UNIWERSYTET EKONOMICZNY W KRAKOWIE KRAKOWSKA SZKOŁA BIZNESU

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "UNIWERSYTET EKONOMICZNY W KRAKOWIE KRAKOWSKA SZKOŁA BIZNESU"

Transkrypt

1 UNIWERSYTET EKONOMICZNY W KRAKOWIE KRAKOWSKA SZKOŁA BIZNESU STUDIA PODYPLOMOWE MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA STREFY EURO Bartłomiej Krzych Analiza działań Szwajcarskiego Banku Narodowego w latach Praca pisana pod kierunkiem dra Piotra Karasia Kraków

2 Spis treści... 2 Wstęp.3 Komentarz [PK1]: Numery stron 1. Rola kursu walutowego w polityce monetarnej Polityka monetarna i jej cele Kurs walutowy jako element polityki monetarnej Rodzaje kursów walutowych Gospodarka Szwajcarii i jej polityka monetarna Specyfika Szwajcarii Charakterystyka szwajcarskiej gospodarki Szwajcarski Bank Narodowy Frank szwajcarski jako waluta międzynarodowa Analiza kursu CHF i ocena działań SNB w latach Problem siły franka Początki umocnienia kursu franka Zwiększanie podaży waluty i wprowadzenie minimalnego kursu wymiany na Euro Pseudo-unia walutowa Ujemne stopy procentowe i zniesienie kursu minimalnego Ocena działań SNB. 19 Podsumowanie.26 Literatura

3 Wstęp 15 stycznia 2015 o godzinie 10:30 na rynki finansowe spadła bomba atomowa. Patrząc na wahania kursów walut, nie wiedząc, co spowodowało taką aktywność, pierwsze co mogło przyjść na myśl to wojna, zamach, czy uderzenie ogromnego meteorytu. W ciągu kilku minut indeksy giełdowe zaczęły spadać ostro w dół, a zmienność kursów walutowych znacznie przekraczała zmiany tygodniowe. Brakowało płynności, a wahania były skokowe. Po notowaniach giełdowych i wykresach walutowych można było jedynie wnioskować, że stało się coś strasznego, niespodziewanego. Na szczęście nie wojna, nie zamach i nie meteoryt, a tylko decyzja Szwajcarskiego Banku Narodowego (SNB) o zaniechaniu obrony kursu EURCHF na poziomie 1,20. Szok, panika i brak płynności spowodowała oderwanie kursów franka od fundamentów. Szwajcarska waluta, uchodząca za stabilną, w ciągu pierwszych 30 minut od decyzji umocniła się o ponad 40%. Jedną z najmocniej uderzonych była para CHFPLN, wzrost 3,55 do 5,19. W tym samym momencie, gdy SNB opublikował decyzję o zaniechaniu obrony kursu, obniżył również stopę procentową o 50 pb, z -0.25% do -0,75%. Informacja, która sama w sobie ma istotną siłę osłabiającą walutę, a jednak została zignorowana przez rynek. Szok na rynku franka szwajcarskiego było główną informacją dnia w mediach. Temat poruszany był jeszcze przez kilka następnych dni. Celem niniejszej pracy jest wyjaśnienie przyczyn i skutków załamania kursów franka na tle działań władz monetarnych Szwajcarii oraz ocena tych działań. Zakres pracy obejmuje działania Szwajcarskiego Banku Narodowego w latach (do marca 2015), choć w celu przybliżenia problemu umocnienia franka, do analizy brane są również dane ekonomiczne z wcześniejszych lat. Wybór tematu pracy związany jest z zainteresowaniami autora w obszarze działania rynków finansowych. Z perspektywy kierunku studiów, praca porusza obszary makroekonomii, polityki monetarnej, kursów walutowych, działania banków centralnych oraz funkcjonowania rynków finansowych. 3

4 1. Rola kursu walutowego w polityce monetarnej Polityka monetarna i jej cele. Polityka monetarna (pieniężna) jest elementem polityki gospodarczej danego kraju, choć często jej działanie ma istotny wpływ na inne kraje, powiązane politycznie, handlowo lub kapitałowo. W teorii, jest ona działalnością władz monetarnych (banku centralnego lub innej instytucji prowadzoną w imieniu państwa), polegającą na wyborze pieniężnych celów makroekonomicznych i ich realizacji przez oddziaływanie na podaży pieniądza oraz popytu na pieniądz za pomocą wybranych instrumentów. 1 W praktyce, szczególnie w obecnych czasach, decyzje władz monetarnych to przede wszystkim istotna siła oddziałująca na rynki finansowe, szczególnie rynek walutowy. Innymi słowy, o ile wpływ decyzji władz monetarnych na gospodarkę zawsze działa z opóźnieniem i często jest trudny do stwierdzenia, o tyle na rynkach finansowych zazwyczaj reakcja widoczna jest od razu. Współcześnie można przyjąć, że głównym, długofalowym celem polityki pieniężnej jest dbanie o wartość pieniądza. Jest to szczególnie istotne w czasach pieniądza fiducjarnego (opartego na zaufaniu). Istotą tego celu jest stabilność systemu finansowego, która sprzyja rozwojowi gospodarczemu. Polityka pieniężna musi również brać pod uwagę inne cele wchodzące w skład polityki ekonomicznej państwa, jakimi są wysokie zatrudnienie i wzrost gospodarczy. W przeszłości (do początku XXI wieku) starania władz monetarnych skierowane były głownie na walkę z inflacją, a więc wzrostem cen, spowodowanym zbyt dużą ilością pieniądza w gospodarce. Wynikało to z doświadczeń historycznych - presji inflacyjnych związanych z chęcią nadmiernej emisji pieniądza. Jednak z początkiem XXI wieku w krajach rozwiniętych wysoka inflacja przestała być problemem, zaczęło pojawiać się widmo deflacji, co istotnie skomplikowało prowadzenie polityki monetarnej i zmusiło władze centralne do zastosowania nowych, nadzwyczajnych rozwiązań, wychodzących poza ramy klasycznej ekspansywnej polityki monetarnej Kurs walutowy jako element polityki monetarnej. Kurs walutowy to cena danej waluty wyrażona w innej walucie (relacja wymienna jednej waluty na inną). Miejscem transakcji, na którym przedmiotem są waluty krajowe, jest rynek walutowy. Do 1 P. Kowalewski, G. Tchorek, J. Górski, Mechanizmy funkcjonowania Strefy Euro, Narodowy Bank Polski, Warszawa 2014, s. 89 4

5 wyznaczenia kursu walutowego potrzebny jest parytet monetarny, czyli sposób określania wartości walutowej. W przeszłości stosowany był do tego celu parytet czystego złota, współcześnie jest to zazwyczaj dolar amerykański (USD). Warto zwrócić uwagę, że kurs walutowy jest uzależniony od dwóch walut, o czym wielu ekonomistów zapomina. Zmiana kursu może być spowodowana siłą bądź słabością jednej lub drugiej waluty. Innymi słowy, kursy walutowe kwotowane są parami, a ich ceny zależą od popytu i podaży na obie waluty. Kurs walutowy, we współczesnych czasach gospodarek otwartych, ma istotne znaczenie na rozwój gospodarczy i system finansowy. Kurs wymiany wpływa na ceny i jest kluczowym obiektem zainteresowań władz monetarnych, które niekiedy starają się wpływać na kurs walutowy poprzez interwencje, traktując go jak instrument wspierający realizację celów monetarnych. Interwencje walutowe są jednym z najbardziej kontrowersyjnych działań banków centralnych. Mogą być dokonywane jednostronnie (poprzez bank centralny odpowiedzialny za walutę) lub w sposób skoordynowany (jednocześnie działająca grupa banków centralnych). W zależności od typu prowadzonej polityki informacyjnej, interwencje można podzielić na rzeczywiste (oficjalne) i domniemane (niepotwierdzone oficjalnie). Jedną z interwencji oficjalnych jest ustalenie poziomu minimalnego kursu wymiany waluty w celu jej osłabienia. Kurs minimalny może być ustalony poniżej kursu rynkowego (gwarancja obrony kursu w przypadku spadku kursu rynkowego) lub powyżej kursu rynkowego (dewaluacja, powodująca natychmiastowy skok kursu rynkowego ponad ustalony kurs minimalny). Wprowadzenie kursu minimalnego ponad poziom rynkowy jest decyzją szczególnie kontrowersyjną, ponieważ przeciwstawia się siłom rynkowym Rodzaje kursów walutowych. Kurs walutowy ukształtowany na podstawie relacji popytu i podaży na waluty można określić jako kurs walutowy nominalny, rzeczywisty, transakcyjny. W ekonomii istnieją jednak pojęcia kursu walutowego, które nie wynikają z relacji popytu i podaży na walutę. Wykorzystywane są one w celu oszacowania siły waluty. Najpopularniejszymi pojęciami tej kategorii są kurs walutowy według parytetu siły nabywczej, realny kurs walutowy oraz efektywny kurs walutowy. 5

6 Według absolutnego parytetu siły nabywczej poziom kursu walutowego kraju X, wyrażony w walucie kraju Y, jest opisywany przez relację poziomu cen w kraju X do poziomu cen w kraju Y. 2 KW_(YX)= P_(X)/P_(Y), gdzie: KW_(YX) kurs waluty kraju Y określony w walucie kraju X P_(X) poziom cen w kraju X P_(Y) poziom cen w kraju Y Efektywny kurs walutowy, NEER (ang. Nominal Effective Exchange Rate) to przeciętny kurs waluty danego państwa uwzględniający strukturę płatności zagranicznych tego państwa 3. Kursy walutowe, rozumiane jako rzeczywiste (nominalne, transakcyjne) kursy wymiany walut, można podzielić ze względu na ich zmienność i mechanizm prowadzenia przez władze monetarne. W klasycznym podejściu występuje podział na kursy płynne (w pełni kształtowane przez mechanizm rynkowy) oraz kursy sztywne (w których kurs wymiany ustalony jest przez państwo). Z czasem pojawiły się kursy mieszane (kurs walutowy kształtowany jest rynkowo w ograniczonym zakresie). Ze względu na zmiany kursów, używa się pojęć dewaluacji i rewaluacji oraz deprecjacji i aprecjacji. Dewaluacja/rewaluacja to skokowe, administracyjne zmniejszenie/zwiększenie wartości waluty. Deprecjacja/aprecjacja to stopniowy spadek/wzrost wartości waluty, spowodowany grą popytu i podaży na rynku walutowym. 2 Investopedia, portal internetowy, dostęp online: data dostępu: Wikipedia.org, dostęp online: https://pl.wikipedia.org/wiki/efektywny_kurs_walutowy, data dostępu:

7 2. Gospodarka Szwajcarii i jej polityka monetarna Specyfika Szwajcarii. Szwajcaria kojarzy się przede wszystkim z zegarkami, bankami, serem oraz dalece posuniętą demokracją bezpośrednią, niewystępującą w tej formie w żadnym innym kraju europejskim. Tabela 1. Szwajacaria informacje podstawowe stan na r. Powierzchnia całkowita wody śródlądowe 3,7% Liczba ludności 134. na świecie km² 94. na świecie całkowita gęstość zaludnienia 199 osób/km² narody i grupy etniczne Szwajcarzy: 75,7% Źródło: Wikipedia.org, dostęp dnia r. Szwajcaria jest państwem federacyjnym (formalnie konfederacyjne), opierające swój system na zasadach demokracji, republikanizmu i państwa prawa. Ze względu na podział terytorialny i stosunkowo małą liczbę ludności w Szwajcarii istotną rolę odgrywa demokracja bezpośrednia, a w ramach niej referenda zarządzane w szeregu przypadków. Suwerenność i neutralność Szwajcarii są od wieków akceptowane przez pastwa na arenie międzynarodowej - kraj ten nie brał udziału w żadnej z wojen światowych. Mimo to odgrywa znaczącą rolę w wielu organizacjach międzynarodowych, m.in. Organizacji Narodów Zjednoczonych (chociaż Szwajcaria przystąpiła do ONZ dopiero w 2002 r.), bierze także udział w integracji europejskiej, np. poprzez należenie do Strefy Schengen. Negocjacje akcesyjne w sprawie członkostwa w Unii Europejskiej zostały jednak odrzucone w referendum w 2001 r Charakterystyka szwajcarskiej gospodarki. Około dwie trzecie obszaru Szwajcarii jest pokryte przez lasy, jeziora oraz góry. Jako, że na jej terenie nie istnieje wiele strategicznych surowców i minerałów, kraj ten musi je importować, przetwarzać, a następnie sprzedawać jako gotowe wyroby. 4 Studenckie Koło Naukowe Finansów, Wydział Zarządzania UW, Poznaj gospodarkę: Szwajcaria: Polscy kredytobiorcy perspektywy na 2015 rok, dostępne online: data dostępu: r.. 7

8 Usługi są najważniejszą gałęzią gospodarki i obejmują m.in. bankowość, ubezpieczenia, konsulting, informatykę oraz turystykę. Szwajcarski przemysł obejmuje przede wszystkim produkcję maszyn, branżę chemiczną i farmaceutyczną oraz produkcję zegarków. Konsumpcja wewnętrzna stanowi 70% PKB, większość dochodu narodowego generowana jest w usługach. W handlu zagranicznym jak i w budżecie publicznym jest nadwyżka. Imponuje też względnie niska relacja długu publicznego do PKB na poziomie 34%. Ciekawostką jest wysoki poziom oszczędności narodowych brutto, wynoszący 31,5% PKB. Jest to obok Norwegii, najwyższy poziom w krajach rozwiniętych. Średnia Unii Europejskiej to 19%, dla USA to 17%. 5 Uwagę zwraca negatywna stopa inflacji, jak i ujemna stopa procentowa. Szwajcarska gospodarka od dekad nie borykała się z problemem inflacji, natomiast od 2009 roku pojawia się widmo deflacji, które jest zmorą władz monetarnych Szwajcarii. Na szczególną uwagę zasługuje również znaczna rozbieżność między nominalnym PKB w USD, a PKB mierzonym parytetem siły nabywczej USD. Wg danych MFW za 2014, nominalny PKB w USD (712 mld USD), stanowi 150% PKB wg PSN (473 mld USD). Jest to najwyższa wartość wśród wszystkich państw. Dla porównania, w przypadku Polski ta relacja jest odwrotna - nominalny PKB (546 mld USD) stanowi 57% PKB wg PSN (954,4 mld USD) Szwajcarski Bank Narodowy. Funkcję banku centralnego w Szwajcarii pełni Szwajcarski Bank Narodowy, w skrócie SNB (Swiss National Bank), który został założony w 1907 roku na mocy ustawy federalnej o banku centralnym. Jako jeden z nielicznych krajów zachodniej Europy Szwajcaria nie należy do Unii Europejskiej i strefy euro w związku z czym kraj ten dysponuje własną walutą, która jednocześnie jest jedną z najważniejszych walut na świecie i obok japońskiego jena i amerykańskiego dolara zaliczana jest do tzw. walut bezpiecznej przystani, czyli takich które przyciągają kapitał w okresach niestabilności politycznej i finansowej na świecie. Szwajcarski Bank Narodowy posiada również ciekawą strukturę właścicielską, rzadko spotykaną wśród innych banków centralnych na świecie. Specjalny statut określa, że SNB jest spółką akcyjną, której 5 Central Intelligence Agency The World Factbook, 2014, portal internetowy, dostępne online: https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2260rank.html, data dostępu r. 6 Międzynarodowego Funduszu Walutowy, World Economic Outlook Database, April 2014, https://www.imf.org/, data dostępu r. 8

9 akcje są zarówno imienne, jak i notowane na giełdzie. Kapitał zakładowy wynosi 25 milionów franków szwajcarskich, z czego około 55% znajduje się w posiadaniu akcjonariuszy publicznych (kantonów, kantonalnych banków itd.), a pozostałe akcje są w dużej mierze w rękach osób prywatnych. Konfederacja (czyli państwo) nie posiada żadnych akcji. Od 18 kwietnia 2012 prezesem SNB jest Thomas Jordan, który zastąpił rezygnującego Philippa Hildebranda. Głównym celem SNB jest stabilność cen Frank szwajcarski jako waluta międzynarodowa. Walutę międzynarodową można zdefiniować jako walutę aktywnie używaną poza krajem emisji jako miernik wartości, środek płatniczy oraz środek lokowania oszczędności lub zaciągania zadłużenia. Skrótowe oznaczenie waluty (np. GBP), to ustandaryzowany, trzyliterowy kod przyjęty przez Międzynarodową Organizację Normalizacyjną (ISO). Dwie pierwsze litery oznaczają kraj w którym dana waluta obowiązuje (np. GB Great Britain), a trzecia to zazwyczaj inicjał danej waluty (P Pound). Frank szwajcarski jest oficjalną walutą Szwajcarii i Liechtensteinu, oznaczenie według ISO 4217: CHF (z łac. Confœderatio Helvetica Franc). Jeden frank szwajcarski dzieli się na 100 centymów (według nazewnictwa francuskiego fr. centimes) lub 100 rappenów (określanych tak w części niemieckojęzycznej niem. Rappen). Frank szwajcarski jest szóstą najczęściej handlowaną walutą na świecie. Z punktu widzenia wskaźników ekonomicznych i czynników fundamentalnych, status waluty międzynarodowej może budzić zdziwienie. Choć gospodarka szwajcarska jest silna i stabilna, to jednak jest ona bardzo mała. Wg danych MFW za 2014, licząc PKB wg parytety siły nabywczej w USD, Szwajcaria plasuje się na 40. pozycji na świecie, niżej niż tak egzotyczne kraje jak Algiera czy Wietnam. Nawet pod względem nominalnego PKB w USD, Szwajcarską gospodarkę (20. miejsce) wyprzedzają Korea Południowa, Meksyk czy Turcja. W czym zatem tkwi popularność i siła franka szwajcarskiego? Oprócz zdrowych fundamentów ekonomiczno-polityczno-społecznych, Szwajcaria postrzegana jest jako "safe-heaven". Neutralność państwa, rozwinięty system finansowy i tajemnica bankowa powoduje, że Szwajcaria ma miano jednej z najbezpieczniejszych przystani dla światowego kapitału. To, szczególnie w czasach niepewności, powoduje wzmożony popyt na franka szwajcarskiego. Choć zapewne, nie bez znaczenia jest tu fakt, że rosnąca ilość miliarderów na świecie chce dywersyfikować swoje aktywa, lokując część we franku. 7 Szwajcarski Bank Narodowy Strona Oficjalna, dostępne online: data dostępu r. 9

10 Szwajcaria staje się zatem skarbcem świata, który jednak ma ograniczoną pojemność. Podaż franka szwajcarskiego jest ograniczona przez potencjał gospodarki Szwajcarskiej, która mimo tego, że jest zdrowa, z trudem absorbuje szybki napływ dużego kapitału. Efektem tego jest silny wzrost kursu franka, co nie sprzyja rozwojowi Szwajcarskiej gospodarki, a dodatkowo rodzi presje deflacyjne. Próbę rozwiązania tego dylematu podjęły władze Narodowego Banku Szwajcarii w 2011 roku, starając się osłabić franka poprzez ostre działania interwencyjne. 10

11 3. Analiza siły franka i ocena działań SNB w latach Problem siły franka. Ocena siły waluty względem kursów nominalnych (par walutowych) wiąże się z problemem siły drugiej waluty. Problem ten można rozwiązać używając efektywny kurs walutowy. Umocnienie waluty nie zawsze wynika z przewartościowania waluty, ponieważ w przypadku gdy dana gospodarka rozwija się znacznie lepiej niż pozostałe, umocnienie waluty jest czynnikiem naturalnym. Taką gospodarką są Chiny, państwo, które w ostatnich dekadach dokonało ogromnego postępu ekonomicznego i wzmocnienia na arenie politycznej, na skutek czego Chiński Yuan (CNY) umocnił się znacznie bardziej niż CHF, co nie oznacza, że jest przewartościowany. Wykres 1. Realne efektywne kursy walutowe Chin i Szwajcarii w latach (2010=100). Źródło: Opracowanie własne, dane: dostęp z dnia r. Efektywny kurs walutowy obliczany jest w relacji do roku bazowego (2010), a zatem zakłada, że w tym roku wszystkie kursy były w równowadze, co nie jest założeniem dobrym z punktu widzenia oceny przewartościowania waluty. O silnym przewartościowaniu szwajcarskiej waluty może świadczyć istotnie wysoki wskaźnik nominalnego PKB w USD do PKB wg Parytetu Siły Nabywczej w USD. W 2014 relacja ta wynosiła 150% - jest wynik najwyższy na świecie, choć w 2011 było to jeszcze więcej, bo 160%. Podobne zjawisko miało miejsce w Japonii w latach , a szczególnie w latach , kiedy to wskaźnik ten osiągał wartości 177%-187%. Władzom monetarnym udało się osłabić jena obniżając stopy procentowe poniżej 1%. Po 20 latach niezwykle ekspansywnej polityki pieniężnej, wskaźnik ten spadł w 2014 roku po raz pierwszy poniżej 100% i wyniósł 97%. 11

12 Wykres 2. Relacja nominalnego PKB w USD do PKB wg parytetu siły nabywczej USD. Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych z Międzynarodowego Funduszu Walutowy, World Economic Outlook Database, April 2014, dostęp online: https://www.imf.org/, dostęp dnia r. Jak widać, wskaźniki te dla gospodarek Niemiec, Wielkiej Brytanii i Japonii, w ostatnich dziesięciu latach nieznacznie odbiegają od 1,0, co można interpretować, że ich nominalne kursy walutowe nie odbiegają istotnie od realnych. Wskaźnik na poziomie 0,57 dla Polski, można interpretować, że PLN jest walutą znacznie niedoszacowaną (odwrotnie niż CHF). Innym prostym wskaźnikiem ukazującym siłę franka szwajcarskiego, może być tzw. Indeks Big Maca. Najdroższe na świecie BigMac i są w Szwajcarii, kosztują równowartość 7,54 USD, o ponad połowę więcej niż w USA czy Niemczech i aż 3 razy więcej niż w Polsce Początki umocnienia CHF. W celu ukazania zmienności i ekstremów dziennych, do analizy siły franka przyjęto indeks franka szwajcarskiego (CHF_I). Swiss Franc Index to benchmark wyliczany przez Stooq, odzwierciedlający zachowanie franka szwajcarskiego na podstawie kursów walut składowych CHF/EUR, CHF/GBP, CHF/JPY i CHF/USD. Wartość indeksu wyliczana jest z sumy liczby 100 (wartość bazowa indeksu) oraz 8 The BigMac Index, portal internetowy, data dostępu: r. 12

13 średniej arytmetycznej procentowych zmian kursów walut składowych wobec ich kursów z 4 stycznia 1971 roku. 9 Na Wykresie 3. (podzielonym na 5 etapów) widać, że po około trzech latach niskiej zmienności (etap 1 na wykresie), wartość franka zaczęła rosnąć od sierpnia 2007 roku. W początkowej fazie (etap 2), w latach , umocnienie franka spowodowane było obniżkami stóp procentowych w USA oraz kryzysem finansowym związanym z amerykańskim rynkiem nieruchomości i upadkiem banku Lehman Brothers. Należy tutaj wspomnieć, że w 2008 roku amerykański kryzys odbił się również na dwóch największych szwajcarskich bankach - UBS i Credit Suisse. W przypadku UBS skala problemu była na tyle poważna, że niezbędna była pomoc państwowa w wysokości około 60 mld USD, natomiast Credit Suisse musiał podnieść kapitał o około 10 mld USD, ale w tym przypadku udało się pozyskać kapitał od prywatnych inwestorów. 10 Wykres 3. CHF Indeks w latach Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z portalu intenetowego dostęp dnia r. 9 Stooq, portal internetowy, data dostępu: r. 10 W. Giles, UBS Gets $59.2 Billion Bailout; Credit Suisse Raises Capital, Bloomberg.com, dostęp online: dostęp dnia r. 13

14 Kryzys w USA spowodował ogromną nerwowość na rynkach finansowych oraz spowolnienie światowej gospodarki, zatem umocnienie szwajcarskiej waluty jako bezpiecznej przystani w niepewnych czasach w skali 20% można odebrać jako coś normalnego. Zaznaczyć należy, że na przełomie 2008 i 2009 roku SNB obniżył stopę procentową z 2,75 pp do 0,25 pp w celu ożywienia gospodarki. Działanie to jednak nie miało długofalowego wpływu na kurs walutowy, ponieważ było w nurcie pozostałych banków centralnych krajów rozwijających się, które dodatkowo miały większe pole do manewru (ECB obniżyło stopy z 4,25 pp do 1pp a BoE z 5,00 pp do 0,5 pp). Wykres 4. Poziom stóp procentowych wybranych banków centralnych w latach Źródło: Opracowanie własne na podstawie dostęp dnia r. Pierwsza połowa 2011 roku (etap 3) przyniosła kolejne rekordy siły franka, tym razem wynikające z problemów finansów publicznych - wysokich deficytów i nadmiernego zadłużenia krajów Europy Zachodnie i USA. W Europie obniżki ratingów krajów członkowskich UE szły seriami. Pojawiły się również obawy, o rating kredytowy USA. Na niewiele zdały się decyzje SNB z 3 sierpnia 2011, polegające obniżce celu stopy procentowej Libor 3M do bliskiej zera (w przedziale 0,00%-0,25%, wobec 0,00%-0,75% wcześniej) oraz zwiększenie podaży płynności z około 30 mld CHF do 80 mld CHF. Extremum umocnienia franka przypada w 4 dni po historycznym 5 sierpnia 2011 r., kiedy to agencja ratingowa Standards&Poors obniżyła wiarygodność USA z AAA do AA+, nadając perspektywę negatywną, wywołując ogromną nerwowość i niepewność na rynkach finansowych. Ogromny "popyt na bezpieczeństwo" oraz mała płynność na rynku walutowym wywindowały kurs do nowych rekordów historycznych. Od początku 2011 roku do 9 sierpnia 2011 r. kurs franka wzrósł 14

15 z ok 25%. Nominalnie, za franka trzeba było zapłacić 4 PLN, wobec 2 PLN w połowie 2008 roku, co oznacza wzrost nominalnego kursu franka o 100% względem polskiej waluty, który w czasach niepewności osłabiła się. Względem dolara amerykańskiego, kurs franka wzrósł z ok 0,80 w 2008 do 1, Zwiększanie podaży waluty i powiązanie franka z euro. Brak istotnej poprawy sytuacji po decyzjach SNB z 3 sierpnia 2011, spowodował kolejne, nagłe decyzje. Już tydzień później, 10 sierpnia 2011, dzień po rekordowych notowaniach franka, SNB podjął kolejne decyzje monetarne, polegające na zwiększeniu podaży płynności na rynku franka poprzez zwiększenie akcji depozytowej z 80 mld CHF do 120 mld CHF. Skala tego działania została zwiększona tydzień później do 200 mld CHF. Oprócz tego zapowiedział przeprowadzanie swapów walutowych, które dodatkowo miały stworzyć podaż na rynku franka. Takie działanie ponownie pozwoliło jedynie na dwutygodniową stabilizację. Z początkiem września frank ponownie zaczął się umacniać. Tym razem jednak władze SNB postanowiły interweniować bezpośrednio na rynku walutowym. 6 września 2011 nad ranem, kurs EURCHF oscylował w okolicach 1,10-1,11. Około godzinę po otwarciu europejskich giełd, rynkiem walutowym wstrząsnął komunikat SNB 11 : "SNB ustala minimalny kurs wymiany kursu CHF na 1,20 za euro" SNB motywował tę decyzje tak: "Obecne olbrzymie przewartościowanie franka szwajcarskiego zagraża szwajcarskiej gospodarce i generuje ryzyko rozwoju deflacji. W związku z tym, SNB jest przygotowany do skupu walut obcych w nielimitowanych ilościach." W komunikacie dodano, że nawet przy poziomie 1,20 za euro, frank jest zbyt mocny i powinien się z czasem osłabić. Jeśli perspektywy gospodarcze oraz ryzyko deflacji będzie tego wymagało, SNB gotów jest podjąć kolejne kroki. Takie działanie wzbudziło wiele kontrowersji, lecz pozwoliło na długoterminową stabilizację na rynku franka Pseudo-unia walutowa. Powiązanie kursu CHF z EUR można rozumieć jako swoistą unię walutową z uwagi na fakt, że na kurs ten mają wpływ polityki monetarne władz SNB i ECB. Unia walutowa wymaga jednak skoordynowanych działań banków centralny oraz w pewnym stopniu oznacza utratę niezależności. 11 Szwajcarski Bank Narodowy, oficjalna strona internetowa, dostępne online: dostęp dnia: r. 15

16 Jednym z najpopularniejszych przykładów powiązania walut jest przykład GBP i DM (marki niemieckiej). Popularność zawdzięcza temu, że wprowadzenie GBP do systemu ERM w 1992 roku zakończyło się klęską angielskich władz monetarnych, a największym beneficjentem, a później legendą, stał się George Soros. Widział on rozbieżności w gospodarkach Wielkiej Brytanii i Niemiec i twierdził, że GBP został wprowadzony do systemu przy nieodpowiednim kursie. Przewidział kapitulację Banku Anglii i zagrał na osłabienie funta. Bank Anglii, mimo znacznych podwyżek stóp procentowych, zmuszony był zaprzestać utrzymania kursu maksymalnego, co spowodowało gwałtowne osłabienie GBP względem DM. Wprowadzenie interwencyjnego kursu przez SNB było z tej perspektywy działaniem ryzykownym, choć zaznaczyć trzeba, że SNB działał na osłabienie waluty (sprzedając CHF i kupując zagraniczne waluty) i był w odwrotnej sytuacji do Banku Anglii, który w celu obrony kursu GBP musiał obce waluty sprzedawać. Różnica polega na tym, że własną walutę bank centralny może wyemitować w dowolnej ilości, ale walut obcych na dany moment ma ograniczoną ilość. Ustalenie kursu minimalnego na poziomie wyższym od dotychczasowego rynkowego, można rozumieć jako dewaluację - interwencyjne osłabienie waluty, mimo, że frank szwajcarski prowadzony jest w kursie płynnym. SNB liczył, że rynek, widząc determinację władz monetarnych nie będzie już tak chętny do kupowania franka, a to spowoduje samoistną deprecjację kursu EURCHF ponad 1,20 dając ku temu werbalne sygnały. W komunikatach z regularnych posiedzeń 15 września 2011 i 15 grudnia 2011, SNB wciąż jasno sygnalizuje, że frank pozostaje przewartościowany, prognozy inflacji zostały obniżone, a w najbliższej przyszłości rośnie ryzyko deflacji i SNB jest gotów do dalszych działań w razie potrzeby. Takie podejście pozwoliło na kształtowanie się kursu EURCHF w granicach 1,20-1,26, co jednak nadal było poniżej oczekiwań SNB. Przez 3 lata (etap 4, do 18 grudnia 2014) polityka SNB była relatywnie bierna. Posiedzenia władz odbywały się regularnie co kwartał, a komunikaty miały podobny wydźwięk, który można opisać według schematu: utrzymanie kursu minimalnego 1,20, zerowe stopy procentowe, frank ogromnie przewartościowany, brak ryzyka inflacji i ryzyko deflacji, ocena kondycji gospodarki światowej i szwajcarskiej (słaby wzrost), ocena rynku nieruchomości i kredytów hipotecznych (od 2012 znacznie ożywienie) Mimo braku nowych, istotnych decyzji monetarnych ze strony SNB, musiał on w 2012 roku intensywnie wypełniać swoje zobowiązanie do utrzymania kursu minimalnego EURCHF powyżej poziomu 1,20. Wynikało to jednak nie tyle ze wzrostu siły franka, co spadku wartości euro, które w

17 roku znacznie traciło na wartości w związku z problemami restrukturyzacji długu publicznego Grecji i obawami o stabilność systemu finansowego Unii Europejskiej. Sytuacja ta pokazała, że powiązanie franka z euro poprzez wprowadzenia kursu minimalnego, zobowiązywało SNB do zakupu franka szwajcarskiego nie tylko w przypadku umacniania się franka, ale również w przypadku osłabienia się euro. Nie zostało to istotnie odnotowane w oficjalnych komunikatach SNB, jednak wyraźnie widać to w bilansie SNB: w 2012 roku rezerwy w walutach obcych wzrosły z 257 mld CHF do 432 mld CHF, a to oznaczało wzrost rezerw o 68%. Wykres 5. Dynamika i struktura rezerw walutowych SNB (mld CHF) w latach Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych SNB, dostęp z dnia r. Podczas interwencyjnego skupu euro za franki, wśród analityków pojawiały się komentarze, sugerujące, że SNB może znieść kurs minimalny. Tak się jednak nie stało, SNB dotrzymał słowa zwiększając rezerwy w walutach. Na szczególną uwagę zasługuje jednak fakt, iż SNB w niewiele mniejszej skali skupował USD. Na koniec 2012 rezerwy w USD wzrosły o około 60 mld CHF, a rezerwy w EUR wzrosły o ok 70 mld CHF. Spowodowało to, że w 2012 w porównaniu do 2011, w strukturze rezerw SNB wzrósł udział dolara z 23% do 27%, a rezerwy w euro spadły z 57% do 50%. Można to rozumieć tak, że prowadząc interwencyjny skup EUR za CHF po 1,20, jednocześnie zamieniał ponad połowę euro na inne waluty, głownie USD. W 2013 sytuacja w Strefie Euro się uspokoiła, EUR zaczęło zyskiwać. Sprzyjało to nieznacznie osłabieniu się franka i wzrost kursu EURCHF w okolice 1,21-1,26. Dopiero w 2014, ze względu na 17

18 niepokoje polityczne na świecie (konflikt na Ukrainie) oraz plotkami o luzowaniu polityki monetarnej ECB, EUR zaczęło się gwałtownie osłabiać, a kurs EURCHF ponownie zaczął zbliżać się do 1, Ujemne stopy procentowe i zniesienie kursu minimalnego. Ostatni kwartał 2014 roku (etap 5) to stopniowy spadek kursu EURCHF z 1,21 do 1,20. Komunikat z 11 Grudnia 2014 po ostatnim regularnym (kwartalnym) zebraniu władz SNB nie odbiegał znacząco od przekazu w poprzednich komunikatach. Obniżono prognozy inflacji, przy których założono zerową stopę procentową i osłabiającego się CHF. Brak stanowczej reakcji SNB spowodował, że kurs EURCHF zatrzymał się na 1,20. Tydzień później, 18 grudnia 2014 pojawił się jednak kolejny, nadzwyczajny komunikat SNB. Narodowy Bank Szwajcarii zaskoczył rynki wprowadzeniem ujemnego oprocentowania sald rachunków depozytowych, starając się zniechęcić inwestorów szukających safe-haven zaniepokojonych kryzysem w Rosji i spadkiem cen ropy. W krótkim oświadczeniu SNB stwierdził, że wprowadza oprocentowanie na poziomie -0,25% od depozytów ponad 10 mln CHF i rozszerza zakres 3M Libor w granicach od -0,75% procent do 0,25% dodając: "W ciągu ostatnich kilku dni pojawiło się wiele czynników, które stworzyły zwiększone zapotrzebowanie na bezpieczne inwestycje. Wprowadzenie ujemnych stóp procentowych sprawia, że lokowanie inwestycji we franku szwajcarskim jest mniej atrakcyjne, a tym samym wspiera minimalny kurs wymiany." Bank centralny podkreślił również swoją determinację w obronie kursu minimalnego 1,20 za euro za franka, który pozostaje kluczowym narzędziem polityki. Frank osłabił się po ogłoszeniu komunikatu, jednak osłabienie to było niewielkie (niecałe 1%) i krótkotrwałe - kilka dni po decyzji kurs EURCHF powrócił w okolice 1,20. Początek 2015 roku przyniósł kolejne, gwałtowne osłabienie EUR pod wpływem oczekiwań programu pompowania płynności ECB. Kurs EURUSD spadł o ok 5% do 1,18 wobec 1,25 w połowie Grudnia Kurs EURCHF zatrzymał się na poziomie minimalnym i pozostał tam do połowy stycznia. 15 stycznia o godzinie 10:30 rynkami finansowymi wstrząsnęła niezapowiedziana decyzja SNB: koniec polityki kursu minimalnego oraz, mniej zauważona, choć może bardziej istotna z punktu widzenia ekonomii, decyzja o obniżce stóp procentowych o 50 pb (docelowo -0.75%). 18

19 Władze SNB tak uzasadniały swoją decyzję 12 : "Minimalny kurs został wprowadzony w okresie wyjątkowego przewartościowania franka szwajcarskiego oraz bardzo wysokiego poziomu niepewności na rynkach finansowych. To wyjątkowe i tymczasowe działanie chroniło szwajcarską gospodarkę od poważnych trudności. Choć frank szwajcarski jest nadal silny, jego przewartościowanie spadło. Gospodarka była w stanie skorzystać z tej fazy i dostosować się do nowej sytuacji. Rozbieżności pomiędzy polityką pieniężną głównych obszarów walutowych ostatnio znacznie wzrosły ( ). Euro osłabiło się znacznie w stosunku do dolara, a to z kolei osłabiło franka szwajcarskiego w stosunku do dolara. W tych okolicznościach SNB stwierdził, że utrzymanie minimalnego kursu walutowego dla franka szwajcarskiego wobec euro nie jest już uzasadnione." Zniesienie kursu minimalnego było jednak dla CHF jak załamanie się mostu nad ogromną przepaścią. Decyzja spowodowała paniczny zakup CHF na rynku walutowym, a ten zupełnie nie był na to przygotowany. W efekcie w ciągu 30 minut CHF umocnił się o 40%, dochodziło do transakcji po abstrakcyjnych kursach jak 5 zł za 1 franka (wobec 3,55 na początku dnia). Choć sytuacja w późniejszych godzinach się ustabilizowała, frank pozostał o ok 20% droższy. Kurs EURCHF po decyzji zaliczył mocny spadek do 0,85, na koniec dnia ustabilizował się w okolicach 1,00. Kolejne dni po decyzji przyniosły wysoką zmienność kursu franka, z tendencją do osłabiania się franka i wzrostu kursu do 1,05. W kolejnych tygodniach, a właściwie do końca I kwartału 2015, zmienność kursu EURCHF ograniczyły do wahań w przedziale 1,02-1, Ocena działań SNB. Analizując działania SNB można rozważyć ich wpływ na gospodarkę, rynki finansowe oraz zaufanie społeczne. W aspekcie wpływu na gospodarkę, warto zadać sobie pytanie, czy działania SNB były potrzebne i czy były trafne. Przedstawione w dalszej części wykresy (Wykres 6., 7., 8., 9.) ukazują kształtowanie się głównych wskaźników ekonomicznych Szwajcarii na tle innych, wybranych gospodarek rozwiniętych w latach (prognoza 2015). 12 Szwajcarski Bank Narodowy Strona oficjalna, dostępne online: dostęp dnia: r. 19

20 Wykres 6. Wzrost PKB Szwajcarii na tle wybranych gospodarek rozwiniętych w latach Germ any Japan Sw itzerlan d United Kingdom United States -6-8 Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych z Międzynarodowego Funduszu Walutowego, World Economic Outlook Database, April 2014, https://www.imf.org/, dostęp dnia r. Na Wykresie 6. widać, że w 2009 roku gospodarka Szwajcarii zanotowała ujemny wzrost gospodarczy na poziomie -2%, był to jednak okres recesji w gospodarce światowej. Po 2009 roku gospodarka Szwajcarii rosła w tempie zbliżonym do tempa wzrostu innych gospodarek rozwiniętych. Wykres 7. Stopa bezrobocia Szwajcarii na tle wybranych gospodarek rozwiniętych w latach Germ any Japan Switzerland United Kingdom United States Źródło: Jak dla Wykresu 6. 20

21 Stopa bezrobocia w Szwajcarii jest jedną z najniższych na świecie. Wykres 7. Pokazuje, że w badanym okresie była ona ciągle niż w innych gospodarkach rozwiniętych, ulegając minimalym wahaniom (między 2,5%-3,5%). Wykres 8. Inflacja w Szwajcarii na tle wybranych gospodarek rozwiniętych w latach N ie m cy Ja p o n ia S zw a jcaria U K U S A -2 Źródło: Jak dla Wykresu 6. Wykres 6. pokazuje, że inflacja w Szwajcarii była niższa niż u większości głównych partnerów handlowych Szwajcarii jeszcze przed umocnieniem się franka. Umocnienie szwajcarskiej waluty wraz ze spadkiem inflacji w innych gospodarkach rozwiniętych spowodowało deflację. Wykres 9. Bilans obrotów bieżących (jako % PKB) Szwajcarii na tle wybranych gospodarek rozwiniętych w latach Niem cy Japo nia Szw ajcaria UK USA -10 Źródło: Jak dla Wykresu 6. Wykres 9. pokazuje, że znaczne umocnienie się franka, wbrew pozorom, nie miało istotnego wpływu na bilans handlowy Szwajcarii, która z roku na rok notowała nadwyżkę, a wskaźnik nadwyżki do PKB był wyższy niż w innych gospodarkach rozwiniętych. 21

22 Spoglądając na kształtowanie się wzrostu PKB, bezrobocia i bilansu handlowego na tle głównych partnerów handlowych, kondycja szwajcarskiej gospodarki w okresie umacniania się franka nie wyglądała źle. Szwajcaria lepiej niż inne gospodarki rozwinięte zniosła kryzys po 2008 roku, mimo że już wtedy frank zanotował znaczny wzrost. Można zatem stwierdzić, że znaczne umocnienie się franka nie miało silnie negatywnego wpływu na szwajcarską gospodarkę. Działania SNB można natomiast uzasadnić obawą o stabilność cen, ponieważ inflacja spadała i rosło ryzyko deflacji, która pojawiła się w 2012 roku. Na tle innych gospodarek rozwiniętych, spadająca inflacja wpisywała jednak się w trend. Deflacja w Szwajcarii wynikała z niższego poziomu inflacji i mniejszego pola manewru odnośnie obniżek stóp procentowych (SNB najwyraźniej nie chciał ujemnych stóp procentowych). Jak już wspomniano w Rozdziale 1., skutki decyzji monetarnych w gospodarce są zawsze opóźnione i zazwyczaj często trudne do stwierdzenia. Tak jest przypadku opisanych wcześniej działań SNB. Kurs minimalny miał zapewne działanie stabilizujące, lecz trudno stwierdzić jednoznacznie, że osłabienie franka miało istotne skutki dla gospodarki. Głównego zagrożenia dla SNB, jakim była walka z deflacją, nie udało się jednak uniknąć. Z perspektywy rynków finansowych, trudno uznać działania SNB za neutralne. SNB pierwsze oficjalne działania podejmował w warunkach dużej niepewności i nerwowości co do przyszłości światowych gospodarek. Przyzwolenie na gwałtowny wzrost kursu franka ze względu na zbyt niską płynność na rynku (początek sierpnia 2011, obniżka ratingu USA), a miesiąc później nagłe wprowadzenie kursu minimalnego istotnie (ok 10%) osłabiającego franka, z przyrzeczeniem nieograniczonej podaży franka, nie wydaje się być działaniem spójnym, stabilizującym i budzącym zaufanie. Zatem SNB nie zadziałał stabilizująco w dniach kiedy rynek tego potrzebował najbardziej, a kiedy nadmierna zmienność ustąpiła, wprowadził niespodziewanie kurs minimalny dokonując dewaluacji przy kursie płynnym. Jeszcze gorsza w skutkach dla rynków finansowych była decyzja o zniesieniu kursu minimalnego. Zmienność kursu w tym dniu przekroczyła wyobrażenia uczestników rynków finansowych. Było to działanie zupełnie niezgodne z wcześniejszym tonem wypowiedzi władz monetarnych Szwajcarii, które sugerowały pełną determinację w prowadzeniu polityki kursu minimalnego oraz że jest to kluczowy instrument w walce z silnym frankiem. Nie było żadnych sugestii o zmianie tego nastawienia, jak to zazwyczaj ma miejsce w przypadku głównych światowych banków centralnych. Jednocześnie SNB nie zapewnił odpowiedniej płynności na rynku, powodując nagły, skokowy spadek kursów par powiązanych z frankiem. Brak podaży i ogromny strumień popytu spowodował zawieszenie handlu u większości brokerów lub transakcje po niegodziwych kursach u tych, którzy handel prowadzili. 22

23 Bank centralny powinien dbać o stabilność na rynkach finansowych, co wspiera sferę realną gospodarki. Z tej perspektywy, działania SNB powodujące niecodzienną zmienność kursów walutowych oraz spadki na giełdach, należy ocenić negatywnie, choć dla spekulantów takie sytuacje to jedyne okazje do zbicia fortuny w jeden dzień. O ile na rynkach finansowych zazwyczaj jeden traci, a drugi zyskuje, o tyle ze perspektywy psychologiczno-społecznej, a więc zaufania społeczeństwa, przedsiębiorstw i uczestników rynków finansowych, ocena wydaje się być jednoznacznie negatywna. Podjęcie nagłych, poważnych kroków bez uprzedzenia i stopniowej zmiany nastawienia, to działanie wbrew długofalowej polityce i wielokrotnie powtarzanym obietnicom. Na decyzjach SNB stracili Ci, którzy wierzyli w autorytet i ufali w politykę SNB. Kierując się logiką i opierając o komunikaty SNB, przy kursie 1,20 nie było sensu sprzedawać euro za franki, bo po co sprzedawać coś, czego cena nie spadnie, a może tylko wzrosnąć? Zapewne wielu analityków ryzyka w przedsiębiorstwach kierowało się taką właśnie logiką i nie zabezpieczali ekspozycji na ryzyko walutowe przedsiębiorstwa. Przykładowo, mając zobowiązanie wobec dostawców w CHF oraz należności od odbiorców w EUR, przedsiębiorstwo miało ekspozycję na ryzyko walutowe, które można było zabezpieczyć, zawierając odwrotną pozycję na rynku walutowym. Jednak w przypadku, gdy kurs rynkowy jest zbliżony do kursu minimalnego, gwarantowanego przez bank centralny, takie zabezpieczenie wydaje się być nieracjonalne - lepiej poczekać, aż kurs urośnie. Co ciekawe, nieliczni analitycy i gracze walutowy przed decyzją SNB, nie wykluczali zniesienia kursu minimalnego. Wiedzieli natomiast, że gdyby SNB zmienił zdanie, umocnienie franka będzie ogromne. Choć nie było to publicznie dyskutowane, to na stronach internetowych lub portalach społecznościowych niektórych graczy walutowych, można było już w listopadzie zauważyć ich przygotowania do sytuacji, w której SNB odstępuje od obrony EURCHF na poziomie 1,20. 23

24 Zdjęcie 1. Wykres z platformy handlowej użytkownika traderblog.pl na portalu Facebook.com Źródło: Facebook.com/traderblog.pl, dostęp dnia roku. W listopadzie 2014, na mało popularnym profilu facebook/traderblog.pl autor zamieścił powyższe zdjęcie z swojej platformy obrotu walutami (wykres świecowy kursu EURCHF) wraz z komentarzem: "Para EUR/CHF już tylko 14 pipsów od kluczowego poziomu 1,20. Czyżby SNB miał zaniechać osłabiania franka? ". Na Zdjęciu 1. widać (zielona, przerywana linia) oczekujące zlecenie SELL STOP 0,2 tuż poniżej poziomu 1,20 (co oznacza sprzedaż EUR i kupno CHF, gdy kurs spadnie poniżej 1,20). Wpis po decyzji SNB znoszącej kurs 1,20 autor tytułuje jako "Mój Soros trade". Przy pozycji SHORT 0,2 lot ( EUR) sprzedanej po 1,20 i zamkniętej po 1,00, zysk z transakcji wynosi około PLN. Co prawda nie tyle co Soros, ale 20 razy tyle, co potrzebny do zainwestowania depozyt, na który u większości brokerów wystarczy około 1% (a więc około 800 PLN). 24

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel Akademia Młodego Ekonomisty Walutowa Wieża Babel Dr Andrzej Dzun Uniwersytet w Białymstoku 20 listopada 2014 r. Pieniądz- powszechnie akceptowany z mocy prawa lub zwyczaju środek regulowania zobowiązań,

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

USDPLN to analogicznie poziom 3,26 i wsparcie 3,20-3,22.

USDPLN to analogicznie poziom 3,26 i wsparcie 3,20-3,22. 09:00 Okazuje się, że wczorajsze dane o wykorzystanie deficytu budżetowego w Polsce nie były tragiczne i dodatkowo EURUSD znów zaczyna rosnąć więc występują naturalne czynniki sprzyjające umocnieniu PLN.

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście bieżącej i oczekiwanej sytuacji

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Aktualna i przewidywana sytuacja na rynku walut

Aktualna i przewidywana sytuacja na rynku walut Aktualna i przewidywana sytuacja na rynku walut Piotr Popławski, Analityk walutowy Banku BGŻ Warszawa, 19 września 214 r. Kluczowe czynniki kształtujące kurs walutowy: Krajowe i zagraniczne stopy procentowe

Bardziej szczegółowo

FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (10-08-2006r.)

FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (10-08-2006r.) FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (10-08-2006r.) Wczorajszy dzień na rynku walutowym stał pod znakiem reakcji na informacje, jakie pojawiły się ze strony FED. Stopa rezerwy federalnej pozostała na niezmienionym

Bardziej szczegółowo

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 2 Bank of America Merrill Lynch podniósł prognozy wzrostu PKB dla Polski - z 3,3 do 3,5 proc. w 2015 r. i z 3,4 do 3,7 proc. w 2016 r. W raporcie o gospodarce

Bardziej szczegółowo

KROK 6 ANALIZA FUNDAMENTALNA

KROK 6 ANALIZA FUNDAMENTALNA KROK 6 ANALIZA FUNDAMENTALNA Do tej pory skupialiśmy się na technicznej stronie procesu inwestycyjnego. Wiedza ta to jednak za mało, aby podejmować trafne decyzje inwestycyjne. Musimy zatem zmierzyć się

Bardziej szczegółowo

FOREX DESK: Komentarz walutowy (11-06-2007r.)

FOREX DESK: Komentarz walutowy (11-06-2007r.) FOEX DESK: Komentarz walutowy (11-06-2007r.) Końcówka tygodnia na rynku walutowym przyniosła dosyć ciekawe zmiany. Na większości głównych par wyraźnie zyskiwał dolar. Impulsów do takiego ruchu dostarczyły

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW arytet siły nabywczej () arytet siły nabywczej jest wyprowadzany w oparciu o prawo jednej ceny. rawo jednej ceny zakładając,

Bardziej szczegółowo

05-530 Góra Kalwaria, ul. Pijarska 21 tel.: [22] 717-82-65 fax: [22] 717-82-66 kom.: [0] 692-981-991, [0] 501-633-694 Info: 0 708 288 308

05-530 Góra Kalwaria, ul. Pijarska 21 tel.: [22] 717-82-65 fax: [22] 717-82-66 kom.: [0] 692-981-991, [0] 501-633-694 Info: 0 708 288 308 05-530 Góra Kalwaria, ul. Pijarska 21 tel.: [22] 717-82-65 fax: [22] 717-82-66 kom.: [0] 692-981-991, [0] 501-633-694 Info: 0 708 288 308 biuro@assman.com.pl http://www.assman.com.pl 21-11-2006 W części

Bardziej szczegółowo

Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże?

Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Bankowość Rynki finansowe Pulpit Analizy Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Ustanowienie przez Narodowy Bank Szwajcarii (SNB) maksymalnego pułapu

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wyzwania stojące przed Polską gospodarką Paweł Kruk Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie 04-12-2014 r. Jeśli nie wiadomo o co chodzi, chodzi o : Pieniądze

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne BILANS PŁATNICZY Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne 2. Dary i przekazy jednostronne dla otrzymane z zagranicy. zagranicy.

Bardziej szczegółowo

Market Alert: Czarny poniedziałek

Market Alert: Czarny poniedziałek Market Alert: Czarny poniedziałek Spowalniająca gospodarka chińska Za powszechna przyczynę spadków na giełdach dzisiaj uznaje się spowalniająca gospodarkę chińską i dewaluacja chińskiej waluty. Niemniej

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Indeks Zadłużenia-wrzesień 2011. Zły miesiąc dla zadłużonych w euro.

Indeks Zadłużenia-wrzesień 2011. Zły miesiąc dla zadłużonych w euro. Indeks Zadłużenia-wrzesień 2011. Zły miesiąc dla zadłużonych w euro. Na jakiś czas cichnie temat kredytów we franku szwajcarskim, bo kurs tej waluty względnie się ustabilizował. Ale przełom sierpnia i

Bardziej szczegółowo

FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (29-03-2007r.)

FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (29-03-2007r.) FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (29-03-2007r.) Wczorajszy dzień na rynku walutowym przebiegał stosunkowo spokojnie. Przez większość dnia niewiele się działo. Dolar wciąż na głównych parach zachowywał się

Bardziej szczegółowo

DMK Sp. z o.o. ul. Nowy Świat 6/12, 00-400 Warszawa Tel: +48 22 661 74 12, fax: +48 022 661 74 20 web: http://www.dmk-alpha.

DMK Sp. z o.o. ul. Nowy Świat 6/12, 00-400 Warszawa Tel: +48 22 661 74 12, fax: +48 022 661 74 20 web: http://www.dmk-alpha. 9:00- Niedawne obawy o inflację na świecie, z dnia na dzień przeradzają się w coraz bardziej możliwą walkę ze zjawiskiem zupełnie odwrotnym, tj. deflacją. W Japonii wskaźnik CPI w sierpniu spadł o 0,9%

Bardziej szczegółowo

Wykład 5 Kurs walutowy parytet stóp procentowych

Wykład 5 Kurs walutowy parytet stóp procentowych Wykład 5 Kurs walutowy parytet stóp procentowych dr Leszek Wincenciak WNUW 2/30 Plan wykładu: Kurs walutowy i stopy procentowe Kursy walutowe i dochody z aktywów Rynek pieniężny i rynek walutowy fektywność

Bardziej szczegółowo

Złoty trend. Wszystko o rynku złota. Raport specjalny portalu Funduszowe.pl

Złoty trend. Wszystko o rynku złota. Raport specjalny portalu Funduszowe.pl Złoty trend Wszystko o rynku złota Raport specjalny portalu Funduszowe.pl Złoto w dzisiejszych czasach jest popularnym środkiem inwestycyjnym. Uważa się przy tym, że inwestowanie w kruszec (poprzez fundusze,

Bardziej szczegółowo

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Ryzyko walutowe i zarządzanie nim 2 Istota ryzyka walutowego Istota ryzyka walutowego sprowadza się do konieczności przewalutowania należności i zobowiązań (pozycji bilansu banku) wyrażonych w walutach

Bardziej szczegółowo

Korekta nierównowagi zewnętrznej

Korekta nierównowagi zewnętrznej Wykład 4 Korekta nierównowagi zewnętrznej Plan wykładu 1. System kursu walutowego 2. Korekta przy sztywnym kursie 1. System kursu walutowego W systemie płynnych kursów walutowych cena waluty jest wyznaczona

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

Informacja. Nr 427. Uwagi w sprawie polityki kursowej w świetle projektu ustawy budżetowej na 1997 rok

Informacja. Nr 427. Uwagi w sprawie polityki kursowej w świetle projektu ustawy budżetowej na 1997 rok KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Uwagi w sprawie polityki kursowej w świetle projektu ustawy budżetowej na 1997 rok Grudzień 1996 Adam Koronowski Informacja

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz

Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz Synteza* Na koniec III kw. 2010 r. PKO Bank Polski na tle wyników konkurencji**

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat.

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat. Bilans płatniczy zestawienie (dochody wpływy kontra wydatki płatności) wszystkich transakcji dokonanych między rezydentami (gospodarką krajową) a nierezydentami (zagranicą) w danym okresie. Jest on sporządzany

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Międzynarodowe Stosunki Ekonomiczne Makroekonomia gospodarki otwartej i finanse międzynarodowe Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Plan wykładu Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty czwarty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Raport miesięczny. Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku. Warszawa, 14.06.2013 r.

Raport miesięczny. Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku. Warszawa, 14.06.2013 r. Raport miesięczny Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku Warszawa, 14.06.2013 r. Spis treści: 1. INFORMACJE NA TEMAT WYSTĄPIENIA TENDENCJI I ZDARZEŃ W OTOCZENIU RYNKOWYM SPÓŁKI, KTÓRE W JEJ

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować?

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Autor: Frank Shostak Źródło: mises.org Tłumaczenie: Katarzyna Buczkowska Według Bena Bernankego zbyt wczesne wycofanie się z agresywnej polityki walki

Bardziej szczegółowo

Kursy walutowe wprowadzenie

Kursy walutowe wprowadzenie Kursy walutowe wprowadzenie Krzysztof Radojewski Koło Naukowe Zarządzania Finansami http://knmanager.ae.wroc.pl e-mail: knmanager@ae.wroc.pl Spis treści podstawowe pojęcia, ewolucja międzynarodowego systemu

Bardziej szczegółowo

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Zagregowane wydatki w gospodarce otwartej Jeżeli przyjmiemy, że wydatki krajowe na dobra wytworzone w kraju zależą od poziomu dochodu Y oraz realnej stopy procentowej

Bardziej szczegółowo

Międzyrynkowa analiza kursów walutowych SPIS TREŚCI

Międzyrynkowa analiza kursów walutowych SPIS TREŚCI Międzyrynkowa analiza kursów walutowych Ashraf Laidi SPIS TREŚCI Przedmowa Podziękowania Wprowadzenie Rozdział 1. Dolar i złoto Koniec systemu z Bretton Woods złoto rozpoczyna hossę Restrykcyjna polityka

Bardziej szczegółowo

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A Gospodarka światowa w 2015 Mateusz Knez kl. 2A Koło Ekonomiczne IV LO Nasze koło ekonomiczne współpracuje z Uniwersytetem Ekonomicznym w Poznaniu. Wspólne działania rozpoczęły się od podpisania umowy pomiędzy

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (30-05-2006r.)

FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (30-05-2006r.) FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (30-05-2006r.) Początek tygodnia na międzynarodowym rynku walutowym przebiega bardzo spokojnie. Mamy do czynienia z niewielką zmiennością cen. Mocno ograniczoną aktywność

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia jest najczęściej używanym podręcznikiem na pierwszych latach studiów ekonomicznych w większości polskich uczelni.

Bardziej szczegółowo

FOREX - DESK: Komentarz dzienny (09.09.2004r.)

FOREX - DESK: Komentarz dzienny (09.09.2004r.) FOREX - DESK: Komentarz dzienny (09.09.2004r.) Wczorajsze przemówienie Alana Greenspana było punktem kulminacyjnym tego tygodnia, jeśli chodzi o wpływ na rynek walutowy. Szef FED sugerując, że odżywająca

Bardziej szczegółowo

T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków

T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków Szoki makroekonomiczne. to nieoczekiwane zdarzenia zakłócające przewidywalny przebieg zmian produktu, bezrobocia i stopy procentowej Szoki popytowe (oddziałujące

Bardziej szczegółowo

Inwestycje Dwuwalutowe

Inwestycje Dwuwalutowe Inwestycje Dwuwalutowe Co to są Inwestycje Dwuwalutowe? Inwestycja Dwuwalutowa to krótkoterminowa inwestycja, w ramach której Klient może otrzymać wysokie oprocentowanie zainwestowanego kapitału w zamian

Bardziej szczegółowo

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165 SYSTEM BANKOWY Finanse Plan wykładu Rodzaje i funkcje bankowości Bankowość centralna Banki komercyjne i inwestycyjne Finanse Funkcje banku centralnego(1) Bank dla państwa Bank dla banków Emisja pieniądza

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (15-08-2006r.)

FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (15-08-2006r.) FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (15-08-2006r.) Początek tygodnia na międzynarodowym rynku walutowym nie wniósł niczego nowego. Amerykańska waluta wciąż utrzymuje wypracowaną w ostatnich dniach, krótkoterminową

Bardziej szczegółowo

FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (23-05-2006r.)

FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (23-05-2006r.) FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (23-05-2006r.) Początek tygodnia na rynku walutowym charakteryzował się osłabieniem amerykańskiej waluty. Można założyć, że impulsem do takiego ruchu były zdecydowanie lepsze

Bardziej szczegółowo

RAPORT SPECJALNY EUR/PLN w świetle bieżącej polityki EBC

RAPORT SPECJALNY EUR/PLN w świetle bieżącej polityki EBC EUR/PLN W ŚWIETLE BIEŻĄCEJ POLITYKI EBC Luzowanie ilościowe w strefie euro jak dotąd sprzyjało aprecjacji złotego wobec wspólnej waluty. Pomimo chwilowego rozczarowania rynków finansowych skromną skalą

Bardziej szczegółowo

FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (19-10-2006r.)

FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (19-10-2006r.) FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (19-10-2006r.) Środa na rynku walutowym stała pod znakiem umocnienia amerykańskiej waluty na większości par. Można przyjąć, że była to wypadkowa reakcji na sporą porcję

Bardziej szczegółowo

Waluty to nie wszystko Wykres 1. Korelacja między S&P500 i dolarem w latach 2001-2011 (6 miesięcy krocząco). Źródło:Bespoke Investment Group

Waluty to nie wszystko Wykres 1. Korelacja między S&P500 i dolarem w latach 2001-2011 (6 miesięcy krocząco). Źródło:Bespoke Investment Group ANALIZA NOBLE SECURITIES, 01.04.2011 r. Banki centralne popsuły rynki W ostatnim czasie zupełnie zaniknęła korelacja między kursem dolara a zachowaniem rynków akcji. Jednocześnie korelacja obligacje akcje

Bardziej szczegółowo

Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne

Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne 12 marca 2012 Aktualne wskaźniki makro: KRAJ Stopy CPI Bezrobocie PKB % r/r r/r r/r USA 0,25 3,90 9,00 2,50 Euroland 1,25 0,80 10,20 1,60 Wielka Brytania 0,50

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r.

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 201 r. W dniu 22 marca

Bardziej szczegółowo

Kiedy skończy się kryzys?

Kiedy skończy się kryzys? www.pwc.com Kiedy skończy się kryzys? Ryszard Petru Partner PwC Przewodniczący Rady Towarzystwa Ekonomistów Polskich Plan 1 Sytuacja 2 w 3 Wnioski w gospodarce światowej Wpływ na sytuację rynków finansowych

Bardziej szczegółowo

Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09

Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09 Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09 2 ANALITYKA: Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu Przegląd realnego

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy

SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy CELE LEKCJI: Ogólny: - poznanie waluty euro. Szczegółowe: - uczeń zna

Bardziej szczegółowo

Certyfikaty Depozytowe. Alternatywa dla tradycyjnych sposobów inwestowania

Certyfikaty Depozytowe. Alternatywa dla tradycyjnych sposobów inwestowania Certyfikaty Depozytowe Alternatywa dla tradycyjnych sposobów inwestowania Spis treści Certyfikaty Depozytowe Cechy Certyfikatów Depozytowych Zalety Certyfikatów Depozytowych Budowa Certyfikatu Depozytowego

Bardziej szczegółowo

Komentarz poranny z 15 lipca 2009r.

Komentarz poranny z 15 lipca 2009r. Michał Wojciechowski Analityk Rynków Finansowych tel. 071 79 59 026 e-mail: mwojciechowski@ambconsulting.pl Komentarz poranny z 15 lipca 2009r. WYDARZENIA NA ŚWIECIE Rynek zagraniczny. W pierwszej części

Bardziej szczegółowo

FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (15-06-2006r.)

FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (15-06-2006r.) FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (15-06-2006r.) Wczorajszy dzień nie zmienił znacząco aktualnej sytuacji na głównych parach, choć w porównaniu z poprzednimi widać było już nieco więcej nerwowości. Dotychczas

Bardziej szczegółowo

Informacja o działalności Grupy Kapitałowej Banku Millennium w I kwartale 2013 r.

Informacja o działalności Grupy Kapitałowej Banku Millennium w I kwartale 2013 r. INFORMACJA PRASOWA strona: 1 Warszawa, 25 kwietnia 2013 r. Informacja o działalności Grupy Kapitałowej Banku Millennium w I kwartale 2013 r. (Warszawa, 25 kwietnia 2013 r.) Zysk skonsolidowany Grupy Banku

Bardziej szczegółowo

Analiza handlu zagranicznego i rynku wymiany walut w Polsce

Analiza handlu zagranicznego i rynku wymiany walut w Polsce Analiza handlu zagranicznego i rynku wymiany walut w Polsce NA PRZYKŁADZIE WYMIANY WALUT ONLINE SAMIR TOPKA- WALUTUJ.PL 09.04.2015 Pozytywna afirmacja Umiem wymyślić produkt, który będzie się sprzedawał

Bardziej szczegółowo

Komentarz tygodniowy 07-14.08.2015

Komentarz tygodniowy 07-14.08.2015 Komentarz tygodniowy 07-14.08.2015 DANE MAKROEKONOMICZNE Z Z POLSKI Inflacja konsumentów Według danych GUS, wskaźnik inflacji konsumentów w lipcu br. ukształtował się na poziomie minus 0,7 % r/r (wobec

Bardziej szczegółowo

2.3. Deprecjacja złotego

2.3. Deprecjacja złotego 2.3. Deprecjacja złotego Tymczasem co najmniej od połowy 2008 roku polski złoty zaczął dramatycznie tracić na wartości. Istnieje co najmniej kilka przyczyn tego stanu rzeczy, które w mniej lub bardziej

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe w teorii i praktyce. Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego

Kontrakty terminowe w teorii i praktyce. Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego Kontrakty terminowe w teorii i praktyce Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego Czym jest kontrakt terminowy? Kontrakt to umowa między 2 stronami Nabywca/sprzedawca zobowiązuje się do kupna/sprzedaży

Bardziej szczegółowo

Komentarz tygodniowy

Komentarz tygodniowy Komentarz tygodniowy DANE MAKROEKONOMICZNE Z POLSKI Wskaźnik II kw. 2012 I kw. 2013 II kw. 2013 PKB, zmiana r./r. 2,3 % 0,5 % 0,8 % Popyt krajowy, zmiana r./r. Produkt Krajowy Brutto -0,4 % -0,9 % -1,9

Bardziej szczegółowo

Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne

Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne 18 czerwca 2012 Aktualne wskaźniki makroekonomiczne: KRAJ Stopy CPI Bezrobocie PKB % r/r r/r r/r USA 0,25 3,90 8,10 2,50 Euroland 1,25 0,80 10,20 1,60 Wielka Brytania

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

FOREX - DESK: Rynek krajowy (18-09-2006r.)

FOREX - DESK: Rynek krajowy (18-09-2006r.) FOREX - DESK: Rynek krajowy (18-09-2006r.) Dzisiejszy dzień na krajowym rynku walutowym przebiega w miarę spokojnie, choć przeważa presja wzrostu wartości złotego, co jest niejako pochodną zachowania się

Bardziej szczegółowo

Dokąd zmierza frank?

Dokąd zmierza frank? W dniu 6 wrześniu 2011 roku Szwajcarski Bank Centralny (SNB) wprowadził minimalny poziom kursu euro w stosunku do franka (1,20 franka za euro). Od tego momentu bank centralny broni tego poziomu. W efekcie

Bardziej szczegółowo

Komentarz tygodniowy 04-11.12.2015

Komentarz tygodniowy 04-11.12.2015 Komentarz tygodniowy 04-11.12.2015 DANE MAKROEKONOMICZNE Z Z POLSKI Obroty w handlu zagranicznym - GUS Według danych GUS, pomimo trudności w handlu z krajami Europy Wschodniej (w I-X 2015 r. wartość polskiego

Bardziej szczegółowo

Komentarz tygodniowy 08-15.01.2016

Komentarz tygodniowy 08-15.01.2016 Komentarz tygodniowy 08-15.01.2016 DANE MAKROEKONOMICZNE Z Z POLSKI Inflacja konsumentów Według danych GUS, wskaźnik inflacji konsumentów w grudniu 2015 r. ukształtował się na poziomie minus 0,5 % r/r

Bardziej szczegółowo

2010-04-03 SPIS TREŚCI. W tym tygodniu

2010-04-03 SPIS TREŚCI. W tym tygodniu 1 2010-04-03 SPIS TREŚCI W tym tygodniu Stany Zjednoczone Euroland Japonia Wielka Brytania Szwajcaria Kanada Nowa Zelandia Australia Polska Rynek długu i stopy procentowej KRAJ % CPI Bezrobocie PKB USA

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Po co komu Unia Europejska i euro? Prof. dr hab. Elżbieta Kawecka-Wyrzykowska (Katedra Integracji Europejskiej im. Jeana Monneta; www.kawecka.eu) Poprzedniczka strefy euro Łacińska

Bardziej szczegółowo

Maj 2015. Kieruj płynnością swojej firmy! Typy inwestycyjne Union Investment TFI. Warszawa Maj 2015 r.

Maj 2015. Kieruj płynnością swojej firmy! Typy inwestycyjne Union Investment TFI. Warszawa Maj 2015 r. Kieruj płynnością swojej firmy! Typy inwestycyjne Union Investment TFI Warszawa r. W co lokować nadwyżki? Aktualne typy inwestycyjne Zarządzanie płynnością PLN Potencjał wzrostu UniLokata Zarządzanie płynnością

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Chair of Macroeconomics and International Trade Theory Faculty of Economic Sciences, University of Warsaw

dr Bartłomiej Rokicki Chair of Macroeconomics and International Trade Theory Faculty of Economic Sciences, University of Warsaw Chair of Macroeconomics and International Trade Theory Faculty of Economic Sciences, University of Warsaw Model ISLM w gospodarce otwartej Fundamentalne równania modelu: IS: Y = C(Y d ) + I(r) + G + NX(Y,Y*,q)

Bardziej szczegółowo

6 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Czas Złotówki III

6 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Czas Złotówki III 6 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Czas Złotówki III Okres subskrypcji: 02.12.2011 07.12.2011 Okres trwania lokaty: 08.12.2011 08.06.2012 Aktywo bazowe: Kurs EUR/PLN ogłaszany na fixingu Narodowego Banku

Bardziej szczegółowo

Bank of America Corp.(DE) (BAC) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE).

Bank of America Corp.(DE) (BAC) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). Bank of America Corp.(DE) (BAC) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). Czym zajmuje się firma? Bank of America jeden z największych banków świata. Pod względem wielkości aktywów zajmuje 3.

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Szczecin, 2010 Spis treści Wstęp... 11 CZĘŚĆ I OD WYMIANY MIĘDZYNARODOWEJ DO GOSPODARKI GLOBALNEJ Rozdział 1 HANDEL MIĘDZYNARODOWY....

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE KONTRAKTÓW CIRS W MECHANIZMIE CURRENCY CARRYTRADES

ZASTOSOWANIE KONTRAKTÓW CIRS W MECHANIZMIE CURRENCY CARRYTRADES Katedra Rynków Kapitałowych Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Jacek Tomaszewski ZASTOSOWANIE KONTRAKTÓW CIRS W MECHANIZMIE CURRENCY CARRYTRADES Rynek kapitałowy, a koniunktura gospodarcza Łódź, 3 4 grudnia

Bardziej szczegółowo

Polska gospodarka - trendy i prognozy-

Polska gospodarka - trendy i prognozy- Polska gospodarka - trendy i prognozy- Mirosław Gronicki Jerzy Hausner Gdynia, 9 października 2009 r. Plan wystąpienia 1. Otoczenie makroekonomiczne. 2. Wewnętrzne przyczyny spowolnienia gospodarczego.

Bardziej szczegółowo

Wybór optymalnego kursu centralnego w ramach ERM II w kontekście zastąpienia złotego przez wspólną walutę. Marcin Konarski

Wybór optymalnego kursu centralnego w ramach ERM II w kontekście zastąpienia złotego przez wspólną walutę. Marcin Konarski Wybór optymalnego kursu centralnego w ramach ERM II w kontekście zastąpienia złotego przez wspólną walutę Marcin Konarski EURO jako waluta międzynarodowa 1. Walutą euro posługuje się dziś około 330 milionów

Bardziej szczegółowo

Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 XTB ONLINE TRADING. www.xtb.pl www.tradebeat.pl

Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 XTB ONLINE TRADING. www.xtb.pl www.tradebeat.pl Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 ONLINE TRADING www.tradebeat.pl Gospodarka i rynki finansowe 1. Wzrost na świecie i oczekiwania 2. Chiny zagrożeniem numer jeden dla światowej gospodarki

Bardziej szczegółowo

Złoto i srebro. we współczesnym portfelu inwestycyjnym. Obraz gospodarki jest lepiej widoczny przez tylną, Warren Buffett

Złoto i srebro. we współczesnym portfelu inwestycyjnym. Obraz gospodarki jest lepiej widoczny przez tylną, Warren Buffett Złoto i srebro we współczesnym portfelu inwestycyjnym Obraz gospodarki jest lepiej widoczny przez tylną, zakurzoną Ryzyko bierze szybę, się niż z przez niewiedzy czysto o umytą tym co szybę robisz przednią

Bardziej szczegółowo

Rozdział 3. Zarządzanie długiem 29

Rozdział 3. Zarządzanie długiem 29 Wstęp 9 Rozdział 1. Źródła informacji 11 Źródła informacji dla finansów 11 Rozdział 2. Amortyzacja 23 Amortyzacja 23 Rozdział 3. Zarządzanie długiem 29 Finansowanie działalności 29 Jak optymalizować poziom

Bardziej szczegółowo

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Aktywa instytucji finansowych w Polsce w latach 2000-2008 (w mld zł) 2000 2001 2002 2003

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych zajęć edukacyjnych według nowej podstawy programowej Przedmiot: PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

Bardziej szczegółowo

Prezentacja dotycząca inwestowania w złoto. Wojciech Mróz, CFA Licencjonowany doradca Inwestycyjny nr 219

Prezentacja dotycząca inwestowania w złoto. Wojciech Mróz, CFA Licencjonowany doradca Inwestycyjny nr 219 Prezentacja dotycząca inwestowania w złoto Wojciech Mróz, CFA Licencjonowany doradca Inwestycyjny nr 219 AGENDA SZKOLENIA CZĘŚĆ 1 O GRUPIE MENNICE KRAJOWE S.A. CZĘŚĆ 2 INFORMACJE O RYNKU ZŁOTA CZĘŚĆ 3

Bardziej szczegółowo

Koniec dolara? Nowy pieniądz międzynarodowy. prof. dr hab. Roman SkarŜyński

Koniec dolara? Nowy pieniądz międzynarodowy. prof. dr hab. Roman SkarŜyński Koniec dolara? Nowy pieniądz międzynarodowy prof. dr hab. Roman SkarŜyński Część I. Stan aktualny Niesprawność międzynarodowego systemu finansowego u źródeł kryzysu finansowego 2008-2010 Rosnąca świadomość,

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Samer Masri ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Najbardziej rewolucyjnym aspektem ogólnej teorii Keynesa 1 było jego jasne i niedwuznaczne przesłanie, że w odniesieniu do

Bardziej szczegółowo

FOREX - DESK: Rynek krajowy (24-08-2006r.)

FOREX - DESK: Rynek krajowy (24-08-2006r.) FOREX - DESK: Rynek krajowy (24-08-2006r.) Końcówka wczorajszej sesji nie była zbyt udana dla krajowej waluty, która dosyć wyraźnie straciła na wartości. Dzisiejszy dzień co prawda stoi pod znakiem niewielkiej

Bardziej szczegółowo

SYNTETYCZNA INFORMACJA O KIERUNKACH PODZIAŁU ZYSKU ZA 2014 R. KRAJOWYCH BANKÓW KOMERCYJNYCH

SYNTETYCZNA INFORMACJA O KIERUNKACH PODZIAŁU ZYSKU ZA 2014 R. KRAJOWYCH BANKÓW KOMERCYJNYCH SYNTETYCZNA INFORMACJA O KIERUNKACH PODZIAŁU ZYSKU ZA 214 R. KRAJOWYCH BANKÓW KOMERCYJNYCH Polityka dywidendowa banków W wyniku konsekwentnie realizowanej przez KNF polityki dywidendowej baza kapitałowa

Bardziej szczegółowo

FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (19-12-2006r.)

FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (19-12-2006r.) FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (19-12-2006r.) Początek tygodnia przyniósł umocnienie amerykańskiej waluty. W zasadzie w przeważającej mierze wynikało to z sytuacji technicznej, która po dwóch ostatnich

Bardziej szczegółowo

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa maj 2012 r. W co lokować nadwyżki? Aktualne typy inwestycyjne. maj 2012 2 Zarządzanie płynnością PLN Stały

Bardziej szczegółowo

POLSKI RYNEK AKCJI W 2014 ROKU

POLSKI RYNEK AKCJI W 2014 ROKU Dr hab. Eryk Łon POLSKI RYNEK AKCJI W 2014 ROKU sytuacja bieżąca i perspektywy 23 kwietnia 2014 r. Plan prezentacji: 1. Sytuacja bieżąca w świetle cyklu prezydenckiego w USA 2. WIG spożywczy jako barometr

Bardziej szczegółowo

FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (18-01-2007r.)

FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (18-01-2007r.) FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (18-01-2007r.) Wczorajsza sesja nie zmieniła zasadniczo sytuacji na głównych parach. Amerykańska waluta wciąż krótkoterminowo bardzo dobrze sobie radzi. Wyjątkiem jest tu

Bardziej szczegółowo