Informacja. Nr 51. Gospodarka odpadami w Polsce Magazynowanie odpadów w kraju i na świecie. Elżbieta Berkowska, Robert Kijak

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Informacja. Nr 51. Gospodarka odpadami w Polsce Magazynowanie odpadów w kraju i na świecie. Elżbieta Berkowska, Robert Kijak"

Transkrypt

1 KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Gospodarka odpadami w Polsce Magazynowanie odpadów w kraju i na świecie Lipiec 1992 Elżbieta Berkowska, Robert Kijak Informacja Nr 51 W Polsce, głównie w województwie katowickim rośnie ilość nagromadzonych odpadów. Brak obowiązujących, jednolitych wytycznych dotyczących magazynowania odpadów, zwłaszcza niebezpiecznych, stwarza zagrożenie dla środowiska. Stowarzyszenie z EWG nakłada na Polskę konieczność opracowania systemu prawnego, który zabezpieczy środowisko i zdrowie ludzi, m.in. przed niekorzystnym oddziaływaniem wysypisk odpadów. W Polsce nie istnieje oddzielna ustawa o odpadach. Gospodarkę odpadami reguluje Ustawa o ochronie i kształtowaniu środowiska z dnia r. oraz szereg aktów prawnych i wytycznych przytoczonych w pracy. Projekt Ustawy o odpadach został przygotowany w Ministerstwie Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa. W pracy zamieszczono przegląd obowiązujących aktów prawnych oraz zaleceń i wytycznych dotyczących magazynowania odpadów na wysypiskach w Polsce, a także wybór przepisów i ustaw z różnych krajów dotyczących magazynowania odpadów. Przy wyborze przepisów międzynarodowych sugerowano się doświadczeniem krajów wytwarzających najwięcej odpadów, także niebezpiecznych oraz stosujących nowoczesne technologie ich składowania.

2 - 1 - Wstęp Z roku na rok rośnie ilość odpadów zarówno przemysłowych, jak i bytowych magazynowanych na wysypiskach. Według danych GUS z roku 1990, często uważanych za zaniżone, zgromadzonych zostało do tej pory ponad 1.6 mld ton odpadów przemysłowych, głównie w województwach południowych [1]. W tym samym roku wywieziono na składowiska komunalne około 46 mln m 3 stałych i 16.5 tys. ton płynnych odpadów. W Polsce nadal najbardziej powszechną formą utylizacji odpadów pozostaje ich magazynowanie. Duża część z nich przechowanych jest w sposób zagrażający środowisku naturalnemu. Powszechne jest składowanie odpadów: - na składowiskach nieszczelnych, - na terenach o nierozpoznanych warunkach hydrogeologicznych, - bez zezwolenia (na składowiskach dzikich), - komunalnych włącznie z silnie toksycznymi, - mogących wydzielać szkodliwe pary i gazy od atmosfery bez izolacji, - o nierozpoznanym składzie chemicznym. Przyczyn tego stanu należy szukać w braku jednolitych, jasnych zasad dotyczących gromadzenia odpadów. 1. Zasady gospodarki odpadami w krajach wysokouprzemysłowionych Gospodarka odpadami w EWG opiera się na: - unikaniu ich wytwarzania poprzez preferowanie technologii bezodpadowych i małoodpadowych, - recyklingu, - bezpiecznym składowaniu [2]. Dyrektywa EWG o odpadach 75/442 EEC nakłada na państwa członkowski obowiązek: - powoływania odpowiedniego organu władzy odpowiedzialnego za gospodarkę odpadami, - opracowania przez ten organ planów usuwania odpadów, - wydawania koncesji dla przedsiębiorstw zajmujących się usuwaniem odpadów i późniejszego ich nadzorowania i kontrolowania, - stosowania "zasady kraju zanieczyszczającego" (koszt usuwania jest ponoszony przez posiadacza odpadów, byłego posiadacza i wytwarzającego odpady) [3]. Każde państwo członkowskie powinno popierać gospodarcze wykorzystanie odpadów i przesyłać co trzy lata raport o stanie gospodarki odpadami. Dyrektywa EWG 78/319 EEC o odpadach toksycznych i niebezpiecznych wymaga przydziału czasowych koncesji na wszelkie działania związane z usuwaniem tych odpadów, a także na opracowywanie planów ich utylizacji. Dyrektywa ta nakazuje selektywne postępowanie z odpadami toksycznymi i niebezpiecznymi, niezależnie od etapu ich unieszkodliwiania [3]. Przyjęta w roku 1986 zachodnioniemiecka "Ustawa o unikaniu odpadów i gospodarce odpadami" nakazuje stosowanie najbardziej zaawansowanych technologii w celu zapewnienia bezpiecznego magazynowania odpadów. Odpady, które nie mogą podlegać recyklingowi muszą być doprowadzone przed składowaniem, zarówno pod ziemią jak i na jej powierzchni, do stanu nie stwarzającego zagrożenia [4]. Amerykańska ustawa dotycząca gospodarki odpadami "Resource Conservation and Recovery Act"

3 - 2 - (RCRA) z 1976 po raz pierwszy w historii USA stworzyła całościowy program kontroli odpadów, w tym odpadów niebezpiecznych. Ustaliła ona minimalne standardy gospodarki odpadami niebezpiecznymi. Mimo, że składowanie odpadów pozostaje najbardziej popularną formą ich unieszkodliwiania, to ma rosnąć ilość odpadów podlegających recyklingowi. Proponowane poprawki do RCRA z 1991 roku, zakładają 25 procentowy recykling w 1995 roku i 50% w Duży procent składowanych odpadów stanowią popioły pochodzące ze spalania odpadów [5]. 2. Międzynarodowe przepisy dotyczące magazynowania odpadów 2.1 Składowanie odpadów w krajach EWG W krajach EWG składowanie odpadów pozostaje ostatecznością, gdy nie ma innej możliwości przerobu odpadów. Obecnie poszczególne kraje członkowskie EWG mają własne, różne metody składowania odpadów. Komisja Europejska przedstawiła propozycje standardów składowania odpadów oraz listę odpadów, które powinny być składowane według specjalnych przepisów [3j. Dyrektywy EWG zalecają w czasie unieszkodliwiania odpadów podjęcie kroków w celu ochrony zdrowia ludzi i ochrony środowiska, a w szczególności: - zabezpieczenie wód, powietrza, ziemi, roślin i zwierząt, - ograniczenie hałasu i odorów, - ograniczenie niekorzystnych działań w środowisku wiejskim i w miejscach szczególnie chronionych. Według Komisji Europejskiej kraje członkowskie EWG powinny podjąć działania w celu likwidacji nieuporządkowanych wysypisk substancji niebezpiecznych. 2.2 Przepisy dotyczące magazynowania odpadów w RFN Zgodnie z "Ustawą o unikaniu odpadów i gospodarce odpadami" z 1986 roku na wysypiskach, mogą być składowane jedynie odpady obojętne i nierozpuszczalne, niemożliwe do ponownego wykorzystania [4]. Od 1 października 1990 r. obowiązuje w RFN "Techniczna instrukcja o niebezpiecznych odpadach", która wprowadza zasady kontroli i monitoringu tego typu odpadów. Odpady mogą być przechowywane tylko w taki sposób, aby zapewnić bezpieczeństwo dla zdrowia ludzi i środowiska, niezależnie od długości okresu składowania. Przed magazynowaniem muszą być doprowadzone do stanu nie stwarzającego zagrożenia dla środowiska. Powinny zatem podlegać uprzednio procesom biologicznym, chemicznym i fizycznym. W przypadku, gdy doprowadzenie do takiego stanu nie jest możliwe, odpady muszą być składowane bez kontaktu z biosferą (np. pod ziemią). Instrukcja wymaga zabezpieczenia dna wysypiska wielowarstwowym systemem uszczelniającym posiadającym 30 centymetrową warstwę odwadniającą, system odprowadzający wycieki, warstwę ochronną, szczelną warstwę z tworzywa sztucznego i warstwę gruntu grubości 150 cm o współczynniku przepuszczalności k < 5 x m/s. Wymagane jest także zabezpieczenie wysypiska warstwą zewnętrzną składającą się ze 100 centymetrowej warstwy rekultywacyjnej, 30 centymetrowej warstwy odwadniającej, warstwy z tworzywa sztucznego, 50 centymetrowej warstwy gruntu o współczynniku przepuszczalności k < 5 x m/s oraz warstwy wyrównującej [6]. 2.3 Akty prawne i przepisy wykonawcze dotyczące składowania odpadów w Stanach Zjednoczonych Ustawa "Resource Conservation and Recovery Act" (RCRA) z 1976 roku nakazuje Departamentowi Zdrowia, Edukacji i Opieki Społecznej przekazywanie Kongresowi raportów o stanie wysypisk służących do przechowywania i unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych. Poprawki do ustawy z 1984 miały na

4 - 3 - celu stworzenie jeszcze ściślejszej kontroli przy unieszkodliwianiu odpadów niebezpiecznych. W części dotyczącej odpadów niebezpiecznych, ustawa zobowiązuje Agencję Ochrony Środowiska (EPA) do opracowania całościowego systemu przepisów od miejsca powstawania odpadów, poprzez miejsca gromadzenia, transportu, aż do ostatecznego ich magazynowania lub unieszkodliwiania. RCRA zakazuje składowania jakichkolwiek odpadów w inny sposób, jak na wysypisku uporządkowanym. Wysypisko do bezzbiornikowego magazynowania odpadów znajdujących się na liście odpadów niebezpiecznych i odpadów płynnych spoza tej listy powinno zabezpieczać źródła wody pitnej przed przeciekami pochodzącymi z tych odpadów [5]. Kryteria, na podstawie których EPA klasyfikowała odpady to ich: - toksyczność, - trwałość, - zdolność do biodegradacji, - potencjalnej możliwości akumulacji w tkankach, - palność, - korozyjność, - inne możliwe niekorzystne oddziaływania na środowisko. Gubernator każdego stanu może żądać określenia zagrożenia związanego z danym odpadem lub umieszczenia odpadu na liście odpadów niebezpiecznych. Odpady z kopalni, popiół ze spalania węgla i innych paliw, pył z cementowni również podlegają ocenie przez EPA. W przypadku, gdy zostaną zakwalifikowane jako niebezpieczne, EPA określa warunki na jakich mogą one być składowane zarówno na wysypisku, jak i w otworach wiertniczych, sztolniach itp. EPA określiła nowe kryteria dla wysypisk przyjmujących niebezpieczne odpady bytowo-gospodarcze i z zakładów wytwarzających niewielkie ilości odpadów niebezpiecznych ( kg/rok) [5, 7]. Kryteria wg ustawy wymagają prowadzenia monitoringu wód podziemnych, określenia standardów lokalizacji i sposobów organizacji wysypiska. Ustawa zobowiązała Agencję do rozstrzygnięcie kwestii, czy zużyte oleje należy traktować jako odpady niebezpieczne, W proponowanych poprawkach 102 kadencji Kongresu (25 kwiecień 1991) oleje nie są definiowane jako odpady niebezpieczne. RCRA nakazuje, aby zakład wytwarzający odpady niebezpieczne zmniejszył ich objętość do minimum i ograniczył ich toksyczność, aby zminimalizować ewentualne skażenie środowiska. Zakład musi przedstawiać co dwa lata Agencji Ochrony Środowiska lub władzom stanowym raporty o działaniach w celu zmniejszenia objętości i toksyczności odpadów. Ustawa zezwoliła na składowania odpadów niebezpiecznych zawierających związki z "Listy kalifornijskiej" oraz pozostałe dioksyny i pewne rozpuszczalniki określone przez ustawę tylko pod ziemią lub w taki sposób, aby nie stanowiły one zagrożenia dla zdrowia ludzi lub dla środowiska. Zgodnie z RCRA mają być wydawane pozwolenia na przerób, przechowywanie i składowanie odpadów niebezpiecznych. Pozwolenia wydawane są przez EPA lub upoważnione władze stanowe. Celem pozwoleń jest zapewnienie zgodności ze standardami EPA. Bez nich przerób, przechowywanie i składowanie odpadów niebezpiecznych jest zabronione. System pozwoleń jest dwuetapowy: pozwolenie czasowe, później stałe, gdy zostaną spełnione warunki wymagane przez EPA (po okresie prowadzenia monitoringu wód podziemnych i regularnego płacenia opłat za korzystanie ze środowiska). Starając się o pozwolenie trzeba podać skład, ilość, stężenie substancji toksycznych oraz miejsce, gdzie mają być przerabiane, przechowywane czy składowane. Pozwolenia są wydawane na określony czas, nie przekraczający 10 lat. Przy czym po 5 latach sprawa jest ponownie rozpatrywana, aby zapewnić

5 - 4 - zgodność z wymaganiami. Ponadto trzeba określić potencjalne zagrożenie dla zdrowia ludzi i środowiska. Od lipca 1990 obowiązują (później czasowo zawieszone) wytyczne wydane przez Nuclear Regulatory Commission (NRC) określane jako "below regulatory concern", które zawierają szereg wyjątków w procedurze magazynowania radioaktywnych odpadów o niskiej aktywności (np. ze szpitali). Pewne ilości tych odpadów mogą być przechowywane na komunalnych wysypiskach. 2 października 1991 Komisja Spraw Wewnętrznych Izby Reprezentantów przegłosowała przywrócenie tych wytycznych. Przepisy dotyczące lokalizacji i projektowania wysypisk Ustawa RCRA nakazuje, aby wysypisko było lokalizowane co najmniej 1/4 mili od podziemnego źródła wody pitnej [5]. Nowe składowiska według wytycznych Agencji Ochrony Środowiska muszą być wyposażone (minimalne wymagania dotyczące wyposażenia wysypiska odpadów niebezpiecznych) w warstwę uszczelniającą, system odprowadzający przecieki powyżej i poniżej drugiej warstwy uszczelniającej i system kontrolny wód podziemnych. Podczas eksploatacji składowiska, spodnia warstwa uszczelniająca zabezpiecza lub minimalizuje przecieki z systemu odprowadzającego. Wypełnione składowisko powinno być zabezpieczone (przykryte) przed niekorzystnymi warunkami meteorologicznymi (opady atmosferyczne). Poprawki do amerykańskiej ustawy dotyczącej gospodarki odpadami stałymi i niebezpiecznymi (Hazardous and Solid Wastes Amendments) wymagają projektowania na wysypiskach podwójnej warstwy uszczelniającej składającej się z dwóch typów materiałów: elastycznej membrany i scalonego, niskoprzepuszczalnego gruntu (przepuszczalność < l x 10-7 cm/s). Wielowarstwowa warstwa przykrywająca składowisko została zaprojektowana w celu: (1) wykluczenia kontaktu odpadów z wodą, (2) zabezpieczenia odpadów przed ludźmi i zwierzętami, (3) zabezpieczenia przeciw niekontrolowanymi przeciekami i oparami do środowiska. Warstwa przykrywająca (zewnętrzna) składa się z: - warstwy gleby, - filtrów, - bariery biotycznej, - systemu drenującego, - bariery hydraulicznej (elastyczna wkładka), - buforu, - systemu wentylacyjnego. Filtry zabezpieczają system drenujący przed zatykaniem się. Bariera biotyczna zatrzymuje korzenie roślin i zwierzęta (np. gryzonie) przed penetracją w dół. System drenujący odprowadza wodę opadową. Bariera hydrauliczna zatrzymuje wodę przed przenikaniem poniżej. Bufor oddziela barierę hydrauliczną od odpadów i zarazem wzmacnia mechanicznie konstrukcję. System wentylacyjny odprowadza zbierające się gazy. 2.4 Wytyczne dotyczące projektowania i eksploatacji wysypisk odpadów przemysłowych w prowincji Alberta (Kanada) Wytyczne dotyczące składowania odpadów przemysłowych w prowincji Alberta w Kanadzie podają podstawowe wskazania dotyczące lokalizacji i eksploatacji wysypisk odpadów przemysłowych[19]. Lokalizacja wysypisk: - należy unikać terenów zabudowanych, terenów podmokłych, na wiecznej zmarzlinie, w pobliżu

6 - 5 - siedzib zwierząt, systemów odwadniających, miejsc narażonych na sezonowe powodzie, - dno rowów i komór wysypisk powinno być, co najmniej 1.5 m powyżej najwyższego sezonowego poziomu wód gruntowych (wyjątkiem są wysypiska z bardzo mało przepuszczalnym podłożem), - może być lokalizowane nad warstwą wodonośną, po wykazaniu, że warstwa powyżej zbudowana z nisko przepuszczalnego materiału o odpowiedniej grubości. Eksploatacja wysypisk: - odpady należy składować w taki sposób, żeby unikać zanieczyszczenia środowiska, - należy zabezpieczyć wysypisko przed przeciekami do wód gruntowych, - należy zbierać wodę opadową do rowów odprowadzających, aby zapobiec kontaktowi z odpadami, - należy prowadzić monitoring i przedstawiać regularnie raporty o stanie wód podziemnych. Wymagania po zamknięciu wysypiska Do 20 lat po zamknięciu wysypiska lub do czasu, gdy następują przecieki nakazuje się: - utrzymania sprawnego systemy odwadniającego, - przeprowadzanie monitoringu. Wytyczne hydrogeologiczne Pożądany jest teren płaski, co najwyżej lekko pofalowany. Niepożądane są zagłębienia w kształcie zbieżnego stożka, a także depresje, gdzie gromadzi się woda oraz wąwozy, kanały ściekowe wód, tarasy strumieni i rzek, równiny, na których występują powodzie. Materiał podłoża powinien wykazać się niską przepuszczalnością hydrauliczną (< l x 10-6 cm/s, np. glina). Grubość naturalnego materiału - podłoża o pożądanej przewodności hydraulicznej powinna wynosić co najmniej 10 m. Niebezpieczne odpady płynne nie mogą być składowane gdy brak jest: - podwójnego zabezpieczenia dna, przy czym jedna z warstw powinna być syntetyczna, - systemu odprowadzania wycieków, - systemu wykrywania wycieków między dwoma warstwami. - monitoringu wód gruntowych. 3. Gospodarka odpadami w Polsce W Polsce od wielu lat obserwuje się wzrost nagromadzenia odpadów przemysłowych. W 1975 r. nagromadzonych było 684 mln ton odpadów przemysłowych, w 1980 r. 914 mln ton, w 1986 r mln ton, a w 1990 roku już mln ton. Najwięcej tj. 646 mln ton znajduje się w województwie katowickim, mln ton w woj. legnickim i mln ton w woj. wałbrzyskim. Z mln ton odpadów wytworzonych w 1990 r. wykorzystano gospodarczo 53.6%, unieszkodliwiono 0.2%, a składowano 46.2%, w tym na wysypiskach zakładowych mln ton, na międzyzakładowych 5.4 mln ton, a na komunalnych 0.8 mln ton. Nie zrekultywowana powierzchnia składowisk, hałd, wysypisk i stawów osadowych w 1990 r. wynosiła ha. Aż 65 miast w Polsce to miasta o dużej skali zagrożenia odpadami; koncentrowało się w nich 69.8% krajowej ilości odpadów nagromadzonych w środowisku [1]. Wśród nagromadzonych odpadów dominującą grupę stanowią: odpady górnicze mln ton, szlamy poflotacyjne i odpady popłuczkowe mln ton, popioły lotne i żużle z elektrowni i elektrociepłowni mln ton. Trwają próby ich gospodarczego wykorzystania i gromadzenia odpadów powęglowych i pochodzących z elektrowni w kopalniach Chwałowice i Andaluzja jako podsadzki. Realizowane są instalacje do neutralizacji odpadów toksycznych w Bydgoszczy i dla rejonu południowego. Tylko niewielki procent odpadów komunalnych jest utylizowanych w inny sposób niż gromadzenie na wysypisku. Próby obejmują [10]:

7 kompostownie w Katowicach i w Warszawie, - instalację do pirolizy w Dąbrowie Górniczej. Opracowywane są plany generalnego systemu utylizacji odpadów komunalnych w Warszawie, aglomeracji katowickiej, w Płocku, Lublinie i Krośnie. Program utylizacji odpadów ma koordynować utworzone niedawno Centrum Gospodarki Odpadami z siedzibą w Katowicach. Polityka ekologiczna państwa przewiduje szersze stosowanie technologii małoodpadowych i bezodpadowych oraz wtórne wykorzystania odpadów. W przypadku rozwoju energetyki jądrowej specjalnej uwadze poddane musi być składowanie odpadów średnio i słabo radioaktywnych oraz przeróbka zużytego paliwa. Polityka ekologiczna zaleca recykling, gospodarcze wykorzystanie odpadów zamiast ich odprowadzania do środowiska, a w przypadku składowania, uprzednią neutralizację. Priorytety krótkookresowe w dziedzinie gospodarowania odpadami przewidują: - zmniejszenie uciążliwości odpadów przez zapoczątkowanie realizacji programów zmniejszenia ilości wytwarzanych odpadów przemysłowych i komunalnych, ich utylizację oraz unieszkodliwianie odpadów toksycznych, priorytety średniookresowe: - zmniejszenie ogólnej ilości wytwarzanych odpadów przemysłowych wymagających składowania - co najmniej o 20%, przez sukcesywne wdrażanie nowoczesnych technologii maki- i bezodpadowych, - zwiększenie wykorzystania odpadów na cele gospodarcze (dotyczy to zwłaszcza popiołów lotnych i żużli z elektrowni i elektrociepłowni, odpadów hutniczych i odpadów z przemysłu chemicznego), - zwiększenie stopnia odzysku poszukiwanych komponentów z nagromadzonych na wysypiskach odpadów przemysłowych (węgiel, metale ciężkie), - objęcie unieszkodliwianiem bądź bezpiecznym składowaniem wszystkich wytwarzanych odpadów niebezpiecznych, - rozszerzenie zakresu prac i zwiększenie nakładów na prace nad rekultywacją terenów zdegradowanych (składowaniem odpadów bądź innymi formami działalności przemysłu i rolnictwa) i przywracanie tym terenom pierwotnych walorów użytkowych, - stworzenie systemów preselekcji i recyklingu odpadów komunalnych i ich przeróbki na kompost, - podjęcie produkcji odpowiednich maszyn i urządzeń z zakresu ochrony środowiska, m. in. dla potrzeb kompostowni i spalarni, - dostosowanie przepisów prawnych i systemów organizacyjnych w zakresie gospodarki odpadami do odpowiednich uregulowań obowiązujących w krajach EWG. Priorytety długookresowe przewidują: - wprowadzenie zakazu składowania odpadów na wysypiskach bez ich uprzedniej utylizacji (składowanie tylko całkowicie nieprzetwarzalnych składowanych odpadów) [11]. 4. Gromadzenie odpadów na wysypiskach według obowiązujących aktów prawnych w Polsce Odpady, których nie można wykorzystać gospodarczo, likwiduje się lub unieszkodliwia, gromadzi albo wylewa w miejscach wyznaczonych na ten cel w planach zagospodarowania przestrzennego, w sposób zapewniający ochronę środowiska (Ustawa o ochronie i kształtowaniu środowiska z dnia r., Dz. U. z 1980 Nr 3, poz. 6 z późniejszymi zmianami). Sposób usuwania i unieszkodliwiania odpadów grożących skażeniem lub zakażeniem i innych szczególnie szkodliwych dla środowiska wymaga uzgodnienia z terenowym organem administracji państwowej stopnia wojewódzkiego. Przepisy te stosuje się do usuwania i likwidacji surowców, produktów i innych materiałów uznanych za nieprzydatne (ustawa j.w.).

8 - 7 - W przypadku opakowań oraz innych wyrobów, które po wykorzystaniu lub zużyciu zagrażałyby środowisku, jednostki organizacyjne oraz osoby fizyczne wytwarzające te odpady są zobowiązane określić sposób ich powtórnego wykorzystania, a w razie braku takich możliwości - sposób gromadzenia lub likwidacji zapewniający ochronę środowiska (ustawa j.w.). Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia r. w sprawie szczególnych zasad ochrony powierzchni ziemi (Dz. U. z dnia r. Nr 4, poz. 23) nakazuje zapobieganie i przeciwdziałanie zmianom powierzchni ziemi przez niewłaściwe składowanie odpadów i nakazuje przywracanie jej do właściwego stanu w razie uszkodzenia lub zniszczenia. W Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia r. w sprawie ochrony środowiska przed odpadami i innymi zanieczyszczeniami oraz utrzymania czystości i porządku w miastach i wsiach (Dz. U r. Nr 24, poz. 91) określono warunki i wymagania, jakie należy spełnić przy wyznaczaniu miejsc gromadzenia odpadów, których nie można wykorzystać gospodarczo. Dotyczą one w szczególności: - strefy ochronnej, - warunków technicznych urządzenia wysypiska, - sposobu eksploatacji składowiska, w tym również ograniczeń w rodzajach składowanych odpadach, selektywnego składowania odpadów, - sposobu izolowania odpadów, stopnia wykorzystania pojemności eksploatacyjnej wysypiska, wykonania ekspertyzy, opracowania instrukcji eksploatacyjnej składowiska, prowadzenia stałych lub okresowych badań nad wpływem składowiska na stan czystości środowiska. Jednostka organizacyjna zarządzająca składowiskiem odpadów jest zobowiązana: 1. ewidencjonować ilość i rodzaj odpadów przyjmowanych na składowisko, 2. utrzymywać i eksploatować składowisko w sposób zapewniający zachowanie wymagań higienicznosanitarnych i ochrony środowiska, 3. odmawiać przyjęcia odpadów o nieznanym składzie, 4. zawiadamiać właściwy organ w sprawie wyznaczenia składowiska, o zakończeniu eksploatacji składowiska i o wykonaniu prac rekultywacyjnych. Budowa składowisk i wysypisk odpadów, gospodarcze ich wykorzystanie lub utylizacja ma na celu zapewnienie skutecznej ochrony przyrody, użytków rolnych i powierzchni ziemi (Uchwała Sejmu z dnia r. w sprawie intensyfikacji działań na rzecz ochrony środowiska opublikowana w M.P. z dnia r. Nr 3, poz. 20). Strefy ochronne (Zarządzenie Ministerstwa Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 9 listopada 1982 r. w sprawie szczegółowych zasad wyznaczania granic i obszarów stref ochronnych oraz orientacyjnych wskaźników ich szerokości; M.P r., Nr 27, poz. 241) o szerokości 500 m powinny otaczać następujące składowiska: - przemysłowych odpadów organicznych o pow. poniżej 10 ha oraz obiekty do gromadzenia przeterminowanych środków ochrony roślin powyżej 1000 t, - przemysłowych odpadów nieorganicznych (mineralnych) o powierzchni powyżej 30 ha, - kompostownie stałych odpadów komunalnych, - wysypiska odpadów komunalnych. - odpadów poflotacyjnych w górnictwie rud metali nieżelaznych, - skaty płonnej w kopalniach, a o szerokości 300 m składowiska przemysłowych odpadów nieorganicznych (mineralnych) poniżej 30 ha. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia r. w sprawie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian (Dz.U. z dnia r. Nr 125, poz. 558) wymaga od osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą i jednostek organizacyjnych przedstawiania

9 - 8 - wojewodzie, w terminie do 31 grudnia każdego roku, wykazu danych o rodzaju, słoto i miejscu składowania (wylewania) odpadów. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia r. w sprawie wysokości, zasad i trybu nakładania kar pieniężnych za nieprzestrzeganie wymagań ochrony środowiska (Dz. U. z dnia r. Nr 41, poz. 240; zmiany Dz. U. z dnia r. Nr 42, poz. 246 oraz r. Nr 88, poz. 512) nakłada kary pieniężne za gromadzenie lub wylewanie odpadów w miejscach nieprzeznaczonych na ten cel lub niezgodne z warunkami określonymi w decyzji o wyznaczeniu składowiska odpadów. 5. Instrukcje i zalecenia dotyczące magazynowania odpadów w Polsce Ministerstwo Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska oraz Instytut Kształtowania Środowiska opracował w 1973 r. "Wytyczne programowania i projektowania wysypisk sanitarnych" [12]. Podstawowym celem wytycznych jest zapewnienie: - wyboru optymalnego rozwiązania wysypisk odpowiadającego warunkom lokalnym, zapewniającego w maksymalnym stopniu ochronę środowiska, - osiągnięcie optymalnych parametrów techniczno-ekonomicznych przez dobór odpowiedniej technologii i urządzeń technicznych. Podstawą do ustalenia lokalizacji i przygotowania dokumentacji i projektu wysypiska powinien być "Program ogólnego unieszkodliwiania odpadów" stanowiący część składową "Programów ogólnych oczyszczania miast". Program unieszkodliwiania odpadów składowanych na wysypiskach sanitarnych, powinien być opracowany na okres perspektywiczny, zgodnie z okresem obowiązującym dla planów zagospodarowania przestrzennego miasta, regionu, aglomeracji. Program ten powinien zawierać: - obliczenie wielkości gromadzonych odpadów komunalnych i przemysłowych, - inwentaryzację istniejących wysypisk z określeniem chłonności i przewidywanego okresu eksploatacji, - zestawienie wytypowanych terenów, zakwalifikowanych na przyszłe wysypiska, - propozycję rejonizacji wysypisk wraz z przypisaniem im określonych miast i osiedli, z których odpadki będą usuwane na wysypiska oraz wielkości nagromadzonych odpadów. Wybór lokalizacji wysypiska powinien być oparty na przeprowadzonej analizie techniczno-ekonomicznej warunków transportu odpadów. Kryteria wyboru terenów pod wysypiska to: warunki terenowe - na wysypisko mogą być przeznaczone zagłębienia (naturalne i sztuczne), wyrobiska po glinie, piasku i żwirze oraz tereny płaskie; warunki hydrologiczne i geologiczne - wysypiska nie powinny być lokalizowane na kierunku spływu wód gruntowych, a także tam, gdzie poziom wód gruntowych jest wyższy niż 2 m. Podłoże powinno być odpowiednio grube i w zasadzie nieprzepuszczalne. W wypadku braku wymaganego podłoża należy sztucznie uszczelnić je np: gliną (powyżej 50 cm), folią polietylenową. Jeżeli wysypisko zlokalizowane jest w zagłębieniu terenowym, przez które przepływają wody powierzchniowe, konieczne są rowy opaskowe wokół obiektu. Wodę opadową z terenów wyżej położonych odprowadzają kolektory. Niezbędne jest utworzenie 300 metrowej strefy ochronnej. W "wytycznych" zamieszczono przepisy dotyczące technologii składowania odpadów w sposób uporządkowany. Odpady przywożone na wysypisko należy rozplantować tak, aby tworzyły cienkie warstwy (2 m). Każdą warstwę przykrywa się materiałem izolacyjnym - około 0.15 m dla warstwy pośredniej, dla

10 - 9 - warstwy zewnętrznej m. a następnie ugniata się ją. W opracowaniu określono rodzaje materiałów używanych na warstwy izolacyjne: a) warstwy pośrednie - ziemia, piasek, gruz budowlany, popiół, żużel, b) warstwa zewnętrzna - ziemia, piasek. Warstwy izolacyjne należy układać ze spadkiem w jednym kierunku na całym wysypisku. Wymagane jest wyposażenie składowiska w kominki wentylacyjne do odprowadzenia gazów gromadzących się w składowanych odpadach. Wysypiska powinny być lokalizowane tam, gdzie przewiduje się w planach zagospodarowania przestrzennego tereny zieleni. "Wytyczne" zawierają wymagania projektowe i zakres dokumentacji technicznej wysypisk sanitarnych oraz zasady technologiczne i eksploatacyjne składowania odpadów na wysypiskach sanitarnych. Zamieszczono również listę odpadków nadających się na tego typu wysypiska: - odpadki osiedlowe (odpadki domowe oraz zbliżone do nich pod względem właściwości tzw. odpadki bytowo-gospodarcze z zakładów pracy), - żużel z kotłowni, - popiół, - gruz budowlany, - odpadki wielkogabarytowe (zarówno z budynków mieszkaniowych, jak i zakładów handlowych, usługowych, hoteli np: meble, materace, pralki, opakowania tekturowe i kartonowe, itp.), - odwodnione osady ściekowe, - odpadki rolnicze (z upraw rolnych). Natomiast zakazuje składowania odpadków naftopochodnych lub posiadających właściwości toksyczne i wybuchowe. Ogólne zasady składowania odpadów zawarte są też w "Tymczasowych wytycznych w sprawie klasyfikacji odpadów" [13]. Odpady klasy I i II to odpady niebezpieczne wymagające całkowitej izolacji od otoczenia. Powinno się je przechowywać np. w zamkniętych zbiornikach, komorach kopalnianych i skalnych, izolując je od podłoża. Odpady szkodliwe klasy III należy składować w izolacji od podłoża, zabezpieczone rowami opaskowymi z możliwością odprowadzania ścieków do oczyszczalni. Odpady klasy IV powinny być składowane na wyznaczonych i zalegalizowanych terenach. "Wytyczne metodyczne: badania wpływu składowisk odpadków na środowisko" opracowane przez J. Polkowskiego i zespół z 1980 r. przeznaczone były do wdrożenia w Ośrodku Badań i Kontroli Środowiska. Praca ta zawiera metody kontroli powietrza, gleby, wód powierzchniowych i podziemnych a także odcieków oraz metody poboru próbek ścieków i odpadów do analiz wraz z lokalizacją sieci obserwacyjnej. Autorzy podają wymogi, które powinno spełniać składowisko odpowiednio zlokalizowane: usytuowanie na gruncie gliniastym, bardzo spoistym, o współczynniku filtracji k 10 < 10-5 cm/s, wykonanie obwałowania, rowów opaskowych, drenażu i oczyszczania wód odciekowych [14]. C. Kolago w 1986 roku opracował "Hydrologiczne uwarunkowania lokalizacji wysypisk odpadów bytowych" [15]. W pracy zawarte zostały informacje na temat lokalizacji wysypisk ze szczególnym uwzględnieniem warunków hydrologicznych. Autor poddaje ocenie różne przepisy dotyczące lokalizacji i projektowania wysypisk. Na podstawie tej pracy opracowane zostały w 1991 r. "Zasady gospodarki odpadami bytowymi w środowisku przyrodniczym" [17].

11 W pracy "Gospodarcze wykorzystanie wyrobisk" zamieszczono polskie zalecenia dotyczące składowania odpadów w wyrobiskach, opracowane na potrzeby programu CPBP "Ochrona i kształtowanie środowiska przyrodniczego". Zagospodarowanie obszarów poeksploatacyjnych powinno likwidować lub minimalizować negatywne skutki spowodowane działalnością górniczą, nie kolidować z otaczającym środowiskiem i zaspokajać zapotrzebowania gospodarcze i społeczne. Składowanie odpadów w wyrobisku pozwala na całkowite lub częściowe jego wypełnienie i ukształtowanie powierzchni odpowiednio dla docelowego kierunku zagospodarowania, jednocześnie stwarza groźbę zanieczyszczenia środowiska, głównie wód powierzchniowych i podziemnych oraz gruntów. Możliwość skażenia wód i gruntów zależy przede wszystkim od szczelności wyrobiska i stopnia szkodliwości odpadów. W przypadku odpadów komunalnych i większości przemysłowych wyrobisko powinno charakteryzować się odpowiednimi parametrami geologicznymi. Optymalny jest układ warstw utworów nierozpuszczalnych (iłów i glin), zapewniający naturalną szczelność wyrobisk, izolujący poziomy wodonośne przed skażeniem. Istotna jest miąższość warstwy izolującej oraz właściwości i trwałość budujących ją minerałów ilastych. Do badań określających przydatność wyrobisk do składowania odpadów szkodliwych mogą być typowane przede wszystkim wyrobiska po eksploatacji surowców ilastych oraz po innych rodzajach surowców, mające w spągu i otoczeniu osady nieprzepuszczalne. Mogą to być wyrobiska wszystkich wielkości (powierzchni i głębokości) zależnie od zapotrzebowania na składowisko w danym rejonie. Jako nieprzydatne do składowania odpadów, autorzy opracowania uznali wyrobiska po surowcach okruchowych, występujące na tarasach rzecznych, na sandrach lub innych jednostkach geomorficz-nych, charakteryzujących się dużym rozprzestrzenianiem się utworów piaszczystych, umożliwiających dalekie przepływy hydrogeologiczne. Odpady szczególnie szkodliwe wymagają odrębnego gromadzenia, transportu i przed składowaniem powinny być zneutralizowane. Składowanie odpadów w wyrobiskach może być niedozwolone lub ograniczone ze względu na inne warunki przyrodnicze (rezerwaty, parki narodowe) [16]. W Instytucie Ochrony Środowiska J. Siuta, G. Wasiak (1991) opracowali "Zasady gospodarki odpadami bytowymi w środowisku przyrodniczym". Zalecają oni do składowania odpadów odpadów bytowych stosować suchogruntowe wyrobiska po eksploatacji piasku, żwiru i gliny (w tym lessu). Nie zalecają składowania wyrobisk po eksploatacji skał wapiennych oraz innych skał twardych, silnie spękanych ze względu na zagrożenie wód podziemnych. Niezbędne jest ukształtowanie czaszy wysypiska w sposób zapewniający odpowiednią odległość pomiędzy składowanymi odpadami i lustrem wód podziemnych lub uszczelnienie dna i odprowadzenie ścieków. Należy w czasie formowania czaszy nasilić odpływ i tak go ukierunkować, aby nie nawadniał składowanych odpadów. Za prof. C. Kolago podano rodzaje podłoża według malejącego stopnia zagrożenia wysypisk dla jakości wód podziemnych, strefy ochronne, metody zagęszczania odpadków, grubość warstw przykrywających ( m) warstwy odpadów [15.17]. Według "Zasad" do gruntu mogą być odprowadzane tylko takie odpady płynne, których chemiczne i biologiczne składniki nie zagrażają środowisku. Nie mogą być kierowane do gruntu odpady płynne z: - przemysłu nieorganicznego (oprócz zawierających składniki nawozowe wykorzystane do nawożenia), - przemysłu organicznego zawierające związki toksyczne i metale ciężkie, - przemysłu maszynowego, ciężkiego i włókienniczego, - warsztatów naprawy i myjni sprzętu technicznego, - innych zakładów produkcyjnych i usługowych o dużym chemicznym obciążeniu, - zakładów lecznictwa zamkniętego.

12 Zasady postulują natychmiastowe zamknięcie istniejących lagun (wylewisk). Biuro Projektów Gospodarki Wodno-ściekowej i Zagospodarowania Odpadów "Biprowod" w Zabrzu we wrześniu 1991, na zamówienie Ministerstwa Przemysłu i Handlu, w ramach projektu Koncepcja zagospodarowania przemysłowych odpadów niebezpiecznych i szczególnie niebezpiecznych w Polsce opracowało Zasady bezpiecznego składowania odpadów niebezpiecznych [18]. Opierając się na obowiązujących aktach prawnych stworzono, jak dotąd najbardziej szczegółowe i spójne zasady magazynowania odpadów niebezpiecznych. Celem pracy było stworzenie materiału pomocniczego dla administracji państwowej przy podejmowaniu decyzji dotyczących składowania odpadów niebezpiecznych. Dla przechowywania odpadów niebezpiecznych zalecone zostały następujące rodzaje składowisk: - mogielniki, - zbiorniki zamknięte, - baseny, - zbiorniki otwarte (boksy), - składowiska podpoziomowe (np. wyrobiska), - składowiska nadpoziomowe (np. powyżej poziomu terenu między sztucznie uformowanymi skarpami), - składowiska podziemne (np. wyrobiska kopalni lub jaskinie). W przypadku składowisk podpoziomowych i nadpoziomowych usytuowanych w naturalnych zagłębieniach terenu muszą być spełnione następujące warunki: - lokalizacja poza obszarami istniejących lub planowanych stref ochronnych ujęć wód pitnych, - uszczelnienie dna i skarpy składowisk folią, papą, laminatami, żywicami, gumą itp. w przypadku podłoża o przepuszczalności > lx 1CT 9 m/s i grubości mniejszej niż 3 m, kiedy dno składowisk znajduje się mniej niż 1 m ponad przewidywanym maksymalnym zwierciadłem wód podziemnych, - zaopatrzenie składowiska w odprowadzenie wód nadosadowych i odcieków kierowanych do oczyszczalni ścieków albo - po rozcieńczeniu do odpowiedniej czystości - do cieków powierzchniowych lub kanalizacji, - zbudowanie systemów drenów dla odcieków i wycieków, - deponowanie odpadów luzem, w pojemnikach lub zestalonych, - izolowanie od atmosfery poprzez zadaszenie, materiałem obojętnym, folią, żywicą, gumą itp. kiedy jest to konieczne ze względu na emisję zanieczyszczeń atmosfery. W składowiskach podziemnych (głównie kopalnie soli i jaskinie) nie mogą być deponowane: - składniki wytwarzające pary trujące, - toksyczne związki lotne, - składniki, z których w wyniku reakcji chemicznych powstają gazy i pary toksyczne lub drażniące, - składniki o skłonnościach do eksplozji, - rozpuszczalniki grożące niebezpieczeństwem eksplozji, - łatwopalne komponenty, tworzące z powietrzem mieszaniny wybuchowe lub łatwopalne, - związki reagujące z wodą lub innymi związkami, z wydzielaniem ciepła lub w następstwie reakcji emitujące gazy szkodliwe, - składniki wydzielające przenikliwe zapachy, - zarazki chorób zakaźnych, - ciała zwierząt i pozostałości z przeróbki mięsa, - paliwa jądrowe, - materiały radioaktywne. Zasady precyzują, jak mają być przechowywane odpady podane w Rozporządzeniu Rady Ministrów

13 w sprawie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian. Podsumowanie Przez wiele lat gromadzenie odpadów na wysypiskach pozostanie jeszcze najbardziej powszechną formą utylizacji odpadów w Polsce. Wskaźniki nagromadzenia odpadów w ostatnich latach niebezpiecznie wzrosły. Gromadzone odpady zagrażają zasobom wód powierzchniowych i podziemnych, a rozkład odpadów organicznych i powszechne spalanie odpadów na dzikich wysypiskach powoduje znaczną emisję zanieczyszczeń powietrza do atmosfery. Konieczne są natychmiastowe działania koordynowane przez np. Centrum Gospodarki Odpadami i Państwową Inspekcję Ochrony Środowiska na rzecz wprowadzania technologii bezodpadowych i małoodpadowych (zapobieganie wytwarzaniu odpadów) oraz recyklingu i bezpiecznego składowania odpadów, wyłącznie na uporządkowanych wysypiskach. Przyjęcie ustawy o odpadach znacznie uprości zasady postępowania z odpadami. Aktualnie zasady postępowania z odpadami można znaleźć w licznych aktach prawnych, tj. w Ustawie o ochronie i kształtowaniu środowiska, w jej aktach wykonawczych oraz w nieprzytaczanych w niniejszym opracowaniu Prawie budowlanym, Prawie górniczym i geologicznym oraz Ustawie o planowaniu przestrzennym itp. W Polsce brak jest obowiązujących, jasno sprecyzowanych zasad eksploatacji wysypisk, zarówno odpadów bytowych, jak i przemysłowych. Cytowane w pracy dokumenty mają stanowić wyłącznie materiał pomocniczy przy wydawaniu decyzji o lokalizacji wysypiska. Żadne z nich nie przewidują prowadzenia monitoringu wód podziemnych w czasie eksploatacji wysypiska i po jej zakończeniu, co w wytycznych krajów wysokouprzemysłowionych, także EWG jest jednym z podstawowych warunków prawidłowej eksploatacji wysypiska. Przy projektowaniu wysypiska rozpatruje się budowę geologiczną terenu i jakość gleby oraz koszty budowy zabezpieczeń i dowozu (odległość od źródła). Ustawa o odpadach powinna zobowiązać np. Państwową Inspekcję Ochrony Środowiska do opracowania jednolitych wytycznych organizacji i eksploatacji wysypisk zarówno odpadów bytowych, jak i przemysłowych. [1] Ochrona środowiska, GUS, Warszawa [2] Environmental Policy in the EC, Brussels-Luxemburg, [3] EC Council Directive of 20 March 1978 on Toxic and Dangerous Waste, EC Environmental Legislation Vol.3, Chemicals & Waste, Commission of the EC, Brussels, [4] Helmut Schnurer: Financing Waste Management in Germany. Waste Disposal and Water Management in Australia, Aug [5] Sidney M.Wolf; Pollution Law Handbook; A Guide to Federal Environmental Laws, Quorum Books, New York [6] Helmut Birn, Gottfiried Jung: Abfall - beseitigungsrecht fiir die betriebliche Praxis. Stand, August [7] Waste Management. CRS Issue Brief, Washington, Oct., [8] Lester B.Lave, Arthur C.Upton: Toxic Chemicals, Health, and the Environment, The Johns Hopkins University Press, Baltimore and London [9] Guidelines for Industrial Landfills. Environmental Protection Services, Alberta Environment, Canada, June, [10] Raport o stanie państwa. "Przegląd Rządowy", nr 1, Warszawa [11] Polityka ekologiczna państwa, MOŚ, ZNiL, luty [12] Wytyczne, programowanie i projektowanie wysypisk sanitarnych, Ministerstwo Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska, Instytut Kształtowania Środowiska, Warszawa [13] Tymczasowe wytyczne w sprawie klasyfikacji odpadów, MAGTiOŚ, Warszawa, marzec [14] J.Polkowski i wsp.: Wytyczne metodyczne badania wpływu składowania odpadów na środowisko. IKŚ, Warszawa 1980 r.

14 [15] Cyryl Kolago: Hydrologiczne uwarunkowania lokalizacji wysypisk odpadów bytowych, Materiały Konferencji NOT, Zakopane, [16] Genowefa Kociszewska-Musiał, Elżbieta Bartocha, Daniela Kisielnicka: Gospodarcze wykorzystanie wyrobisk, Przegląd Geologiczny Nr 9, wrzesień [17] Jan Siuta, Grażyna Wasiak: Zasady gospodarki odpadami bytowymi w środowisku przyrodniczym, IOS, Warszawa, [18] Koncepcja zagospodarowania przemysłowych odpadów niebezpiecznych i szczególnie niebezpiecznych w Polsce -faza II; temat II: Zasady bezpiecznego składowania odpadów niebezpiecznych, Projekt Biura Projektów Gospodarki Wodno-ściekowej i Zagospodarowania Odpadów "Biprowod", Zabrze, wrzesień 1991.

SKŁADOWISKO ODPADÓW W JASKÓŁOWIE

SKŁADOWISKO ODPADÓW W JASKÓŁOWIE Karta składowiska w Jaskółowie Załącznik II Tabela 1: Karta składowiska innych niż niebezpieczne i obojętne w Jaskółowie L.p. 1. Ogólne informacje o obiekcie 1.1. Nazwa i adres składowiska Międzygminne

Bardziej szczegółowo

Bibliografia. Akty prawne

Bibliografia. Akty prawne Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; 2. Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. O ochronie przyrody Dz. U. Nr 92, poz. 880; 3. Ustawa

Bardziej szczegółowo

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa A A 1. Wstęp Prawo ochrony środowiska tworzą akty prawne o różnej randze. Najwyższym z nich jest Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, uchwalona w 1997

Bardziej szczegółowo

Bibliografia. Akty prawne

Bibliografia. Akty prawne Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; 2. Ustawa z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne. Dz. U. Nr 115, poz. 1229; 3. Ustawa z dnia

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWY PROGRAM GOSPODARKI ODPADAMI NIEBEZPIECZNYMI W REGIONIE POLSKI POŁUDNIOWEJ 31

KOMPLEKSOWY PROGRAM GOSPODARKI ODPADAMI NIEBEZPIECZNYMI W REGIONIE POLSKI POŁUDNIOWEJ 31 KOMPLEKSOWY PROGRAM GOSPODARKI ODPADAMI NIEBEZPIECZNYMI W REGIONIE POLSKI POŁUDNIOWEJ 31 2.2 Odpady niebezpieczne zdeponowane na składowiskach Składowiska odpadów niebezpiecznych stanowią w mniejszym lub

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska Powiatu

ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska Powiatu Program ochrony środowiska Powiat Strzelce Opolskie Spis treści str. 1 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. 1.1. Cel opracowania programu.... 3 1.2. Metodyka opracowania... 4 1.3. Informacje

Bardziej szczegółowo

ZAKRES KONTROLI SKŁADOWISK ODPADÓW

ZAKRES KONTROLI SKŁADOWISK ODPADÓW ZAKRES KONTROLI SKŁADOWISK ODPADÓW 1. Informacje ogólne o władającym i zarządzającym składowiskiem odpadów: Imię i nazwisko oraz adres zamieszkania lub nazwa i adres siedziby właściciela, władającego (tytuł

Bardziej szczegółowo

Spis aktów prawnych funkcjonujących w Wydziale Ochrony Środowiska

Spis aktów prawnych funkcjonujących w Wydziale Ochrony Środowiska ZAŁĄCZNIK NR 1 Spis aktów prawnych funkcjonujących w Wydziale Ochrony Środowiska Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska. (tekst jednolity z dnia 23 stycznia 2008r., Dz. U. z 2008r. Nr

Bardziej szczegółowo

Rejestr wymagań prawnych i innych dot. Systemu Zarządzania Środowiskowego

Rejestr wymagań prawnych i innych dot. Systemu Zarządzania Środowiskowego ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA F/PSZ-2/1/2 1/6 Rejestr wymagań prawnych i innych dot. Systemu Zarządzania Środowiskowego 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. Ustawy Ustawa

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska gminy.

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska gminy. Program ochrony środowiska Gmina Izbicko str. 1 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. Strategia i wizja rozwoju Gminy a ochrona środowiska. 1.1. Cel opracowania programu.... 3 1.2. Metodyka

Bardziej szczegółowo

Program ochrony środowiska Gmina Ujazd str. 1 SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. Strategia i wizja rozwoju Gminy a ochrona środowiska.

Program ochrony środowiska Gmina Ujazd str. 1 SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. Strategia i wizja rozwoju Gminy a ochrona środowiska. Program ochrony środowiska Gmina Ujazd str. 1 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. Strategia i wizja rozwoju Gminy a ochrona środowiska. 1.1. Cel opracowania programu.... 3 1.2. Metodyka opracowania...

Bardziej szczegółowo

Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania Sp. z o.o. ul. Grudziądzka 159, 87-100 Toruń

Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania Sp. z o.o. ul. Grudziądzka 159, 87-100 Toruń Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania Sp. z o.o. ul. Grudziądzka 159, 87-100 Toruń WYTYCZNE TECHNICZNE ZAMKNIĘCIA SKŁADOWISKA KWATERY ODPADÓW NIEBEZPIECZNYCH STANOWIĄCEJ ELEMENT MIEJSKIEGO SKŁADOWISKA

Bardziej szczegółowo

Program Ochrony Środowiska dla Gminy Rybno

Program Ochrony Środowiska dla Gminy Rybno Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; 2. Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody Dz. U. Nr 92, poz. 880; 3. Ustawa

Bardziej szczegółowo

Krajowy Program Gospodarki Odpadami

Krajowy Program Gospodarki Odpadami Krajowy Program Gospodarki Odpadami KPGO został sporządzony jako realizacja przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628 oraz z 2002 r. Nr 41, poz. 365 i Nr 113, poz.

Bardziej szczegółowo

2. Stan gospodarki odpadami niebezpiecznymi w regionie Polski Południowej

2. Stan gospodarki odpadami niebezpiecznymi w regionie Polski Południowej KOMPLEKSOWY PROGRAM GOSPODARKI ODPADAMI NIEBEZPIECZNYMI W REGIONIE POLSKI POŁUDNIOWEJ 16 2. Stan gospodarki odpadami niebezpiecznymi w regionie Polski Południowej 2.1. Analiza ilościowo-jakościowa zinwentaryzowanych

Bardziej szczegółowo

7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU. 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska

7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU. 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska 7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska Podstawową zasadą realizacji Programu Ochrony Środowiska dla Powiatu Pińczowskiego powinna być zasada wykonywania

Bardziej szczegółowo

Program ochrony środowiska dla Powiatu Poznańskiego na lata

Program ochrony środowiska dla Powiatu Poznańskiego na lata 10. Dane źródłowe - Informacja o stanie środowiska w roku 2014 i działalności kontrolnej Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w powiecie poznańskim ziemskim w roku 2014, WIOŚ, Poznań,

Bardziej szczegółowo

EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K

EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K ĆWICZENIA 2 Charakterystyka wybranej działalności gospodarczej: 1. Stosowane surowce, materiały, półprodukty, wyroby ze szczególnym

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 17 grudnia 2012 r. Poz. 9871

Warszawa, dnia 17 grudnia 2012 r. Poz. 9871 DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO Warszawa, dnia 17 grudnia 2012 r. Poz. 9871 UCHWAŁA Nr 749/XXVII/2012 RADY MIEJSKIEJ W PIASECZNIE w sprawie ustalenia szczegółowego sposobu i zakresu świadczenia

Bardziej szczegółowo

Szkolenie z zakresu stosowania nawozów BLOK 5

Szkolenie z zakresu stosowania nawozów BLOK 5 Szkolenie z zakresu stosowania nawozów BLOK 5 opracowanie: Kierownik DAOR OSChR mgr inż. Krzysztof Skowronek Starszy Specjalista DAOR OSChR mgr inż.. Grażyna Sroka Program szkolenia Blok 5. Zasady stosowania

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Art. 9. Wymóg przekazania dokumentów... 49 Rozdział 4. Uznanie przedmiotu lub substancji za produkt

Spis treści. Art. 9. Wymóg przekazania dokumentów... 49 Rozdział 4. Uznanie przedmiotu lub substancji za produkt Wstęp................................................ Wykaz skrótów......................................... XXV Ustawa o odpadach z dnia 14 grudnia 2012 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 21 ze zm.).......................................

Bardziej szczegółowo

STAWY OSADOWE INFORMACJA O STANIE ŚRODOWISKA W MIEŚCIE STALOWA WOLA. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Rzeszowie Delegatura w Tarnobrzegu

STAWY OSADOWE INFORMACJA O STANIE ŚRODOWISKA W MIEŚCIE STALOWA WOLA. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Rzeszowie Delegatura w Tarnobrzegu Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Rzeszowie Delegatura w Tarnobrzegu INFORMACJA O STANIE ŚRODOWISKA W MIEŚCIE STALOWA WOLA STAWY OSADOWE 2014 r. Działalność przemysłowa prowadzona na terenie

Bardziej szczegółowo

Bibliografia. Akty prawne. Program Ochrony Środowiska dla Gminy Aleksandrów Kujawski. ABRYS Technika Sp. z o.o.

Bibliografia. Akty prawne. Program Ochrony Środowiska dla Gminy Aleksandrów Kujawski. ABRYS Technika Sp. z o.o. Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 5 lipca 2002 r. w sprawie szczegółowych wymagań,

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE I OCHRONA ZASOBÓW POWIERZCHNI ZIEMI

WYKORZYSTANIE I OCHRONA ZASOBÓW POWIERZCHNI ZIEMI WYKORZYSTANIE I OCHRONA ZASOBÓW POWIERZCHNI ZIEMI Powierzchnia geodezyjna województwa kujawsko-pomorskiego według stanu w dniu 1 I 2011 r. wyniosła 1797,1 tys. ha, co stanowiło 5,7 % ogólnej powierzchni

Bardziej szczegółowo

Szacowanie ryzyka ekologicznego na terenach zdegradowanych przez składowiska odpadów

Szacowanie ryzyka ekologicznego na terenach zdegradowanych przez składowiska odpadów Dr inż. Jerzy Mikołajczak Wydział Geodezji Górniczej i Inżynierii Środowiska Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie im. Stanisława Staszica Szacowanie ryzyka ekologicznego na terenach zdegradowanych przez

Bardziej szczegółowo

Przegląd ekologiczny zamkniętego składowiska fosfogipsów w Wiślince. Gdańsk, 14 maja 2014 r.

Przegląd ekologiczny zamkniętego składowiska fosfogipsów w Wiślince. Gdańsk, 14 maja 2014 r. Przegląd ekologiczny zamkniętego składowiska fosfogipsów w Wiślince Gdańsk, 14 maja 2014 r. Plan prezentacji - Podstawy prawno-proceduralne - Zakres problemowy przeglądu ekologicznego - Analiza istotnych

Bardziej szczegółowo

7. MONITORING I OCENA REALIZACJI ZAŁOśONYCH CELÓW

7. MONITORING I OCENA REALIZACJI ZAŁOśONYCH CELÓW 19 7. MONITORING I OCENA REALIZACJI ZAŁOśONYCH CELÓW Aktualizacja Planu Gospodarki Odpadami Ustawa o odpadach nakłada obowiązek aktualizowania planu nie rzadziej niŝ raz na 4 lata. Pod koniec 7 roku naleŝy

Bardziej szczegółowo

POZWOLENIE ZINTEGROWANE

POZWOLENIE ZINTEGROWANE POZWOLENIE ZINTEGROWANE : art. 184 ust.2, art. 208 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008r. Nr 25, poz. 150 z późn. zm.); art. 18 ust. 1, art. 20 ust. 1, art. 27 ust.

Bardziej szczegółowo

POLITYKA EKOLOGICZNA PAŃSTWA W LATACH 2009 2012 Z PERSPEKTYWĄ DO ROKU 2016. uchwała Sejmu z dnia 22 maja 2009 roku (M.P. 2009.34.501.

POLITYKA EKOLOGICZNA PAŃSTWA W LATACH 2009 2012 Z PERSPEKTYWĄ DO ROKU 2016. uchwała Sejmu z dnia 22 maja 2009 roku (M.P. 2009.34.501. POLITYKA EKOLOGICZNA PAŃSTWA W LATACH 2009 2012 Z PERSPEKTYWĄ DO ROKU 2016 uchwała Sejmu z dnia 22 maja 2009 roku (M.P. 2009.34.501.) Proces transformacji ustrojowej Polski nie uwzględniał w swoim planie

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 1. Wykaz najważniejszych aktów prawnych. Prawodawstwo polskie

Załącznik Nr 1. Wykaz najważniejszych aktów prawnych. Prawodawstwo polskie Załącznik Nr 1 Wykaz najważniejszych aktów prawnych Prawodawstwo polskie Ustawy i Rozporządzenia o charakterze ogólnym Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627,

Bardziej szczegółowo

Kraków, dnia 20 października 2015 r. Poz UCHWAŁA NR VIII/54/2015 RADY GMINY ŻEGOCINA. z dnia 15 września 2015 roku

Kraków, dnia 20 października 2015 r. Poz UCHWAŁA NR VIII/54/2015 RADY GMINY ŻEGOCINA. z dnia 15 września 2015 roku DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO Kraków, dnia 20 października 2015 r. Poz. 6043 UCHWAŁA NR VIII/54/2015 RADY GMINY ŻEGOCINA z dnia 15 września 2015 roku w sprawie uchwalenia Zmiany miejscowego

Bardziej szczegółowo

Harmonogram zadań krótkookresowych dla powiatu rawickiego na lata T a b e l a 17 Cel strategiczny Przedsięwzięcie Zadania Realizacja

Harmonogram zadań krótkookresowych dla powiatu rawickiego na lata T a b e l a 17 Cel strategiczny Przedsięwzięcie Zadania Realizacja Harmonogram zadań krótkookresowych dla powiatu rawickiego na lata 2004 2007 T a b e l a 17 Cel strategiczny Przedsięwzięcie Zadania Realizacja Odpowiedzialny Unikanie powstawania Uświadomienie społeczeństwu

Bardziej szczegółowo

L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W KIELCACH w 2016 ROKU

L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W KIELCACH w 2016 ROKU Załącznik do uchwały Nr 14/15 Rady Nadzorczej WFOŚiGW w Kielcach z dnia 29 czerwca 2015 r. L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w gospodarce odpadami komunalnymi w świetle strategii wyznaczonej w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami

Wyzwania w gospodarce odpadami komunalnymi w świetle strategii wyznaczonej w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami Wyzwania w gospodarce odpadami komunalnymi w świetle strategii wyznaczonej w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami doc. dr Lidia Sieja Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych Plan krajowy w gospodarce

Bardziej szczegółowo

Tabela nr 6.1. Stan realizacji zadań wynikających z krajowego planu gospodarki odpadami dla przedsiębiorców na dzień 1 września 2004 r.

Tabela nr 6.1. Stan realizacji zadań wynikających z krajowego planu gospodarki odpadami dla przedsiębiorców na dzień 1 września 2004 r. Załącznik 6 STAN REALIZACJI ZADAŃ WYNIKAJĄCYCH Z KRAJOWEGO PLANU GOSPODARKI ODPADAMI DLA PRZEDSIĘBIORCÓW (na podstawie informacji przekazanych przez przedsiębiorców) Tabela nr 6.1. Stan realizacji zadań

Bardziej szczegółowo

Gospodarka odpadami komunalnymi w kontekście planów gospodarki odpadami r.

Gospodarka odpadami komunalnymi w kontekście planów gospodarki odpadami r. Gospodarka odpadami komunalnymi w kontekście planów gospodarki odpadami 2007 r. Prawo Wspólnotowe Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/12/WE z dnia 5 kwietnia 2006 r. w sprawie odpadów Dla osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

Odzysk i recykling założenia prawne. Opracowanie: Monika Rak i Mateusz Richert

Odzysk i recykling założenia prawne. Opracowanie: Monika Rak i Mateusz Richert Odzysk i recykling założenia prawne Opracowanie: Monika Rak i Mateusz Richert Odzysk Odzysk ( ) jakikolwiek proces, którego wynikiem jest to, aby odpady służyły użytecznemu zastosowaniu przez zastąpienie

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA ODPADAMI W ŚWIETLE NOWEJ USTAWY O ODPADACH z dnia 14 grudnia 2012r (Dz. U. z 8 stycznia 2013 r., poz. 21)

GOSPODARKA ODPADAMI W ŚWIETLE NOWEJ USTAWY O ODPADACH z dnia 14 grudnia 2012r (Dz. U. z 8 stycznia 2013 r., poz. 21) GOSPODARKA ODPADAMI W ŚWIETLE NOWEJ USTAWY O ODPADACH z dnia 14 grudnia 2012r (Dz. U. z 8 stycznia 2013 r., poz. 21) Władysława Wilusz Kierownik Zespołu Gospodarki Odpadami PRZEPISY PRAWNE USTAWA O ODPADACH

Bardziej szczegółowo

Program wodno-środowiskowy kraju

Program wodno-środowiskowy kraju Program wodno-środowiskowy kraju Art. 113 ustawy Prawo wodne Dokumenty planistyczne w gospodarowaniu wodami: 1. plan gospodarowania wodami 2. program wodno-środowiskowy kraju 3. plan zarządzania ryzykiem

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska

Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska Katarzyna Kurowska Ścieki komunalne - definicja Istotnym warunkiem prawidłowej oceny wymagań, jakim

Bardziej szczegółowo

TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA. Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak

TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA. Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak Charakterystyka zawodu Technik ochrony środowiska koordynuje pracę w zakresie ochrony powietrza, wód, powierzchni ziemi, ochrony przed

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Powiatowego Programu Ochrony Środowiska dla Powiatu Zgierskiego. Wykaz waŝniejszych aktów prawnych stan na r.

Załącznik nr 1 do Powiatowego Programu Ochrony Środowiska dla Powiatu Zgierskiego. Wykaz waŝniejszych aktów prawnych stan na r. Załącznik nr 1 do Powiatowego Programu Ochrony Środowiska dla Powiatu Zgierskiego Wykaz waŝniejszych aktów prawnych stan na 11.10.2003 r. Regulacje ogólne dotyczące ochrony środowiska - Konstytucja Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 24 marca 2003 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 24 marca 2003 r. Dz.U.03.61.549 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 24 marca 2003 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących lokalizacji, budowy, eksploatacji i zamknięcia, jakim powinny odpowiadać poszczególne

Bardziej szczegółowo

Lp. STANDARD PODSTAWA PRAWNA

Lp. STANDARD PODSTAWA PRAWNA Zestawienie standardów jakości środowiska oraz standardów emisyjnych Lp. STANDARD PODSTAWA PRAWNA STANDARDY JAKOŚCI ŚRODOWISKA (IMISYJNE) [wymagania, które muszą być spełnione w określonym czasie przez

Bardziej szczegółowo

DYREKTYWA RADY. z dnia 15 lipca 1975 r. w sprawie odpadów (75/442/EWG)

DYREKTYWA RADY. z dnia 15 lipca 1975 r. w sprawie odpadów (75/442/EWG) DYREKTYWA RADY z dnia 15 lipca 1975 r. w sprawie odpadów (75/442/EWG) RADA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH, uwzględniając Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Gospodarczą, w szczególności jego art. 100 i art.

Bardziej szczegółowo

Dane o posiadaczu odpadów. Posiadacz odpadów 1) Adres 2)

Dane o posiadaczu odpadów. Posiadacz odpadów 1) Adres 2) Załącznik nr 1 WZÓR FORMULARZA DO SPORZĄDZANIA I PRZEKAZYWANIA ZBIORCZEGO ZESTAWIENIA DANYCH O RODZAJACH I ILOŚCI ODPADÓW, O SPOSOBACH GOSPODAROWANIA NIMI ORAZ O INSTALACJACH I URZĄDZENIACH SŁUŻĄCYCH DO

Bardziej szczegółowo

Pytania (w formie opisowej i testu wielokrotnego wyboru) do zaliczeń i egzaminów. Przedmiot GOSPODARKA ODPADAMI W GÓRNICTWIE

Pytania (w formie opisowej i testu wielokrotnego wyboru) do zaliczeń i egzaminów. Przedmiot GOSPODARKA ODPADAMI W GÓRNICTWIE Prof. dr hab. inż. Jan Palarski Instytut Eksploatacji Złóż Pytania (w formie opisowej i testu wielokrotnego wyboru) do zaliczeń i egzaminów Przedmiot GOSPODARKA ODPADAMI W GÓRNICTWIE 1. Eksploatacja górnicza

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA ODPADAMI. Dr Ewa Mańkowska Zastępca Prezesa

GOSPODARKA ODPADAMI. Dr Ewa Mańkowska Zastępca Prezesa GOSPODARKA ODPADAMI Dr Ewa Mańkowska Zastępca Prezesa WFOŚiGW we Wrocławiu Zasady gospodarowania odpadami Projektowane zmiany prawne w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach Badanie poziomu

Bardziej szczegółowo

Prawo gospodarki odpadami w inwestycjach liniowych

Prawo gospodarki odpadami w inwestycjach liniowych INVEST EXPO Ochrona środowiska jako wyzwanie Prawo gospodarki odpadami w inwestycjach liniowych dr inż. Jurand BIEŃ Katowice, 8 grudnia 204 r. Ustawa o odpadach - regulacje w zakresie gospodarowania odpadami

Bardziej szczegółowo

Spis treści PRZEDMOWA

Spis treści PRZEDMOWA Spis treści PRZEDMOWA 1. ODPADY NIEBEZPIECZNE W ŚRODOWISKU 1.1. Odpady niebezpieczne a środowisko 1.2. Definicja odpadów niebezpiecznych oraz ich klasyfikacja 1.3. Źródła powstawania odpadów 1.4. Identyfikacja

Bardziej szczegółowo

5. Cele i zadania w gospodarce odpadami

5. Cele i zadania w gospodarce odpadami 5. Cele i zadania w gospodarce odpadami 5.1 Cele i zadania wynikające z planów wyższego szczebla...2 5.2. Cele i zadania na poziomie gminy...7 1 5. Cele i zadania w gospodarce odpadami Nadrzędnym celem

Bardziej szczegółowo

Wykład 4. Klasyfikacja i metody utylizacji odpadów. E. Megiel, Uniwersytet Warszawski Wydział Chemii

Wykład 4. Klasyfikacja i metody utylizacji odpadów. E. Megiel, Uniwersytet Warszawski Wydział Chemii Wykład 4 Klasyfikacja i metody utylizacji odpadów E. Megiel, Uniwersytet Warszawski Wydział Chemii Odpady - definicja Odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot należący do jednej z kategorii, określonych

Bardziej szczegółowo

ZWYKŁA DOBRA PRAKTYKA ROLNICZA IRENA DUER

ZWYKŁA DOBRA PRAKTYKA ROLNICZA IRENA DUER ZWYKŁA DOBRA PRAKTYKA ROLNICZA IRENA DUER Zakres prezentacji Definicja ZDPR Podstawy prawne ZDPR Jaki jest cel upowszechniania ZDPR Kto ma obowiązek przestrzegać ZDPR Zakres ZDPR Kto kontroluje ZDPR Definicja

Bardziej szczegółowo

Wykaz aktów prawnych dotyczących problematyki azbestowej

Wykaz aktów prawnych dotyczących problematyki azbestowej Załącznik nr 1 Wykaz aktów prawnych dotyczących problematyki azbestowej (źródło: Ministerstwo Gospodarki www.mg.gov.pl) Ustawy dotyczące problematyki azbestowej (stan na wrzesień 2011 r.) 1. Ustawa z dnia

Bardziej szczegółowo

Obowiązki przedsiębiorcy w ochronie środowiska

Obowiązki przedsiębiorcy w ochronie środowiska Obowiązki przedsiębiorcy w ochronie środowiska Regulacji ekologicznych jest nie mniej niż podatkowych, jednak niewielu przedsiębiorców zdaje sobie sprawę, że podlegają wymogom ochrony środowiska. Nawet

Bardziej szczegółowo

Pytania (w formie opisowej i testu wielokrotnego wyboru) do zaliczeń i egzaminów

Pytania (w formie opisowej i testu wielokrotnego wyboru) do zaliczeń i egzaminów Prof. dr hab. inż. Jan Palarski Instytut Eksploatacji Złóż Pytania (w formie opisowej i testu wielokrotnego wyboru) do zaliczeń i egzaminów Przedmiot LIKWIDACJA KOPALŃ I WYROBISK GÓRNICZYCH 1. Wymień czynniki,

Bardziej szczegółowo

Projekt aktualizacji Programu wodno - środowiskowego kraju programy działań

Projekt aktualizacji Programu wodno - środowiskowego kraju programy działań Aktualizacja Programu wodno-środowiskowego kraju i Planów gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy Projekt aktualizacji Programu wodno - środowiskowego kraju programy działań Rafał Kosieradzki specjalista

Bardziej szczegółowo

OGÓLNE INFORMACJE STATYSTYCZNE DOTYCZĄCE WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

OGÓLNE INFORMACJE STATYSTYCZNE DOTYCZĄCE WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO OGÓLNE INFORMACJE STATYSTYCZNE DOTYCZĄCE WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Jan Fryc, Zofia Płoszaj-Witkowicz Urząd Statystyczny w Katowicach, Śląski Ośrodek Badań Regionalnych Katarzyna Kimel, Barbara Zawada Urząd

Bardziej szczegółowo

Integralną częścią planu jest rysunek nr 1 w skali 1:5000, który stanowi załącznik nr 1 do niniejszej uchwały.

Integralną częścią planu jest rysunek nr 1 w skali 1:5000, który stanowi załącznik nr 1 do niniejszej uchwały. Uchwała nr II/9/03 Rady Gminy Stary Dzierzgoń z dnia 28. marca 2003 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu działki nr 5/1 w obrębie Porzecze. Na podstawie art. 26 ustawy

Bardziej szczegółowo

Powiązanie z ustawodawstwem krajowym

Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Strona 2 z 8 Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Opracowano w Instytucie Nafty i Gazu System KZR INiG-PIB/3 2 Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Strona 3 z 8 Spis

Bardziej szczegółowo

STAN I OCHRONA ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE LUBELSKIM W 2014 R.

STAN I OCHRONA ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE LUBELSKIM W 2014 R. Urząd Statystyczny w ie STAN I OCHRONA ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE LUBELSKIM W 214 R., wrzesień 215 r. Podstawowe tendencje W województwie lubelskim w 214 roku: w porównaniu z rokiem poprzednim ZIEMIA zmniejszyła

Bardziej szczegółowo

Art. 19 Ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U Nr 62 poz. 627)

Art. 19 Ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U Nr 62 poz. 627) Art. 19 Ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. 2001 Nr 62 poz. 627) 1.33) Organy administracji są obowiązane udostępniać kaŝdemu informacje o środowisku i jego ochronie znajdujące

Bardziej szczegółowo

Czysta i bezpieczna? Elektrownia jądrowa w Polsce. Składowanie odpadów promieniotwórczych

Czysta i bezpieczna? Elektrownia jądrowa w Polsce. Składowanie odpadów promieniotwórczych Czysta i bezpieczna? Elektrownia jądrowa w Polsce Składowanie odpadów promieniotwórczych Polskie Towarzystwo Badań Radiacyjnych Polskie Towarzystwo Nukleoniczne Państwowy Zakład Higieny 11 marca 2005 r.

Bardziej szczegółowo

Badania środowiskowe związane z poszukiwaniem i rozpoznawaniem gazu z łupków

Badania środowiskowe związane z poszukiwaniem i rozpoznawaniem gazu z łupków Badania środowiskowe związane z poszukiwaniem i rozpoznawaniem gazu z łupków dr Małgorzata Woźnicka - 8.10.2013 r., Lublin Szczelinowanie hydrauliczne niezbędne dla wydobycia gazu ze złoża niekonwencjonalnego

Bardziej szczegółowo

INDYWIDUALNE SYSTEMY OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW A OCHRONA WÓD PODZIEMNYCH

INDYWIDUALNE SYSTEMY OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW A OCHRONA WÓD PODZIEMNYCH INDYWIDUALNE SYSTEMY OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW A OCHRONA WÓD PODZIEMNYCH Opracowała: Klaudia Bukowska ZAOPATRZENIE W WODĘ A OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW Zbiorowe zaopatrzenie w wodę Indywidualne zaopatrzenie w wodę

Bardziej szczegółowo

Projekt aktualizacji Programu wodnośrodowiskowego. - programy działań dotyczące Regionu Wodnego Środkowej Odry. 11 czerwca 2015 r.

Projekt aktualizacji Programu wodnośrodowiskowego. - programy działań dotyczące Regionu Wodnego Środkowej Odry. 11 czerwca 2015 r. Projekt aktualizacji Programu wodnośrodowiskowego kraju - - programy działań dotyczące Regionu Wodnego Środkowej Odry 11 czerwca 2015 r. Wałbrzych PLAN PREZENTACJI 1. Aktualizacja Programu Wodno-środowiskowego

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXV/455/16 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO z dnia 28 października 2016 r.

UCHWAŁA NR XXV/455/16 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO z dnia 28 października 2016 r. UCHWAŁA NR XXV/455/16 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO z dnia 28 października 2016 r. w sprawie wyznaczenia aglomeracji Nowa Wieś Wielka Na podstawie art. 43 ust. 2a ustawy z dnia 18 lipca 2001

Bardziej szczegółowo

Miejsce termicznych metod przekształcania odpadów w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami

Miejsce termicznych metod przekształcania odpadów w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami Miejsce termicznych metod przekształcania odpadów w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami Doc dr Lidia Sieja INSTYTUT EKOLOGII TERENÓW UPRZEMYSŁOWIONYCH Katowice Bilans odpadów wytworzonych w 2004r Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Dokąd z odpadami komunalnymi? Dokąd z odpadami komunalnymi?

Dokąd z odpadami komunalnymi? Dokąd z odpadami komunalnymi? WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W WARSZAWIE Adam Ludwikowski Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska Warszawa, 10 grudzień 2008 r. Zasady gospodarowania odpadami: zapobieganie minimalizacja

Bardziej szczegółowo

Plan Gospodarki Odpadami dla Powiatu Pińczowskiego na lata

Plan Gospodarki Odpadami dla Powiatu Pińczowskiego na lata 5. PRZYJĘTE CELE W ZAKRESIE GOSPODARKI ODPADAMI Planowana gospodarka w powiecie, w zakresie założonych celów będzie zgodna z celami wyznaczonymi w projekcie aktualizacji WPGO. Strategia powiatu w zakresie

Bardziej szczegółowo

Wspólnotowe akty prawne regulujące eksploatację składowisk: Polskie przepisy dotyczące składowania odpadów:

Wspólnotowe akty prawne regulujące eksploatację składowisk: Polskie przepisy dotyczące składowania odpadów: SKŁADOWISKA ODPADÓW ZAMYKANIE I REKULTYWAC JA, STAN KONTROLI ŚRODOWISKOWYCH W ZAKRESIE OCHRONY Z IEMI W WOJ EWÓDZ TWIE ŚLĄSKIM Bogusława Plewnia Grażyna Barzyk Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

KOMPOZYTY POPIOŁOWO - SKALNE

KOMPOZYTY POPIOŁOWO - SKALNE KOMPOZYTY POPIOŁOWO - SKALNE DO ZASTOSOWAŃ W GÓRNICTWIE WĘGLA KAMIENNEGO Główny Instytut Górnictwa Zakład Terenów Poprzemysłowych i Gospodarki Odpadami prof. dr hab. inż. M. Jacek Łączny PLAN PREZENTACJI:

Bardziej szczegółowo

PRAKTYCZNE ASPEKTY WDRAŻANIA BAT W SEKTORZE PRODUKCJI -wstępny przegląd środowiskowy

PRAKTYCZNE ASPEKTY WDRAŻANIA BAT W SEKTORZE PRODUKCJI -wstępny przegląd środowiskowy SZKOLENIE 2 Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. PRAKTYCZNE ASPEKTY WDRAŻANIA BAT W SEKTORZE PRODUKCJI -wstępny przegląd

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ OCHRONY ŚRODOWISKA i ROLNICTWA

WYDZIAŁ OCHRONY ŚRODOWISKA i ROLNICTWA WYDZIAŁ OCHRONY ŚRODOWISKA i ROLNICTWA I. Wydział Środowiska i Rolnictwa realizuje swoje zadania w oparciu o następujące ustawy: 1. Ustawa z 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska tekst jednolity

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 16 czerwca 2005 r. w sprawie podziemnych składowisk odpadów 2)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 16 czerwca 2005 r. w sprawie podziemnych składowisk odpadów 2) ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 16 czerwca 2005 r. w sprawie podziemnych składowisk odpadów 2) (Dz.U. Nr 110, poz. 935 z dnia 22 czerwca 2005 r.) Na podstawie art. 82b ust. 2 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Badania środowiskowe w procesie poszukiwania i rozpoznawania gazu z formacji łupkowych

Badania środowiskowe w procesie poszukiwania i rozpoznawania gazu z formacji łupkowych Badania środowiskowe w procesie poszukiwania i rozpoznawania gazu z formacji łupkowych dr Małgorzata Woźnicka - 29.10.2013 r., Warszawa Poszukiwanie i rozpoznawanie gazu z łupków - etapy realizacji przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXVIII / 209 / 12 RADY MIASTA LĘDZINY. z dnia 29 listopada 2012 r.

UCHWAŁA NR XXVIII / 209 / 12 RADY MIASTA LĘDZINY. z dnia 29 listopada 2012 r. UCHWAŁA NR XXVIII / 209 / 12 RADY MIASTA LĘDZINY z dnia 29 listopada 2012 r. w sprawie sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania

Bardziej szczegółowo

Krajowe Inteligentne Specjalizacje Grupa 11

Krajowe Inteligentne Specjalizacje Grupa 11 Krajowe Inteligentne Specjalizacje Grupa 11 MINIMALIZACJA WYTWARZANIA ODPADÓW, W TYM NIEZDATNYCH DO PRZETWORZENIA ORAZ WYKORZYSTANIE MATERIAŁOWE I ENERGETYCZNE ODPADÓW (RECYKLING I INNE METODY ODZYSKU)

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT MAZOWIECKIEGO WOJEWÓDZKIEGO INSPEKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA

KOMUNIKAT MAZOWIECKIEGO WOJEWÓDZKIEGO INSPEKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA Data publikacji : 21.11.2013 KOMUNIKAT MAZOWIECKIEGO WOJEWÓDZKIEGO INSPEKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA z dnia 21. 11. 2013 r. w sprawie organów administracji publicznej właściwych do kontroli działalności, polegającej

Bardziej szczegółowo

OCHRONA ŚRODOWISKA W POLSCE

OCHRONA ŚRODOWISKA W POLSCE Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz środków budżetu państwa przy wsparciu Euroregionu Nysa OCHRONA ŚRODOWISKA W POLSCE (aktualny

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA EGZAMINACYJNE (od roku ak. 2014/2015)

ZAGADNIENIA EGZAMINACYJNE (od roku ak. 2014/2015) (od roku ak. 2014/2015) A. Zagadnienia z zakresu Odpady biodegradowalne, przemysłowe i niebezpieczne: 1. Omówić podział niebezpiecznych odpadów szpitalnych (zakaźnych i specjalnych). 2. Omów wymagane warunki

Bardziej szczegółowo

BYDGOSKI OBSZAR FUNKCJONALNY Inwestycje kluczowe do realizacji do roku 2020

BYDGOSKI OBSZAR FUNKCJONALNY Inwestycje kluczowe do realizacji do roku 2020 BYDGOSKI OBSZAR FUNKCJONALNY Inwestycje kluczowe do realizacji do roku 2020 Zespół nr III Gospodarka Komunalna i Ochrona Środowiska Grzegorz Boroń -Z-ca Dyrektora Wydziału Gospodarki Komunalnej i Ochrony

Bardziej szczegółowo

Regiony gospodarowania odpadami komunalnymi definicja regionalnej instalacji. Katowice, 12 grudnia 2011 r.

Regiony gospodarowania odpadami komunalnymi definicja regionalnej instalacji. Katowice, 12 grudnia 2011 r. Regiony gospodarowania odpadami komunalnymi definicja regionalnej instalacji Katowice, 12 grudnia 2011 r. Uwarunkowania ogólne hierarchia postępowania z odpadami Unieszkodliwianie Odzysk (w tym odzysk

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2. Karta instalacji składowiska odpadów w Sianowie

Załącznik nr 2. Karta instalacji składowiska odpadów w Sianowie Załącznik nr 2. Karta instalacji składowiska odpadów w Sianowie Lp. Elementy charakterystyki składowiska odpadów Informacje o składowisku odpadów 1. Ogólne informacje o obiekcie 1.1. Nazwa i adres składowiska

Bardziej szczegółowo

Dyrektywa o osadach ściekowych

Dyrektywa o osadach ściekowych Dyrektywa o osadach ściekowych 03.10.2006..:: Dopłaty i Fundusze - Portal Informacyjny ::. Dyrektywa 86/278/EWG w sprawie ochrony środowiska, w szczególności gleby, w przypadku wykorzystania osadów ściekowych

Bardziej szczegółowo

Zarząd Województwa Łódzkiego. Plan gospodarki odpadami województwa łódzkiego 2012. Łódź, lipiec 2012

Zarząd Województwa Łódzkiego. Plan gospodarki odpadami województwa łódzkiego 2012. Łódź, lipiec 2012 Zarząd Województwa Łódzkiego Plan gospodarki odpadami województwa łódzkiego 2012 Łódź, lipiec 2012 1 Podstawy formalne Krajowy Plan Gospodarki Odpadami 2014 ustawa o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADY INSTALACJI DO SPALANIA ODPADÓW NIEBEZPIECZNYCH

PRZYKŁADY INSTALACJI DO SPALANIA ODPADÓW NIEBEZPIECZNYCH PRZYKŁADY INSTALACJI DO SPALANIA ODPADÓW NIEBEZPIECZNYCH 1. INSTALACJA DO TERMICZNEGO PRZEKSZTAŁCANIA ODPADÓW NIEBEZPIECZNYCH W DĄBROWIE GÓRNICZEJ W maju 2003 roku rozpoczęła pracę najnowocześniejsza w

Bardziej szczegółowo

INSTALACJA TERMICZNEGO PRZEKSZTAŁCANIA FRAKCJI PALNEJ POWSTAŁEJ W WYNIKU PRZETWORZENIA ODPADÓW KOMUNALNYCH

INSTALACJA TERMICZNEGO PRZEKSZTAŁCANIA FRAKCJI PALNEJ POWSTAŁEJ W WYNIKU PRZETWORZENIA ODPADÓW KOMUNALNYCH INSTALACJA TERMICZNEGO PRZEKSZTAŁCANIA FRAKCJI PALNEJ POWSTAŁEJ W WYNIKU PRZETWORZENIA ODPADÓW KOMUNALNYCH Ewa Steuer Aleksandra Mikołajec-Olczyk LOKALIZACJA LOKALIZACJA Województwo Warmińsko-Mazurskie

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ASPEKTY FUNKCJONOWANIA ZAKŁADÓW ZAGOSPODAROWANIA ODPADÓW KOMUNALNYCH NA PRZYKŁADZIE ZO i SOK W LEŚNIE GÓRNYM k/polic

WYBRANE ASPEKTY FUNKCJONOWANIA ZAKŁADÓW ZAGOSPODAROWANIA ODPADÓW KOMUNALNYCH NA PRZYKŁADZIE ZO i SOK W LEŚNIE GÓRNYM k/polic WYBRANE ASPEKTY FUNKCJONOWANIA ZAKŁADÓW ZAGOSPODAROWANIA ODPADÓW KOMUNALNYCH NA PRZYKŁADZIE ZO i SOK W LEŚNIE GÓRNYM k/polic GOSPODAROWANIE ODPADAMI NADZÓR ZBIERANIE TRANSPORT ODZYSK UNIESZKODLIWIANIE

Bardziej szczegółowo

KARTA INSTALACJI UNIESZKODLIWIANIA ODPADÓW Składowisko odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne wg stanu na r.

KARTA INSTALACJI UNIESZKODLIWIANIA ODPADÓW Składowisko odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne wg stanu na r. KARTA INSTALACJI UNIESZKODLIWIANIA ODPADÓW Składowisko innych niż bezpieczne i obojętne wg stanu na 31.12.2010 r. 1. OGÓLNE DANE O OBIEKCIE 1 Załącznik nr 1 1.1. Nazwa i adres składowiska Zakład Uszkodliwiania

Bardziej szczegółowo

Zasady gospodarki odpadami w Polsce

Zasady gospodarki odpadami w Polsce Zasady gospodarki odpadami w Polsce Poznań, dnia 23 września 2010 r. Beata Kłopotek Beata Kłopotek Dyrektor Departamentu Gospodarki Odpadami Ministerstwo Środowiska Filary gospodarki odpadami Technika,

Bardziej szczegółowo

M-09. Sprawozdanie o wywozie i unieszkodliwianiu odpadów komunalnych. za 2014 r.

M-09. Sprawozdanie o wywozie i unieszkodliwianiu odpadów komunalnych. za 2014 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY, al. Niepodległości 208, 00-925 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej M-09 Sprawozdanie o wywozie i unieszkodliwianiu odpadów komunalnych Numer identyfikacyjny - REGON

Bardziej szczegółowo

Ekologia to eksperckim głosem o faktach

Ekologia to eksperckim głosem o faktach Ekologia to eksperckim głosem o faktach Emilia den Boer Zakład technologii odpadów i remediacji gruntów, Politechnika Wrocławska Konferencja Prasowa Dolnośląskiej Inicjatywy Samorządowej, 10.02.2015 Zakres

Bardziej szczegółowo

Targi POL-EKO-SYSTEM. Strefa RIPOK NANOODPADY JAKO NOWY RODZAJ ODPADÓW ZAGRAŻAJĄCYCH ŚRODOWISKU

Targi POL-EKO-SYSTEM. Strefa RIPOK NANOODPADY JAKO NOWY RODZAJ ODPADÓW ZAGRAŻAJĄCYCH ŚRODOWISKU NANOODPADY JAKO NOWY RODZAJ ODPADÓW ZAGRAŻAJĄCYCH ŚRODOWISKU Beata B. Kłopotek Departament Gospodarki Odpadami Poznań, dnia 28 października 2015 r. Zakres prezentacji 1. Nanomateriały definicja, zastosowania,

Bardziej szczegółowo

Gospodarka odpadami komunalnymi w województwie lubelskim w 2015 roku

Gospodarka odpadami komunalnymi w województwie lubelskim w 2015 roku URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE OPRACOWANIA SYGNALNE Lublin, lipiec 2016 r. Kontakt: SekretariatUSLUB@stat.gov.pl Tel. 81 533 20 51, Fax 81 533 27 61 Internet: http://lublin.stat.gov.pl Gospodarka odpadami

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie zadań ze środków WFOŚiGW w Katowicach. Katowice, 23 listopada 2015 roku

Dofinansowanie zadań ze środków WFOŚiGW w Katowicach. Katowice, 23 listopada 2015 roku Dofinansowanie zadań ze środków WFOŚiGW w Katowicach Katowice, 23 listopada 2015 roku Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach działa od 1993 roku jako instrument regionalnej

Bardziej szczegółowo

Programy priorytetowe NFOŚiGW w 2011 roku dotyczące ochrony ziemi gospodarki odpadami

Programy priorytetowe NFOŚiGW w 2011 roku dotyczące ochrony ziemi gospodarki odpadami Programy priorytetowe NFOŚiGW w 2011 roku dotyczące ochrony ziemi gospodarki odpadami Jerzy Swatoń Dyrektor Departamentu Ochrony Ziemi Katowice, 11 lutego 2011 r. Dofinansowanie zadań z obszaru ochrona

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA ODPADAMI W FIRMIE I SPOSOBY JEJ REALIZACJI

GOSPODARKA ODPADAMI W FIRMIE I SPOSOBY JEJ REALIZACJI GOSPODARKA ODPADAMI W FIRMIE I SPOSOBY JEJ REALIZACJI Z Prawa ochrony środowiska, z Ustawy o odpadach, z Ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych oraz Ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA ODPADAMI W FIRMIE I SPOSOBY JEJ REALIZACJI

GOSPODARKA ODPADAMI W FIRMIE I SPOSOBY JEJ REALIZACJI GOSPODARKA ODPADAMI W FIRMIE I SPOSOBY JEJ REALIZACJI Z Prawa ochrony środowiska, z Ustawy o odpadach, z Ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych oraz Ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O WYDANIE DECYZJI O ŚRODOWISKOWYCH UWARUNKOWANIACH

WNIOSEK O WYDANIE DECYZJI O ŚRODOWISKOWYCH UWARUNKOWANIACH .... (imię i nazwisko/nazwa inwestora) (miejscowość i data) (adres) Wójt Gminy Chełmiec... ul. Papieska 2 (nr telefonu kontaktowego) 33-395 Chełmiec imię i nazwisko pełnomocnika (adres)... (nr telefonu

Bardziej szczegółowo