Zakłady Chemiczne,.Rokita" znajdują się

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zakłady Chemiczne,.Rokita" znajdują się"

Transkrypt

1 Artykuł sponsorowany JERZY ROGALA Zakłady Chemiczne Rokita" S.A. w Brzegu Dolnym Historia Zakładów Chemicznych Rokita" S.A. Przedstawiono genezę powstania fabryki chemicznej w Brzegu Dolnym oraz historię jej odbudowy i rozwoju w ciągu pięćdziesięciolecia istnienia. Uwypuklono wielokierunkową działalność na rzecz zmniejszenia niekorzystnego wpływu fabryki na środowisko. Zakłady Chemiczne,.Rokita" znajdują się w obrębie miasta Brzeg Dolny nad Odrą, w odległości 38 km od Wrocławia. Z lokalizacją Zakładów jest związany okres wojny, ponieważ budowano je według szerokiego planu przenoszenia produkcji na potrzeby wojny z zachodnich części Trzeciej Rzeszy na wschód, poza zasięg ciężkich bombowców startujących z Wysp Brytyjskich. Podczas wyboru lokalizacji fabryk przemysłu chemicznego decydującą rolę odgrywała możliwość zaopatrzenia w wodę, zatem budowane w ramach tego planu zakłady umieszczano nad większymi rzekami. Taka jest geneza lokalizacji zakładów chemicznych w Oświęcimiu (Soła), Kędzierzynie i Blachowni (kanał łączący z Odrą), Policach (Zalew Szczeciński), Bydgoszczy (Wisła), a także i Rokity" (Odra). Mgr inż. Jerzy ROGALA w roku 1955 ukończył Wydział Chemiczny Politechniki Śląskiej w Gliwicach. Od roku 1955 pracował na stanowiskach kierowniczych w Zakładach Chemicznych Rokita" w Brzegu Dolnym, w tym w latach jako dyrektor techniczny. W ciągu ostatnich 21 lat był kierownikiem biura projektów. Obecnie jest emerytem. Specjalność - inżynieria chemiczna. Wszystkie te przedsiębiorstwa wytwarzały (lub miały produkować) wyroby chemiczne na potrzeby wojny. Niemieckie plany budowy fabryki chemicznej w Dyhernfurth, tj. w dzisiejszym Brzegu Dolnym, powstały jeszcze przed 1939 r lecz jej budowę rozpoczęto w 1941 r. Głównym inwestorem fabryki był niemiecki koncern chemiczny I.G. Farben Industrie, a głównym wykonawcą robót była firma Luranil Baugesellschaft z Ludwigshafen. Do budowy przystąpiono z iście niemiecką dokładnością organizacyjną. Wybudowano kilka osiedli barakowych dla 10 tys. robotników, nadbrzeże portowe na Odrze umożliwiające dowóz materiałów budowlanych (głównie ze Śląska) i linię wysokiego napięcia (10 kv) w celu zasilania zakładów w trakcie budowy i po ich wybudowaniu. Budowę rozpoczęto od podziemnego zbrojenia. Główny wykonawca zatrudnił przeszło 20 firm budowlano-instalacyjnych, w których łączna liczba pracowników przekraczała 10 tys. osób. Nasilenie prac nastąpiło w 1943 r. W tym czasie, w celu przyspieszenia prac budowlanych, obok fabryki zorganizowano obóz koncentracyjny będący filią obozu w Gross Rosen i zasiedlono go ok. 3 tys. więźniów. Obóz nosił nazwę K.L. Dyhernfurth II. Jednocześnie wewnątrz fabryki utworzono drugi obóz K.L. Dyhernfurth I, którego więźniów (ok. 250) zatrudniono przy produkcji fabrycznej. Fabrykę w Dyhernfurth budowano w najgłębszej tajemnicy, gdyż miała to być wytwórnia chemicznych środków bojowych przeznaczonych do pocisków i bomb. Taka miała być docelowa produkcja Anorgany" (tak dla kamuflażu nazwano powstające zakłady). Budowy fabryki nie zdążono zakończyć, jednakże już od końca 1943 r. etapami rozpoczęto rozruch części instalacji, wykorzystując dowożone półprodukty. W styczniu 1945 r. ewakuowano obozy koncentracyjne i firmy budowlane r. wojska radzieckie zajęły Anorganę" wraz z całą dokumentacją fabryki. Od tej chwili fabryka znalazła się pod opieką i zarządem armii radzieckiej. W maju 1945 r. rozpoczęto demontaż urządzeń; trwał on do września 1945 r. Wywieziono do Związku Radzieckiego wszystko, co miało jakąkolwiek wartość i dało się zdemontować. Pierwsze lata W końcu września 1945 r. dowództwo jednostki wojska radzieckiego przekazało fabrykę cywilnym władzom miasta, które od lata tegoż roku przyjmuje swą dawną, jeszcze z czasów piastowskich, nazwę Brzeg z dodatkiem Dolny, aby odróżnić się od Brzegu między Opolem a Wrocławiem. W maju 1945 r. Ministerstwo Przemysłu tworzy w Jeleniej Górze swą delegaturę, którą kieruje inż. T. Gede. W porozumieniu z Centralnym Zarządem Przemysłu Chemicznego w Gliwicach delegatura powołuje w tym mieście grupę operacyjną z zadaniem przejmowania i zabezpieczenia fabryk chemicznych na Dolnym Śląsku. Grupa ta tworzy kilkuosobowy zespół pod kierownictwem magistra chemii Z. Zdrojewskiego i wysyła go do Brzegu Dolnego w celu przejęcia pod swój zarząd i zabezpieczenia pozostałości po zakładach Anorgana"; roku przejmuje on fabrykę od gminy. Skład zespołu zwiększa się o kilka osób zamieszkałych na miejscu i rozpoczyna się działalność polegająca na likwidacji zagrożeń ze strony chemikaliów pozostawionych w fabryce. Jedną z pierwszych prac było usunięcie przecieków chloru do atmosfery, zgromadzonego w ilości kilkuset ton w bunkrze chlorowym. Zespół zinwentaryzował wszystkie chemikalia, a także pozostawiony majątek, głównie budowle. Ponadto zinwentaryzowano przeszło 100 budynków wykończonych i 35 nie wykończonych, zorientowano się w podziemnym uzbrojeniu fabryki (kolektory wodne i ściekowe) oraz w możliwościach zasilenia jej w energię elektryczną. Prace te prowadzono przez całą zimę roku 1945/1946 i wiosną roku Stało się jasne, że tak dużego majątku nie powinno się zaprzepaścić, zatem w maju 1946 r. Centralny Zarząd Przemysłu Chemicznego podejmuje decyzję o wykorzystaniu Anorgany" jako podstawy przyszłej wytwórni półwyrobów organicznych. W celu zorganizowania budowy fabryki do Anorgany" zostaje delegowany pracownik kierownictwa Zakładów Chemicznych Boruta" w Zgierzu inż. Roman Tworos, któremu przedsiębiorstwo zawdzięcza nazwę Rokita". 75/3 (1996) przemysł chemiczny 85

2 Fragment zakładów Anorgana po przejęciu fabryki przez władze cywilne - rok 1945 fot. z archiwum ZCh Rokita" S.A. Od Centralnego Zarządu otrzymuje on odpowiednie kompetencje i środki. Rozpoczyna się kompletowanie załogi. Powstają dwa działy: - dział montażu i odbudowy, którego kierownikiem zostaje inż. A. Zieliński, późniejszy pracownik naukowy Politechniki Wrocławskiej, a następnie wieloletni profesor technologii organicznej Politechniki Szczecińskiej; - dział odkażania kierowany przez wspomnianego mgr. Z. Zdrojewskiego, który aż do emerytury pracował w Rokicie" na różnych kierownicznych stanowiskach. W drugiej połowie 1946 r. jest kontynuowana inwentaryzacja fabryki, która przyjmuje nazwę: Zakłady Chemiczne w Odbudowie Rokita". Ponadto są prowadzone prace nad odkażaniem i niszczeniem substancji trujących oraz są podejmowane próby wykorzystania pozostawionych chemikaliów do uruchomienia przydatnej w kraju produkcji. W końcu 1946 roku z zapasów chloru i ługu sodowego uruchamia się - wysiłkiem inż. A. Zielińskiego - pierwszą produkcję sprzedażną fabryki, tj. wytwórstwo podchlorynu sodu. Do tego procesu zmontowano prowizoryczną instalację, wykorzystując dostępne elementy aparatury. Ta historyczna data jest przyjmowana jako rozpoczęcie produkcji w Zakładach Chemicznych Rokita", jako wejście przedsiębiorstwa na polski rynek produktów chemicznych. We wrześniu 1946 r. Centralny Zarząd podejmuje decyzję o profilu produkcyjnym przyszłej fabryki. Postanowiono, że będzie ona wytwarzać półprodukty dla przemysłu barwników i farmaceutyków. W rzeczywistości profil fabryki kształtowały bieżące potrzeby przemysłu chemicznego i dostępność bazy surowcowej. W grudniu 1946 r. powołano pierwszego dyrektora fabryki. Zostaje nim inż. Bolesław Maszewski - doświadczony inżynier i menedżer przemysłu chemicznego. Jednocześnie wprowadzono nową nazwę przedsiębiorstwa: Sztandarowa Fabryka Półproduktów Organicznych Rokita" r. rozpoczęto w Polsce realizację 3-letniego planu odbudowy kraju. W związku z tym w Rokicie" miały być prowadzone prace przygotowawcze nad podjęciem wielkotonażowych produkcji. Postanowiono odbudować przede wszystkim zaplecze fabryki, a więc energetykę, ujęcie wody i odprowadzenie ścieków, zasilanie energią elektryczną i gazem, miały być przygotowane drogi, trakcja kolejowa, wykonane sieci wewnętrzne itp. W tym czasie załoga liczyła 242 pracowników. Jednak rzemieślnicy różnych branż, najbardziej potrzebni w odbudowie, stanowili znikomy procent, a inżynierów można było policzyć na palcach jednej ręki. Stworzenie przez dyr. Maszewskiego korzystnych warunków płacowych i mieszkaniowych (odbudowano osiedle fabryczne) spowodowało dopływ wykwalifikowanej kadry: inżynierów, techników i rzemieślników. Po skompletowaniu załogi i zapewnieniu jej fachowego nadzoru, należało pozyskać odpowiednie technologie i przystosować do nich aparaturę. W początkach 1947 r. powstała konieczność uruchomienia produkcji bezwodnika octowego na potrzeby wytwórni aspiryny w Stargardzie Gdańskim. Wybór padł na Rokitę" i w połowie 1947 r. podjęto pierwszą w Rokicie" produkcję organiczną. Technologię dostarczył inż. Pile z Instytutu Przemysłu Chemicznego, a instalacje zbudowano z urządzeń, które w tym czasie były przywożone do Rokity" z różnych stron kraju, m.in. z poniemieckich zdewastowanych zakładów. W końcu 1947 r. Rokita" otrzymała od rządu, w ramach reparacji, część urządzeń fabryki niemieckiej w Welden (Westfalia). Demontażem tych instalacji w Niemczech kierował - z ramienia polskich władz - inż. Tadeusz Borucki, późniejszy dyrektor Rokity". W omawianym okresie załoga Rokity" liczyła już prawie 900 osób. Chcąc z nie przygotowanej fachowo grupy robotników, przeważnie byłych rolników, wykształcić rzemieśników, rozpoczęto intensywne szkolenie. W roku 1948 zostają uruchomione nowe wytwórnie przemysłowe. Na podstawie dokumentacji przywiezionej przez inż. Boruckiego zmontowano wytwórnię formaliny, wykorzystując aparaturę dostarczoną z Welden oraz rozpoczęto montaż wytwórni pentaerytrytu. Wytwórnię formaliny uruchomiono w 1948 r., pentaerytrytu dopiero w 1950 r. Także w roku 1948 rozpoczęto montaż nowych obiektów: dużej, jak na owe czasy, wytwórni syntetycznych garbników oraz niewielkich wytwórni etylenu otrzymywanego przez dehydratację etanolu i jego dwóch pochodnych - dichloroetanu i dibromoetanu. Od roku 1949 Rokita" jest liczącą się w kraju fabryką chemiczną, producentem kilku wielkotonażowych wyrobów. W początkach 1948 r. na skutek choroby odchodzi dyrektor Maszewski, po czym funkcję tę bardzo krótko (4 miesiące) pełni Stanisław Pytlos, by r. przekazać kierownictwo fabryki dyrektorowi Tadeuszowi Boruckiemu, który jako komisarz poniemieckiego mienia znał już problemy Zakładów. Po przejęciu kierownictwa przez Tadeusza Boruckiego rozpoczęto budowę infrastruktury w celu zaspokojenia przyszłych potrzeb dużego zakładu chemicznego, jakim miała stać się Rokita". Była to już planowa działalność fachowa prowadzona przez kierownictwo fabryki. W końcu 1949 r. zatrudniano już 1820 pracowników, fabryka była producentem kilku chemikaliów ważnych z punktu widzenia potrzeb gospodarki kraju. Lata pięćdziesiąte W roku 1950 rozpoczyna się realizacja planu 6-letniego. Rokicie" postawiono zadanie dalszej rozbudowy. Ma powstać wytwórnia fenolu, nitrozwiązków, aminoeterów, chlorków fosforu, glikolu etylenowego, acetylooctanu etylu, etyloanilin i chlorku etylu. Planuje się rozbudowę ujęcia wody na rzece, kotłowni wraz z produkcją energii elektrycznej, sieci wody, pary, ścieków, 86 przemysł chemiczny 75/3 (1996)

3 przewiduje się też modernizację zasilania w energię, łączność itp. Biura projektowe otrzymują zlecenia dotyczące przygotowania dokumentacji na te inwestycje i rozpoczynają się starania o pozyskanie odpowiednich środków. Jak wspomniano, w 1950 r. rozpoczęto produkcję pentaerytrytu oraz uruchomiono wytwórnię p- i o- -nitrochlorobenzenów. Budowano też wytwórnię rezorcyny. Rozpoczęto modernizację poniemieckiego budynku kotłowni: uruchomiono zasilanie węglem oraz zabudowano pierwszy z serii kocioł stromorurkowy typu OSR o wydajności wynoszącej 20 t pary na godzinę (uruchomiono go w 1951 r.). Uporządkowano system zasilania Zakładów w wodę przemysłową z Odry poprzez reaktywację starego poniemieckiego ujęcia i rozdzielenie pompowni na dwa stopnie. Następuje dalszy dopływ młodych kadr z wyższym i średnim wykształceniem, co umożliwia powołanie własnego fabrycznego laboratorium badawczego. W celu zwiększenia zatrudnienia Rokita" rozpoczyna budowę osiedla mieszkaniowego we wsi Warzyń (otrzymuje ono nazwę Warzyńskiego). W latach następuje dalszy wzrost produkcji. Osiągnięto go w wyniku uruchomienia nowych wytwórni oraz przez zintensyfikowanie pracy wytwórni już działających. Były to: w roku 1952: - dwie półtechniczne instalacje przeznaczone do otrzymywania acetylooctanu etylu i preparatu 2,4-D - herbicydu dla upraw zbożowych. Technologię otrzymano z Instytutu Przemysłu Chemicznego. Obie instalacje posłużyły do budowy wielkich wytwórni; - przemysłowa instalacja przeznaczona do produkcji glikolu etylenowego przez ciśnieniową hydrolizę dichloroetanu. Działała ona kilka lat i w drugiej połowie lat pięćdziesiątych została zlikwidowana ze względów ekonomicznych; - półtechniczna instalacja trikrezylofosforanu (produkowanego przez 2 lata); w rok u 1953: - wytwórnia syntetycznego fenolu otrzymywanego metodą sulfonacyjną, o przewidywanej zdolności produkcyjnej wynoszącej fenolu na rok (budowano ją w ramach licencji na technologię radziecką); - wytwórnia chlorku z kwasu solnego i etanolu; - półtechniczna instalacja służąca do otrzymywania tlenku etylenu o zdolności produkcyjnej wynoszącej ok. 150 t produktu na rok; - półtechniczna instalacja przeznaczona do wytwarzania etanoloamin; - warsztat budowy aparatury; w roku 1954: - wytwórnia trichlorku, tlenochlorku i pentachlorku fosforu; - wytwórnia gamatoxu (HCH), tj. heksachlorocykloheksanu, środka owadobójczego otrzymywanego przez fotochlorowanie benzenu; - wytwórnia aminoeterów, tj. p-fenetydyny, p-anizydyny, o-nitroanizolu, półwyrobów do produkcji barwników i farmaceutyków; Instalacja /^-naftolu zlokalizowana w starych poniemieckich budynkach; fot. Justyna Przondo w roku 1955: - półtechniczna instalacja przeznaczona do otrzymywania kwasu chlorooctowego; - wytwórnia β-naftolu o zdolności wynoszącej 1000 t produktu na rok (wykorzystano w niej urządzenia po wytwórni rezorcyny, uruchomionej w 1951 r. i zatrzymanej po dwóch latach); - wytwórnia fenylonaftyloaminy - zmiękczacza i antyutleniacza dla gumy; - wytwórnia acetylooctanu etylu otrzymywanego metodą Weckera, o zdolności produkcyjnej równej 500 t na rok. Niektóre instalacje budowano, wykorzystując technologie wzięte z BIOS*' (otrzymywanie chlorków fosforu czy acetylooctanu etylu), technologie instytutów przemysłu chemicznego (wytwarzanie 2,4-D, trikrezylofosforanu, chlorku etylu, glikolu, etanoloaminy, gamatoxu). Często też posługiwano się danymi dotyczącymi produkcji prowadzonych w Polsce i poza granicami kraju, informacjami z praktyki, wiedzy inżynierskiej starszych fachowców oraz literatury (wytwarzanieβ-naftolu, β-fenylonaftyloaminy, kwasu chlorooctowego, nitrochlorobenzenów). Przy budowie wymienionych wytwórni i instalacji wykorzystano budynki już istniejące w fabryce; wyjątkiem była wytwórnia acetylooctanu etylu, która pierwsza w Rokicie" została zmontowana w nowym budynku produkcyjnym. W roku 1954 rozpoczęto montaż urządzeń wytwórni chloru. Dostawcą urządzeń i koordynatorem pracy było Konstruction und Ingenieur Biüro w Lipsku wykorzystujące dokumentację wykonaną przez I.G. Farben dla Anorgany". Podobną instalację wybudowano wcześ- Raporty alianckie zawierające opisy technologii stosowanych w fabrykach niemieckich Trzeciej Rzeszy opracowane przez fachowców alianckich. niej w Zakładach Chemicznych w Oświęcimiu, na podstawie tej samej dokumentacji i tych samych dostaw. W omawianym okresie kontynuowano rozbudowę infrastruktury. Corocznie oddawano nowy kocioł parowy typu OSR, uzyskując w 1955 r. łączny wydatek pary wynoszący 100 t na godzinę. Było to konieczne, gdyż niemal wszystkie wspomniane nowe wytwórnie były bardzo energochłonne. Przebudowano ujęcie wody odrzańskiej; wymieniono pompy na większe i zamontowano pierwsze filtry do oczyszczania wody. Odremontowano także poniemiecki układ kolektorów ściekowych, co umożliwiło gromadzenie ścieków zakładowych w jednym ujściu prowadzącym do Odry. W roku 1952 wydzielono Dział Badawczy i utworzono z niego filię nowo powołanego Instytutu Półproduktów Organicznych i Barwników z siedzibą najpierw w Zgierzu, a później w Warszawie. W celu rozwiązywania problemów badawczych Zakładów jako wewnętrznych zagadnień powołano tzw. Laboratorium Interwencyjne. W końcu 1955 r. Zakłady zatrudniały już przeszło 2 tys. osób, dysponowały silnym zespołem inżynierskim we wszystkich branżach, opartym głównie na powojennej kadrze. W początkach lat pięćdziesiątych powstaje już stabilna organizacja fabryki określająca kompetencje poszczególnych służb w przedsiębiorstwie. W latach następuje dynamiczna rozbudowa fabryki. W roku 1955 wszystkie poniemieckie budowle są już zagospodarowane. Montowana jest wytwórnia chloru w budynkach przygotowanych na ten cel przez Anorganę". Dalsza rozbudowa będzie wymagać nowych budowli. W latach tych wybudowano i uruchomiono kolejne instalacje. Były to: 75/3 (1996) przemysł chemiczny 87

4 rok 1960: - wytwórnia tlenu i azotu (o zdolności produkcyjnej wynoszącej 2,5 min Nm na rok) umożliwiająca uruchomienie sieci azotu w Zakładach, - wytwórnia pielika (o zdolności produkcyjnej równiej 600 t/r.) oparta na wykorzystaniu doświadczeń z wcześniej prowadzonej półtechnicznej produkcji preparatu 2,4-D. Widok ogólny wytwórni chlorobenzenów; fot. Justyna Przondo rok 1956: - wytwórnia Ditoxu - preparatu owadobójczego; rok 1957: - wytwórnia chloru (o zdolności produkcyjnej wynoszącej 12 tys. t na rok), ługu sodowego i wodoru; - wytwórnia cykloheksanolu (o zdolności produkcyjnej równej 4100 t na rok) otrzymywanego przez uwodornienie własnego fenolu wodorem pochodzącym z wytwórni chloru; - wytwórnia dyspergatorów przy wytwórni garbników; - wytwórnia chlorobenzenu o zdolności produkcyjnej wynoszącej 8000 t na rok); rok 1958: - wytwórnia syntetycznego kwasu solnego na podstawie licencji i dostawy z firmy Krebs; rok 1959: - wytwórnia sorbitu (o zdolności produkcyjnej wynoszącej 200 t na rok) otrzymywanego przez ciśnieniowe uwodornienie d-glukozy; Ponadto rozbudowano istniejące wytwórnie: fenolu (do 5000 t/r.), β-naftolu (do 2000 t/r.), acetylooctanu etylu (do 800 t/r.), a także nitrochlorobenzenów i aminoeterów. W związku z koniecznością poboru dużej mocy przez wytwórnię chloru przezbrojono izolatory linii 10 kv, przystosowując ją do napięcia 110 kv i wybudowano główną rozdzielnię i stację transformacji. Dla silników większej mocy wybudowano sieć 6 kv. W wyniku rozbudowy wytwórni o dużej chłonności energetycznej oraz wskutek uruchomienia nowych obiektów już w 1957 r. wystąpił w Zakładach ostry niedobór pary. W związku z tym do kotłowni składającej się z sześciu kotłów OSR dobudowano (w 1960 r.) nowy kocioł pyłowy typu OP-100, który na pewien czas umożliwił ograniczenie deficytu pary. Jednocześnie oddano do użytku nowy turbozespół 10 MW. W dalszym ciągu rozbudowywano ujęcie wody, wprowadzając nowe pompy i nowe filtry pospieszne. W końcu lat sześćdziesiątych ujęcie osiągnęło wydajność równą 8 tys. m 3 na godzinę. Budowa wytwórni chloru spowodowała konieczność budowy własnego warsztatu do gumowania aparatury; powstał więc warsztat przeznaczony na potrzeby całego zakładu. W roku 1957 zlikwidowano Oddział Instytutu w Rokicie", powołując na to miejsce własny Zakład Badawczy. Wcielono także w organizację Zakładów Oddział Proerg we Wrocławiu, przekształcony w 1954 r. z Oddziału Biprobarwu, będący dotąd samodzielną jednostką projektową. W dalszym ciągu rozbudowywano osiedle dla pracowników. Wszystkie instytucje powstające w mieście, takie jak handel, usługi, były i do tej pory są powiązane z fabryką i jej pracownikami. Lata sześćdziesiąte W latach następuje dalsza rozbudowa fabryki, która w końcu lat sześćdziesiątych staje się jedną z największych w kraju fabryk chemicznych. W omawianym okresie wybudowano i uruchomiono nowe wytwórnie. Były to: rok 1961: - półtechniczna instalacja przeznaczona do otrzymywania preparatu 2,4-D; - instalacja służąca do wytwarzania kwasu α-naftylooctowego, jego estrów i soli oraz siarczanu baru. Widok ogólny wytwórni trichloroetylenu; fot. Justyna Przondo rok 1962: - wytwórnia stabilizatora AR dla przemysłu gumowego; 88 przemysł chemiczny 75/3 (1996)

5 - oddano do użytku trzecią halę elektrolizerów; rozbudowano stacje suszenia chloru i skraplania, co łącznie z intensyfikacją dwóch pierwszych hal umożliwiło osiągnięcie zdolności produkcyjnej wynoszącej 42 tys. t Cl 2 na rok; - wytwórnia etylenu II (2 tys. t/r.) według dwóch uprzednich technologii półtechnicznych, tlenku etylenu (1,5 tys. t/r.) i środków niejonowych (początkowo półtechniczna, a od 1968 r. przemysłowa); - wytwórnia rotanoxu - środka przeciw owadom zbożowym, - stacja dyspergatorów proszkowych; rok 1965: - wytwórnia trichloroetylenu (10 tys. t/r.); rok 1966: - wytwórnia kwasu chlorooctowego (3 tys. t/r.); rok 1968: - wytwórnia pielika (3 tys. t/r.) wraz z estrami; rok 1969: - wytwórnia polimerów akrylowych, - stacja aminopielika. Wszystkie wymienione wytwórnie były mocno energochłonne. Produkowane przez nie ścieki i emitowane do atmosfery gazy były bardzo uciążliwe dla otoczenia. W zanieczyszczaniu atmosfery i wód przodowała jednak wytwórnia fenolu rozbudowana w latach sześćdziesiątych do 15 tys. t/r. oraz wytwórnia β-naftolu rozbudowana do 3,5 tys. t/r., a także wytwórnia aminoeterów rozbudowana do 1,5 tys. t/r. wraz z produkcją o-anizydyny uruchomioną w 1963 r. W związku z tym w 1966 r. wystąpił w Zakładach deficyt pary grzewczej. Rozpoczęto więc budowę nowej elektrociepłowni, którą zakończono w 1969 r., oddając do użytku dwa pyłowe, wysokociśnieniowe kotły typu OP-130 wraz Wytwórnia kwasu chlorooctowego fot. Justyna Przondo Fragment wytwórni chloru i ługu; fot. Jakub Mordarski z dwoma turbozespołami 12 MW i 30 MW, z blokiem cieplnym dla wody na potrzeby ogrzewania fabryki i osiedli, a także starego miasta. Na utworzonym placu węglowym można zmagazynować do 40 tys. t węgla. Po raz pierwszy w historii Zakładów możliwości produkcji energii cieplnej wyprzedziły potrzeby, co umożliwiło dalszą lokalizację wielu nowych wytwórni. W roku 1966 rozbudowano wytwórnię tlenu i azotu o nową linię (zdolność równa 2,5 min Nm na rok), dzięki czemu dwukrotnie zwiększono sprzedaż sprężonego tlenu oraz wyprzedzająco zaspokojono sieć azotową fabryki. W wytwórniach fenolu, 2,4-D i aminoeterów powodujących największe zanieczyszczenie ścieków Zakładów wybudowano oddziałowe oczyszczalnie ścieków. W roku 1968 oddano do użytku centralną oczyszczalnię ścieków (COS), która głównie uśredniała i przetrzymywała ścieki. Umożliwiło to istotne ograniczenie oddziaływania ścieków na rzekę Odrę. W tym samym roku wybudowano w fabryce obieg wód chłodniczych na 10 tys. m 3 wody, z wieżą chłodniczą i pompowniami, co spowodowało zmniejszenie (o 60%) poboru wód z Odry i przyczyniło się do polepszenia jakości wód chłodniczych przez odciążenie stacji filtrów dodatkowo rozbudowanej w tych latach. W roku 1969 oddano nowe ujęcie wody odrzańskiej ze spiętrzenia wody na zaporze wybudowanej w 1957 r. w Wałach Śląskich. Chcąc zaspokoić potrzeby fabryki w zakresie aparatury, rozbudowano warsztaty budowy aparatury i utworzono nowy warsztat gumowni i ołowienia aparatury. Umożliwiło to produkcję aparatury wynoszącą 1000 t na rok oraz realizację zamówień zewnętrznych. W roku 1962 wybudowano magazyn wyrobów gotowych, a w 1969 roku magazyn na surowce, zmodernizowano też sieć kolejową Zakładów znacznie ją rozbudowując oraz utwardzono drogi zakładowe. W roku 1967 wybudowano bazę samochodową na potrzeby transportu samochodowego, a także utworzono zaplecze administracyjno- -socjalne dla transportu kolejowego. W roku 1968 wybudowano nowy budynek i zorganizowano w nim duży wydział automatyki i pomiarów wraz z laboratorium. W końcu 1970 r. zatrudnienie w fabryce wynosiło już 4200 pracowników. Lata siedemdziesiąte Są to lata w jednoznaczny sposób decydujące o dzisiejszej działalności fabryki. W okresie tym nastąpiło otwarcie na Zachód; zakupiono licencje na trzy nowoczesne technologie: otrzymywanie tlenku propylenu, glikoli propylenowych, polieterów polioli, co umożliwiło większe wykorzystanie krajowych surowców petrochemicznych. Wspomniane licencje kupiono w angielskiej firmie Petrocarbon; w 1970 r. przystąpiono do projektowania. Budowę wytwórni rozpoczęto w 1971 r., zakończono ją w 1974 r. Rok wcześniej zakończono budowę dużej wytwórni kwasu Tobiasa i Kwasu I. Na początku lat siedemdziesiątych zmodernizowano i zintensyfikowano już istniejące produkcje. W tym czasie wytwórnia fenolu osiągnęła zdolność wynoszącą 18 tys. t/r., β-naftolu - 8 tys. t/r., aminoeterów 2 tys. t/r., acetylooctanu etylu 2 tys. t/r., cykloheksanolu 18 tys. t/r., a środków niejonowych 20 tys. t/r. Jednocześnie unowocześniono produkcję, wprowadzając do starszych już wytwórni elementy automatyki w wyniku budowy centralnych sterowni i oprzyrządowania produkcji. W roku 1974 Zakłady podpisują kontrakt z firmą Uhde z Niemiec na budowę wytwórni chloru o zdolności równej 120 tys. t na rok. Jak na owe czasy jest to bardzo nowoczesna wytwórnia. Mimo że technologia jest oparta na wykorzystaniu metody elektrolizy rtęciowej, wprowadzono jednak najnowocześniejsze rozwiązania techniczne umożliwiające minimalne zużycie rtęci w procesie. Kontrakt obejmował budowę pod 75/3 (1996) przemysł chemiczny 89

6 siarczanowanych i sulfonowanych gazowym S0 3 alkilobenzenów, alkoholi i etoksylatów, o zdolności równej 10 tys. t produktu na rok, oddaną do użytku w 1989 r. oraz wytwórnię ciekłych środków myjących, czyszczących i piorących (w drobnych opakowaniach) uruchomioną w 1991 r., zaprojektowano tak, aby nie dawały ścieków ani nie powodowały zanieczyszczenia atmosfery. Takie zalety ma najnowsza wytwórnia zmiękczaczy i retardantów fosforoorganicznych uruchomiona w Rokicie" w 1994 r. Instalacja środków anionowo czynnych, widok ogólny; fot. Justyna Przondo klucz" wytwórni gazowego i ciekłego chloru oraz ługu sodowego wraz z jego zatężaniem do formy stałej. Część dotyczącą inwestycji uzupełniających, takich jak obieg wód chłodniczych, zasilanie energetyczne, magazyny substancji stałych, warsztaty, budynek administracyjno-socjalny, wykonywała strona polska. Kontrakt zawarto na zasadzie samospłaty, tzn. kredyt miał być spłacany produktami wytwórni. Kredyt był gwarantowany czalni ścieków (BOŚ). Zakończono ją w 1982 r., kiedy oddano do użytku pierwszy ciąg oczyszczalni umożliwiający utylizację połowy ścieków z Zakładów. Wprowadzono jednocześnie uśrednienie ścieków i regulację wartości ph oraz dalsze wstępne oczyszczanie ścieków w wytwórniach. Dzięki ścisłemu przestrzeganiu reżimów technologicznych i kontroli poszczególnych wytwórni już w 1983 r. osiągnięto istotną poprawę przez rząd polski. Wytwórnię wybu sytuacji - ładunek substancji organicznych dowano i uruchomiono w końcu 1976 r. Zgodnie z kontraktem, spłacano ją wyrobami Zakładów w ściekach odprowadzanych do Odry zmniejszył się o przeszło połowę. do 1987 r. Zamknięcie (w 1990 r.) niezwykle uciążliwej Te duże inwestycje lat siedemdziesiątych, wytwórni fenolu, a następnie, w tym samym tj. wytwórnia tlenku propylenu wraz z poliestrami i wytwórnia chloru, dają do dziś Zakładom znaczne dochody i one głównie wraz z wytwórniami środków niejonowych i 2,4-D (pielika) umożliwiły przetrwanie okresu załamania się koniunktury w początkach lat dziewięćdziesiątych. Był to więc sukces fabryki. roku, równie uciążliwej wytwórni aminoeterów przyczyniło się do polepszenia sytuacji w zakresie ochrony środowiska. Dalsza działalność na tym polu - wprowadzenie w końcu lat osiemdziesiątych natleniania ścieków gazowym tlenem oraz wdrożenie prac nad usprawnieniem technologii oczyszczania biologicznego - sprawiła, że w latach dziewięćdziesiątych BOŚ obciążono całością zakładowych ścieków. Obecnie jest prowadzona dalsza rozbudowa centralnej Najnowszy okres W końcu lat siedemdziesiątych, w wyniku ciągłego wzrostu produkcji, zwiększyła się uciążliwość Zakładów dla otoczenia. Spowodowało to zahamowanie rozwoju przedsiębiorstwa i ograniczenie budownictwa mieszkaniowego. Ciężar dalszych inwestycji należało zatem przenieść na działalność związaną z ochroną środowiska. Po zmodernizowaniu wytwórni rozpoczęto budowę (w 1978 r.) biologicznej oczysz oczyszczalni ścieków. Po zamknięciu wytwórni fenolu i nitroeterów, ograniczeniu produkcji β-naftolu wraz z wprowadzeniem istotnych zmian technologii, a także wprowadzeniu nowych urządzeń wyłapujących gazy poprodukcyjne z wytwórni 2,4-D, CCC, akrylanów i trichloroetylenu szkodliwa emisja Zakładów zmniejszyła się o 90%. Umożliwiło to dalszą rozbudowę osiedli mieszkaniowych. Trzy ostatnie duże inwestycje produkcyjne, tj. wytwórnię syntetycznego kwasu solnego, o zdolności wynoszącej 10 tys. t 100-proc. HC1 na rok, uruchomioną w 1986 r. wytwórnię pochodnych Dalsze inwestycje Zakładów mające na celu wyłącznie ochronę środowiska, nie dające efektów produkcyjnych i zysków, to instalacja przeznaczona do spalania odpadów chloroorganicznych z produkcji tlenku propylenu i 2,4-D oddana do użytku w 1991 r. oraz instalacja do mokrego wapniowego wyłapywania SO 2 ze spalin kotłowni EC II uruchomiona na przełomie lat 1994/1995. Tak więc w latach większość wysiłku inwestycyjnego i środków została przeznaczona na zmniejszenie uciążliwości Zakładów dla środowiska. W okresie przemian ustrojowych i gospodarczych ostatnich lat fabryka, podobnie jak większość przedsiębiorstw przemysłu chemicznego, odczuła załamanie się gospodarki narodowej i spadek popytu na szereg produktów. Wprawdzie brak popytu na rynku krajowym częściowo skompensowano zwiększoną aktywnością na rynkach zagranicznych, ale niekorzystna koniunktura na produkty chemiczne spowodowała spadek zysków i brak środków na inwestycyjny rozwój Zakładów. Mimo tych trudności Zakłady Chemiczne Rokita" nie weszły w długi finansowe, płacąc regularnie składki na ZUS, podatki, obciążenia budżetowe i spłacając kredyty. Nie zwalniano pracowników, a zatrudnienie zmniejszało się przez naturalne ubytki i restrukturyzację organizacyjną przedsiębiorstwa. W najbliższych latach nie planuje się rozpoczęcia większych inwestycji produkcyjnych, brakować bowiem będzie własnych środków, a kredyty są zbyt drogie. Natomiast zostaną zintensyfikowane istniejące produkcje i będą uruchomione zatrzymane instalacje. Zakłady liczą na inwestorów z zewnątrz, gdyż mają duże rezerwy zarówno w energetyce, jak i w pozostałej infrastrukturze. Ponadto dysponują budynkami po zatrzymanych instalacjach, mają też wykwalifikowaną kadrę kierowniczą. Od r. Rokita" jest jednoosobową Spółką Skarbu Państwa i od tej chwili jej pełna nazwa brzmi: Zakłady Chemiczne Rokita" S.A. Zarządem Rokity" kieruje prezes inż. Henryk Strzyż. 90 przemysł chemiczny 75/3 (1996)

Nowe bloki w elektrowni PGE w Opolu gotowe w 80 procentach

Nowe bloki w elektrowni PGE w Opolu gotowe w 80 procentach Nowe bloki w elektrowni PGE w Opolu gotowe w 80 procentach Nowe bloki w elektrowni PGE w Opolu gotowe w 80 procentach Zaawansowanie budowy dwóch nowych bloków energetycznych 5 i 6 o łącznej mocy 1800 MW

Bardziej szczegółowo

Specjalność Inżynieria Ochrony Atmosfery. Zakład Ekologistyki Zakład Ochrony Atmosfery

Specjalność Inżynieria Ochrony Atmosfery. Zakład Ekologistyki Zakład Ochrony Atmosfery Specjalność Inżynieria Ochrony Atmosfery Zakład Ekologistyki Zakład Ochrony Atmosfery INSTYTUT INŻYNIERII OCHRONY ŚRODOWISKA PWr. ZAKŁAD OCHRONY ATMOSFERY I ZAKŁAD EKOLOGISTYKI BUD. D-2, POK. 217 i 224

Bardziej szczegółowo

Założenia do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe miasta Kościerzyna. Projekt. Prezentacja r.

Założenia do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe miasta Kościerzyna. Projekt. Prezentacja r. Założenia do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe miasta Kościerzyna Projekt Prezentacja 22.08.2012 r. Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. 1 Założenia do planu. Zgodność

Bardziej szczegółowo

Kongres Innowacji Polskich KRAKÓW 10.03.2015

Kongres Innowacji Polskich KRAKÓW 10.03.2015 KRAKÓW 10.03.2015 Zrównoważona energetyka i gospodarka odpadami ZAGOSPODAROWANIE ODPADOWYCH GAZÓW POSTPROCESOWYCH Z PRZEMYSŁU CHEMICZNEGO DO CELÓW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ I CIEPŁA Marek Brzeżański

Bardziej szczegółowo

AKTUALIZACJA ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE DLA OBSZARU MIASTA POZNANIA

AKTUALIZACJA ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE DLA OBSZARU MIASTA POZNANIA AKTUALIZACJA ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE DLA OBSZARU MIASTA POZNANIA Część 06 Uwarunkowania rozwoju miasta W 755.06 2/9 SPIS TREŚCI 6.1 Główne czynniki decydujące

Bardziej szczegółowo

Elektrociepłownia Włocławek

Elektrociepłownia Włocławek Wizualizacja 1 Wizualizacja 2 Wizualizacja 3 Wizualizacja 4 Wizualizacja 5 Wizualizacja 6 Nazwa inwestycji Inwestor PKN ORLEN SA Wartość inwestycji ok. 1,4 mld PLN brutto Planowane zakończeni e inwestycji

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania rozwoju gminy

Uwarunkowania rozwoju gminy AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE DLA GMINY OPALENICA Część 05 Uwarunkowania rozwoju gminy W 854.05 2/8 SPIS TREŚCI 5.1 Główne czynniki decydujące

Bardziej szczegółowo

Zwiększanie efektywności wytwarzania mediów energetycznych w przemyśle mleczarskim na przykładzie Mlekovity

Zwiększanie efektywności wytwarzania mediów energetycznych w przemyśle mleczarskim na przykładzie Mlekovity Zwiększanie efektywności wytwarzania mediów energetycznych w przemyśle mleczarskim na przykładzie Mlekovity Program Prezentacji 1) Wstęp 2) Podnoszenie sprawności kotłowni parowych 3) Współpraca agregatów

Bardziej szczegółowo

Efektywność środowiskowa zrównoważonego rozwoju w łańcuchu dostaw

Efektywność środowiskowa zrównoważonego rozwoju w łańcuchu dostaw Efektywność środowiskowa zrównoważonego rozwoju w łańcuchu dostaw na przykładzie zakładu produkcji detergentów Henkel Polska w Raciborzu Od CSR komunikacyjnego do sustainability Warszawa, 4 października

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska

Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska Katarzyna Kurowska Ścieki komunalne - definicja Istotnym warunkiem prawidłowej oceny wymagań, jakim

Bardziej szczegółowo

Konsultacja zmian dla Programu Priorytetowego NFOŚiGW Czysty Przemysł

Konsultacja zmian dla Programu Priorytetowego NFOŚiGW Czysty Przemysł Konsultacja zmian dla Programu Priorytetowego NFOŚiGW Czysty Przemysł Urszula Zając p.o. Dyrektora Departamentu Przedsięwzięć Przemyslowych Forum Energia Efekt Środowisko Zabrze, 6 maja 2013 r. Agenda

Bardziej szczegółowo

Rozdział 6. Uwarunkowania rozwoju miasta

Rozdział 6. Uwarunkowania rozwoju miasta ZZAAŁŁO ŻŻEENNIIAA DDO PPLLAANNUU ZZAAO PPAATTRRZZEENNIIAA W CCIIEEPPŁŁO,,, EENNEERRGIIĘĘ EELLEEKTTRRYYCCZZNNĄĄ II PPAALLIIWAA GAAZZOWEE MIIAASSTTAA ŻŻAAGAAŃŃ Rozdział 6 Uwarunkowania rozwoju miasta W-588.06

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia PEC Lubań z rozwoju i modernizacji średniej wielkości instalacji ciepłowniczej. Krzysztof Kowalczyk

Doświadczenia PEC Lubań z rozwoju i modernizacji średniej wielkości instalacji ciepłowniczej. Krzysztof Kowalczyk Doświadczenia PEC Lubań z rozwoju i modernizacji średniej wielkości instalacji ciepłowniczej Krzysztof Kowalczyk Lubań 27.11.2014 PEC Lubań w liczbach Moc zakontraktowana systemu ok. 21,2 [MW] Moc zainstalowana

Bardziej szczegółowo

Rozdział 05. Uwarunkowania rozwoju miasta

Rozdział 05. Uwarunkowania rozwoju miasta ZZAAŁŁO śśeenniiaa DDO PPLLAANNUU ZZAAO PPAATTRRZZEENNIIAA W CCIIEEPPŁŁO,,, EENNEERRGIIĘĘ EELLEEKTTRRYYCCZZNNĄĄ II PPAALLIIWAA GAAZZOWEE GMIINNYY SSTTRRZZEELLCCEE OPPOLLSSKIIEE Rozdział 05 Uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Katarzyna Sobótka Specjalista ds. energii odnawialnej Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. k.sobotka@mae.mazovia.pl Biomasa Stałe i ciekłe substancje

Bardziej szczegółowo

krótki rys historyczny przemyskiego ciepłownictwa Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Przemyślu Spółka z o.o.

krótki rys historyczny przemyskiego ciepłownictwa Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Przemyślu Spółka z o.o. krótki rys historyczny przemyskiego ciepłownictwa Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Przemyślu Spółka z o.o. Powstaje tzw. Koncepcja Uciepłownienia Miasta zakładająca wybudowanie jednego źródła

Bardziej szczegółowo

ELEKTROWNIA STALOWA WOLA S.A. GRUPA TAURON A ŚWIADOMOŚĆ EKOLOGICZNA SPOŁECZEŃSTWA POŁĄCZONA Z DZIAŁANIAMI W ELEKTROWNI. wczoraj dziś jutro

ELEKTROWNIA STALOWA WOLA S.A. GRUPA TAURON A ŚWIADOMOŚĆ EKOLOGICZNA SPOŁECZEŃSTWA POŁĄCZONA Z DZIAŁANIAMI W ELEKTROWNI. wczoraj dziś jutro ELEKTROWNIA STALOWA WOLA S.A. GRUPA TAURON A ŚWIADOMOŚĆ EKOLOGICZNA SPOŁECZEŃSTWA POŁĄCZONA Z DZIAŁANIAMI W ELEKTROWNI wczoraj dziś jutro Opracowanie Halina Wicik Grudzień 2008 luty 1937 r.- Decyzja o

Bardziej szczegółowo

PIROLIZA. GENERALNY DYSTRYBUTOR REDUXCO www.dagas.pl :: email: info@dagas.pl :: www.reduxco.com

PIROLIZA. GENERALNY DYSTRYBUTOR REDUXCO www.dagas.pl :: email: info@dagas.pl :: www.reduxco.com PIROLIZA Instalacja do pirolizy odpadów gumowych przeznaczona do przetwarzania zużytych opon i odpadów tworzyw sztucznych (polietylen, polipropylen, polistyrol), w której produktem końcowym może być energia

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania rozwoju gminy

Uwarunkowania rozwoju gminy AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE W GMINIE PRUDNIK Część 05 Uwarunkowania rozwoju gminy W 835.05 2/8 SPIS TREŚCI 5.1 Główne czynniki decydujące

Bardziej szczegółowo

Rozdział 05. Uwarunkowania rozwoju miasta

Rozdział 05. Uwarunkowania rozwoju miasta ZZAAŁŁO ŻŻEENNIIAA DDO PPLLAANNUU ZZAAO PPAATTRRZZEENNIIAA W CCIIEEPPŁŁO,,, EENNEERRGIIĘĘ EELLEEKTTRRYYCCZZNNĄĄ II PPAALLIIWAA GAAZZOWEE MIIAASSTTAA DDĘĘBBIICCAA Rozdział 05 Uwarunkowania rozwoju miasta

Bardziej szczegółowo

Produkcja propylenu metodą PDH Warszawa, 27 marca 2015

Produkcja propylenu metodą PDH Warszawa, 27 marca 2015 Produkcja propylenu metodą PDH Warszawa, 27 marca 2015 Polska jest importerem netto propylenu. Rocznie sprowadzamy około 150 tys. ton tego surowca, z czego większość trafia do Kędzierzyna na potrzeby produkcji

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA Katowice, 11 grudnia 2012 r. SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA realizowanego w ramach Umowy o dofinansowanie nr UDA-POIG.01.04.00-02-105/10-00 Działanie 1.4 Wsparcie projektów celowych osi priorytetowej

Bardziej szczegółowo

PROJEKTOWANIE DOSTAWY REALIZACJA ROZRUCH

PROJEKTOWANIE DOSTAWY REALIZACJA ROZRUCH PROJEKTOWANIE DOSTAWY REALIZACJA ROZRUCH OFERTA spółki CHEMADEX S.A. dla przemysłu CUKROWNICZEGO Dorobek firmy Nasze produkty i usługi znalazły odbiorców w 28 krajach 48 lat doświadczenia Firma projektowo-wykonawcza

Bardziej szczegółowo

Inwestycje w ochronę środowiska w TAURON Wytwarzanie. tauron.pl

Inwestycje w ochronę środowiska w TAURON Wytwarzanie. tauron.pl Inwestycje w ochronę środowiska w TAURON Wytwarzanie Moc zainstalowana TAURON Wytwarzanie TAURON Wytwarzanie w liczbach 4 506 MWe 1 274.3 MWt Elektrownia Jaworzno Elektrownia Łagisza Elektrownia Łaziska

Bardziej szczegółowo

PIROLIZA BEZEMISYJNA UTYLIZACJA ODPADÓW

PIROLIZA BEZEMISYJNA UTYLIZACJA ODPADÓW PIROLIZA BEZEMISYJNA UTYLIZACJA ODPADÓW Utylizacja odpadów komunalnych, gumowych oraz przerób biomasy w procesie pirolizy nisko i wysokotemperaturowej. Przygotował: Leszek Borkowski Marzec 2012 Piroliza

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie odnawialnych źródeł energii w Górnośląskim Przedsiębiorstwie Wodociągów S.A. 26 listopada 2014

Zastosowanie odnawialnych źródeł energii w Górnośląskim Przedsiębiorstwie Wodociągów S.A. 26 listopada 2014 Zastosowanie odnawialnych źródeł energii w Górnośląskim Przedsiębiorstwie Wodociągów S.A. 26 listopada 2014 Górnośląskie Przedsiębiorstwo Wodociągów S.A. jest największym w kraju i jednym z większych w

Bardziej szczegółowo

TECHNIKA A EKOLOGIA Jarosław Mrozek

TECHNIKA A EKOLOGIA Jarosław Mrozek Najistotniejszym problemem programu poprawy jakości wód jest budowa oczyszczalni ścieków. W przemyśle konieczne jest zamknięcie technologicznych obiegów wody, zaś w elektroenergetyce - zaprzestanie zrzutu

Bardziej szczegółowo

1. W źródłach ciepła:

1. W źródłach ciepła: Wytwarzamy ciepło, spalając w naszych instalacjach paliwa kopalne (miał węglowy, gaz ziemny) oraz biomasę co wiąże się z emisją zanieczyszczeń do atmosfery i wytwarzaniem odpadów. Przedsiębiorstwo ogranicza

Bardziej szczegółowo

PGE Zespół Elektrowni Dolna Odra Spółka Akcyjna

PGE Zespół Elektrowni Dolna Odra Spółka Akcyjna Szczecin 3 grudnia 2009 Elektrownia Dolna Odra PGE Zespół Elektrowni Dolna Odra SA tworzą trzy elektrownie: Elektrownia Dolna Odra Elektrownia Pomorzany moc elektryczna 1772 MWe, moc cieplna 117,4 MWt

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii

Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii Paweł Karpiński Pełnomocnik Marszałka ds. Odnawialnych Źródeł Energii

Bardziej szczegółowo

W GRUPIE SIŁA STOWARZYSZENIE PRODUCENTÓW BETONÓW

W GRUPIE SIŁA STOWARZYSZENIE PRODUCENTÓW BETONÓW STOWARZYSZENIE PRODUCENTÓW BETONÓW W GRUPIE SIŁA Jednoczenie się przedsiębiorców w organizacjach branżowych niesie za sobą wiele pozytywów. Wzrost konkurencyjności wobec podmiotów zagranicznych, silna

Bardziej szczegółowo

Oferujemy kompleksową obsługę inwestycji "od projektu do efektu".

Oferujemy kompleksową obsługę inwestycji od projektu do efektu. O nas Przedsiębiorstwo Inżynierii Środowiska EkoWodrol Spółka z o.o. z siedzibą w Koszalinie istnieje od roku 1992, jednak tradycje firmy na Pomorzu Środkowym sięgają 1959 roku. Od wielu lat z powodzeniem

Bardziej szczegółowo

Prezentacja inwestorska

Prezentacja inwestorska Prezentacja inwestorska Profil biznesu kooperacja w zakresie produkcji elementów wykonanych z blach + PRODUKCJA SYSTEMÓW ODPROWADZANIA SPALIN WYKONANYCH ZE STALI NIERDZEWNYCH + handel akcesoriami i elementami

Bardziej szczegółowo

Zespół Ciepłowni Przemysłowych CARBO-ENERGIA sp. z o.o. w Rudzie Śląskiej Modernizacja ciepłowni HALEMBA

Zespół Ciepłowni Przemysłowych CARBO-ENERGIA sp. z o.o. w Rudzie Śląskiej Modernizacja ciepłowni HALEMBA Zespół Ciepłowni Przemysłowych CARBO-ENERGIA sp. z o.o. w Rudzie Śląskiej Modernizacja ciepłowni HALEMBA Konferencja techniczna : NOWOCZESNE KOTŁOWNIE Zawiercie, marzec 2012 1 GRUPA KAPITAŁOWA 1. Zespół

Bardziej szczegółowo

Planu rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych na lata 2014-2016.

Planu rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych na lata 2014-2016. Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Spółka z o.o. w Tomaszowie Lubelskim Załącznik nr 1 do uchwały nr XLII/456/2014 Rady Miasta Tomaszów Lubelski z dnia 31 stycznia 2014 roku Planu rozwoju

Bardziej szczegółowo

Inżynieria Ochrony Atmosfery

Inżynieria Ochrony Atmosfery Inżynieria Ochrony Atmosfery poniedziałek, 23 listopada 2015 KATEDRA KLIMATYZACJI, OGRZEWNICTWA, GAZOWNICTWA I OCHRONY POWIETRZA - ZESPÓŁ OCHRONY ATMOSFERY (W7/K3), ZAKŁAD EKOLOGISTYKI I ZARZĄDZANIA RYZYKIEM

Bardziej szczegółowo

ZAKŁADY ENERGETYKI CIEPLNEJ S.A.

ZAKŁADY ENERGETYKI CIEPLNEJ S.A. ZAKŁADY ENERGETYKI CIEPLNEJ S.A. Ul. Ścigały 14 40-205 Katowice Energetyczne wykorzystanie metanu z odmetanowania Kopalń Krótka historia ZEC S.A. ZAKŁADY ENERGETYKI CIEPLNEJ 01.07.1995 r. Uchwała Walnego

Bardziej szczegółowo

Niezależność energetyczna JSW KOKS S.A. w oparciu o posiadany gaz koksowniczy

Niezależność energetyczna JSW KOKS S.A. w oparciu o posiadany gaz koksowniczy Niezależność energetyczna JSW KOKS S.A. w oparciu o posiadany gaz koksowniczy Mateusz Klejnowski www.jsw.pl JSW KOKS S.A. podstawowe informacje JSW KOKS S.A. powstała na początku 2014 roku poprzez połączenie

Bardziej szczegółowo

10 lat programu c.w.u. Podsumowanie osiągnięć i dalsze wyzwania. Jerzy Zasada Krzysztof Marendziuk Kraków, 22 maj 2014 r.

10 lat programu c.w.u. Podsumowanie osiągnięć i dalsze wyzwania. Jerzy Zasada Krzysztof Marendziuk Kraków, 22 maj 2014 r. 10 lat programu c.w.u. Podsumowanie osiągnięć i dalsze wyzwania Jerzy Zasada Krzysztof Marendziuk Kraków, 22 maj 2014 r. Rok 2004 Początki Programu c.w.u. Porozumienie o współpracy z dnia 12 maja 2004

Bardziej szczegółowo

KOMPANIA WĘGLOWA S.A.

KOMPANIA WĘGLOWA S.A. KOMPANIA WĘGLOWA S.A. ODDZIAŁ KWK HALEMBA-WIREK Utylizacja metanu kopalnianego za pomocą skojarzonego wytwarzania energii elektrycznej i cieplnej przy pomocy silnika gazowego firmy JENBACHER typu JMS 312

Bardziej szczegółowo

Rytro, sierpień 2015. Czesław Ślimak Barbara Okularczyk

Rytro, sierpień 2015. Czesław Ślimak Barbara Okularczyk Rytro, sierpień 2015 Czesław Ślimak Barbara Okularczyk GENEZA POWSTANIA GEOTERMII PODHALAŃSKIEJ Projekt geotermalny na Podhalu był pierwszym tego typu w Polsce. Początkowo realizowany jako projekt naukowy,

Bardziej szczegółowo

PROFESJONALIZM W ENERGETYCE ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI, KOORDYNACJA BUDOWY ROZRUCHY/NADZORY/POMIARY OPTYMALIZACJE TECHNOLOGIE EKSPLOATACJA

PROFESJONALIZM W ENERGETYCE ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI, KOORDYNACJA BUDOWY ROZRUCHY/NADZORY/POMIARY OPTYMALIZACJE TECHNOLOGIE EKSPLOATACJA PROFESJONALIZM W ENERGETYCE ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI, KOORDYNACJA BUDOWY ROZRUCHY/NADZORY/POMIARY OPTYMALIZACJE TECHNOLOGIE EKSPLOATACJA WARTOŚCI FIRMY JAKOŚĆ - Najwyższa jakość usług potwierdzona certyfikatami

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA WODNO- OLSZTYN MIASTO TŁO PRZEDSIĘWZIĘCIA ŚCIEKOWA. województwo warmińsko-mazurskie

GOSPODARKA WODNO- OLSZTYN MIASTO TŁO PRZEDSIĘWZIĘCIA ŚCIEKOWA. województwo warmińsko-mazurskie GOSPODARKA WODNO- ŚCIEKOWA OLSZTYN województwo warmińsko-mazurskie Inwestycje dotyczące modernizacji oczyszczalni ścieków są bardzo ważne dla ekonomicznego rozwoju przyczyniając się do zmniejszenia różnic

Bardziej szczegółowo

Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012 r.

Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012 r. mld zł GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Regionalnych i Środowiska Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012

Bardziej szczegółowo

PGNiG TERMIKA nasza energia rozwija miasta

PGNiG TERMIKA nasza energia rozwija miasta PGNiG TERMIKA nasza energia rozwija miasta Kim jesteśmy PGNiG TERMIKA jest największym w Polsce wytwórcą ciepła i energii elektrycznej wytwarzanych efektywną metodą kogeneracji, czyli skojarzonej produkcji

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Bilans potrzeb grzewczych

Rozdział 4. Bilans potrzeb grzewczych ZZAAŁŁO ŻŻEENNIIAA DDO PPLLAANNUU ZZAAO PPAATTRRZZEENNIIAA W CCIIEEPPŁŁO,,, EENNEERRGIIĘĘ EELLEEKTTRRYYCCZZNNĄĄ II PPAALLIIWAA GAAZZOWEE MIIAASSTTAA ŻŻAAGAAŃŃ Rozdział 4 Bilans potrzeb grzewczych W-588.04

Bardziej szczegółowo

Zaufali nam między innymi: i wiele innych firm zlokalizowanych na terenie Polski z różnych gałęzi przemysłu.

Zaufali nam między innymi: i wiele innych firm zlokalizowanych na terenie Polski z różnych gałęzi przemysłu. PREZENTACJA FIRMY O firmie Dynamiks Dynamiks Sp. z o.o. została w 2009 roku wyodrębniona z firmy Chłodnie Kominowe S.A. jako firma specjalizująca się w remontach hiperboloidalnych wież chłodniczych. Niewiele

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA PLAZMOWA W ENERGETYCZNYM ZAGOSPODAROWANIU ODPADÓW

TECHNOLOGIA PLAZMOWA W ENERGETYCZNYM ZAGOSPODAROWANIU ODPADÓW Jerzy Wójcicki Andrzej Zajdel TECHNOLOGIA PLAZMOWA W ENERGETYCZNYM ZAGOSPODAROWANIU ODPADÓW 1. OPIS PRZEDSIĘWZIĘCIA 1.1 Opis instalacji Przedsięwzięcie obejmuje budowę Ekologicznego Zakładu Energetycznego

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADY INSTALACJI DO SPALANIA ODPADÓW NIEBEZPIECZNYCH

PRZYKŁADY INSTALACJI DO SPALANIA ODPADÓW NIEBEZPIECZNYCH PRZYKŁADY INSTALACJI DO SPALANIA ODPADÓW NIEBEZPIECZNYCH 1. INSTALACJA DO TERMICZNEGO PRZEKSZTAŁCANIA ODPADÓW NIEBEZPIECZNYCH W DĄBROWIE GÓRNICZEJ W maju 2003 roku rozpoczęła pracę najnowocześniejsza w

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 27 lipca 2004 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 27 lipca 2004 r. Dz.U.2004.180.1867 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1 z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie dopuszczalnych mas substancji, które mogą być odprowadzane w ściekach przemysłowych (Dz. U. z dnia 18 sierpnia

Bardziej szczegółowo

Modernizacje energetyczne w przedsiębiorstwach ze zwrotem nakładów inwestycyjnych z oszczędności energii

Modernizacje energetyczne w przedsiębiorstwach ze zwrotem nakładów inwestycyjnych z oszczędności energii Modernizacje energetyczne w przedsiębiorstwach ze zwrotem nakładów inwestycyjnych z oszczędności energii Zygmunt Jaczkowski Prezes Zarządu Izby Przemysłowo- Handlowej w Toruniu 1 Celem audytu w przedsiębiorstwach

Bardziej szczegółowo

2. DZIAŁANIA INWESTYCYJNE, REMONTOWE I MODERNIZACYJNE PODEJMOWANE PRZEZ OPERATORÓW W ROKU

2. DZIAŁANIA INWESTYCYJNE, REMONTOWE I MODERNIZACYJNE PODEJMOWANE PRZEZ OPERATORÓW W ROKU Sprawozdanie z badania zgodności planów rozwoju przedsiębiorstw energetycznych działających na terenie gminy z ZałoŜeniami do planu zaopatrzenia Gminy Miejskiej Kraków w ciepło, energię elektryczną i paliwa

Bardziej szczegółowo

Nowy Targ, styczeń Czesław Ślimak Barbara Okularczyk

Nowy Targ, styczeń Czesław Ślimak Barbara Okularczyk Nowy Targ, styczeń 2015 Czesław Ślimak Barbara Okularczyk Projekt geotermalny na Podhalu był pierwszym tego typu w Polsce. Początkowo realizowany jako projekt naukowy, szybko przekształcił się w zadanie

Bardziej szczegółowo

Niska emisja sprawa wysokiej wagi

Niska emisja sprawa wysokiej wagi M I S EMISJA A Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Suwałkach Sp. z o.o. Niska emisja sprawa wysokiej wagi Niska emisja emisja zanieczyszczeń do powietrza kominami o wysokości do 40 m, co prowadzi do

Bardziej szczegółowo

SST 03 Szczegółowa Specyfikacja Techniczna Wykonania i Odbioru Robót ROBOTY PRZYGOTOWAWCZE I ROZBIÓRKOWE

SST 03 Szczegółowa Specyfikacja Techniczna Wykonania i Odbioru Robót ROBOTY PRZYGOTOWAWCZE I ROZBIÓRKOWE SST 03 Szczegółowa Specyfikacja Techniczna Wykonania i Odbioru Robót ROBOTY PRZYGOTOWAWCZE I ROZBIÓRKOWE kody CPV: 45000000-7 - Roboty budowlane 45100000-8- Przygotowanie terenu pod budowę 45110000-1 -

Bardziej szczegółowo

Dzielimy sie, dobra, energia,

Dzielimy sie, dobra, energia, Dzielimy sie, dobra, energia, Kompleksowa realizacja usług w trybie ZAPROJEKTUJ i WYBUDUJ Realizujemy usługi w zakresie odnawialnych źródeł energii branży ciepłowniczej, grzewczej, wentylacyjnoklimatyzacyjnej,

Bardziej szczegółowo

OPIS DO PROJEKTU BUDOWLANEGO PRZEBUDOWA STACJI UZDATNIANIA WODY W SZCZUTOWIE

OPIS DO PROJEKTU BUDOWLANEGO PRZEBUDOWA STACJI UZDATNIANIA WODY W SZCZUTOWIE OPIS DO PROJEKTU BUDOWLANEGO PRZEBUDOWA STACJI UZDATNIANIA WODY W SZCZUTOWIE I. DANE OGÓLNE 1. Nazwa i adres obiektu budowlanego Przedmiotem opracowania jest projekt budowlany przebudowy Stacji Uzdatniania

Bardziej szczegółowo

Elektrociepłownie w Polsce statystyka i przykłady. Wykład 3

Elektrociepłownie w Polsce statystyka i przykłady. Wykład 3 Elektrociepłownie w Polsce statystyka i przykłady Wykład 3 Zakres wykładu Produkcja energii elektrycznej i ciepła w polskich elektrociepłowniach Sprawność całkowita elektrociepłowni Moce i ilość jednostek

Bardziej szczegółowo

Definicja i wzór wyliczenia efektów ekologicznych związanych z gospodarką ściekową. [na podstawie wytycznych NFOŚiGW]

Definicja i wzór wyliczenia efektów ekologicznych związanych z gospodarką ściekową. [na podstawie wytycznych NFOŚiGW] Definicja i wzór wyliczenia efektów ekologicznych związanych z gospodarką ściekową 2015 [na podstawie wytycznych NFOŚiGW] Spis efektów Liczba dodatkowych osób korzystających z ulepszonego oczyszczania

Bardziej szczegółowo

eko polin EKOPOLIN Sp. z o.o. WNIOSEK O ZMIANĘ POZWOLENIA ZINTEGROWANEGO DLA INSTALACJI ELEKTROWNIA TURÓW W BOGATYNI

eko polin EKOPOLIN Sp. z o.o. WNIOSEK O ZMIANĘ POZWOLENIA ZINTEGROWANEGO DLA INSTALACJI ELEKTROWNIA TURÓW W BOGATYNI eko polin PRZEDSIĘBIORSTWO BADAWCZO-WDROŻENIOWE WDROŻENIOWE OCHRONY ŚRODOWISKA EKOPOLIN Sp. z o.o. WNIOSEK O ZMIANĘ POZWOLENIA ZINTEGROWANEGO DLA INSTALACJI ELEKTROWNIA TURÓW W BOGATYNI WROCŁAW - PAŹDZIERNIK

Bardziej szczegółowo

Rozwój kogeneracji wyzwania dla inwestora

Rozwój kogeneracji wyzwania dla inwestora REC 2013 Rozwój kogeneracji wyzwania dla inwestora PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. Departament Inwestycji Biuro ds. Energetyki Rozproszonej i Ciepłownictwa PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna

Bardziej szczegółowo

Budowa źródeł ciepła pracujących w wysokosprawnej kogeneracji zasilanych gazem ziemnym na obszarze Metropolii Bydgoszcz

Budowa źródeł ciepła pracujących w wysokosprawnej kogeneracji zasilanych gazem ziemnym na obszarze Metropolii Bydgoszcz Budowa źródeł ciepła pracujących w wysokosprawnej kogeneracji zasilanych gazem ziemnym na obszarze Metropolii Bydgoszcz Czym jest kogeneracja? Kogeneracja jest procesem technologicznym, podczas którego

Bardziej szczegółowo

Konferencja Rozwój multimodalnych transportów w regionie Łaby/Odry - Odrzańska Droga Wodna - Jerzy Materna Sekretarz Stanu

Konferencja Rozwój multimodalnych transportów w regionie Łaby/Odry - Odrzańska Droga Wodna - Jerzy Materna Sekretarz Stanu Konferencja Rozwój multimodalnych transportów w regionie Łaby/Odry - Odrzańska Droga Wodna - Jerzy Materna Sekretarz Stanu Bruksela, 16 marca 2017 r. Cel i priorytety Założeń do planów rozwoju śródlądowych

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA GOSPODARKI ENERGETYCZNEJ

ZAGADNIENIA GOSPODARKI ENERGETYCZNEJ - 153 - Rozdział 11 ZAGADNIENIA GOSPODARKI ENERGETYCZNEJ SPIS TREŚCI: 1. Elektroenergetyka 1.1. Opis stanu istniejącego 1.2. Kierunki rozwoju 2. Gazownictwo 2.1. Opis stanu istniejącego 2.2. Ocena stanu

Bardziej szczegółowo

PGE Zespół Elektrowni Dolna Odra S.A. tworzą trzy elektrownie:

PGE Zespół Elektrowni Dolna Odra S.A. tworzą trzy elektrownie: PGE Zespół Elektrowni Dolna Odra S.A. tworzą trzy elektrownie: Elektrownia Dolna Odra Elektrownia Dolna Odra moc elektryczna 1772 MWe, moc cieplna 117,4 MWt Elektrownia Pomorzany Elektrownia Pomorzany

Bardziej szczegółowo

Kalendarium realizacji ważniejszych inwestycji w energetyce polskiej w latach 1960-1990

Kalendarium realizacji ważniejszych inwestycji w energetyce polskiej w latach 1960-1990 Seminarium Sekcji Energetyki i Koła Nr 206 Oddziału Warszawskiego Stowarzyszenia Elektryków Polskich Kalendarium realizacji ważniejszych inwestycji w energetyce polskiej w latach 1960-1990 Ryszard Frydrychowski

Bardziej szczegółowo

Witryna statystyczna chemii 2017/1. Wyniki przemysłu chemicznego Polski w 2016 r.

Witryna statystyczna chemii 2017/1. Wyniki przemysłu chemicznego Polski w 2016 r. Witryna statystyczna chemii 2017/1 Wyniki przemysłu chemicznego Polski w 2016 r. W kwietniu br. Główny Urząd Statystyczny podał najważniejsze końcowe dane dotyczące osiągnięć krajowego przemysłu, w tym

Bardziej szczegółowo

(1) Gmina Środa Śląska (2) Gmina Miękinia Powiat. Średzki. Dolnośląskie. Powierzchnia Powierzchnia całkowita [ha] 498,2388 ha.

(1) Gmina Środa Śląska (2) Gmina Miękinia Powiat. Średzki. Dolnośląskie. Powierzchnia Powierzchnia całkowita [ha] 498,2388 ha. Położenie azwa lokalizacji Legnicka Specjalna strefa Ekonomiczna S.A. Środa Śląska (1) Miękinia (2) Obręb: (1) Komorniki, Święte, Juszczyn (2) - Kadłub, Źródła Miasto / Gmina (1) Gmina Środa Śląska (2)

Bardziej szczegółowo

Budowa kotła na biomasę w Oddziale Zespół Elektrowni Dolna Odra

Budowa kotła na biomasę w Oddziale Zespół Elektrowni Dolna Odra 2011-11-02 Budowa kotła na biomasę w Oddziale Zespół Elektrowni Dolna Odra PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. Oddział Zespół Elektrowni Dolna Odra 27 28 październik 2011 roku PGE GiEK S.A.

Bardziej szczegółowo

grupa a Człowiek i środowisko

grupa a Człowiek i środowisko grupa a Człowiek i środowisko................................................. Imię i nazwisko Poniższy test składa się z 18 zadań. Przy każdym poleceniu podano liczbę punktów możliwą do uzyskania za prawidłową

Bardziej szczegółowo

Badanie strategicznych strategicznych branż bran w M a Małopolsce branże IT i B&R Krakó ków, 1 8 gru n a 2008 r.

Badanie strategicznych strategicznych branż bran w M a Małopolsce branże IT i B&R Krakó ków, 1 8 gru n a 2008 r. wmałopolsce branże IT i B&R Kraków, 18 grudnia 2008 r. CEL BADANIA: uzyskanie informacji na temat sytuacji przedsiębiorstw oraz na temat zapotrzebowania na kadry wśród podmiotów gospodarczych działających

Bardziej szczegółowo

Ankieta do opracowania "Planu Gospodarki Niskoemisyjnej na terenie Gminy Konstancin-Jeziorna"

Ankieta do opracowania Planu Gospodarki Niskoemisyjnej na terenie Gminy Konstancin-Jeziorna Ankieta do opracowania "Planu Gospodarki Niskoemisyjnej na terenie Gminy Konstancin-Jeziorna" I. CZĘŚĆ INFORMACYJNA Nazwa firmy Adres Rodzaj działalności Branża Osoba kontaktowa/telefon II. Budynki biurowe

Bardziej szczegółowo

Im starsze, tym lepsze?

Im starsze, tym lepsze? Im starsze, tym lepsze? Patrycja Misterek Czy zakład farmaceutyczny może być jak wino? Polpharma w tym roku kończy 78 lat, ale mimo wieku trzyma się bardzo dobrze. Przeszła okres od wytwarzania wyłącznie

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA EKOLOGICZNE XXI WIEKU

WYZWANIA EKOLOGICZNE XXI WIEKU WYZWANIA EKOLOGICZNE XXI WIEKU ZA GŁÓWNE ŹRÓDŁA ZANIECZYSZCZEŃ UWAŻANE SĄ: -przemysł -transport -rolnictwo -gospodarka komunalna Zanieczyszczenie gleb Przyczyny zanieczyszczeń gleb to, np.: działalność

Bardziej szczegółowo

Raport wojewódzki zawierający informacje o zakresie korzystania ze środowiska

Raport wojewódzki zawierający informacje o zakresie korzystania ze środowiska Dział 1. Emisja zanieczyszczeń do powietrza. Raport wojewódzki zawierający informacje o zakresie korzystania ze środowiska Województwo: opolskie Rok: 2016 Tabela A. Zestawienie wielkości emisji zanieczyszczeń

Bardziej szczegółowo

NAKŁADY NA ŚRODKI TRWAŁE W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2010 R.

NAKŁADY NA ŚRODKI TRWAŁE W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2010 R. NAKŁADY NA ŚRODKI TRWAŁE W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2010 R. Nakłady inwestycyjne a) są to nakłady finansowe lub rzeczowe, których celem jest stworzenie nowych środków trwałych lub ulepszenie (przebudowa,

Bardziej szczegółowo

Układ zgazowania RDF

Układ zgazowania RDF Układ zgazowania RDF Referencje Od 2017, wraz z firmą Modern Technologies and Filtration Sp. z o.o, wykonaliśmy 6 instalacji zgazowania, takich jak: System zgazowania odpadów drzewnych dla Klose Czerska

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W OPALENICY. z dnia 28 sierpnia 2015 r. w sprawie planu rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W OPALENICY. z dnia 28 sierpnia 2015 r. w sprawie planu rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W OPALENICY z dnia 28 sierpnia 2015 r. w sprawie planu rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych będących w posiadaniu Przedsiębiorstwa Gospodarki

Bardziej szczegółowo

Budowa układu wysokosprawnej kogeneracji w Opolu kontynuacją rozwoju kogeneracji w Grupie Kapitałowej ECO S.A. Poznań

Budowa układu wysokosprawnej kogeneracji w Opolu kontynuacją rozwoju kogeneracji w Grupie Kapitałowej ECO S.A. Poznań Budowa układu wysokosprawnej kogeneracji w Opolu kontynuacją rozwoju kogeneracji w Grupie Kapitałowej ECO S.A. Poznań 24-25.04. 2012r EC oddział Opole Podstawowe dane Produkcja roczna energii cieplnej

Bardziej szczegółowo

Obowiązki przedsiębiorców w zakresie ochrony środowiska. Krzysztof Hornicki INTERSEROH Organizacja Odzysku Opakowań S.A.

Obowiązki przedsiębiorców w zakresie ochrony środowiska. Krzysztof Hornicki INTERSEROH Organizacja Odzysku Opakowań S.A. Obowiązki przedsiębiorców w zakresie ochrony środowiska Krzysztof Hornicki INTERSEROH Organizacja Odzysku Opakowań S.A. 1 Zakres szkolenia 1. Gospodarka odpadami 2. Emisja zanieczyszczeń do atmosfery 3.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM FUNKCJONALNO-UŻYTKOWY ZADANIA INWESTYCYJNEGO PN. BUDOWA PRZYDOMOWYCH OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW ROZPROSZONYCH NA TERENIE GMINY

PROGRAM FUNKCJONALNO-UŻYTKOWY ZADANIA INWESTYCYJNEGO PN. BUDOWA PRZYDOMOWYCH OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW ROZPROSZONYCH NA TERENIE GMINY PROGRAM FUNKCJONALNO-UŻYTKOWY ZADANIA INWESTYCYJNEGO PN. BUDOWA PRZYDOMOWYCH OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW ROZPROSZONYCH NA TERENIE GMINY realizowanego w trybie zaprojektuj i wybuduj CPV: 71.32.00.00-7 usługi inżynieryjne

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT INŻYNIERII ŚRODOWISKA UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI

INSTYTUT INŻYNIERII ŚRODOWISKA UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI INSTYTUT INŻYNIERII ŚRODOWISKA UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI www.iis.uz.zgora.pl www.facebook.com/instytut.inzynierii.srodowiska.uz/ INNOWACYJNE KSZTAŁCENIE ENERGETYKA KOMUNALNA INŻYNIERIA ŚRODOWISKA dr inż.

Bardziej szczegółowo

Rozwój kogeneracji gazowej

Rozwój kogeneracji gazowej Rozwój kogeneracji gazowej Strategia Grupy Kapitałowej PGNiG PGNiG TERMIKA jest największym w Polsce wytwórcą ciepła i energii elektrycznej w skojarzeniu. Zakłady PGNiG TERMIKA wytwarzają 11 procent produkowanego

Bardziej szczegółowo

Ankieta do opracowania Planu Gospodarki Niskoemisyjnej (PGN) dla Gminy Lubliniec I. CZĘŚĆ INFORMACYJNA. Nazwa firmy. Adres. Rodzaj działalności

Ankieta do opracowania Planu Gospodarki Niskoemisyjnej (PGN) dla Gminy Lubliniec I. CZĘŚĆ INFORMACYJNA. Nazwa firmy. Adres. Rodzaj działalności Ankieta do opracowania Planu Gospodarki Niskoemisyjnej (PGN) dla Gminy Lubliniec I. CZĘŚĆ INFORMACYJNA Nazwa firmy Adres Rodzaj działalności Branża Osoba kontaktowa/telefon II. Budynki biurowe (administracyjne)

Bardziej szczegółowo

Dyrektywa IPPC wyzwania dla ZA "Puławy" S.A. do 2016 roku

Dyrektywa IPPC wyzwania dla ZA Puławy S.A. do 2016 roku Dyrektywa IPPC wyzwania dla ZA "Puławy" S.A. do 2016 roku Warszawa, wrzesień 2009 Nowelizacja IPPC Zintegrowane zapobieganie zanieczyszczeniom i ich kontrola Zmiany formalne : - rozszerzenie o instalacje

Bardziej szczegółowo

UBOJNIA DROBIU Inwestycja WIPASZ SA w Międzyrzecu Podlaskim

UBOJNIA DROBIU Inwestycja WIPASZ SA w Międzyrzecu Podlaskim UBOJNIA DROBIU Inwestycja WIPASZ SA w Międzyrzecu Podlaskim WIPASZ SA PODSTAWOWE INFORMACJE WIPASZ SA funkcjonuje na rynku od 20 lat i jest w 100% polskim przedsiębiorstwem. Spółka jest największym polskim

Bardziej szczegółowo

Układ trójgeneracjigazowej dla zespołu biurowo-usługowo-mieszkalnego przy ulicy Kruczkowskiego 2 w Warszawie. Baltic Business Forum 2011

Układ trójgeneracjigazowej dla zespołu biurowo-usługowo-mieszkalnego przy ulicy Kruczkowskiego 2 w Warszawie. Baltic Business Forum 2011 Układ trójgeneracjigazowej dla zespołu biurowo-usługowo-mieszkalnego przy ulicy Kruczkowskiego 2 w Warszawie Baltic Business Forum 2011 Projekt Kruczkowskiego 2 Powiśle Park Sp. z o.o. - spółka specjalnego

Bardziej szczegółowo

METODY WIELOKRYTERIALNE

METODY WIELOKRYTERIALNE Wprowadzenie do badań operacyjnych z komputerem Opisy programów, ćwiczenia komputerowe i zadania. T. Trzaskalik (red.) Rozdział 4 METODY WIELOKRYTERIALNE 4.3. ZADANIA Zadanie 4.1 Wykorzystując tryb konwersacyjny

Bardziej szczegółowo

I. CZĘŚĆ INFORMACYJNA. Nazwa firmy. Adres. Rodzaj działalności

I. CZĘŚĆ INFORMACYJNA. Nazwa firmy. Adres. Rodzaj działalności Formularz danych dotyczących przedsiębiorstwa ciepłowniczego na potrzeby opracowania "Aktualizacji założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe dla Miasta Żory" I. CZĘŚĆ

Bardziej szczegółowo

Tabela 2.1. Przedmioty przyporządkowane do efektów kierunkowych - obszarowych. Wydział Nauk o Środowisku

Tabela 2.1. Przedmioty przyporządkowane do efektów kierunkowych - obszarowych. Wydział Nauk o Środowisku Tabela 2.1. Przedmioty przyporządkowane do efektów kierunkowych - obszarowych Objaśnienie oznaczeń: K kierunkowe efekty kształcenia 2 studia drugiego stopnia A profil ogólnoakademicki W kategoria wiedzy

Bardziej szczegółowo

Początki MABUDO Sp. z o.o. sięgają dnia 10 kwietnia 1989 roku, kiedy to jako Wytwórnia Materiałów Budowlanych MABUDO z siedzibą w Suchoczasach 24,

Początki MABUDO Sp. z o.o. sięgają dnia 10 kwietnia 1989 roku, kiedy to jako Wytwórnia Materiałów Budowlanych MABUDO z siedzibą w Suchoczasach 24, Początki MABUDO Sp. z o.o. sięgają dnia 10 kwietnia 1989 roku, kiedy to jako Wytwórnia Materiałów Budowlanych MABUDO z siedzibą w Suchoczasach 24, koło Zduńskiej Woli rozpoczęła swoją działalność. Firma

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie potencjału lokalnego gminy na rzecz inwestycji w OZE - doświadczenia Gminy Kisielice

Wykorzystanie potencjału lokalnego gminy na rzecz inwestycji w OZE - doświadczenia Gminy Kisielice Wykorzystanie potencjału lokalnego gminy na rzecz inwestycji w OZE - doświadczenia Gminy Kisielice GG Tomasz Koprowiak Burmistrz Kisielic, Wiceprzewodniczący Zarządu SGPEO Wstęp Cele które wyznaczyła sobie

Bardziej szczegółowo

Po odrodzeniu w II RP panowała niezwykle trudna sytuacja gospodarcza. I wojna światowa i walki o granice przyniosły ogromne zniszczenia w kraju.

Po odrodzeniu w II RP panowała niezwykle trudna sytuacja gospodarcza. I wojna światowa i walki o granice przyniosły ogromne zniszczenia w kraju. Po odrodzeniu w II RP panowała niezwykle trudna sytuacja gospodarcza. I wojna światowa i walki o granice przyniosły ogromne zniszczenia w kraju. Ponadto poziom rozwoju w Polsce nie był równy. W zaborze

Bardziej szczegółowo

Przemysł cementowy w Polsce

Przemysł cementowy w Polsce Przemysł cementowy w Polsce Przemysł cementowy w Polsce, pod względem wielkości produkcji znajduje się na siódmym miejscu wśród europejskich producentów cementu. Głęboka modernizacja techniczna, jaka miała

Bardziej szczegółowo

Innowacyjny układ trójgeneracji gazowej dla zespołu biurowo-usługowo-mieszkalnego przy ulicy Kruczkowskiego 2 w Warszawie GAZTERM 2014

Innowacyjny układ trójgeneracji gazowej dla zespołu biurowo-usługowo-mieszkalnego przy ulicy Kruczkowskiego 2 w Warszawie GAZTERM 2014 Innowacyjny układ trójgeneracji gazowej dla zespołu biurowo-usługowo-mieszkalnego przy ulicy Kruczkowskiego 2 w Warszawie GAZTERM 2014 Projekt Kruczkowskiego 2 Powiśle Park Sp. z o.o. - spółka specjalnego

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE NIETECHNICZNE TRIGENNERACJA BIOMASOWA BARLINEK INWESTYCJE

STRESZCZENIE NIETECHNICZNE TRIGENNERACJA BIOMASOWA BARLINEK INWESTYCJE BARLINEK 2020 STRESZCZENIE NIETECHNICZNE TRIGENNERACJA BIOMASOWA BARLINEK INWESTYCJE SPIS TREŚCI 1. Barlinek Inwestycje 2. Strategiczne cele projektu 3. Zgodność projektu z polityką ochrony środowiska

Bardziej szczegółowo

Szanse i metody zagospodarowania osadów ściekowych zgodnie z wymogami środowiskowymi

Szanse i metody zagospodarowania osadów ściekowych zgodnie z wymogami środowiskowymi Szanse i metody zagospodarowania osadów ściekowych zgodnie z wymogami środowiskowymi Gospodarka osadowa - trendy i przepisy Dokumenty i przepisy Polityka Ekologiczna Państwa Krajowy Program Gospodarki

Bardziej szczegółowo

Kondensacja - teoria. Jak ogrzewać oszczędzając energię? Odpowiedź... KONDENSACJA. ... dowody? Podstawy kondensacji

Kondensacja - teoria. Jak ogrzewać oszczędzając energię? Odpowiedź... KONDENSACJA. ... dowody? Podstawy kondensacji Teoria KONDENSACJI Jak ogrzewać oszczędzając energię? Odpowiedź... KONDENSACJA... dowody? CZYM JEST KONDENSACJA? Ciepło uzyskane w wyniku reakcji spalania gazu ziemnego nazywamy ciepłem jawnym. Istnieje

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA BUDOWY SIECI CIEPLNEJ ORAZ PRZYŁĄCZY CIEPLNYCH DLA ZABUDOWY NA TERENIE WYSTĘPOWANIA PIECÓW OPALANYCH PALIWEM STAŁYM DLA OBSZARÓW KRAKOWA:

KONCEPCJA BUDOWY SIECI CIEPLNEJ ORAZ PRZYŁĄCZY CIEPLNYCH DLA ZABUDOWY NA TERENIE WYSTĘPOWANIA PIECÓW OPALANYCH PALIWEM STAŁYM DLA OBSZARÓW KRAKOWA: KONCEPCJA BUDOWY SIECI CIEPLNEJ ORAZ PRZYŁĄCZY CIEPLNYCH DLA ZABUDOWY NA TERENIE WYSTĘPOWANIA PIECÓW OPALANYCH PALIWEM STAŁYM DLA OBSZARÓW KRAKOWA: DZIELNICA I STARE MIASTO CZĘŚĆ ZACHODNIA DZIELNICY II

Bardziej szczegółowo

prowadzona przez Instytut Techniki Cielnej

prowadzona przez Instytut Techniki Cielnej Politechnika Śląska Wydział Inżynierii Środowiska i Energetyki Kierunek studiów Energetyka Specjalność prowadzona przez Instytut Techniki Cielnej www.itc.polsl.pl Profil absolwenta PiSE wiedza inżynierska

Bardziej szczegółowo