Konsekwencje wprowadzenia euro dla zarządzania ryzykiem walutowym w polskich przedsiębiorstwach

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Konsekwencje wprowadzenia euro dla zarządzania ryzykiem walutowym w polskich przedsiębiorstwach"

Transkrypt

1 UNIWERSYTET EKONOMICZNY WE WROCŁAWIU WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA, INFORMATYKI I FINANSÓW STUDIA PODYPLOMOWE MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA STREFY EURO Konsekwencje wprowadzenia euro dla zarządzania ryzykiem walutowym w polskich przedsiębiorstwach Mirosław Juszczak PRACA KOŃCOWA Promotor Dr hab. Wawrzyniec Michalski Wrocław 2015 r.

2 Spis treści: Wstęp.3 Rozdział 1. Zarządzanie ryzykiem walutowym zagadnienia wstępne Podstawowe pojęcia związane z rynkiem walutowym Istota i rodzaje ryzyka walutowego Proces zarządzania ryzykiem walutowym Metody zabezpieczenia przed ryzykiem walutowym..10 Rozdział 2. Znaczenie wprowadzenia euro w krajach Unii Gospodarczej i Walutowej dla polskich przedsiębiorstw Praktyka zarządzania ryzykiem walutowym w polskich przedsiębiorstwach Rola wspólnej waluty w rozliczeniach handlowych Skutki przyjęcia euro dla polskich podmiotów...25 Rozdział 3. Potencjalne korzyści i koszty dla przedsiębiorstw wynikające z przyszłego przystąpienia Polski do strefy euro Perspektywy przyjęcia euro w Polsce Korzyści z wprowadzenia euro dla przedsiębiorstw Koszty i zagrożenia związane z przyjęciem wspólnej waluty..38 Zakończenie..40 Bibliografia 42 str. 2

3 WSTĘP Wybór tematu pracy był spowodowany zarówno jego aktualnością oraz niejednoznaczną oceną konsekwencji wprowadzenia euro dla Polskich przedsiębiorstw, jak i chęcią podzielenia się autora doświadczeniami wieloletniej pracy w Bankach na stanowiskach związanych z szeroko pojętą obsługą przedsiębiorstw. W Trakcie swojej praktyki zawodowej autor spotkał się z różną oceną przedsiębiorców na temat efektów przystąpienia do Unii Walutowej oraz bardzo zróżnicowanym poziomem wiedzy na temat ryzyk związanych z rozliczaniami walutowymi i metod ich zabezpieczania. Wielokrotnie prowadził z przedsiębiorcami spotkania mające na celu podniesienie ich wiedzy w w/w zakresie. Celem pracy jest zaprezentowanie pojęć oraz analiza ryzyk występujących w Polskich Przedsiębiorstwach w związku z występowaniem rozliczeń walutowych a także wskazanie potencjalnych skutków przyjęcia euro dla polskich podmiotów gospodarczych. W pracy zastosowano metodę opisową oraz analizę opisową literatury zawierającej informacje istotne dla badanej kwestii. Źródłami danych pierwotnych były głównie informacje dostępne na poszczególnych portalach bankowych w części dotyczącej obsługi walutowej (platformy walutowe, stosowane spready, strategie i segmentacje firm oraz stosowane marże) oraz dane z GUS, a także zawarte w raportach NBP. Pojęcia zostały zdefiniowane na podstawie kilku źródeł zawartych w literaturze dotyczącej zakresu pracy, głownie pracy M. Burdy: Opcje walutowe. Warszawski Instytut Bankowości W- wa 1998, R. Kolby: Wszystko o instrumentach pochodnych WIG Pres W-wa 1997 oraz P. Misztala: Zabezpieczenia przed ryzykiem zmian kursu walutowego. Difin, W-wa 2004 Sygn W rozdziale pierwszym zostały zdefiniowane podstawowe pojęcia związane z rynkiem walutowym; wyjaśniono na czym polega istota ryzyka walutowego, jakie występują rodzaje ryzyk oraz opisano procesy zarządzania ryzykiem walutowym w przedsiębiorstwach, a także podstawowe metody zabezpieczania przed tym ryzykiem. str. 3

4 W rozdziale drugim przedstawiono praktyki zarządzania ryzykiem walutowym w polskich przedsiębiorstwach, opisano rolę wspólnej waluty w rozliczeniach handlowych oraz potencjalne skutki, jakie może wywołać w polskich firmach wprowadzenie euro. W rozdziale trzecim omówiono i przeanalizowano perspektywy wejścia Polski do strefy euro oraz związane z tym korzyści i zagrożenia dla krajowych przedsiębiorstw. Czekające nasz kraj zastąpienie waluty narodowej wspólną walutą europejską euro zgodnie z naszym zobowiązaniem zawartym w traktacie akcesyjnym jest ważną, strategiczną decyzją powodującą daleko idące dla wszystkich uczestników rynku skutki. Wymaga ono od przedsiębiorstw szczególnego przygotowania do zaabsorbowania potencjalnych negatywnych zjawisk z tym związanych. Przyjęcie euro wiąże się z wieloma szansami dla krajowych podmiotów gospodarczych. Warunkiem ich wykorzystania jest odpowiednie przygotowanie się firm do sytuacji, która powstanie po wprowadzeniu wspólnej waluty. Analizując konsekwencje wprowadzenia wspólnej waluty europejskiej dla krajowych przedsiębiorstw należy pamiętać, że już samo pojawienie się euro jako waluty krajów Unii Walutowej przyniosło wiele korzyści polskim firmom biorącym udział w wymianie handlowej z krajami strefy euro. Przede wszystkim, możliwość posługiwania się jedną walutą zamiast kilkoma czy kilkunastoma walutami narodowymi zredukowała koszty ponoszone przy zakupie i sprzedaży tych walut. Jednocześnie zmniejszyły się koszty transakcji zabezpieczających ryzyko kursowe, o czym będzie szerzej powiedziane w dalszej części pracy. Ze względu na konieczność dokonywania rozliczeń walutowych w handlu zagranicznym, polskie przedsiębiorstwa - zarówno eksporterzy, jak i importerzy - są narażeni na niekorzystne zmiany relacji naszej waluty do waluty rozliczeniowej. W związku z tym zarządzający firmami powinni posiadać odpowiednią wiedzę oraz świadomość ryzyk z tym związanych oraz efektywnie nimi zarządzać. str. 4

5 Rozdział 1 Zarządzanie ryzykiem walutowym zagadnienia wstępne 1. 1 Podstawowe definicje dotyczące rynku walutowego Rynek walutowy, określany również jako rynek forex lub po prostu FX (z ang. Foreign Exchange Market), to część rynku finansowego, na którym kontrahenci - osoby indywidualne, przedsiębiorstwa oraz instytucje finansowe - wymieniają jedną walutę w zamian za inną w określonym czasie i po określonej cenie. Kurs walutowy jest to cena jednej waluty wyrażona w jednostkach innej (np. ilość złotych płaconych za jedno euro). Cena na rynku walutowym jest wynikiem kształtowania się sił popytu i podaży. W jaki sposób banki ustalają ceny kupna i sprzedaży walut dla swoich Klientów? Banki ustalają kursy kupna i sprzedaży dla swoich Klientów w oparciu o stawki na rynku międzybankowym, którego są uczestnikami i gdzie zaopatrują się w walutę obcą. Na ostateczny kurs ma wpływ tzw. szerokość rynku (różnica ceny BID i ASK dla danej pary walutowej na rynku międzybankowym) + marża banku. Na szerokość rynku główny wpływ ma płynność na rynku (liczba transakcji dokonywanych w danej parze walutowej) oraz zmienność danej pary walutowej. 1 Walutowa Transakcja natychmiastowa (WTN) jest to najczęściej stosowana przez uczestników rynku transakcja kupna lub sprzedaży waluty po oferowanym przez Bank kursie, w których rozliczenie następuje najpóźniej w drugim dniu roboczym. W ramach WTN wyróżniamy transakcje z datą rozliczenia: na dziś (TD), na jutro (TM), na drugi dzień roboczy (SPOT). 1 P.Misztal: Zabezpieczenia przed ryzykiem zmian kursu walutowego. Difin, W-wa 2004 Sygn str. 5

6 Kontrakty Forward (rzeczywiste i nierzeczywiste) oraz kontrakty futures są umowami zawartymi w chwili bieżącej dotyczące bezwzględnego zrealizowania w przyszłości zobowiązań wynikających z konstrukcji kontraktu. 2 Innymi słowy, jest to porozumienie zawierane pomiędzy dwiema stronami, które zobowiązują się zawrzeć transakcję finansową w określonym przyszłym (Forward) terminie, jest to umowa, w której jedna strona zobowiązuje się dostarczyć określoną kwotę waluty, w określonym momencie w przyszłości, po z góry określonym kursie. Transakcje Forward mogą mieć dwojaki charakter: transakcji rzeczywistych i nierzeczywistych. W Transakcjach rzeczywistych rozliczenie transakcji kończy się rzeczywistą, fizyczną dostawą lub zakupem określonej kwoty waluty w przyszłości. W Transakcjach nierzeczywistych rozliczeniu podlega jedynie różnica kursowa pomiędzy ceną w dniu zawarcia transakcji (kurs terminowy), a ceną a w dniu jej rozliczenia (kurs rozliczeniowy). Są to tzw. Transakcje NDF Non Deliverable Forward, czyli kontrakty, których rozliczenie nie wiąże się z fizyczną dostawą lub przyjęciem walut. Opcje walutowe są instrumentami finansowymi, dającymi nabywcy prawo, ale nie stwarzającymi obowiązku kupna lub sprzedaży instrumentu podstawowego, na jaki był wystawiony w ciągu ustalonego czasu lub w ustalonym terminie w przyszłości, po ustalonej cenie, zwanej zwykle ceną wykonania lub bazową( exercise price, strike price). 3, 4. Za to prawo nabywca płaci wystawcy premię Istota i rodzaje ryzyka walutowego Ryzyko walutowe może spowodować nieprzewidywalny przez uczestników wymiany zagranicznej towarów i usług wzrost kosztu importu (przy osłabieniu się waluty krajowej) oraz spadek przychodów z eksportu (przy umocnieniu się waluty krajowej). 2 Finansowe instrumenty pochodne. Pomiar ryzyka Rynkowego Bankowe abc 1998 nr 43 A. Fierla 3 R. Kolb: Wszystko o instrumentach pochodnych WIG Pres W-wa s I. Tymuła :Opcje walutowe Bank 1997 str. 6

7 Źródłem ryzyka jest fakt niemożności dokładnego przewidzenia kierunku i skali wahań kursu. W praktyce można wyróżnić trzy rodzaje tego ryzyka: ryzyko transakcyjne - występujące w przypadku zawierania transakcji rozliczanej w innej walucie niż waluta krajowa przedsiębiorstwa; ryzyko konwersji (ryzyko przeliczania walut) - definiowane jako różnica między całkowitą wartością denominowanych w walutach obcych składników aktywów, a całkowitą wartością denominowanych w walutach obcych zobowiązań; ryzyko ekonomiczne - jest to zmiana kursu która może trwale wpłynąć na konkurencyjność i rynkową wartość firmy; Z punktu widzenia bieżącego wpływu na działalność firm, najistotniejsze jest ryzyko transakcyjne 5. Ponieważ w praktyce zazwyczaj występuje przesunięcie czasowe pomiędzy zawarciem transakcji a jej rozliczeniem w walucie, jak również kalkulacja rentowności sprzedaży produkcji musi zawierać cenę jednostkową towaru oraz cenę rozliczeniową waluty, a ta jest nieznana w przyszłości, przedsiębiorca jest narażony na ryzyko utraty zysku z transakcji. O ile przedsiębiorstwo jest w stanie wyliczyć rentowną cenę sprzedaży lub zakupu importowanego lub eksportowanego produktu, o tyle druga składowa cena waluty rozliczeniowej, jest czynnikiem ryzyka, mogącym w skrajnym przypadku spowodować, że transakcja w efekcie końcowym będzie nierentowna. Zarządzanie ryzykiem kursowym polega nie tylko na określeniu aktualnej pozycji walutowej przedsiębiorstwa oraz wyborze odpowiedniego instrumentu zabezpieczającego, lecz jest również związane ze specyfiką danej firmy oraz otoczeniem fundamentalnym, w którym ona funkcjonuje. Zabezpieczenie przed ryzykiem kursowym, oprócz obniżenia ryzyka transakcji, może mieć także na celu przyciągniecie szerszej rzeszy klientów, poprzez zaoferowanie im 5 Inwestycje-Instrumenty finansowe, ryzyko finansowe, inżynieria finansowa.k.t Jajuga PWN W-wa 2004 str. 7

8 lepszych i stabilniejszych warunków transakcji. Sprzedawcy danego produktu, np. dealerzy samochodowi, nie zabezpieczając się przed ryzykiem kursowym nie mogą zagwarantować stałych cen aut w złotówkach, co często jest źle odbierane przez klientów. Firmy surowcowe ( np. KGHM PM S.A, ), których produkty podlegają wahaniom cen surowców notowanych na światowych giełdach surowcowych, dodatkowo narażone są na ryzyko niekorzystnych zmian wartości waluty, w której jest wyrażana cena danego surowca (głównie w USD), natomiast wielkość wydobycia oraz jego złożoność uniemożliwia szybkie reagowanie na zmieniające się w tym zakresie trendy. 6 Ryzyko konwersji pojawia się zazwyczaj w przedsiębiorstwach i koncernach międzynarodowych w chwili konsolidacji sprawozdań finansowych zagranicznych podmiotów zależnych. Aby można było dokonać takiej konsolidacji, należy przeliczyć sprawozdania podmiotów zależnych i stowarzyszonych, które są zobowiązane prowadzić księgowość w walucie krajowej na walutę sprawozdania podmiotu dominującego. Na to ryzyko narażone są głównie pozycje bilansowe zawierające zobowiązania i należności zagraniczne, środki pieniężne oraz papiery wartościowe denominowane w walutach obcych. To ryzyko ma jedynie charakter księgowy i nie wpływa na wartość przepływów pieniężnych do momenty sprzedaży majątku. Istotą ryzyka ekonomicznego jest to, iż zmiana kursów walutowych może decydować o istotnym wzroście kosztów lub spadku planowanych dochodów od operacji zagranicznych związanych z działalnością firmy. W praktyce więc zawiera to ryzyko także częściowo ryzyko transakcyjne. 7, 1.3. Proces zarządzania ryzykiem walutowym Aby skutecznie zarządzać ryzykiem trzeba określić i wdrożyć ryzyko, zbadać i przeanalizować otoczenie firmy (makroekonomiczne, polityczne itp.), opracować i wdrożyć odpowiednią politykę zabezpieczającą (hedingową). 6 Daniel Śliwiński-istota i rodzaje ryzyka walutowego, Jacek Maliszewski :Ryzyko walutowe w działalności małych i średnich polskich przedsiębiorstw eksportowych, W-wa 2012, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości.s str. 8

9 Zarządzanie ryzykiem walutowym w przedsiębiorstwie składa się z kilku elementów, do których zaliczamy: Identyfikację i prognozowanie ryzyka Oszacowanie wielkości ryzyka Opracowanie strategii zabezpieczającej Monitoring i kontrolę wykonania Zarządzanie ryzykiem kursowym wiążę się z ponoszeniem przez przedsiębiorstwa kosztów i późniejszą koniecznością ich kontroli. Istotne są identyfikacja i świadomość z występowania takich kosztów, ponieważ mają ważny wpływ na efektywność i dochodowość przedsiębiorstwa. 8 Do takich kosztów zaliczamy: spread, czyli różnica miedzy kursem kupna a sprzedaży waluty; skokowa zmiana kursu, czyli zmiany które występują czasie pomiędzy obserwacjami kursu; nieprzewidziana zmiana pozycji bazowej - może to być zarówno zmiana ilości jak i cen towarów; koszty premii występują tylko dla niektórych instrumentów pochodnych o których będzie szerzej mowa w dalszych częściach pracy; koszty dostępów do serwisów informacyjnych i rynkowych kursów walut; zmiany kursu w trakcie kwotowania; koszty pracowników analizujących na bieżąco sytuacje rynkową; koszty połączeń telefonicznych itp. Efektywne zarządzanie ryzykiem kursowym powinno przynieść wymierne korzyści dla przedsiębiorstwa i wpływać na stabilizację wyniku finansowego firmy, pomimo zmiany kursu walut, utrzymywanie założonej marży handlowej oraz produkcyjnej niezależnie od 1. 8 R.Szczepański Metody zabezpieczania otwartej pozycji finansowej. Promocja, Poznań 1997, str str. 9

10 kształtowania się kursów oraz trzymanie zabezpieczenia pozycji bazowej czyli ograniczenie ryzyka. 9 Jeżeli Firma zdecyduje się na dynamiczne zarządzanie ryzykiem kursowym w jednej lub kilku formach oferowanych przez banki, omówionych w dalszej części pracy, może dodatkowo uzyskać korzyści, ponieważ będzie w stanie dynamicznie zareagować na zmieniające się warunki rynkowe, utrzymać stopień zabezpieczenia odzwierciedlający przewidywania prawdopodobieństwa zmiany kursu w przyszłości, korzystać zarówno ze wzrostu, jak i spadku kursu walut (np. forward partycypacyjny), krzyżowych transakcji opcyjnie oraz wykorzystywać zmiany kursowe do poprawy wyniku finansowego firmy Metody zabezpieczenia przed ryzykiem walutowym W ostatniej dekadzie występowały częste i gwałtowne zmiany stóp procentowych, główne waluty światowe przeżywały swoje wzloty i upadki, a rynek akcji i obligacji przechodził okres zwiększonej wrażliwości. Wszystkie te zjawiska zmusiły instytucje finansowe do poszukiwania metod obniżenia ryzyka, z jakim się spotykały i jednocześnie wyjścia naprzeciw oczekiwaniom przedsiębiorstw dotyczących zabezpieczenia opłacalności transakcji rozliczeniowych swoich kontraktów zawartych w innych walutach. Metody zabezpieczania się przed ryzykiem walutowym możemy podzielić na dwie kategorie: Metody wewnętrzne, czyli działania własne, do których należą: 1. Odwracanie ryzyka - polegające na przerzuceniu ryzyka transakcji na partnera, poprzez zastosowanie w rozliczeniu waluty krajowej. 2. Klauzule waloryzacyjne - zawierające w kontrakcie postanowienia o możliwości lub konieczności zmiany ceny towaru w wypadku istotnych, uzgodnionych zmian na rynku walutowym. 3. Podział ryzyka - jest to użycie klauzul o wspólnym ponoszeniu kosztów zmiany kursu lub zastosowanie do rozliczenia waluty kraju trzeciego. 9 Biuletyn Grupy Raiffesen Polska nr33 str. 10

11 4. Przyśpieszenie lub opóźnienie rozliczeń - jest to możliwość korekty terminu rozliczenia płatności w związku z prognozowanymi na rynku zmianami kursu walut. 5. Kompensata ryzyka - polega na zawieraniu rzeczywistych transakcji odwrotnych w tej samej walucie lub walutach o stabilnym kursie względem siebie (np. jednoczesny eksport i import w tej samej walucie). Metody zewnętrzne (odpłatne przerzucenie ryzyka): 1. Ubezpieczenie ryzyka - głownie przez towarzystwo ubezpieczeniowe, wówczas potencjalne zyski z różnic kursowych zostaną odprowadzone na rachunki towarzystwa. 2. Operacje na rynku pieniężnym - polegające na jednoczesnym zaciąganiu pożyczek w walutach i ich wymianie. Zysk lub strata z tego typu operacji związana ze zmianą kursu kompensuje zysk lub stratę z transakcji realnej. 3. Dyskonto weksli - jest to złożenie weksla w walucie obcej do dyskonta i wymiana na walutę krajową. 4. Faktoring i forfaiting - czyli sprzedaż należności. 5. Transakcje terminowe forward - ustalenie z góry kursu waluty. 6. Kontrakty terminowe futures zyski lub straty z kontraktu kompensują zyski lub straty z transakcji realnej. 7. Swapy walutowe - jest to wymiana waluty na inna z jednoczesnym zobowiązaniem do transakcji odwrotnej w przyszłości. 8. Opcje walutowe - zawiera się zazwyczaj, gdy nie ma jeszcze pewności w zakresie przepływów pieniężnych, także jednoczesna sprzedaż i zakup opcji. 10 Do podstawowych metod zabezpieczeń przed ryzykiem walutowym zaliczamy instrumenty zwane derywatami finansowymi (financial derivates), do których zaliczamy: 1. Kontrakty terminowe Forward(rzeczywiste i nierzeczywiste) 2. Transakcje terminowe typu future 3. Opcje walutowe 4. Swap walutowy 10 Jacek Maliszewski :wyd cyt str 8 str. 11

12 Mimo dużego formalnego podobieństwa poszczególnych instrumentów, oferty poszczególnych instytucji mogą być bardzo zróżnicowane, zwłaszcza pod względem kosztów transakcji. Transakcje forward oraz future są transakcjami bezkosztowymi dla nabywców i wiążą się z obowiązkiem rozliczenia transakcji. 11 Głowna różnica pomiędzy kontraktem Forward i futures polega na standaryzacji. W przypadku pierwszego z nich, umowa tego typu nie jest zestandaryzowana, co pozwala na odpowiednie dopasowanie kontraktu do potrzeb stron. Odnosi się to zarówno do terminu rozliczenia, wielkości kontraktu, jak i sposobu jego realizacji. W przypadku futures dowolności takiej nie ma. Wspomniana różnica powoduje, że obydwa instrumenty są w obrocie na innych rynkach. Forward jest instrumentem bardzo popularnym na rynku międzybankowym, podczas gdy futures na rynkach regulowanych, którymi są giełdy. Istotną równicą jest także fakt, iż kontrakty futures zawsze są nierzeczywiste, co oznacza, że rozliczenie zobowiązań następuje tylko na drodze pieniężnej, poprzez przekazanie różnicy wynikającej z ceny kupna i sprzedaży kontraktu i jego ceny rozliczenia. W przypadku Forward większość kontraktów jest rzeczywista i następuje realne dostarczenie waluty objętej kontraktem, co pozwala przedsiębiorstwom na zrealizowanie potrzebnych rozliczeń handlowych. 12 Opcje walutowe Ze względu na obowiązek zapłaty premii dla wystawcy opcji, transakcja ta nie jest bezkosztowa dla przedsiębiorstwa, ale z góry jest znany koszt takiego zabezpieczenia. Wyróżniamy dwa podstawowe rodzaje opcji: Opcje kupna- Call, Opcje sprzedaży- Put Inwestor, który kupi opcje Call ma prawo (nie obowiązek) do zakupu w określonym terminie w przyszłości, określonej kwoty, po określonym z góry kursie. Nabywca opcji zaś ponosi koszt premii, traci wraz z upływem czasu; premia stanowi jego maksymalną stratę, natomiast zysk nabywcy jest teoretycznie nieograniczony. 11 W.Małecki Terminowe Rynki Finansowe Biblioteka Menedżera i Bankowca W-wa Str W.Małecki Terminowe Rynki Finansowe Biblioteka Menedzera i Bankowca W-wa Str 7-10 str. 12

13 Sprzedawca opcji natomiast zyskuje premię, która jednocześnie stanowi jego maksymalny zysk; strata jego może być teoretycznie nieograniczona, natomiast zyskuje wraz z upływem czasu. Inwestor, który kupi opcje Put ma prawo (nie obowiązek) do sprzedaży w określonym terminie w przyszłości określonej kwoty waluty, po określonym z góry kursie. Nabywca opcji nie musi jednak korzystać z przysługującego mu prawa do realizacji opcji, jeżeli w momencie rozliczenia opcji kursy rynkowe będą korzystniejsze niż te zagwarantowane w opcji. W przypadku, gdy nabywca opcji będzie chciał zrealizować opcję kupna lub sprzedaży, wystawca opcji ma obowiązek dostarczenia lub zakupu określonej waluty, niezależnie od sytuacji rynkowej. 13 Opcje są więc instrumentami charakteryzującymi się asymetrią praw i obowiązków. 14 Nabywca ma prawo do realizacji opcji, a ryzyko poniesienia strat zamyka się wysokością płaconej premii; wystawca z kolei (najczęściej bank), ma obowiązek realizacji opcji, a ryzyko potencjalnych strat jest praktycznie nieograniczone. 15 Swap walutowy Jest umową między dwiema lub więcej stronami obejmującymi wymianę przepływów gotówkowych. Wymiany walutowe polegają na zamianie płatności w jednej walucie na płatności w drugiej i służą do zarządzania ryzykiem walutowym. Stosowane są różne formy rozliczeń wzajemnych zobowiązań stron. Oprócz wymiany sald, czasami dokonuje się wymiany nominalnych wielkości kontraktu. 16 Swap walutowy składa się z trzech elementów: Wymiana ustalonych kwot kapitału w jednej walucie na drugą, przy ustalonym kursie. Wymiana płatności odsetkowych od ustalonych kwot kapitału w regularnych odstępach czasu, bądź czasu, bądź w końcowej dacie swap a. Na koniec trwania Swap a ponowna wymiana kwot kapitału po tym samym kursie P. Kalwejt :Zabezpieczenie przed ryzykiem walutowym za pomocą opcji walutowych. Str Hedging i nowoczesne usługi finansowe red. M. Bagiński, A. Jonc, A E w Poznaniu Poznań 2001 str B. Bazym: Derywaty walutowe BRE/rynek terminowy Hedging i nowoczesne usługi finansowe red. M. Bagiński, A. Jonc, A E w Poznaniu Poznań 2001 str. 13

14 Jak widać w przedstawionych przykładach, przedsiębiorstwo lub inwestor ma do wyboru wiele instrumentów w celu zabezpieczenia się przed ryzykiem kursowym. Są to zarówno metody wewnętrzne, jak i zewnętrzne, wybór zaś które z nich są odpowiednie i adekwatne do potrzeb przedsiębiorców często zależy od wiedzy i skłonności do ryzyka osób zarządzających tą częścią firmy. Wprowadzenie euro w Polsce będzie miało bardzo istotne znaczenie dla w/w działań i ryzyk i będzie przedmiotem rozważań w następnych rozdziałach pracy Finansowe instrumenty pochodne. Pomiar ryzyka Rynkowego Bankowe abc 1998 nr 43 A. Fierla str. 14

15 Rozdział 2 Znaczenie wprowadzenia euro w krajach Unii Gospodarczej i Walutowej dla polskich przedsiębiorstw 2.1. Praktyka zarządzania ryzykiem walutowym w polskich przedsiębiorstwach Instytucje finansowe oferują Klientom produkty umożliwiające zabezpieczenie ryzyka walutowego, na które narażeni są klienci. W chwili obecnej wszystkie liczące się banki oferują klientom możliwość korzystania z wymiany walut oraz instrumentów zabezpieczających ryzyka walutowe przy pomocy: Dedykowanego dealera walutowego (doradcy), z którym zawierane są transakcje telefonicznie, po podpisaniu wcześniej odpowiednich umów na zawieranie transakcji kasowych i pochodnych. Dostępu do odpowiednich dla firmy platform walutowych o różnych stopniach zaawansowania. Wybór preferowanej ścieżki dostępu zależy od wielkości przedsiębiorstwa, ilości oraz częstotliwości wymiany walut, wiedzy i skłonności do ryzyka osób zarządzających firmą lub delegowanych do realizacji wymiany walut i zabezpieczeń związanych z tym ryzyk. Bank po ocenie klienta zarówno pod względem wiedzy z w/w zakresu (dyrektywa MiFiD - konieczność przeprowadzenia z klientem między innymi ankiety adekwatność), proponuje klientom odpowiedni dla nich sposób przewalutowań oraz ustala marżę bankową dla danej usługi. Klient wykonujący transakcje z dealerem, ma możliwość bieżącej negocjacji kursu, uzyskania porady oraz informacji rynkowych w momencie zawierania transakcji. Klient korzystający z platformy walutowej zazwyczaj ma dostęp do większej ilości informacji okołorynkowych zawartych w serwisach informacyjnych zintegrowanych z platformą, ma możliwość śledzenia kursów walut, zarówno historycznych jak i bieżących, pozbawiony jest natomiast możliwości negocjacji transakcji. str. 15

16 Zaznaczyć należy jednak, że zazwyczaj banki ustalają wcześniej marżę, z jaką ma być wykonana transakcja dla danej firmy i dedykowany dealer walutowy porusza się również w ramach tej marży, zatem możliwość negocjacji jest ograniczona, świadomości czego często klienci nie mają. tabela nr 1 pozwala porównać najpopularniejsze platformy walutowe dostępne na polskim rynku bankowym. Tabela 1 Godzin y Źródło cen Dwustr onne Kursy Punkty Swopo we Ilość par walu Citi Bank FX Puls e 8:00 do 17, zlece nia 24 h Citib ank BPH Dealin gnet 8:00-17:00 BPH na podsta wie interba nku ebhż Treas ury 8:30-16:30 Bank BGŻ Alior efxtrader ibrefx 24h/5 dni 8:00-17:00 Londyn interbank(alg orytmy) BRE Bank na podstaw ie interban ku TAK Nie Nie TAK tylko informa cyjnie KB Autode aling 9:00-16:30 B.D Milenium Forex Trader R- Dealer 9:00-17:00 8:00-19:00 Millenniu m na podst.inter banku b.d Nie Nie dla wybra nych klientó w Nie Nie Nie Tak Nie Nie Nie Nie ponad str. 16

17 Algoryt m Kwota min. Transak cje termin owe Zleceni a z limitem TAK Nie Nie Tak Nie Nie Nie Nie 1 jedn. walu ty 5000 EUR 1EUR /1 USD 10PLN 1PLN 1000 EUR 1000EUR 5000 PLN TAK TAK TAK TAK TAK Nie TAK TAK TAK TAK NIE TAK TAK b.d TAK TAK Źródło: opracowanie własne na podstawie ofert produktów zamieszczanych na stronach internetowych wymienionych w tabeli nr1 banków, Jak widać z powyższego zestawienia, zarówno ilość jak i funkcjonalność oferowanych platform pozwala klientom bez trudu dobrać odpowiedni produkt. Trzeba jednak wziąć pod uwagę, iż marże ustawione dla danej firmy zależą nie tylko od zakresu przewalutowań, ale także od szerszej współpracy i korzystania z innych produktów bankowych. Jednocześnie korzystanie z określonej platformy może wiązać się z dodatkowymi korzyściami, np. darmowe przelewy zagraniczne wykonane do wysokości zrealizowanych przewalutowań (Kantor Walutowy Alior Bank). Najczęściej stosowanym przez firmy zabezpieczeniem ryzyka walutowego jest transakcja forward. TRANSAKCJA FORWARD Transakcja kupna lub sprzedaży waluty po oferowanym przez Bank kursie, w której strony ustalają termin rozliczenia transakcji. Transakcja ta przeprowadzana jest po to, aby uniknąć niekorzystnej zmiany ceny waluty rozliczeniowej w ustalonym przez strony transakcji ( Firma-Bank) przedziale czasowym. str. 17

18 Przedsiębiorstwo oczekujące dostawy lub mające zobowiązanie dostawy waluty w przyszłości, znając dziś kurs po którym ją sprzeda lub kupi, zabezpiecza się w ten sposób przed ryzykiem zmiany kursu. Transakcje te są zazwyczaj wykorzystywane w celu zabezpieczenia rzeczywistych i przewidywanych ekspozycji tak, żeby zabezpieczyć marżę zysku lub cenę sprzedaży (bardzo rzadko w celach spekulacyjnych, choć takie również nie są wykluczone). Przedsiębiorstwo z góry zna kurs, po którym rozliczy swoje transakcje, np. za 3 miesiące, i zapewnia sobie jej opłacalność na określonym poziomie, niezależnie jaki będzie w dniu rozliczenia kurs waluty. 18 Termin zapadalności transakcji terminowych liczy się od daty waluty spot. Popularne terminy transakcji forward i przypisana liczba dni do rozliczenia: SN (Spot Next) 1 dzień 1W 1 tydzień 1M 1 miesiąc 2M 2 miesiące 3M 3 miesiące 6M 6 miesięcy 1Y 1 rok Transakcje Forward są transakcjami bezkosztowymi, elastycznie dopasowanymi do potrzeb przedsiębiorstwa i jednocześnie stosunkowo mało skomplikowanymi, co pozwala zachęcić przedsiębiorców do ich stosowania. Większość banków oferuje swoim klientom bardziej zaawansowane sposoby zabezpieczenia kursu waluty, takie jak: 18 G. Zalewski: Kontrakty terminowe w praktyce WIG-Press W-wa 2000 str 10 str. 18

19 ZLECENIA WALUTOWE (zlecenia warunkowe, ordery) - jest to narzędzie umożliwiające Klientowi dokonanie transakcji po wybranej (lub lepszej) cenie, jeśli taka będzie dostępna dla Klienta. Zlecenia walutowe pomagają Klientom w zarządzaniu ryzykiem walutowym. Podstawowe rodzaje takich zleceń to: ZLECENIE Z LIMITEM CENY TAKE PROFIT, gdzie klient wybiera kurs (lepszy od aktualnego), po którym chce kupić/sprzedać walutę oraz termin ważności danego zlecenia. Jeśli wybrany bądź lepszy kurs pojawi się w ofercie dla Klienta zlecenie zostanie zrealizowanie. ZLECENIE Z LIMITEM CENY STOP LOSS - w tym zleceniu klient wybiera kurs (gorszy od aktualnego), po którym chce kupić/sprzedać walutę oraz termin ważności danego zlecenia. Jeśli wybrany lub gorszy kurs pojawi się w ofercie dla Klienta, zlecenie zostanie zrealizowanie. Zlecenie to służy zabezpieczeniu się przed zmianą trendu kursu waluty (jeśli Klient ma zobowiązanie kupna/sprzedaży waluty może zabezpieczyć się na wypadek, gdyby kurs zaczął gwałtownie rosnąć/spadać poprzez wyznaczenie najgorszej dla niego ceny, po której jest skłonny dokonać transakcji). 19 Większość tych transakcji jest zawierana z dealerem walutowym, ale niektóre zaawansowane platformy walutowe również umożliwiają ich zawarcie(patrz tabela nr 1) Rola wspólnej waluty w rozliczeniach handlowych Z większością krajów Unii Europejskiej, niezależnie od tego czy są one w strefie euro, czy pozostają poza nią, rozliczenia handlowe polskich przedsiębiorstw odbywają się w euro. Wyjątkiem jest tutaj Wielka Brytania, z którą rozliczenia handlowe odbywają się zazwyczaj w GBF i stanowi ona ok. 4,2% naszego importu oraz 8,90% eksportu. 19 W.Małecki Terminowe Rynki Finansowe Biblioteka Menedżera i Bankowca W-wa 1992.str20-22 str. 19

20 Tabela 2 Polska wymiana handlowa z krajami UE w tys. Euro, rok 2012 import export import export saldo O G Ó Ł E M ,0 100,0 Kraje Austria ,0 2,5 Belgia ,9 2,7 Bułgaria ,4 0,5 Cypr ,2 0,2 Czechy ,4 8,3 Dania ,0 2,2 Estonia ,1 0,8 Finlandia ,5 1,0 Francja ,8 7,7 Grecja ,3 0,5 Hiszpania ,6 2,6 Holandia ,8 5,9 Irlandia ,0 0,4 Litwa ,0 2,1 Luksemburg ,3 0,2 str. 20

21 Łotwa ,3 0,9 Malta ,0 0,0 Niemcy ,1 3 3,1 Portugalia ,5 0,4 Rumunia ,1 2,0 Słowacja ,6 3,4 Słowenia ,6 0,4 Szwecja ,3 3,5 Węgry ,8 3,2 Wielka Brytania ,2 8,9 Włochy ,1 6,4 Niewyszczególniony kraj UE ,0 0,1 Źródło :Raport o handlu zagranicznym Polski w 2012 roku, Zespół głównego ekonomisty. W-wa str. 21

22 Strukturę rozliczeń walutowych polskich przedsiębiorstw przedstawia tabela 3. Eksport, import oraz saldo obrotów towarowych Polski w latach w różnych walutach (w mld). Tabela 3 Waluta Eksport zł 208,9 272,1 288,8 343,8 386,6 405,4 417,1 USD 53,6 73,8 89,4 109,6 138,8 171,9 133,6 euro 47,5 59,7 71,4 87,9 101,8 116,2 96,3 Import zł 265,1 325,6 328,2 394,0 456,8 497,0 454,8 USD 68,0 88,2 101,5 125,6 164,2 210,5 145,8 euro 60,4 71,4 81,2 100,8 120,4 142,4 105,0 Saldo zł -56,2-53,5-39,4-50,3-70,3-91,6-37,7 USD -14,4-14,4-12,2-16,1-25,4-38,6-12,1 euro -12,8-11,7-9,7-12,9-18,6-26,2-8,7 Źródło: Ministerstwo gospodarki, Polska 2010 Raport o stanie handlu zagranicznego, W-wa 2010, str 11 Wraz z wprowadzeniem euro, zniknie ryzyko związane z częstymi i nieprzewidywalnymi zmianami kursu euro do naszej waluty, które obrazują wykresy nr 1, 2 oraz 3, opisujące zachowanie się pary walutowej eur/pln w okresach ostatnich 3 miesięcy, jednego roku oraz 10 lat. str. 22

23 Wyk 1 zmiana kursu eur/pln, 3M Źródło: portal Money.pl,http://www.money.pl/-wykresy historyczne w zadanym okresie Wyk. 2 zmiana kursu eur/pln 1 Y str. 23

24 Źródło : portal Money.pl,http://www.money.pl/-wykresy historyczne w zadanym okresie Wyk.3 zmiana kursu eur/pln 10 Y Źródło : portal Money.pl,http://www.money.pl/-wykresy historyczne w zadanym okresie Jak widać na załączonych wykresach, rozliczenie transakcji handlowych w czasie wiąże się z bardzo dużym ryzykiem wystąpienia niekorzystnego kursu rozliczeniowego, zarówno dla importerów, jak i eksporterów. str. 24

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Ryzyko walutowe i zarządzanie nim 2 Istota ryzyka walutowego Istota ryzyka walutowego sprowadza się do konieczności przewalutowania należności i zobowiązań (pozycji bilansu banku) wyrażonych w walutach

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Rozdział 3. Zarządzanie długiem 29

Rozdział 3. Zarządzanie długiem 29 Wstęp 9 Rozdział 1. Źródła informacji 11 Źródła informacji dla finansów 11 Rozdział 2. Amortyzacja 23 Amortyzacja 23 Rozdział 3. Zarządzanie długiem 29 Finansowanie działalności 29 Jak optymalizować poziom

Bardziej szczegółowo

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl System finansowy w Polsce dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl Segmenty sektora finansowego (w % PKB) 2 27 212 Wielkość systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel Akademia Młodego Ekonomisty Walutowa Wieża Babel Dr Andrzej Dzun Uniwersytet w Białymstoku 20 listopada 2014 r. Pieniądz- powszechnie akceptowany z mocy prawa lub zwyczaju środek regulowania zobowiązań,

Bardziej szczegółowo

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro PREZENTACJA WYNIKÓW Wojciech Mroczek Znaczenie strefy euro w światowym handlu 1996-1998 2004-2006 Czy wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

NEGOCJOWANA TERMINOWA TRANSAKCJA WYMIANY WALUT WYMIENIALNYCH WYKORZYSTYWANA JAKO ZABEZPIECZENIE PRZED WZROSTEM KURSÓW WALUTOWYCH

NEGOCJOWANA TERMINOWA TRANSAKCJA WYMIANY WALUT WYMIENIALNYCH WYKORZYSTYWANA JAKO ZABEZPIECZENIE PRZED WZROSTEM KURSÓW WALUTOWYCH NEGOCJOWANA TERMINOWA TRANSAKCJA WYMIANY WALUT WYMIENIALNYCH WYKORZYSTYWANA JAKO ZABEZPIECZENIE PRZED WZROSTEM KURSÓW WALUTOWYCH Jeden z najbardziej popularnych instrumentów zabezpieczających Pełne zabezpieczenie

Bardziej szczegółowo

NEGOCJOWANA TRANSAKCJA FX SWAP

NEGOCJOWANA TRANSAKCJA FX SWAP Jeden z najbardziej popularnych instrumentów służący przesuwaniu terminów rozliczenia przepływów walutowych Obowiązek rozliczenia transakcji po ustalonych kursach Negocjowana transakcja FX swap polega

Bardziej szczegółowo

Forward kontrakt terminowy o charakterze rzeczywistym (z dostawą instrumentu bazowego).

Forward kontrakt terminowy o charakterze rzeczywistym (z dostawą instrumentu bazowego). Kontrakt terminowy (z ang. futures contract) to umowa pomiędzy dwiema stronami, z których jedna zobowiązuje się do kupna, a druga do sprzedaży, w określonym terminie w przyszłości (w tzw. dniu wygaśnięcia)

Bardziej szczegółowo

UMOŻLIWIAMY WYMIANĘ PONAD 120 WALUT Z CAŁEGO ŚWIATA

UMOŻLIWIAMY WYMIANĘ PONAD 120 WALUT Z CAŁEGO ŚWIATA UMOŻLIWIAMY WYMIANĘ PONAD 120 WALUT Z CAŁEGO ŚWIATA Transakcje Spot (Transkacje natychmiastowe) Transakcje terminowe (FX Forward) Zlecenia rynkowe (Market Orders) Nasza firma Powstaliśmy w jednym, jasno

Bardziej szczegółowo

OPISY PRODUKTÓW. Rabobank Polska S.A.

OPISY PRODUKTÓW. Rabobank Polska S.A. OPISY PRODUKTÓW Rabobank Polska S.A. Warszawa, marzec 2010 Wymiana walut (Foreign Exchange) Wymiana walut jest umową pomiędzy bankiem a klientem, w której strony zobowiązują się wymienić w ustalonym dniu

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Po co komu Unia Europejska i euro? Prof. dr hab. Elżbieta Kawecka-Wyrzykowska (Katedra Integracji Europejskiej im. Jeana Monneta; www.kawecka.eu) Poprzedniczka strefy euro Łacińska

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski Załącznik do uchwały nr 548 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych prowadzonych na Wydziale Ekonomii i Zarządzania Studia podyplomowe Mechanizmy

Bardziej szczegółowo

EURO jako WSPÓLNA WALUTA

EURO jako WSPÓLNA WALUTA Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy EURO jako WSPÓLNA WALUTA Prof. dr hab. Eugeniusz Gatnar Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 5 / 015 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 9 3 00 9 3 0 fax (+8 ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami.

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Unia walutowa korzyści i koszty rzystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Korzyści: Eliminacja ryzyka kursowego i obniżenie ryzyka makroekonomicznego obniżenie stóp procentowych

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie przedsiębiorstwa z branży 29. Sporządziła: A. Maciejowska

Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie przedsiębiorstwa z branży 29. Sporządziła: A. Maciejowska Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie przedsiębiorstwa z branży 29 Sporządziła: A. Maciejowska 1.Wstęp Każde przedsiębiorstwo musi zmagać się z ryzykiem, nawet jeśli nie do końca jest

Bardziej szczegółowo

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165 SYSTEM BANKOWY Finanse Plan wykładu Rodzaje i funkcje bankowości Bankowość centralna Banki komercyjne i inwestycyjne Finanse Funkcje banku centralnego(1) Bank dla państwa Bank dla banków Emisja pieniądza

Bardziej szczegółowo

Instrumenty pochodne Instrumenty wbudowane

Instrumenty pochodne Instrumenty wbudowane www.pwcacademy.pl Instrumenty pochodne Instrumenty wbudowane Jan Domanik Instrumenty pochodne ogólne zasady ujmowania i wyceny 2 Instrument pochodny definicja. to instrument finansowy: którego wartość

Bardziej szczegółowo

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Konwergencja nominalna a konwergencja realna kiedy będzie możliwe wprowadzenie euro? Joanna

Bardziej szczegółowo

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Najbardziej ogólna klasyfikacja kategorii ryzyka EFEKT Całkowite ryzyko dzieli się ze względu na kształtujące je czynniki na: Ryzyko systematyczne Ryzyko

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy

SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy CELE LEKCJI: Ogólny: - poznanie waluty euro. Szczegółowe: - uczeń zna

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Inwestycje Dwuwalutowe

Inwestycje Dwuwalutowe Inwestycje Dwuwalutowe Co to są Inwestycje Dwuwalutowe? Inwestycja Dwuwalutowa to krótkoterminowa inwestycja, w ramach której Klient może otrzymać wysokie oprocentowanie zainwestowanego kapitału w zamian

Bardziej szczegółowo

TRANSAKCJE TERMINOWE czyli jak można zabezpieczyć się przed RYZYKIEM KURSOWYM

TRANSAKCJE TERMINOWE czyli jak można zabezpieczyć się przed RYZYKIEM KURSOWYM TRANSAKCJE TERMINOWE czyli jak można zabezpieczyć się przed RYZYKIEM KURSOWYM Konferencja COS ZMPD Czy transport na wschód jest bezpieczny Dubiecko 2. września 2014 r. Narzędzia eliminacji ryzyka transakcje

Bardziej szczegółowo

Zmiany w strukturze dochodów polskiego sektora bankowego po wejściu do strefy euro. Sylwester Kozak Departament Systemu Finansowego

Zmiany w strukturze dochodów polskiego sektora bankowego po wejściu do strefy euro. Sylwester Kozak Departament Systemu Finansowego Zmiany w strukturze dochodów polskiego sektora bankowego po wejściu do strefy euro Sylwester Kozak Departament Systemu Finansowego 1 Cel badania Rozpoznanie kierunków i skali zmian w strukturze kosztów

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

istota transakcji opcyjnych, rodzaje opcji, czynniki wpływające na wartość opcji (premii). Mała powtórka: instrumenty liniowe

istota transakcji opcyjnych, rodzaje opcji, czynniki wpływające na wartość opcji (premii). Mała powtórka: instrumenty liniowe Opcje istota transakcji opcyjnych, rodzaje opcji, czynniki wpływające na wartość opcji (premii). Mała powtórka: instrumenty liniowe Punkt odniesienia dla rozliczania transakcji terminowej forward: ustalony

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 9 / 1 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) 9 9 fax (+ ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo Finansów Ul.

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Wykład 2 SYSTEM FINANSOWY Co to jest system finansowy? System finansowy obejmuje rynki pośredników, firmy usługowe oraz inne instytucje wykorzystywane

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów. Wykaz schematów. Wstęp. Rozdział I Wprowadzenie

Spis treści. Wykaz skrótów. Wykaz schematów. Wstęp. Rozdział I Wprowadzenie Spis treści Wykaz skrótów Wykaz schematów Wstęp Rozdział I Wprowadzenie Rozdział II Pochodny instrument finansowy jako przedmiot opodatkowania w podatku na tle różnych dziedzin prawa 1. Przedmiot i podstawa

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne BILANS PŁATNICZY Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne 2. Dary i przekazy jednostronne dla otrzymane z zagranicy. zagranicy.

Bardziej szczegółowo

Do końca 2003 roku Giełda wprowadziła promocyjne opłaty transakcyjne obniżone o 50% od ustalonych regulaminem.

Do końca 2003 roku Giełda wprowadziła promocyjne opłaty transakcyjne obniżone o 50% od ustalonych regulaminem. Opcje na GPW 22 września 2003 r. Giełda Papierów Wartościowych rozpoczęła obrót opcjami kupna oraz opcjami sprzedaży na indeks WIG20. Wprowadzenie tego instrumentu stanowi uzupełnienie oferty instrumentów

Bardziej szczegółowo

Finanse i Rachunkowość

Finanse i Rachunkowość Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Finanse i Rachunkowość 1 Zestaw pytań

Bardziej szczegółowo

Forward Rate Agreement

Forward Rate Agreement Forward Rate Agreement Nowoczesne rynki finansowe oferują wiele instrumentów pochodnych. Należą do nich: opcje i warranty, kontrakty futures i forward, kontrakty FRA (Forward Rate Agreement) oraz swapy.

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer 5 / 1 Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 69 36 69 36 fax (+8 ) 69 1 77 e-mail: dziennikarze @mofnet.gov.pl

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 3 ROZDZIAŁ 2. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL DŁUŻNY 3 ROZDZIAŁ 3. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL

Bardziej szczegółowo

Jak zdobywać rynki zagraniczne

Jak zdobywać rynki zagraniczne Jak zdobywać rynki zagraniczne Nagroda Emerging Market Champions 2014 *Cytowanie bez ograniczeń za podaniem źródła: Jak zdobywać rynki zagraniczne. Badanie Fundacji Kronenberga przy Citi Handlowy zrealizowane

Bardziej szczegółowo

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz Rezerwa obowiązkowa FINANSE dr Bogumiła Brycz Zakład Analiz i Planowania Finansowego Rezerwa obowiązkowa - częśćśrodków pienięŝnych zdeponowanych na rachunkach bankowych, jaką banki komercyjne muszą przekazać

Bardziej szczegółowo

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich Warszawa 02.12.2015 Transformacja polskiej gospodarki w liczbach PKB w Polsce w latach 1993,2003 i 2013 w mld PLN Źródło:

Bardziej szczegółowo

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Aktywa instytucji finansowych w Polsce w latach 2000-2008 (w mld zł) 2000 2001 2002 2003

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny...

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny... Opis funduszy Spis treści Opis funduszy OF/ULS2/1/2015 Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Rozdział 4. Rozdział 5. Rozdział 6. Rozdział 7. Rozdział 8. Rozdział 9. Rozdział 10. Postanowienia ogólne...3

Bardziej szczegółowo

Kursy walutowe wprowadzenie

Kursy walutowe wprowadzenie Kursy walutowe wprowadzenie Krzysztof Radojewski Koło Naukowe Zarządzania Finansami http://knmanager.ae.wroc.pl e-mail: knmanager@ae.wroc.pl Spis treści podstawowe pojęcia, ewolucja międzynarodowego systemu

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat.

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat. Bilans płatniczy zestawienie (dochody wpływy kontra wydatki płatności) wszystkich transakcji dokonanych między rezydentami (gospodarką krajową) a nierezydentami (zagranicą) w danym okresie. Jest on sporządzany

Bardziej szczegółowo

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem Frank K. Reilly, Keith C. Brown SPIS TREŚCI TOM I Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa do wydania amerykańskiego O autorach Ramy książki CZĘŚĆ I. INWESTYCJE

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. Na podstawie 28 ust. 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 listopada

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ 2 Różnice kursowe

CZĘŚĆ 2 Różnice kursowe CZĘŚĆ 2 Różnice kursowe 1 1. Metody ustalania różnic kursowych od 01.01.2007: wprowadza się dwie opcjonalne metody: w oparciu o nowe regulacje w ustawie podatkowej, w oparciu o przepisy o rachunkowości.

Bardziej szczegółowo

Regulamin udzielania Kredytu Inwestycyjnego dla firm w ramach bankowości detalicznej mbanku S.A. Obowiązuje od 25.11.2013r.

Regulamin udzielania Kredytu Inwestycyjnego dla firm w ramach bankowości detalicznej mbanku S.A. Obowiązuje od 25.11.2013r. Regulamin udzielania Kredytu Inwestycyjnego dla firm w ramach bankowości detalicznej mbanku S.A. Obowiązuje od 25.11.2013r. 0 Spis treści I. Postanowienia ogólne.... 2 II. Podstawowe zasady kredytu inwestycyjnego...2

Bardziej szczegółowo

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE PRODUKTY STRUKTURYZOWANE WYŁĄCZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI Niniejsza propozycja nie stanowi oferty w rozumieniu art. 66 Kodeksu cywilnego. Ma ona charakter wyłącznie informacyjny. Działając pod marką New World

Bardziej szczegółowo

Polityka działania w najlepiej pojętym interesie Klientów Banku w zakresie świadczenia usług inwestycyjnych i obrotu instrumentami finansowymi przez

Polityka działania w najlepiej pojętym interesie Klientów Banku w zakresie świadczenia usług inwestycyjnych i obrotu instrumentami finansowymi przez Polityka działania w najlepiej pojętym interesie Klientów Banku w zakresie świadczenia usług inwestycyjnych i obrotu instrumentami finansowymi przez Bank BPS S.A. Spis treści: Rozdział 1. Postanowienia

Bardziej szczegółowo

Rynek kapitałowopieniężny. Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego

Rynek kapitałowopieniężny. Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego Rynek kapitałowopieniężny Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego Uczestnicy rynku finansowego Gospodarstwa domowe Przedsiębiorstwa Jednostki administracji państwowej i lokalnej Podmioty zagraniczne

Bardziej szczegółowo

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165 Finansowanie działalności przedsiebiorstwa przedsiębiorstw-definicja Przepływy pieniężne w przedsiębiorstwach Decyzje finansowe przedsiębiorstw Analiza finansowa Decyzje finansowe Krótkoterminowe np. utrzymanie

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

MSSF 7 - potencjalny wpływ ryzyka rynkowego

MSSF 7 - potencjalny wpływ ryzyka rynkowego *connectedthinking Aktualności MSSF Wyjaśnienie działań IASB* MSSF 7 - dodatek l MSSF 7 - potencjalny wpływ ryzyka rynkowego Potencjalny wpływ ryzyk rynkowych jest jednym z ważniejszych problemów, na jakie

Bardziej szczegółowo

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r.

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE i dla strefy euro Andrzej Raczko Narodowy Bank Polski Strefa euro Strefa euro doświadcza bardzo

Bardziej szczegółowo

Regulamin Transakcji Swap Procentowy

Regulamin Transakcji Swap Procentowy Regulamin Transakcji Swap Procentowy 1. 1. Regulamin Transakcji Swap Procentowy zwany dalej Regulaminem SP określa szczegółowe zasady i tryb zawierania oraz rozliczania Transakcji Swap Procentowy na podstawie

Bardziej szczegółowo

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r.

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. art. 12 ust. 2 Statutu Brzmienie dotychczasowe: 2. Cel Subfunduszu Global Partners Kredyt

Bardziej szczegółowo

Korekta nierównowagi zewnętrznej

Korekta nierównowagi zewnętrznej Wykład 4 Korekta nierównowagi zewnętrznej Plan wykładu 1. System kursu walutowego 2. Korekta przy sztywnym kursie 1. System kursu walutowego W systemie płynnych kursów walutowych cena waluty jest wyznaczona

Bardziej szczegółowo

Struktura terminowa rynku obligacji

Struktura terminowa rynku obligacji Krzywa dochodowości pomaga w inwestowaniu w obligacje Struktura terminowa rynku obligacji Wskazuje, które obligacje są atrakcyjne a których unikać Obrazuje aktualną sytuację na rynku długu i zmiany w czasie

Bardziej szczegółowo

KUKE S.A. Instytucja Skarbu Państwa do zabezpieczania transakcji w kraju i zagranicą. Henryk Czubek, Dyrektor Biura Terenowego w Krakowie

KUKE S.A. Instytucja Skarbu Państwa do zabezpieczania transakcji w kraju i zagranicą. Henryk Czubek, Dyrektor Biura Terenowego w Krakowie KUKE S.A. Instytucja Skarbu Państwa do zabezpieczania transakcji w kraju i zagranicą Henryk Czubek, Dyrektor Biura Terenowego w Krakowie Kim jesteśmy? KUKE jest spółką akcyjną z przeważającym udziałem

Bardziej szczegółowo

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Agenda Bankowość korporacyjna w Polsce na tle krajów

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ

Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ 1 Wpływ polityki pieniężnej na obszar makro i wyceny funduszy obligacji Polityka pieniężna kluczowym narzędziem w walce z recesją Utrzymująca się duża podaż taniego

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Zagregowane wydatki w gospodarce otwartej Jeżeli przyjmiemy, że wydatki krajowe na dobra wytworzone w kraju zależą od poziomu dochodu Y oraz realnej stopy procentowej

Bardziej szczegółowo

Opcje. istota transakcji opcyjnych, rodzaje opcji, czynniki wpływające na wartość opcji (premii).

Opcje. istota transakcji opcyjnych, rodzaje opcji, czynniki wpływające na wartość opcji (premii). Opcje istota transakcji opcyjnych, rodzaje opcji, czynniki wpływające na wartość opcji (premii). 1 Mała powtórka: instrumenty liniowe Takie, w których funkcja wypłaty jest liniowa (np. forward, futures,

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Zarządu X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. z działalności Grupy Kapitałowej za rok obrotowy 2014

Sprawozdanie Zarządu X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. z działalności Grupy Kapitałowej za rok obrotowy 2014 Sprawozdanie Zarządu X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. z działalności Grupy Kapitałowej za rok obrotowy 2014 1 Czynniki Ryzyka i Zagrożenia Jednym z najważniejszych czynników ryzyka, wpływających na zdolność

Bardziej szczegółowo

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów,

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów, WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Podstawy ekonomii KLASA: I TH NUMER PROGRAMU NAUCZANIA: 2305/T-5 T-3,SP/MEN/1997.07.16 L.p. Dział programu 1. Człowiek - konsument -potrafi omówić podstawy ekonomii, - zna

Bardziej szczegółowo

1. Dane uzupełniające o pozycjach bilansu i rachunku wyników z operacji funduszu:

1. Dane uzupełniające o pozycjach bilansu i rachunku wyników z operacji funduszu: DODATKOWE INFORMACJE i OBJAŚNIENIA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 18 GRUDNIA 2003 ROKU DO 31 GRUDNIA 2004 ROKU DWS POLSKA FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO MIESZANEGO STABILNEGO WZROSTU 1. Dane uzupełniające

Bardziej szczegółowo

Problem walutowych instrumentów pochodnych

Problem walutowych instrumentów pochodnych Problem walutowych instrumentów pochodnych (diagnoza, terapia, rekonwalescencja) Dr Andrzej Stopczyński Dyrektor Zrządzający Pionem Nadzoru Bankowego w UKNF 1. Fowardy, swapy, opcje,...? 2. Dlaczego zabezpieczenie

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO IPOPEMA SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 WRZEŚNIA 2012 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO IPOPEMA SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 WRZEŚNIA 2012 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO IPOPEMA SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 WRZEŚNIA 2012 R. Niniejszym, Ipopema Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A., ogłasza

Bardziej szczegółowo

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH ZAŁĄCZNIK NR 1 DO REGULAMINU TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH W ramach Zarządzania, Towarzystwo oferuje następujące Modelowe Strategie Inwestycyjne: 1. Strategia Obligacji: Cel inwestycyjny: celem

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro Spis treści Wstęp Dariusz Rosati.............................................. 11 Część I. Funkcjonowanie strefy euro Rozdział 1. dziesięć lat strefy euro: sukces czy niespełnione nadzieje? Dariusz Rosati........................................

Bardziej szczegółowo

MIROSŁAWA CAPIGA. m #

MIROSŁAWA CAPIGA. m # MIROSŁAWA CAPIGA m # Katowice 2008 SPIS TREŚCI WSTĘP 11 CZĘŚĆ I DWUSZCZEBLOWOŚĆ SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE Rozdział 1 SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO 15 1.1. System bankowy jako element rynkowego systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Autor: Agata Świderska

Autor: Agata Świderska Autor: Agata Świderska Optymalizacja wielokryterialna polega na znalezieniu optymalnego rozwiązania, które jest akceptowalne z punktu widzenia każdego kryterium Kryterium optymalizacyjne jest podstawowym

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer 7 / 2014 Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+48 22) 694 36 00 694 36 04 fax (+48 22) 694 41 77 e-mail: dziennikarze

Bardziej szczegółowo

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji ekonomicznej VII edycja Rok akademicki 2015/2016 Warunki uzyskania zaliczenia

Bardziej szczegółowo

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa maj 2012 r. W co lokować nadwyżki? Aktualne typy inwestycyjne. maj 2012 2 Zarządzanie płynnością PLN Stały

Bardziej szczegółowo

Zbieraj zyski z UniStabilnym Wzrostem! Typy inwestycyjne Union Investment

Zbieraj zyski z UniStabilnym Wzrostem! Typy inwestycyjne Union Investment Zbieraj zyski z UniStabilnym Wzrostem! Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa wrzesień 2012 r. Co ma potencjał zysku? wrzesień 2012 2 Sztandarowy subfundusz dla klientów banków spółdzielczych: UniStabilny

Bardziej szczegółowo

ISTOTA I RODZAJE RYZYKA WALUTOWEGO

ISTOTA I RODZAJE RYZYKA WALUTOWEGO 1 ISTOTA I RODZAJE RYZYKA WALUTOWEGO Rodzaje ryzyka w firmie jest nieodłącznym elementem prowadzenia każdej działalności, spowodowane to jest tym, że zjawiska, które wpływają na dany podmiot są niezależne

Bardziej szczegółowo

Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś i jutro

Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś i jutro Adam Tochmański / Przewodniczący Koalicji na rzecz Obrotu Bezgotówkowego i Mikropłatności, Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego w Narodowym Banku Polskim Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE KONTRAKTÓW CIRS W MECHANIZMIE CURRENCY CARRYTRADES

ZASTOSOWANIE KONTRAKTÓW CIRS W MECHANIZMIE CURRENCY CARRYTRADES Katedra Rynków Kapitałowych Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Jacek Tomaszewski ZASTOSOWANIE KONTRAKTÓW CIRS W MECHANIZMIE CURRENCY CARRYTRADES Rynek kapitałowy, a koniunktura gospodarcza Łódź, 3 4 grudnia

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Płaca minimalna w krajach unii europejskiej Spośród 28 państw członkowskich Unii Europejskiej 21 krajów posiada regulacje dotyczące wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

Certyfikaty Depozytowe. Alternatywa dla tradycyjnych sposobów inwestowania

Certyfikaty Depozytowe. Alternatywa dla tradycyjnych sposobów inwestowania Certyfikaty Depozytowe Alternatywa dla tradycyjnych sposobów inwestowania Spis treści Certyfikaty Depozytowe Cechy Certyfikatów Depozytowych Zalety Certyfikatów Depozytowych Budowa Certyfikatu Depozytowego

Bardziej szczegółowo

Jak zabezpieczyć przedsiębiorstwo przed wahaniami koniunktury?

Jak zabezpieczyć przedsiębiorstwo przed wahaniami koniunktury? Jak zabezpieczyć przedsiębiorstwo przed wahaniami koniunktury? Marek Trocha Agencja Rozwoju Pomorza S.A. portal madeinpomorskie.pl Wstęp Gra symulacyjna Omówienie Przykłady Wnioski Wahania koniunktury

Bardziej szczegółowo

Rynkowy system finansowy Marian Górski

Rynkowy system finansowy Marian Górski Rynkowy system finansowy Marian Górski Podręcznik obejmuje całościową analizę rynkowego systemu finansowego, który wraz z sektorem finansów publicznych tworzy system finansowy gospodarki. Autor podzielił

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Finansowe Subfunduszu SKOK Fundusz Funduszy za okres od 1 stycznia 2010 do 13 lipca 2010 roku. Noty objaśniające

Sprawozdanie Finansowe Subfunduszu SKOK Fundusz Funduszy za okres od 1 stycznia 2010 do 13 lipca 2010 roku. Noty objaśniające Noty objaśniające Nota-1 Polityka Rachunkowości Subfunduszu Sprawozdanie finansowe Subfunduszu na dzień 13 lipca 2010 roku zostało sporządzone na podstawie przepisów ustawy o rachunkowości z dnia 29 września

Bardziej szczegółowo

Futures na Wibor najlepszy sposób zarabiania na stopach. Departament Skarbu, PKO Bank Polski Konferencja Instrumenty Pochodne Warszawa, 28 maja 2014

Futures na Wibor najlepszy sposób zarabiania na stopach. Departament Skarbu, PKO Bank Polski Konferencja Instrumenty Pochodne Warszawa, 28 maja 2014 Futures na Wibor najlepszy sposób zarabiania na stopach Departament Skarbu, PKO Bank Polski Konferencja Instrumenty Pochodne Warszawa, 28 maja 2014 Agenda Wprowadzenie Definicja kontraktu Czynniki wpływające

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy?

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Łukasz Tarnawa Departament Strategii i Analiz Warszawa, 6 listopada 2008 1 Gospodarka globalna kryzys sektora finansowego w gospodarkach

Bardziej szczegółowo

Strategie inwestowania w opcje. Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego

Strategie inwestowania w opcje. Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego Strategie inwestowania w opcje Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego Agenda: Opcje giełdowe Zabezpieczenie portfela Spekulacja Strategie opcyjne 2 Opcje giełdowe 3 Co to jest opcja? OPCJA JAK POLISA Zabezpieczenie

Bardziej szczegółowo

Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz kontraktów CFD

Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz kontraktów CFD Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz Poradnik Inwestora Numer 3 Admiral Markets Sp. z o.o. ul. Aleje Jerozolimskie 133 lok.34 02-304 Warszawa e-mail: Info@admiralmarkets.pl Tel. +48

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 DZIENNIK URZĘDOWY KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 TREŚĆ: Poz.: KOMUNIKATY KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA AGENTÓW FIRM INWESTYCYJNYCH: 27 Komunikat Nr 20 Komisji Egzaminacyjnej

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r.

Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r. Warszawa, dnia 14 września 2015 r. Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r. Miesięczny bilans płatniczy został oszacowany przy wykorzystaniu danych z miesięcznych i kwartalnych sprawozdań polskich podmiotów

Bardziej szczegółowo

Aktualna i przewidywana sytuacja na rynku walut

Aktualna i przewidywana sytuacja na rynku walut Aktualna i przewidywana sytuacja na rynku walut Piotr Popławski, Analityk walutowy Banku BGŻ Warszawa, 19 września 214 r. Kluczowe czynniki kształtujące kurs walutowy: Krajowe i zagraniczne stopy procentowe

Bardziej szczegółowo