZE W INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Instrumentation of research in material engineering Kierunek: Inżynieria materiałowa Rodzaj przedmiotu: kierunkowy obowiązkowy Rodzaj

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 1. MAKROSKOPOWE OZNACZANIE MINERAŁÓW I SKAŁ

ROZDZIAŁ 1. MAKROSKOPOWE OZNACZANIE MINERAŁÓW I SKAŁ SPIS TREŚCI Wprowadzenie...9 ROZDZIAŁ 1. MAKROSKOPOWE OZNACZANIE MINERAŁÓW I SKAŁ...11 1.1. Wiadomości wstępne...11 1.2. Systematyka minerałów...13 1.3. Kryształy i układy krystalograficzne...17 1.4. Morfologia

Bardziej szczegółowo

Jan Drzymała ANALIZA INSTRUMENTALNA SPEKTROSKOPIA W ŚWIETLE WIDZIALNYM I PODCZERWONYM

Jan Drzymała ANALIZA INSTRUMENTALNA SPEKTROSKOPIA W ŚWIETLE WIDZIALNYM I PODCZERWONYM Jan Drzymała ANALIZA INSTRUMENTALNA SPEKTROSKOPIA W ŚWIETLE WIDZIALNYM I PODCZERWONYM Światło słoneczne jest mieszaniną fal o różnej długości i różnego natężenia. Tylko część promieniowania elektromagnetycznego

Bardziej szczegółowo

KORŇANSKÝ ROPNÝ PRAMEN UNIKATOWE GEOSTANOWISKO PÓŁNOCNEJ SŁOWACJI KORŇANSKÝ ROPNÝ PRAMEN UNIQUE GEOSITE OF NORTHERN SLOVAKIA

KORŇANSKÝ ROPNÝ PRAMEN UNIKATOWE GEOSTANOWISKO PÓŁNOCNEJ SŁOWACJI KORŇANSKÝ ROPNÝ PRAMEN UNIQUE GEOSITE OF NORTHERN SLOVAKIA Dr inż. Iwona JONCZY Dr hab. inż. Marek MARCISZ prof. nzw. w Pol. Śl. Dr inż. Katarzyna STANIENDA Politechnika Śląska, Wydział Górnictwa i Geologii, Instytut Geologii Stosowanej KORŇANSKÝ ROPNÝ PRAMEN

Bardziej szczegółowo

Właściwości fizykochemiczne popiołów fluidalnych

Właściwości fizykochemiczne popiołów fluidalnych Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Katedra Technologii Materiałów Budowlanych Właściwości fizykochemiczne popiołów fluidalnych Prof. dr hab. inż. Jan Małolepszy Zakopane 15 kwiecień 2010 POPIÓŁ

Bardziej szczegółowo

Józef Żychowski, Maciej Pawlikowski, Jan Lach Wpływ wybranych krakowskich cmentarzy na środowisko

Józef Żychowski, Maciej Pawlikowski, Jan Lach Wpływ wybranych krakowskich cmentarzy na środowisko Józef Żychowski, Maciej Pawlikowski, Jan Lach Wpływ wybranych krakowskich cmentarzy na środowisko Człowiekowi w dużym stopniu zagrażają cmentarze w związku z niestosowną ich lokalizacją oraz brakiem zabezpieczeń

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1186

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1186 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1186 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 7 Data wydania: 20 stycznia 2016 r. Nazwa i adres organizacji

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 5, Data wydania: 21 września 2012 r. Nazwa i adres INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

1. WSTĘP... 3 2. METODYKA BADAŃ... 3. 2.1. Miejsca i sposób pobierania próbek wody z akwenów portowych... 3. 2.2. Metody analityczne...

1. WSTĘP... 3 2. METODYKA BADAŃ... 3. 2.1. Miejsca i sposób pobierania próbek wody z akwenów portowych... 3. 2.2. Metody analityczne... SPIS TREŚCI 1. WSTĘP... 3 2. METODYKA BADAŃ... 3 2.1. Miejsca i sposób pobierania próbek wody z akwenów portowych... 3 2.2. Metody analityczne... 6 3. WYNIKI BADAŃ... 6 4. WNIOSKI... 12 SPIS TABEL 1. Współrzędne

Bardziej szczegółowo

VI.5. BADANIA ZAPRAW

VI.5. BADANIA ZAPRAW MARIA GĄSIOR, WOJCIECH BARTZ, JERZY RACZYK, PAULINA JACIÓW VI.5. BADANIA ZAPRAW MARIA GĄSIOR, WOJCIECH BARTZ, JERZY RACZYK, PAULINA JACIÓW WSTĘP Przepowadzono analizę szesnastu próbek zapraw, pochodzących

Bardziej szczegółowo

Łom skał kwarcowo-skaleniowych Jaworek. Długość: Szerokość:

Łom skał kwarcowo-skaleniowych Jaworek. Długość: Szerokość: OPIS GEOSTANOWISKA Stanisław Madej Informacje ogólne Nr obiektu 73 Nazwa obiektu (oficjalna, obiegowa lub nadana) Łom skał kwarcowo-skaleniowych Jaworek Współrzędne geograficzne [WGS 84 hddd.dddd] Długość:

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1344

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1344 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1344 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 6 Data wydania: 10 sierpnia 2016 r. Nazwa i adres AB 1344

Bardziej szczegółowo

WPŁYW MODYFIKACJI NA STRUKTURĘ I MORFOLOGIĘ PRZEŁOMÓW SILUMINU AlSi7

WPŁYW MODYFIKACJI NA STRUKTURĘ I MORFOLOGIĘ PRZEŁOMÓW SILUMINU AlSi7 58/14 Archives of Foundry, Year 2004, Volume 4, 14 Archiwum Odlewnictwa, Rok 2004, Rocznik 4, Nr 14 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 WPŁYW MODYFIKACJI NA STRUKTURĘ I MORFOLOGIĘ PRZEŁOMÓW SILUMINU AlSi7 F.

Bardziej szczegółowo

METODYKA POSZUKIWAŃ ZLÓŻ ROPY NAFTOWEJ I GAZU ZIEMNEGO

METODYKA POSZUKIWAŃ ZLÓŻ ROPY NAFTOWEJ I GAZU ZIEMNEGO METODYKA POSZUKIWAŃ ZLÓŻ ROPY NAFTOWEJ I GAZU ZIEMNEGO Prowadzący: Mgr inż. Bartosz Papiernik Konspekt opracowali w postaci prezentacji PowerPoint B.Papiernik i M. Hajto na podstawie materiałów opracowanych

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne metody analizy pierwiastków

Nowoczesne metody analizy pierwiastków Nowoczesne metody analizy pierwiastków Techniki analityczne Chromatograficzne Spektroskopowe Chromatografia jonowa Emisyjne Absorpcyjne Fluoroscencyjne Spektroskopia mas FAES ICP-AES AAS EDAX ICP-MS Prezentowane

Bardziej szczegółowo

Kierunek: Górnictwo i Geologia Rodzaj studiów: stacjonarne i niestacjonarne II stopnia Specjalność: Górnictwo Odkrywkowe

Kierunek: Górnictwo i Geologia Rodzaj studiów: stacjonarne i niestacjonarne II stopnia Specjalność: Górnictwo Odkrywkowe Kierunek: Górnictwo i Geologia Rodzaj studiów: stacjonarne i niestacjonarne II stopnia Specjalność: Górnictwo Odkrywkowe Zakres pytań obowiązujący od roku akad. 2014/2015 I. Technologia eksploatacji złóż

Bardziej szczegółowo

Węglanowe kopaliny towarzyszące a możliwości ich wykorzystania w charakterze sorbentów SO 2 (na przykładzie złoża węgla brunatnego Bełchatów)

Węglanowe kopaliny towarzyszące a możliwości ich wykorzystania w charakterze sorbentów SO 2 (na przykładzie złoża węgla brunatnego Bełchatów) Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk nr 90, rok 2015 Elżbieta Hycnar*, Tadeusz Ratajczak**, Waldemar Jończyk*** Węglanowe kopaliny towarzyszące a

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA ZŁÓŻ SUROWCÓW MINERALNYCH i ICH OCHRONA

GOSPODARKA ZŁÓŻ SUROWCÓW MINERALNYCH i ICH OCHRONA GOSPODARKA ZŁÓŻ SUROWCÓW MINERALNYCH i ICH OCHRONA Prowadzący: Mgr inż. Bartosz Papiernik Konspekt opracowali w postaci prezentacji PowerPoint M.Hajto i B.Papiernik. Na podstawie materiałów opracowanych

Bardziej szczegółowo

Nieorganiczne polimery glinokrzemianowe (geopolimery) otrzymywanie, właściwości, przykłady zastosowania

Nieorganiczne polimery glinokrzemianowe (geopolimery) otrzymywanie, właściwości, przykłady zastosowania Politechnika Krakowska Im. Tadeusza Kościuszki Instytut Inżynierii Materiałowej Wydział Mechaniczny Nieorganiczne polimery glinokrzemianowe (geopolimery) otrzymywanie, właściwości, przykłady zastosowania

Bardziej szczegółowo

Łom ortognejsów Stachów 2. Długość: 16,96404 Szerokość: 50,72293

Łom ortognejsów Stachów 2. Długość: 16,96404 Szerokość: 50,72293 OPIS GEOSTANOWISKA Stanisław Madej Informacje ogólne Nr obiektu 126 Nazwa obiektu (oficjalna, obiegowa lub nadana) Łom ortognejsów Stachów 2 Współrzędne geograficzne [WGS 84 hddd.dddd] Długość: 16,96404

Bardziej szczegółowo

Kopalnia migmatytów "Piława Górna" Współrzędne geograficzne (WGS 84) Długość: 16 44'19" Szerokość: 50 42'11" Miejscowość, osiedle, ulica

Kopalnia migmatytów Piława Górna Współrzędne geograficzne (WGS 84) Długość: 16 44'19 Szerokość: 50 42'11 Miejscowość, osiedle, ulica Opis geostanowiska Grzegorz Gil Informacje ogólne (weryfikacja) Numer obiektu 209 Nazwa obiektu (oficjalna, obiegowa lub nadana) Kopalnia migmatytów "Piława Górna" Współrzędne geograficzne (WGS 84) Długość:

Bardziej szczegółowo

Technologie Materiałów Budowlanych Wykład 1. Surowce kamienne

Technologie Materiałów Budowlanych Wykład 1. Surowce kamienne Technologie Materiałów Budowlanych Wykład 1 Surowce kamienne Skały Skały magmowe Skały osadowe Skały metamorficzne Skały magmowe Skały magmowe (wulkaniczne) występują jako głębinowe (np. granit, sjenit)

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 2/N. 9. Stopy aluminium z litem: budowa strukturalna, właściwości, zastosowania.

ĆWICZENIE Nr 2/N. 9. Stopy aluminium z litem: budowa strukturalna, właściwości, zastosowania. Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. inż. A. Weroński POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Laboratorium Materiały Metaliczne II ĆWICZENIE Nr 2/N Opracowali:

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 687

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 687 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 687 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 10, Data wydania: 23 marca 2015 r. Nazwa i adres FERROCARBO

Bardziej szczegółowo

Występowanie i charakterystyka mioceńskich piaskowców na obszarze Wyniosłości Giełczewskiej i Pagórów Chełmskich (Lubelszczyzna)

Występowanie i charakterystyka mioceńskich piaskowców na obszarze Wyniosłości Giełczewskiej i Pagórów Chełmskich (Lubelszczyzna) 10.2478/v10066-012-0032-5 A N N A L E S U N I V E R S I T A T I S M A R I A E C U R I E - S K Ł O D O W S K A L U B L I N P O L O N I A VOL. LXVIII, z. 1 SECTIO B 2013 UMCS, Pracownia Mikroskopii Elektronowej

Bardziej szczegółowo

www.kgo.agh.edu.pl ORGANIZACJA TECHNOLOGII WYDOBYCIA ZŁÓŻ SUROWCÓW WĘGLANOWYCH DLA PRZEMYSŁU CEMENTOWEGO NA PRZYKŁADZIE GRUPY HOLCIM

www.kgo.agh.edu.pl ORGANIZACJA TECHNOLOGII WYDOBYCIA ZŁÓŻ SUROWCÓW WĘGLANOWYCH DLA PRZEMYSŁU CEMENTOWEGO NA PRZYKŁADZIE GRUPY HOLCIM ORGANIZACJA TECHNOLOGII WYDOBYCIA ZŁÓŻ SUROWCÓW WĘGLANOWYCH DLA PRZEMYSŁU CEMENTOWEGO NA PRZYKŁADZIE GRUPY HOLCIM Dr inż. Pawel Kawalec Senior Mining Engineer Holcim Group Support Ltd Holderbank, Szwajcaria

Bardziej szczegółowo

Instytutu Ceramiki i Materiałów Budowlanych

Instytutu Ceramiki i Materiałów Budowlanych Instytutu Ceramiki i Materiałów Budowlanych Scientific Works of Institute of Ceramics and Building Materials Nr 8 ISSN 1899-3230 Rok IV Warszawa Opole 2011 MIKOŁAJ OSTROWSKI * W artykule przedstawiono

Bardziej szczegółowo

Złoże naturalne nagromadzenie kopaliny lub kilku kopalin, które może być przedmiotem eksploatacji.

Złoże naturalne nagromadzenie kopaliny lub kilku kopalin, które może być przedmiotem eksploatacji. WPROWADZENIE Złoże naturalne nagromadzenie kopaliny lub kilku kopalin, które może być przedmiotem eksploatacji. Według art. 6. ust. 1, pkt 19 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze

Bardziej szczegółowo

725 Rozpoznanie geologiczne i gospodarka złożeni Ten dział wiąże się ściśle z działalnością górniczą i stanowi przedmiot badań geologii górniczej (kopalnianej). Tradycyjnie obejmuje ona zagadnienia od

Bardziej szczegółowo

WŁAŚCIWOŚCI KRUSZYW LEKKICH MODYFIKOWANYCH ZUśYTYMI ADSORBENTAMI

WŁAŚCIWOŚCI KRUSZYW LEKKICH MODYFIKOWANYCH ZUśYTYMI ADSORBENTAMI WŁAŚCIWOŚCI KRUSZYW LEKKICH MODYFIKOWANYCH ZUśYTYMI ADSORBENTAMI MAŁGORZATA FRANUS, LIDIA BANDURA KATEDRA GEOTECHNIKI, WYDZIAŁ BUDOWNICTWA I ARCHITEKTURY, POLITECHNIKA LUBELSKA KERAMZYT Kruszywo lekkie,

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM SPEKTRALNEJ ANALIZY CHEMICZNEJ (L-6)

LABORATORIUM SPEKTRALNEJ ANALIZY CHEMICZNEJ (L-6) LABORATORIUM SPEKTRALNEJ ANALIZY CHEMICZNEJ (L-6) Posiadane uprawnienia: ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO NR AB 120 wydany przez Polskie Centrum Akredytacji Wydanie nr 5 z 18 lipca 2007 r. Kierownik

Bardziej szczegółowo

KONCENTRACJE WYBRANYCH PIERWIASTKÓW W WĘGLU BRUNATNYM ZE ZŁOŻA OŚCISŁOWO W REJONIE KONINA

KONCENTRACJE WYBRANYCH PIERWIASTKÓW W WĘGLU BRUNATNYM ZE ZŁOŻA OŚCISŁOWO W REJONIE KONINA Nr 118 Prace Naukowe Instytutu Górnictwa Politechniki Wrocławskiej Nr 118 Studia i Materiały Nr 33 2007 Paweł GOLDSZTEJN* węgiel brunatny, pierwiastki, minerały, statystyka KONCENTRACJE WYBRANYCH PIERWIASTKÓW

Bardziej szczegółowo

PROJEKT: Innowacyjna usługa zagospodarowania popiołu powstającego w procesie spalenia odpadów komunalnych w celu wdrożenia produkcji wypełniacza

PROJEKT: Innowacyjna usługa zagospodarowania popiołu powstającego w procesie spalenia odpadów komunalnych w celu wdrożenia produkcji wypełniacza PROJEKT: Innowacyjna usługa zagospodarowania popiołu powstającego w procesie spalenia odpadów komunalnych w celu wdrożenia produkcji wypełniacza Etap II Rozkład ziarnowy, skład chemiczny i części palne

Bardziej szczegółowo

OPINIA GEOTECHNICZNA

OPINIA GEOTECHNICZNA lipiec 2016r. 1 OPINIA GEOTECHNICZNA OBIEKT: ADRES OBIEKTU: Dojazd do nowoprojektowanego przedszkola przy ul. Warszawskiej na działkach nr geod. 134, 132/30, 479, 136, 476, 131/1, 135/2 obręb 1 miasta

Bardziej szczegółowo

WŁASNOŚCI FIZYCZNO-MECHANICZNE WAPIENI Z JASKINI SZACHOWNICA

WŁASNOŚCI FIZYCZNO-MECHANICZNE WAPIENI Z JASKINI SZACHOWNICA Górnictwo i Geoinżynieria Rok 33 Zeszyt 1 2009 Urszula Sanetra*, Jerzy Gawryś* WŁASNOŚCI FIZYCZNO-MECHANICZNE WAPIENI Z JASKINI SZACHOWNICA 1. Wstęp W artykule przedstawiono wyniki badań laboratoryjnych

Bardziej szczegółowo

HETEROGENICZNOŚĆ STRUKTURALNA ORAZ WŁAŚCIWOŚCI ADSORPCYJNE ADSORBENTÓW NATURALNYCH

HETEROGENICZNOŚĆ STRUKTURALNA ORAZ WŁAŚCIWOŚCI ADSORPCYJNE ADSORBENTÓW NATURALNYCH Uniwersytet Mikołaja Kopernika Monografie Wydziału Chemii MYROSLAV SPRYNSKYY HETEROGENICZNOŚĆ STRUKTURALNA ORAZ WŁAŚCIWOŚCI ADSORPCYJNE ADSORBENTÓW NATURALNYCH (KLINOPTYLOLIT, MORDENIT, DIATOMIT, TALK,

Bardziej szczegółowo

INNOWACYJNY SPOSÓB WAPNOWANIA PÓL

INNOWACYJNY SPOSÓB WAPNOWANIA PÓL Ekograncali Activ INNOWACYJNY SPOSÓB WAPNOWANIA PÓL Większość gleb użytkowanych w Polsce znajduje się na utworach polodowcowych, bogatych w piaski i iły. Naturalne ph tych utworów jest niskie. Dobór właściwego

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PETROGRAFICZNA ORAZ DOJRZA Oή TERMICZNA MATERII ORGANICZNEJ ROZPROSZONEJ W OSADACH MEZOZOIKU I PALEOZOIKU

CHARAKTERYSTYKA PETROGRAFICZNA ORAZ DOJRZA OŒÆ TERMICZNA MATERII ORGANICZNEJ ROZPROSZONEJ W OSADACH MEZOZOIKU I PALEOZOIKU Izabella GROTEK CHARAKTERYSTYKA PETROGRAFICZNA ORAZ DOJRZA OŒÆ TERMICZNA MATERII ORGANICZNEJ ROZPROSZONEJ W OSADACH MEZOZOIKU I PALEOZOIKU WSTÊP Charakterystykê petrograficzn¹ materii organicznej rozproszonej

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1357

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1357 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1357 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 5 Data wydania: 19 lipca 2016 r. AB 1357 Nazwa i adres GALESS

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA SKŁADU CHEMICZNEGO ŻUŻLI KONWERTOROWYCH I WIELKOPIECOWYCH

CHARAKTERYSTYKA SKŁADU CHEMICZNEGO ŻUŻLI KONWERTOROWYCH I WIELKOPIECOWYCH GÓRNICTWO I GEOLOGIA 2013 Tom 8 Zeszyt 4 Iwona JONCZY Politechnika Śląska, Gliwice Lesia LATA Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin CHARAKTERYSTYKA SKŁADU CHEMICZNEGO ŻUŻLI KONWERTOROWYCH I WIELKOPIECOWYCH

Bardziej szczegółowo

SUROWCE MINERALNE. Wykład 8

SUROWCE MINERALNE. Wykład 8 SUROWCE MINERALNE Wykład 8 Podziałkruszyw budowlanych kruszywa mineralne: naturalne i łamane, kruszywa sztuczne (np. żużlowe), kruszywa z recyklingu. Kruszywa łamane na rynku krajowym są produkowane ze

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁOZNAWSTWO Wydział Mechaniczny, Mechatronika, sem. I. dr inż. Hanna Smoleńska

MATERIAŁOZNAWSTWO Wydział Mechaniczny, Mechatronika, sem. I. dr inż. Hanna Smoleńska MATERIAŁOZNAWSTWO Wydział Mechaniczny, Mechatronika, sem. I dr inż. Hanna Smoleńska UKŁADY RÓWNOWAGI FAZOWEJ Równowaga termodynamiczna pojęcie stosowane w termodynamice. Oznacza stan, w którym makroskopowe

Bardziej szczegółowo

OCENA WARUNKÓW GRUNTOWO WODNYCH DLA PROJEKTOWANEJ KANALIZACJI W PRĄDNIKU KORZKIEWSKIM GMINA WIELKA WIEŚ POWIAT KRAKÓW

OCENA WARUNKÓW GRUNTOWO WODNYCH DLA PROJEKTOWANEJ KANALIZACJI W PRĄDNIKU KORZKIEWSKIM GMINA WIELKA WIEŚ POWIAT KRAKÓW OCENA WARUNKÓW GRUNTOWO WODNYCH DLA PROJEKTOWANEJ KANALIZACJI W PRĄDNIKU KORZKIEWSKIM GMINA WIELKA WIEŚ POWIAT KRAKÓW OPRACOWAŁ: mgr Kazimierz Milanowski inż. Przemysław Milanowski Kraków grudzień 2010

Bardziej szczegółowo

Fazy mineralne w triasowych ska³ach wêglanowych rejonu Chorzowa

Fazy mineralne w triasowych ska³ach wêglanowych rejonu Chorzowa GOSPODARKA SUROWCAMI MINERALNYMI Tom 28 2012 Zeszyt 3 DOI 10.2478/v10269-012-0019-x KATARZYNA STANIENDA*, JACEK NOWAK*, TOMASZ KUKIE KA** Fazy mineralne w triasowych ska³ach wêglanowych rejonu Chorzowa

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 5. Laboratorium Inżynierii Materiałowej. Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska. Opracował: dr inż.

ĆWICZENIE Nr 5. Laboratorium Inżynierii Materiałowej. Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska. Opracował: dr inż. POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska Laboratorium Inżynierii Materiałowej ĆWICZENIE Nr 5 Opracował: dr inż.

Bardziej szczegółowo

Geologia złóż. 1. Nazwa przedmiotu/modułu w języku polskim

Geologia złóż. 1. Nazwa przedmiotu/modułu w języku polskim 1. Nazwa przedmiotu/modułu w języku polskim Geologia złóż 2. Nazwa przedmiotu/modułu w języku angielskim Geology of deposits 3. Jednostka prowadząca przedmiot WNZKŚ, Instytut Nauk Geologicznych, Zakład

Bardziej szczegółowo

KRUSZYWA WAPIENNE ZASTOSOWANIE W PRODUKCJI BETONU TOWAROWEGO I ELEMENTÓW PREFABRYKOWANYCH

KRUSZYWA WAPIENNE ZASTOSOWANIE W PRODUKCJI BETONU TOWAROWEGO I ELEMENTÓW PREFABRYKOWANYCH KRUSZYWA WAPIENNE ZASTOSOWANIE W PRODUKCJI BETONU TOWAROWEGO I ELEMENTÓW PREFABRYKOWANYCH Marek Krajewski Instytut Badawczy Materiałów Budowlanych Sp. z o.o. 13 KRUSZYWA WAPIENNE I ICH JAKOŚĆ Kruszywo

Bardziej szczegółowo

12. WYBRANE METODY STOSOWANE W ANALIZACH GEOCHEMICZNYCH. Atomowa spektroskopia absorpcyjna

12. WYBRANE METODY STOSOWANE W ANALIZACH GEOCHEMICZNYCH. Atomowa spektroskopia absorpcyjna 12. WYBRANE METODY TOOWANE W ANALIZACH EOCHEMICZNYCH Atomowa spektroskopia absorpcyjna (AA - atomic absorption spectroscopy) Atomowa spektroskopia absorpcyjna jest bardzo czułą metodą analityczną umożliwiającą

Bardziej szczegółowo

KRZYSZTOF OTREMBA, MIROSŁAWA GILEWSKA * SKŁAD MINERALOGICZNY GRUNTÓW POGÓRNICZYCH I GLEB ROZWIJAJĄCYCH SIĘ Z TEGO MATERIAŁU MACIERZYSTEGO

KRZYSZTOF OTREMBA, MIROSŁAWA GILEWSKA * SKŁAD MINERALOGICZNY GRUNTÓW POGÓRNICZYCH I GLEB ROZWIJAJĄCYCH SIĘ Z TEGO MATERIAŁU MACIERZYSTEGO UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI ZESZYTY NAUKOWE NR 150 Nr 30 INŻYNIERIA ŚRODOWISKA 2013 KRZYSZTOF OTREMBA, MIROSŁAWA GILEWSKA * SKŁAD MINERALOGICZNY GRUNTÓW POGÓRNICZYCH I GLEB ROZWIJAJĄCYCH SIĘ Z TEGO MATERIAŁU

Bardziej szczegółowo

TEST NA EGZAMIN POPRAWKOWY Z CHEMII DLA UCZNIA KLASY II GIMNAZJUM

TEST NA EGZAMIN POPRAWKOWY Z CHEMII DLA UCZNIA KLASY II GIMNAZJUM TEST NA EGZAMIN PPRAWKWY Z CHEMII DLA UCZNIA KLASY II GIMNAZJUM I. Część pisemna: 1. Które z poniższych stwierdzeń jest fałszywe? a.) Kwasy są to związki chemiczne zbudowane z wodoru i reszty kwasowej.

Bardziej szczegółowo

Wpływ popiołów lotnych krzemionkowych kategorii S na wybrane właściwości kompozytów cementowych

Wpływ popiołów lotnych krzemionkowych kategorii S na wybrane właściwości kompozytów cementowych Międzynarodowa Konferencja Popioły z Energetyki- Zakopane 19-21.X.2016 r. Wpływ popiołów lotnych krzemionkowych kategorii S na wybrane właściwości kompozytów cementowych Mikołaj Ostrowski, Tomasz Baran

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Ochrony Środowiska

Laboratorium Ochrony Środowiska ALWERNIA S. A. ul. K. Olszewskiego 25 32-566 Alwernia OFERTA LABORATORIUM Nasze laboratorium funkcjonuje w ramach firmy Alwernia S.A. Jesteśmy dostawcą usług badawczych w zakresie pomiarów czynników szkodliwych

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 6. Laboratorium Inżynierii Materiałowej. Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska. Opracował dr inż.

ĆWICZENIE Nr 6. Laboratorium Inżynierii Materiałowej. Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska. Opracował dr inż. POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. B. Surowska Laboratorium Inżynierii Materiałowej ĆWICZENIE Nr 6 Opracował dr inż. Sławomir

Bardziej szczegółowo

Ocena ekologiczna kruszywa hutniczego sezonowanego i kruszywa hutniczego niesezonowanego dla Tube City IMS Poland Sp. z o.o.

Ocena ekologiczna kruszywa hutniczego sezonowanego i kruszywa hutniczego niesezonowanego dla Tube City IMS Poland Sp. z o.o. Ocena ekologiczna kruszywa hutniczego sezonowanego i kruszywa hutniczego niesezonowanego dla Tube City IMS Poland Sp. z o.o. NR 20/13/OE Przedsiębiorca: Tube City IMS Poland Sp. z o.o. ul. Polna 11 00-633

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 097

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 097 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 097 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 14 Data wydania: 5 lutego 2016 r. AB 097 Kod identyfikacji

Bardziej szczegółowo

ANALIZA KRZEPNIĘCIA I BADANIA MIKROSTRUKTURY PODEUTEKTYCZNYCH STOPÓW UKŁADU Al-Si

ANALIZA KRZEPNIĘCIA I BADANIA MIKROSTRUKTURY PODEUTEKTYCZNYCH STOPÓW UKŁADU Al-Si 53/22 Archives of Foundry, Year 2006, Volume 6, 22 Archiwum Odlewnictwa, Rok 2006, Rocznik 6, Nr 22 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 ANALIZA KRZEPNIĘCIA I BADANIA MIKROSTRUKTURY PODEUTEKTYCZNYCH STOPÓW UKŁADU

Bardziej szczegółowo

OPINIA GEOTECHNICZNA określająca warunki gruntowo - wodne w rejonie projektowanej inwestycji w ulicy Tatrzańskiej w Wałbrzychu

OPINIA GEOTECHNICZNA określająca warunki gruntowo - wodne w rejonie projektowanej inwestycji w ulicy Tatrzańskiej w Wałbrzychu Finansujący: Pracownia Projektowa Instalacyjna mgr inż. Mirosława Szewc ul. I. Grabowskiej 25/10, 58-304 Wałbrzych Wykonawca: Usługi Geologiczne i Geodezyjne GEOMETR K. Kominowski ul. Słoneczna 23, 58-310

Bardziej szczegółowo

SUROWCE MINERALNE. Wykład 5

SUROWCE MINERALNE. Wykład 5 SUROWCE MINERALNE Wykład 5 PROCESY POMAGMOWE Etap pegmatytowy (800-600 0 C) w resztkach pomagmowych składniki krzemianowe przewaŝają jeszcze nad składnikami łatwolotnymi. Obfitość tych ostatnich nadaje

Bardziej szczegółowo

Badania laboratoryjne składu chemicznego wód podziemnych

Badania laboratoryjne składu chemicznego wód podziemnych Katowice 27.11.2015r. Odpowiedź na list Towarzystwa na rzecz Ziemi W związku ze zgłaszanymi przez Towarzystwo na rzecz Ziemi (pismo z dnia 05.11.2015r.) pytaniami dotyczącymi pierwiastków występujących

Bardziej szczegółowo

http://muzeum.if.pw.edu.pl/ W jaki sposób Maria Skłodowska-Curie wydzieliła polon i rad z blendy uranowej? Warsztaty metodyczne dla nauczycieli chemii szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych 29 stycznia

Bardziej szczegółowo

Test z geologii. 4) Jaka panuje stała temperatura w naszym klimacie na głębokości 26 m? a) 5 0 C b) 15 0 C c) 8 0 C d) 12 0 C

Test z geologii. 4) Jaka panuje stała temperatura w naszym klimacie na głębokości 26 m? a) 5 0 C b) 15 0 C c) 8 0 C d) 12 0 C Test z geologii 1) Promień równikowy Ziemi wynosi: a) 637,8 km b) 6378,4 km c) 36561,31 km d) 3656,1 km 2) Największą gęstość posiada: a) Atmosfera b) Litosfera c) Mezosfera d) Barysfera 3) Na Śląsku stopień

Bardziej szczegółowo

Zdj.11. Szczeliny wypełniona szarą substancją ilasto-węglanową z licznymi dobrze wykształconymi kryształkami kwarcu głębokość 155,77m.

Zdj.11. Szczeliny wypełniona szarą substancją ilasto-węglanową z licznymi dobrze wykształconymi kryształkami kwarcu głębokość 155,77m. Zdj.11. Szczeliny wypełniona szarą substancją ilasto-węglanową z licznymi dobrze wykształconymi kryształkami kwarcu głębokość 155,77m. Zdj.12. Strefa wapienia brekcjowatego (161,34-161,54m). Warstwa geotechniczna

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1525

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1525 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1525 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 3 Data wydania: 27 maja 2016 r. AB 1525 Nazwa i adres UNIWERSYTET

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 097

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 097 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 097 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 11 Data wydania: 26 lutego 2013 r. AB 097 Nazwa i adres INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PETROGRAFICZNA ORAZ DOJRZA Oή TERMICZNA MATERII ORGANICZNEJ ROZPROSZONEJ W UTWORACH MEZOZOIKU I PALEOZOIKU

CHARAKTERYSTYKA PETROGRAFICZNA ORAZ DOJRZA OŒÆ TERMICZNA MATERII ORGANICZNEJ ROZPROSZONEJ W UTWORACH MEZOZOIKU I PALEOZOIKU Izabella GROTEK CHARAKTERYSTYKA PETROGRAFICZNA ORAZ DOJRZA OŒÆ TERMICZNA MATERII ORGANICZNEJ ROZPROSZONEJ W UTWORACH MEZOZOIKU I PALEOZOIKU WSTÊP Charakterystykê petrograficzn¹ materii organicznej rozproszonej

Bardziej szczegółowo