10.Chemia roztworów. Irena Zubel Wydział Elektroniki Mikrosystemów i Fotoniki Politechnika Wrocławska (na prawach rękopisu)

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "10.Chemia roztworów. Irena Zubel Wydział Elektroniki Mikrosystemów i Fotoniki Politechnika Wrocławska (na prawach rękopisu)"

Transkrypt

1 10.Chemia roztworów Irena Zubel Wydział Elektroniki Mikrosystemów i Fotoniki Politechnika Wrocławska (na prawach rękopisu)

2 Klasyfikacja roztworów Roztworem nazywamy jednorodny układ, złoŝony z rozpuszczalnika i fazy rozpuszczonej. Roztwór układ dyspersyjny, złoŝony z fazy dyspersyjnej (rozpuszczalnika) i fazy zdyspergowanej (substancji rozpuszczonej) Układy homogeniczne Układy heterogeniczne roztwory właściwe roztwory koloidalne zawiesiny, emulsje Φ < 1nm 1nm <Φ <200nm Φ > 200nm Roztwory wodne i niewodne Roztwory elektrolitów i nieelektrolitów zole-ciecz+ subst. stała aerozole gaz+ subst. stała lub ciecz

3 Roztwory właściwe. Proces rozpuszczania. Rozdrobnienie substancji rozpuszczonej: Φ < 1nm Rozpuszczalniki: woda, alkohol, aceton Roztwory występują: w fazie stałej, w fazie ciekłej, w fazie gazowej Zajmiemy się roztworami ciekłymi, wodnymi. Roztwory wodne: roztwory elektrolitów substancja rozpuszczona w postaci jonów roztwory nieelektrolitów substancja rozpuszczona to cząsteczki elektrycznie obojętne (związki organiczne, tlenki i wodorki nie reagujące z wodą) Rozpuszczanie: Etap I - proces endotermiczny (-C I ): - pokonanie sił spójności między cząsteczkami substancji rozpuszczanej, - pokonanie sił spójności między cząsteczkami rozpuszczalnika. Etap II - proces egzotermiczny (+C II ): Solwatacja przyłączanie polarnych cząsteczek rozpuszczalnika do jonów lub cząsteczek substancji rozpuszczonej Hydratacja solwatacja w roztworach wodnych

4 Roztwory właściwe. Proces rozpuszczania. Rozpuszczanie kryształów o wiązaniach jonowych Oddziaływania między jonami w ośrodku o przenikalności dielektrycznej ε r : Q1 Q2 F = 2 4 r πε 0ε r Woda: ε r = 80 (25 C) Alkohol: ε r =26 Benzen: ε r =2,3 Rozpuszczanie substancji o wiązaniach kowalencyjnych proces egzotermiczny -C I +C II > 0 cząsteczka HCl (gaz) - stadium pośrednie - roztwór

5 Rozpuszczania, roztwarzanie, równowaga. Rozpuszczanie jest procesem odwracalnym, moŝna odzyskać rozpuszczoną substancję przez odparowanie rozpuszczalnika. Rozpuszczalność ciał stałych na ogół wzrasta z temperaturą, rozpuszczalność gazów maleje z temperaturą. Roztwarzanie - przejście substancji stałej do roztworu w wyniku reakcji chemicznej, zwykle nie jest procesem odwracalnym, np. Na+H 2 O=NaOH+½ H 2 Rozpuszczalność masa substancji rozpuszczonej (wyraŝona w gramach), rozpuszczona w 100 g rozpuszczalnika (T,p=const.), potrzebna do utworzenia roztworu nasyconego. Roztwór nasycony roztwór zawierający maksymalną ilość substancji rozpuszczonej (dla T i p = const.) - stan równowagi dynamicznej miedzy szybkością rozpuszczania i szybkością wydzielania się substancji rozpuszczonej. Roztwór przesycony roztwór zawierający nadmiar substancji rozpuszczonej, która nie krystalizuje z powodu braku zarodków krystalizacji (równowaga pozorna)

6 Rozpuszczania, krystalizacja Rozpuszczalność = f(t) Rozpuszczalność + krystalizacja krzywa a rozpuszczalność krzywa b maksymalne przesycenie równowaga pozorna między a i b OA- ochładzanie roztworu nienasyconego A- stan nasycenia AB przesycenie (zamiast AC) B maksymalne przesycenie

7 StęŜenie roztworów StęŜenie roztworu stosunek ilości substancji rozpuszczonej do ilości rozpuszczalnika lub roztworu StęŜenie procentowe masowe C p = m m s r 100% = m s ms + m rozp. 100% m s masa subst. rozpuszczonej, [g], [kg] m r masa roztworu [g], [kg] m rozp. masa rozpuszczalnika, [g], [kg] StęŜenie procentowe objętościowe V s obj. subst. rozpuszczonej [cm 3 ],[dcm 3 ] Vs Vs V r obj. roztworu [cm 3 ], [dcm 3 ] C p = 100% = 100% V rozp. obj rozpuszczalnika [cm 3 ], [dcm 3 ] V r V s + V rozp. StęŜenie molowe C M n = V s r = ms M V s r [ mol / 3 dcm ] m s masa subst. rozpuszczonej [g] n s liczba moli subst. rozpuszczonej [mol] V r obj. roztworu [dcm 3 ] M s masa molowa subst. rozpuszczonej [g/mol]

8 StęŜenie roztworów StęŜenie molarne C m = n m s r = ms M m StęŜenie normalne C N = n V G r s s ms = G V Ułamek molowy X X A B = = n n A A na + n nb + n B B r r [ mol / kg] [ wal / 3 dcm X A + X B ] =1 m s masa subst. rozpuszczonej, [g] n s liczba moli subst. rozpuszczonej, [mol] m r masa rozpuszczalnika, [kg] M s masa molowa subst. rozpuszczonej, [g/mol] m s masa subst. rozpuszczonej [g] n G liczba gramorównowaŝników subst. rozpuszczonej [wal] V r obj. roztworu [dcm 3 ] G s gramorównowaŝnik subst. rozpuszczonej [g/wal] X A względna zawartość substancji A X B względna zawartość substancji B n A liczba moli substancji A n B liczba moli substancji B

9 Parametry charakteryzujące roztwory. 1. PręŜność par nad roztworem 2. Temperatura wrzenia i krzepnięcia 3. Dyfuzja w roztworach 4. Osmoza 5. Dysocjacja elektrolityczna 6. Aktywność jonów 7. Stała dysocjacji elektrolitycznej 8. Hydroliza 9. Rozpuszczalność

10 Roztwór rozpuszczalnik. PręŜność par nad roztworem. Prawo Raoulta pręŝność pary nasyconej nad roztworem nielotnej substancji jest mniejsza niŝ nad czystym rozpuszczalnikiem. Względne obniŝenie pręŝności pary nad roztworem jest równe ułamkowi molowemu substancji rozpuszczonej. P P n 0 ciśnienie pary czystego rozpuszczalnika = = x P - ciśnienie cząstkowe rozpuszczalnika nad P0 n + N roztworem X ułamek molowy substancji rozpuszczonej P = P 0 -P n liczba moli substancji rozpuszczonej N liczba moli rozpuszczalnika P < P 0 rozpuszczalnik roztwór roztwór rozpuszczalnik Samorzutne przechodzenie rozpuszczalnika do roztworu

11 Temperatura wrzenia i krzepnięcia. Konsekwencja zmiany pręŝności par nad roztworem jest wzrost temperatury wrzenia i obniŝenie temperatur krzepnięcia roztworów w stosunku do czystego rozpuszczalnika. 1 pręŝność pary czystej wody 2 pręŝność pary nad roztworem T k obniŝenie temperatury krzepnięcia roztworu T e podwyŝszenie temperatury wrzenia roztworu ciśnienie atmosferyczne Diagram fazowy wody i roztworu

12 Temperatura wrzenia i krzepnięcia. ObniŜenie temperatury wrzenia i podwyŝszenia temperatury krzepnięcia są wprost proporcjonalne do ilości substancji rozpuszczonej w danej ilości wagowej rozpuszczalnika (do stęŝenia molarnego roztworu) T k = E k C m T k = E k T e = E e C m T e = E e ms M m s ms M m s r r m s masa subst. rozpuszczonej, [g] C m stęŝenie molarne roztworu [mol/kg] m r masa rozpuszczalnika, [kg] M s masa molowa subst. rozpuszczonej, [g/mol] E k stała krioskopowa rozpuszczalnika, molowe obniŝenie temperatury krzepnięcia -zmiana temp. krzepnięcia, spowodowana dodaniem 1 mola substancji do1 kg rozpuszczalnika E e stała ebulioskopwa rozpuszczalnika, molowe podwyŝszenie temperatury wrzenia -zmiana temp. wrzenia, spowodowana dodaniem 1 mola substancji do1 kg rozpuszczalnika

13 Stałe krioskopowe i ebulioskopowe niektórych rozpuszczalników

14 Dyfuzja w roztworach Dyfuzja - rozprzestrzenianie się cząsteczek substancji stałych, ciekłych lub gazowych, wywołane nieustannym ruchem cząsteczek Dyfuzja na granicy ciecz- ciecz Szybkość dyfuzji (prawo Ficka): V V = D S = dn dt dc dx dc róŝnica stęŝeń substancji w dwóch warstwach cieczy odległych o dx S przekrój warstwy, przez która zachodzi dyfuzja D współczynnik dyfuzji dn/dt zmiana liczby moli substancji dyfundującej w jednostce czasu przez pow. S

15 Osmoza Osmoza - jednostronna dyfuzja rozpuszczalnika przez błonę półprzepuszczalną Małe cząsteczki wody przechodzą do roztworu, gdzie stęŝenie wody jest mniejsze. Błona nie przepuszcza duŝych cząsteczek substancji rozpuszczonej. Ciśnienie osmotyczne jeŝeli osmoza zachodzi w zamkniętym naczyniu (prawo van t Hoffa): Π = c R T roztwór C stęŝenie molowe roztworu [mol/dcm 3 ] woda R stała gazowa T - temperatura [K] błona półprzepuszczalna Osmometr

16 Dysocjacja elektrolityczna Dysocjacja elektrolityczna proces rozpadu substancji na jony pod wpływem rozpuszczalnika Elektrolity substancje, które podczas rozpuszczania rozpadają się na jony W wodzie najlepiej dysocjują substancje o wiązaniach jonowych i kowalencyjnych spolaryzowanych. wiązania kowalencyjne wiązania jonowe

17 Dysocjacja elektrolityczna Schemat dysocjacji: AB A + + B - lub A n B m na m+ + mb n+ Przykłady: HNO 3 H + + NO 3 Mg(OH) 2 Mg OH - Stopień dysocjacji stosunek liczby cząsteczek N (moli cząsteczek n) rozpadających się na jony do ogólnej liczby cząsteczek (moli cząsteczek) wprowadzonych do roztworu α = N zd N 0 lub n α = zd n 0 100% 0 < α <1 0 % < α < 100% Ca 3 (PO 4 ) 2 3Ca PO 4 3- W roztworze panuje równowaga między cząsteczkami niezdysocjowanymi i jonami. Stopień dysocjacji zaleŝy od: rodzaju elektrolitu stęŝenia roztworu (wzrasta z rozcieńczeniem roztworu) temperatury (wzrasta ze wzrostem temperatury obecności innych substancji w roztworze

18 Dysocjacja elektrolityczna. Moc elektrolitów Elektrolity mocne (α 100%): część kwasów nieorganicznych, np. HCl, HBr, HI, H 2 SO 4, HNO 3, HClO 4, wodorotlenki litowców i berylowców (z wyjątkiem Be(OH) 2 i Mg(OH) 2 ), prawie wszystkie rozpuszczalne sole (wyjątek: niektóre sole rtęci, kadmu i cynku). Elektrolity słabe (α = kilka%): część kwasów nieorganicznych, np. H 2 S, HCN, H 2 CO 3, H 2 SO 3, H 3 BO 3, część wodorotlenków nieorganicznych, np. NH 4 OH, większość wodorotlenków metali II- i III- wartościowych, większość kwasów organicznych, np. CH 3 COOH, HCOOH. Elektrolity średniej mocy: H 3 PO 4, H 3 AsO 4, Mg(OH) 2.

19 Aktywność jonów Mocne elektrolity są dobrymi przewodnikami prądu. Przepływ prądu związany jest z przepływem masy (jonów) Elektrolity nazywane są przewodnikami elektryczności drugiego rodzaju. Przewodnictwo maleje ze wzrostem stęŝenia (α < 100%) oddziaływanie elektrostatyczne między jonami róŝnoimiennymi. Aktywność jonów: a = f C f - współczynnik aktywności C- stęŝenie roztworu. a wyznaczane jest doświadczalnie na podstawie przewodnictwa (a < α, f <1). f=1 dla roztworów o nieskończenie wielkim rozcieńczeniu. Stopień dysocjacji elektrolitów mocnych zaleŝy od stęŝenia roztworu. α = 1 dla roztworów o duŝym rozcieńczeniu.

20 Stała dysocjacji elektrolitycznej W słabych elektrolitach występuje równowaga miedzy cząsteczkami niezdysocjowanymi i jonami. Jest to równowaga dynamiczna, reakcja dysocjacji zachodzi w obie strony: HNO 2 H + + NO 2- Mg(OH) 2 Mg + + 2OH - Miarą mocy słabych elektrolitów jest stała równowagi reakcji dysocjacji. Stała dysocjacji stosunek iloczynu stęŝeń jonów do stęŝenia cząsteczek niezdysocjowanych K HNO [ H + ] [ NO = 2 [ HNO ] 2 2 ] K Mg 2 [ Mg + ] [ OH ] ( OH ) = 2 [ Mg( OH ) ] 2 2 Stała K jest charakterystyczna dla danego elektrolitu, nie zaleŝy od stęŝenia elektrolitu (nie wyznacza się dla mocnych elektrolitów), jej wartość rośnie ze wzrostem temperatury.

21 Stała dysocjacji elektrolitycznej Dysocjacja wielostopniowa (np. H 2 CO 3, H 3 PO 4, Fe(OH) 2 ): Etap I. H 2 CO 3 H + + HCO 3 - K 1 =4, Etap II. HCO 3- H + + CO 3 - K 2 =4, Dysocjacja w kolejnych etapach słabnie: K1>K2>K3 Elektrolity słabe: K< 10-4 Elektrolity średniej mocy: 10-4 <K<10-2 Elektrolity mocne: K>1 (nie określa się stałej dysocjacji) H 2 SO 3 K1 = 1, K2 = 6, H 2 SO 4 K1 = ok K2 = 1, HF K = 6, HNO 3 K = 25 H 3 PO 4 K1 = 7, K2 = 6, K3 = 1, Al(OH) 3 K3 = 1, AgOH K = 1, NH3 (aq) K = 1, Cu(OH) 2 K2 = 1, Fe(OH) 2 K2 = 1, Fe(OH) 3 K2 = 1, K3 = 1, Mg(OH) 2 K2 = 2,5 10-3

22 Stała dysocjacji elektrolitycznej Ogólny przypadek dysocjacji wielostopniowej: Etap I: A + B C + D Etap II: C + D E + F Reakcja sumaryczna: [ C][ D] K 1 = [ A][ B] A + B E + F K = K 1 K 2 K = K 1 =4,5 10-7, K 2 =4, , K = Przypadek ogólny: aa + bb cc + dd 2 [ E][ F] [ C][ D] K = [ C] [ A] c a [ D] [ B] d b Prawo działania mas C. M. Guldberga, P. Waagego

23 Prawo rozcieńczeń Ostwalda Prawo rozcieńczeń dotyczy słabych elektrolitów, dysocjujących na jeden jon dodatni i jeden ujemny. Stopień dysocjacji : α = n zd n 0 n 0 = c stęŝenie molowe roztworu n zd = α c α << 1 K αc αc = (1 α) c 2 α c 2 = α 1 α c α = Prawo rozcieńczeń Ostwalda zaleŝność stopnia dysocjacji słabego elektrolitu od stęŝenia roztworu: stopień dysocjacji słabych elektrolitów wzrasta wraz ze wzrostem rozcieńczenia roztworu, wszystkie roztwory o skrajnie małym rozcieńczeniu są zdysocjowane całkowicie, im większa wartość stałej dysocjacji, tym większa wartość stopnia dysocjacji i tym mocniejszy elektrolit. K c

24 Teoria kwasów i zasad. Teoria jonowa Arrheniusa Teoria Arrheniusa dotyczy roztworów wodnych i rozpadu substancji na jony pod wpływem cząsteczek wody. Kwas - związek odszczepiający w roztworach wodnych jony wodorowe H + HA = H + + A - Zasada - związek odszczepiający w roztworach wodnych jony wodorotlenowe OH - MOH = M + + OH - Na podstawie tej teorii nie da się wyjaśnić, dlaczego: w roztworach wodnych nie występują swobodne protony H + lecz hydrony H 3 O + (jony hydronowe), amoniak NH 3 rozpuszczony w wodzie ma właściwości zasadowe, niektóre sole nie zawierające jonu wodorowego zachowują się w roztworze wodnym jak kwasy (AsCl 3, Fe(NO 3 ) 3 ), sole takie jak Na 2 S, KCN nie zawierające w cząsteczce jonu OH - wykazują odczyn zasadowy, i wiele innych.

25 Teoria kwasów i zasad. Teoria protonowa Brönsteda i Lowry ego Podstawą definicji kwasu jest zdolność przechodzenia protonu od cząsteczki kwasu do cząsteczki wody (rozpuszczalnika). Kwasem jest donor protonów Zasadą jest akceptor protonów HCl + H 2 O H 3 O + +Cl - NH 3 + H 2 O NH 4+ +OH - kwas zasada kwas zasada zasada kwas zasada kwas Dysocjacja to chemiczna reakcja z rozpuszczalnikiem, który moŝe spełniać role kwasu lub zasady. Woda jest rozpuszczalnikiem amfoterycznym. Powstają sprzęŝone pary kwas-zasada: HCl - Cl -, H 2 O H 3 O +, NH 3 NH 4+. Proces dysocjacji polega na współdziałaniu kwasu z zasadą i wytworzeniu sprzęŝonej z nim nowej zasady i nowego kwasu. Przejście protonu zaleŝy nie tylko od zdolności kwasu do oddawania protonu, lecz równieŝ od zdolności zasady do jego przyjmowania. Moc kwasów moŝna porównywać jedynie w stosunku do tej samej zasady (rozpuszczalnika)

26 Teoria kwasów i zasad. Teoria Lewisa Zasadą jest kaŝdy donor pary elektronowej (związek posiadający wolną parę el.) Kwasem jest akceptor pary elektronowej (substancja przyjmująca parę elektronową z utworzeniem wiązania koordynacyjnego) Kwasem jest więc proton H + (w poprzednich teoriach: HCl, HNO 3 ),cząsteczka BF 3, jon Co 3+ (jon przyłączający ligandy). Zasadą jest cząsteczka NH 3, posiadająca wolną parę elektronową, jon F - H.. H : N : H + H + H +.. H : N : H H F.. F : B F + F - F -.. F : B : F F zasada kwas kwas kwas zasada zasada Teoria Arrheniusa jest szczególnym przypadkiem uogólnionych teorii kwasów i zasad.

27 Rozpuszczalność i iloczyn rozpuszczalności Iloczyn rozpuszczalności określa się dla roztworów nasyconych, pozostających w równowadze z nadmiarem substancji rozpuszczanej. Dla substancji słabo rozpuszczalnej, dysocjującej na jony, ustala się równowaga: M x A y (s) xm y+ + ya x- Stała dysocjacji: K M x A ( s) y = y+ [ M ] [ M x [ A A ] x y x ( s) ] y prawo działania mas Stałą dysocjacji moŝna zastąpić wyraŝeniem: L y+ x x y M A s [ M ] [ A ] x y ( ) = iloczyn rozpuszczalności poniewaŝ [M x A y ] (s) = const. - stęŝenie substancji w fazie stałej Iloczyn rozpuszczalności - iloczyn stęŝeń jonów trudno rozpuszczalnego elektrolitu w jego roztworze nasyconym. Jest on miarą rozpuszczalności substancji w danej temperaturze.

28 Rozpuszczalność i iloczyn rozpuszczalności Przykłady CaSO 4 Ca + + SO 2-4 L BaSO4 = [Ca 2+] [SO 2-4 ] L = 9, AgCl Ag + + Cl - L AgCl = [Ag + ] [Cl - ] L=1, Ag 2 S 2Ag + +S 2- L Ag2S = [Ag + ] 2 [S 2- ] L=6, Na podstawie L moŝemy obliczyć rozpuszczalność związku w mol/litr lub w g/100ml: L Ag2S = [Ag + ] 2 [S 2- ] = (2x) 2 x = 4x 3 x- stęŝenie jonów S L x = [mol/litr] x M/10 [g/100ml] M masa molowa Ag 2 S JeŜeli: [Ag + ] 2 [S 2- ] < L roztwór nienasycony [Ag + ] 2 [S 2- ] =L - roztwór nasycony [Ag + ] 2 [S 2- ] > L z roztworu wytrąca się osad

29 Podsumowanie

30 Dysocjacja wody, ph roztworów Woda jest słabym elektrolitem H 2 O H + + OH - lub H 2 O H 3 O + + OH - Stała dysocjacji: K H 2 O + [ H ] [ OH = [ H O] 2 ] = 1, [H 2 O]=55,55 mol/dm 3 (1000g = n M H2O M H2O =18g/mol) Iloczyn jonowy wody: L H2O = [H + ] [OH - ] =10-14 [H + ] = [OH - ] =10-7 mol/dm 3 [H + ] =10-7 mol/dm 3 - roztwór obojętny [H + ] > 10-7 mol/dm 3 - roztwór kwaśny [H + ]< 10-7 mol/dm 3 - roztwór zasadowy

31 ph roztworów ph (współczynnik Sörensena) ujemny logarytm ze stęŝenia jonów wodorowych ph = -log [H + ] ph =7 ph <7 ph >7 - roztwór obojętny - roztwór kwaśny - roztwór zasadowy StęŜenie rzeczywistych elektrolitów: Cj = f C M α n Przykład: H 2 SO 4 2H + + SO 4 - C M =0,005; α =1, f = 1, n=2 [H + ] = 0, = 10-2 mol/cm 3 ph = 2 C M stęŝenie molowe α - stopień dysocjacji n - liczba jonów powstających z jednej cząsteczki elektrolitu f współczynnik aktywności jonów

32 Podsumowanie

33 Roztwory buforowe Bufory mieszaniny mające zdolność przeciwdziałania zmianom ph. Składają się ze słabych kwasów lub słabych zasad i ich soli. Bufor amonowy: NH 4 OH (NH 3 H 2 O) -słaba zasada NH 4 Cl - sól tej zasady i mocnego kwasu NH 4 Cl NH 4+ + Cl - protonodawca NH 3 + H 2 O NH 4+ +OH - protonodawca reaguje z dodawana zasadą: NH 4+ + OH - NH 4 OH protonobiorca reaguje z dodawanym kwasem: protonobiorca NH 3 + H + NH 4 + ph roztworu nie ulega zmianom Mieszaniną buforowa jest kaŝdy układ zawierający protonodawcę i protonobiorcę.

34 Wskaźniki kwasowo - zasadowe Wskaźniki (indykatory) słabo zdysocjowane kwasy lub zasady organiczne, których jony wykazują odmienne zabarwienie niŝ niezdysocjowane cząsteczki. Np. fenoloftaleina: niezdysocjowane cząsteczki są bezbarwne, aniony R - są malinowe. HR H + + R - r. bezbarwny r. malinowy K HR [ H + ] [ R = [ HR] - po dodaniu kwasu H + - reakcja przebiega w lewo roztwór jest bezbarwny, -po dodaniu zasady reakcja przebiega w prawo roztwór malinowy Gdy w roztworze jest 50% cząsteczek zdysocjowanych pojawia się barwa pośrednia. KaŜdy wskaźnik ma określony zakres ph, w którym następuje zmiana barwy. ]

35 Wskaźniki kwasowo - zasadowe

36 Reakcje w roztworach wodnych Reakcje jonowe reakcje zachodzące w wodnych roztworach elektrolitów 1.Reakcje miedzy jonami i cząsteczkami (wody) - hydroliza soli sól + woda hydroliza zobojętnienie kwas + zasada Hydrolizie ulegają tylko te sole, których jony maja zdolność przyjmowania lub oddawania protonów w środowisku wodnym: sole słabych kwasów i mocnych zasad sole mocnych kwasów i słabych zasad sole słabych kwasów i słabych zasad Sole mocnych kwasów i mocnych zasad nie hydrolizują 2.Reakcje między jonami - powstaje substancja słabo zdysocjowana - zachodzą reakcje zobojętnienia - powstaje substancja trudno rozpuszczalna 3.Reakcje między jonami i atomami - wypieranie wodoru z kwasów

37 1.Hydroliza soli Hydroliza soli mocnych kwasów i słabych zasad, np. NH 4 Cl ( NH 4 OH i HCl) NH 4 Cl + H 2 O = NH 4 OH + H + + Cl - NH 4+ + Cl - + H 2 O = NH 4 OH +H + + Cl - NH 4 + +H 2 O = NH 4 OH + H + Powstaje słaba zasada (w niewielkim stopniu zdysocjowana na jony), odczyn roztworu jest kwaśny (ph<7) Hydroliza soli słabych kwasów i mocnych zasad, np. CH 3 COONa CH 3 CONa + H 2 O = CH 3 COOH + Na + + OH - CH 3 COO - + Na + + H 2 O = CH 3 COOH + Na + + OH - CH 3 COO - + H 2 O = CH 3 COOH + OH - Powstaje słaby kwas, odczyn otrzymanego roztworu jest zasadowy (ph > 7). Hydroliza soli słabych kwasów i słabych zasad, np. CH 3 COONH 4 CH 3 COONH 4 + H 2 O = CH 3 COOH + NH 4 OH Powstaje słaby kwas i słaba zasada. Odczyn moŝe być lekko kwasowy lub lekko zasadowy lub obojętny, w zaleŝności od tego, jaka jest moc utworzonych w wyniku hydrolizy kwasu i zasady.

38 2.Reakcje między jonami Zachodzą wówczas, gdy w wyniku reakcji powstaje: a) substancja słabo zdysocjowana b) substancja trudno rozpuszczalna a) NH 4 Cl + NaOH +NH 4 OH + NaCl NH 4+ + Cl - + Na + +OH - = NH 4 OH + Na + + Cl - NH 4+ +OH - = NH 4 OH Reakcja zobojętnienia HCl + NaOH = NaCl + H 2 O H + + Cl - + Na + + OH - = H 2 O + Na + + Cl - H + + OH - = H 2 O b) HCl + AgNO 3 = AgCl +HNO 3 H + + Cl - + Ag + + NO 3- = AgCl + H + + NO 3 - Ag + + Cl - = AgCl

39 3.Reakcje między jonami i atomami Metale zwykle oddają elektrony - występują jako jony dodatnie. Fe + O 2 FeO 2 - reakcje redox Fe 0 Fe 2+ +2e -utlenianie 2O 0 +2e 2O 2- - redukcja Zn + Cu 2+ + SO 2-4? Zn + 2H + + SO 2-4? Cu + Zn Cl -? Cu + 2H + + 2Cl -? Doświadczenie: M s M aq n+ +ne Na przebieg reakcji wpływa: 1. Energia sieci 2. Energia hydratacji

40 3.Reakcje między jonami i atomami Aby określić kierunek przebiegu tej reakcji naleŝy określić potencjał na granicy roztwór elektroda. Potencjał ten wyznacza się względem standardowego półogniwa wodorowego. Standardowy potencjał metalu E 0 to róŝnica potencjałów między półogniwem z rozpatrywanego metalu a standardowym ogniwem wodorowym Metale uporządkowane według wzrastającego potencjału standardowego stanowią szereg napięciowy metali. W szeregu tym potencjał standardowy wodoru wynosi 0 (E 0 = 0) Metale o potencjale ujemnym są mniej szlachetne od wodoru i będą wypierać wodór z roztworu (będą się rozpuszczać w kwasach): Me + nh + Me n+ + n/2 H 2 Metale szlachetne (o potencjale dodatnim) nie rozpuszczają się w kwasach.

41 3.Reakcje między jonami i atomami JeŜeli do roztworu jonów jednego metalu zanurzymy płytkę z drugiego metalu, to wymiana jonów zajdzie wtedy, gdy do roztworu jonów metalu bardziej szlachetnego zanurzymy metal mniej szlachetny.

Równowagi w roztworach wodnych

Równowagi w roztworach wodnych Równowagi w roztworach wodnych V 1 A + B = C + D V 2 Szybkości reakcji: v 1 = k 1 c A c B v 2 = k 2 c C c D ogólnie Roztwory, rozpuszczalność, rodzaje stężeń, iloczyn rozpuszczalności Reakcje dysocjacji

Bardziej szczegółowo

RÓWNOWAGI W ROZTWORACH ELEKTROLITÓW

RÓWNOWAGI W ROZTWORACH ELEKTROLITÓW RÓWNOWAGI W ROZTWORACH ELETROLITÓW Opracowanie: dr Jadwiga Zawada, dr inż. rystyna Moskwa, mgr Magdalena Bisztyga 1. Dysocjacja elektrolityczna Substancje, które podczas rozpuszczania w wodzie (lub innych

Bardziej szczegółowo

WARSZTATY olimpijskie. Co już było: Atomy i elektrony Cząsteczki i wiązania Stechiometria Gazy, termochemia Równowaga chemiczna Kinetyka

WARSZTATY olimpijskie. Co już było: Atomy i elektrony Cząsteczki i wiązania Stechiometria Gazy, termochemia Równowaga chemiczna Kinetyka WARSZTATY olimpijskie Co już było: Atomy i elektrony Cząsteczki i wiązania Stechiometria Gazy, termochemia Równowaga chemiczna inetyka WARSZTATY olimpijskie Co będzie: Data Co robimy 1 XII 2016 wasy i

Bardziej szczegółowo

- w nawiasach kwadratowych stężenia molowe.

- w nawiasach kwadratowych stężenia molowe. Cz. VII Dysocjacja jonowa, moc elektrolitów, prawo rozcieńczeń Ostwalda i ph roztworów. 1. Pojęcia i definicja. Dysocjacja elektroniczna (jonowa) to samorzutny rozpad substancji na jony w wodzie lub innych

Bardziej szczegółowo

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria Środowiska w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracowała: mgr

Bardziej szczegółowo

Temat 7. Równowagi jonowe w roztworach słabych elektrolitów, stała dysocjacji, ph

Temat 7. Równowagi jonowe w roztworach słabych elektrolitów, stała dysocjacji, ph Temat 7. Równowagi jonowe w roztworach słabych elektrolitów, stała dysocjacji, ph Dysocjacja elektrolitów W drugiej połowie XIX wieku szwedzki chemik S.A. Arrhenius doświadczalnie udowodnił, że substancje

Bardziej szczegółowo

Kwas HA i odpowiadająca mu zasada A stanowią sprzężoną parę (podobnie zasada B i kwas BH + ):

Kwas HA i odpowiadająca mu zasada A stanowią sprzężoną parę (podobnie zasada B i kwas BH + ): Spis treści 1 Kwasy i zasady 2 Rola rozpuszczalnika 3 Dysocjacja wody 4 Słabe kwasy i zasady 5 Skala ph 6 Oblicznie ph słabego kwasu 7 Obliczanie ph słabej zasady 8 Przykłady obliczeń 81 Zadanie 1 811

Bardziej szczegółowo

Obliczenia chemiczne. Zakład Chemii Medycznej Pomorski Uniwersytet Medyczny

Obliczenia chemiczne. Zakład Chemii Medycznej Pomorski Uniwersytet Medyczny Obliczenia chemiczne Zakład Chemii Medycznej Pomorski Uniwersytet Medyczny 1 STĘŻENIA ROZTWORÓW Stężenia procentowe Procent masowo-masowy (wagowo-wagowy) (% m/m) (% w/w) liczba gramów substancji rozpuszczonej

Bardziej szczegółowo

Równowaga kwasowo-zasadowa

Równowaga kwasowo-zasadowa Równowaga kwasowo-zasadowa Elektrolity - substancje, które rozpuszczając się w wodzie lub innych rozpuszczalnikach rozpadają się na jony dodatnie i ujemne, czyli ulegają dysocjacji elektrolitycznej Stopień

Bardziej szczegółowo

Opracowanie: dr Jadwiga Zawada, dr inż. Krystyna Moskwa

Opracowanie: dr Jadwiga Zawada, dr inż. Krystyna Moskwa RÓWNOWAGI W ROZTWORACH ELEKTROLITÓW Opracowanie: dr Jadwiga Zawada, dr inż. Krystyna Moskwa CZĘŚĆ TEORETYCZNA 1. Dysocjacja elektrolityczna Substancje, które podczas rozpuszczania w wodzie (lub innych

Bardziej szczegółowo

Chemia - B udownictwo WS TiP

Chemia - B udownictwo WS TiP Chemia - B udownictwo WS TiP dysocjacja elektrolityczna, reakcje w roztworach wodnych, ph wykład nr 2b Teoria dys ocjacji jonowej Elektrolity i nieelektrolity Wpływ polarnej budowy cząsteczki wody na proces

Bardziej szczegółowo

Reakcje chemiczne. Typ reakcji Schemat Przykłady Reakcja syntezy

Reakcje chemiczne. Typ reakcji Schemat Przykłady Reakcja syntezy Reakcje chemiczne Literatura: L. Jones, P. Atkins Chemia ogólna. Cząsteczki, materia, reakcje. Lesław Huppenthal, Alicja Kościelecka, Zbigniew Wojtczak Chemia ogólna i analityczna dla studentów biologii.

Bardziej szczegółowo

dla której jest spełniony warunek równowagi: [H + ] [X ] / [HX] = K

dla której jest spełniony warunek równowagi: [H + ] [X ] / [HX] = K RÓWNOWAGI W ROZTWORACH Szwedzki chemik Svante Arrhenius w 1887 roku jako pierwszy wykazał, że procesowi rozpuszczania wielu substancji towarzyszy dysocjacja, czyli rozpad cząsteczek na jony naładowane

Bardziej szczegółowo

Chemia - laboratorium

Chemia - laboratorium Chemia - laboratorium Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska Studia stacjonarne, Rok I, Semestr zimowy 2013/14 Dr hab. inż. Tomasz Brylewski e-mail: brylew@agh.edu.pl tel. 12-617-5229 Katedra

Bardziej szczegółowo

Równowagi w roztworach wodnych (I) Zakład Chemii Medycznej PUM

Równowagi w roztworach wodnych (I) Zakład Chemii Medycznej PUM Równowagi w roztworach wodnych (I) Zakład Chemii Medycznej PUM Dysocjacja elektorolityczna Elektrolity rozpuszczając się w wodzie lub innych rozpuszczalnikach polarnych rozpadają się na jony dodatnie i

Bardziej szczegółowo

relacje ilościowe ( masowe,objętościowe i molowe ) dotyczące połączeń 1. pierwiastków w związkach chemicznych 2. związków chemicznych w reakcjach

relacje ilościowe ( masowe,objętościowe i molowe ) dotyczące połączeń 1. pierwiastków w związkach chemicznych 2. związków chemicznych w reakcjach 1 STECHIOMETRIA INTERPRETACJA ILOŚCIOWA ZJAWISK CHEMICZNYCH relacje ilościowe ( masowe,objętościowe i molowe ) dotyczące połączeń 1. pierwiastków w związkach chemicznych 2. związków chemicznych w reakcjach

Bardziej szczegółowo

roztwory elektrolitów KWASY i ZASADY

roztwory elektrolitów KWASY i ZASADY roztwory elektrolitów KWASY i ZASADY nieelektrolit słaby elektrolit mocny elektrolit Przewodnictwo właściwe elektrolitów < 10-2 Ω -1 m -1 dla metali 10 6-10 8 Ω -1 m -1 Pomiar przewodnictwa elektrycznego

Bardziej szczegółowo

W rozdziale tym omówione będą reakcje związków nieorganicznych w których pierwiastki nie zmieniają stopni utlenienia. Do reakcji tego typu należą:

W rozdziale tym omówione będą reakcje związków nieorganicznych w których pierwiastki nie zmieniają stopni utlenienia. Do reakcji tego typu należą: 221 Reakcje w roztworach Wiele reakcji chemicznych przebiega w roztworach. Jeżeli są to wodne roztwory elektrolitów wtedy faktycznie reagują między sobą jony. Wśród wielu reakcji chemicznych zachodzących

Bardziej szczegółowo

KONDUKTOMETRIA. Konduktometria. Przewodnictwo elektrolityczne. Przewodnictwo elektrolityczne zaleŝy od:

KONDUKTOMETRIA. Konduktometria. Przewodnictwo elektrolityczne. Przewodnictwo elektrolityczne zaleŝy od: KONDUKTOMETRIA Konduktometria Metoda elektroanalityczna oparta na pomiarze przewodnictwa elektrolitycznego, którego wartość ulega zmianie wraz ze zmianą stęŝenia jonów zawartych w roztworze. Przewodnictwo

Bardziej szczegółowo

Podstawy termodynamiki.

Podstawy termodynamiki. Podstawy termodynamiki. Termodynamika opisuje ogólne prawa przemian energetycznych w układach makroskopowych. Określa kierunki procesów zachodzących w przyrodzie w sposób samorzutny, jak i stanów końcowych,

Bardziej szczegółowo

RÓWNOWAGI W ROZTWORACH ELEKTROLITÓW WODNYCH I NIEWODNYCH

RÓWNOWAGI W ROZTWORACH ELEKTROLITÓW WODNYCH I NIEWODNYCH RÓWNOWAGI W ROZTWORACH ELEKTROLITÓW WODNYCH I NIEWODNYCH Opracowanie: dr Jadwiga Zawada, dr inż. K. Moskwa CZĘŚĆ TEORETYCZNA 1. Dysocjacja elektrolityczna Substancje, które podczas rozpuszczania w wodzie

Bardziej szczegółowo

ROZTWORY. Mieszaniny heterogeniczne homogeniczne Roztwory - jednorodne mieszaniny dwóch lub wi cej składników gazowe ciekłe stałe

ROZTWORY. Mieszaniny heterogeniczne homogeniczne Roztwory - jednorodne mieszaniny dwóch lub wi cej składników gazowe ciekłe stałe ROZTWORY Mieszaniny heterogeniczne homogeniczne Roztwory - jednorodne mieszaniny dwóch lub wi cej składników gazowe ciekłe stałe roztwór nienasycony - roztwór, w którym st enie substancji rozpuszczonej

Bardziej szczegółowo

Wodorotlenki. n to liczba grup wodorotlenowych w cząsteczce wodorotlenku (równa wartościowości M)

Wodorotlenki. n to liczba grup wodorotlenowych w cząsteczce wodorotlenku (równa wartościowości M) Wodorotlenki Definicja - Wodorotlenkami nazywamy związki chemiczne, zbudowane z kationu metalu (zazwyczaj) (M) i anionu wodorotlenowego (OH - ) Ogólny wzór wodorotlenków: M(OH) n M oznacza symbol metalu.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp. Roztwory elektrolitów

Spis treści. Wstęp. Roztwory elektrolitów Spis treści 1 Wstęp 1.1 Roztwory elektrolitów 1.2 Aktywność elektrolitów 1.3 Teorie kwasów i zasad 1.3.1 Teoria Arrheniusa 1.3.2 Teoria Lowry ego-brönsteda 1.3.3 Teoria Lewisa 1.4 Roztwory buforowe 1.5

Bardziej szczegółowo

Inżynieria Środowiska

Inżynieria Środowiska ROZTWORY BUFOROWE Roztworami buforowymi nazywamy takie roztwory, w których stężenie jonów wodorowych nie ulega większym zmianom ani pod wpływem rozcieńczania wodą, ani pod wpływem dodatku nieznacznych

Bardziej szczegółowo

Podstawy termodynamiki.

Podstawy termodynamiki. Podstawy termodynamiki. Termodynamika opisuje ogólne prawa przemian energetycznych w układach makroskopowych. Określa kierunki procesów zachodzących w przyrodzie w sposób samorzutny, jak i stanów końcowych,

Bardziej szczegółowo

Czy równowaga jest procesem korzystnym? dr hab. prof. nadzw. Małgorzata Jóźwiak

Czy równowaga jest procesem korzystnym? dr hab. prof. nadzw. Małgorzata Jóźwiak Czy równowaga jest procesem korzystnym? dr hab. prof. nadzw. Małgorzata Jóźwiak 1 Pojęcie równowagi łańcuch pokarmowy równowagi fazowe równowaga ciało stałe - ciecz równowaga ciecz - gaz równowaga ciało

Bardziej szczegółowo

6. ph i ELEKTROLITY. 6. ph i elektrolity

6. ph i ELEKTROLITY. 6. ph i elektrolity 6. ph i ELEKTROLITY 31 6. ph i elektrolity 6.1. Oblicz ph roztworu zawierającego 0,365 g HCl w 1,0 dm 3 roztworu. Odp 2,00 6.2. Oblicz ph 0,0050 molowego roztworu wodorotlenku baru (α = 1,00). Odp. 12,00

Bardziej szczegółowo

VIII Podkarpacki Konkurs Chemiczny 2015/2016

VIII Podkarpacki Konkurs Chemiczny 2015/2016 III Podkarpacki Konkurs Chemiczny 015/016 ETAP I 1.11.015 r. Godz. 10.00-1.00 Uwaga! Masy molowe pierwiastków podano na końcu zestawu. Zadanie 1 (10 pkt) 1. Kierunek której reakcji nie zmieni się pod wpływem

Bardziej szczegółowo

RÓWNOWAGI KWASOWO-ZASADOWE W ROZTWORACH WODNYCH

RÓWNOWAGI KWASOWO-ZASADOWE W ROZTWORACH WODNYCH RÓWNOWAGI KWASOWO-ZASADOWE W ROZTWORACH WODNYCH Większość reakcji chemicznych (w tym również procesy zachodzące w środowisku naturalnym) przebiegają w roztworach wodnych. Jednym z ważnych typów reakcji

Bardziej szczegółowo

Równowagi jonowe - ph roztworu

Równowagi jonowe - ph roztworu Równowagi jonowe - ph roztworu Kwasy, zasady i sole nazywa się elektrolitami, ponieważ przewodzą prąd elektryczny, zarówno w wodnych roztworach, jak i w stanie stopionym (sole). Nie wszystkie wodne roztwory

Bardziej szczegółowo

11) Stan energetyczny elektronu w atomie kwantowanym jest zespołem : a dwóch liczb kwantowych b + czterech liczb kwantowych c nie jest kwantowany

11) Stan energetyczny elektronu w atomie kwantowanym jest zespołem : a dwóch liczb kwantowych b + czterech liczb kwantowych c nie jest kwantowany PYTANIA EGZAMINACYJNE Z CHEMII OGÓLNEJ I Podstawowe pojęcia chemiczne 1) Pierwiastkiem nazywamy : a zbiór atomów o tej samej liczbie masowej b + zbiór atomów o tej samej liczbie atomowej c zbiór atomów

Bardziej szczegółowo

Repetytorium z wybranych zagadnień z chemii

Repetytorium z wybranych zagadnień z chemii Repetytorium z wybranych zagadnień z chemii Mol jest to liczebność materii występująca, gdy liczba cząstek (elementów) układu jest równa liczbie atomów zawartych w masie 12 g węgla 12 C (równa liczbie

Bardziej szczegółowo

HYDROLIZA SOLI. 1. Hydroliza soli mocnej zasady i słabego kwasu. Przykładem jest octan sodu, dla którego reakcja hydrolizy przebiega następująco:

HYDROLIZA SOLI. 1. Hydroliza soli mocnej zasady i słabego kwasu. Przykładem jest octan sodu, dla którego reakcja hydrolizy przebiega następująco: HYDROLIZA SOLI Hydroliza to reakcja chemiczna zachodząca między jonami słabo zdysocjowanej wody i jonami dobrze zdysocjowanej soli słabego kwasu lub słabej zasady. Reakcji hydrolizy mogą ulegać następujące

Bardziej szczegółowo

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria Środowiska w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracowała: mgr

Bardziej szczegółowo

Roztwory elekreolitów

Roztwory elekreolitów Imię i nazwisko:... Roztwory elekreolitów Zadanie 1. (2pkt) W teorii Brönsteda sprzężoną parą kwas-zasada nazywa się układ złożony z kwasu oraz zasady, która powstaje z tego kwasu przez odłączenie protonu.

Bardziej szczegółowo

RÓWNOWAGI W ROZTWORACH ELEKTROLITÓW.

RÓWNOWAGI W ROZTWORACH ELEKTROLITÓW. RÓWNOWAGI W ROZTWORACH ELEKTROLITÓW. Zagadnienia: Zjawisko dysocjacji: stała i stopień dysocjacji Elektrolity słabe i mocne Efekt wspólnego jonu Reakcje strącania osadów Iloczyn rozpuszczalności Odczynnik

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE GIMNAZJUM NR 2 W RYCZOWIE WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z CHEMII w klasie II gimnazjum str. 1 Wymagania edukacyjne niezbędne do

Bardziej szczegółowo

WŁAŚCIWOŚCI NIEKTÓRYCH PIERWIASTKÓW I ICH ZWIĄZKÓW NIEORGANICZNYCH

WŁAŚCIWOŚCI NIEKTÓRYCH PIERWIASTKÓW I ICH ZWIĄZKÓW NIEORGANICZNYCH WŁAŚCIWOŚCI NIEKTÓRYCH PIERWIASTKÓW I ICH ZWIĄZKÓW NIEORGANICZNYCH PODZIAŁ ZWIĄZKÓW NIEORGANICZNYCH Tlenki (kwasowe, zasadowe, amfoteryczne, obojętne) Związki niemetali Kwasy (tlenowe, beztlenowe) Wodorotlenki

Bardziej szczegółowo

http://www.dami.pl/~chemia/wyzsza/rozdzial_viii/elektrolity5.htm Miareczkowanie Tutaj kliknij Alkacymetria - pojęcia ogólne Zobojętnianie mocny kwas - mocna zasada słaby kwas - mocna zasada mocny kwas

Bardziej szczegółowo

Tematy i zakres treści z chemii - zakres rozszerzony, dla klas 2 LO2 i 3 TZA/archt. kraj.

Tematy i zakres treści z chemii - zakres rozszerzony, dla klas 2 LO2 i 3 TZA/archt. kraj. Tematy i zakres treści z chemii - zakres rozszerzony, dla klas 2 LO2 i 3 TZA/archt. kraj. Tytuł i numer rozdziału w podręczniku Nr lekcji Temat lekcji Szkło i sprzęt laboratoryjny 1. Pracownia chemiczna.

Bardziej szczegółowo

Chemia klasa VII Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny Semestr II

Chemia klasa VII Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny Semestr II Chemia klasa VII Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny Semestr II Łączenie się atomów. Równania reakcji Ocena dopuszczająca [1] Ocena dostateczna [1 + 2] Ocena dobra [1 + 2 + 3] Ocena bardzo dobra

Bardziej szczegółowo

wykład 6 elektorochemia

wykład 6 elektorochemia elektorochemia Ogniwa elektrochemiczne Ogniwo elektrochemiczne składa się z dwóch elektrod będących w kontakcie z elektrolitem, który może być roztworem, cieczą lub ciałem stałym. Elektrolit wraz z zanurzona

Bardziej szczegółowo

Tlen. Występowanie i odmiany alotropowe Otrzymywanie tlenu Właściwości fizyczne i chemiczne Związki tlenu tlenki, nadtlenki i ponadtlenki

Tlen. Występowanie i odmiany alotropowe Otrzymywanie tlenu Właściwości fizyczne i chemiczne Związki tlenu tlenki, nadtlenki i ponadtlenki Tlen Występowanie i odmiany alotropowe Otrzymywanie tlenu Właściwości fizyczne i chemiczne Związki tlenu tlenki, nadtlenki i ponadtlenki Ogólna charakterystyka tlenowców Tlenowce: obejmują pierwiastki

Bardziej szczegółowo

Elektrochemia - szereg elektrochemiczny metali. Zadania

Elektrochemia - szereg elektrochemiczny metali. Zadania Elektrochemia - szereg elektrochemiczny metali Zadania Czym jest szereg elektrochemiczny metali? Szereg elektrochemiczny metali jest to zestawienie metali według wzrastających potencjałów normalnych. Wartości

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe na poszczególne oceny CHEMII kl. II 2017/2018. III. Woda i roztwory wodne. Ocena dopuszczająca [1] Uczeń:

Wymagania programowe na poszczególne oceny CHEMII kl. II 2017/2018. III. Woda i roztwory wodne. Ocena dopuszczająca [1] Uczeń: Wymagania programowe na poszczególne oceny CHEMII kl. II 2017/2018 III. Woda i roztwory wodne charakteryzuje rodzaje wód występujących w przyrodzie podaje, na czym polega obieg wody w przyrodzie wymienia

Bardziej szczegółowo

Chemia Nowej Ery Wymagania programowe na poszczególne oceny dla klasy II

Chemia Nowej Ery Wymagania programowe na poszczególne oceny dla klasy II Chemia Nowej Ery Wymagania programowe na poszczególne oceny dla klasy II Szczegółowe kryteria oceniania po pierwszym półroczu klasy II: III. Woda i roztwory wodne charakteryzuje rodzaje wód występujących

Bardziej szczegółowo

Fragmenty Działu 5 z Tomu 1 REAKCJE W ROZTWORACH WODNYCH

Fragmenty Działu 5 z Tomu 1 REAKCJE W ROZTWORACH WODNYCH Fragmenty Działu 5 z Tomu 1 REAKCJE W ROZTWORACH WODNYCH Podstawy dysocjacji elektrolitycznej. Zadanie 485 (1 pkt.) V/2006/A2 Dysocjacja kwasu ortofosforowego(v) przebiega w roztworach wodnych trójstopniowo:

Bardziej szczegółowo

WPŁYW SUBSTANCJI TOWARZYSZĄCYCH NA ROZPUSZCZALNOŚĆ OSADÓW

WPŁYW SUBSTANCJI TOWARZYSZĄCYCH NA ROZPUSZCZALNOŚĆ OSADÓW WPŁYW SUBSTANCJI TOWARZYSZĄCYCH NA ROZPUSZCZALNOŚĆ OSADÓW Wstęp W przypadku trudno rozpuszczalnej soli, mimo osiągnięcia stanu nasycenia, jej stężenie w roztworze jest bardzo małe i przyjmuje się, że ta

Bardziej szczegółowo

Zad: 5 Oblicz stężenie niezdysocjowanego kwasu octowego w wodnym roztworze o stężeniu 0,1 mol/dm 3, jeśli ph tego roztworu wynosi 3.

Zad: 5 Oblicz stężenie niezdysocjowanego kwasu octowego w wodnym roztworze o stężeniu 0,1 mol/dm 3, jeśli ph tego roztworu wynosi 3. Zad: 1 Oblicz wartość ph dla 0,001 molowego roztworu HCl Zad: 2 Oblicz stężenie jonów wodorowych jeżeli wartość ph wynosi 5 Zad: 3 Oblicz stężenie jonów wodorotlenkowych w 0,05 molowym roztworze H 2 SO

Bardziej szczegółowo

Rozwiązania zadań II-go etapu V-go Konkursu Chemicznego dla Szkół Średnich

Rozwiązania zadań II-go etapu V-go Konkursu Chemicznego dla Szkół Średnich Rozwiązania zadań II-go etapu V-go Konkursu Chemicznego dla Szkół Średnich ZADANIE 1: (4 punkty) Masa początkowa saletry: 340 g - m 0 (KNO 3 ) Masa początkowa rozpuszczalnika: 220 g - m 0 (H 2 O) Masa

Bardziej szczegółowo

Zadania dodatkowe z konwersatorium z podstaw chemii Semestr letni, rok akademicki 2012/2013

Zadania dodatkowe z konwersatorium z podstaw chemii Semestr letni, rok akademicki 2012/2013 Zadania dodatkowe z konwersatorium z podstaw chemii Semestr letni, rok akademicki 2012/2013 Gazy. Jednostki ciśnienia. Podstawowe prawa gazowe 1. Jakie ciśnienie będzie panowało w oponie napompowanej w

Bardziej szczegółowo

1 Kinetyka reakcji chemicznych

1 Kinetyka reakcji chemicznych Podstawy obliczeń chemicznych 1 1 Kinetyka reakcji chemicznych Szybkość reakcji chemicznej definiuje się jako ubytek stężenia substratu lub wzrost stężenia produktu w jednostce czasu. ν = c [ ] 2 c 1 mol

Bardziej szczegółowo

Dysocjacja kwasów i zasad. ponieważ stężenie wody w rozcieńczonym roztworze jest stałe to:

Dysocjacja kwasów i zasad. ponieważ stężenie wody w rozcieńczonym roztworze jest stałe to: Stała równowagi dysocjacji: Dysocjacja kwasów i zasad HX H 2 O H 3 O X - K a [ H 3O [ X [ HX [ H O 2 ponieważ stężenie wody w rozcieńczonym roztworze jest stałe to: K a [ H 3 O [ X [ HX Dla słabych kwasów

Bardziej szczegółowo

STAłA I STOPIEŃ DYSOCJACJI; ph MIX ZADAŃ Czytaj uważnie polecenia. Powodzenia!

STAłA I STOPIEŃ DYSOCJACJI; ph MIX ZADAŃ Czytaj uważnie polecenia. Powodzenia! STAłA I STOPIEŃ DYSOCJACJI; ph MIX ZADAŃ Czytaj uważnie polecenia. Powodzenia! 001 Obliczyć stężenie molowe jonów Ca 2+ w roztworze zawierającym 2,22g CaCl2 w 100 ml roztworu, przyjmując a = 100%. 002

Bardziej szczegółowo

CHEMIA - wymagania edukacyjne

CHEMIA - wymagania edukacyjne CHEMIA - wymagania edukacyjne III. Woda i roztwory wodne charakteryzuje rodzaje wód występujących podaje, na czym polega obieg wody wymienia stany skupienia wody nazywa przemiany stanów skupienia wody

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 7. Diagramy fazowe Dwuskładnikowe układy doskonałe

WYKŁAD 7. Diagramy fazowe Dwuskładnikowe układy doskonałe WYKŁAD 7 Diagramy fazowe Dwuskładnikowe układy doskonałe JS Reguła Gibssa. Układy dwuskładnikowe Reguła faz Gibbsa określa liczbę stopni swobody układu w równowadze termodynamicznej: układy dwuskładnikowe

Bardziej szczegółowo

Wykład 11 Równowaga kwasowo-zasadowa

Wykład 11 Równowaga kwasowo-zasadowa Wykład 11 Równowaga kwasowo-zasadowa JS Skala ph Skala ph ilościowa skala kwasowości i zasadowości roztworów wodnych związków chemicznych. Skala ta jest oparta na aktywności jonów hydroniowych [H3O+] w

Bardziej szczegółowo

Realizacja wymagań szczegółowych podstawy programowej z chemii dla klasy siódmej szkoły podstawowej

Realizacja wymagań szczegółowych podstawy programowej z chemii dla klasy siódmej szkoły podstawowej Realizacja wymagań szczegółowych podstawy programowej z chemii dla klasy siódmej szkoły podstawowej Nauczyciel: Marta Zielonka Temat w podręczniku Substancje i ich przemiany 1. Zasady bezpiecznej pracy

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA POZIOM ROZSZERZONY

ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA POZIOM ROZSZERZONY Próbny egzamin maturalny z chemii 0r. ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA POZIOM ROZSZERZONY Zdający otrzymuje punkty tylko za poprawne rozwiązania, precyzyjnie odpowiadające poleceniom zawartym w zadaniach.

Bardziej szczegółowo

Karta pracy IV/1a - Reakcje w roztworach: - rozpuszczanie, rozpuszczalność i krystalizacja

Karta pracy IV/1a - Reakcje w roztworach: - rozpuszczanie, rozpuszczalność i krystalizacja Karta pracy IV/1a - Reakcje w roztworach: - rozpuszczanie, rozpuszczalność i krystalizacja I. Rozpuszczalność 1. Rozpuszczalność - maksymalna ilość gram substancji, która w określonej temperaturze rozpuszcza

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe na poszczególne oceny chemia kl. II Gimnazjum Rok szkolny 2015/2016 Wewnętrzna budowa materii

Wymagania programowe na poszczególne oceny chemia kl. II Gimnazjum Rok szkolny 2015/2016 Wewnętrzna budowa materii Wymagania programowe na poszczególne oceny chemia kl. II Gimnazjum Rok szkolny 2015/2016 Wewnętrzna budowa materii Dopuszczający (K) Dostateczny(P) Dobry(R) Bardzo dobry (D) Celujący (W) Uczeń : - wie,

Bardziej szczegółowo

Realizacja wymagań szczegółowych podstawy programowej w poszczególnych tematach podręcznika Chemia Nowej Ery dla klasy siódmej szkoły podstawowej

Realizacja wymagań szczegółowych podstawy programowej w poszczególnych tematach podręcznika Chemia Nowej Ery dla klasy siódmej szkoły podstawowej Realizacja wymagań szczegółowych podstawy programowej w poszczególnych tematach podręcznika Chemia Nowej Ery dla klasy siódmej szkoły podstawowej Temat w podręczniku Substancje i ich przemiany 1. Zasady

Bardziej szczegółowo

KLASYFIKACJA ZWIĄZKÓW NIEORGANICZNYCH

KLASYFIKACJA ZWIĄZKÓW NIEORGANICZNYCH KLASYFIKACJA ZWIĄZKÓW NIEORGANICZNYCH Opracowanie: dr hab. Barbara Stypuła, dr inż. Krystyna Moskwa Związki nieorganiczne dzieli się najczęściej na: - tlenki - wodorki - wodorotlenki - kwasy - sole - związki

Bardziej szczegółowo

PRACA KONTROLNA Z CHEMII NR 1 - Semestr I 1. (6 pkt) - Krótko napisz, jak rozumiesz następujące pojęcia: a/ liczba atomowa, b/ nuklid, c/ pierwiastek d/ dualizm korpuskularno- falowy e/promieniotwórczość

Bardziej szczegółowo

Propozycja planu wynikowego Chemia Nowej Ery - klasa 2 gimnazjum

Propozycja planu wynikowego Chemia Nowej Ery - klasa 2 gimnazjum 1 Propozycja planu wynikowego Chemia Nowej Ery - klasa 2 gimnazjum Tytuł rozdziału w podręczniku Temat lekcji Dział III. Woda i roztwory wodne Treści nauczania 7. Poznajemy związek chemiczny wodoru i tlenu

Bardziej szczegółowo

KLASYFIKACJA ZWIĄZKÓW NIEORGANICZNYCH

KLASYFIKACJA ZWIĄZKÓW NIEORGANICZNYCH KLASYFIKACJA ZWIĄZKÓW NIEORGANICZNYCH Opracowanie: dr hab. Barbara Stypuła, dr inż. Krystyna Moskwa, mgr Agnieszka Tąta Związki nieorganiczne dzieli się najczęściej na: - tlenki - wodorki - wodorotlenki

Bardziej szczegółowo

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria Środowiska w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracowała: mgr

Bardziej szczegółowo

Związki nieorganiczne

Związki nieorganiczne strona 1/8 Związki nieorganiczne Dorota Lewandowska, Anna Warchoł, Lidia Wasyłyszyn Treść podstawy programowej: Typy związków nieorganicznych: kwasy, zasady, wodorotlenki, dysocjacja jonowa, odczyn roztworu,

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji w technikum zakres podstawowy 2 godziny

Scenariusz lekcji w technikum zakres podstawowy 2 godziny Scenariusz lekcji w technikum zakres podstawowy 2 godziny Temat : Hydroliza soli. Cele dydaktyczno wychowawcze: Wyjaśnienie przyczyn różnych odczynów soli Uświadomienie różnej roli wody w procesach dysocjacji

Bardziej szczegółowo

Test kompetencji z chemii do liceum. Grupa A.

Test kompetencji z chemii do liceum. Grupa A. Test kompetencji z chemii do liceum. Grupa A. 1. Atomy to: A- niepodzielne cząstki pierwiastka B- ujemne cząstki materii C- dodatnie cząstki materii D- najmniejsze cząstki pierwiastka, zachowujące jego

Bardziej szczegółowo

Związki chemiczne, wiązania chemiczne, reakcje

Związki chemiczne, wiązania chemiczne, reakcje Związki chemiczne, wiązania chemiczne, reakcje Literatura: L. Jones, P. Atkins Chemia ogólna. Cząsteczki, materia, reakcje. Lesław Huppenthal, Alicja Kościelecka, Zbigniew Wojtczak Chemia ogólna i analityczna

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe wymagania edukacyjne z przedmiotu chemia dla klasy II gimnazjum, rok szkolny 2015/2016

Szczegółowe wymagania edukacyjne z przedmiotu chemia dla klasy II gimnazjum, rok szkolny 2015/2016 Szczegółowe wymagania edukacyjne z przedmiotu chemia dla klasy II gimnazjum, rok szkolny 2015/2016 II. Wewnętrzna budowa materii posługuje się symbolami pierwiastków odróżnia wzór sumaryczny od wzoru strukturalnego

Bardziej szczegółowo

Chemia - laboratorium

Chemia - laboratorium Chemia - laboratorium Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska Studia stacjonarne, Rok I, Semestr zimowy 01/1 Dr hab. inż. Tomasz Brylewski e-mail: brylew@agh.edu.pl tel. 1-617-59 Katedra Fizykochemii

Bardziej szczegółowo

Twardość wody. Tw og = Tw w + Tw n

Twardość wody. Tw og = Tw w + Tw n Twardość wody Opracowanie: dr Jadwiga Zawada, dr Urszula Lelek-Borkowska CZĘŚĆ TEORETYCZNA 1. Twardość wody. Obecność w wodzie rozpuszczalnych soli wapniowych i magnezowych powoduje tzw. twardość wody.

Bardziej szczegółowo

CHEMIA 1. Podział tlenków

CHEMIA 1. Podział tlenków INSTYTUT MEDICUS Kurs przygotowawczy do matury i rekrutacji na studia medyczne Rok 2017/2018 www.medicus.edu.pl tel. 501 38 39 55 CHEMIA 1 SYSTEMATYKA ZWIĄZKÓW NIEORGANICZNYCH. ZWIĄZKI KOMPLEKSOWE. Tlenki

Bardziej szczegółowo

Chemia. Wymagania programowe na poszczególne oceny dla uczniów klas II gimnazjum

Chemia. Wymagania programowe na poszczególne oceny dla uczniów klas II gimnazjum Chemia Wymagania programowe na poszczególne oceny dla uczniów klas II gimnazjum 1 określa, co wpływa na aktywność chemiczną pierwiastka o dużym stopniu trudności wykonuje obliczenia stechiometryczne [1+2]

Bardziej szczegółowo

Wykład 2. Anna Ptaszek. 7 października Katedra Inżynierii i Aparatury Przemysłu Spożywczego. Chemia fizyczna - wykład 2. Anna Ptaszek 1 / 1

Wykład 2. Anna Ptaszek. 7 października Katedra Inżynierii i Aparatury Przemysłu Spożywczego. Chemia fizyczna - wykład 2. Anna Ptaszek 1 / 1 Wykład 2 Katedra Inżynierii i Aparatury Przemysłu Spożywczego 7 października 2015 1 / 1 Zjawiska koligatywne Rozpuszczenie w wodzie substancji nielotnej powoduje obniżenie prężności pary nasyconej P woda

Bardziej szczegółowo

Związki chemiczne, wiązania chemiczne, reakcje

Związki chemiczne, wiązania chemiczne, reakcje Związki chemiczne, wiązania chemiczne, reakcje Literatura: L. Jones, P. Atkins Chemia ogólna. Cząsteczki, materia, reakcje. Lesław Huppenthal, Alicja Kościelecka, Zbigniew Wojtczak Chemia ogólna i analityczna

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej

Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej 1) Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne 2) Roztwory (zadania rachunkowe zbiór zadań Pazdro

Bardziej szczegółowo

XIV Konkurs Chemiczny dla uczniów gimnazjum województwa świętokrzyskiego. II Etap - 18 stycznia 2016

XIV Konkurs Chemiczny dla uczniów gimnazjum województwa świętokrzyskiego. II Etap - 18 stycznia 2016 XIV Konkurs Chemiczny dla uczniów gimnazjum województwa świętokrzyskiego II Etap - 18 stycznia 2016 Nazwisko i imię ucznia: Liczba uzyskanych punktów: Drogi Uczniu, przeczytaj uważnie instrukcję i postaraj

Bardziej szczegółowo

Wykład 10 Równowaga chemiczna

Wykład 10 Równowaga chemiczna Wykład 10 Równowaga chemiczna REAKCJA CHEMICZNA JEST W RÓWNOWADZE, GDY NIE STWIERDZAMY TENDENCJI DO ZMIAN ILOŚCI (STĘŻEŃ) SUBSTRATÓW ANI PRODUKTÓW RÓWNOWAGA CHEMICZNA JEST RÓWNOWAGĄ DYNAMICZNĄ W rzeczywistości

Bardziej szczegółowo

XIX Wojewódzki Konkurs MŁODY CHEMIK I etap

XIX Wojewódzki Konkurs MŁODY CHEMIK I etap Katowice, 05.11.2007 XIX Wojewódzki Konkurs MŁODY CHEMIK I etap ZADANIE I. TEST. (20 punktów) W kaŝdym pytaniu tylko jedna odpowiedź jest prawidłowa. 1. NieuwaŜny eksperymentator postawił obok siebie dwie

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe na poszczególne oceny CHEMIA klasa II. I. Wewnętrzna budowa materii. Ocena bardzo dobra [ ]

Wymagania programowe na poszczególne oceny CHEMIA klasa II. I. Wewnętrzna budowa materii. Ocena bardzo dobra [ ] Wymagania programowe na poszczególne oceny CHEMIA klasa II I. Wewnętrzna budowa materii wymienia typy wiązań zapisuje wzory sumaryczne i strukturalne podaje definicje wiązania kowalencyjnego wymaganych

Bardziej szczegółowo

X Konkurs Chemii Nieorganicznej i Ogólnej rok szkolny 2011/12

X Konkurs Chemii Nieorganicznej i Ogólnej rok szkolny 2011/12 ŁÓDZKIE CENTRUM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI I KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO X Konkurs Chemii Nieorganicznej i Ogólnej rok szkolny 2011/12 Imię i nazwisko Szkoła Klasa Nauczyciel Uzyskane punkty Zadanie 1. (10

Bardziej szczegółowo

I. Substancje i ich przemiany

I. Substancje i ich przemiany Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny szkolne klasa 7 Niepełnosprawność intelektualna oraz obniżenie wymagań i dostosowanie ich do możliwości ucznia I. Substancje i ich przemiany stosuje zasady bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

dr inż. Marlena Gąsior-Głogowska 9 Lista 1

dr inż. Marlena Gąsior-Głogowska 9 Lista 1 dr inż. Marlena Gąsior-Głogowska 9 Lista 1 1. Ile atomów znajduje się w 0,25 mola amoniaku? 2. Ile atomów wodoru znajduje się w trzech molach metanu? 3. Która z próbek zawiera więcej atomów: mol wodoru

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe z chemii w kl.2 na poszczególne oceny ; prowadzący mgr Elżbieta Wnęk. II. Wewnętrzna budowa materii

Wymagania programowe z chemii w kl.2 na poszczególne oceny ; prowadzący mgr Elżbieta Wnęk. II. Wewnętrzna budowa materii Wymagania programowe z chemii w kl.2 na poszczególne oceny ; prowadzący mgr Elżbieta Wnęk II. Wewnętrzna budowa materii definiuje pojęcie wartościowość podaje wartościowość pierwiastków w stanie wolnym

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE 2. Data:... Kierunek studiów i nr grupy...

SPRAWOZDANIE 2. Data:... Kierunek studiów i nr grupy... SPRAWOZDANIE 2 Imię i nazwisko:... Data:.... Kierunek studiów i nr grupy..... Doświadczenie 1.1. Wskaźniki ph stosowane w laboratorium chemicznym. Zanotować obserwowane barwy roztworów w obecności badanych

Bardziej szczegółowo

Wydział Chemii, Zakład Dydaktyki Chemii ul. Ingardena 3, 30-060 Kraków tel./fax: 12 663 22 58 www.zmnch.pl

Wydział Chemii, Zakład Dydaktyki Chemii ul. Ingardena 3, 30-060 Kraków tel./fax: 12 663 22 58 www.zmnch.pl ul. Ingardena 3, 30060 Kraków Temat lekcji : Teorie kwasów i zasad Program nauczania: DKOS 5002 12/07 (lekcja 91) Liceum poziom rozszerzony Lekcja bieżąca 45 minut Uwaga: Komentarz zapisany kursywą (kolorem

Bardziej szczegółowo

Chemia nieorganiczna Zadanie Poziom: podstawowy

Chemia nieorganiczna Zadanie Poziom: podstawowy Zadanie 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 (Nazwisko i imię) Punkty Razem pkt % Chemia nieorganiczna Zadanie 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 Poziom: podstawowy Punkty Zadanie 1. (1 pkt.) W podanym

Bardziej szczegółowo

CHEMIA BUDOWLANA ĆWICZENIE NR 3

CHEMIA BUDOWLANA ĆWICZENIE NR 3 CHEMIA BUDOWLANA ĆWICZENIE NR 3 HYDROLIZA SOLI I WYZNACZANIE ph ROZTWORÓW WSTĘP TEORETYCZNY Kwasy są to substancje zdolne do oddawania protonów. Zasady są zdolne do wiązania protonów. Definicję kwasów

Bardziej szczegółowo

Kwas i zasada dwa pojęcia, wiele znaczeń. dr Paweł Urbaniak ACCH, Łódź,

Kwas i zasada dwa pojęcia, wiele znaczeń. dr Paweł Urbaniak ACCH, Łódź, Kwas i zasada dwa pojęcia, wiele znaczeń dr Paweł Urbaniak ACCH, Łódź, 15.02.2017 KWAS ZNACZENIE POTOCZNE Kwaśny smak (UWAGA: NIE WOLNO PRÓBOWAĆ WIĘKSZOŚCI KWASÓW!) Wiele kwasów potrafi rozpuszczać metale

Bardziej szczegółowo

Materiał powtórzeniowy do sprawdzianu - roztwory i sposoby wyrażania stężeń roztworów, rozcieńczanie i zatężanie roztworów, zadania z rozwiązaniami

Materiał powtórzeniowy do sprawdzianu - roztwory i sposoby wyrażania stężeń roztworów, rozcieńczanie i zatężanie roztworów, zadania z rozwiązaniami Materiał powtórzeniowy do sprawdzianu - roztwory i sposoby wyrażania stężeń roztworów, rozcieńczanie i zatężanie roztworów, zadania z rozwiązaniami I. Mieszaniny Mieszanina to układ przynajmniej dwuskładnikowy

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian 2. CHEMIA. Przed próbną maturą (poziom rozszerzony) Czas pracy: 90 minut Maksymalna liczba punktów: 31. Imię i nazwisko ...

Sprawdzian 2. CHEMIA. Przed próbną maturą (poziom rozszerzony) Czas pracy: 90 minut Maksymalna liczba punktów: 31. Imię i nazwisko ... CHEMIA Przed próbną maturą 2017 Sprawdzian 2. (poziom rozszerzony) Czas pracy: 90 minut Maksymalna liczba punktów: 31 Imię i nazwisko Liczba punktów Procent 2 Zadanie 1. (0 2) Bor tworzy związki z fluorowcami

Bardziej szczegółowo

Reakcje chemiczne, związki kompleksowe

Reakcje chemiczne, związki kompleksowe 201-11-15, związki kompleksowe Literatura: L. Jones, P. Atkins Chemia ogólna. Cząsteczki, materia, reakcje. Lesław Huppenthal, Alicja Kościelecka, Zbigniew Wojtczak Chemia ogólna i analityczna dla studentów

Bardziej szczegółowo

Chemia ogólna nieorganiczna Wykład XII Kinetyka i statyka chemiczna

Chemia ogólna nieorganiczna Wykład XII Kinetyka i statyka chemiczna Chemia ogólna nieorganiczna Wykład 10 14 XII 2016 Kinetyka i statyka chemiczna Elementy kinetyki i statyki chemicznej bada drogi przemiany substratów w produkty szybkość(v) reakcji chem. i zależność od

Bardziej szczegółowo

Elektrochemia Wydział SiMR, kierunek IPEiH II rok I stopnia studiów, semestr IV. Treść wykładu

Elektrochemia Wydział SiMR, kierunek IPEiH II rok I stopnia studiów, semestr IV. Treść wykładu Elektrochemia Wydział SiMR, kierunek IPEiH II rok I stopnia studiów, semestr IV dr inż. Leszek Niedzicki Sprawy organizacyjne 30 godzin wykładu Zaliczenie na ostatnim wykładzie Poprawa (jeśli będzie potrzebna)

Bardziej szczegółowo

Zakres problemów związanych z reakcjami jonowymi.

Zakres problemów związanych z reakcjami jonowymi. Wiadomości dotyczące reakcji i równań jonowych strona 1 z 6 Zakres problemów związanych z reakcjami jonowymi. 1. Zjawisko dysocjacji jonowej co to jest dysocjacja i na czym polega rozpad substancji na

Bardziej szczegółowo

1. Stechiometria 1.1. Obliczenia składu substancji na podstawie wzoru

1. Stechiometria 1.1. Obliczenia składu substancji na podstawie wzoru 1. Stechiometria 1.1. Obliczenia składu substancji na podstawie wzoru Wzór związku chemicznego podaje jakościowy jego skład z jakich pierwiastków jest zbudowany oraz liczbę atomów poszczególnych pierwiastków

Bardziej szczegółowo