ANNA KONERT WYCIECZKI LOTNICZE ASPEKTY PRAWNE. Wprowadzenie

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ANNA KONERT WYCIECZKI LOTNICZE ASPEKTY PRAWNE. Wprowadzenie"

Transkrypt

1 ANNA KONERT WYCIECZKI LOTNICZE ASPEKTY PRAWNE Wprowadzenie Wiek XIX uznawany jest za początek organizowanej turystyki. Wówczas to zaczęły powstawać biura podróży a także pierwsze nowoczesne obiekty hotelarskie 1. Pierwsza wycieczka organizowana odbyła się w Anglii 5 lipca 1841 r., dokonana została przez Tomasza Cooka, który w 1845 r. powołał Agencję Cook and Son 2. Z początkiem XX w. pojawiły się pierwsze towarzystwa akcyjne zajmujące się eksploatacją biur podróży. Rozwój turystyki uzależniony jest od dostępności usług przewozowych, wśród których ze względu na szybkość zwycięża transport lotniczy, charakteryzujący się niezależnością od drogi oraz tzw. infrastrukturą punktową. Rozwój transportu lotniczego po II wojnie światowej spowodował wzrost liczby przewoźników oraz odbywanych rejsów. Pojawiło się zapotrzebowanie na jednoczesny przewóz większej liczby pasażerów, przede wszystkim zorganizowanych grup (głównie sportowych, wycieczek turystycznych itp.). Organizatorzy takich grup zawierali z przewoźnikami umowy o udostępnienie części lub całości samolotu w zamian za wynagrodzenie. Tego typu współpraca stawała się coraz bardziej powszechna. Lata pięćdziesiąte to okres intensywnego rozwoju praktyki wynajmowania samolotów, zwanej czarterem oraz okres powstania nowej formy turystyki, tzw. inclusive tour, czyli zorganizowanych wycieczek, z ustalonym programem, obejmujących poza świadczeniami turystycznymi także podróż lotniczą 3. Duży wpływ na działalność biur podróży mają międzynarodowe organizacje biur podróży, które przyczyniają się do ujednolicenia przepisów, ożywienia ruchu turystycznego, ochrony interesów i koordynacji działalności biur podróży, 1 Nesterowicz M., Odpowiedzialność cywilna biur podróży. Warszawa: PWN, 1974, s. 12 i nast. 2 Tamże. Tam też historia powstania biur podróży. 3 Zob. Nesterowicz M., Odpowiedzialność biura podróży za zmianę programu wycieczki, Państwo i Prawo 1974, nr 1, s. 88 i nast.; tenże, Odpowiedzialność cywilna biur podróży, s. 47 i nast.; Rajski J., Odpowiedzialność cywilna przewoźnika lotniczego w prawie międzynarodowym i krajowym. Warszawa: PWN, 1968, s. 30.

2 ANNA KONERT jak również do zawierania korzystnych porozumień z przewoźnikami. Do największych z nich można zaliczyć: Światową Federację Stowarzyszeń Biur Podróży (FUAAV), Światową Organizację Biur Podróży (WATA), Amerykańskie Stowarzyszenie Biur Podróży (ASTA) oraz Stowarzyszenie Polsko- Amerykańskich Biur Podróży (SPATA) 4. Dynamiczny rozwój turystyki powoduje tworzenie się coraz większej liczby biur podróży, które coraz częściej czarterują samoloty. Umowy czarteru są korzystne dla obu stron, gdyż przewoźnik może pełniej wykorzystać posiadanie samolotu, a organizator może taniej skalkulować cenę wycieczki 5. Według Mirosława Steca czarter pozwala na bardziej racjonalne wykorzystanie sprzętu latającego, lepsze zaspokojenie potrzeb społecznych w tym zakresie, korzystniejsze ukształtowanie szlaków komunikacyjnych, w tym możliwości eksploatowania linii o drugorzędnym znaczeniu oraz skuteczniejsze skoordynowanie liczby lotów i ich rozkładu 6. Po raz pierwszy nazwa czarter pojawiła się w amerykańskim Air Commerce Regulations z 1934 r., a po II wojnie światowej zaczęła występować w wielu aktach normatywnych zarówno prawa międzynarodowego, jak i krajowego, np. układ paryski z 1956 r. o prawach handlowych dla nieregularnych przewozów lotniczych, zachodnioniemieckie ustawy: Einkommensteuergesetz z roku 1960 i Aussenwirtschaftsgesetz z 1961 r., amerykański Federal Aviation Act z 1958r., polskie rozporządzenie z 1965 r., w sprawie przewozu lotniczego 7. W Polsce, czarter oznacza przewóz lotniczy dokonany na podstawie umowy czarteru lotniczego, w której przewoźnik lotniczy oddaje do dyspozycji czarterującego określoną liczbę miejsc lub pojemność statku powietrznego, w celu wykonania określonego przewozu pasażerów, bagażu lub poczty, wskazanych przez czarterującego, na trasie od portu odlotu do portu przylotu 8. W sytuacji, gdy agencje podróży wynajmują od przewoźników samoloty wraz z załogą, powstaje pytanie o zakres odpowiedzialności obu podmiotów, a także o granice tej odpowiedzialności. Kto, w jakim zakresie i na jakiej podstawie powinien ponieść odpowiedzialność np. za zgubiony lub uszkodony bagaż pod- 4 Nesterowicz M., Prawo turystyczne. Wyd. 4, Warszawa: Wolters Kluwer Polska, 2012, s. 16 i nast. 5 Konert A., Odpowiedzialność cywilna przewoźnika lotniczego. Warszawa: Wolters Kluwer Polska, 2010, s Stec M., Kooperacyjne umowy czarterowe w transporcie lotniczym, Państwo i Prawo 1987, nr 8, s. 81, cyt. w: Konert A., Odpowiedzialność, s Stec M., Umowa czarteru lotniczego, Państwo i Prawo 1979, nr 6, s. 83, cyt. w: Konert A., Odpowiedzialność, s Art. 2 pkt 15 ustawy z 3 lipca 2002 r. prawo lotnicze (Dz.U. z 2006 r. Nr 100, poz. 696, tekst jednolity Dz.U. z 2012 r. poz. 933.) 114

3 WYCIECZKI LOTNICZE ASPEKTY PRAWNE czas podróży lotniczej lub za szkodę w postaci śmierci, uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia spowodowaną wypadkiem lotniczym? Problematyka odpowiedzialności biura podróży czarterującego samolot w stosunku do pasażerów doczekała się szczegółowej regulacji zarówno na szczeblu międzynarodowym, jak i europejskim. Odpowiedzialność biura podróży czarterującego statek powietrzny w świetle prawa międzynarodowego, europejskiego i krajowego Przed 1961 r., w świetle prawa międzynarodowego istniały wątpliwości co do tego, kto w rzeczywistości ma ponieść odpowiedzialność, czy tylko osoba, która zawiera umowę o przewóz (wystawia dokumenty przewozowe), czy także faktyczny przewoźnik przedsiębiorstwo lotnicze? Konwencja o ujednoliceniu niektórych prawideł dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczego z 1929 r., zwana konwencją warszawską, która była jedynym aktem międzynarodowym regulującym problematykę odpowiedzialności przewoźnika lotniczego w stosunku do pasażerów, nie regulowała bowiem tej kwestii. Doktryna podzieliła się na tych, którzy twierdzili, iż przewoźnikiem jest osoba, która rzeczywiście dokonuje przewozu lotniczego oraz na tych, według których odpowiedzialnym stawała się osoba, która w swoim imieniu zawarła umowę o przewóz lotniczy pasażerów lub towaru 9. Natomiast według orzecznictwa pasażer nie może składać skargi do przewoźnika, z którym zawarł umowę, lecz do przewoźnika, który faktycznie dokonał przewozu 10. Na innym stanowisku stanął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 1 kwietnia 1980 r. 11, w którym stwierdził, iż przewoźnikiem lotniczym w rozumieniu art. 30 Konwencji warszawskiej z dnia 12 października 1929 r. o ujednostajnieniu niektórych prawideł, dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczego (Dz.U r. Nr 8, poz. 49) ze zmianami wynikającymi z Protokołu haskiego z dnia 28 października 1955 r. zobowiązanym względem odbiorcy przesyłki do naprawienia szkody wyrządzonej jej uszkodzeniem lub zniszczeniem jest nie ten, kto faktycznie dokonał przewozu, lecz ten, kto zawarł umowę przewozu przesyłki na całej trasie. (...). Konwencja uzupełniająca konwencję warszawską o ujednostajnieniu niektórych prawideł dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczego wykonywanego przez osobę inną niż przewoźnik umowny, sporządzona w Guadalajarze 9 Konert A., Odpowiedzialność, s Orovas v. Northwest Airlines, U.S. Dist. Lexis 1822 (E.D. Pa. 2005) Kaper v. Kuwait Airways Corp., 845 F. 2d 1100, D.C. Cir I CR 429/78, Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna/Pracy 1981, nr 2-3, poz

4 ANNA KONERT 18 września 1961 r. wprowadziła pojęcie przewoźnika umownego (contracting carrier) oraz przewoźnika faktycznego (actual carrier). Przewoźnikiem umownym jest przewoźnik, który zawiera umowę przewozu z pasażerem i działa na jego rachunek. Natomiast, gdy powierza on wykonanie przewozu innemu przewoźnikowi, z którym pasażer lub też nadawca przesyłki nie pozostają w bezpośrednim stosunku umownym, mamy do czynienia z przewoźnikiem faktycznym. Wykonuje on całość lub część przewozu na podstawie upoważnienia udzielonego przez przewoźnika umownego. Domniemywa się, z możliwością dowodu przeciwnego, istnienie wspomnianego upoważnienia. W celu zrewidowania i skonsolidowania systemu warszawskiego zwołana została przez ICAO (Organizacja Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego, ang. International Civil Aviation Organization) konferencja w Montrealu (10-28 maja 1999 r.), na której uchwalona została nowa Konwencja o ujednoliceniu niektórych prawideł dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczego (28 maj 1999 r.), której celem było ustanowienie jednolitych zasad, dotyczących odpowiedzialności przewoźników lotniczych. 12 Rozdział V nowej konwencji reguluje kwestie przewozu lotniczego wykonywanego przez osobę inną niż przewoźnik umowny. Zostały one inkorporowane bez większych zmian z konwencji guadalajarskiej. Biuro podróży jest przewoźnikiem umownym, przewoźnik lotniczy natomiast przewoźnikiem faktycznym. Jeżeli przewoźnik lotniczy wykonuje całość lub część przewozu, zarówno przewoźnik umowny (biuro podróży), jak i przewoźnik faktyczny ponoszą odpowiedzialność zgodnie z konwencją. Biuro podróży ponosi odpowiedzialność w odniesieniu do całego przewozu przewidzianego w umowie, przewoźnik natomiast jedynie do przewozu, który wykonuje. Ten ostatni powinien odpowiadać zawsze tak jak przewoźnik umowny, ale nie więcej. Odpowiedzialność obu przewoźników jest solidarna 13. Chroni to zarówno pasażerów, którzy mogą wnieść skargę do któregokolwiek z przewoźników, jak i przewoźników, gdyż w przeciwnym wypadku (jak było przed uregulowaniem tych kwestii), jeden z przewoźników mógł być zwolniony z odpowiedzialności. Art. 41 konwencji wyraźnie stanowi, iż działania i zaniechania przewoźnika faktycznego oraz osób za niego działających w wykonywaniu swoich funkcji traktuje się w odniesieniu do przewozu wykonywanego przez przewoźnika faktycznego tak, jak gdyby były również działaniami i zaniechaniem przewoźnika umownego. Działania i zaniechania przewoźnika umownego oraz osób za niego 12 Polska ratyfikowała konwencję w dniu 6 października 2005 r. Weszła w życie w stosunku do Polski dnia 18 marca 2006 r. Oświadczenie rządowe z 16 października 2006 r. ( Dz.U. z 2007 r. Nr 37, poz. 236). 13 Wprawdzie konwencja nie używa terminu joint and several liability, responsabilité solidaire, lecz mutual liability, attribution mutuelle, to z interpretacji art. 41, 44, 45 można wnioskować, że chodzi tu o odpowiedzialność solidarną. Tak Konert A., Odpowiedzialność, s

5 WYCIECZKI LOTNICZE ASPEKTY PRAWNE działających w wykonywaniu swoich funkcji traktuje się w odniesieniu do przewozu wykonywanego przez przewoźnika faktycznego tak, jak gdyby były również działaniami i zaniechaniem przewoźnika faktycznego. Jeżeli przewoźnik faktyczny nie wyrazi zgody, następujące działania nie będą miały skutków prawnych wobec niego: żadne specjalne umowy, w myśl których przewoźnik umowny przyjmuje obowiązki, które nie zostały nałożone przez konwencję; zrzeczenie się przyznanych przez tę konwencję praw i możliwości obrony; specjalne deklaracje interesu w dostawie (przewidziane w artykule 22); nie ponosi on także odpowiedzialności ponad limity ustanowione konwencją. Przewoźnik ponosi odpowiedzialność za szkodę wynikłą w razie śmierci albo uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia pasażera, gdy wydarzenie, które spowodowało śmierć, uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia, miało miejsce na pokładzie statku powietrznego lub podczas wszelkich czynności związanych z wsiadaniem lub wysiadaniem (art.17). W odniesieniu tych szkód osobowych konwencja wprowadziła dwuetapowy system odpowiedzialności: w przypadku roszczeń do wysokości 100 tys. SDR odpowiedzialność przewoźnika jest obiektywna (co nie oznacza absolutna). Nie może on uwolnić lub ograniczyć swej odpowiedzialności poprzez wskazanie braku swojej winy i osób za niego działających; w przypadku roszczeń przewyższających 100 tys. SDR odpowiedzialność przewoźnika jest oparta na zasadzie winy domniemanej, dając przewoźnikowi możliwość uwolnienia się od odpowiedzialności jeśli udowodni, że: a. szkody takiej nie spowodowało niedbalstwo albo inne niewłaściwe działanie lub zaniechanie przewoźnika albo osób za niego działających; b. szkoda taka została spowodowana wyłącznie niedbalstwem albo innym niewłaściwym działaniem lub zaniechaniem osoby trzeciej (art. 21). Zarówno w zakresie szkód przekraczających, jak i nie przekraczających powyższej kwoty, przewoźnik może uwolnić się od odpowiedzialności w całości lub części, w zakresie, w jakim niedbalstwo lub inne niewłaściwe działanie pasażera albo innej osoby dochodzącej roszczeń z tytułu szkody w razie śmierci pasażera spowodowało szkodę lub przyczyniło się do niej (art. 20) Zob. Żylicz M., Prawo lotnicze międzynarodowe, europejskie i krajowe. Warszawa: LexisNexis, 2004, s

6 ANNA KONERT W odniesieniu do bagaży odpowiedzialność przewoźnika ograniczona jest do 1000 SDR 15 na podróżnego, natomiast w odniesieniu do towarów do 17 SDR na kilogram. Według art. 44 konwencji w odniesieniu do przewozu wykonywanego przez przewoźnika faktycznego łączna kwota odszkodowania, której można dochodzić od przewoźnika umownego, przewoźnika faktycznego oraz od osób za nich działających w zakresie powierzonych im funkcji, nie może przekroczyć najwyższej kwoty, jaką można by uzyskać zgodnie z niniejszą konwencją bądź od przewoźnika umownego, bądź od przewoźnika faktycznego. Jednak żadna z osób wymienionych w niniejszym artykule nie ponosi odpowiedzialności w kwocie przewyższającej ograniczenia właściwe dla tej osoby. W odniesieniu do przewozu wykonywanego przez przewoźnika faktycznego powództwo w sprawie odszkodowania można wnieść, według wyboru powoda: przeciwko przewoźnikowi faktycznemu lub przeciwko przewoźnikowi umownemu, albo przeciwko każdemu z tych przewoźników łącznie lub przeciwko każdemu z tych przewoźników oddzielnie. Jeżeli powództwo zostało skierowane tylko przeciwko jednemu przewoźnikowi, ma on prawo przypozwać drugiego przewoźnika do sądu, do którego wniesiono sprawę, przy czym postępowanie i skutki przypozwania określa się według prawa tego sądu (art. 45). Każde powództwo w sprawie odszkodowania przewidziane w art. 45 należy wnieść, według wyboru powoda, na terytorium państwa strony: bądź do jednego z sądów, do których zgodnie z art. 33 można pozwać przewoźnika umownego, a zatem: a. sądu miejsca zamieszkania przewoźnika jest to miejsce zarejestrowania przewoźnika; b. sądu głównej siedziby jego przedsiębiorstwa; c. sądu miejsca, gdzie posiada on placówkę, za pośrednictwem której została zawarta umowa czyli tam, gdzie został kupiony bilet; d. sądu miejsca przeznaczenia przewozu (gdy bilet jest otwarty, miejscem przeznaczenia jest miejsce wylotu); 15 SDR Specjalne Prawa Ciągnienia (Special Drawing Rights) jest jednostką walutową stosowaną od 1970 r. i wyznaczaną na podstawie koszyka walutowego, składającego się obecnie z euro, japońskiego jena, funta szterlinga i dolara amerykańskiego, w proporcjach zależnych od wagi danej waluty w międzynarodowych transakcjach finansowych. 118

7 WYCIECZKI LOTNICZE ASPEKTY PRAWNE bądź do sądu właściwego dla miejsca zamieszkania lub głównej siedziby przedsiębiorstwa przewoźnika faktycznego. Konwencja przewiduje nieważność postanowień umownych zmierzających do uwolnienia przewoźnika umownego lub przewoźnika faktycznego od odpowiedzialności lub do ustalenia ograniczeń odpowiedzialności, niższych od zastosowanych zgodnie z konwencją (art. 47). Żadne z postanowień rozdziału V nie narusza wzajemnych praw i obowiązków między biurem podróży a przewoźnikiem, w tym również dotyczących roszczeń zwrotnych lub dotyczących pokrycia odszkodowania (art.48) 16. W sprawie McCarthy v. American Airlines 17, powód nabył bilet u przewoźnika American Eagle Airlines na podróż z Georgetown, Wyspy Bahama, do Miami, na Florydzie. Na mocy umowy zawartej z American Eagle, linie lotnicze American Airlines były właścicielem i eksploatującym statek powietrzny podczas lotu, na który powód kupił bilet. Na pokładzie samolotu w Georgetown podróżny chciał umieścić swój bagaż podręczny pomimo tego, że nie mieścił się w schowku ani pod siedzeniem. Powód podszedł do tylnych drzwi samolotu, aby zwrócić uwagę obsługi bagaży na ziemi. Stewardesa rzekomo dotknęła powoda, który wypadł z samolotu i przez to doznał obrażeń ciała. Sąd okręgowy wyjaśnił, że, w przeciwieństwie do konwencji warszawskiej, w konwencji montrealskiej, zarówno przewoźnik umowny i przewoźnik faktyczny podlegają zasadom niniejszej konwencji, przewoźnik umowny ponosi odpowiedzialność w odniesieniu do całego przewozu przewidzianego w umowie, przewoźnik faktyczny natomiast jedynie co do przewozu, który wykonuje. Sąd okręgowy stwierdził zatem, że więcej niż jeden przewoźnik, może być odpowiedzialny za szkody spowodowane pasażerom. 16 sierpnia 2005 r. w Wenezueli miała miejsce katastrofa linii lotniczych West Caribbean Airways lot 708, w której zginęło 160 osob znajdujących sie na pokładzie samolotu (152 pasażerów Francuzi, mieszkańcy Martyniki i jeden obcokrajowiec Włoch oraz ośmioosobowa, kolumbijska załoga). Po przestudiowaniu nagrań rejestratora rozmów w kokpicie (CVR), komisja ds. badania zdarzeń lotniczych CIAA doszła do wniosku, iż najbardziej prawdopodobną przyczyną katastrofy była utrata siły nośnej samolotu, która wyniknęła z przeciągnięcia. 18 Lot nr 708 został wyczarterowany przez agencję podróży Globe Trot- 16 W Polsce wzajemne prawa i obowiązki między przewoźnikami mogą wynikać z kodeksu cywilnego (art k.c.) oraz z umowy pomiędzy nimi. Tak Konert A., Odpowiedzialność, s No CIV-COHN, 2008 WL (S.D. Fla. June 27, 2008). 18 Raport końcowy dostępny w World Wide Web: pdf. Zob. też

8 ANNA KONERT ters de Rivière Salée pasażerowie powracali do domu, do Fort-de-France z tygodniowych wakacji w Panamie. Przewoźnik Newvac Corporation zawarł umowę czarterową z West Caribbean, na podstawie której West Caribbean wydzierżawił samoloty i załogę dla Newvac na niektóre loty. Newvac z kolei zawarł umowę czarterową z biurem podrozy Globe Trotter, które sprzedało bilety pasażerom na lot z Panamy na Martynikę. Powód pozwał West Caribbean oraz Newvac Corporation twierdząc, że musi istnieć przewoźnik umowny w rozumieniu konwencji montrealskiej. Utrzymywał, że Newvac powinien być przewoźnikiem umownym, ponieważ najbardziej pasuje do definicji zawartej w konwencji, według której przewoźnikiem umownym jest przewoźnik, który zawiera umowę przewozu z pasażerem i działa na jego rachunek, a gdy powierza on wykonanie przewozu innemu przewoźnikowi, z którym pasażer lub też nadawca przesyłki nie pozostają w bezpośrednim stosunku umownym, mamy do czynienia z przewoźnikiem faktycznym. Newvac argumentował, że nie może być przewoźnikiem umownym, ponieważ nie pozostawał w bezpośrednim stosunku umownym z pasażerami, nie zawarł z nimi żadnej umowy i że to Globe Trotter sprzedało bilety pasażerom na lot z Panamy na Martynikę. W angielskiej wersji definicji przewoźnika umownego istnieje dodatkowa przesłanka, według której przewoźnikiem umownym jest przewoźnik, który zawiera umowę przewozu jako zleceniodawca (it did so as a principal) 19. Sąd stwierdził, że z uwagi na fakt, iż przewoźnik West Caribbean eksploatował statek powietrzny na podstawie upoważnienia ze strony (by authority from) Newvac, zatem nie należy stosować sztywnej wykładni przepisów konwencji montrealskiej jako wymagającej bezpośredniej umowy pomiędzy Newvac i pasażerami. Ponadto działał jako principal, gdy zawarł umowę przewozu z Globe Trotter. Zgodnie z prawem międzynarodowym, osoba może działać jako agent lub zleceniodawca, gdy zawiera umowę przewozu, w zależności od tego, czy działa z własnej inicjatywy, czy na rzecz innej osoby 20. W tym przypadku Newvac działał jako principal, ponieważ zawarł umowę z West Caribbean, który wydzierżawił swoje samoloty i załogę, a następnie zawarł niezależnie umowę na zapewnienie transportu lotniczego (supply air transportation) oraz wykonanie usług pomocniczych (ancillary services) z Globe Trotter. Sąd uznał, że ponieważ Newvac i Globe Trotter ustalili, że Globe Trotter ma zabezpieczyć pasażerów na dany lot, on to działał na rzecz pasażerów. Ponadto sąd wskazał, 19 The provisions of this Chapter apply when a person (hereinafter referred to as "the contracting carrier") as a principal makes a contract of carriage governed by this Convention with a passenger or consignor or with a person acting on behalf of the passenger or consignor, and another person (hereinafter referred to as "the actual carrier") performs, by virtue of authority from the contracting carrier, the whole or part of the carriage, but is not with respect to such part a successive carrier within the meaning of this Convention. Such authority shall be presumed in the absence of proof to the contrary. 20 Kirby J. N., Pty Ltd. v. Norfolk Southern Ry. Co.,300 F.3d 1300, (11th Cir.2002); Norfolk Southern Railway Co. v. Kirby,543 U.S. 14, 125 S.Ct. 385, 160 L.Ed.2d 283 (2004). 120

9 WYCIECZKI LOTNICZE ASPEKTY PRAWNE iż Newvac świadomie przejął odpowiedzialność za dostarczenie samolotu i załogi, i działał jako przewoźnik lotniczy w stosunku do transportu klientów Globe Trotter. Newvac pozostał odpowiedzialny za dostarczanie samolotu i załogi oraz monitorowanie i zapewnienie lotu przez West Caribbean w stosunku do umowy Newvac Globe-Trotter. Wobec powyższych uwag, należy stwierdzić, że Newvac był przewoźnikiem umownym w rozumieniu artykułu 39. Problematyka odpowiedzialności biura podróży czarterującego samolot w stosunku do pasażerów uregulowana jest także na szczeblu europejskim. Dzięki stworzeniu wewnętrznego rynku lotniczego miliony osób wybrały podróż samolotem. Sprzyjało temu zniesienie granic oraz zwiększenie oferty transportowej. Z chwilą podpisania konwencji montrealskiej w 1999 r. okazało się, iż wprowadzone przez nią zmiany w kwestii odpowiedzialności przewoźnika lotniczego wymagały istotnych nowelizacji Rozporządzenia 2027/97. W 2001 r. Komisja Europejska przedstawiła Radzie projekt nowego rozporządzenia 21, na podstawie którego powstał tekst nowego rozporządzenia. Decyzją Rady z 5 kwietnia 2001 r 22. Konwencja została zatwierdzona w imieniu Wspólnoty Europejskiej. Rozporządzenie (WE) nr 889/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 maja 2002 r. zmieniające rozporządzenie Rady (WE) nr 2027/97 w sprawie odpowiedzialności przewoźnika lotniczego z tytułu wypadków zmieniło także jego tytuł na Rozporządzenie (WE) nr 2027/97 w sprawie odpowiedzialności przewoźnika lotniczego z tytułu przewozu pasażerów i ich bagażu drogą powietrzną 23. Wprowadza ono w życie odpowiednie postanowienia konwencji montrealskiej w odniesieniu do przewozu pasażerów i ich bagażu drogą powietrzną. Rozszerza stosowanie tych przepisów również w odniesieniu do przewozów lotniczych wewnętrznych każdego Państwa Członkowskiego (art. 1). Odpowiedzialność przewoźnika lotniczego Wspólnoty w odniesieniu do pasażerów i ich bagażu podlega postanowieniom konwencji montrealskiej (art. 3 ust.1). Zatem obecnie odpowiedzialność przewoźnika zarówno w przewozach wspólnotowych (z, przez i do) jak i przewozach krajowych Państw Członkowskich regu- 21 Amended proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council amending Regulation (EC) No 2027/97 on air carrier liability in the event of accidents, 2000/0145-COD oraz COM Decyzja Rady 2001/539/UE z 5 kwietnia 2001 r. w sprawie zawarcia przez Wspólnotę Europejską konwencji w sprawie ujednolicenia niektórych zasad dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczego (konwencja montrealska). 23 Ponadto problematyka przewozów czarterowych pojawiła się w Dyrektywie z dnia 13 czerwca 1990 r. w sprawie zorganizowanych podróży, wakacji i wycieczek (L 158/59 (90/314/EWG)). Dyrektywa ma na celu zbliżenie przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich dotyczących imprez turystycznych sprzedawanych lub oferowanych na sprzedaż na terytorium Wspólnoty (art.1). Dyrektywa zapewnia pewien poziom ochrony klientom biur podróży. Jednakże Państwa Członkowskie mogą podnieść ten poziom ochrony w swym ustawodawstwie wewnętrznym. Zob. Nesterowicz M., Prawo turystyczne, s. 20 i nast. 121

10 ANNA KONERT lowana jest przepisami konwencji montrealskiej. Rozporządzenie ustanawia jedynie określone przepisy uzupełniające. Rozporządzenie stanowi, iż jeżeli przewoźnik faktycznie wykonujący lot nie jest tym samym przewoźnikiem, co przewoźnik lotniczy zawierający umowę, pasażer ma prawo złożyć reklamację lub roszczenie o naprawienie szkody do każdego z nich. Jeżeli nazwa lub kod przewoźnika lotniczego są wskazane na bilecie, to ten przewoźnik lotniczy jest przewoźnikiem lotniczym zawierającym umowę (art. 1 pkt 10). Obecnie, w Polsce nie ma znaczenia, czy mamy do czynienia z przewozem międzynarodowym, czy też krajowym, gdyż ustawa Prawo lotnicze z dnia 3 lipca 2002 r. w art. 208 przewiduje, iż przewoźnik lotniczy odpowiada na zasadach określonych w umowach międzynarodowych ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską. Postanowienia tych umów stosuje się także do odpowiedzialności przewoźnika lotniczego za szkody w przewozie międzynarodowym niepodlegającym tym umowom, a rozpoczynającym się lub kończącym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub z wykonywaniem lądowania handlowego na tym terytorium oraz w przewozie lotniczym krajowym. Najczęściej zatem zastosowanie ma konwencja montrealska z 1999 r. i jej przepisy stosuje się do odpowiedzialności biura podróży czarterującego samolot. Zakończenie Konwencja montrealska z 1999 r. postrzegana jest jako sprawiedliwy i właściwy kompromis między państwami i stanowi przełom w międzynarodowym lotnictwie cywilnym, godząc interesy wszystkich zainteresowanych stron 24. Konwencja rozwiązała problem, kto w rzeczywistości ma ponieść odpowiedzialność, czy tylko osoba, która zawiera umowę o przewóz (wystawia dokumenty przewozowe), czy także faktyczny przewoźnik przedsiębiorstwo lotnicze, powtarzając postanowienia konwencji guadalajarskiej z 1961 r. Biura podróży nie mogą już odsyłać pasażerów z wszelkimi roszczeniami do przewoźnika lotniczego, twierdząc, iż to on wykonywał lot. W zakresie umowy przewozu lotniczego, która stanowi część umowy o podróż, biuro podróży jest więc traktowane jako przewoźnik umowny. Staje się ono odpowiedzialne (do wysokości limitów wskazanych w konwencji) za szkody spowodowane podróżnym (pasażerom) w odniesieniu do całego przewozu przewidzianego w umowie, natomiast przewoźnik lotniczy (faktyczny) jedynie do przewozu, który wykonuje. Odpowiedzialność obu przewoźników jest solidarna. 24 Konert A., Odpowiedzialność..., s

11 WYCIECZKI LOTNICZE ASPEKTY PRAWNE Z uwagi na regulacje europejskie implementujace przepisy konwencji montrealskiej, obecnie odpowiedzialność biura podrozy jako przewoźnika umownego zarówno w przewozach wspólnotowych (z, przez i do) jak i przewozach krajowych Państw Członkowskich regulowana jest przepisami tejże konwencji. Stronami konwencji obecnie jest 101 państw. Jej powszechne przyjęcie spowoduje, iż będzie mogła przez długie lata funkcjonować jako zbiór ujednoliconych lub przynajmniej kompatybilnych reguł międzynarodowego przewozu lotniczego 25. Pozwoli również ujednolicić reguły odpowiedzialności biur podróży czarterujących samoloty na szczeblu międzynarodowym. Konsolidacja systemu wymaga jednak jego powszechnego przyjęcia, a wówczas również w przewozach międzynarodowych w większości przypadków obowiązywać będą przepisy konwencji montrealskiej. 25 Żylicz M., Prawo lotnicze, s

12

(Dz.U. L 140 z 30.5.2002, str. 2)

(Dz.U. L 140 z 30.5.2002, str. 2) 2002R0889 PL 30.05.2002 000.001 1 Dokument ten służy wyłącznie do celów dokumentacyjnych i instytucje nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za jego zawartość B ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 889/2002 PARLAMENTU

Bardziej szczegółowo

Dz.U. z 2004 r. Nr 110, poz. 1168

Dz.U. z 2004 r. Nr 110, poz. 1168 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie wymagań dotyczących ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej użytkowników statków powietrznych, przewoźników i innych przedsiębiorców

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY. z dnia 30 kwietnia 2004 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY. z dnia 30 kwietnia 2004 r. AIRLAW.PL Stan prawny 2012-01-01 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie wymagań dotyczących ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej użytkowników statków powietrznych,

Bardziej szczegółowo

Konwencja o ujednoliceniu niektórych zasad dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczego (Konwencja montrealska)

Konwencja o ujednoliceniu niektórych zasad dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczego (Konwencja montrealska) Konwencja o ujednoliceniu niektórych zasad dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczego (Konwencja montrealska) Państwa strony niniejszej konwencji, uznając znaczący udział Konwencji o ujednoliceniu

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 13 maja 2004 r. w sprawie zezwoleń na wykonywanie przewozu lotniczego

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 13 maja 2004 r. w sprawie zezwoleń na wykonywanie przewozu lotniczego AIRLAW.PL Stan prawny 16.01.2013 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 13 maja 2004 r. w sprawie zezwoleń na wykonywanie przewozu lotniczego Na podstawie art. 202 pkt 1 ustawy z dnia 3 lipca

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Wojciech Katner (sprawozdawca) SSN Agnieszka Piotrowska

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Wojciech Katner (sprawozdawca) SSN Agnieszka Piotrowska Sygn. akt I CNP 7/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 24 lutego 2016 r. SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Wojciech Katner (sprawozdawca) SSN Agnieszka Piotrowska

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej funkcjonariuszy publicznych opis warunków ubezpieczenia oferowanych przez STU ERGO HESTIA S.A.

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej funkcjonariuszy publicznych opis warunków ubezpieczenia oferowanych przez STU ERGO HESTIA S.A. Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej funkcjonariuszy publicznych opis warunków ubezpieczenia oferowanych przez STU ERGO HESTIA S.A. Definicje 1. za Ustawę uważa się Ustawę z dnia 20 stycznia 2011 o

Bardziej szczegółowo

WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba) z dnia 22 listopada 2012 r.

WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba) z dnia 22 listopada 2012 r. AIRLAW.PL WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba) z dnia 22 listopada 2012 r. Transport lotniczy Odszkodowanie i pomoc dla pasażerów Odmowa przyjęcia na pokład, odwołanie lub duże opóźnienie lotów Termin na wytoczenie

Bardziej szczegółowo

"Mądry Polak przed szkodą czyli prawa i obowiązki turysty na wakacjach za granicą"

Mądry Polak przed szkodą czyli prawa i obowiązki turysty na wakacjach za granicą "Mądry Polak przed szkodą czyli prawa i obowiązki turysty na wakacjach za granicą" Elżbieta Seredyńska Europejskie Centrum Konsumenckie Polska MSZ ODM Warszawa, 26 czerwca 2013 r. 1 Plan wykładu 1. Ramy

Bardziej szczegółowo

Streszczenie przepisów dotyczących praw pasażerów podróżujących drogą morską i drogą wodną śródlądową 1

Streszczenie przepisów dotyczących praw pasażerów podróżujących drogą morską i drogą wodną śródlądową 1 Streszczenie przepisów dotyczących praw pasażerów podróżujących drogą morską i drogą wodną śródlądową 1 Z dniem 18 grudnia 2012 r. zacznie obowiązywać rozporządzenie (UE) nr 1177/2010 o prawach pasażerów

Bardziej szczegółowo

PRAWA PASAŻERA LINII LOTNICZYCH UNIJNY FORMULARZ SKARGI

PRAWA PASAŻERA LINII LOTNICZYCH UNIJNY FORMULARZ SKARGI PRAWA PASAŻERA LINII LOTNICZYCH UNIJNY FORMULARZ SKARGI NA NINIEJSZYM FORMULARZU MOŻNA ZŁOŻYĆ SKARGĘ DO PRZEWOŹNIKA LOTNICZEGO LUB DO KRAJOWEGO ORGANU WYKONAWCZEGO Prawa pasażera w przypadku odmowy przyjęcia

Bardziej szczegółowo

Kancelaria Prawna Iuridica. Proces reklamacji i protokół szkody

Kancelaria Prawna Iuridica. Proces reklamacji i protokół szkody Kancelaria Prawna Iuridica Proces reklamacji i protokół szkody Tematyka prelekcji Odpowiedzial ność przewoźnika Procedura reklamacji i protokół szkody Korzyści Jak postępować w przypadku uszkodzenia ładunku

Bardziej szczegółowo

Prawa pasażerów w UE - jak bezpiecznie dojechać, dolecieć a może dopłynąć do celu?

Prawa pasażerów w UE - jak bezpiecznie dojechać, dolecieć a może dopłynąć do celu? Prawa pasażerów w UE - jak bezpiecznie dojechać, dolecieć a może dopłynąć do celu? Ośrodek Debaty Międzynarodowej MSZ Warszawa, 15 stycznia 2014 r. Zawartość prezentacji Omówienie głównych obszarów regulacji

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 26 września 2012 r. Poz. 1069 USTAWA. z dnia 31 sierpnia 2012 r.

Warszawa, dnia 26 września 2012 r. Poz. 1069 USTAWA. z dnia 31 sierpnia 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 26 września 2012 r. Poz. 1069 USTAWA z dnia 31 sierpnia 2012 r. o zmianie ustawy Kodeks morski oraz ustawy o obszarach morskich Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

2 1. Zapotrzebowanie na bilety lotnicze Zamawiający będzie zgłaszał faxem/emailem na numer/adres /

2 1. Zapotrzebowanie na bilety lotnicze Zamawiający będzie zgłaszał faxem/emailem na numer/adres / UMOWA wzór W dniu roku w Warszawie została zawarta umowa pomiędzy: Państwową Inspekcją Pracy Głównym Inspektoratem Pracy z siedzibą w Warszawie, ul. Krucza 38/42, zwanym dalej "Zamawiającym,, reprezentowanym

Bardziej szczegółowo

KOMPETENCJE KONSUMENTÓW W ZAKRESIE KORZYSTANIA Z USŁUG TRANSPORTOWYCH. Orysiak Mirosława Rurka Karolina Ryszczuk Ewelina FiR rok 2

KOMPETENCJE KONSUMENTÓW W ZAKRESIE KORZYSTANIA Z USŁUG TRANSPORTOWYCH. Orysiak Mirosława Rurka Karolina Ryszczuk Ewelina FiR rok 2 KOMPETENCJE KONSUMENTÓW W ZAKRESIE KORZYSTANIA Z USŁUG TRANSPORTOWYCH Orysiak Mirosława Rurka Karolina Ryszczuk Ewelina FiR rok 2 PLAN PREZENTACJI 2 1. Prawa pasażera w przypadku korzystania z różnych

Bardziej szczegółowo

Projekt U S T A W A. z dnia

Projekt U S T A W A. z dnia Projekt U S T A W A z dnia o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych oraz ustawy o działalności ubezpieczeniowej

Bardziej szczegółowo

DYREKTYWA RADY. z dnia 14 października 1991 r.

DYREKTYWA RADY. z dnia 14 października 1991 r. DYREKTYWA RADY z dnia 14 października 1991 r. w sprawie obowiązku pracodawcy dotyczącym informowania pracowników o warunkach stosowanych do umowy lub stosunku pracy (91/533/EWG) RADA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH,

Bardziej szczegółowo

KRAJOWE PRZEWOZY LOTNICZE PORADNIK DLA KONSUMENTÓW

KRAJOWE PRZEWOZY LOTNICZE PORADNIK DLA KONSUMENTÓW KRAJOWE PRZEWOZY LOTNICZE PORADNIK DLA KONSUMENTÓW KRAJOWE PRZEWOZY LOTNICZE PORADNIK DLA KONSUMENTÓW Euro 2012 12 Praw pasażerów linii lotniczych Bydgoszcz, maj 2012 WAŻNY KOMUNIKAT: Wszyscy pasażerowie

Bardziej szczegółowo

3.4.2009 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 91/7

3.4.2009 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 91/7 3.4.2009 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 91/7 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 272/2009 z dnia 2 kwietnia 2009 r. uzupełniające wspólne podstawowe normy ochrony lotnictwa cywilnego określone w załączniku

Bardziej szczegółowo

Prawa pasażerów w transporcie kolejowym. Lp. Prawo pasażera Obowiązuje 1. Opóźnienie lub odwołanie. Strona 1 z 7

Prawa pasażerów w transporcie kolejowym. Lp. Prawo pasażera Obowiązuje 1. Opóźnienie lub odwołanie. Strona 1 z 7 Prawa pasażerów w transporcie kolejowym Lp. Prawo pasażera Obowiązuje 1. Pasażerom kolei przysługują pewne prawa z reguły wtedy, gdy problem dotyczy połączenia międzynarodowego w obrębie Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRZEWOZU OSÓB I PRZESYŁEK FIRMY MARKUS

REGULAMIN PRZEWOZU OSÓB I PRZESYŁEK FIRMY MARKUS REGULAMIN PRZEWOZU OSÓB I PRZESYŁEK FIRMY MARKUS 1.POSTANOWIENIA OGÓLNE 1.1 Przez użyte w Regulaminie określenia należy rozumieć: a) Pasażer - osoba korzystająca z usługi przewozu na podstawie ważnego

Bardziej szczegółowo

PRAWA PASAŻERÓW LOTNICZYCH. (wyciąg)

PRAWA PASAŻERÓW LOTNICZYCH. (wyciąg) PRAWA PASAŻERÓW LOTNICZYCH (wyciąg) Ochrona minimalnych praw pasażerów przysługuje na podstawie rozporządzenia Nr 261/2004/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt III CSK 111/07 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 22 listopada 2007 r. SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Zbigniew

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz

POSTANOWIENIE. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz Sygn. akt I CZ 21/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 11 kwietnia 2014 r. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Protokolant Bogumiła Gruszka

POSTANOWIENIE. Protokolant Bogumiła Gruszka Sygn. akt III CZP 44/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 21 sierpnia 2014 r. SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Antoni Górski SSN Bogumiła Ustjanicz Protokolant Bogumiła

Bardziej szczegółowo

Umowa o powierzanie przetwarzania danych osobowych

Umowa o powierzanie przetwarzania danych osobowych Załącznik numer 6 do Umowy Umowa o powierzanie przetwarzania danych osobowych zawarta w dniu., w Warszawie pomiędzy Centrum Nauki Kopernik, z siedzibą w Warszawie (00-390), przy ul. Wybrzeże Kościuszkowskie

Bardziej szczegółowo

KONWENCJA. o prawie właściwym dla wypadków drogowych, sporządzona w Hadze dnia 4 maja 1971 r. (Dz. U. z dnia 15 kwietnia 2003 r.)

KONWENCJA. o prawie właściwym dla wypadków drogowych, sporządzona w Hadze dnia 4 maja 1971 r. (Dz. U. z dnia 15 kwietnia 2003 r.) Dz.U.03.63.585 KONWENCJA o prawie właściwym dla wypadków drogowych, sporządzona w Hadze dnia 4 maja 1971 r. (Dz. U. z dnia 15 kwietnia 2003 r.) W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ

Bardziej szczegółowo

Pośrednictwo w turystyce

Pośrednictwo w turystyce Pośrednictwo w turystyce Justyna Zając-Wysocka radca prawny, doradca podatkowy 11664 Dyrektor Departamentu Doradztwa Podatkowego Małopolskiego Instytutu Studiów Podatkowych USTAWA O USŁUGACH TURYSTYCZNYCH

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Petycji 27.05.2014 KOMUNIKAT DLA POSŁÓW Przedmiot: Petycja 0436/2012, którą złożył Mark Walker (Wielka Brytania) w sprawie transgranicznego doradztwa prawnego 1.

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca) Sygn. akt IV CSK 611/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 25 czerwca 2014 r. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Krzysztof Pietrzykowski

Bardziej szczegółowo

OGÓLNE WARUNKI PRZEWOZU W LOTACH CZARTEROWYCH Eurolot SA

OGÓLNE WARUNKI PRZEWOZU W LOTACH CZARTEROWYCH Eurolot SA OGÓLNE WARUNKI PRZEWOZU W LOTACH CZARTEROWYCH Eurolot SA wydane na podstawie art. 205 ust. 3 Ustawy z dnia 3 lipca 2002r. Prawo Lotnicze. (Dz.U.02.130.1112) SPIS TREŚCI Artykuł 1 DEFINICJE Artykuł 2 STOSOWANIE

Bardziej szczegółowo

WYROK TRYBUNAŁU (szósta izba) z dnia 25 października 2012 r.(*)

WYROK TRYBUNAŁU (szósta izba) z dnia 25 października 2012 r.(*) WYROK TRYBUNAŁU (szósta izba) z dnia 25 października 2012 r.(*) Podatek VAT Dyrektywa 2006/112/WE Artykuły 306 310 Procedura szczególna dla biur podróży Usługi przewozu świadczone przez biuro podróży we

Bardziej szczegółowo

Praktyczne informacje na temat handlu transgranicznego czyli co przedsiębiorca musi wiedzieć decydując się na handel transgraniczny?

Praktyczne informacje na temat handlu transgranicznego czyli co przedsiębiorca musi wiedzieć decydując się na handel transgraniczny? Praktyczne informacje na temat handlu transgranicznego czyli co przedsiębiorca musi wiedzieć decydując się na handel transgraniczny? ANNA ŻOCHOWSKA - SYCHOWICZ Plan Wykładu I. Prawo właściwe dla zobowiązań

Bardziej szczegółowo

Ogólne Warunki Ubezpieczenia OC w ruchu zagranicznym

Ogólne Warunki Ubezpieczenia OC w ruchu zagranicznym 1OWU Zielona Karta Ogólne Warunki Ubezpieczenia OC w ruchu zagranicznym Postanowienia ogólne 1 1. Ogólne warunki ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe

Bardziej szczegółowo

UMOWA POWIERZENIA PRZETWARZANIA DANYCH OSOBOWYCH. zwana dalej Umową, zawartą w dniu. r. w Tarnowie pomiędzy:

UMOWA POWIERZENIA PRZETWARZANIA DANYCH OSOBOWYCH. zwana dalej Umową, zawartą w dniu. r. w Tarnowie pomiędzy: Załącznik nr 2 do Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia na kontrolę szczelności instalacji gazowych UMOWA POWIERZENIA PRZETWARZANIA DANYCH OSOBOWYCH zwana dalej Umową, zawartą w dniu. r. w Tarnowie

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Udział Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w różnego rodzaju działaniach stabilizacyjno-bojowych w odległych rejonach świata oraz realizacja zobowiązań sojuszniczych w ramach

Bardziej szczegółowo

Wykaz skrótów... Słownik pojęć... Wprowadzenie...

Wykaz skrótów... Słownik pojęć... Wprowadzenie... Wykaz skrótów... Słownik pojęć... Wprowadzenie... XI XIII XVII Rozdział I. Istota odpowiedzialności odszkodowawczej... 1 1. Funkcje odpowiedzialności odszkodowawczej... 1 2. Reżimy odpowiedzialności odszkodowawczej...

Bardziej szczegółowo

(5) W celu zapewnienia płynnego przejścia oraz uniknięcia zakłóceń należy zapewnić odpowiednie środki przejściowe.

(5) W celu zapewnienia płynnego przejścia oraz uniknięcia zakłóceń należy zapewnić odpowiednie środki przejściowe. L 106/18 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) 2015/640 z dnia 23 kwietnia 2015 r. w sprawie dodatkowych specyfikacji zdatności do lotu dla danego rodzaju operacji oraz zmieniające rozporządzenie (UE) nr 965/2012

Bardziej szczegółowo

W jakim terminie konsument powinien poinformować przedsiębiorcę o stwierdzeniu niezgodności towaru z umową?

W jakim terminie konsument powinien poinformować przedsiębiorcę o stwierdzeniu niezgodności towaru z umową? W jakim terminie konsument powinien poinformować przedsiębiorcę o stwierdzeniu niezgodności towaru z umową? w terminie 2 miesięcy od dnia stwierdzenia niezgodności towaru z umową w terminie 2 miesięcy

Bardziej szczegółowo

Opodatkowanie drogowych przewozów kabotażowych

Opodatkowanie drogowych przewozów kabotażowych Opodatkowanie drogowych przewozów kabotażowych Rozważając zasady opodatkowania drogowych przewozów kabotażowych w poszczególnych krajach członkowskich za podstawę należy przyjąć następujące przepisy prawne:

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900)

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900) Warszawa, dnia 30 czerwca 2010 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900) I. Cel i przedmiot ustawy

Bardziej szczegółowo

Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za listopad 2014 r.

Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za listopad 2014 r. Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za listopad 2014 r. Wybrane orzeczenia Sądu Najwyższego opublikowane w Orzecznictwie Sądu Najwyższego Izba Cywilna zeszyt 11: 1. INTERES PRAWNY DO ZASKARŻENIA

Bardziej szczegółowo

automatycznie. ZP.271.2.2012 Załącznik nr 5 do SIWZ - Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej

automatycznie. ZP.271.2.2012 Załącznik nr 5 do SIWZ - Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej ZP.271.2.2012 Załącznik nr 5 do SIWZ - Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej UWAGA: Ubezpieczenie dotyczy wszystkich jednostek wymienionych w załączniku nr 1 do SIWZ oraz w każdej lokalizacji, w której

Bardziej szczegółowo

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

(Tekst mający znaczenie dla EOG) 1.8.2015 L 206/21 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) 2015/1329 z dnia 31 lipca 2015 r. zmieniające rozporządzenie (UE) nr 965/2012 w odniesieniu do operacji wykonywanych przez unijnych przewoźników lotniczych

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZA EKSPLOATACJĘ STATKU A KODEKS ZARZĄDZANIA BEZPIECZNĄ EKSPLOATACJĄ STATKÓW I ZAPOBIEGANIEM ZANIECZYSZCZENIU.

ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZA EKSPLOATACJĘ STATKU A KODEKS ZARZĄDZANIA BEZPIECZNĄ EKSPLOATACJĄ STATKÓW I ZAPOBIEGANIEM ZANIECZYSZCZENIU. ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZA EKSPLOATACJĘ STATKU A KODEKS ZARZĄDZANIA BEZPIECZNĄ EKSPLOATACJĄ STATKÓW I ZAPOBIEGANIEM ZANIECZYSZCZENIU dr Justyna Nawrot CEL I GENEZA POWSTANIA KODEKSU ISM Rezolucja A.595 (15) 1987

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZIALNOŚĆ CYWILNA BROKERA. prof. dr hab. Eugeniusz Kowalewski

ODPOWIEDZIALNOŚĆ CYWILNA BROKERA. prof. dr hab. Eugeniusz Kowalewski ODPOWIEDZIALNOŚĆ CYWILNA BROKERA prof. dr hab. Eugeniusz Kowalewski I. OC BROKERA REŻIMY I. DELIKTOWY II. KONTRAKTOWY art. 415 i n. k.c. zasada winy udowodnionej domniemanej art. 471 i n. k.c. zasada winy

Bardziej szczegółowo

UKŁAD. o tranzycie międzynarodowych służb powietrznych, podpisany w Chicago dnia 7 grudnia 1944 r.

UKŁAD. o tranzycie międzynarodowych służb powietrznych, podpisany w Chicago dnia 7 grudnia 1944 r. Dz.U. 1959 Nr 35, poz. 213 UKŁAD o tranzycie międzynarodowych służb powietrznych, podpisany w Chicago dnia 7 grudnia 1944 r. Przekład. W imieniu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej RADA PAŃSTWA POLSKIEJ

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających.

Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających. Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających. Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 4. (Wzór) UMOWA NR

Załącznik Nr 4. (Wzór) UMOWA NR (Wzór) Załącznik Nr 4 UMOWA NR zawarta w dniu.. w Żarach pomiędzy: Gminą Żary o statusie miejskim w imieniu której działa Miejski Ośrodek Sportu, Rekreacji i Wypoczynku w Żarach ul. Telemanna 1, 68 200

Bardziej szczegółowo

Porady dla podróżnych

Porady dla podróżnych 1. esky.pl 2. Guide_homepage Ostatnia aktualizacja: 20.01.2016 Porady dla podróżnych Loty Bagaż Ciąża a lot samolotem Dziecko w samolocie Zwierzęta Odprawa i obsługa pasażera Obsługa na pokładzie Odprawa

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 8/12. Dnia 20 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 8/12. Dnia 20 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt III CZP 8/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 20 kwietnia 2012 r. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Barbara Myszka SSN Maria Szulc w sprawie z powództwa małoletniego

Bardziej szczegółowo

Zakaz konkurencji. www.pip.gov.pl

Zakaz konkurencji. www.pip.gov.pl www.pip.gov.pl Zawarcie umowy Pracodawca, który prowadzi działalność jako podmiot gospodarczy, może zabezpieczyć swoje interesy przed ewentualnymi, niepożądanymi zachowaniami aktualnie zatrudnionych, jak

Bardziej szczegółowo

I. Podróżujesz samolotem? II. Podróżujesz pociągiem? III. Podróżujesz autobusem lub autokarem?

I. Podróżujesz samolotem? II. Podróżujesz pociągiem? III. Podróżujesz autobusem lub autokarem? Podróże w Europie Kiedy pasażerom przysługują bezpłatnie posiłki i napoje? Jak uzyskać odszkodowanie za zagubienie bagażu przez linie lotnicze? Jakie masz prawa w przypadku opóźnienia lotu lub pociągu?

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W.

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W. Sygn. akt III CZP 17/14 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W. z dnia 28 maja 2013 r. Czy osoba będąca członkiem zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

Bardziej szczegółowo

SYSTEM WARSZAWSKI ZARYS PROBLEMATYKI

SYSTEM WARSZAWSKI ZARYS PROBLEMATYKI STUDIA IURIDICA XLI/2003 Małgorzata Polkowska SYSTEM WARSZAWSKI ZARYS PROBLEMATYKI PRAWO DOTYCZĄCE MIĘDZYNARODOWEGO PRZEWOZU LOTNICZEGO I ODPOWIEDZIALNOŚCI PRZEWOŹNIKA W każdym państwie zagadnienia przewozu

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie Wykaz skrótów Literatura Akty prawne Orzecznictwo

Wprowadzenie Wykaz skrótów Literatura Akty prawne Orzecznictwo Wprowadzenie Wykaz skrótów Literatura Akty prawne Orzecznictwo Rozdział I. Geneza i źródła prawa przewozowego ő 1. Prawo transportowe a prawo przewozowe I. Istota transportu i przewozu II. Rodzaje prawa

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Małgorzata Gersdorf

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Małgorzata Gersdorf Sygn. akt II PK 326/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 16 lipca 2013 r. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Małgorzata Gersdorf

Bardziej szczegółowo

Ogólne warunki uczestnictwa w imprezach turystycznych

Ogólne warunki uczestnictwa w imprezach turystycznych Ogólne warunki uczestnictwa w imprezach turystycznych 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE niego usług. 1. Niniejsze Ogóle Warunki Uczestnictwa w imprezach turystycznych, zwane w dalszej części OWU, określają prawa

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1. Zagadnienia ogólne

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1. Zagadnienia ogólne Umowa o podróż w prawie polskim. Rafał Adamus Masowy rozwój turystyki prowadzi do poddania tej dziedziny aktywności społecznej regulacji prawnej w systemach prawnych różnych państw, a w tym również w Polsce.

Bardziej szczegółowo

9 Rodzaj towaru. Bezeichnung des Gutes Nature of goods. Waga(kg) / Gewicht(kg) Weight(kg)

9 Rodzaj towaru. Bezeichnung des Gutes Nature of goods. Waga(kg) / Gewicht(kg) Weight(kg) nadawcy Absender Sender 6 CZ (name, address, country) 6 CZ Niniejszy przewóz podlega postanowieniom Konwencji o Umowie Międzynarodowego Przewozu Drogowego Towarów () bez względu na jakąkolwiek Straßengüteverkehr

Bardziej szczegółowo

Ogólne warunki sprzedaży TESTO Sp.z o.o.

Ogólne warunki sprzedaży TESTO Sp.z o.o. Ogólne warunki sprzedaży TESTO Sp.z o.o. 1 POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Ogólne warunki sprzedaży określają zasady zawierania umów sprzedaży na towary i usługi oferowane przez Testo Sp.z o.o. 2. Użyte w dalszej

Bardziej szczegółowo

Konwencja o ujednostajnieniu niektórych prawideł, dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczego, podpisana w Warszawie dnia 12 października 1929 r.

Konwencja o ujednostajnieniu niektórych prawideł, dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczego, podpisana w Warszawie dnia 12 października 1929 r. Konwencja o ujednostajnieniu niektórych prawideł, dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczego, podpisana w Warszawie dnia 12 października 1929 r. z dnia 12 października 1929 r. (Dz.U. 1933 Nr 8, poz.

Bardziej szczegółowo

DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2009/22/WE

DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2009/22/WE L 110/30 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 1.5.2009 DYREKTYWY DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2009/22/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie nakazów zaprzestania szkodliwych praktyk w celu

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 33/12. Dnia 18 lipca 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 33/12. Dnia 18 lipca 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt III CZP 33/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 18 lipca 2012 r. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Dariusz Dończyk SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt II CSK 469/08 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 19 lutego 2009 r. SSN Kazimierz Zawada (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

Podstawy prawne obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej inżynierów budownictwa:

Podstawy prawne obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej inżynierów budownictwa: Podstawy prawne obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej inżynierów budownictwa: - Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa (Dz.U.

Bardziej szczegółowo

Uczelnia Łazarskiego Wydział Prawa i Administracji

Uczelnia Łazarskiego Wydział Prawa i Administracji Uczelnia Łazarskiego Wydział Prawa i Administracji Prawo lotnicze moduł specjalizacyjny pierwsza w Polsce możliwość studiowania prawa lotniczego na Wydziale Prawa i Administracji Uczelni Łazarskiego Odpowiadając

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA W niniejszym Załączniku opisano zakres i warunki. Zamawiający dopuszcza wprowadzanie zmian w klauzulach, jedynie w wypadku jeśli nie ograniczają one odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

1. Odpowiedzialność cywilna spedytora w praktyce, czyli za co odpowiada a za co nie odpowiada spedytor

1. Odpowiedzialność cywilna spedytora w praktyce, czyli za co odpowiada a za co nie odpowiada spedytor Kiedy spedytor jest spedytorem a kiedy jest przewoźnikiem? Zainteresowanie spedytorów poruszaną w moich artykułach problematyką przerosła moje oczekiwanie. Sygnały napływające od spedytorów zmotywowały

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (WE) NR

ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (WE) NR L 131/24 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 28.5.2009 ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (WE) NR 392/2009 z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie odpowiedzialności przewoźników pasażerskich na

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt II CSK 511/08 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 27 lutego 2009 r. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Jan Górowski

Bardziej szczegółowo

Zawarta w dniu..roku w Warszawie pomiędzy:

Zawarta w dniu..roku w Warszawie pomiędzy: Oznaczenie sprawy: ZP/4/GDB/2014 Załącznik nr 5 do Siwz UMOWA Zawarta w dniu..roku w Warszawie pomiędzy: Skarbem Państwa Biurem Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji Z siedzibą w Warszawie (01-015), Skwer

Bardziej szczegółowo

PRAWO LOTNICZE MIĘDZYNARODOWE KONWENCJE PRAWA LOTNICZEGO

PRAWO LOTNICZE MIĘDZYNARODOWE KONWENCJE PRAWA LOTNICZEGO PRAWO LOTNICZE MIĘDZYNARODOWE KONWENCJE PRAWA LOTNICZEGO Teoretyczny Kurs Szybowcowy i Samolotowy Aeroklubu Łódzkiego Co to jest prawo międzynarodowe? Zespoły y norm regulujących współprac pracę poszczególnymi

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE DO REGULAMINU KONKURENCYJNEGO WYBORU OFERT

ZAPYTANIE DO REGULAMINU KONKURENCYJNEGO WYBORU OFERT ZAPYTANIE DO REGULAMINU KONKURENCYJNEGO WYBORU OFERT Zwracam się z prośbą o wyjaśnienie treści Regulaminu konkurencyjnego Wyboru Ofert na zakup i dostawę odczynników hematologicznych wraz z dzierżawą analizatora

Bardziej szczegółowo

UMOWA O ZACHOWANIU POUFNOŚCI

UMOWA O ZACHOWANIU POUFNOŚCI UMOWA O ZACHOWANIU POUFNOŚCI zawartą w dniu... 2015 roku w Warszawie pomiędzy: PIT-RADWAR S.A. z siedzibą w Warszawie (04-051), przy ul. Poligonowej 30, wpisanym do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 do SIWZ UMOWA DOSTAWY zawarta w dniu... w Rzeszowie pomiędzy: Gminą Miasto Rzeszów - Domem Pomocy Społecznej w Rzeszowie, ul.

Załącznik nr 4 do SIWZ UMOWA DOSTAWY zawarta w dniu... w Rzeszowie pomiędzy: Gminą Miasto Rzeszów - Domem Pomocy Społecznej w Rzeszowie, ul. Załącznik nr 4 do SIWZ UMOWA DOSTAWY zawarta w dniu... w Rzeszowie pomiędzy: Gminą Miasto Rzeszów - Domem Pomocy Społecznej w Rzeszowie, ul. Załęska 7a reprezentowanym przez Dyrektora mgr Lucynę Basta

Bardziej szczegółowo

Tekst ustawy ustalony ostatecznie po rozpatrzeniu poprawek Senatu. USTAWA z dnia 29 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo lotnicze 1)

Tekst ustawy ustalony ostatecznie po rozpatrzeniu poprawek Senatu. USTAWA z dnia 29 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo lotnicze 1) Tekst ustawy ustalony ostatecznie po rozpatrzeniu poprawek Senatu USTAWA z dnia 29 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo lotnicze 1) Art. 1. W ustawie z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze (Dz.U.

Bardziej szczegółowo

Instytutowe klauzule wojenne (dla ładunków w przewozie lotniczym) 1/1/09. (Z wyłączeniem przesyłek pocztowych.)

Instytutowe klauzule wojenne (dla ładunków w przewozie lotniczym) 1/1/09. (Z wyłączeniem przesyłek pocztowych.) Instytutowe klauzule wojenne (dla ładunków w przewozie lotniczym) 1/1/09 RYZYKA OBJĘTE UBEZPIECZENIEM Ryzyka (Z wyłączeniem przesyłek pocztowych.) 1. Niniejsze ubezpieczenie obejmuje, z wyjątkami wymienionymi

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK DO OPINII EASA NR 06/2012 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE)

ZAŁĄCZNIK DO OPINII EASA NR 06/2012 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, XXX [...](2012) XXX projekt ZAŁĄCZNIK DO OPINII EASA NR 06/2012 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) nr.../.. z dn. XXX zmieniające rozporządzenie (UE) nr /. ustanawiające wymagania

Bardziej szczegółowo

szkoda spowodowana zanieczyszczeniem powstała na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lub w wyłącznej strefie ekonomicznej Rzeczypospolitej Polskiej.

szkoda spowodowana zanieczyszczeniem powstała na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lub w wyłącznej strefie ekonomicznej Rzeczypospolitej Polskiej. Uzasadnienie Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks morski ma na celu implementację do polskiego porządku prawnego Międzynarodowej konwencji o odpowiedzialności cywilnej za szkody spowodowane zanieczyszczeniem

Bardziej szczegółowo

UMOWNE WARUNKI PRZEWOZU REGULARNYCH LINII AUTOKAROWYCH

UMOWNE WARUNKI PRZEWOZU REGULARNYCH LINII AUTOKAROWYCH UMOWNE WARUNKI PRZEWOZU REGULARNYCH LINII AUTOKAROWYCH Biuro Podróży s.c. GDAŃSK UMOWNE WARUNKI PRZEWOZU REGULARNYCH LINII AUTOKAROWYCH JULIA-TOUR Biuro Podróży s.c. Gdańsk I. Bilety 1. Dokumentem uprawniąjacym

Bardziej szczegółowo

Ogólne Warunki dla Zleceń Transportowych TOP-THIMM Opakowania Spółka z ograniczoną. odpowiedzialnością Sp.k.

Ogólne Warunki dla Zleceń Transportowych TOP-THIMM Opakowania Spółka z ograniczoną. odpowiedzialnością Sp.k. Ogólne Warunki dla Zleceń Transportowych TOP-THIMM Opakowania Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.k. 1 Niniejsze Ogólne Warunki dla Zleceń Transportowych mają zastosowanie dla przewozów drogowych

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda Sygn. akt II PK 296/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 19 marca 2012 r. SSN Maciej Pacuda w sprawie z powództwa J. P. przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń S.A. o odszkodowanie, po

Bardziej szczegółowo

(Z wyłączeniem przesyłek pocztowych.)

(Z wyłączeniem przesyłek pocztowych.) Instytutowe klauzule ładunkowe (przewóz lotniczy) 1/1/09 (Z wyłączeniem przesyłek pocztowych.) RYZYKA OBJĘTE UBEZPIECZENIEM Ryzyka 1. Niniejsze ubezpieczenie obejmuje wszelkie ryzyka straty lub uszkodzenia

Bardziej szczegółowo

Umowa o zachowaniu poufności. Aktualne umowy gospodarcze

Umowa o zachowaniu poufności. Aktualne umowy gospodarcze Umowa o zachowaniu poufności Aktualne umowy gospodarcze Prawo i zarządzanie Wydawnictwo Verlag Dashofer Sp. z o.o. al. Krakowska 271, 02-133 Warszawa tel.: 22 559 36 00, 559 36 66, faks: 22 829 27 00,

Bardziej szczegółowo

pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach

pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach UBEZPIECZENIA W LOGISTYCE DARIUSZ PAUCH Zagadnienia umowy ubezpieczenia i kwestie z nią związane regulują: Ustawa

Bardziej szczegółowo

Istotne postanowienia umowy. Nr.. 2014

Istotne postanowienia umowy. Nr.. 2014 Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna 2007-2013 Oznaczenie sprawy DOA-IV.272.69.2014 Istotne

Bardziej szczegółowo

POROZUMIENIE W SPRAWIE POWIERZENIA PRZETWARZANIA DANYCH OSOBOWYCH

POROZUMIENIE W SPRAWIE POWIERZENIA PRZETWARZANIA DANYCH OSOBOWYCH Załącznik nr 4 do wzoru umowy POROZUMIENIE W SPRAWIE POWIERZENIA PRZETWARZANIA DANYCH OSOBOWYCH Pomiędzy: Wyższą Szkołą Nauk Humanistycznych i Dziennikarstwa działającą na podstawie wpisu do rejestru uczelni

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt II CSK 344/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 24 kwietnia 2015 r. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Anna Owczarek SSN Karol

Bardziej szczegółowo

Regulamin Sklepu Internetowego

Regulamin Sklepu Internetowego Regulamin Sklepu Internetowego 1 Postanowienia wstępne 1. Niniejszy Regulamin określa zasady zawierania i wykonywania umów sprzedaży za pośrednictwem serwisu www.e-poltechcnc.pl zwanego dalej Sklepem internetowym.

Bardziej szczegółowo

Temat Podatek dochodowy od osób prawnych --> Koszty uzyskania przychodów --> Pojęcie kosztów uzyskania przychodów

Temat Podatek dochodowy od osób prawnych --> Koszty uzyskania przychodów --> Pojęcie kosztów uzyskania przychodów Rodzaj dokumentu interpretacja indywidualna Sygnatura ILPB3/423-248/10-3/AO Data 2010.06.10 Referencje IBPB1/415-772/08/ZK, interpretacja indywidualna ILPB1/415-46/08-2/IM, interpretacja indywidualna Autor

Bardziej szczegółowo

Warunki uczestnictwa w imprezach turystycznych organizowanych przez biuro podróży School Tour Krzysztof Lubas

Warunki uczestnictwa w imprezach turystycznych organizowanych przez biuro podróży School Tour Krzysztof Lubas Warunki uczestnictwa w imprezach turystycznych organizowanych przez biuro podróży School Tour Krzysztof Lubas I. POSTANOWIENIA WSTĘPNE 1. Biuro Podróży School Tour Krzysztof Lubas, jest organizatorem turystyki

Bardziej szczegółowo

Dotyczy przetargu nieograniczonego opublikowanego w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej z dnia 26.08.2014 r. numerem 2014/S 162-290746.

Dotyczy przetargu nieograniczonego opublikowanego w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej z dnia 26.08.2014 r. numerem 2014/S 162-290746. znak: OL-WAG-29-07-JP/14 Lublin, dnia 19.09.2014 r. Oferenci Wszyscy Dotyczy przetargu nieograniczonego opublikowanego w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej z dnia 26.08.2014 r. numerem 2014/S 162-290746.

Bardziej szczegółowo