Dobre prawo, słaba egzekucja. Raport Programu STOP18! na temat dostępu niepełnoletnich do wyrobów tytoniowych.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Dobre prawo, słaba egzekucja. Raport Programu STOP18! na temat dostępu niepełnoletnich do wyrobów tytoniowych."

Transkrypt

1 Dobre prawo, słaba egzekucja Raport Programu STOP18! na temat dostępu niepełnoletnich do wyrobów tytoniowych.

2 Spis treści 1. Najważniejsze wnioski 2. Zakaz sprzedaży i jego przestrzeganie 2.1. Co mówi prawo? 2.2. Badanie Tajemniczy Klient czy sprzedawcy przestrzegają zakazu? 2.3. Rola służb kontrolnych i wymiaru sprawiedliwości 3. Dlaczego niektórzy sprzedawcy łamią prawo? 3 4. Dodatkowe zagrożenia dotyczące dostępu niepełnoletnich do wyrobów tytoniowych 4.1. Papierosy z przemytu 4.2. Tytoń luzem 4.3. Liście tytoniu 5. Wychowawcy o problemie 6. O Programie STOP18!

3 Najważniejsze wnioski 4 Raport Dobre prawo, słaba egzekucja pokazuje złożoność problemu dostępu niepełnoletnich do wyrobów tytoniowych. Zebrane informacje opierają się na badaniach i wieloletnim doświadczeniu koordynatorów Programu Odpowiedzialnej Sprzedaży STOP18! największej i najstarszej w Polsce inicjatywy na rzecz pełnego przestrzegania zakazu sprzedaży wyrobów tytoniowych niepełnoletnim. Dokument analizuje problem nieprzestrzegania zakazu sprzedaży wyrobów tytoniowych niepełnoletnim oraz uświadamia istnienie dodatkowych zagrożeń w zakresie dostępności wyrobów tytoniowych dla niepełnoletnich handlu papierosami z przemytu, nowego zjawiska nieregulowanej sprzedaży liści tytoniowych nieobjętych akcyzą oraz taniego tytoniu do samodzielnego skręcania. Najważniejsze fakty dotyczące przestrzegania zakazu sprzedaży wyrobów tytoniowych niepełnoletnim oraz osiągnięcia Programu STOP18! Prawo jest dobre, gorzej jest z jego przestrzeganiem. Jak wynika z badania Millward Brown SMG/KRC dla Programu STOP18!, wciąż 63 proc. sprzedawców sprzedałoby papierosy osobie niepełnoletniej, pomimo że znowelizowana w 2010 roku ustawa o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych wyraźnie zakazuje sprzedaży wyrobów tytoniowych osobom do lat 18 i nakłada nowy obowiązek znakowania sklepu informacją o zakazie sprzedaży wyrobów tytoniowych niepełnoletnim. Więcej na stronie 6. Ograniczone uprawnienia oraz szeroki zakres obowiązków uniemożliwiają służbom kontrolnym skuteczną walkę z nieodpowiedzialnymi sprzedawcami. Straże miejskie, które mogą nakładać na sprzedawców mandat w wysokości 500 zł, muszą dokonać rzeczy w praktyce niemal niemożliwej: w pełnym umundurowaniu złapać sprzedawcę na gorącym uczynku. Więcej na stronie 8. Wysokie grzywny za sprzedaż wyrobów tytoniowych niepełnoletnim to fikcja. Spośród 53 sądów rejonowych, z którymi skontaktowali się koordynatorzy STOP18!, tylko 16 prowadziło sprawy dotyczące sprzedaży wyrobów tytoniowych niepełnoletnim. Średnia wysokość grzywny wyniosła 177 zł. Najwyższa grzywna nałożona przez Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi Południe wynosiła 510 zł (maksymalny wymiar kary grzywny to 2000 zł). Więcej na stronie 9.

4 Handel papierosami z przemytu, obrót liśćmi tytoniowymi i sprzedaż nisko opodatkowanego tytoniu luzem to istotny problem. Przemyt rozwijający się na szeroką skalę i zwiększona dostępność do nielegalnych papierosów oznaczają możliwość nabycia przez niepełnoletnich paczki papierosów już za połowę ceny najtańszych papierosów. Dodatkowo, samodzielnie przygotowana paczka papierosów skręconych z niżej opodatkowanego tytoniu luzem kosztuje również połowę ceny gotowych papierosów. Niepokojącym zjawiskiem jest również sprzedaż liści tytoniowych jako płodów rolnych, które jako wyrób nieakcyzowy są bardzo tanie. Więcej na stronie 16. Duża rotacja w zawodzie sprzedawcy powoduje, że edukacja powinna być nadal jednym z głównych filarów walki z łamaniem prawa. W zmianie zachowania sprzedawców pomaga Szkoła Odpowiedzialnej Sprzedaży. Inicjatywa edukacyjna programu przeszkoliła w ostatnich latach tysiące sprzedawców. Na przykład w listopadzie 2011 roku do testu z zasad handlu wyrobami tytoniowymi przystąpiło ponad 4000 pracowników sieci handlowej Real, która jest wieloletnim partnerem akcji. Całkowita liczba sprzedawców przeszkolonych w 2011 roku to około 9000 osób. Więcej na stronie % wychowawców uważa, że dostępność niepełnoletnich do wyrobów tytoniowych jest wysoka i bardzo wysoka. Osoby pracujące z niepełnoletnimi mają wiele pomysłów, jak usprawnić prawo. Wśród proponowanych rozwiązań jest stosowanie bardziej restrykcyjnych kar, wprowadzenie koncesji na handel wyrobami tytoniowymi oraz obowiązku weryfikacji wieku w przypadku wątpliwości, co do pełnoletności klienta (obecnie weryfikacja wieku nie jest obligatoryjna, stąd jej niezbyt częste stosowanie). Więcej czytaj na stronie 20. Zapraszamy do lektury naszego raportu i dziękujemy Państwu za podejmowanie działań, poprawiających skuteczność zakazu sprzedaży wyrobów tytoniowych osobom do lat 18. Koordynatorzy Programu STOP18!

5 Zakaz sprzedaży i jego przestrzeganie Polskie prawo bardzo dokładnie określa zasady handlu wyrobami tytoniowymi. Minusem jest jego słabe przestrzeganie, co wynika między innymi z ograniczonych uprawnień służb kontrolnych. Pomimo sięgających 2000 zł kar, większość sprzedawców nadal jest gotowa łamać prawo. Pomaga im w tym społeczne przyzwolenie dla niepełnoletnich palaczy oraz dotychczasowa praktyka sądów rejonowych, gdzie średnia kara grzywny jest o ponad połowę niższa od nakładanego przez policję lub straże miejskie mandatu karnego. 6 Co mówi prawo? Zasady handlu wyrobami tytoniowymi określa znowelizowana w 2010 roku ustawa o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych z dnia 9 listopada 1995 r. Prawo wyraźnie zakazuje sprzedaży wyrobów tytoniowych osobom do lat 18, a główny ciężar przestrzegania tego zakazu spoczywa na sprzedawcach. Oprócz zakazu sprzedaży wyrobów tytoniowych niepełnoletnim, (art. 6, ust. 1) ustawa nakłada na sklepy obowiązek umieszczenia w miejscu sprzedaży widocznej i czytelnej informacji o zakazie sprzedaży wyrobów tytoniowych osobom do lat 18 (art. 6, ust. 1) oraz zakazuje sprzedaży papierosów luzem (art. 6, ust. 4). W 2004 roku sprzedawcy otrzymali prawo do legitymowania młodo wyglądających klientów w przypadku wątpliwości co do pełnoletności kupującego wyroby tytoniowe (art. 6 ust. 1a). Niezależnie od tego, czy sprzedawca skorzysta ze swojego uprawnienia, za wykroczenie, jakim jest sprzedaż wyrobów tytoniowych osobie niepełnoletniej, grozi mu mandat w wysokości 500 złotych. Kolejny mandat, tym razem wysokości 150 złotych, grozi za brak w punkcie sprzedaży informacji o zakazie sprzedaży wyrobów tytoniowych niepełnoletnim. Natomiast mandat w wysokości 100 zł grozi za sprzedaż papierosów na sztuki. W przypadku odmowy przyjęcia mandatu lub bezpośredniego skierowania sprawy do sądu rejonowego sprzedawcy grozi kara grzywny do 2000 zł (art. 13, ust. 1, pkt 1) oraz pokrycie kosztów postępowania sądowego. Dodatkowo z powództwem cywilnym o zadośćuczynienie przeciwko sprzedawcy może wystąpić rodzic osoby niepełnoletniej, która kupiła wyroby tytoniowe (więcej o karaniu sprzedawców i działaniach służb kontrolnych w dalszej części raportu). Znowelizowana w 2010 roku ustawa wprowadziła między innymi obowiązek umieszczenia w miejscu sprzedaży widocznej i czytelnej informacji o zakazie sprzedaży wyrobów tytoniowych osobom do lat 18. To krok w dobrym kierunku. Na długo przed wpro-

6 wadzeniem ustawowego obowiązku podobne w treści informacje przygotowane przez Program STOP18! trafiały do tysięcy punktów sprzedaży wyrobów tytoniowych w całej Polsce. Ich głównym zadaniem była i jest pomoc w asertywnej odmowie sprzedaży. Obecnie Program STOP18! wciąż pomaga handlowcom w znakowaniu punktów sprzedaży zgodnie z wytycznymi znowelizowanej ustawy. Pracownicy handlu potwierdzają, że wskazanie na podstawę prawną umieszczoną na obowiązkowej informacji o zakazie sprzedaży wyrobów tytoniowych osobom do lat 18 wzmacnia siłę odmowy. Kolejną zmianą prawną, która weszła w życie 15 listopada 2010 roku, było obniżenie maksymalnej wysokości grzywny z 5000 do 2000 zł. Program STOP18! stoi na stanowisku, że tworzone prawo powinno być przede wszystkim egzekwowalne. Koordynatorom Programu STOP18! nie są znane przypadki, w których sąd rejonowy nałożyłby na sprzedawcę maksymalny wymiar kary zarówno 2000 zł jak i wcześniej obowiązujące 5000 zł. Stosowana w praktyce grzywna w maksymal- nej wysokości 2000 zł skutecznie zniechęciłaby do łamania prawa. Badanie Tajemniczy Klient czy sprzedawcy przestrzegają zakazu? Program Odpowiedzialnej Sprzedaży STOP18! od 2004 roku monitoruje poziom przestrzegania zakazu sprzedaży wyrobów tytoniowych niepełnoletnim. W tym celu prowadzone są profesjonalne badania metodą Tajemniczy Klient. Podczas badania pełnoletni ankieterzy, wyglądający na zdecydowanie mniej niż 18 lat, proszą o papierosy w różnego typu punktach sprzedaży. Gdy sprzedawca okazuje gotowość do sprzedaży, a paczka pojawia się na ladzie, ankieterzy odstępują od zakupu, mówiąc, że zapomnieli portfela. Na koniec mimochodem dodają, że kiedyś, w podobnej sytuacji, sprzedawca zażądał od nich dokumentów, i pytają, czy miał do tego prawo? Tak bada się świadomość sprzedawców, jeśli chodzi o ich prawo do kontrolowania dokumentów % 94% 94% 80% 60% 86% 82% 61% 84% 64% 68% 73% 62% 64% 63% 63% 84% 40% 20% 2004 (N=1106) 2005 (N=1295) 2006 (N=1012) 2007 (N=4702) 2008 (N=4700) 2009 (N=4700) 2010 (N=990) sprzedawcy, którzy sprzedaliby papierosy osobie niepełnoletniej sprzedawcy świadomi prawa do legitymowania młodo wyglądających klientów Wyniki badania metodą Tajemniczy Klient Źródło: Nielsen, Millward Brown SMG/KRC.

7 8 Według ostatniego badania, przeprowadzonego w ramach Programu STOP18!, 63 proc. sprzedawców sprzedałoby papierosy osobie wyglądającej zdecydowanie na mniej niż 18 lat*. Jeżeli wynik ten odniesiemy do pierwszych minibadań prowadzonych przez Program STOP18! przed 2004 rokiem, w których niemal każdy sprzedawca złamałby prawo, to widzimy, że sytuacja uległa poprawie. Natomiast jeżeli odwołamy się do wyników badania z kilku ostatnich lat, to okazuje się, że poziom przestrzegania prawa doszedł do wartości, którą trudno obniżyć, prowadząc jedynie działania edukacyjne. Tak więc kontynuując edukację, należy działać w kierunku poprawy egzekucji już istniejącego dobrego prawa. Jednocześnie trzeba pamiętać, że sprzedawcy to bardzo specyficzna grupa zawodowa. Charakteryzuje ją przede wszystkim duża rotacja. Część sprzedawców nie wiąże swojej 2 przyszłości z zawodem i jest mniej otwarta na edukację. Pomimo tego bardzo ważne jest dalsze prowadzenie szkoleń oraz ich powtarzalność. Uczestnicy Programu STOP18! podczas ponownej wizyty w punkcie sprzedaży spotykają nowych ekspedientów. Część z nich to nowicjusze, którzy mogą nie znać swoich praw i obowiązków wynikających z prowadzenia sprzedaży wyrobów tytoniowych. Rola służb kontrolnych i wymiaru sprawiedliwości Służbami, które mogą kontrolować przestrzeganie zakazu sprzedaży wyrobów tytoniowych niepełnoletnim są policja, straż miejska oraz Inspekcja Handlowa. Zgodnie z zapisami ustawy przedstawiciele ww. służb mogą nałożyć na sprzedawcę mandat * 63 proc. sprzedawców sprzedałoby papierosy pełnoletnim ankieterom wyglądającym na mniej niż 18 lat. Prowadzone w listopadzie i grudniu 2010 roku badanie Millward Brown SMG/KRC metodą Tajemniczy Klient objęło Gdańsk, Kraków, Poznań i Warszawę. Łącznie zrealizowano 990 obserwacji.

8 w wysokości 500 zł lub w przypadku odmowy przyjęcia mandatu skierować sprawę do sądu rejonowego. Inspekcja Handlowa, która kontroluje rzetelność przedsiębiorców, działa bez umundurowania. W przypadku otrzymania informacji o popełnieniu przez przedsiębiorcę wykroczenia sprzedaży wyrobów tytoniowych niepełnoletnim lub na przykład sprzedaży papierosów na sztuki Inspekcja Handlowa nie ma obowiązku wcześniejszego informowania o zamiarze kontroli. Pracownicy Inspekcji Handlowej muszą na miejscu potwierdzić łamanie prawa, czyli poczekać na młodo wyglądającego klienta, który kupuje wyroby tytoniowe i złapać sprzedawcę na gorącym uczynku. Sprawę komplikuje fakt, że pracownicy Inspekcji Handlowej nie mają prawa do legitymowania małoletniego oraz zatrzymania go do czasu pojawienia się policji. W efekcie Inspekcja Handlowa bardzo rzadko zajmuje się łamaniem przez sprzedawców zakazu sprzedaży wyrobów tytoniowych osobom do lat 18, a główny ciężar walki z nieuczciwymi sprzedawcami spoczywa na straży miejskiej i policji. ci sprzedawcy, którzy dali się złapać. Dlatego bardzo korzystną zmianą byłoby rozszerzenie uprawnień straży miejskiej o prowadzenie działań bez umundurowania nowelizacja prawa przyniosłaby bardzo dużo korzyści, nawet jeżeli praca nieumundurowanego strażnika miejskiego ograniczałaby się tylko do działań zapobiegających sprzedaży wyrobów tytoniowych osobom niepełnoletnim. Nieodpowiedzialni sprzedawcy wreszcie poczuliby realne zagrożenie karą. Jeżeli sprzedawca odmawia przyjęcia mandatu, sprawa kierowana jest do sądu rejonowego. W 2011 roku koordynatorzy Programu STOP18! zapytali prezesów ponad 50 sądów rejonowych o liczbę spraw przeciwko sprzedawcom wyrobów tytoniowych obwinionym o sprzedaż wyrobów tytoniowych osobom niepełnoletnim, prowadzonych w okresie 6 miesięcy po wejściu w życie zapisów znowelizowanej ustawy (15 listopada 2010 do 15 maja 2011 roku). Okazuje się, że 74,5% (40 sądów) nie prowadziło w tym okresie 9 Policja i straż miejska również muszą złapać sprzedawcę na gorącym uczynku, ale posiadają inne uprawnienia niż Inspekcja Handlowa. Przede wszystkim obie służby posiadają prawo do legitymowania. Dodatkowo, od września 2009 roku straż miejska może nakładać mandaty karne w wysokości 500 zł bezpośrednio w punkcie sprzedaży. To bardzo korzystna zmiana, która poprawia skuteczność karania nieodpowiedzialnych sprzedawców mówią przedstawiciele straży miejskiej. Wcześniej strażnicy miejscy musieli zawsze kierować sprawę do sądu zł 177 zł Pomimo tego usprawnienia policja i straż miejska mają poważny problem w prowadzeniu skutecznej walki z łamaniem przez sprzedawców zakazu sprzedaży papierosów niepełnoletnim. Problemem jest praca w mundurze. Oczywiście policja może wykonywać obowiązki służbowe bez umundurowania, ale działania te są zarezerwowane dla innych czynności służbowych, na przykład zatrzymywania osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa. Obecnie straż miejska nie ma możliwości pracy bez munduru. W praktyce oznacza to, że mandaty otrzymują tylko 50 0 lata Średnia wysokość grzywien nakładanych przez sądy rejonowe na sprzedawców, którzy złamali zakaz sprzedaży wyrobów tytoniowych osobom do lat 18. Źródło: statystyki sądów rejonowych.

9 10 podobnego typu spraw przeciwko sprzedawcom wyrobów tytoniowych. Tylko trzynaście sądów prowadziło sprawy przeciwko sprzedawcom i orzekło wobec nich kary. Większość kar nie przekraczała 200 zł. To ponad dwukrotnie mniej niż wysokość mandatu nakładanego przez policję lub straż miejską w miejscu sprzedaży. Tylko jeden z ponad pięćdziesięciu sądów (Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi Południe) nałożył na sprzedawcę grzywnę, która była wyższa od 500-złotowego mandatu karnego. Drugą pod względem wysokości kary (300 zł) grzywnę nałożył Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim. Najwięcej spraw przeciwko sprzedawcom prowadził Sąd Rejonowy w Gorzowie Wielkopolskim. W tym sądzie zapadły trzy wyroki, w których została dwukrotnie nałożona grzywna w wysokości 100 zł. Jeden wyrok był nieprawomocny, ponieważ obwiniony złożył sprzeciw. W Chorzowie, Ostrowcu Świętokrzyskim oraz 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0 65% 74,50% Sądy, które nie prowadziły żadnych spraw przeciwko sprzedawcom 35% 25% Sądy, które nałożyły grzywnę w Starachowicach zapadły po dwa wyroki, w których grzywny nie przekraczały 200 zł. Koordynatorzy Programu STOP18! już wcześniej organizowali analogiczne badanie, sprawdzając ile sądów rejonowych prowadziło w latach sprawy przeciwko sprzedawcom wyrobów tytoniowych obwinionym o sprzedaż wyrobów tytoniowych osobom niepełnoletnim. Jaki był rezultat? Przez dwa lata 65 proc. sądów rejonowych nie prowadziło żadnej sprawy przeciwko sprzedawcom. Te, które prowadziły procesy, nakładały grzywny nie wyższe niż 200 zł. Tym, co różni pierwsze i drugie badanie, są większe uprawnienia strażników miejskich. Od 2009 roku straż miejska może nakładać na sprzedawców mandaty. Czy zatem większe uprawnienia strażników miejskich mogły wpłynąć na spadek liczby spraw prowadzonych przez sądy, ponieważ więcej kar nałożono w drodze mandatu w miejscu sprzedaży? Statystyki udostępnione koordynatorom Programu STOP18! tego nie potwierdzają. Aby sprawa trafiła do sądu, potrzebny jest świadek wykroczenia. Jak wspomnieliśmy wcześniej, umundurowanym strażnikom miejskim bardzo trudno jest złapać sprzedawcę na wykroczeniu, a zgłoszenia obywatelskie o sprzedaży papierosów niepełnoletnim są najczęściej anonimowe. W efekcie nie ma świadka w sprawie. I na tym wszystko się kończy. Warto podkreślić, że słabe statystyki sądów rejonowych wbrew pozorom nie pokazują słabości wymiaru sprawiedliwości. Sądy zajmują się taką liczbą spraw, jaka zostanie skierowana przez policję i straż miejską. Wątpliwości można mieć jedynie, co do wysokości grzywien orzekanych przez sądy rejonowe. Brak poczucia realnego zagrożenia karą oraz grzywny najczęściej nie wyższe niż 200 zł (zamiast 500 zł mandatu), to niestety bardzo dobre wiadomości dla sprzedawców, którzy świadomie łamią zasady handlu wyrobami tytoniowymi. lata

10

11 Dziękujemy za przekazanie obowiązkowego oznakowania sprzedawcy! Zakaz sprzeda y wyrobów tytoniowych osobom do lat 18 (art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed nast pstwami u ywania tytoniu i wyrobów tytoniowych) POTWIERDè PEŁNOLETNIOÂå OKA DOKUMENT TO SAMOÂCI Zakaz sprzeda y wyrobów tytoniowych osobom do lat 18 (art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed nast pstwami u ywania tytoniu i wyrobów tytoniowych) POTWIERDè PEŁNOLETNIOÂå OKA DOKUMENT TO SAMOÂCI

12 Zakaz sprzeda y wyrobów tytoniowych osobom do lat 18 (art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed nast pstwami u ywania tytoniu i wyrobów tytoniowych) POTWIERDè PEŁNOLETNIOÂå OKA DOKUMENT TO SAMOÂCI Zakaz sprzeda y wyrobów tytoniowych osobom do lat 18 (art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed nast pstwami u ywania tytoniu i wyrobów tytoniowych) POTWIERDè PEŁNOLETNIOÂå OKA DOKUMENT TO SAMOÂCI

13 Dlaczego sprzedawcy łamią prawo? 14 Według badania Programu STOP18! 63-proc. sprzedawców sprzedałoby papierosy osobie niepełnoletniej. Problem może więc dotyczyć nawet 80 tys. z około 130 tys. punktów sprzedaży wyrobów tytoniowych w Polsce. Motywy kilkudziesięciu tysięcy sprzedawców gotowych złamać prawo są różne. Nie zawsze zakaz sprzedaży papierosów niepełnoletnim jest łamany świadomie, co nie znaczy, że takich sprzedawców nie należy karać. Przyjrzyjmy się zatem najważniejszym powodom, dzięki którym niepełnoletni bez problemu kupują wyroby tytoniowe. Chęć zysku Sprzedaż wyrobów tytoniowych niepełnoletnim, której towarzyszy wyraźna chęć zysku, jest szczególnie nasilona w okolicach szkół. Tam ze względu na słabą siłę nabywczą niepełnoletnich sprzedawcy decydują się również na handel papierosami na sztuki, za co grozi dodatkowy mandat w wysokości 100 zł. Ta grupa sprzedawców doskonale orientuje się w rachunku potencjalnych zysków i strat. Jest przekonana, że w przypadku ich punktu sprzedaży ryzyko interwencji służb kontrolnych jest bardzo niskie, a nieuczciwe zyski pokryją koszty mandatów. Część sprzedawców jest gotowa odmówić przyjęcia mandatu, licząc na to, że sąd rejonowy nieprędko zajmie się ich sprawą, a wymierzona grzywna (w teorii do 2000 zł) będzie niższa od wysokości mandatu, co potwierdza orzecznictwo sądów rejonowych. W przypadku powyższej grupy sprzedawców całkowite wyeliminowanie łamania prawa może być osiągnięte przy skoordynowanym działaniu służb kontrolnych (policji, straży miejskiej i Inspekcji Handlowej) oraz sądów rejonowych, w pełni wykorzystujących dostępne narzędzia prawne do karania nieuczciwych sprzedawców. Brak świadomości obowiązującego prawa To kolejna postawa prowadząca do sprzedaży papierosów niepełnoletnim. Duża rotacja w zawodzie sprzedawcy powoduje, że za ladą niejednokrotnie pojawiają się osoby przypadkowe, które nie posiadają doświadczenia, co pokazuje, jak potrzebna jest ciągła edukacja jaka jest realizowana od 1998 roku dzięki Programowi STOP18! Co więcej, przyzwolenie społeczne dla palenia papierosów przez niepełnoletnich powoduje, że ta grupa sprzedawców nie czuje presji, także ze strony dorosłych klientów, aby zaprzestać procederu sprzedaży papierosów niepełnoletnim. Kierowanie się wyglądem klienta Kolejna grupa sprzedawców, którzy łamią zakaz sprzedaży wyrobów tytoniowych osobom poniżej 18 roku, robi to z uwagi na brak czasu podczas wykonywania transakcji lub nieznajomość zapisów ustawy. Ta grupa sprzedawców nie weryfikuje pełnoletności

14 osób, które proszą o wyroby tytoniowe. Decyzję podejmuje najczęściej na podstawie wyglądu klienta, co może być bardzo mylące. Z obserwacji Programu STOP18! wynika, że to właśnie ta grupa nieodpowiedzialnych sprzedawców jest największa. Od 2004 roku sprzedawcy mają prawo żądania dokumentu potwierdzającego wiek młodo wyglądających klientów, którzy proszą o wyroby tytoniowe. Takich możliwości nie posiadają nawet pracownicy Inspekcji Handlowej, którzy zajmują się kontrolą przestrzegania przez sprzedawców zasad handlu. Gdyby sprzedawcy w przypadku jakichkolwiek wątpliwości, czy klient jest pełnoletni, zawsze prosili o dokument z datą urodzenia i zdjęciem, statystyki przestrzegania prawa na pewno uległyby poprawie. Obawa przed agresją Takie tłumaczenie dla łamania zasad handlu wyrobami tytoniowymi stosują zarówno sprzedawcy, którzy niemal zawsze pamiętają o obowiązującym prawie, jak i ci, którzy sprzedają wyroby tytoniowe wyłącznie dla zysku. Agresja ze strony niepełnoletniego palacza jest oczywiście możliwa, jednak nie potwierdził tego test Programu STOP18! Koordynatorzy akcji obserwowali reakcję młodo wyglądających klientów, którzy prosili o papierosy, a nie potrafili potwierdzić swojej pełnoletności. Zdecydowana, ale uprzejma odmowa sprzedawcy spotykała się wśród klientów ze zrozumieniem, a czasami zdziwieniem, jednak nie wywoływała agresji. Zdziwienie spowodowane było głównie tym, że rzadko można spotkać się z modelową sprzedażą wyrobów tytoniowych z weryfikacją pełnoletności każdego klienta, który w ocenie sprzedawcy wygląda na mniej niż 18 lat (rekomendacje Programu STOP18! mówią nawet o ocenie wieku klienta na podstawie podwyższonego kryterium 20 lat, co poprawia skuteczność przestrzegania prawa). Brak agresji ze strony niepełnoletnich nie zawsze wynika z dobrego wychowania młodzieży i unikania problemów z prawem. Niepełnoletni mają poczucie powszechnego dostępu do wyrobów tytoniowych. Po co więc ubliżać sprzedawcy i wszczynać burdy, skoro kilka metrów dalej jest również sklep z wyrobami tytoniowymi, w którym z dużym prawdopodobieństwem niepełnoletni może liczyć na sukces? Smutne, ale prawdziwe. Pełnoletni pośrednicy Część sprzedawców uczestniczy pośrednio w łamaniu prawa. Chodzi tutaj o sytuacje, w których papierosy dla osób niepełnoletnich kupują dorośli. Na ten proceder zwracają uwagę między innymi wychowawcy szkolni. Inny problem dotyczy sytuacji, gdy niepełnoletni kupuje papierosy na prośbę rodziców. Wielu rodziców wysyła swoje dzieci po papierosy do zaprzyjaźnionego sprzedawcy. Budowane przez lata zaufanie sprzedawców jest skutecznie wykorzystywane kilka lat później, kiedy papierosy zamiast do rodziców trafiają do niepełnoletniego klienta. 15

15 Dodatkowe zagrożenia dotyczące dostępu niepełnoletnich do wyrobów tytoniowych 16 Program Odpowiedzialnej Sprzedaży STOP18! koncentruje się na poprawie przestrzegania zakazu sprzedaży papierosów osobom niepełnoletnim, ale również zwraca uwagę na inne zagrożenia, które mogą mieć wpływ na dostępność niepełnoletnich do wyrobów tytoniowych. Należą do nich: dostęp niepełnoletnich do nielegalnych wyrobów tytoniowych niewiadomego pochodzenia, narastające zjawisko sprzedaży nieopodatkowanego liścia tytoniowego, ale także sprzedaż taniego, nisko opodatkowanego tytoniu luzem. Papierosy z przemytu Jak wynika z badań prowadzonych przez Program STOP18!, niepełnoletni nie napotykają bariery dostępu do wyrobów tytoniowych. Prezentowane przez STOP18! statystyki łamania prawa mogłyby być jeszcze bardziej elektryzujące, gdyby uwzględnić dostęp niepełnoletnich do nielegalnych wyrobów tytoniowych, tj. do papierosów z przemytu. Takie papierosy są tańsze, a tym samym bardziej dostępne dla niepełnoletnich. Dodatkowo od osób wprowadzających do obrotu papierosy pozbawione polskich znaków akcyzy i polskich ostrzeżeń zdrowotnych nie należy spodziewać się, że będą przestrzegać zapisów ustawy w zakresie zakazu sprzedaży papierosów osobom poniżej 18 roku życia. Oczywiste jest także, że w miejscach sprzedaży wyrobów tytoniowych pochodzących z przemytu trudno znaleźć oznakowania informującego o zakazie sprzedaży wyrobów tytoniowych osobom do lat 18, czego wymaga znowelizowana ustawa o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych. Jak pokazuje poniższa tabela, w pierwszym półroczu 2011 roku służba celna zatrzymała na bazarach i targowiskach ponad 5,5 mln papierosów. Jest to o ponad 1,3 mln więcej niż w analogicznym okresie 2010 roku. Co ciekawe, 3 mln sztuk nielegalnych papierosów zostało zatrzymanych w głębi kraju. Ta liczba ewidentnie pokazuje, że problem dostępu niepełnoletnich do papierosów bez legalnego znaku akcyzy dotyczy nie tylko obszarów położonych bliżej granicy, ale również pozostałej części kraju. Okazuje się, że miejscem sprzedaży nielegalnych papierosów nie zawsze musi być targowisko lub ławka w parku. Koordynatorzy Programu STOP18! posiadają adresy legalnych punktów sprzedaży, które sprzedają niepełnoletnim tanie papierosy z przemytu. Informacje o miejscach sprzedaży nielegalnych papierosów trafiają do koordynatorów Programu STOP18! poprzez witrynę. Zgłaszający często w emocjonalny sposób wyrażają swoje niezadowolenie z braku poszanowania dla prawa. Zgłoszenia pochodzą z miejscowości leżących

16 blisko wschodniej granicy, na przykład Lubaczowa ( Sprzedaje niepełnoletnim, przeważnie produkty bez akcyzy z Ukrainy ), ale również z innych regionów kraju, na przykład Kujaw ( Sprzedaż bez akcyzy, na sztuki ) oraz Mazowsza ( Sprzedaje niepełnoletnim i handluje ruskimi papierosami spod lady ). Handel papierosami z przemytu to nie jedyny problem, który w ocenie koordynatorów Programu STOP18! jest narastającym i realnym zagrożeniem dla skutecznego ograniczenia dostępu niepełnoletnich do wyrobów tytoniowych. Poza papierosami z przemytu niepełnoletni mają dostęp do nielegalnych papierosów produkowanych w Polsce. Przedstawiciele Straży Granicznej podkreślają, że wzrost krajowej produkcji nielegalnych papierosów ukierunkowany jest na maksymalizację zysków, której towarzyszy brak dbałości o jakość wyrobów i ich zgodność z obowiązującymi normami. Jak zauważa płk Grzegorz Budny, emerytowany komendant Sudeckiego Oddziału Straży Granicznej, jedynie działania edukacyjne i wysoki poziom świadomości społecznej mogą uchronić osoby niepełnoletnie przed dostępem do wyrobów tytoniowych. Podlegli mu funkcjonariusze SOSG w 2010 roku ujawnili nielegalną wytwórnię papierosów o mocy produkcyjnej około 3000 sztuk na minutę. W sierpniu 2011 roku funkcjonariusze Izby Celnej w Łodzi zarekwirowali 2 tony niele- galnego tytoniu. To pokazuje skalę biznesu prowadzonego w szarej strefie, która czerpie zyski również ze sprzedaży wyrobów tytoniowych niepełnoletnim. Jak podkreśla Organizacja Pracodawcy RP, inicjator kampanii Zatrzymać Przemyt **, w ciągu jednej minuty budżet państwa traci na przemycie wyrobów akcyzowych ok zł. Część strat jest konsekwencją dostępu niepełnoletnich do nielegalnych wyrobów tytoniowych. Tytoń luzem Tytoń do samodzielnego przygotowywania papierosów to tania alternatywa, dzięki której niepełnoletni nie tylko mogą nabyć wyroby tytoniowe, tak jak opisaliśmy to powyżej, ale dodatkowo mogą kupić ich więcej w tej samej cenie. Ile kosztuje paczka samodzielnie przygotowanych papierosów? Poniżej prezentujemy wyliczenia, które przeprowadziliśmy w oparciu o ofertę jednego ze stołecznych sklepów sprzedających wyroby tytoniowe: 14 zł 1120 sztuk wysokiej jakości gilz z filtrem (cena za 20 sztuk 25 gr). 46,50 zł 100 gram oryginalnego tytoniu wystarczy do przygotowania nawet 180 papierosów. 7,50 zł cena klasycznej nabijarki do gilz jednorazowa inwestycja. Obecnie średnia cena paczki legalnych papierosów 17 Liczba zatrzymanych papierosów na bazarach i targowiskach z uwzględnieniem regionów kraju Dane dotyczące ujawnień Służby Celnej liczba spraw I półrocze 2010 liczba sztuk liczba spraw I półrocze 2011 liczba sztuk Granica Wschodnia Granica Zachodnia Wewnątrz Kraju RAZEM Źródło: Izba Celna w Białymstoku ** Prowadzona przez Pracodawców Rzeczypospolitej Polskiej kampania informacyjna ma za zadanie uświadomić zarówno obywatelom, jak i organom administracji publicznej problem szarej strefy w sektorze wyrobów akcyzowych. Wszelkie informacje na temat działań prowadzonych w ramach kampanii można znaleźć na stronie

17 18 wynosi około 10 zł. Biorąc pod uwagę powyższe wyliczenia, samodzielnie przygotowana paczka papierosów kosztuje blisko połowę mniej! Ministerstwo Zdrowia postuluje za zrównaniem stawek kwotowych podatku akcyzowego***. Resort argumentuje, że zarówno papierosy gotowe, jak i tytoń do ręcznego przygotowywania papierosów są tak samo szkodliwe dla zdrowia i konkurują ze sobą na rynku. Inne stanowisko reprezentuje Departament Podatku Akcyzowego i Ekologicznego Ministerstwa Finansów, według którego powodem utrzymania różnic w opodatkowaniu jest konieczność zachowania równowagi na rynku wyrobów tytoniowych. Co więcej, niższe opodatkowanie tytoniu luzem wynika z tego, że jest on półproduktem i ma mniejszą zdolność generowania podatku. Ministerstwo Finansów, opowiadając się za pozostawieniem różnic w wysokości akcyzy, jednocześnie przyznaje, że dostęp niepełnoletnich do wyrobów tytoniowych pochodzących z nielegalnych źródeł, czyli przemytu i nielegalnej produkcji, jest niewątpliwym problemem. Jak wynika z badania AC Nielsen, zróżnicowana dostępność tytoniu do samodzielnej produkcji papierosów na terenie kraju jednoznacznie wskazuje, że teoria wykorzystania tytoniu luzem jako legalnego wentyla bezpieczeństwa dla papierosów pochodzących z przemytu nie znajduje Udział sprzedaży tytoniu do samodzielnej produkcji papierosów w całości sprzedaży produktów tytoniowych Region Zachód Udział w rynku 6,4% potwierdzenia. W województwach o silnej ekspozycji na towar pochodzący z przemytu tylko co 43 papieros jest produkowany z tytoniu do samodzielnego skręcania na zachodzie Polski zaś jest to już co 16 papieros. Wyniki powyższego badania jednoznacznie pokazują, że tytoń luzem nie jest legalnym substytutem dla papierosów z przemytu, ale tańszą alternatywą dla legalnych papierosów. Sprzedaż liścia tytoniowego nowa propozycja nieetycznego handlu Okazuje się, że sprzedaż tanich papierosów z przemytu i nisko opodatkowanego tytoniu luzem nie zamyka listy najbardziej palących problemów. Niektórzy sprzedawcy potrafią stosować jeszcze bardziej nieetyczne praktyki w handlu. Najnowszym tego przykładem jest sprzedaż liścia tytoniowego jako płodu rolnego. Produkt ten nie jest towarem akcyzowym i również nie mieści się w definicji wyrobów tytoniowych. W konsekwencji liście tytoniowe nie tylko sprzedawane są po rażąco niskiej cenie, ale także nie podlegają zapisom w ustawie o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych z 9 listopada 1995 r. Punkty sprzedaży oferujące nietypowe płody rolne z pewnością zainteresują niepełnoletnich palaczy. Co więcej, tendencja w handlu liśćmi jest rosnąca. Co oferują tego typu punkty sprzedaży? Przede wszystkim bardzo atrakcyjną cenę 80 zł za kilogram liści tytoniowych. Niepodlegające ustawie akcyzowej liście można w bardzo prosty sposób zamienić na krajankę tytoniową. Brak kontroli nad handlem, coraz niższe ceny za kilogram liści oraz zainteresowanie tanim tytoniem wśród niepełnoletnich palaczy powoduje, że tego typu praktykami, poza STOP18!, powinny pilnie zainteresować się odpowiednie instytucje publiczne, w tym władza ustawodawcza. Wschód 2,3% Źródło: AC Nielsen, styczeń czerwiec 2011 roku *** Odpowiedź Ministerstwa Finansów na pismo Programu STOP18! w sprawie dostępu niepełnoletnich do wyrobów tytoniowych. Sygn. AE 1/065/44/FIE/2011/6811 z dn. 21 września 2011 r.

18

19 Wychowawcy o problemie Z problemem dostępu niepełnoletnich do papierosów bezpośrednio spotykają się nauczyciele oraz wychowawcy pracujący z niepełnoletnimi w świetlicach dla młodzieży lub organizacjach społecznych. Program STOP18! sprawdził, jak opiekunowie niepełnoletnich oceniają skalę problemu, obowiązujące prawo i zachowania sprzedawców wyrobów tytoniowych. 95 proc. ankietowanych osób uważa, że dostępność niepełnoletnich do wyrobów tytoniowych jest wysoka lub bardzo wysoka. Problem nie jest poważny tylko dla 5 proc. wychowawców. Opinie o wysokiej dostępności do wyrobów tytoniowych potwierdzają wyniki dotyczące znajomości lokalizacji punktów, w których niepełnoletni mogą nabyć papierosy. Ponad połowa (53 proc.) wychowawców zadeklarowała, że wie, gdzie w ich miejscowości sprzedawcy łamią prawo. Co piąty wychowawca (19 proc.) wie, gdzie niepełnoletni kupują tytoń do samodzielnego skręcania, a co dziesiąty (11 proc.) potrafi wskazać miejsce sprzedaży papierosów z przemytu. 20

20 Pocieszający jest fakt, że co trzecia osoba potrafi wskazać sklep, w którym sprzedawca nigdy nie sprzedał papierosów niepełnoletniemu. 70% 60% 69% Z obserwacji opiekunów wynika, że niepełnoletni najczęściej kupują papierosy samodzielnie (52,6 proc.) albo proszą o pomoc w zakupie osobę pełnoletnią (45,6 proc). Coraz częściej osoby, które spotykają się z odmową ze strony sprzedawcy, proszą swoich pełnoletnich kolegów lub osoby postronne, aby kupiły im papierosy. Prawo obecnie nie przewiduje karania pełnoletnich za pośrednictwo w zakupie wyrobów tytoniowych dla osób do 18 roku życia. 50% 40% 30% 20% 26% Według wychowawców sprzedawcy łamią zakaz sprzedaży wyrobów tytoniowych niepełnoletnim głównie z chęci zysku. Na postawę sprzedawców wpływa również w dużym stopniu ich obojętność wobec prawa oraz strach przed agresją ze strony niepełnoletnich. Wychowawcy uważają, że zdecydowanie mniejszym problemem jest brak umiejętności asertywnej odmowy sprzedaży. Wychowawcy ocenili również obowiązujące kary za łamanie prawa w zakresie sprzedaży papierosów niepełnoletnim. Jako najczęstszy przykład podawana była wysokość mandatu nakładanego na sprzedawców za sprzedaż wyrobów tytoniowych osobie niepełnoletniej. Według oceny ponad 2/3 wychowawców, obecna wysokość mandatu w wysokości 500 zł jest zbyt niska. 10% 5% 0 bardzo wysoka wysoka niska Oceń dostępność wyrobów tytoniowych dla niepełnoletnich 21 Ankietowani przez Program STOP18! wychowawcy sami zaproponowali kilka rozwiązań, które mogą poprawić egzekucję prawa. Po pierwsze, wychowawcy sugerują wprowadzenie bardziej restrykcyjnych kar oraz ich częstsze nakładanie na nieodpowiedzialnych sprzedawców. Dodatkowo sprzedawcy powinni być zobowiązani do sprawdzania wieku klienta przy każdej transakcji sprzedaży wyrobów tytoniowych. W ten sposób można uniknąć sytuacji, gdy sprzedawca sprzedaje papierosy osobie niepełnoletniej, ale wyglądającej na więcej niż 18 lat. Kolejną propozycją wychowawców jest wprowadzenie koncesji na sprzedaż wyrobów tytoniowych. Sprzedawcy za sprzedaż papierosów osobie niepełnoletniej i inne wykroczenie z ustawy groziłby czasowy zakaz handlu wyrobami tytoniowymi. Bo chcą zarobić Nie potrafią odmawiać Boją się agresji ze strony niepełnoletnich Bo są obojętni wobec prawa Inne 7% 1% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 20 % 20 % 52% Dlaczego sprzedawcy łamią zakaz sprzedaży papierosów niepełnoletnim?

21 O Programie STOP18! Program Odpowiedzialnej Sprzedaży STOP18! od 1998 roku działa na rzecz pełnego przestrzegania zakazu sprzedaży wyrobów tytoniowych niepełnoletnim. Jest to najstarsza i największa tego typu kampania w Polsce. Program STOP18! monitoruje również poziom przestrzegania prawa oraz zagrożenia, które wpływają na dostępność wyrobów tytoniowych dla niepełnoletnich. 22 Wszystkie działania Programu Odpowiedzialnej Sprzedaży STOP18! są finansowane przez firmę Philip Morris Polska, która wspiera inicjatywę od początku jej istnienia. Program STOP18! na początku był inicjatywą regionalną, która na przestrzeni lat stała się silną kampanią ogólnopolską. Obecnie w akcji aktywnie uczestniczy kilkaset podmiotów z całej Polski, którym nie jest obojętny temat dostępu niepełnoletnich do wyrobów tytoniowych. W ramach Programu STOP18! działa Szkoła Odpowiedzialnej Sprzedaży, w której sprzedawcy uczą się obowiązków, poznają swoje prawa wynikające z ustawy oraz techniki asertywnej odmowy sprzedaży. W ciągu ostatnich kilku lat przeszkolonych zostało kilkanaście tysięcy sprzedawców. Partnerzy Programu prowadzą także działania profilaktyczno-kontrolne. Dystrybuują materiały edukacyjne, w tym obowiązkowe oznakowania na punkty sprzedaży, prowadzą szkolenia dla sprzedawców oraz sprawdzają, czy sprzedawcy przestrzegają prawo. Program STOP18! od wielu lat znakuje punkty sprzedaży informacją przypominającą o obowiązującym prawie. Dotychczas robił to z własnej inicjatywy, a od jesieni 2010 roku swoimi działaniami wspiera realizację zapisów znowelizowanej ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych. W 2011 roku odbyła się XIV edycja Programu STOP18!, w której uczestniczyło między innymi ponad 300 samorządów i straży miejskich. Nasza siła wynika z budowanej przez lata szerokiej koalicji rzeczników dobrego prawa. W 2011 roku Program STOP18! poparło 37 parlamentarzystów. Tegoroczna edycja Programu to bliższe niż dotychczas przyjrzenie się procederowi handlu tanimi papierosami niewiadomego pochodzenia. Konsekwentnie rozwijamy naszą działalność edukacyjną. Tylko w 2011 roku uczestnicy Programu STOP18! odwiedzili kilkadziesiąt tysięcy punktów sprzedaży i przeszkolili 9000 sprzedawców. Dokonania Programu STOP18! znane są w Polsce oraz za granicą. Nasza kampania została wyróżniona przez jury międzynarodowego konkursu European Excellence Award, nagradzającego wyjątkowe i profesjonalne na skalę europejską osiągnięcia w dziedzinie komunikacji i kampanii społecznych. Problem, z którym walczymy, jest bardzo złożony, przez to niemożliwy do szybkiego rozwiązania. Wierzymy jednak, że nasza konsekwencja w prowadzeniu działań edukacyjnych oraz wsparcie wielu Partnerów przyniosą wymierne rezultaty. A my będziemy mogli cieszyć się z dobrego prawa, które jest w pełni przestrzegane. DOBRE PRAWO DOBRA EGZEKUCJA Więcej o kampanii znajdziesz w internecie:.

22 Warszawa, wrzesień 2012 r.

SZKOŁA ODPOWIEDZIALNEJ

SZKOŁA ODPOWIEDZIALNEJ SZKOŁA ODPOWIEDZIALNEJ SPRZEDAśY 1. Co mówi prawo?... 2 Ile lat trzeba ukończyć, Ŝeby w Polsce móc legalnie kupować wyroby tytoniowe? Czy sprzedawca ma prawo kontrolować dokumenty młodych ludzi proszących

Bardziej szczegółowo

Pozory mylą, dowód nie

Pozory mylą, dowód nie Pozory mylą, dowód nie Ogólnopolska kampania edukacyjna Komendy Głównej G Policji i Związku Pracodawców Przemysłu u Piwowarskiego - Browary Polskie Warszawa, 2 lipca 2009 Jak Polacy postrzegają problem

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA PRASOWA. Palący nieletni gorący problem na lato

INFORMACJA PRASOWA. Palący nieletni gorący problem na lato INFORMACJA PRASOWA Palący nieletni gorący problem na lato 9 lipca 2007 r. Cała Polska czynnie włączyła się w Program Odpowiedzialnej Sprzedaży STOP18! (POS), który ma na celu zapobieganie dostępowi nieletnich

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA ODPOWIEDZIALNEJ SPRZEDAŻY

SZKOŁA ODPOWIEDZIALNEJ SPRZEDAŻY SZKOŁA ODPOWIEDZIALNEJ SPRZEDAŻY 1. Co mówi prawo?... 2 Ile lat trzeba ukończyć, żeby w Polsce móc legalnie kupować wyroby tytoniowe? Czy sprzedawca ma prawo kontrolować dokumenty młodych ludzi proszących

Bardziej szczegółowo

Odświeżamy nasze miasta.

Odświeżamy nasze miasta. Odświeżamy nasze miasta. TOB3CIT (Tobacco Free Cities) Joanna Skowron Kierownik Projektu Departament Promocji Zdrowia, Biostatystyki i Analiz Główny Inspektorat Sanitarny Odświeżamy nasze miasta. TOB3CIT

Bardziej szczegółowo

I N F O R M A C J A. z wyników kontroli prawidłowości obrotu wyrobami alkoholowymi i tytoniowymi w 2011r.

I N F O R M A C J A. z wyników kontroli prawidłowości obrotu wyrobami alkoholowymi i tytoniowymi w 2011r. I N F O R M A C J A Ł ó d ź, d n i a 16. 0 1. 2 0 1 2 r z wyników kontroli prawidłowości obrotu wyrobami alkoholowymi i tytoniowymi w 2011r. Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej w Łodzi w ramach

Bardziej szczegółowo

I N F O R M A C J A. z wyników kontroli prawidłowości obrotu wyrobami alkoholowymi i tytoniowymi.

I N F O R M A C J A. z wyników kontroli prawidłowości obrotu wyrobami alkoholowymi i tytoniowymi. Ł ó d ź, d n i a 3 0. 0 8. 2012r I N F O R M A C J A z wyników kontroli prawidłowości obrotu wyrobami alkoholowymi i tytoniowymi. Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej w Łodzi realizując program Prezesa

Bardziej szczegółowo

Światowa Organizacja Zdrowia, co roku koncentrując się na innym aspekcie tej globalnej epidemii. Stop nielegalnemu obrotowi wyrobami tytoniowymi.

Światowa Organizacja Zdrowia, co roku koncentrując się na innym aspekcie tej globalnej epidemii. Stop nielegalnemu obrotowi wyrobami tytoniowymi. Światowy Dzień Bez Tytoniu 31 maja 2015 31 maja to waŝna data w kalendarzu promocji zdrowia - dzień, który słuŝy zwróceniu uwagi na konieczność ochrony obecnych i przyszłych pokoleń przed następstwami

Bardziej szczegółowo

STANOWISKO RADY OCHRONY PRACY w sprawie zawierania umów cywilnoprawnych i zatrudnienia w szarej strefie

STANOWISKO RADY OCHRONY PRACY w sprawie zawierania umów cywilnoprawnych i zatrudnienia w szarej strefie STANOWISKO RADY OCHRONY PRACY w sprawie zawierania umów cywilnoprawnych i zatrudnienia w szarej strefie Rada Ochrony Pracy na posiedzeniu 9 lutego 2016 r. zapoznała się z przygotowanym przez Państwową

Bardziej szczegółowo

Podlaska Służba Celna podsumowała 2016 rok

Podlaska Służba Celna podsumowała 2016 rok Podlaska Służba Celna podsumowała 2016 rok W 2016 roku wpływy z tytułu podatku akcyzowego wynosiły ponad 2 miliardy 500 milionów złotych, wpływy z podatku VAT wynosiły 412 milionów złotych, a wpływy z

Bardziej szczegółowo

I N F O R M A C J A. z wyników kontroli prawidłowości obrotu wyrobami alkoholowymi i tytoniowymi.

I N F O R M A C J A. z wyników kontroli prawidłowości obrotu wyrobami alkoholowymi i tytoniowymi. --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT tel. 42 636-03-57 ul. Gdańska 38 90-730 Łódź fax 42 636-85-50

Bardziej szczegółowo

Tworzenie stref wolnych od dymu tytoniowego

Tworzenie stref wolnych od dymu tytoniowego Tworzenie stref wolnych od dymu tytoniowego Odświeżamy nasze miasta. TOB3CIT (Tobacco Free Cities) Joanna Skowron Kierownik Projektu Weronika Motylewska-Reczek Koordynator Projektu Departament Promocji

Bardziej szczegółowo

Przewodniczący Stałego Komitetu Rady Ministrów

Przewodniczący Stałego Komitetu Rady Ministrów UWAGI DO PROJEKTU ROZPORZĄDZENIA ZMIENIAJĄCEGO ROZPORZĄDZENIE W SPRAWIE WYKROCZEŃ, ZA KTÓRE STRAŻNICY STRAŻY GMINNYCH SĄ UPRAWNIENI DO NAKŁADANIA GRZYWIEN W DRODZE MANDATU KARNEGO Lp. Uwaga Podmiot zgłaszający

Bardziej szczegółowo

CENTRALNE BIURO ŚLEDCZE POLICJI UDERZENIE W PRZESTĘPCZOŚĆ TYTONIOWĄ - ZLIKWIDOWANE FABRYKI I MAGAZYNY

CENTRALNE BIURO ŚLEDCZE POLICJI UDERZENIE W PRZESTĘPCZOŚĆ TYTONIOWĄ - ZLIKWIDOWANE FABRYKI I MAGAZYNY CENTRALNE BIURO ŚLEDCZE POLICJI Źródło: http://cbsp.policja.pl/cbs/aktualnosci/125552,uderzenie-w-przestepczosc-tytoniowa-zlikwidowane-fabryki-i-magazyny.html Wygenerowano: Piątek, 30 grudnia 2016, 21:19

Bardziej szczegółowo

Potrzebne są głębsze zmiany, niż proponuje fiskus

Potrzebne są głębsze zmiany, niż proponuje fiskus Potrzebne są głębsze zmiany, niż proponuje fiskus 8 pytań do Szymona Parulskiego, doradcy podatkowego, partnera w Parulski & Wspólnicy 1. Ministerstwo Finansów przedstawiło założenia do projektu nowelizacji

Bardziej szczegółowo

Letnia akcja Weź paragon.

Letnia akcja Weź paragon. Letnia akcja Weź paragon. Pracownicy Urzędu Kontroli Skarbowej w Krakowie oraz pracownicy ze wszystkich 28 Urzędów Skarbowych z terenu Małopolski w okresie od 22 czerwca 2011r. do 31 sierpnia 2011r. prowadzić

Bardziej szczegółowo

Nadbużański Oddział Straży Granicznej

Nadbużański Oddział Straży Granicznej Nadbużański Oddział Straży Granicznej Źródło: http://www.nadbuzanski.strazgraniczna.pl/nos/aktualnosci/11214,minister-spraw-wewnetrznych-wizytowala-grani ce-16092015r.html Wygenerowano: Czwartek, 9 lutego

Bardziej szczegółowo

SZARA STREFA WYROBÓW TYTONIOWYCH W LATACH 2011-2014. NOWE TRENDY I ZAGROŻENIA RAPORT PRACODAWCÓW RP

SZARA STREFA WYROBÓW TYTONIOWYCH W LATACH 2011-2014. NOWE TRENDY I ZAGROŻENIA RAPORT PRACODAWCÓW RP SZARA STREFA WYROBÓW TYTONIOWYCH W LATACH 2011-2014. NOWE TRENDY I ZAGROŻENIA RAPORT PRACODAWCÓW RP Szara strefa powoduje nie tylko ogromne straty dla polskiej gospodarki, lecz także stanowi nieuczciwą

Bardziej szczegółowo

Raport miesiąca Rejestracja w urzędzie pracy

Raport miesiąca Rejestracja w urzędzie pracy Raport miesiąca Rejestracja w urzędzie pracy Rejestracja w urzędzie pracy to proces dobrowolny. Wiele osób rejestruje się jednak, by zwiększyć swoje szanse na rynku pracy, dzięki pomocy uzyskanej z urzędu.

Bardziej szczegółowo

1. Co należy do najważniejszych zadań Inspekcji Handlowej?

1. Co należy do najważniejszych zadań Inspekcji Handlowej? 1. Co należy do najważniejszych zadań Inspekcji Handlowej? Inspekcja Handlowa jest wyspecjalizowanym organem kontroli powołanym do ochrony interesów i praw konsumentów oraz interesów gospodarczych państwa.

Bardziej szczegółowo

Wydział do walki z Przestępczością Gospodarczą Komenda Wojewódzka Policji w Poznaniu

Wydział do walki z Przestępczością Gospodarczą Komenda Wojewódzka Policji w Poznaniu Pranie pieniędzy w obrocie paliwami. Wprowadzanie do obrotu gospodarczego nielegalnego paliwa z pominięciem opłat podatku akcyzowego, podatku VAT oraz opłat paliwowych Wydział do walki z Przestępczością

Bardziej szczegółowo

ABC POSTĘPOWANIA MANDATOWEGO W RUCHU DROGOWYM

ABC POSTĘPOWANIA MANDATOWEGO W RUCHU DROGOWYM WYDZIAŁ DOSKONALENIA ZAWODOWEGO KSP Źródło: http://szkolenia.policja.waw.pl/wdz/prawo/26527,abc-postepowania-mandatowego-w-ruchu-drogowym.html Wygenerowano: Niedziela, 19 lutego 2017, 02:51 ABC POSTĘPOWANIA

Bardziej szczegółowo

I N F O R M A C J A z kontroli prawidłowości obrotu wyrobami alkoholowymi i tytoniowymi.

I N F O R M A C J A z kontroli prawidłowości obrotu wyrobami alkoholowymi i tytoniowymi. 1 I N F O R M A C J A z kontroli prawidłowości obrotu wyrobami alkoholowymi i tytoniowymi. Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej w Poznaniu przeprowadził w 2008 roku kontrole prawidłowości obrotu

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

U C H W A Ł A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ U C H W A Ł A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 26 marca 2010 r. w sprawie ustawy o zmianie ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych Senat, po rozpatrzeniu

Bardziej szczegółowo

Służba Celna RP. XIV Konferencja Palenie tytoniu a zdrowie Warszawa, 8 9 grudnia 2011 r.

Służba Celna RP. XIV Konferencja Palenie tytoniu a zdrowie Warszawa, 8 9 grudnia 2011 r. Służba Celna RP XIV Konferencja Palenie tytoniu a zdrowie Warszawa, 8 9 grudnia 2011 r. Różnice cen jako główny czynnik napędzający przemyt > 7 > 2 < 1 > 7 > 2 > 4 > 5 > 3 > 2 > 3 > 3 Główne kierunki napływu

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia r. o zmianie ustawy o podatku akcyzowym

USTAWA. z dnia r. o zmianie ustawy o podatku akcyzowym USTAWA Projekt z dnia. 2016 r. o zmianie ustawy o podatku akcyzowym Art. 1. W ustawie z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2014 r. poz. 752, z późn. zm. 1 ) w art. 64 po ust. 1a dodaje

Bardziej szczegółowo

POLSKO HISZPAŃSKA WSPÓŁPRACA PRZY UDZIALE EUROPOLU ZAOWOCOWAŁA ROZBICIEM GRUPY PRZESTĘPCZEJ PRZEMYTNIKÓW HASZYSZU I TYTONIU

POLSKO HISZPAŃSKA WSPÓŁPRACA PRZY UDZIALE EUROPOLU ZAOWOCOWAŁA ROZBICIEM GRUPY PRZESTĘPCZEJ PRZEMYTNIKÓW HASZYSZU I TYTONIU CENTRALNE BIURO ŚLEDCZE POLICJI Źródło: http://cbsp.policja.pl/cbs/aktualnosci/140944,polsko-hiszpanska-wspolpraca-przy-udziale-europolu-zaowocowala-rozbiciem-gr upy-p.html Wygenerowano: Niedziela, 21

Bardziej szczegółowo

Surowsze kary dla piratów drogowych i pijanych kierowców

Surowsze kary dla piratów drogowych i pijanych kierowców Źródło: http://msw.gov.pl Wygenerowano: Czwartek, 22 października 2015, 03:55 Strona znajduje się w archiwum. Piątek, 15 maja 2015 Surowsze kary dla piratów drogowych i pijanych kierowców Utrata prawa

Bardziej szczegółowo

WALKA Z DOPALACZAMI: DZIAŁANIA I PROFILAKTYKA

WALKA Z DOPALACZAMI: DZIAŁANIA I PROFILAKTYKA Strona znajduje się w archiwum. WALKA Z DOPALACZAMI: DZIAŁANIA I PROFILAKTYKA Dzisiaj w Komendzie Głównej Policji odbyła się narada na której podsumowane zostały dotychczasowe działania Policji podjęte

Bardziej szczegółowo

PRAWNE UWARUNKOWANIA W ZAKRESIE WALKI ZE ŚRODKAMI ZASTĘPCZYMI

PRAWNE UWARUNKOWANIA W ZAKRESIE WALKI ZE ŚRODKAMI ZASTĘPCZYMI PRAWNE UWARUNKOWANIA W ZAKRESIE WALKI ZE ŚRODKAMI ZASTĘPCZYMI Z DOŚWIADCZEŃ PAŃSTWOWEJ INSPEKCJI SANITARNEJ Prezentacja w ramach konferencji szkoleniowej Dopalacze wiemy więcej skuteczniej możemy działać

Bardziej szczegółowo

Nasza oferta oszacuj koszty i swoje szanse w procesie

Nasza oferta oszacuj koszty i swoje szanse w procesie kruczek.co Nasza oferta oszacuj koszty i swoje szanse w procesie 0 Nasz cel Obawiasz się skierować swoją sprawę na drogę sądową? Nie wiesz czego się spodziewać w związku z potencjalnym postępowaniem? Martwisz

Bardziej szczegółowo

KOSZTY JAKOŚCI JAKO NARZĘDZIE ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

KOSZTY JAKOŚCI JAKO NARZĘDZIE ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Narzędzia jakości w doskonaleniu i zarządzaniu jakością, red. Sikora T., Akademia Ekonomiczna w Krakowie, Kraków 2004, ss. 137-141 Urszula Balon Katedra Towaroznawstwa Ogólnego i Zarządzania Jakością Akademia

Bardziej szczegółowo

Komenda Miejska Policji w Łomży. Analiza stanu bezpieczeństwa na terenie miasta i powiatu łomżyńskiego za rok 2009

Komenda Miejska Policji w Łomży. Analiza stanu bezpieczeństwa na terenie miasta i powiatu łomżyńskiego za rok 2009 Komenda Miejska Policji w Łomży Analiza stanu bezpieczeństwa na terenie miasta i powiatu łomżyńskiego za rok 2009 LICZBA ZDARZEŃ ZA ROK 2009 r W PORÓWNANIU DO ROKU 2008r KATEGORIA ZDARZEŃ LICZBA ZDARZEŃ

Bardziej szczegółowo

Zagadnienie dotyczące określenia uprawnień strażników gminnych, a w szczególności

Zagadnienie dotyczące określenia uprawnień strażników gminnych, a w szczególności Zagadnienie dotyczące określenia uprawnień strażników gminnych, a w szczególności uregulowania problemu wynajmowania przez gminy od firm prywatnych fotoradarów służących do kontroli prędkości w przeszłości

Bardziej szczegółowo

POLSKIE STOWARZYSZENIE OCHRONY ROŚLIN Członek Europejskiego Stowarzyszenia Ochrony Roślin

POLSKIE STOWARZYSZENIE OCHRONY ROŚLIN Członek Europejskiego Stowarzyszenia Ochrony Roślin Ustawa o Opakowaniach i Odpadach Opakowaniowych nakłada szereg obowiązków na podmioty związane z produkcją rolną: 1. Rolnicy mają obowiązek zwracać opakowania po określonych Ustawą środkach ochrony roślin

Bardziej szczegółowo

kilka definicji i refleksji na temat działań wychowawczych oraz ich efektów Irena Wojciechowska

kilka definicji i refleksji na temat działań wychowawczych oraz ich efektów Irena Wojciechowska kilka definicji i refleksji na temat działań wychowawczych oraz ich efektów Irena Wojciechowska Nasza ziemia jest zdegenerowana, dzieci przestały być posłuszne rodzicom Tekst przypisywany egipskiemu kapłanowi

Bardziej szczegółowo

Organizacja i działalność Państwowej Inspekcji Pracy

Organizacja i działalność Państwowej Inspekcji Pracy Organizacja i działalność Państwowej Inspekcji Pracy Jarosław Leśniewski Główny Inspektorat Pracy Departament Legalności Zatrudnienia www.pip.gov.pl Warszawa, 9 lipca 2013 r. Rola Państwowej Inspekcji

Bardziej szczegółowo

Podlaska Służba Celna podsumowanie roku 2015

Podlaska Służba Celna podsumowanie roku 2015 Białystok, 26 stycznia 2016 r. Izba Celna w Białymstoku Podlaska Służba Celna podsumowanie roku 2015 Pobór należności oraz sprawna obsługa klientów to priorytety działalności podlaskich celników. Podatki

Bardziej szczegółowo

1/5. Dbamy o jakość produktów. Jak to działa? Gwarancja Satysfakcji. dlaczego? Newsletter dla Partnerów Handlowych Tesco

1/5. Dbamy o jakość produktów. Jak to działa? Gwarancja Satysfakcji. dlaczego? Newsletter dla Partnerów Handlowych Tesco Newsletter dla Partnerów Handlowych Tesco wydanie specjalne październik 2013 Gwarancja Satysfakcji Gwarancja Satysfakcji dlaczego? Jak to działa? Dbamy o jakość produktów 1/5 Redakcja Drodzy Czytelnicy!

Bardziej szczegółowo

Konsekwencje nielegalnego pobytu na terytorium RP

Konsekwencje nielegalnego pobytu na terytorium RP Konsekwencje nielegalnego pobytu na terytorium RP Nielegalny pobyt Nielegalny pobyt pobyt niezgodny z przepisami dotyczącymi warunków wjazdu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polski i ich pobytu

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA. z kontroli prawidłowości oznakowania detergentów.

INFORMACJA. z kontroli prawidłowości oznakowania detergentów. ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT tel (42) 636-03-57 ul. Gdańska 38 90-730 Łódź fax

Bardziej szczegółowo

Wśród ankietowanych aż 73,5% stanowiły kobiety. Świadczyć to może o większym zainteresowaniu niezależną modą i dizajnem wśród kobiet.

Wśród ankietowanych aż 73,5% stanowiły kobiety. Świadczyć to może o większym zainteresowaniu niezależną modą i dizajnem wśród kobiet. Podsumowanie ankiety przeprowadzonej podczas targów SILESIA BAZAAR vol.3 opracowanej przez organizację PRogress przy Uniwersytecie Ekonomicznym w Katowicach Spis treści 1. Pytania o płeć... 2 2. Pytanie

Bardziej szczegółowo

Informacja z kontroli prawidłowości wprowadzania do obrotu kosmetyków do opalania ze szczególnym uwzględnieniem preparatów dla dzieci.

Informacja z kontroli prawidłowości wprowadzania do obrotu kosmetyków do opalania ze szczególnym uwzględnieniem preparatów dla dzieci. --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT tel (042) 636-03-57 ul. Gdańska 38 90-730 Łódź fax

Bardziej szczegółowo

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 2016 CONSULTING DLA MŚP Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 1 O raporcie Wraz ze wzrostem świadomości polskich przedsiębiorców rośnie zapotrzebowanie na różnego rodzaju usługi doradcze. Jednakże

Bardziej szczegółowo

Wstęp... 11 CZĘŚĆ I. PODATKI POŚREDNIE W POLITYCE GOSPODARCZEJ PAŃSTWA. PODATKI AKCYZOWE... 15

Wstęp... 11 CZĘŚĆ I. PODATKI POŚREDNIE W POLITYCE GOSPODARCZEJ PAŃSTWA. PODATKI AKCYZOWE... 15 Spis treści Wstęp............................................................. 11 CZĘŚĆ I. PODATKI POŚREDNIE W POLITYCE GOSPODARCZEJ PAŃSTWA. PODATKI AKCYZOWE.... 15 Rozdział 1. Podatki pośrednie w systemie

Bardziej szczegółowo

Warunki pracy lekarzy. 85% lekarzy dentystów

Warunki pracy lekarzy. 85% lekarzy dentystów Warunki pracy lekarzy i lekarzy dentystów Badanie opinii środowiska Romuald Krajewski Teresa Perendyk Kinga Wojtaszczyk W numerze 9/2013 GL przedstawiliśmy opinie naszego środowiska o konflikcie interesów

Bardziej szczegółowo

RESPEKTOWANIE NORM SPOŁECZNYCH

RESPEKTOWANIE NORM SPOŁECZNYCH ZESPÓŁ SZKÓŁ W GŁOGÓWKU RAPORT EWALUACYJNY RESPEKTOWANIE NORM SPOŁECZNYCH Autorzy: Grażyna Nalepa Beata Janecko Sabina Duda-Duma Elżbieta Kisielewicz Tomasz Węglarczyk obsługa informatyczna Data sporządzenia

Bardziej szczegółowo

newss.pl Ukryty popyt. Raport z rynku nieruchomości styczeń 2011

newss.pl Ukryty popyt. Raport z rynku nieruchomości styczeń 2011 Biorąc pod uwagę sytuację gospodarczą, nie należy spodziewać się zwiększenia popytu na rynku nieruchomości w ciągu najbliższego roku. Ograniczony dostęp do źródeł finansowania zakupu nieruchomości, wzrost

Bardziej szczegółowo

Struktura i stawki akcyzy stosowane do wyrobów tytoniowych *

Struktura i stawki akcyzy stosowane do wyrobów tytoniowych * C 117 E/226 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 6.5.2010 Struktura i stawki akcyzy stosowane do wyrobów tytoniowych * P6_TA(2009)0160 Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego z dnia 24 marca 2009

Bardziej szczegółowo

Zakaz palenia tytoniu w miejscach publicznych kampania społeczna Obywatelskiej Koalicji Tytoń albo zdrowie

Zakaz palenia tytoniu w miejscach publicznych kampania społeczna Obywatelskiej Koalicji Tytoń albo zdrowie Zakaz palenia tytoniu w miejscach publicznych kampania społeczna Obywatelskiej Koalicji Tytoń albo zdrowie Krzysztof Przewoźniak, Jakub Łobaszewski, Magda Petryniak, Jacek Jassem, Janusz M. Jaworski, Witold

Bardziej szczegółowo

KaŜdego roku z powodu palenia tytoniu umiera w Polsce średnio 67 tysięcy osób dorosłych (51 tysięcy męŝczyzn i 16 tysięcy kobiet). W 2010 roku liczba

KaŜdego roku z powodu palenia tytoniu umiera w Polsce średnio 67 tysięcy osób dorosłych (51 tysięcy męŝczyzn i 16 tysięcy kobiet). W 2010 roku liczba CELE STRATEGICZNE PROGRAMU NA LATA 2014-2018: Zmniejszanie zachorowań, inwalidztwa i zgonów wynikających z palenia tytoniu (choroby układu krąŝenia, nowotwory złośliwe, nienowotworowe choroby układu oddechowego,

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. Wypełnienie ankiety nie zajmie więcej niż 20 minut. Jej wyniki zostaną opracowane i udostępnione publicznie w formie raportu.

ANKIETA. Wypełnienie ankiety nie zajmie więcej niż 20 minut. Jej wyniki zostaną opracowane i udostępnione publicznie w formie raportu. ANKIETA STAN WSPÓŁPRACY ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH Z ADMINISTRACJĄ PUBLICZNĄ I SAMORZĄDOWĄ ORAZ SŁUŻBAMI MUNDUROWYMI W REALIZACJI ZADAŃ Z ZAKRESU OCHRONY ZWIERZĄT Serdecznie zapraszamy do wzięcia udziału

Bardziej szczegółowo

ADRESACI: dzieci w wieku przedszkolnym (5 i 6 - latki) oraz ich rodzice i opiekunowie

ADRESACI: dzieci w wieku przedszkolnym (5 i 6 - latki) oraz ich rodzice i opiekunowie Warszawa 2011 ADRESACI: dzieci w wieku przedszkolnym (5 i 6 - latki) oraz ich rodzice i opiekunowie KOORDYNATORZY PROGRAMU: - Poziom krajowy GIS - Poziom wojewódzki WSSE - Poziom lokalny PSSE - Poziom

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna. dotycząca uprawnień straży gminnych (miejskich) do używania stacjonarnych urządzeń rejestrujących prędkość (fotoradarów)

Opinia prawna. dotycząca uprawnień straży gminnych (miejskich) do używania stacjonarnych urządzeń rejestrujących prędkość (fotoradarów) STOWARZYSZENIE PRAWO NA DRODZE ul. Czeremchowa 18/91, 20-807 Lublin e-mail: zarzad@prawonadrodze.org.pl REGON: 061399109, NIP: 712 327 09 30 Nr konta: 33 1240 2470 1111 0010 4500 8158 Lublin, 16 lipca

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA. Kontroli poddano 96 partii (392 szt.) wyrobów wprowadzonych do obrotu handlowego po 1 maja 2004 roku, z czego:

INFORMACJA. Kontroli poddano 96 partii (392 szt.) wyrobów wprowadzonych do obrotu handlowego po 1 maja 2004 roku, z czego: INFORMACJA o wynikach kontroli sprzętu gospodarstwa domowego Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej w Poznaniu przeprowadził w I kw. 2009r. w województwie wielkopolskim 16 kontroli w placówkach handlowych

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o reklamie w wyszukiwarce Google, gdy prowadzisz lokal gastronomiczny?

Co warto wiedzieć o reklamie w wyszukiwarce Google, gdy prowadzisz lokal gastronomiczny? Co warto wiedzieć o reklamie w wyszukiwarce Google, gdy prowadzisz lokal gastronomiczny? Czy w Krakowie przez internet restauracji szukają częściej niż w Gdańsku? Gdzie znajdziesz smakoszy kuchni chińskiej?

Bardziej szczegółowo

Informacja Straży Miejskiej dot. bezpieczeństwa obywateli, w szczególności osób starszych w mieście Katowice

Informacja Straży Miejskiej dot. bezpieczeństwa obywateli, w szczególności osób starszych w mieście Katowice Informacja Straży Miejskiej dot. bezpieczeństwa obywateli, w szczególności osób starszych w mieście Katowice Komisja Polityki Społecznej Rady Miasta Katowice 09.01.2014 r. Straż Miejska w Katowicach mając

Bardziej szczegółowo

I N F O R M A C J A. 1 partię mrożonych wyrobów kulinarnych z farszem wołowym wartości 10 zł,

I N F O R M A C J A. 1 partię mrożonych wyrobów kulinarnych z farszem wołowym wartości 10 zł, --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT tel. 42 636-03-57 ul. Gdańska 38 90-730 Łódź fax 42 636-85-50

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIA OCHRONY PRAWNEJ W POLSCE

UBEZPIECZENIA OCHRONY PRAWNEJ W POLSCE UBEZPIECZENIA OCHRONY PRAWNEJ W POLSCE AKTUALNE PRAKTYKI OBSŁUGI OSÓB UBEZPIECZONYCH, A MOŻLIWOŚCI WYPRACOWANIA OPTYMALNEGO MODELU FUNKCJONOWANIA UBEZPIECZEŃ OCHRONY PRAWNEJ 3 czerwca 2014r. Mariusz Olszewski

Bardziej szczegółowo

Zawiadamiający: Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstw ściganych z urzędu

Zawiadamiający: Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstw ściganych z urzędu Warszawa, dnia 5 marca 2015 r. Do: Prokuratury Rejonowej Warszawa Śródmieście-Północ w Warszawie ul. Wiślicka 6 02-114 Warszawa Zawiadamiający: ul. Krakowskie Przedmieście 6 00-325 Warszawa Zawiadomienie

Bardziej szczegółowo

I N F O R M A C J A. Nieprawidłowości stwierdzono w 19 placówkach, co stanowiło 37% placówek objętych kontrolą.

I N F O R M A C J A. Nieprawidłowości stwierdzono w 19 placówkach, co stanowiło 37% placówek objętych kontrolą. --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT tel. 42 636-03-57 ul. Gdańska 38 90-730 Łódź fax 42 636-85-50

Bardziej szczegółowo

I n f o r m a c j a z kontroli prawidłowości obrotu wyrobami alkoholowymi i tytoniowymi

I n f o r m a c j a z kontroli prawidłowości obrotu wyrobami alkoholowymi i tytoniowymi I n f o r m a c j a z kontroli prawidłowości obrotu wyrobami alkoholowymi i tytoniowymi Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej w Poznaniu przeprowadził w I półroczu 2008 r. kontrole prawidłowości obrotu

Bardziej szczegółowo

OWOCE I WARZYWA W HANDLU DETALICZNYM

OWOCE I WARZYWA W HANDLU DETALICZNYM OWOCE I WARZYWA W HANDLU DETALICZNYM W kilkunastu ostatnich latach polski rynek detaliczny produktów ogrodniczych wyraźnie zmienił się na lepsze. Obserwuje się poprawę jakości owoców i warzyw, ich przygotowania

Bardziej szczegółowo

Marketing sieciowy łączy więc w sobie niezależność i współpracę, sprzedaż bezpośrednią z budowaniem relacji pośrednich, reprezentuje sprzedaż

Marketing sieciowy łączy więc w sobie niezależność i współpracę, sprzedaż bezpośrednią z budowaniem relacji pośrednich, reprezentuje sprzedaż Marketing sieciowy Marketing sieciowy zwany również marketingiem wielopoziomowym jest formą dystrybucji towarów i usług, która nie korzysta z tradycyjnych miejsc zakupu i powszechnej reklamy. Dystrybucja

Bardziej szczegółowo

Kierunki nowelizacji ustaw regulujących funkcjonowanie i działalność uprawnionych organów w zakresie problematyki wykroczeń

Kierunki nowelizacji ustaw regulujących funkcjonowanie i działalność uprawnionych organów w zakresie problematyki wykroczeń Kierunki nowelizacji ustaw regulujących funkcjonowanie i działalność uprawnionych organów w zakresie problematyki wykroczeń Departament Porządku Publicznego Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Nietrzeźwi kierowcy

Bardziej szczegółowo

Europejski Program Safer Internet w Polsce. Koordynator Polskiego Centrum Programu Safer Internet Anna.Rywczynska@nask.pl

Europejski Program Safer Internet w Polsce. Koordynator Polskiego Centrum Programu Safer Internet Anna.Rywczynska@nask.pl Europejski Program Safer Internet w Polsce Koordynator Polskiego Centrum Programu Safer Internet Anna.Rywczynska@nask.pl Program Komisji Europejskiej Safer Internet Uświadamianie najmłodszych oraz rodziców,

Bardziej szczegółowo

Aleksander Maksimczuk Leszek Sidorowicz GRANICZNY RUCH OSOBOWY I TOWAROWY W UNII EUROPEJSKIEJ

Aleksander Maksimczuk Leszek Sidorowicz GRANICZNY RUCH OSOBOWY I TOWAROWY W UNII EUROPEJSKIEJ Aleksander Maksimczuk Leszek Sidorowicz GRANICZNY RUCH OSOBOWY I TOWAROWY W UNII EUROPEJSKIEJ Warszawa 2007 SPIS TREŚCI WSTĘP...................... 7 Rozdział l. TRANSFORMACJA SYSTEMOWA WARUNEK ZASADNICZYCH

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA z kontroli legalności działania przedsiębiorców świadczących usługi w zakresie sprzedaży przez internet

INFORMACJA z kontroli legalności działania przedsiębiorców świadczących usługi w zakresie sprzedaży przez internet --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT tel (42) 636-03-57 ul. Gdańska 38 90-730 Łódź fax (42)

Bardziej szczegółowo

LKI /2013 P/13/154 WYSTĄPIENIE POKONTROLNE

LKI /2013 P/13/154 WYSTĄPIENIE POKONTROLNE LKI 4010-03-01/2013 P/13/154 WYSTĄPIENIE POKONTROLNE I. Dane identyfikacyjne kontroli Numer i tytuł kontroli Okres objęty kontrolą Jednostka przeprowadzająca kontrolę Kontroler P/13/154 Funkcjonowanie

Bardziej szczegółowo

Wykres 27. Często rozmawiasz z rodzicami na temat agresji, autoagresji lub innych problemów?

Wykres 27. Często rozmawiasz z rodzicami na temat agresji, autoagresji lub innych problemów? 1. Wpływ środowiska rodzinnego na zachowania autoagresywne Do czynników środowiskowych wskazujących na źródła agresji zalicza się rodzinę, także jej dalszy wpływ na wielopokoleniowe rodziny, przekazywanie

Bardziej szczegółowo

Wyniki za trzy kwartały 2013 r. oraz plany rozwoju spółki

Wyniki za trzy kwartały 2013 r. oraz plany rozwoju spółki Grupa Kapitałowa P.R.E.S.C.O. GROUP Wyniki za trzy kwartały r. oraz plany rozwoju spółki Warszawa, 14 listopada r. AGENDA Rynek obrotu wierzytelnościami w Polsce w III kw. r. P.R.E.S.C.O. GROUP w III kwartale

Bardziej szczegółowo

Regulamin promocji Samsung Smart TV 52 POWODY

Regulamin promocji Samsung Smart TV 52 POWODY Regulamin promocji Samsung Smart TV 52 POWODY 1 Definicje Określenia użyte w niniejszym regulaminie oznaczają: 1. Promocja promocja dla konsumentów dokonujących zakupu produktów oznaczonych znakiem towarowym

Bardziej szczegółowo

Kierownik jednostki sektora finansów publicznych Prawa, obowiązki, odpowiedzialność (cz. II)

Kierownik jednostki sektora finansów publicznych Prawa, obowiązki, odpowiedzialność (cz. II) Druga część tego cyklu poświęcona jest domniemaniu odpowiedzialności kierownika jednostki za całość gospodarki finansowej jednostki sektora finansów publicznych. Niniejsze opracowanie jest drugim z cyklu

Bardziej szczegółowo

Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do pisma z dnia 21 marca 2011 r., znak: SPS /11, przy którym przesłana została interpelacja panów

Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do pisma z dnia 21 marca 2011 r., znak: SPS /11, przy którym przesłana została interpelacja panów Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do pisma z dnia 21 marca 2011 r., znak: SPS-023-21316/11, przy którym przesłana została interpelacja panów posłów Krzysztofa Brejzy i Tomasza Lenza z dnia 1 marca

Bardziej szczegółowo

Elementy budujące zaufanie pomiędzy Sprzedawcą a Klientem

Elementy budujące zaufanie pomiędzy Sprzedawcą a Klientem Elementy budujące zaufanie pomiędzy Sprzedawcą a Klientem Wszystkie prawa zastrzeżone Na celowniku sprzedawcy muszą znaleźć się cele biznesowe klienta, a jego działania muszą koncentrować się wokół tego,

Bardziej szczegółowo

I N F O R M A C J A. z wyników kontroli prawidłowości funkcjonowania firmowych sklepów cukierniczych i piekarniczych w I kwartale 2013 r.

I N F O R M A C J A. z wyników kontroli prawidłowości funkcjonowania firmowych sklepów cukierniczych i piekarniczych w I kwartale 2013 r. ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT tel. 42 636-03-57 ul. Gdańska 38 90-730 Łódź fax 42 636-85-50

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA Z KONTROLI LEGALNOŚCI I RZETELNOŚCI DZIAŁALNOŚCI PRZEDSIĘBIORCÓW PROWADZĄCYCH SPRZEDAś OBUWIA

INFORMACJA Z KONTROLI LEGALNOŚCI I RZETELNOŚCI DZIAŁALNOŚCI PRZEDSIĘBIORCÓW PROWADZĄCYCH SPRZEDAś OBUWIA --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT tel (042) 636-03-57 ul. Gdańska 38 90-730 Łódź fax 636-85-50

Bardziej szczegółowo

Whitepaper BEZPIECZEŃSTWO TRANSAKCJI - KLUCZ DO ZROZUMIENIA ZACHOWAŃ E-KLIENTA

Whitepaper BEZPIECZEŃSTWO TRANSAKCJI - KLUCZ DO ZROZUMIENIA ZACHOWAŃ E-KLIENTA Whitepaper 26.08.2016 BEZPIECZEŃSTWO TRANSAKCJI - KLUCZ DO ZROZUMIENIA ZACHOWAŃ E-KLIENTA Płatności internetowe zdają się być naturalnym sposobem finalizowania transakcji w e-sklepach. Odbierane na ogół

Bardziej szczegółowo

Struktura i zadania Służby S. Celnej w kontekście przestrzegania przepisów w z zakresu ochrony środowiska, ze. podkarpackiego.

Struktura i zadania Służby S. Celnej w kontekście przestrzegania przepisów w z zakresu ochrony środowiska, ze. podkarpackiego. Struktura i zadania Służby S Celnej w kontekście przestrzegania przepisów w z zakresu ochrony środowiska, ze szczególnym uwzględnieniem województwa podkarpackiego. Małgorzata Czesak - Izba Celna w Przemyślu

Bardziej szczegółowo

Okoliczności powstania raportu

Okoliczności powstania raportu Okoliczności powstania raportu jest największą w Polsce giełdą domen internetowych, zawierającą ponad 250 tysięcy ofert sprzedaży domen. Każdego roku na giełdzie dokonuje się około 15000 transakcji kupna-sprzedaży

Bardziej szczegółowo

W wyniku informacji przekazanych przez Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora

W wyniku informacji przekazanych przez Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora R ZE C ZN IK PRAW OBYWATEL SKICH V.7200.48.2014.ST Warszawa, dnia 30 kwietnia 2015 r. Pan Maciej H. Grabowski Minister Środowiska Szanowny Panie Ministrze W wyniku informacji przekazanych przez Śląskiego

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 16.03.2015. Pan Komendant Nadinsp. Krzysztof Gajewski Komendant Główny Policji. Szanowny Panie Komendancie,

Warszawa, 16.03.2015. Pan Komendant Nadinsp. Krzysztof Gajewski Komendant Główny Policji. Szanowny Panie Komendancie, Warszawa, 16.03.2015 Pan Komendant Nadinsp. Krzysztof Gajewski Komendant Główny Policji Szanowny Panie Komendancie, Organizacje tworzące Koalicję na rzecz CEDAW zwracają się do Pana Komendanta z prośbą

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 2008 r. w sprawie minimalnej stawki akcyzy na papierosy

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 2008 r. w sprawie minimalnej stawki akcyzy na papierosy Projekt z dnia 29.01.2008 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 2008 r. w sprawie minimalnej stawki akcyzy na papierosy Na podstawie art. 73 ust. 5 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym

Bardziej szczegółowo

3.1. KOSZTY REALIZACJI PROGRAMU OGRANICZENIA ZDROWOTNYCH NASTĘPSTW PALENIA TYTONIU W POLSCE W 2002 R.

3.1. KOSZTY REALIZACJI PROGRAMU OGRANICZENIA ZDROWOTNYCH NASTĘPSTW PALENIA TYTONIU W POLSCE W 2002 R. 3.1. KOSZTY REALIZACJI PROGRAMU OGRANICZENIA ZDROWOTNYCH NASTĘPSTW PALENIA TYTONIU W POLSCE W 2002 R. ZADANIE TREŚĆ ZADANIA REALIZACJA WYKONAWCY ODPOWIEDZIALNY KOSZT Zadanie 7 Zadanie 10 Prowadzenie interwencyjnych

Bardziej szczegółowo

Polscy konsumenci a pochodzenie produktów. Raport z badań stowarzyszenia PEMI. Warszawa 2013.

Polscy konsumenci a pochodzenie produktów. Raport z badań stowarzyszenia PEMI. Warszawa 2013. Polscy konsumenci a pochodzenie produktów.. Spis treści Wstęp 3 1. Jak często sprawdzacie Państwo skład produktu na etykiecie? 4 2. Jak często sprawdzacie Państwo informację o kraju wytworzenia produktu

Bardziej szczegółowo

Informacja z kontroli bezpieczeństwa rowerów i części rowerowych

Informacja z kontroli bezpieczeństwa rowerów i części rowerowych ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT tel. (042) 636-03-57 ul. Gdańska 38 90-730 Łódź fax.

Bardziej szczegółowo

APTEKA Jak kupić albo sprzedać aptekę. Praktyczny poradnik pisany przez prawnika!

APTEKA Jak kupić albo sprzedać aptekę. Praktyczny poradnik pisany przez prawnika! APTEKA Jak kupić albo sprzedać aptekę Praktyczny poradnik pisany przez prawnika Jeden z moich klientów postanowił wejść w biznes farmaceutyczny i w tym celu chciał kupić aptekę, którą upatrzył sobie na

Bardziej szczegółowo

Raport z badania postaw krakowskich pracowników lokali gastronomicznorozrywkowych wobec ograniczenia palenia w ich miejscu pracy.

Raport z badania postaw krakowskich pracowników lokali gastronomicznorozrywkowych wobec ograniczenia palenia w ich miejscu pracy. Raport z badania postaw krakowskich pracowników lokali gastronomicznorozrywkowych wobec ograniczenia palenia w ich miejscu pracy. Dominika Kawalec Podsumowanie wyników...3 Metodologia...4 Analiza odpowiedzi

Bardziej szczegółowo

PS Pani Barbara Dolniak Wicemarszałek Sejmu Kancelaria Sejmu ul. Wiejska 4/5/ Warszawa

PS Pani Barbara Dolniak Wicemarszałek Sejmu Kancelaria Sejmu ul. Wiejska 4/5/ Warszawa Warszawa, czerwca 2016 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW SEKRETARZ STANU Wiesław Janczyk PS3.054.3.2016 Pani Barbara Dolniak Wicemarszałek Sejmu Kancelaria Sejmu ul. Wiejska 4/5/8 00-902 Warszawa

Bardziej szczegółowo

FILM - SALON SPRZEDAŻY TELEFONÓW KOMÓRKOWYCH (A2 / B1 )

FILM - SALON SPRZEDAŻY TELEFONÓW KOMÓRKOWYCH (A2 / B1 ) FILM - SALON SPRZEDAŻY TELEFONÓW KOMÓRKOWYCH (A2 / B1 ) Klient: Dzień dobry panu! Pracownik: Dzień dobry! W czym mogę pomóc? Klient: Pierwsza sprawa: jestem Włochem i nie zawsze jestem pewny, czy wszystko

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 8. Uwagi końcowe...

Spis treści. 8. Uwagi końcowe... Wykaz skrótów... XIII Wykaz aktów prawnych i dokumentów... XVII Wykaz literatury... XXIII Wykaz orzecznictwa... XXXIX Wykaz tabel i rysunków... XLI Wprowadzenie... XLV Rozdział I. Znak towarowy: geneza,

Bardziej szczegółowo

klas I-III Szkoły Podstawowej

klas I-III Szkoły Podstawowej Zadanie zostało zrealizowane we wszystkich klasach naszej szkoły. Osobami odpowiedzialnymi za ich realizacje byli: pedagog szkolny i wychowawcy klas. W klasach I-III Szkoły Podstawowej temat został dostosowany

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem braku zgodności w banku spółdzielczym

Zarządzanie ryzykiem braku zgodności w banku spółdzielczym Zarządzanie ryzykiem braku zgodności w banku spółdzielczym Wiesław Żółtkowski www.doradztwo.zoltkowski.pl Uwagi ogólne Zarządzanie ryzykiem, jego istotność i zakres trzeba rozpatrywać w kontekście całego

Bardziej szczegółowo

Czy Polscy konsumenci szukają i cenią polskie produkty? Raport z badań stowarzyszenia PEMI. Warszawa 2012.

Czy Polscy konsumenci szukają i cenią polskie produkty? Raport z badań stowarzyszenia PEMI. Warszawa 2012. Czy Polscy konsumenci szukają i cenią polskie produkty? Raport z badań stowarzyszenia PEMI. Warszawa 2012. Spis treści Wstęp...3 Czy podczas zakupów szukacie Państwo informacji na temat kraju pochodzenia

Bardziej szczegółowo

Firmowe media społecznościowe dla pracowników

Firmowe media społecznościowe dla pracowników Firmowe media społecznościowe dla pracowników Raport z badania Maciej Dymalski, Szymon Góralski Wrocław, 2012 ul. Więzienna 21c/8, 50-118 Wrocław, tel. 71 343 70 15, fax: 71 343 70 13, e-mail: biuro@rrcc.pl,

Bardziej szczegółowo

Audyt finansowy badanie ican Research

Audyt finansowy badanie ican Research badanie ican Research Audyt finansowy 2013 Zmiana charakteru audytu z pasywnego na aktywnodoradczy, podniesienie jakości współpracy i poprawa wizerunku to kierunki, w których powinien podążać współczesny

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 10 września 1999 r. Przepisy wprowadzające Kodeks karny skarbowy. Rozdział I Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 10 września 1999 r. Przepisy wprowadzające Kodeks karny skarbowy. Rozdział I Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 10 września 1999 r. Przepisy wprowadzające Kodeks karny skarbowy Opracowano na podstawie: Dz.U. z 1999 r. Nr 83, poz. 931; 2004 r. Nr 68, poz. 623, z 2005 r. Nr 25,

Bardziej szczegółowo

Bożena Jodczyk, Valentina Todorovska-Sokołowska, Katarzyna Stępniak Raport Profilaktyka palenia tytoniu w szkole

Bożena Jodczyk, Valentina Todorovska-Sokołowska, Katarzyna Stępniak Raport Profilaktyka palenia tytoniu w szkole Raport Profilaktyka palenia tytoniu w szkole opracowany na podstawie wyników badań ankietowych przeprowadzonych przez Ośrodek Rozwoju Edukacji w szkołach promujących zdrowie w Polsce w 2013 roku Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Otwieramy firmę żeby więcej zarabiać

Otwieramy firmę żeby więcej zarabiać Otwieramy firmę żeby więcej zarabiać Mężczyzna, w wieku do 40 lat, wykształcony, chcący osiągać wyższe zarobki i być niezależny taki portret startującego polskiego przedsiębiorcy można nakreślić analizując

Bardziej szczegółowo

Zakaz handlu w niedzielę najmocniej uderzy w sklepy spożywcze

Zakaz handlu w niedzielę najmocniej uderzy w sklepy spożywcze Zakaz handlu w niedzielę najmocniej uderzy w sklepy spożywcze data aktualizacji: 2016.09.16 Atmosfera wokół zakazu handlu w niedzielę jest coraz gorętsza. Temat w mniejszym lub większym stopniu dotyczy

Bardziej szczegółowo