Informacja. Nr 51. Gospodarka odpadami w Polsce Magazynowanie odpadów w kraju i na świecie. Elżbieta Berkowska, Robert Kijak

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Informacja. Nr 51. Gospodarka odpadami w Polsce Magazynowanie odpadów w kraju i na świecie. Elżbieta Berkowska, Robert Kijak"

Transkrypt

1 KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Gospodarka odpadami w Polsce Magazynowanie odpadów w kraju i na świecie Lipiec 1992 Elżbieta Berkowska, Robert Kijak Informacja Nr 51 W Polsce, głównie w województwie katowickim rośnie ilość nagromadzonych odpadów. Brak obowiązujących, jednolitych wytycznych dotyczących magazynowania odpadów, zwłaszcza niebezpiecznych, stwarza zagrożenie dla środowiska. Stowarzyszenie z EWG nakłada na Polskę konieczność opracowania systemu prawnego, który zabezpieczy środowisko i zdrowie ludzi, m.in. przed niekorzystnym oddziaływaniem wysypisk odpadów. W Polsce nie istnieje oddzielna ustawa o odpadach. Gospodarkę odpadami reguluje Ustawa o ochronie i kształtowaniu środowiska z dnia r. oraz szereg aktów prawnych i wytycznych przytoczonych w pracy. Projekt Ustawy o odpadach został przygotowany w Ministerstwie Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa. W pracy zamieszczono przegląd obowiązujących aktów prawnych oraz zaleceń i wytycznych dotyczących magazynowania odpadów na wysypiskach w Polsce, a także wybór przepisów i ustaw z różnych krajów dotyczących magazynowania odpadów. Przy wyborze przepisów międzynarodowych sugerowano się doświadczeniem krajów wytwarzających najwięcej odpadów, także niebezpiecznych oraz stosujących nowoczesne technologie ich składowania.

2 - 1 - Wstęp Z roku na rok rośnie ilość odpadów zarówno przemysłowych, jak i bytowych magazynowanych na wysypiskach. Według danych GUS z roku 1990, często uważanych za zaniżone, zgromadzonych zostało do tej pory ponad 1.6 mld ton odpadów przemysłowych, głównie w województwach południowych [1]. W tym samym roku wywieziono na składowiska komunalne około 46 mln m 3 stałych i 16.5 tys. ton płynnych odpadów. W Polsce nadal najbardziej powszechną formą utylizacji odpadów pozostaje ich magazynowanie. Duża część z nich przechowanych jest w sposób zagrażający środowisku naturalnemu. Powszechne jest składowanie odpadów: - na składowiskach nieszczelnych, - na terenach o nierozpoznanych warunkach hydrogeologicznych, - bez zezwolenia (na składowiskach dzikich), - komunalnych włącznie z silnie toksycznymi, - mogących wydzielać szkodliwe pary i gazy od atmosfery bez izolacji, - o nierozpoznanym składzie chemicznym. Przyczyn tego stanu należy szukać w braku jednolitych, jasnych zasad dotyczących gromadzenia odpadów. 1. Zasady gospodarki odpadami w krajach wysokouprzemysłowionych Gospodarka odpadami w EWG opiera się na: - unikaniu ich wytwarzania poprzez preferowanie technologii bezodpadowych i małoodpadowych, - recyklingu, - bezpiecznym składowaniu [2]. Dyrektywa EWG o odpadach 75/442 EEC nakłada na państwa członkowski obowiązek: - powoływania odpowiedniego organu władzy odpowiedzialnego za gospodarkę odpadami, - opracowania przez ten organ planów usuwania odpadów, - wydawania koncesji dla przedsiębiorstw zajmujących się usuwaniem odpadów i późniejszego ich nadzorowania i kontrolowania, - stosowania "zasady kraju zanieczyszczającego" (koszt usuwania jest ponoszony przez posiadacza odpadów, byłego posiadacza i wytwarzającego odpady) [3]. Każde państwo członkowskie powinno popierać gospodarcze wykorzystanie odpadów i przesyłać co trzy lata raport o stanie gospodarki odpadami. Dyrektywa EWG 78/319 EEC o odpadach toksycznych i niebezpiecznych wymaga przydziału czasowych koncesji na wszelkie działania związane z usuwaniem tych odpadów, a także na opracowywanie planów ich utylizacji. Dyrektywa ta nakazuje selektywne postępowanie z odpadami toksycznymi i niebezpiecznymi, niezależnie od etapu ich unieszkodliwiania [3]. Przyjęta w roku 1986 zachodnioniemiecka "Ustawa o unikaniu odpadów i gospodarce odpadami" nakazuje stosowanie najbardziej zaawansowanych technologii w celu zapewnienia bezpiecznego magazynowania odpadów. Odpady, które nie mogą podlegać recyklingowi muszą być doprowadzone przed składowaniem, zarówno pod ziemią jak i na jej powierzchni, do stanu nie stwarzającego zagrożenia [4]. Amerykańska ustawa dotycząca gospodarki odpadami "Resource Conservation and Recovery Act"

3 - 2 - (RCRA) z 1976 po raz pierwszy w historii USA stworzyła całościowy program kontroli odpadów, w tym odpadów niebezpiecznych. Ustaliła ona minimalne standardy gospodarki odpadami niebezpiecznymi. Mimo, że składowanie odpadów pozostaje najbardziej popularną formą ich unieszkodliwiania, to ma rosnąć ilość odpadów podlegających recyklingowi. Proponowane poprawki do RCRA z 1991 roku, zakładają 25 procentowy recykling w 1995 roku i 50% w Duży procent składowanych odpadów stanowią popioły pochodzące ze spalania odpadów [5]. 2. Międzynarodowe przepisy dotyczące magazynowania odpadów 2.1 Składowanie odpadów w krajach EWG W krajach EWG składowanie odpadów pozostaje ostatecznością, gdy nie ma innej możliwości przerobu odpadów. Obecnie poszczególne kraje członkowskie EWG mają własne, różne metody składowania odpadów. Komisja Europejska przedstawiła propozycje standardów składowania odpadów oraz listę odpadów, które powinny być składowane według specjalnych przepisów [3j. Dyrektywy EWG zalecają w czasie unieszkodliwiania odpadów podjęcie kroków w celu ochrony zdrowia ludzi i ochrony środowiska, a w szczególności: - zabezpieczenie wód, powietrza, ziemi, roślin i zwierząt, - ograniczenie hałasu i odorów, - ograniczenie niekorzystnych działań w środowisku wiejskim i w miejscach szczególnie chronionych. Według Komisji Europejskiej kraje członkowskie EWG powinny podjąć działania w celu likwidacji nieuporządkowanych wysypisk substancji niebezpiecznych. 2.2 Przepisy dotyczące magazynowania odpadów w RFN Zgodnie z "Ustawą o unikaniu odpadów i gospodarce odpadami" z 1986 roku na wysypiskach, mogą być składowane jedynie odpady obojętne i nierozpuszczalne, niemożliwe do ponownego wykorzystania [4]. Od 1 października 1990 r. obowiązuje w RFN "Techniczna instrukcja o niebezpiecznych odpadach", która wprowadza zasady kontroli i monitoringu tego typu odpadów. Odpady mogą być przechowywane tylko w taki sposób, aby zapewnić bezpieczeństwo dla zdrowia ludzi i środowiska, niezależnie od długości okresu składowania. Przed magazynowaniem muszą być doprowadzone do stanu nie stwarzającego zagrożenia dla środowiska. Powinny zatem podlegać uprzednio procesom biologicznym, chemicznym i fizycznym. W przypadku, gdy doprowadzenie do takiego stanu nie jest możliwe, odpady muszą być składowane bez kontaktu z biosferą (np. pod ziemią). Instrukcja wymaga zabezpieczenia dna wysypiska wielowarstwowym systemem uszczelniającym posiadającym 30 centymetrową warstwę odwadniającą, system odprowadzający wycieki, warstwę ochronną, szczelną warstwę z tworzywa sztucznego i warstwę gruntu grubości 150 cm o współczynniku przepuszczalności k < 5 x m/s. Wymagane jest także zabezpieczenie wysypiska warstwą zewnętrzną składającą się ze 100 centymetrowej warstwy rekultywacyjnej, 30 centymetrowej warstwy odwadniającej, warstwy z tworzywa sztucznego, 50 centymetrowej warstwy gruntu o współczynniku przepuszczalności k < 5 x m/s oraz warstwy wyrównującej [6]. 2.3 Akty prawne i przepisy wykonawcze dotyczące składowania odpadów w Stanach Zjednoczonych Ustawa "Resource Conservation and Recovery Act" (RCRA) z 1976 roku nakazuje Departamentowi Zdrowia, Edukacji i Opieki Społecznej przekazywanie Kongresowi raportów o stanie wysypisk służących do przechowywania i unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych. Poprawki do ustawy z 1984 miały na

4 - 3 - celu stworzenie jeszcze ściślejszej kontroli przy unieszkodliwianiu odpadów niebezpiecznych. W części dotyczącej odpadów niebezpiecznych, ustawa zobowiązuje Agencję Ochrony Środowiska (EPA) do opracowania całościowego systemu przepisów od miejsca powstawania odpadów, poprzez miejsca gromadzenia, transportu, aż do ostatecznego ich magazynowania lub unieszkodliwiania. RCRA zakazuje składowania jakichkolwiek odpadów w inny sposób, jak na wysypisku uporządkowanym. Wysypisko do bezzbiornikowego magazynowania odpadów znajdujących się na liście odpadów niebezpiecznych i odpadów płynnych spoza tej listy powinno zabezpieczać źródła wody pitnej przed przeciekami pochodzącymi z tych odpadów [5]. Kryteria, na podstawie których EPA klasyfikowała odpady to ich: - toksyczność, - trwałość, - zdolność do biodegradacji, - potencjalnej możliwości akumulacji w tkankach, - palność, - korozyjność, - inne możliwe niekorzystne oddziaływania na środowisko. Gubernator każdego stanu może żądać określenia zagrożenia związanego z danym odpadem lub umieszczenia odpadu na liście odpadów niebezpiecznych. Odpady z kopalni, popiół ze spalania węgla i innych paliw, pył z cementowni również podlegają ocenie przez EPA. W przypadku, gdy zostaną zakwalifikowane jako niebezpieczne, EPA określa warunki na jakich mogą one być składowane zarówno na wysypisku, jak i w otworach wiertniczych, sztolniach itp. EPA określiła nowe kryteria dla wysypisk przyjmujących niebezpieczne odpady bytowo-gospodarcze i z zakładów wytwarzających niewielkie ilości odpadów niebezpiecznych ( kg/rok) [5, 7]. Kryteria wg ustawy wymagają prowadzenia monitoringu wód podziemnych, określenia standardów lokalizacji i sposobów organizacji wysypiska. Ustawa zobowiązała Agencję do rozstrzygnięcie kwestii, czy zużyte oleje należy traktować jako odpady niebezpieczne, W proponowanych poprawkach 102 kadencji Kongresu (25 kwiecień 1991) oleje nie są definiowane jako odpady niebezpieczne. RCRA nakazuje, aby zakład wytwarzający odpady niebezpieczne zmniejszył ich objętość do minimum i ograniczył ich toksyczność, aby zminimalizować ewentualne skażenie środowiska. Zakład musi przedstawiać co dwa lata Agencji Ochrony Środowiska lub władzom stanowym raporty o działaniach w celu zmniejszenia objętości i toksyczności odpadów. Ustawa zezwoliła na składowania odpadów niebezpiecznych zawierających związki z "Listy kalifornijskiej" oraz pozostałe dioksyny i pewne rozpuszczalniki określone przez ustawę tylko pod ziemią lub w taki sposób, aby nie stanowiły one zagrożenia dla zdrowia ludzi lub dla środowiska. Zgodnie z RCRA mają być wydawane pozwolenia na przerób, przechowywanie i składowanie odpadów niebezpiecznych. Pozwolenia wydawane są przez EPA lub upoważnione władze stanowe. Celem pozwoleń jest zapewnienie zgodności ze standardami EPA. Bez nich przerób, przechowywanie i składowanie odpadów niebezpiecznych jest zabronione. System pozwoleń jest dwuetapowy: pozwolenie czasowe, później stałe, gdy zostaną spełnione warunki wymagane przez EPA (po okresie prowadzenia monitoringu wód podziemnych i regularnego płacenia opłat za korzystanie ze środowiska). Starając się o pozwolenie trzeba podać skład, ilość, stężenie substancji toksycznych oraz miejsce, gdzie mają być przerabiane, przechowywane czy składowane. Pozwolenia są wydawane na określony czas, nie przekraczający 10 lat. Przy czym po 5 latach sprawa jest ponownie rozpatrywana, aby zapewnić

5 - 4 - zgodność z wymaganiami. Ponadto trzeba określić potencjalne zagrożenie dla zdrowia ludzi i środowiska. Od lipca 1990 obowiązują (później czasowo zawieszone) wytyczne wydane przez Nuclear Regulatory Commission (NRC) określane jako "below regulatory concern", które zawierają szereg wyjątków w procedurze magazynowania radioaktywnych odpadów o niskiej aktywności (np. ze szpitali). Pewne ilości tych odpadów mogą być przechowywane na komunalnych wysypiskach. 2 października 1991 Komisja Spraw Wewnętrznych Izby Reprezentantów przegłosowała przywrócenie tych wytycznych. Przepisy dotyczące lokalizacji i projektowania wysypisk Ustawa RCRA nakazuje, aby wysypisko było lokalizowane co najmniej 1/4 mili od podziemnego źródła wody pitnej [5]. Nowe składowiska według wytycznych Agencji Ochrony Środowiska muszą być wyposażone (minimalne wymagania dotyczące wyposażenia wysypiska odpadów niebezpiecznych) w warstwę uszczelniającą, system odprowadzający przecieki powyżej i poniżej drugiej warstwy uszczelniającej i system kontrolny wód podziemnych. Podczas eksploatacji składowiska, spodnia warstwa uszczelniająca zabezpiecza lub minimalizuje przecieki z systemu odprowadzającego. Wypełnione składowisko powinno być zabezpieczone (przykryte) przed niekorzystnymi warunkami meteorologicznymi (opady atmosferyczne). Poprawki do amerykańskiej ustawy dotyczącej gospodarki odpadami stałymi i niebezpiecznymi (Hazardous and Solid Wastes Amendments) wymagają projektowania na wysypiskach podwójnej warstwy uszczelniającej składającej się z dwóch typów materiałów: elastycznej membrany i scalonego, niskoprzepuszczalnego gruntu (przepuszczalność < l x 10-7 cm/s). Wielowarstwowa warstwa przykrywająca składowisko została zaprojektowana w celu: (1) wykluczenia kontaktu odpadów z wodą, (2) zabezpieczenia odpadów przed ludźmi i zwierzętami, (3) zabezpieczenia przeciw niekontrolowanymi przeciekami i oparami do środowiska. Warstwa przykrywająca (zewnętrzna) składa się z: - warstwy gleby, - filtrów, - bariery biotycznej, - systemu drenującego, - bariery hydraulicznej (elastyczna wkładka), - buforu, - systemu wentylacyjnego. Filtry zabezpieczają system drenujący przed zatykaniem się. Bariera biotyczna zatrzymuje korzenie roślin i zwierzęta (np. gryzonie) przed penetracją w dół. System drenujący odprowadza wodę opadową. Bariera hydrauliczna zatrzymuje wodę przed przenikaniem poniżej. Bufor oddziela barierę hydrauliczną od odpadów i zarazem wzmacnia mechanicznie konstrukcję. System wentylacyjny odprowadza zbierające się gazy. 2.4 Wytyczne dotyczące projektowania i eksploatacji wysypisk odpadów przemysłowych w prowincji Alberta (Kanada) Wytyczne dotyczące składowania odpadów przemysłowych w prowincji Alberta w Kanadzie podają podstawowe wskazania dotyczące lokalizacji i eksploatacji wysypisk odpadów przemysłowych[19]. Lokalizacja wysypisk: - należy unikać terenów zabudowanych, terenów podmokłych, na wiecznej zmarzlinie, w pobliżu

6 - 5 - siedzib zwierząt, systemów odwadniających, miejsc narażonych na sezonowe powodzie, - dno rowów i komór wysypisk powinno być, co najmniej 1.5 m powyżej najwyższego sezonowego poziomu wód gruntowych (wyjątkiem są wysypiska z bardzo mało przepuszczalnym podłożem), - może być lokalizowane nad warstwą wodonośną, po wykazaniu, że warstwa powyżej zbudowana z nisko przepuszczalnego materiału o odpowiedniej grubości. Eksploatacja wysypisk: - odpady należy składować w taki sposób, żeby unikać zanieczyszczenia środowiska, - należy zabezpieczyć wysypisko przed przeciekami do wód gruntowych, - należy zbierać wodę opadową do rowów odprowadzających, aby zapobiec kontaktowi z odpadami, - należy prowadzić monitoring i przedstawiać regularnie raporty o stanie wód podziemnych. Wymagania po zamknięciu wysypiska Do 20 lat po zamknięciu wysypiska lub do czasu, gdy następują przecieki nakazuje się: - utrzymania sprawnego systemy odwadniającego, - przeprowadzanie monitoringu. Wytyczne hydrogeologiczne Pożądany jest teren płaski, co najwyżej lekko pofalowany. Niepożądane są zagłębienia w kształcie zbieżnego stożka, a także depresje, gdzie gromadzi się woda oraz wąwozy, kanały ściekowe wód, tarasy strumieni i rzek, równiny, na których występują powodzie. Materiał podłoża powinien wykazać się niską przepuszczalnością hydrauliczną (< l x 10-6 cm/s, np. glina). Grubość naturalnego materiału - podłoża o pożądanej przewodności hydraulicznej powinna wynosić co najmniej 10 m. Niebezpieczne odpady płynne nie mogą być składowane gdy brak jest: - podwójnego zabezpieczenia dna, przy czym jedna z warstw powinna być syntetyczna, - systemu odprowadzania wycieków, - systemu wykrywania wycieków między dwoma warstwami. - monitoringu wód gruntowych. 3. Gospodarka odpadami w Polsce W Polsce od wielu lat obserwuje się wzrost nagromadzenia odpadów przemysłowych. W 1975 r. nagromadzonych było 684 mln ton odpadów przemysłowych, w 1980 r. 914 mln ton, w 1986 r mln ton, a w 1990 roku już mln ton. Najwięcej tj. 646 mln ton znajduje się w województwie katowickim, mln ton w woj. legnickim i mln ton w woj. wałbrzyskim. Z mln ton odpadów wytworzonych w 1990 r. wykorzystano gospodarczo 53.6%, unieszkodliwiono 0.2%, a składowano 46.2%, w tym na wysypiskach zakładowych mln ton, na międzyzakładowych 5.4 mln ton, a na komunalnych 0.8 mln ton. Nie zrekultywowana powierzchnia składowisk, hałd, wysypisk i stawów osadowych w 1990 r. wynosiła ha. Aż 65 miast w Polsce to miasta o dużej skali zagrożenia odpadami; koncentrowało się w nich 69.8% krajowej ilości odpadów nagromadzonych w środowisku [1]. Wśród nagromadzonych odpadów dominującą grupę stanowią: odpady górnicze mln ton, szlamy poflotacyjne i odpady popłuczkowe mln ton, popioły lotne i żużle z elektrowni i elektrociepłowni mln ton. Trwają próby ich gospodarczego wykorzystania i gromadzenia odpadów powęglowych i pochodzących z elektrowni w kopalniach Chwałowice i Andaluzja jako podsadzki. Realizowane są instalacje do neutralizacji odpadów toksycznych w Bydgoszczy i dla rejonu południowego. Tylko niewielki procent odpadów komunalnych jest utylizowanych w inny sposób niż gromadzenie na wysypisku. Próby obejmują [10]:

7 kompostownie w Katowicach i w Warszawie, - instalację do pirolizy w Dąbrowie Górniczej. Opracowywane są plany generalnego systemu utylizacji odpadów komunalnych w Warszawie, aglomeracji katowickiej, w Płocku, Lublinie i Krośnie. Program utylizacji odpadów ma koordynować utworzone niedawno Centrum Gospodarki Odpadami z siedzibą w Katowicach. Polityka ekologiczna państwa przewiduje szersze stosowanie technologii małoodpadowych i bezodpadowych oraz wtórne wykorzystania odpadów. W przypadku rozwoju energetyki jądrowej specjalnej uwadze poddane musi być składowanie odpadów średnio i słabo radioaktywnych oraz przeróbka zużytego paliwa. Polityka ekologiczna zaleca recykling, gospodarcze wykorzystanie odpadów zamiast ich odprowadzania do środowiska, a w przypadku składowania, uprzednią neutralizację. Priorytety krótkookresowe w dziedzinie gospodarowania odpadami przewidują: - zmniejszenie uciążliwości odpadów przez zapoczątkowanie realizacji programów zmniejszenia ilości wytwarzanych odpadów przemysłowych i komunalnych, ich utylizację oraz unieszkodliwianie odpadów toksycznych, priorytety średniookresowe: - zmniejszenie ogólnej ilości wytwarzanych odpadów przemysłowych wymagających składowania - co najmniej o 20%, przez sukcesywne wdrażanie nowoczesnych technologii maki- i bezodpadowych, - zwiększenie wykorzystania odpadów na cele gospodarcze (dotyczy to zwłaszcza popiołów lotnych i żużli z elektrowni i elektrociepłowni, odpadów hutniczych i odpadów z przemysłu chemicznego), - zwiększenie stopnia odzysku poszukiwanych komponentów z nagromadzonych na wysypiskach odpadów przemysłowych (węgiel, metale ciężkie), - objęcie unieszkodliwianiem bądź bezpiecznym składowaniem wszystkich wytwarzanych odpadów niebezpiecznych, - rozszerzenie zakresu prac i zwiększenie nakładów na prace nad rekultywacją terenów zdegradowanych (składowaniem odpadów bądź innymi formami działalności przemysłu i rolnictwa) i przywracanie tym terenom pierwotnych walorów użytkowych, - stworzenie systemów preselekcji i recyklingu odpadów komunalnych i ich przeróbki na kompost, - podjęcie produkcji odpowiednich maszyn i urządzeń z zakresu ochrony środowiska, m. in. dla potrzeb kompostowni i spalarni, - dostosowanie przepisów prawnych i systemów organizacyjnych w zakresie gospodarki odpadami do odpowiednich uregulowań obowiązujących w krajach EWG. Priorytety długookresowe przewidują: - wprowadzenie zakazu składowania odpadów na wysypiskach bez ich uprzedniej utylizacji (składowanie tylko całkowicie nieprzetwarzalnych składowanych odpadów) [11]. 4. Gromadzenie odpadów na wysypiskach według obowiązujących aktów prawnych w Polsce Odpady, których nie można wykorzystać gospodarczo, likwiduje się lub unieszkodliwia, gromadzi albo wylewa w miejscach wyznaczonych na ten cel w planach zagospodarowania przestrzennego, w sposób zapewniający ochronę środowiska (Ustawa o ochronie i kształtowaniu środowiska z dnia r., Dz. U. z 1980 Nr 3, poz. 6 z późniejszymi zmianami). Sposób usuwania i unieszkodliwiania odpadów grożących skażeniem lub zakażeniem i innych szczególnie szkodliwych dla środowiska wymaga uzgodnienia z terenowym organem administracji państwowej stopnia wojewódzkiego. Przepisy te stosuje się do usuwania i likwidacji surowców, produktów i innych materiałów uznanych za nieprzydatne (ustawa j.w.).

8 - 7 - W przypadku opakowań oraz innych wyrobów, które po wykorzystaniu lub zużyciu zagrażałyby środowisku, jednostki organizacyjne oraz osoby fizyczne wytwarzające te odpady są zobowiązane określić sposób ich powtórnego wykorzystania, a w razie braku takich możliwości - sposób gromadzenia lub likwidacji zapewniający ochronę środowiska (ustawa j.w.). Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia r. w sprawie szczególnych zasad ochrony powierzchni ziemi (Dz. U. z dnia r. Nr 4, poz. 23) nakazuje zapobieganie i przeciwdziałanie zmianom powierzchni ziemi przez niewłaściwe składowanie odpadów i nakazuje przywracanie jej do właściwego stanu w razie uszkodzenia lub zniszczenia. W Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia r. w sprawie ochrony środowiska przed odpadami i innymi zanieczyszczeniami oraz utrzymania czystości i porządku w miastach i wsiach (Dz. U r. Nr 24, poz. 91) określono warunki i wymagania, jakie należy spełnić przy wyznaczaniu miejsc gromadzenia odpadów, których nie można wykorzystać gospodarczo. Dotyczą one w szczególności: - strefy ochronnej, - warunków technicznych urządzenia wysypiska, - sposobu eksploatacji składowiska, w tym również ograniczeń w rodzajach składowanych odpadach, selektywnego składowania odpadów, - sposobu izolowania odpadów, stopnia wykorzystania pojemności eksploatacyjnej wysypiska, wykonania ekspertyzy, opracowania instrukcji eksploatacyjnej składowiska, prowadzenia stałych lub okresowych badań nad wpływem składowiska na stan czystości środowiska. Jednostka organizacyjna zarządzająca składowiskiem odpadów jest zobowiązana: 1. ewidencjonować ilość i rodzaj odpadów przyjmowanych na składowisko, 2. utrzymywać i eksploatować składowisko w sposób zapewniający zachowanie wymagań higienicznosanitarnych i ochrony środowiska, 3. odmawiać przyjęcia odpadów o nieznanym składzie, 4. zawiadamiać właściwy organ w sprawie wyznaczenia składowiska, o zakończeniu eksploatacji składowiska i o wykonaniu prac rekultywacyjnych. Budowa składowisk i wysypisk odpadów, gospodarcze ich wykorzystanie lub utylizacja ma na celu zapewnienie skutecznej ochrony przyrody, użytków rolnych i powierzchni ziemi (Uchwała Sejmu z dnia r. w sprawie intensyfikacji działań na rzecz ochrony środowiska opublikowana w M.P. z dnia r. Nr 3, poz. 20). Strefy ochronne (Zarządzenie Ministerstwa Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 9 listopada 1982 r. w sprawie szczegółowych zasad wyznaczania granic i obszarów stref ochronnych oraz orientacyjnych wskaźników ich szerokości; M.P r., Nr 27, poz. 241) o szerokości 500 m powinny otaczać następujące składowiska: - przemysłowych odpadów organicznych o pow. poniżej 10 ha oraz obiekty do gromadzenia przeterminowanych środków ochrony roślin powyżej 1000 t, - przemysłowych odpadów nieorganicznych (mineralnych) o powierzchni powyżej 30 ha, - kompostownie stałych odpadów komunalnych, - wysypiska odpadów komunalnych. - odpadów poflotacyjnych w górnictwie rud metali nieżelaznych, - skaty płonnej w kopalniach, a o szerokości 300 m składowiska przemysłowych odpadów nieorganicznych (mineralnych) poniżej 30 ha. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia r. w sprawie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian (Dz.U. z dnia r. Nr 125, poz. 558) wymaga od osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą i jednostek organizacyjnych przedstawiania

9 - 8 - wojewodzie, w terminie do 31 grudnia każdego roku, wykazu danych o rodzaju, słoto i miejscu składowania (wylewania) odpadów. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia r. w sprawie wysokości, zasad i trybu nakładania kar pieniężnych za nieprzestrzeganie wymagań ochrony środowiska (Dz. U. z dnia r. Nr 41, poz. 240; zmiany Dz. U. z dnia r. Nr 42, poz. 246 oraz r. Nr 88, poz. 512) nakłada kary pieniężne za gromadzenie lub wylewanie odpadów w miejscach nieprzeznaczonych na ten cel lub niezgodne z warunkami określonymi w decyzji o wyznaczeniu składowiska odpadów. 5. Instrukcje i zalecenia dotyczące magazynowania odpadów w Polsce Ministerstwo Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska oraz Instytut Kształtowania Środowiska opracował w 1973 r. "Wytyczne programowania i projektowania wysypisk sanitarnych" [12]. Podstawowym celem wytycznych jest zapewnienie: - wyboru optymalnego rozwiązania wysypisk odpowiadającego warunkom lokalnym, zapewniającego w maksymalnym stopniu ochronę środowiska, - osiągnięcie optymalnych parametrów techniczno-ekonomicznych przez dobór odpowiedniej technologii i urządzeń technicznych. Podstawą do ustalenia lokalizacji i przygotowania dokumentacji i projektu wysypiska powinien być "Program ogólnego unieszkodliwiania odpadów" stanowiący część składową "Programów ogólnych oczyszczania miast". Program unieszkodliwiania odpadów składowanych na wysypiskach sanitarnych, powinien być opracowany na okres perspektywiczny, zgodnie z okresem obowiązującym dla planów zagospodarowania przestrzennego miasta, regionu, aglomeracji. Program ten powinien zawierać: - obliczenie wielkości gromadzonych odpadów komunalnych i przemysłowych, - inwentaryzację istniejących wysypisk z określeniem chłonności i przewidywanego okresu eksploatacji, - zestawienie wytypowanych terenów, zakwalifikowanych na przyszłe wysypiska, - propozycję rejonizacji wysypisk wraz z przypisaniem im określonych miast i osiedli, z których odpadki będą usuwane na wysypiska oraz wielkości nagromadzonych odpadów. Wybór lokalizacji wysypiska powinien być oparty na przeprowadzonej analizie techniczno-ekonomicznej warunków transportu odpadów. Kryteria wyboru terenów pod wysypiska to: warunki terenowe - na wysypisko mogą być przeznaczone zagłębienia (naturalne i sztuczne), wyrobiska po glinie, piasku i żwirze oraz tereny płaskie; warunki hydrologiczne i geologiczne - wysypiska nie powinny być lokalizowane na kierunku spływu wód gruntowych, a także tam, gdzie poziom wód gruntowych jest wyższy niż 2 m. Podłoże powinno być odpowiednio grube i w zasadzie nieprzepuszczalne. W wypadku braku wymaganego podłoża należy sztucznie uszczelnić je np: gliną (powyżej 50 cm), folią polietylenową. Jeżeli wysypisko zlokalizowane jest w zagłębieniu terenowym, przez które przepływają wody powierzchniowe, konieczne są rowy opaskowe wokół obiektu. Wodę opadową z terenów wyżej położonych odprowadzają kolektory. Niezbędne jest utworzenie 300 metrowej strefy ochronnej. W "wytycznych" zamieszczono przepisy dotyczące technologii składowania odpadów w sposób uporządkowany. Odpady przywożone na wysypisko należy rozplantować tak, aby tworzyły cienkie warstwy (2 m). Każdą warstwę przykrywa się materiałem izolacyjnym - około 0.15 m dla warstwy pośredniej, dla

10 - 9 - warstwy zewnętrznej m. a następnie ugniata się ją. W opracowaniu określono rodzaje materiałów używanych na warstwy izolacyjne: a) warstwy pośrednie - ziemia, piasek, gruz budowlany, popiół, żużel, b) warstwa zewnętrzna - ziemia, piasek. Warstwy izolacyjne należy układać ze spadkiem w jednym kierunku na całym wysypisku. Wymagane jest wyposażenie składowiska w kominki wentylacyjne do odprowadzenia gazów gromadzących się w składowanych odpadach. Wysypiska powinny być lokalizowane tam, gdzie przewiduje się w planach zagospodarowania przestrzennego tereny zieleni. "Wytyczne" zawierają wymagania projektowe i zakres dokumentacji technicznej wysypisk sanitarnych oraz zasady technologiczne i eksploatacyjne składowania odpadów na wysypiskach sanitarnych. Zamieszczono również listę odpadków nadających się na tego typu wysypiska: - odpadki osiedlowe (odpadki domowe oraz zbliżone do nich pod względem właściwości tzw. odpadki bytowo-gospodarcze z zakładów pracy), - żużel z kotłowni, - popiół, - gruz budowlany, - odpadki wielkogabarytowe (zarówno z budynków mieszkaniowych, jak i zakładów handlowych, usługowych, hoteli np: meble, materace, pralki, opakowania tekturowe i kartonowe, itp.), - odwodnione osady ściekowe, - odpadki rolnicze (z upraw rolnych). Natomiast zakazuje składowania odpadków naftopochodnych lub posiadających właściwości toksyczne i wybuchowe. Ogólne zasady składowania odpadów zawarte są też w "Tymczasowych wytycznych w sprawie klasyfikacji odpadów" [13]. Odpady klasy I i II to odpady niebezpieczne wymagające całkowitej izolacji od otoczenia. Powinno się je przechowywać np. w zamkniętych zbiornikach, komorach kopalnianych i skalnych, izolując je od podłoża. Odpady szkodliwe klasy III należy składować w izolacji od podłoża, zabezpieczone rowami opaskowymi z możliwością odprowadzania ścieków do oczyszczalni. Odpady klasy IV powinny być składowane na wyznaczonych i zalegalizowanych terenach. "Wytyczne metodyczne: badania wpływu składowisk odpadków na środowisko" opracowane przez J. Polkowskiego i zespół z 1980 r. przeznaczone były do wdrożenia w Ośrodku Badań i Kontroli Środowiska. Praca ta zawiera metody kontroli powietrza, gleby, wód powierzchniowych i podziemnych a także odcieków oraz metody poboru próbek ścieków i odpadów do analiz wraz z lokalizacją sieci obserwacyjnej. Autorzy podają wymogi, które powinno spełniać składowisko odpowiednio zlokalizowane: usytuowanie na gruncie gliniastym, bardzo spoistym, o współczynniku filtracji k 10 < 10-5 cm/s, wykonanie obwałowania, rowów opaskowych, drenażu i oczyszczania wód odciekowych [14]. C. Kolago w 1986 roku opracował "Hydrologiczne uwarunkowania lokalizacji wysypisk odpadów bytowych" [15]. W pracy zawarte zostały informacje na temat lokalizacji wysypisk ze szczególnym uwzględnieniem warunków hydrologicznych. Autor poddaje ocenie różne przepisy dotyczące lokalizacji i projektowania wysypisk. Na podstawie tej pracy opracowane zostały w 1991 r. "Zasady gospodarki odpadami bytowymi w środowisku przyrodniczym" [17].

11 W pracy "Gospodarcze wykorzystanie wyrobisk" zamieszczono polskie zalecenia dotyczące składowania odpadów w wyrobiskach, opracowane na potrzeby programu CPBP "Ochrona i kształtowanie środowiska przyrodniczego". Zagospodarowanie obszarów poeksploatacyjnych powinno likwidować lub minimalizować negatywne skutki spowodowane działalnością górniczą, nie kolidować z otaczającym środowiskiem i zaspokajać zapotrzebowania gospodarcze i społeczne. Składowanie odpadów w wyrobisku pozwala na całkowite lub częściowe jego wypełnienie i ukształtowanie powierzchni odpowiednio dla docelowego kierunku zagospodarowania, jednocześnie stwarza groźbę zanieczyszczenia środowiska, głównie wód powierzchniowych i podziemnych oraz gruntów. Możliwość skażenia wód i gruntów zależy przede wszystkim od szczelności wyrobiska i stopnia szkodliwości odpadów. W przypadku odpadów komunalnych i większości przemysłowych wyrobisko powinno charakteryzować się odpowiednimi parametrami geologicznymi. Optymalny jest układ warstw utworów nierozpuszczalnych (iłów i glin), zapewniający naturalną szczelność wyrobisk, izolujący poziomy wodonośne przed skażeniem. Istotna jest miąższość warstwy izolującej oraz właściwości i trwałość budujących ją minerałów ilastych. Do badań określających przydatność wyrobisk do składowania odpadów szkodliwych mogą być typowane przede wszystkim wyrobiska po eksploatacji surowców ilastych oraz po innych rodzajach surowców, mające w spągu i otoczeniu osady nieprzepuszczalne. Mogą to być wyrobiska wszystkich wielkości (powierzchni i głębokości) zależnie od zapotrzebowania na składowisko w danym rejonie. Jako nieprzydatne do składowania odpadów, autorzy opracowania uznali wyrobiska po surowcach okruchowych, występujące na tarasach rzecznych, na sandrach lub innych jednostkach geomorficz-nych, charakteryzujących się dużym rozprzestrzenianiem się utworów piaszczystych, umożliwiających dalekie przepływy hydrogeologiczne. Odpady szczególnie szkodliwe wymagają odrębnego gromadzenia, transportu i przed składowaniem powinny być zneutralizowane. Składowanie odpadów w wyrobiskach może być niedozwolone lub ograniczone ze względu na inne warunki przyrodnicze (rezerwaty, parki narodowe) [16]. W Instytucie Ochrony Środowiska J. Siuta, G. Wasiak (1991) opracowali "Zasady gospodarki odpadami bytowymi w środowisku przyrodniczym". Zalecają oni do składowania odpadów odpadów bytowych stosować suchogruntowe wyrobiska po eksploatacji piasku, żwiru i gliny (w tym lessu). Nie zalecają składowania wyrobisk po eksploatacji skał wapiennych oraz innych skał twardych, silnie spękanych ze względu na zagrożenie wód podziemnych. Niezbędne jest ukształtowanie czaszy wysypiska w sposób zapewniający odpowiednią odległość pomiędzy składowanymi odpadami i lustrem wód podziemnych lub uszczelnienie dna i odprowadzenie ścieków. Należy w czasie formowania czaszy nasilić odpływ i tak go ukierunkować, aby nie nawadniał składowanych odpadów. Za prof. C. Kolago podano rodzaje podłoża według malejącego stopnia zagrożenia wysypisk dla jakości wód podziemnych, strefy ochronne, metody zagęszczania odpadków, grubość warstw przykrywających ( m) warstwy odpadów [15.17]. Według "Zasad" do gruntu mogą być odprowadzane tylko takie odpady płynne, których chemiczne i biologiczne składniki nie zagrażają środowisku. Nie mogą być kierowane do gruntu odpady płynne z: - przemysłu nieorganicznego (oprócz zawierających składniki nawozowe wykorzystane do nawożenia), - przemysłu organicznego zawierające związki toksyczne i metale ciężkie, - przemysłu maszynowego, ciężkiego i włókienniczego, - warsztatów naprawy i myjni sprzętu technicznego, - innych zakładów produkcyjnych i usługowych o dużym chemicznym obciążeniu, - zakładów lecznictwa zamkniętego.

12 Zasady postulują natychmiastowe zamknięcie istniejących lagun (wylewisk). Biuro Projektów Gospodarki Wodno-ściekowej i Zagospodarowania Odpadów "Biprowod" w Zabrzu we wrześniu 1991, na zamówienie Ministerstwa Przemysłu i Handlu, w ramach projektu Koncepcja zagospodarowania przemysłowych odpadów niebezpiecznych i szczególnie niebezpiecznych w Polsce opracowało Zasady bezpiecznego składowania odpadów niebezpiecznych [18]. Opierając się na obowiązujących aktach prawnych stworzono, jak dotąd najbardziej szczegółowe i spójne zasady magazynowania odpadów niebezpiecznych. Celem pracy było stworzenie materiału pomocniczego dla administracji państwowej przy podejmowaniu decyzji dotyczących składowania odpadów niebezpiecznych. Dla przechowywania odpadów niebezpiecznych zalecone zostały następujące rodzaje składowisk: - mogielniki, - zbiorniki zamknięte, - baseny, - zbiorniki otwarte (boksy), - składowiska podpoziomowe (np. wyrobiska), - składowiska nadpoziomowe (np. powyżej poziomu terenu między sztucznie uformowanymi skarpami), - składowiska podziemne (np. wyrobiska kopalni lub jaskinie). W przypadku składowisk podpoziomowych i nadpoziomowych usytuowanych w naturalnych zagłębieniach terenu muszą być spełnione następujące warunki: - lokalizacja poza obszarami istniejących lub planowanych stref ochronnych ujęć wód pitnych, - uszczelnienie dna i skarpy składowisk folią, papą, laminatami, żywicami, gumą itp. w przypadku podłoża o przepuszczalności > lx 1CT 9 m/s i grubości mniejszej niż 3 m, kiedy dno składowisk znajduje się mniej niż 1 m ponad przewidywanym maksymalnym zwierciadłem wód podziemnych, - zaopatrzenie składowiska w odprowadzenie wód nadosadowych i odcieków kierowanych do oczyszczalni ścieków albo - po rozcieńczeniu do odpowiedniej czystości - do cieków powierzchniowych lub kanalizacji, - zbudowanie systemów drenów dla odcieków i wycieków, - deponowanie odpadów luzem, w pojemnikach lub zestalonych, - izolowanie od atmosfery poprzez zadaszenie, materiałem obojętnym, folią, żywicą, gumą itp. kiedy jest to konieczne ze względu na emisję zanieczyszczeń atmosfery. W składowiskach podziemnych (głównie kopalnie soli i jaskinie) nie mogą być deponowane: - składniki wytwarzające pary trujące, - toksyczne związki lotne, - składniki, z których w wyniku reakcji chemicznych powstają gazy i pary toksyczne lub drażniące, - składniki o skłonnościach do eksplozji, - rozpuszczalniki grożące niebezpieczeństwem eksplozji, - łatwopalne komponenty, tworzące z powietrzem mieszaniny wybuchowe lub łatwopalne, - związki reagujące z wodą lub innymi związkami, z wydzielaniem ciepła lub w następstwie reakcji emitujące gazy szkodliwe, - składniki wydzielające przenikliwe zapachy, - zarazki chorób zakaźnych, - ciała zwierząt i pozostałości z przeróbki mięsa, - paliwa jądrowe, - materiały radioaktywne. Zasady precyzują, jak mają być przechowywane odpady podane w Rozporządzeniu Rady Ministrów

13 w sprawie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian. Podsumowanie Przez wiele lat gromadzenie odpadów na wysypiskach pozostanie jeszcze najbardziej powszechną formą utylizacji odpadów w Polsce. Wskaźniki nagromadzenia odpadów w ostatnich latach niebezpiecznie wzrosły. Gromadzone odpady zagrażają zasobom wód powierzchniowych i podziemnych, a rozkład odpadów organicznych i powszechne spalanie odpadów na dzikich wysypiskach powoduje znaczną emisję zanieczyszczeń powietrza do atmosfery. Konieczne są natychmiastowe działania koordynowane przez np. Centrum Gospodarki Odpadami i Państwową Inspekcję Ochrony Środowiska na rzecz wprowadzania technologii bezodpadowych i małoodpadowych (zapobieganie wytwarzaniu odpadów) oraz recyklingu i bezpiecznego składowania odpadów, wyłącznie na uporządkowanych wysypiskach. Przyjęcie ustawy o odpadach znacznie uprości zasady postępowania z odpadami. Aktualnie zasady postępowania z odpadami można znaleźć w licznych aktach prawnych, tj. w Ustawie o ochronie i kształtowaniu środowiska, w jej aktach wykonawczych oraz w nieprzytaczanych w niniejszym opracowaniu Prawie budowlanym, Prawie górniczym i geologicznym oraz Ustawie o planowaniu przestrzennym itp. W Polsce brak jest obowiązujących, jasno sprecyzowanych zasad eksploatacji wysypisk, zarówno odpadów bytowych, jak i przemysłowych. Cytowane w pracy dokumenty mają stanowić wyłącznie materiał pomocniczy przy wydawaniu decyzji o lokalizacji wysypiska. Żadne z nich nie przewidują prowadzenia monitoringu wód podziemnych w czasie eksploatacji wysypiska i po jej zakończeniu, co w wytycznych krajów wysokouprzemysłowionych, także EWG jest jednym z podstawowych warunków prawidłowej eksploatacji wysypiska. Przy projektowaniu wysypiska rozpatruje się budowę geologiczną terenu i jakość gleby oraz koszty budowy zabezpieczeń i dowozu (odległość od źródła). Ustawa o odpadach powinna zobowiązać np. Państwową Inspekcję Ochrony Środowiska do opracowania jednolitych wytycznych organizacji i eksploatacji wysypisk zarówno odpadów bytowych, jak i przemysłowych. [1] Ochrona środowiska, GUS, Warszawa [2] Environmental Policy in the EC, Brussels-Luxemburg, [3] EC Council Directive of 20 March 1978 on Toxic and Dangerous Waste, EC Environmental Legislation Vol.3, Chemicals & Waste, Commission of the EC, Brussels, [4] Helmut Schnurer: Financing Waste Management in Germany. Waste Disposal and Water Management in Australia, Aug [5] Sidney M.Wolf; Pollution Law Handbook; A Guide to Federal Environmental Laws, Quorum Books, New York [6] Helmut Birn, Gottfiried Jung: Abfall - beseitigungsrecht fiir die betriebliche Praxis. Stand, August [7] Waste Management. CRS Issue Brief, Washington, Oct., [8] Lester B.Lave, Arthur C.Upton: Toxic Chemicals, Health, and the Environment, The Johns Hopkins University Press, Baltimore and London [9] Guidelines for Industrial Landfills. Environmental Protection Services, Alberta Environment, Canada, June, [10] Raport o stanie państwa. "Przegląd Rządowy", nr 1, Warszawa [11] Polityka ekologiczna państwa, MOŚ, ZNiL, luty [12] Wytyczne, programowanie i projektowanie wysypisk sanitarnych, Ministerstwo Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska, Instytut Kształtowania Środowiska, Warszawa [13] Tymczasowe wytyczne w sprawie klasyfikacji odpadów, MAGTiOŚ, Warszawa, marzec [14] J.Polkowski i wsp.: Wytyczne metodyczne badania wpływu składowania odpadów na środowisko. IKŚ, Warszawa 1980 r.

14 [15] Cyryl Kolago: Hydrologiczne uwarunkowania lokalizacji wysypisk odpadów bytowych, Materiały Konferencji NOT, Zakopane, [16] Genowefa Kociszewska-Musiał, Elżbieta Bartocha, Daniela Kisielnicka: Gospodarcze wykorzystanie wyrobisk, Przegląd Geologiczny Nr 9, wrzesień [17] Jan Siuta, Grażyna Wasiak: Zasady gospodarki odpadami bytowymi w środowisku przyrodniczym, IOS, Warszawa, [18] Koncepcja zagospodarowania przemysłowych odpadów niebezpiecznych i szczególnie niebezpiecznych w Polsce -faza II; temat II: Zasady bezpiecznego składowania odpadów niebezpiecznych, Projekt Biura Projektów Gospodarki Wodno-ściekowej i Zagospodarowania Odpadów "Biprowod", Zabrze, wrzesień 1991.

ZAKRES KONTROLI SKŁADOWISK ODPADÓW

ZAKRES KONTROLI SKŁADOWISK ODPADÓW ZAKRES KONTROLI SKŁADOWISK ODPADÓW 1. Informacje ogólne o władającym i zarządzającym składowiskiem odpadów: Imię i nazwisko oraz adres zamieszkania lub nazwa i adres siedziby właściciela, władającego (tytuł

Bardziej szczegółowo

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa A A 1. Wstęp Prawo ochrony środowiska tworzą akty prawne o różnej randze. Najwyższym z nich jest Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, uchwalona w 1997

Bardziej szczegółowo

Bibliografia. Akty prawne

Bibliografia. Akty prawne Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; 2. Ustawa z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne. Dz. U. Nr 115, poz. 1229; 3. Ustawa z dnia

Bardziej szczegółowo

Krajowy Program Gospodarki Odpadami

Krajowy Program Gospodarki Odpadami Krajowy Program Gospodarki Odpadami KPGO został sporządzony jako realizacja przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628 oraz z 2002 r. Nr 41, poz. 365 i Nr 113, poz.

Bardziej szczegółowo

7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU. 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska

7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU. 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska 7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska Podstawową zasadą realizacji Programu Ochrony Środowiska dla Powiatu Pińczowskiego powinna być zasada wykonywania

Bardziej szczegółowo

Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania Sp. z o.o. ul. Grudziądzka 159, 87-100 Toruń

Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania Sp. z o.o. ul. Grudziądzka 159, 87-100 Toruń Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania Sp. z o.o. ul. Grudziądzka 159, 87-100 Toruń WYTYCZNE TECHNICZNE ZAMKNIĘCIA SKŁADOWISKA KWATERY ODPADÓW NIEBEZPIECZNYCH STANOWIĄCEJ ELEMENT MIEJSKIEGO SKŁADOWISKA

Bardziej szczegółowo

Program Ochrony Środowiska dla Gminy Rybno

Program Ochrony Środowiska dla Gminy Rybno Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; 2. Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody Dz. U. Nr 92, poz. 880; 3. Ustawa

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Art. 9. Wymóg przekazania dokumentów... 49 Rozdział 4. Uznanie przedmiotu lub substancji za produkt

Spis treści. Art. 9. Wymóg przekazania dokumentów... 49 Rozdział 4. Uznanie przedmiotu lub substancji za produkt Wstęp................................................ Wykaz skrótów......................................... XXV Ustawa o odpadach z dnia 14 grudnia 2012 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 21 ze zm.).......................................

Bardziej szczegółowo

POLITYKA EKOLOGICZNA PAŃSTWA W LATACH 2009 2012 Z PERSPEKTYWĄ DO ROKU 2016. uchwała Sejmu z dnia 22 maja 2009 roku (M.P. 2009.34.501.

POLITYKA EKOLOGICZNA PAŃSTWA W LATACH 2009 2012 Z PERSPEKTYWĄ DO ROKU 2016. uchwała Sejmu z dnia 22 maja 2009 roku (M.P. 2009.34.501. POLITYKA EKOLOGICZNA PAŃSTWA W LATACH 2009 2012 Z PERSPEKTYWĄ DO ROKU 2016 uchwała Sejmu z dnia 22 maja 2009 roku (M.P. 2009.34.501.) Proces transformacji ustrojowej Polski nie uwzględniał w swoim planie

Bardziej szczegółowo

Szacowanie ryzyka ekologicznego na terenach zdegradowanych przez składowiska odpadów

Szacowanie ryzyka ekologicznego na terenach zdegradowanych przez składowiska odpadów Dr inż. Jerzy Mikołajczak Wydział Geodezji Górniczej i Inżynierii Środowiska Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie im. Stanisława Staszica Szacowanie ryzyka ekologicznego na terenach zdegradowanych przez

Bardziej szczegółowo

EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K

EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K ĆWICZENIA 2 Charakterystyka wybranej działalności gospodarczej: 1. Stosowane surowce, materiały, półprodukty, wyroby ze szczególnym

Bardziej szczegółowo

L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W KIELCACH w 2016 ROKU

L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W KIELCACH w 2016 ROKU Załącznik do uchwały Nr 14/15 Rady Nadzorczej WFOŚiGW w Kielcach z dnia 29 czerwca 2015 r. L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

Przegląd ekologiczny zamkniętego składowiska fosfogipsów w Wiślince. Gdańsk, 14 maja 2014 r.

Przegląd ekologiczny zamkniętego składowiska fosfogipsów w Wiślince. Gdańsk, 14 maja 2014 r. Przegląd ekologiczny zamkniętego składowiska fosfogipsów w Wiślince Gdańsk, 14 maja 2014 r. Plan prezentacji - Podstawy prawno-proceduralne - Zakres problemowy przeglądu ekologicznego - Analiza istotnych

Bardziej szczegółowo

Tabela nr 6.1. Stan realizacji zadań wynikających z krajowego planu gospodarki odpadami dla przedsiębiorców na dzień 1 września 2004 r.

Tabela nr 6.1. Stan realizacji zadań wynikających z krajowego planu gospodarki odpadami dla przedsiębiorców na dzień 1 września 2004 r. Załącznik 6 STAN REALIZACJI ZADAŃ WYNIKAJĄCYCH Z KRAJOWEGO PLANU GOSPODARKI ODPADAMI DLA PRZEDSIĘBIORCÓW (na podstawie informacji przekazanych przez przedsiębiorców) Tabela nr 6.1. Stan realizacji zadań

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE I OCHRONA ZASOBÓW POWIERZCHNI ZIEMI

WYKORZYSTANIE I OCHRONA ZASOBÓW POWIERZCHNI ZIEMI WYKORZYSTANIE I OCHRONA ZASOBÓW POWIERZCHNI ZIEMI Powierzchnia geodezyjna województwa kujawsko-pomorskiego według stanu w dniu 1 I 2011 r. wyniosła 1797,1 tys. ha, co stanowiło 5,7 % ogólnej powierzchni

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA ODPADAMI W ŚWIETLE NOWEJ USTAWY O ODPADACH z dnia 14 grudnia 2012r (Dz. U. z 8 stycznia 2013 r., poz. 21)

GOSPODARKA ODPADAMI W ŚWIETLE NOWEJ USTAWY O ODPADACH z dnia 14 grudnia 2012r (Dz. U. z 8 stycznia 2013 r., poz. 21) GOSPODARKA ODPADAMI W ŚWIETLE NOWEJ USTAWY O ODPADACH z dnia 14 grudnia 2012r (Dz. U. z 8 stycznia 2013 r., poz. 21) Władysława Wilusz Kierownik Zespołu Gospodarki Odpadami PRZEPISY PRAWNE USTAWA O ODPADACH

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska

Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska Katarzyna Kurowska Ścieki komunalne - definicja Istotnym warunkiem prawidłowej oceny wymagań, jakim

Bardziej szczegółowo

Odzysk i recykling założenia prawne. Opracowanie: Monika Rak i Mateusz Richert

Odzysk i recykling założenia prawne. Opracowanie: Monika Rak i Mateusz Richert Odzysk i recykling założenia prawne Opracowanie: Monika Rak i Mateusz Richert Odzysk Odzysk ( ) jakikolwiek proces, którego wynikiem jest to, aby odpady służyły użytecznemu zastosowaniu przez zastąpienie

Bardziej szczegółowo

TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA. Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak

TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA. Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak Charakterystyka zawodu Technik ochrony środowiska koordynuje pracę w zakresie ochrony powietrza, wód, powierzchni ziemi, ochrony przed

Bardziej szczegółowo

Program wodno-środowiskowy kraju

Program wodno-środowiskowy kraju Program wodno-środowiskowy kraju Art. 113 ustawy Prawo wodne Dokumenty planistyczne w gospodarowaniu wodami: 1. plan gospodarowania wodami 2. program wodno-środowiskowy kraju 3. plan zarządzania ryzykiem

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA ODPADAMI. Dr Ewa Mańkowska Zastępca Prezesa

GOSPODARKA ODPADAMI. Dr Ewa Mańkowska Zastępca Prezesa GOSPODARKA ODPADAMI Dr Ewa Mańkowska Zastępca Prezesa WFOŚiGW we Wrocławiu Zasady gospodarowania odpadami Projektowane zmiany prawne w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach Badanie poziomu

Bardziej szczegółowo

Pytania (w formie opisowej i testu wielokrotnego wyboru) do zaliczeń i egzaminów. Przedmiot GOSPODARKA ODPADAMI W GÓRNICTWIE

Pytania (w formie opisowej i testu wielokrotnego wyboru) do zaliczeń i egzaminów. Przedmiot GOSPODARKA ODPADAMI W GÓRNICTWIE Prof. dr hab. inż. Jan Palarski Instytut Eksploatacji Złóż Pytania (w formie opisowej i testu wielokrotnego wyboru) do zaliczeń i egzaminów Przedmiot GOSPODARKA ODPADAMI W GÓRNICTWIE 1. Eksploatacja górnicza

Bardziej szczegółowo

ZWYKŁA DOBRA PRAKTYKA ROLNICZA IRENA DUER

ZWYKŁA DOBRA PRAKTYKA ROLNICZA IRENA DUER ZWYKŁA DOBRA PRAKTYKA ROLNICZA IRENA DUER Zakres prezentacji Definicja ZDPR Podstawy prawne ZDPR Jaki jest cel upowszechniania ZDPR Kto ma obowiązek przestrzegać ZDPR Zakres ZDPR Kto kontroluje ZDPR Definicja

Bardziej szczegółowo

OGÓLNE INFORMACJE STATYSTYCZNE DOTYCZĄCE WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

OGÓLNE INFORMACJE STATYSTYCZNE DOTYCZĄCE WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO OGÓLNE INFORMACJE STATYSTYCZNE DOTYCZĄCE WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Jan Fryc, Zofia Płoszaj-Witkowicz Urząd Statystyczny w Katowicach, Śląski Ośrodek Badań Regionalnych Katarzyna Kimel, Barbara Zawada Urząd

Bardziej szczegółowo

Wykaz aktów prawnych dotyczących problematyki azbestowej

Wykaz aktów prawnych dotyczących problematyki azbestowej Załącznik nr 1 Wykaz aktów prawnych dotyczących problematyki azbestowej (źródło: Ministerstwo Gospodarki www.mg.gov.pl) Ustawy dotyczące problematyki azbestowej (stan na wrzesień 2011 r.) 1. Ustawa z dnia

Bardziej szczegółowo

Projekt aktualizacji Programu wodno - środowiskowego kraju programy działań

Projekt aktualizacji Programu wodno - środowiskowego kraju programy działań Aktualizacja Programu wodno-środowiskowego kraju i Planów gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy Projekt aktualizacji Programu wodno - środowiskowego kraju programy działań Rafał Kosieradzki specjalista

Bardziej szczegółowo

INDYWIDUALNE SYSTEMY OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW A OCHRONA WÓD PODZIEMNYCH

INDYWIDUALNE SYSTEMY OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW A OCHRONA WÓD PODZIEMNYCH INDYWIDUALNE SYSTEMY OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW A OCHRONA WÓD PODZIEMNYCH Opracowała: Klaudia Bukowska ZAOPATRZENIE W WODĘ A OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW Zbiorowe zaopatrzenie w wodę Indywidualne zaopatrzenie w wodę

Bardziej szczegółowo

Wykład 4. Klasyfikacja i metody utylizacji odpadów. E. Megiel, Uniwersytet Warszawski Wydział Chemii

Wykład 4. Klasyfikacja i metody utylizacji odpadów. E. Megiel, Uniwersytet Warszawski Wydział Chemii Wykład 4 Klasyfikacja i metody utylizacji odpadów E. Megiel, Uniwersytet Warszawski Wydział Chemii Odpady - definicja Odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot należący do jednej z kategorii, określonych

Bardziej szczegółowo

Miejsce termicznych metod przekształcania odpadów w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami

Miejsce termicznych metod przekształcania odpadów w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami Miejsce termicznych metod przekształcania odpadów w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami Doc dr Lidia Sieja INSTYTUT EKOLOGII TERENÓW UPRZEMYSŁOWIONYCH Katowice Bilans odpadów wytworzonych w 2004r Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Obowiązki przedsiębiorcy w ochronie środowiska

Obowiązki przedsiębiorcy w ochronie środowiska Obowiązki przedsiębiorcy w ochronie środowiska Regulacji ekologicznych jest nie mniej niż podatkowych, jednak niewielu przedsiębiorców zdaje sobie sprawę, że podlegają wymogom ochrony środowiska. Nawet

Bardziej szczegółowo

Badania środowiskowe związane z poszukiwaniem i rozpoznawaniem gazu z łupków

Badania środowiskowe związane z poszukiwaniem i rozpoznawaniem gazu z łupków Badania środowiskowe związane z poszukiwaniem i rozpoznawaniem gazu z łupków dr Małgorzata Woźnicka - 8.10.2013 r., Lublin Szczelinowanie hydrauliczne niezbędne dla wydobycia gazu ze złoża niekonwencjonalnego

Bardziej szczegółowo

Projekt aktualizacji Programu wodnośrodowiskowego. - programy działań dotyczące Regionu Wodnego Środkowej Odry. 11 czerwca 2015 r.

Projekt aktualizacji Programu wodnośrodowiskowego. - programy działań dotyczące Regionu Wodnego Środkowej Odry. 11 czerwca 2015 r. Projekt aktualizacji Programu wodnośrodowiskowego kraju - - programy działań dotyczące Regionu Wodnego Środkowej Odry 11 czerwca 2015 r. Wałbrzych PLAN PREZENTACJI 1. Aktualizacja Programu Wodno-środowiskowego

Bardziej szczegółowo

Chemia stosowana, odpady i zarządzanie chemikaliami

Chemia stosowana, odpady i zarządzanie chemikaliami Uniwersytet Warszawski Wydział Chemii Chemia stosowana, odpady i zarządzanie chemikaliami Prowadzący: dr Elżbieta Megiel Plan wykładów Data Zagadnienia 7.03 Chemia stosowana 14.03 Zielona chemia 21.03

Bardziej szczegółowo

Zarząd Województwa Łódzkiego. Plan gospodarki odpadami województwa łódzkiego 2012. Łódź, lipiec 2012

Zarząd Województwa Łódzkiego. Plan gospodarki odpadami województwa łódzkiego 2012. Łódź, lipiec 2012 Zarząd Województwa Łódzkiego Plan gospodarki odpadami województwa łódzkiego 2012 Łódź, lipiec 2012 1 Podstawy formalne Krajowy Plan Gospodarki Odpadami 2014 ustawa o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości

Bardziej szczegółowo

Powiązanie z ustawodawstwem krajowym

Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Strona 2 z 8 Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Opracowano w Instytucie Nafty i Gazu System KZR INiG-PIB/3 2 Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Strona 3 z 8 Spis

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie zadań ze środków WFOŚiGW w Katowicach. Katowice, 23 listopada 2015 roku

Dofinansowanie zadań ze środków WFOŚiGW w Katowicach. Katowice, 23 listopada 2015 roku Dofinansowanie zadań ze środków WFOŚiGW w Katowicach Katowice, 23 listopada 2015 roku Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach działa od 1993 roku jako instrument regionalnej

Bardziej szczegółowo

BYDGOSKI OBSZAR FUNKCJONALNY Inwestycje kluczowe do realizacji do roku 2020

BYDGOSKI OBSZAR FUNKCJONALNY Inwestycje kluczowe do realizacji do roku 2020 BYDGOSKI OBSZAR FUNKCJONALNY Inwestycje kluczowe do realizacji do roku 2020 Zespół nr III Gospodarka Komunalna i Ochrona Środowiska Grzegorz Boroń -Z-ca Dyrektora Wydziału Gospodarki Komunalnej i Ochrony

Bardziej szczegółowo

Nowe regulacje prawne w zakresie gospodarki odpadami komunalnymi

Nowe regulacje prawne w zakresie gospodarki odpadami komunalnymi Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie Nowe regulacje prawne w zakresie gospodarki odpadami komunalnymi Warszawa, lipiec 2011 r. Podstawy prawne kontroli IOŚ w zakresie gospodarki odpadami

Bardziej szczegółowo

I. Nazwa i adres kontrolowanej gminy - tel/fax REGON, PKD, EKD, NIP.... I. Charakterystyka kontrolowanej jednostki

I. Nazwa i adres kontrolowanej gminy - tel/fax REGON, PKD, EKD, NIP.... I. Charakterystyka kontrolowanej jednostki 1 FORMULARZ KONTROLI GMINY W ZAKRESIE GOSPODARKI ODPADAMI* I. Nazwa i adres kontrolowanej gminy - tel/fax REGON, PKD, EKD, NIP. I. Charakterystyka kontrolowanej jednostki 1. Liczba ludności gminy (wg stanu

Bardziej szczegółowo

SKŁADOWISKA ODPADÓW ZAMYKANIE I REKULTYWACJA, STAN KONTROLI ŚRODOWISKOWYCH W ZAKRESIE OCHRONY ZIEMI W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM

SKŁADOWISKA ODPADÓW ZAMYKANIE I REKULTYWACJA, STAN KONTROLI ŚRODOWISKOWYCH W ZAKRESIE OCHRONY ZIEMI W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska SKŁADOWISKA ODPADÓW ZAMYKANIE I REKULTYWACJA, STAN KONTROLI ŚRODOWISKOWYCH W ZAKRESIE OCHRONY ZIEMI W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM czerwiec 2012 r. Podstawowe wymagania

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2. Karta instalacji składowiska odpadów w Sianowie

Załącznik nr 2. Karta instalacji składowiska odpadów w Sianowie Załącznik nr 2. Karta instalacji składowiska odpadów w Sianowie Lp. Elementy charakterystyki składowiska odpadów Informacje o składowisku odpadów 1. Ogólne informacje o obiekcie 1.1. Nazwa i adres składowiska

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ASPEKTY FUNKCJONOWANIA ZAKŁADÓW ZAGOSPODAROWANIA ODPADÓW KOMUNALNYCH NA PRZYKŁADZIE ZO i SOK W LEŚNIE GÓRNYM k/polic

WYBRANE ASPEKTY FUNKCJONOWANIA ZAKŁADÓW ZAGOSPODAROWANIA ODPADÓW KOMUNALNYCH NA PRZYKŁADZIE ZO i SOK W LEŚNIE GÓRNYM k/polic WYBRANE ASPEKTY FUNKCJONOWANIA ZAKŁADÓW ZAGOSPODAROWANIA ODPADÓW KOMUNALNYCH NA PRZYKŁADZIE ZO i SOK W LEŚNIE GÓRNYM k/polic GOSPODAROWANIE ODPADAMI NADZÓR ZBIERANIE TRANSPORT ODZYSK UNIESZKODLIWIANIE

Bardziej szczegółowo

Programy priorytetowe NFOŚiGW w 2011 roku dotyczące ochrony ziemi gospodarki odpadami

Programy priorytetowe NFOŚiGW w 2011 roku dotyczące ochrony ziemi gospodarki odpadami Programy priorytetowe NFOŚiGW w 2011 roku dotyczące ochrony ziemi gospodarki odpadami Jerzy Swatoń Dyrektor Departamentu Ochrony Ziemi Katowice, 11 lutego 2011 r. Dofinansowanie zadań z obszaru ochrona

Bardziej szczegółowo

A. Wykaz nowych aktów prawnych związanych z gospodarką odpadami tzn. wchodzących w życie po dniu 30 września 2001 r.

A. Wykaz nowych aktów prawnych związanych z gospodarką odpadami tzn. wchodzących w życie po dniu 30 września 2001 r. ZAŁĄCZNIK 1 Prawodawstwo polskie (stan na 20 stycznia 2004 r.) A. Wykaz nowych aktów prawnych związanych z gospodarką odpadami tzn. wchodzących w życie po dniu 30 września 2001 r. 1. Ustawy: 1) ustawa

Bardziej szczegółowo

Targi POL-EKO-SYSTEM. Strefa RIPOK NANOODPADY JAKO NOWY RODZAJ ODPADÓW ZAGRAŻAJĄCYCH ŚRODOWISKU

Targi POL-EKO-SYSTEM. Strefa RIPOK NANOODPADY JAKO NOWY RODZAJ ODPADÓW ZAGRAŻAJĄCYCH ŚRODOWISKU NANOODPADY JAKO NOWY RODZAJ ODPADÓW ZAGRAŻAJĄCYCH ŚRODOWISKU Beata B. Kłopotek Departament Gospodarki Odpadami Poznań, dnia 28 października 2015 r. Zakres prezentacji 1. Nanomateriały definicja, zastosowania,

Bardziej szczegółowo

OCHRONA ŚRODOWISKA W POLSCE

OCHRONA ŚRODOWISKA W POLSCE Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz środków budżetu państwa przy wsparciu Euroregionu Nysa OCHRONA ŚRODOWISKA W POLSCE (aktualny

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia.. 2012 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia.. 2012 r. Projekt z dnia 18 kwietnia 2012 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia.. 2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie prowadzenia monitoringu obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych 2)

Bardziej szczegółowo

Wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wymaga przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko.

Wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wymaga przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. POSTĘPOWANIE ADMINISTRACYJNE W SPRAWIE WYPEŁNIANIA PRZEZ INWESTORÓW WYMAGAŃ OCHRONY ŚRODOWISKA DLA REALIZOWANEGO PRZEDSIĘWZIĘCIA MOGĄCEGO ZNACZĄCO ODDZIAŁYWAĆ NA ŚRODOWISKO W opracowaniu zostały omówione

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z realizacji Planu gospodarki odpadami dla województwa śląskiego za lata 2007-2008

Sprawozdanie z realizacji Planu gospodarki odpadami dla województwa śląskiego za lata 2007-2008 Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Ochrony Środowiska Sprawozdanie z realizacji Planu gospodarki odpadami dla województwa śląskiego za lata 2007-2008 Katowice, listopad 2009 r. SPIS TREŚCI

Bardziej szczegółowo

Lista przedsięwzięć priorytetowych WFOŚiGW we Wrocławiu planowanych do dofinansowania w 2013 r.

Lista przedsięwzięć priorytetowych WFOŚiGW we Wrocławiu planowanych do dofinansowania w 2013 r. Lista przedsięwzięć priorytetowych Funduszu na rok 2013 została sporządzona w oparciu o hierarchię celów wynikającą z polityki ekologicznej państwa, Programu zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska

Bardziej szczegółowo

Odpady stałe. 1300r londyńscy śmieciarze wywoŝą śmieci poza miasto. 1870r - uruchomiono I-szą spalarnię odpadów komunalnych

Odpady stałe. 1300r londyńscy śmieciarze wywoŝą śmieci poza miasto. 1870r - uruchomiono I-szą spalarnię odpadów komunalnych Odpady stałe 1200r. - w związku z dynamicznym rozwojem miast w Anglii wydano edykt królewski zobowiązujący mieszkańców do utrzymania czystości przed domami, śmieci moŝna było składować na podwórkach. 1300r

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w gospodarce odpadami komunalnymi w świetle strategii wyznaczonej w krajowym planie gospodarki odpadami

Wyzwania w gospodarce odpadami komunalnymi w świetle strategii wyznaczonej w krajowym planie gospodarki odpadami Wyzwania w gospodarce odpadami komunalnymi w świetle strategii wyznaczonej w krajowym planie gospodarki odpadami Lidia Sieja Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych Wrocław, marzec 2012 Dyrektywa ramowa

Bardziej szczegółowo

Materiał informacyjny na posiedzenie Komisji Górniczej Rady Miasta Katowice w dniu 28 lipca 2014 r.

Materiał informacyjny na posiedzenie Komisji Górniczej Rady Miasta Katowice w dniu 28 lipca 2014 r. Katowice, dnia 11.07.2014r. Materiał informacyjny na posiedzenie Komisji Górniczej Rady Miasta Katowice w dniu 28 lipca 2014 r. Tematyka materiału informacyjnego: Sprawozdania dotyczące informacji o działaniach

Bardziej szczegółowo

USTAWA ŚMIECIOWA oraz WYTYCZNE DYREKTYWY 94/62/EEC DOTYCZĄCEJ OPAKOWAŃ I ODPADÓW OPAKOWANIOWYCH. Wyk. Maria Anna Wiercińska

USTAWA ŚMIECIOWA oraz WYTYCZNE DYREKTYWY 94/62/EEC DOTYCZĄCEJ OPAKOWAŃ I ODPADÓW OPAKOWANIOWYCH. Wyk. Maria Anna Wiercińska USTAWA ŚMIECIOWA oraz WYTYCZNE DYREKTYWY 94/62/EEC DOTYCZĄCEJ OPAKOWAŃ I ODPADÓW OPAKOWANIOWYCH Wyk. Maria Anna Wiercińska SPIS TREŚCI 1. PODSTAWOWE POJĘCIA Odpady opakowaniowe Gospodarka odpadami opakowaniowymi

Bardziej szczegółowo

Kursy: 12 grup z zakresu:

Kursy: 12 grup z zakresu: SCHEMAT REALIZACJI USŁUG W RAMACH PROJEKTU EKO-TRENDY Kursy: 12 grup z zakresu: Szkolenia Instalator kolektorów słonecznych - 2 edycje szkoleń - 1 h/gr. 2. Szkolenia Nowoczesne trendy ekologiczne w budownictwie

Bardziej szczegółowo

1. Rodzaj i charakterystyka przedsięwzięcia:

1. Rodzaj i charakterystyka przedsięwzięcia: zasięgnął opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Rzeszowie oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ustrzykach Dolnych w sprawie potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedmiotowego

Bardziej szczegółowo

Dlaczego zmieniono ustawę?

Dlaczego zmieniono ustawę? Dlaczego zmieniono ustawę? Nowe zapisy ustawy mają na celu dostosować gospodarkę odpadami komunalnymi do wymogów Unii Europejskiej. Głównym celem wprowadzanych zmian jest: uszczelnienie systemu wszyscy

Bardziej szczegółowo

Rekultywacja składowiska odpadów w Sośnicy

Rekultywacja składowiska odpadów w Sośnicy Rekultywacja składowiska odpadów w Sośnicy Właściciela - użytkownik składowiska: Zakład Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. ul. 1-go Maja 26B, 55-080 Wrocław Składowisko odpadów stan prawny-posiadane decyzje:

Bardziej szczegółowo

Obszar objęty planem kontroli został ujęty w następujące zagadnienia określone mianem celów kontroli oraz ogólnopolskich cykli kontrolnych:

Obszar objęty planem kontroli został ujęty w następujące zagadnienia określone mianem celów kontroli oraz ogólnopolskich cykli kontrolnych: WSTĘP Ogólna ocena istotnych zagadnień dla stanu środowiska na terenie województwa podlaskiego wykazuje, że w zakresie działalności kontrolnej najistotniejszymi kierunkami działań jest realizacja kontroli

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja Wojewódzkiego Planu Gospodarki Odpadami wraz z Planem Inwestycyjnym w zakresie odpadów komunalnych

Aktualizacja Wojewódzkiego Planu Gospodarki Odpadami wraz z Planem Inwestycyjnym w zakresie odpadów komunalnych Aktualizacja Wojewódzkiego Planu Gospodarki Odpadami wraz z Planem Inwestycyjnym w zakresie odpadów komunalnych Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego Departament Rolnictwa, Środowiska i Rozwoju Wsi

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA PRZEDSIĘWZIĘCIA

KARTA INFORMACYJNA PRZEDSIĘWZIĘCIA KARTA INFORMACYJNA PRZEDSIĘWZIĘCIA wg art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz

Bardziej szczegółowo

REJESTR DZIAŁALNOŚCI REGULOWANEJ W ZAKRESIE ODBIERANIA ODPADÓW KOMUNALNYCH OD WŁAŚCICIELI NIERUCHOMOŚCI GMINY ZBICZNO

REJESTR DZIAŁALNOŚCI REGULOWANEJ W ZAKRESIE ODBIERANIA ODPADÓW KOMUNALNYCH OD WŁAŚCICIELI NIERUCHOMOŚCI GMINY ZBICZNO WÓJT GMINY ZBICZNO Urząd Gminy w Zbiczno Zbiczno 140, 87-305 Zbiczno tel./fax. (56) 49 393 17 gmina@zbiczno.pl REJESTR DZIAŁALNOŚCI REGULOWANEJ W ZAKRESIE ODBIERANIA ODPADÓW KOMUNALNYCH OD WŁAŚCICIELI

Bardziej szczegółowo

AKTUALNY STAN GOSPODARKI ODPADAMI

AKTUALNY STAN GOSPODARKI ODPADAMI AKTUALNY STAN GOSPODARKI ODPADAMI Zapoznanie z aktualnym stanem GO na terenie Krakowa oraz planowanymi kierunkami rozwoju. Autor: Magdalena Więcławek Opiekun: dr inż. Zbigniew Grabowski KRAKÓW 2010 PODSTAWA

Bardziej szczegółowo

Zasoby wodne a wydobycie gazu z łupków

Zasoby wodne a wydobycie gazu z łupków Zasoby wodne a wydobycie gazu z łupków dr Małgorzata Woźnicka - Gospodarka wodna przedsięwzięcia 1. Etap poszukiwania i rozpoznawania złóż 2. Etap eksploatacji Rodzaj potrzeb wodnych Gospodarka wodna Lokalizacja

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 35.005.2015 Wójta Gminy Horyniec-Zdrój z dnia 30 marca 2015 r.

Zarządzenie Nr 35.005.2015 Wójta Gminy Horyniec-Zdrój z dnia 30 marca 2015 r. Zarządzenie Nr 35.005.2015 Wójta Gminy Horyniec-Zdrój z dnia 30 marca 2015 r. w sprawie Regulaminu Punktu Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych (PSZOK) Na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Gospodarka Odpadami w Krakowie. Dziś i jutro.

Gospodarka Odpadami w Krakowie. Dziś i jutro. Gospodarka Odpadami w Krakowie. Dziś i jutro. Urząd Miasta Krakowa Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu UWARUNKOWANIA PRAWNE PLANOWANIA GOSPODARKI ODPADAMI PLAN GOSPODARKI ODPADAMI zgodny z polityką

Bardziej szczegółowo

Zmiana ustawy o odpadach oraz zmiana niektórych ustaw

Zmiana ustawy o odpadach oraz zmiana niektórych ustaw Zmiana ustawy o odpadach oraz zmiana niektórych ustaw USTAWA z dnia 3 marca 2000 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw. (Dz. U.2000.22.272 z dnia 31 marca 2000 r.) Art. 1. W ustawie

Bardziej szczegółowo

Finansowanie samorządowych inwestycji w gospodarkę odpadami

Finansowanie samorządowych inwestycji w gospodarkę odpadami Bank Ochrony Środowiska Alicja Siemieniec Dyrektor Departamentu Finansowania i Projektów Ekologicznych Finansowanie samorządowych inwestycji w gospodarkę odpadami Paliwa Alternatywne. Waste to Energy.

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 4260/2014 Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia 20 stycznia 2014 roku

Uchwała Nr 4260/2014 Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia 20 stycznia 2014 roku Uchwała Nr 4260/2014 Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia 20 stycznia 2014 roku zmieniająca uchwałę w sprawie ustalenia Regulaminu Organizacyjnego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego

Bardziej szczegółowo

b/zagospodarowania obwodów łowieckich ochrony i hodowli zwierzyny leśnej,

b/zagospodarowania obwodów łowieckich ochrony i hodowli zwierzyny leśnej, REFERAT ROLNICTWA, GOSPODARKI GRUNTAMI I OCHRONY ŚRODOWISKA Skład: Kierownik referatu Maria Bych telefon 75 74 10 367 pokój nr 19A e-mail: rolnictwo@marciszow.pl zakres spraw: I.Geodezji i gospodarki gruntami:

Bardziej szczegółowo

Wykorzystajmy nasze odpady!

Wykorzystajmy nasze odpady! Wykorzystajmy nasze odpady! Chrońmy środowisko spalając, a nie składując odpady. Instalacje termicznego przetwarzania odpadów i ich zalety w ochronie środowiska 23.11.2010 Targi POLEKO, Poznań Mariusz

Bardziej szczegółowo

711 841 229 959 Mg. 2 078 840 801 904 Mg. 996 145 333 060 Mg. 754 249 245 239 Mg

711 841 229 959 Mg. 2 078 840 801 904 Mg. 996 145 333 060 Mg. 754 249 245 239 Mg Plan gospodarki odpadami dla województwa śląskiego 2014 cele strategiczne Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Ochrony Środowiska Mikołów, 26 czerwca 2014 r. Uchwałą Nr IV/25/1/2012 z dnia

Bardziej szczegółowo

Planowane zmiany w przepisach dotyczących gospodarki odpadami. Beata B. Kłopotek Dyrektor Departamentu Gospodarki Odpadami Ministerstwo Środowiska

Planowane zmiany w przepisach dotyczących gospodarki odpadami. Beata B. Kłopotek Dyrektor Departamentu Gospodarki Odpadami Ministerstwo Środowiska Planowane zmiany w przepisach dotyczących gospodarki odpadami Beata B. Kłopotek Dyrektor Departamentu Gospodarki Odpadami Ministerstwo Środowiska Plan prezentacji 1. Podsumowanie najważniejszych zakończonych

Bardziej szczegółowo

Inżynieria środowiska. I stopień. ogólno akademicki. Dr hab. Lidia Dąbek, prof. PŚk. kierunkowy. obowiązkowy polski semestr 6.

Inżynieria środowiska. I stopień. ogólno akademicki. Dr hab. Lidia Dąbek, prof. PŚk. kierunkowy. obowiązkowy polski semestr 6. Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr../12 z dnia.... 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Usuwanie i unieszkodliwianie odpadów Nazwa modułu w języku angielskim Cleaning and

Bardziej szczegółowo

Fermowy chów w zwierząt futerkowych w świetle przepisów ochrony środowiska KONFERENCJA SZKOLENIOWA BOGUCHWAŁA 2007

Fermowy chów w zwierząt futerkowych w świetle przepisów ochrony środowiska KONFERENCJA SZKOLENIOWA BOGUCHWAŁA 2007 Fermowy chów w zwierząt futerkowych w świetle przepisów ochrony środowiska KONFERENCJA SZKOLENIOWA BOGUCHWAŁA 2007 Fermowy chów w zwierząt t futerkowych : Wymogi inwestycyjne Kiedy obowiązek opracowania

Bardziej szczegółowo

ZOBOWIĄZANIA UNIJNE POLSKI W ZAKRESIE GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI

ZOBOWIĄZANIA UNIJNE POLSKI W ZAKRESIE GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI ZOBOWIĄZANIA UNIJNE POLSKI W ZAKRESIE GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI Beata B. Kłopotek Departament Gospodarki Odpadami Gdańsk, dnia 16 października 2012 r. Plan prezentacji 1. Dyrektywy unijne odnoszące

Bardziej szczegółowo

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Wierzbinek za 2013 r.

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Wierzbinek za 2013 r. Gmina Wierzbinek Pl. Powstańców Styczniowych 110 62-619 Sadlno Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Wierzbinek za 2013 r. Wierzbinek 2014-1 - 1. Wprowadzenie 1.1. Cel przygotowania

Bardziej szczegółowo

Proces Innowacji. Emilia den Boer Ryszard Szpadt Politechnika Wrocławska. Urząd Marszałkowski Dolnego Śląska. Wrocław, 23 listopad 2011

Proces Innowacji. Emilia den Boer Ryszard Szpadt Politechnika Wrocławska. Urząd Marszałkowski Dolnego Śląska. Wrocław, 23 listopad 2011 Proces Innowacji Emilia den Boer Ryszard Szpadt Politechnika Wrocławska Urząd Marszałkowski Dolnego Śląska Wrocław, 23 listopad 2011 Zakres Cel procesu innowacji na Dolnym Śląsku Przedstawienie scenariuszy

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca funkcjonowania składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne zlokalizowanego w Otwocku - Świerku

Informacja dotycząca funkcjonowania składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne zlokalizowanego w Otwocku - Świerku Informacja dotycząca funkcjonowania składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne zlokalizowanego w Otwocku - Świerku Maria Suchy I Zastępca MWIOŚ Posiedzenie Komisji Ochrony Środowiska Sejmiku

Bardziej szczegółowo

ROCZNA ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI NA TERENIE MIASTA I GMINY SZCZEBRZESZYN ZA 2014 ROK SZCZEBRZESZYN, KWIECIEŃ 2015 ROK

ROCZNA ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI NA TERENIE MIASTA I GMINY SZCZEBRZESZYN ZA 2014 ROK SZCZEBRZESZYN, KWIECIEŃ 2015 ROK URZĄD MIEJSKI W SZCZEBRZESZYNIE ROCZNA ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI NA TERENIE MIASTA I GMINY SZCZEBRZESZYN ZA 2014 ROK SZCZEBRZESZYN, KWIECIEŃ 2015 ROK Wprowadzenie Cel przygotowania analizy Niniejszy

Bardziej szczegółowo

Kontrolowane spalanie odpadów komunalnych

Kontrolowane spalanie odpadów komunalnych Kontrolowane spalanie odpadów komunalnych Jerzy Oszczudłowski Instytut Chemii UJK Kielce e-mail: josz@ujk.edu.pl Alternatywne metody unieszkodliwiania odpadów komunalnych Chrzanów, 07-10-2010 r. 1 Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Fundamentowanie. Odwodnienie wykopu fundamentowego. Ćwiczenie 1: Zakład Geotechniki i Budownictwa Drogowego

Fundamentowanie. Odwodnienie wykopu fundamentowego. Ćwiczenie 1: Zakład Geotechniki i Budownictwa Drogowego Zakład Geotechniki i Budownictwa Drogowego WYDZIAŁ NAUK TECHNICZNYCH Uniwersytet Warmińsko-Mazurski Fundamentowanie Ćwiczenie 1: Odwodnienie wykopu fundamentowego Przyjęcie i odprowadzenie wód gruntowych

Bardziej szczegółowo

Gospodarka odpadami komunalnymi w województwie lubelskim w 2014 roku

Gospodarka odpadami komunalnymi w województwie lubelskim w 2014 roku URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE OPRACOWANIA SYGNALNE Lublin, lipiec 2015 r. Kontakt: SekretariatUSLUB@stat.gov.pl Tel. 81 533 20 51, Fax 81 533 27 61 Internet: http://lublin.stat.gov.pl Gospodarka odpadami

Bardziej szczegółowo

Środowiskowe aspekty wydobycia gazu łupkowego

Środowiskowe aspekty wydobycia gazu łupkowego Środowiskowe aspekty wydobycia gazu łupkowego Małgorzata Woźnicka - Gaz łupkowy w Polsce i na Lubelszczyźnie Gaz łupkowy (shale gas) Gaz ziemny o genezie termogenicznej Niekonwencjonalne złoża gazu ziemnego

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI NIEBEZPIECZNEGO PREPARATU Wazelina

KARTA CHARAKTERYSTYKI NIEBEZPIECZNEGO PREPARATU Wazelina Strona 1 z 5 Wersja 1.03 Data sporządzenia karty: 26.04.2005 Data aktualizacji: 21.03.2006 1. IDENTYFIKACJA SUBSTANCJI/PREPARATU I PRODUCENTA, DYSTRYBUTORA NAZWA HANDLOWA ZASTOSOWANIE PRODUKTU PRODUCENT

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 25 kwietnia 2013 r. Poz. 330 OBWIESZCZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 8 kwietnia 2013 r.

Warszawa, dnia 25 kwietnia 2013 r. Poz. 330 OBWIESZCZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 8 kwietnia 2013 r. MONITOR POLSKI DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 25 kwietnia 2013 r. Poz. 330 OBWIESZCZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 8 kwietnia 2013 r. o zmianie wykazu wymogów

Bardziej szczegółowo

ASPEKTY PRAWNE ZWIĄZANE Z EMISJĄ SPALIN PLAN PREZENTACJI

ASPEKTY PRAWNE ZWIĄZANE Z EMISJĄ SPALIN PLAN PREZENTACJI TOMASZ KRUK Realizacja projektu pn. "Zintegrowany system gospodarki odpadowo - energetycznej w regionie Południowo - Zachodnim Województwa Podkarpackiego" Temat przewodni: Spalanie paliwa alternatywnego

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE DO SPORZĄDZANIA KRAJOWEGO ORAZ WOJEWÓDZKICH PLANÓW GOSPODARKI ODPADAMI W ZAKRESIE ODPADÓW KOMUNALNYCH

WYTYCZNE DO SPORZĄDZANIA KRAJOWEGO ORAZ WOJEWÓDZKICH PLANÓW GOSPODARKI ODPADAMI W ZAKRESIE ODPADÓW KOMUNALNYCH WYTYCZNE DO SPORZĄDZANIA KRAJOWEGO ORAZ WOJEWÓDZKICH PLANÓW GOSPODARKI ODPADAMI W ZAKRESIE ODPADÓW KOMUNALNYCH 1. Cel opracowania planów inwestycyjnych Informacje o konieczności sporządzania planów inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

Sprawa okazuje się jednak nieco bardziej skomplikowana, jeśli spojrzymy na biomasę i warunki jej przetwarzania z punktu widzenia polskiego prawa.

Sprawa okazuje się jednak nieco bardziej skomplikowana, jeśli spojrzymy na biomasę i warunki jej przetwarzania z punktu widzenia polskiego prawa. Czy biomasa jest odpadem? Łukasz Turowski Co to jest biomasa? W obliczu nałożonych na Polskę prawem Unii Europejskiej zobowiązań polegających na zwiększaniu udziału energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXV/470/12 RADY MIEJSKIEJ W STALOWEJ WOLI. z dnia 27 września 2012 r.

UCHWAŁA NR XXXV/470/12 RADY MIEJSKIEJ W STALOWEJ WOLI. z dnia 27 września 2012 r. UCHWAŁA NR XXXV/470/12 RADY MIEJSKIEJ W STALOWEJ WOLI w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów produkcyjno - usługowych w Stalowej Woli Na podstawie art. 18 ust. 2

Bardziej szczegółowo

Siła ekobiznesu. Spis treści: E K O L O G I A I B I Z N E S W J E D N Y M M I E J S C U. Siła ekobiznesu nr 7/2014

Siła ekobiznesu. Spis treści: E K O L O G I A I B I Z N E S W J E D N Y M M I E J S C U. Siła ekobiznesu nr 7/2014 Nrr 7/2014(lipiec) Siła ekobiznesu E K O L O G I A I B I Z N E S W J E D N Y M M I E J S C U Numer 7/ 2014 Spis treści: Enviromental Technology and Business Konferencja USA VI/2014 2 1 Nr 7/ 2014 (lipiec

Bardziej szczegółowo

Gospodarka odpadami komunalnymi w świetle znowelizowanej ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Gospodarka odpadami komunalnymi w świetle znowelizowanej ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach Gospodarka odpadami komunalnymi w świetle znowelizowanej ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach Urząd Miejski Wrocławia Departament Nieruchomości i Eksploatacji Wydział Środowiska i Rolnictwa

Bardziej szczegółowo

Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012 r.

Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012 r. mld zł GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Regionalnych i Środowiska Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012

Bardziej szczegółowo

Stan obecny i perspektywy gospodarki odpadami biodegradowalnymi w Polsce

Stan obecny i perspektywy gospodarki odpadami biodegradowalnymi w Polsce Stan obecny i perspektywy gospodarki odpadami biodegradowalnymi w Polsce Kształtowanie Joanna Kwapisz Departament Gospodarki Odpadami Ministerstwo Środowiska Ustawa o odpadach Ustawa z dnia 14 grudnia

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej 1 Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Możliwości finansowania inwestycji w zakresie budowy instalacji termicznego przekształcania odpadów komunalnych w Polsce dr inż. Stanisław Garlicki

Bardziej szczegółowo

Paliwa z odpadów możliwości i uwarunkowania wdrożenia systemu w Polsce

Paliwa z odpadów możliwości i uwarunkowania wdrożenia systemu w Polsce Paliwa z odpadów możliwości i uwarunkowania wdrożenia systemu w Polsce Dr inż. Ryszard Wasielewski Centrum Badań Technologicznych Instytutu Chemicznej Przeróbki Węgla w Zabrzu 2/15 Walory energetyczne

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska. Janina Kawałczewska

Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska. Janina Kawałczewska Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska Janina Kawałczewska 1. Wykorzystanie OZE jako przeciwdziałanie zmianom klimatu. OZE jak przeciwwaga dla surowców energetycznych (nieodnawialne źródła energii),

Bardziej szczegółowo

(Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu Art. 17 ust. 3)

(Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu Art. 17 ust. 3) Załącznik nr 9 Minimalne wymogi dotyczące nawozów i środków ochrony roślin 1. Pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone - Wymóg 4 - dotyczy 8.2.10.5.1.4.1.2. Minimum requirements for fertilisers and pesticides

Bardziej szczegółowo