I. Lata świetności Otwocka

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "I. Lata świetności Otwocka"

Transkrypt

1 Długość trasy: 6,5 km Średni czas wędrówki pieszej: 2 h Średni czas wędrówki rowerowej: 1 h RATUSZ Willa Rozalin Krzyż drewniany przy Parku Miejskim Dom Uzdrowiskowy Park Miejski Ulica Hipolita Cybulskiego Dom Julii Klauzińskiej jednej z pierwszych polskich lekarek Drewniana willa sierociniec Kasperowiczówka Pensjonat Eden Willa Kahana Apteka i sklep kolonialno spożywczy Willa Róża Ulica Warszawska posiadłość rodziny Badiorów Drukarnia świętych ksiąg żydowskich Willa Lucyna Oleńka Kino Promyk Kamienica barona Lessera Willa Julia Ulica Kościelna Willa Odo Bujwida Hotel Polski Willa Szeliga Willa Podole Kościół św. Wincentego á Paulo Reymontówka Willa Racówka Willa Na Górce Wiadukt kolejowy. Figura Chrystusa Teatr im. Stefana Jaracza LEGENDA KRIOCENTRUM ul. Kraszewskiego 83/4 tel , Restauracja Zalesin ul. Ambasadorska 14 tel , HURTOWNIA INSTALACYJNO-SANITARNA ul. Majowa 204, tel OTWOCKIE STUDIO URODY ul. Rzemieślnicza 6, tel SKLEP I SERWIS ROWEROWY ul. Poniatowskiego 19, tel

2 6 7 RATUSZ Willa Sierkowskiego (Willa Rozalin) Krzyż drewniany przy Parku Miejskim na skrzyżowaniu ulic gen. J. Filipowicza i J. Poniatowskiego ul. Armii Krajowej 5, dawna ul. Warszawska 20, ul. Sienkiewicza 5 W roku 1916 Otwock otrzymał prawa miejskie. Na stałą siedzibę dla władz miasta wybrano murowaną willę inż. Stanisława Sierkowskiego, która znajdowała się, jadąc z Warszawy, po prawej stronie torów. Ten piękny budynek z wieżyczką zbudowany został około 1880 roku. Edmund Diehl w książce Wille w Otwocku i warunki pobytu tamże pisze: na przeszło trzy morgowej przestrzeni wznosi, pod względem konstrukcji i obszaru jedna z piękniejszych willi Otwocka należąca do inżyniera St. Sierkowskiego, piętrowa murowana, z ozdobną wieżą, z pomieszczeniami suterenowymi, przeznaczonymi na kuchnie i piwnice, nadto osobną lodownią murowaną. Na parterze dwa obszerne mieszkania z trzech pokoi złożone, na piętrze lokale Współczesny wygląd ratusza Lata 20. XX wieku mniejsze. Willa przeznaczona do wynajęcia całkowicie lub częściowo. Willę Rozalin zakupiono w 1920 roku z przeznaczeniem na stałą siedzibę władz miasta Otwocka. Budynek z wieżyczką przebudowano na zlecenie burmistrza Górzyńskiego w roku 1925, według projektu architekt miejskiej Eugenii Jabłońskiej córki wiceburmistrza Wolfganga Jabłońskiego. Prace adaptacyjne zakończono w 1928 roku. W tym samym czasie obok postawiono murowany budynek według projektu inż. J. Mokrzyckiego z przeznaczeniem na mieszkania dla pracowników Magistratu i dla gości miasta. Obecnie mieszczą się tu wydziały Urzędu Miasta Otwocka. Ratusz Otwocki w niezmienionym kształcie trwa do dziś. Siedziba władz Miasta Otwocka, przebudowana dawna Willa Rozalin, została wpisana do rejestru zabytków 31 stycznia 1979 roku pod nr 936, budynek sąsiedni objęty został opieką konserwatorską. Odległość do kolejnego punktu: 500 m Prosto ul. Armii Krajowej, w prawo w ul. gen. J. Filipowicza. Przy skrzyżowaniu ze światłami ulic gen. J. Filipowicza i A. Poniatowskiego ciekawostka. Krzyż postawiła rodzina Geislerów na miejscu tragicznego pojedynku Wacława Cichoszewskiego, młodego studenta Politechniki Warszawskiej z Mieczysławem Muśnickim, zaprzyjaźnionym z rodziną dr. Geislera, zamożnym przemysłowcem w wieku lat 40. Powodem pojedynku była piękna i posażna panna Kazia ze znanej otwockiej Fot. A.Pawełek Dom Uzdrowiskowy i Park Miejski ul. gen. J. Filipowicza 9, dawna ul. Parkowa 9 Budynek Kasyna, według projektu Władysława Leszka Horodeckiego i Feliksa Michalskiego, wzniesiono w latach W tym reprezentacyjnym gmachu miał się pomieścić dom uzdrowiskowy, zakład kąpielowy i kasyno gier hazardowych, które przynosiłoby miastu duże dochody. Na tę budowę Magistrat miasta zaciągnął bardzo wysoki kredyt w amerykańskiej firmie Ulen&Co. Przedsięwzięcie okazało się deficytowe. Władze w Warszawie nie zgodziły się na utworzenie domu gry w uzdrowiskowym Otwocku. rodziny. Pojedynek odbył się o świcie w sobotę, 21 marca 1909 roku. Zwycięzca Mieczysław Muśnicki zbiegł do Kanady przed grożącą mu karą kilkuletniego więzienia. Taka jest wersja wydarzeń rodziny panny Kazi. Inna, że winowajcą śmierci młodego studenta był syn znanego, bardzo zasłużonego otwockiego lekarza, za którego kapryśna panna wyszła później za mąż. 13 grudnia 2000 roku w miejsce poprzedniego postawiono nowy, dębowy krzyż, którego poświęcenie odbyło się 16 grudnia 2000 roku. Fundatorem całego przedsięwzięcia był Komitet Ochrony Krzyża i władze miasta Otwocka. Odległość do kolejnego punktu: 200 m Po ok. 200 m, idąc ul. gen. J. Filipowicza kolejny punkt trasy. Jednym z powodów tej decyzji mogła być nieprzychylność opinii publicznej oraz ujawnione w tym czasie afery gospodarcze z udziałem wielu znanych w Otwocku osób, w tym byłego burmistrza M. Górzyńskiego Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe Widok od strony parku rok

3 8 9 Park Miejski ul. gen. J. Filipowicza Dom Uzdrowiskowy cieszył się ogromną popularnością wśród otwocczan i kuracjuszy oraz dzierżawcy budynku Gustawa Pojsela (Pojzela). Wybudowany piękny, stylowy budynek funkcjonował przed wojną jako Dom Uzdrowiskowy. Mieścił restaurację, kawiarnię, salę balową, salę teatralną, salę gier niehazardowych, kino i pokoje do wynajęcia. Tu koncentrowało się życie kulturalne i towarzyskie przedwojennego Otwocka. W 1935 roku na schodach zewnętrznych nakręcono kilka początkowych scen do filmu Manewry miłosne z Tolą Mankiewiczówną i Aleksandrem Żabczyńskim w rolach głównych. Fragmenty z filmu, gdzie sceny kręcono w budynku Domu Uzdrowiskowego, można obejrzeć w serwisie internetowym YouTube (www.youtube. com/watch?v=-14crbihb4q). W czasie wojny gmach kasyna został zajęty przez wojska niemieckie. W październiku i na początku listopada 1944 roku na parterze była siedziba Głównego Urzędu Bezpieczeństwa, następnie szpital dla rannych żołnierzy. Obecnie w tym imponującym budynku mieści się Zespół Szkół Ogólnokształcących (w tym Liceum Ogólnokształcące nr 1 im. K. I. Gałczyńskiego). Budynek wraz z przyległym terenem parku został wpisany do rejestru zabytków 31 stycznia 1979 roku pod nr 938. Kadr z filmu Manewry miłosne. Scena na schodach Domu Uzdrowiskowego w Otwocku Fot. fotopolska.eu Wermacht zajmuje Dom Uzdrowiskowy Fot. W. Sobociński Fot. W. Sobociński Odległość do kolejnego punktu: 150 m Przejście przez bramę po lewej stronie budynku na jego tyły do Parku Miejskiego. Dokładnie na wprost tarasu liceum za fontanną widać jeszcze miejsce otoczone tujami w którym stał pomnik Marszałka J. Piłsudskiego. W 1924 roku Magistrat Otwocka kupił od właściciela dóbr otwockich, hr. Władysława Jezierskiego dwie działki między ówczesnymi ulicami Mlądzką a Wólczyńską (obecnie między ulicami gen. J. Filipowicza a K. Pułaskiego) z przeznaczeniem na Park Miejski. Projekt opracował architekt ogrodnik Wacław Tański. W pierwszym okresie istnienia parku zbudowano gmach kasyna i muszlę koncertową. Wytyczono alejki wysadzane kwiatami, kwietniki i korty tenisowe. W roku 1933 zmiany kompozycji i renowacji parku podjął się znany architekt i ogrodnik, planista Stanisław Zadora-Żarski. Opracował projekt zagospodarowania części parku przed kasynem, gdzie na pierwszym planie umieścił basen z fontanną, otoczony kwietnikami. Teren został zamknięty półkolistą ścianą tui, na tle których postawiono pomnik Józefa Piłsudskiego według projektu zdolnego artysty malarza, grafika i rzeźbiarza Stanisława Szreniawy-Rzeckiego. Pomnik Józefa Piłsudskiego przetrwał wojnę, zniknął w tajemniczych okolicznościach w 1948 roku. Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe Muszla koncertowa w parku rok Zaginiony pomnik Józefa Piłsudskiego Widok na park z tarasu Domu Uzdrowiskowego. Lata 20. XX wieku Odległość do kolejnego punktu: 800 m W lewo za muszlą koncertową w kierunku wyjścia z parku na ul. K. Pułaskiego. Prosto niestrzeżonym przejściem przez tory kolejowe. Prosto ulicą H. Cybulskiego.

4 10 11 Ulica Hipolita Cybulskiego dawna Wólczyńska/Wólczańska Drewniana willa sierociniec Pozostałość bramy, która prowadziła do domu dr. Hipolita Cybulskiego ( ), znanego otwockiego lekarza, jednego z pionierów otwockiej medycyny. Po pierwszej wojnie światowej został naczelnym lekarzem Uzdrowiska m. st. Warszawy w Otwocku, uruchomionego w pawilonie wydzierżawionym od Towarzystwa ul. H. Cybulskiego 7, dawna Wólczyńska 13 Ulica Hipolta Cybulskiego z pozostałością bramy jego posesji Dom nr 7 był własnością jednej z pierwszych polskich lekarek, Julii Klauzińskiej ( ). Dyplom lekarza otrzymała w 1885 roku w Instytucie Medycznym dla Kobiet w Petersburgu. W roku 1904 kupiła nieruchomość przy ulicy Wólczyńskiej 13 (obecnie H. Cybulskiego 7) i zamieszkała tu razem z sześciorgiem dzieci zmarłego brata w nieistniejącym już, stojącym obok, piętrowym, murowanym domu. Była lekarzem szkolnym warszawskiego żeńskiego gimnazjum. Powołana do wojska prowadziła szpitale polowe, m. in. w Smoleńsku. Po pierwszej wojnie światowej w Otwocku rozpoczęła Brijus. Był członkiem powstałego w 1912 roku Zarządu Towarzystwa Przyjaciół Otwocka i wieloletnim prezesem Otwockiego Towarzystwa Lekarskiego. Zmarł w Warszawie 8 listopada 1924 roku. Pochowany został w Otwocku. Po śmierci doktora Hipolit Cybulski ulicę Wólczyńską przemianowano na ulicę jego imienia. Odległość do kolejnego punktu: 150 m Prosto ul. H. Cybulskiego. Kolejny obiekt położony jest za skrzyżowaniem z ul. B. Prusa na terenie szpitala MSW. Dom Julii Klauzińskiej jednej z pierwszych polskich lekarek praktykę ginekologiczną, pełniła również obowiązki lekarza uzdrowiskowego dla dzieci. Zmarła 9 września 1928 roku. Pochowana została w Warszawie na cmentarzu ewangelicko augsburskim. Dom Julii Klauzińskiej obecnie znajduje się na terenie szpitala MSW Odległość do kolejnego punktu: 150 m Wracamy do ul. B. Prusa, skręcamy w lewo. ul. B. Prusa 7, dawna Dworska 5 Dobrze zachowany parterowy drewniany budynek z początku XX wieku, z oszklonymi krytymi werandami, zbudowany na dużej, zalesionej działce. Jest to dawny pensjonat małżeństwa Gołembowskich. Posiadłość tę właściciele darowali siostrom zakonnym z przeznaczeniem na sierociniec. Odległość do kolejnego punktu: 100 m. Prosto ul. B. Prusa w kierunku ul. J. Piłsudskiego Kasperowiczówka Pięknie odnowiony świdermajer Kasperowiczówka z werandkami, balkonem na pięterku i licznymi ażurowymi ozdobami drewnianymi, zwieńczony wieżyczką z oknami. Mieszkał tu znany przedwoul. B. Prusa 13, dawna Dworska 7 Na budynku wciąż można podziwiać charakterystyczne dla świdermajerów detale jenny społecznik Edward Kasperowicz, sekretarz Towarzystwa Przyjaciół Otwocka, prezes Towarzystwa Miłośników Radia, redaktor i wydawca czasopisma Otwock Uzdrowisko. Zaprojektował pierwszy herb Otwocka. Dzięki jego inicjatywie została założona w 1921 roku kolonia urzędnicza Soplicowo (obecnie dzielnica Otwocka). Przyjeżdżał tu na wypoczynek arcybiskup Figura biskupa Stanisław Gall. W rocznicę 50-lecia jego kapłaństwa, w 1937 roku postawiono w ogrodzie figurę biskupa. Budynek objęty ochroną konserwatorską. Odległość do kolejnego punktu: 500 m W lewo w ul. Piłsudskiego, nastepnie prosto do ul. M. Konopnickiej. Skręcamy w lewo.

5 12 13 Ulica Marii Konopnickiej Pensjonat Eden Apteka i sklep kolonialno spożywczy ul. M. Konopnickiej 12/14, dawniej M. Konopnickiej 4 ul. S. Żeromskiego 16, dawna ul. Mlądzka 8 Drewniany, dobrze zachowany dwupiętrowy budynek zbudowany został w latach 20. XX wieku na posesji Stefana i Stanisławy Jankowskich. W 1925 roku prowadziła w nim pensjonat, prawdopodobnie Eden, Zofia Ajzensztadt. Natomiast w latach 30. właściciel J. Rubin prowadził tu pensjonat Atlantic. Obecnie mieszkają w nim siostry zakonne. Budynek objęty jest ochroną konserwatorską. Odległość do kolejnego punktu: 100 m Prosto ul. M. Konopnickiej. Willa Kahana ul. M. Konopnickiej 7 i 7a Przedwojenna nieruchomość M. Kahana. Pierwszy dom to tajemniczy piętrowy drewniak, w którym do tej pory w dobrym stanie zachowały się ażurowe detale drewniane zdobiące balkony i oszklone werandy tak charakterystyczne dla architektury stylu nadświdrzańskiego. Nie bez powodu właśnie ten dom był doskonałym tłem dla filmu Doroty Kędzieżawskiej Pora umierać z Danutą Szaflarską w roli głównej. Po renowacji byłby jednym z najpiękniejszych otwockich świdermajerów. Budynek jest pod ochroną konserwatorską. Drugi dom duży, piętrowy, także drewniany, efektownie odnowiony, jest doskonałym przykładem zachowania naszej drewnianej architektury dla następnych pokoleń. Odległość do kolejnego punktu: 500 m Prosto ul. M. Konopnickiej, następnie w lewo w ul. S. Żeromskiego. Wyjątkowy budynek pensjonatu Eden do dnia dzisiejszego istnieje w prawie niezmienionym stanie Kadr z filmu Doroty Kędzieżawskiej Pora umierać z Danutą Szaflarską w roli głównej Dwa parterowe, drewniane budynki, których właścicielami byli Czerniawski i Rotsztejn. W pierwszym mieściła się apteka prowadzona od 1933 roku przez mgr Reginę Millerową. Funkcjonowała nieprzerwanie aż do poczatku lat dwutysięcznych. Stylowe apteczne wnętrze sprawiało wrażenie, jakby czas stanął w miejscu. Obecnie mieści się tam oddział Miejskiej Biblioteki Publicznej. W drugim budynku, bliżej ulicy B. Prusa, znajdował się Sklep Kolonialno Spożywczy i Owocowy Edmunda Budkowskiego. Niestety nie dotrwały do naszych czasów stylowe werandy, które były prawdziwą ozdobą obu budynków. Ciekawostką jest, że Andrzej Wajda nakręcił tutaj kilka scen do filmu Pierścionek z orłem w koronie. Odległość do kolejnego punktu: 160 m Prosto ul. S. Żeromskiego w kierunku. W lewo w ul. T. Kościuszki. Willa Róża ul. T. Kościuszki 32, dawna Aleja T. Kościuszki Dawna willa Róża, której właścicielami było małżeństwo Jabłońskich, jest to piętrowy, drewniany budynek na niewielkim wzniesieniu. Budynek zachował się w doskonałym stanie. Na uwagę zasługują przepiękna weranda na piętrze oraz ganek, ozdobione drewnianymi ażurowymi detalami. Na początku lat 20. XX wieku w tym domu litewski talmudysta Jabłoń-

6 14 15 ski urządził prywatny dom modlitwy Małą Synagogę który funkcjonował aż do wojny. W czasie wojny w tym budynku mieszkał burmistrz Otwocka Stanisław Iłowiecki. Funkcję burmistrza pełnił od grudnia1943 do października 1944 roku. Odległość do kolejnego punktu: 250 m Skręcamy w lewo w ul. Willową, na końcu ulicy jest kolejny punkt trasy. Ulica Warszawska (dawna Aleja Niepodległości) Posiadłość rodziny Badiorów Synagoga Goldbergów i drukarnia świętych ksiąg żydowskich ul. Warszawska 40, dawniej nr 41 Mały, parterowy, drewniany budynek pod nr 40 to przedwojenna drukarnia świętych ksiąg żydowskich, które studiowali studenci litewskich jesziw. Obok stała obszerna, murowana, parterowa synagoga dla 650 wiernych. Zbudowana została w 1928 roku na posesji Szlamy i Chawy Goldbergów według projektu Eugenii Jabłońskiej. Cezary Jellenta pisał o niej: Prostotą klasyczną, prawie że grecką, odznacza się synagoga bielejąca wśród zieleni na wprost Magistratu. Spalona została przez Niemców na początku wojny. Odległość do kolejnego punktu: 250 m Prosto ul. Warszawską Fot. archiwum rodzinne Macieja Raka ul. Warszawska 42, dawniej nr 43 Willa Lucyna Oleńka Przedwojenna posiadłość rodziny Badiorów znajdowała się między dzisiejszymi ulicami Warszawską, Willową, Kościuszki i Żeromskiego. Od 1910 roku w jednym z pięciu piętrowych, drewnianych budynków funkcjonował Pensjonat Braci Nusbaum. Po 1930 roku właścicielem budynku został F. Cukierman który zmienił jego nazwę na Polonia Palace. Po wojnie stał się budynkiem komunalnym. Dom spłonął w nocy z 23 na 24 grudnia 1998 roku. Do dziś przetrwały dwa budynki, niestety zniszczone, zachowały się jednak elementy architektoniczne świadczące o świetności otwockich willi drewnianych. Okazały, piętrowy budynek od strony ul. Willowej (pokryty niebieską farbą) ma częściowo zabudowane, piękne werandy z półkolistymi oknami; to prawdopodobnie w nim w czasie okupacji niemieckiej miała siedzibę Niemiecka Komendantura Wojskowa. W głębi podwórza, pod adresem S. Zeromskiego 1a, stoi dawna willa Mucha Zygmunta Badiora z początku XX wieku. Obecny właściciel wystawił ją na sprzedaż. Willa Mucha, lata 20. XX wieku Odległość do kolejnego punktu: 150 m Skręcamy w prawo w ul. Warszawską ul. Warszawska 34 dawniej nr 33 Piętrowy murowany budynek, jeden z pierwszych murowanych domów w Otwocku. W roku 1893 właścicielem willi był Roch Gogolewski. W 1906 roku Skrzetuski, który zmienił nazwę willi na Oleńka. Do tej reprezentacyjnej willi w roku 1900 wprowadził się młody lekarz Władysław Czaplicki z żoną Stanisławą i synkiem Jerzym. Tu w 1904 roku urodziła się ich córka Irena. Jerzy został światowej sławy artystą śpiewakiem operowym, Irena aktorką amatorskiego teatru otwockiego. Umarła mając 29 lat. Jej córką jest Irena Sarnecka-Derkacz poetka i malarka, opiewająca Otwock z dobrym klimatem. Rodzina Czaplickich mieszkała w willi przy ul. Warszawskiej 33 do 1907 roku. Władysław Czaplicki ( ) był wybitnym lekarzem, jako jeden z pierwszych zastosował nowatorską metodę leczenia gruźlicy odmą. Sam chory na gruźlicę, przeniósł się do Otwocka znając lecznicze zalety naszego miasta. W Otwocku pracował jako lekarz Kolei Nadwiślańskiej i ordynował w miejscowych sanatoriach. Brał też czynny udział w życiu społecznym Otwocka. Został wybrany przewodniczącym pierwszego Zarządu, powstałego w 1912 roku, Towarzystwa Przyjaciół Otwocka. Dzięki staraniom doktora i Towarzystwa Otwock, w 1916 roku, otrzymał prawa miejskie. Wcześniej, w 1906 roku, doktor Czaplicki był współautorem i wydaw-

7 16 17 cą Przewodnika po Otwocku i organizatorem Ogniska zrzeszającego działaczy otwockich. Zmarł 14 czerwca 1922 roku w Otwocku i tutaj został pochowany. Spoczywają z nim jego ukochana żona, córka i syn. Kino Promyk ul. Warszawska 30, dawniej nr 29 Dwa piętrowe, murowane domy, dzięki nowej właścicielce p. Monice Bachowskiej niedawno pięknie odrestaurowane, powróciły do lat swojej świetności. Zbudowane zostały około 1920 roku. Stanowiły własność rodziny Grędów i tak jak dzisiaj, miały wspólny numer. Jan Gręda, naczelnik stacji kolejowej Otwock, za swoje zasługi dla miasta, powołany został 21 sierpnia 1919 roku do Rady Miejskiej. W budynku po prawej stronie wynajmowano mieszkania, w budynku obok funkcjonowały różne firmy, stowarzyszenia, związki, a także kino pana Łopaty. Po drugiej wojnie światowej w budynku uruchomiono jedyne kino w mieście o nazwie Promyk. Seanse filmowe wyświetlano najpierw na piętrze, a w latach 70. także na parterze. Kino cieszyło się ogromną popularnością, o czym świadczyły długie kolejki po bilety. Odległość do kolejnego punktu: 90 m Prosto ul. Warszawską Kamienica barona Lessera ul. Warszawska 26, dawniej nr 23 W uznaniu jego zasług dla miasta, ulicę Sądową nazwano jego imieniem. Odległość do kolejnego punktu: 150 m Prosto ul. Warszawską. W 1958 roku zarówno budynki, jak i ulica Warszawska były miejscem scen do realizowanego filmu Inspekcja Pana Anatola. Mieszkańcy Otwocka z ciekawością i entuzjazmem uczestniczyli w zdjęciach Jednopiętrowa kamienica, zbudowana w latach w stylu neogotyckim z czerwonej cegły. Przedzielona pośrodku na dwie bliźniacze połowy przelotem wjazdowym, na którego sklepieniu możemy zobaczyć zachowane w niezłym stanie, błękitne malowidła przedstawiające krajobraz wiejski. Piętro przygotowane na mieszkania, parter na sklepy. Przeznaczona do wynajęcia. Następni jej właściciele: Jankiel Fekel i Moszek Szwarc- -wald wydzierżawili ją Stowarzyszeniu Spożywczemu Samopomoc w Otwocku. W roku 1918 kamienicę kupił Majer Stambuch i po Fot. N. Pawełek Na parceli Maurycego Karstensa, właściciela jednego z największych przedsiębiorstw budowlanych w Warszawie, w roku 1893 wznosiły się dwa domy do wynajęcia. Willa Julia bardzo oryginalna, murowana, piętrowa, z wyniosłą wieżą widoczną z dużej odległości i budynek drewniany, parterowy, z poddaszem, lekkiej konstrukcji, frontem ustawiony do ulicy Kościelnej. W roku 1905 właścicielem willi został Aleksander Kowalski, który założył w niej inhalatorium, a w domu drewnianym skład apteczny. W ogrodzie na swojej posesji wybudował duży drewniany budynek (nr 23a) oraz pijalnię wody mineralnej Motor. Na początku lat 20. XX wieku willa Julia, przeszła w ręce nowego właściciela lekarza Gotliba Kremera i zmieniła swoje przeznaczenie. Na piętrze mieścił się Urząd Pocztowo Telegraficzny, parter zajmowali prywatni lokatorzy i właściciel dr Gotlib Kremer, psychiaroku sprzedał z długami hipotecznymi. Nowi właściciele Bronisław Migdalski z żoną kupili kamienicę z przeznaczeniem na sklep mięsno-wędliniarski na parterze, a na piętrze na mieszkanie prywatne. Masarnia mieściła się w głębi podwórka. Migdalscy zajęli jedną połowę kamienicy, w drugiej mieszkał lokator Abram Noj z rodziną i prowadził sklep spożywczy. Wyroby Migdalskich miały bardzo dobrą opinię. Sam Bronisław Migdalski to nie tylko mistrz wędliniarski, ale też wielki społecznik. Był radnym miasta, działał w nadzorze szkolnym, uczniom fundował prywatne stypendia. Zmarł 2 listopada 1928 roku. To ich synem był bohaterski kapitan AK Zygmunt Migdalski, o pseudonimie ZZ, którego imieniem nazwano pobliskie rondo. Willa Julia ul. Warszawska 23 i 23 a, dawniej nr 19 Po wojnie kamienicę zamieszkali przypadkowi lokatorzy, rodzina Migdalskich wyprowadziła się do Śródborowa. Odległość do kolejnego punktu: 80 m Prosto ul. Warszawską Willa Julia na początku XX wieku

8 18 19 tra, dyrektor Zakładu Psychiatrycznego dla Żydów Zofiówka, który był też internistą, pediatrą oraz prowadził praktykę prywatną. Dr G. Kremer pozwolił na wybudowanie w narożniku swojej parceli kilku budynków drewnianych z przeznaczeniem na sklepy. Tuż przed wojną dr G. Kremer wyjechał z kraju na stałe. W willi Julia Urząd Pocztowo Telegraficzny funkcjonował do 1935 roku. Telefon i telegram działały aż do końca wojny. Po wojnie willę zamieszkiwali lokatorzy z przydziału Miejskiej Rady Narodowej. Obecnie willa jest własnością jednego z otwockich przedsiębiorców. Willa Julia została wpisana do rejestru zabytków pod nr 992, 80-o6-14 i objęta ochroną konserwatorską. Ulica Kościelna (po wojnie gen. Wł. Sikorskiego) Willa Odo Bujwida ul. Kościelna 19 dawniej nr 9 Odo Feliks Kazimierz Bujwid ( ) światowej sławy lekarz bakteriolog i immunolog, twórca polskiej mikrobiologii, działacz społeczny, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, w Polsce pionier szczepień przeciw wściekliźnie, założyciel w Krakowie Instytutu Pasteurowskiego, Uniwersytetu Ludowego i pierwszego gimnazjum żeńskiego. Pod koniec lat 80. XIX wieku kupił od Zygmunta Kurtza 1,5 morgową parcelę i zbudował drewnianą, parterową willę, z której dojeżdżał latem do pracy do Warszawy. W Otwocku był hospitantem zakładu doktora Józefa Geislera podczas organizacji i w początkowym okresie działalności sanatorium. Zajmował się pracą naukową, jednak nigdy nie odmówił pomocy w leczeniu otwockim mieszkańcom i wczasowiczom. W otwockiej willi dr Bujwid mieszkał do końca lat 90. XIX wieku, kiedy to, wraz z rodziną, przeniósł się do Krakowa. Z narożnika gruntu należącego do dr. Odo Bujwida, wydzielono przestrzeń na targowisko, na której zbudowano parę domków lekkiej konstrukcji, przeznaczonych na owocarnię, sklepik i jatki. Odległość do kolejnego punktu: 250 m Skręcamy w prawo w ul. Kościelną. Willa Odo Bujwida jest jednym z najstarszych świdermajerów otwockich. Szczególną uwagę przyciąga niewielka frontowa weranda ozdobiona rzeźbionymi drewnianymi ażurami. Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe Odo Bujwid rok Odległość do kolejnego punktu: 60 m Prosto ul. Kościelną. Hotel Polski ul. Kościelna 23 dawniej nr 11 Willa Szeliga Pięknie odnowiony, piętrowy, drewniany budynek z 1924 roku. Pierwotnie mieścił się tu pensjonat znanego i cenionego lekarza i społecznika Pawła Martyszewskiego. Doktor Paweł Adolf Martyszewski ( ) do Otwocka przybył w roku 1924, gdzie praktykował jako ftyzjatra. Opiekował się także chorymi leczonymi w swoim pensjonacie. W 1927 roku mianowany został dyrektorem nowo powstałego Sanatorium Sejmikowego w Otwocku. Na stanowisku tym pozostał do końca życia. W czasie okupacji zorganizował Szpital Powiatowy i prowadził go aż do śmierci 31 grudnia 1944 roku. W tym zadbanym buul. Kościelna 12, 14, 16, 18, dawniej nr 10 Rozległa parcela między ulicami Kościuszki, Kościelną i Chopina, na której zbudowane zostały w różnych odstępach czasu parterowe i piętrowe świdermajery. W 1893 roku posesja należała do rodziny Zawadzkich, Fot. J. Maciejowski dynku funkcjonowała popularna cukiernia Luksus, w latach późniejszych Hotel Polski. Po wojnie nowi właściciele Broniewiczowie prowadzili do lat 80. XX wieku prywatny hotel Liliana. Budynek jest pod ochroną konserwatorską. Odległość do kolejnego punktu: 60 m Obiekt po drugiej stronie ul. Kościelnej. Foto. ze zbiorów Muzeum Ziemi Otwockiej Budynek narożny Willi Szeliga. Początek XX wieku w 1906 roku do p. Szeliskiej i stąd nazwa willi Szeliga. Około 1920 roku, nieco okrojona, stała się własnością Oszera Perechodnika, żydowskiego kupca, kamienicznika. W czasie wojny jego syn, Calek Perechodnik, był policjantem w getcie otwockim. To z jego pamiętnika wydanego niedawno w formie

9 20 21 książkowej pt. Spowiedź, możemy poznać tragiczne losy Żydów otwockich i postawy chrześcijańskich otwocczan. Rodzina Perechodników zajmowała wybudowany w 1924 roku przez Oszera Perechodnika dom pod obecnym nr 14. Do dziś zachowały się na nim inicjały właściciela. Na szczególną uwagę zasługuje największy budynek, narożny kolos o numerze 18. Zbudowany na początku XX wieku stał się ośrodkiem kulturalnym, społecznym i handlowym mieszkańców Otwocka. Tutaj działał klub inteligencji o nazwie Spójnia i inne stowarzyszenia, m.in.: Towarzystwo Miłośników Radia Emero, stowarzyszenia lekarzy, kupców polskich. W dużej sali obradowały pierwsze sesje Rady Miejskiej, Willa Podole z apteką ul. T. Kościuszki 15, dawniej nr 3 Pensjonat Nestorowiczówny występował amatorski zespół teatralny. W najstarszym budynku (nr 16) od 1898 roku, aż do lat dwudziestych XX wieku funkcjonował pensjonat Jadwigi Nestorowicz. Drugi budynek, w którym w 1915 roku przebywał Marszałek Piłsudski, niestety spłonął. W domu nr 12 (obecnie ruina) mieszkał kilka lat, do 1904 roku Stanisław Brzozowski, znany filozof, publicysta, krytyk literacki, dramaturg, prozaik. Wszystkie budynki są pod ochroną konserwatora. Odległość do kolejnego punktu: 30 m Budynek po przekątnej po drugiej stronie ul. T. Kościuszki. jektu warszawskiego planisty Michała Nagaya. Projekt został nagrodzony na wystawie w Częstochowie. Mieszkający obecnie w willi potomkowie F. Podolskiego starają się utrzymać dom i ogród w bardzo dobrym stanie i kształcie. Robią to z wielkim powodzeniem. Willa Podole od początku swojego istnienia jest charakterystyczną wizytówką Otwocka. Odległość do kolejnego punktu: 120 m Prosto u. Kościelną. Kościół Świętego Wincentego á Paulo ul. M. Kopernika 1, dawna ul. A. Mickiewicza 1 31 lipca 1892 roku jest dniem poświęcenia kaplicy wzniesionej ze składek społecznych, według projektu Władysława Marconiego, na darowanym gruncie i rozpoczęcia nabożeństw stałych. Darczyńcą gruntu był Zygmunt Kurtz, właściciel dóbr otwockich i jednocześnie inżynier budowy świątyni. Jeden z najbardziej reprezentacyjnych otwockich świdermajerów. Budynek drewniany, parterowy, dosyć duży, mieszkalny z wejściem bocznym i z oryginalnym głównym po schodach, z narożnika ulicy Kościuszki i Kościelnej. Willę Podole zbudował w roku Foto. ze zbiorów Muzeum Ziemi Otwockiej Lata 20. XX wieku. Widok na ul. Kościuszki Lata 30. XX wieku Foto. ze zbiorów Muzeum Ziemi Otwockiej 1895 prowizor farmacji Franciszek Podolski i do 8 stycznia 1951 roku była w rękach jego sukcesorów. Następnie upaństwowiona, funkcjonowała do lat 90. XX wieku. W czasie wojny była miejscem wymiany prasy podziemnej i kontaktów konspiracyjnych. Willę otaczał piękny ogród założony według pro- Foto. ze zbiorów Muzeum Ziemi Otwockiej Kaplica po pierwszej przebudowie Obraz Matki Boskiej Swojczowskiej W 1901 roku kaplicę przebudowano według planów Władysława Marconiego na niewielki kościół w stylu neogotyckim, w którym obok ołtarza głównego były dwa ołtarze boczne. 1 czerwca 1911 roku nastąpiło poświęcenie kościoła i uroczyste erygowanie parafii św. Wincentego á Paulo.

10 22 23 Reymontówka ul. W. Reymonta 29, dawna Graniczna-Wiązowska Parcela położona jest w najstarszej części Otwocka, zwanej Aleksandrówką, składa się z trzech drewnianych, parterowych, letniskowych świdermajerów z końca XIX wieku. Mają one piękne werandy i ażurowe ozdoby drewniane, zwłaszcza ta, na której z inicjatywy Towarzystwa Przy- W latach wybudowano nową świątynię według projektu architekta Łukasza Wolskiego, brata proboszcza Ludwika Wolskiego, metodą dla niektórych otwocczan, kontrowersyjną, ponieważ po wzniesieniu nowych murów istniejące mury starego kościoła zostały rozebrane. Nowy kościół zyskał trzy nawy z trzema kaplicami w stylu modernistycznym. W 1944 roku do kościoła otwockiego trafł obraz Matki Boskiej Swojczowskiej, zwanej Panią Ziemi Wołyńskiej. Obraz pochodzi ze Swojczowa, polskiej parafii na Wołyniu, leżącej w okolicach Włodzimierza Wołyńskiego. Modlili się przed nim chrześcijanie różnych wyznań: katolicy, unici, a nawet prawosławni. Jego powstanie określa się na XVII wiek. W 1943 roku nacjonaliści ukraińscy zlikwidowali polską parafię mordując miejscową ludność, a kościół wysadzili. Obraz został uratowany przed zniszczeniem i ukryty w cerkwi. Przywędrował do Polski wraz z żołnierzami 27 Dywizji Wołyńskiej AK i znalazł godne miejsce w parafii św. Wincentego w Otwocku. 27 września 1993 roku, w dzień parafialnego odpustu, bp Kazimierz Romaniuk ogłosił Matkę Bożą Swojczowską patronką Otwocka i dokonał aktu zawie- Kaplica ok roku rzenia miasta opiece Maryi oznacza to, że Otwock posiada Sanktuarium Maryjne. 7 grudnia 2008 roku Instytut Yad Vashem uznał pośmiertnie ks. Ludwika Wolskiego za Sprawiedliwego Wśród Narodów Świata. Ks. Ludwik Wolski był proboszczem parafii św. Wincentego á Paulo od 1923 do 1949 roku. Odległość do kolejnego punktu: 100 m Przejście po prawej stronie wzdłuż ogrodzenia kościoła do ul. W. Reymonta. jaciół Otwocka powieszono w 2001 roku tablicę: W tym domu w latach przebywał i tworzył Władysław Reymont, autor Chłopów, laureat Nagrody Nobla. Na początku XX wieku posesja ze śwdermajerami była własnością Jakuba Willa Racówka ul. W. Czaplickiego 7 Przybyły z Warszawy Szlamma Huberband kupił niewielką część Willi Gródek przy ul. W. Czaplickiego. Wybudował na niej w roku 1928 dużą piętrową willę z elementami stylu klasycystycznego, z jednym dużym tarasem nad głównym wejściem, z oknami wykończonymi półokrągło. Budynek skanalizowano i nazwano Racówką. W 1935 roku właściciel został zlicytowany za niespłacenie kredytów. Willę Racówka kupił na licytacji otwocki adwokat Antoni Maciejko z przeznaczeniem na Sąd Grodzki. 4 sierpnia 1936 roku otrzymał na to zgodę burmistrza Ottona Samojłowicza-Salomonowicza. Ruszyły prace adaptacyjne i w tym samym roku Sąd Grodzki rozpoczął pracę w willi Racówka. W 1938 roku willa została sprzedana. Kupili ją Ignacy Maurycy Kerner z żoną Taubą i Mordechaj Rosbaum. W czasie wojny Sąd działał w ograniczonym zakresie i pod nadzorem Niemców. Willa była wydzielona z terenu getta. W Racówce Sąd wznowił działanie w roku 1945, a skończył w 1965 roku. We wrześniu 1961 roku budynek przeszedł na własność Skarbu Państwa. W 1997 roku willa Racówka została wpisana na listę obiektów objętych opieką konserwatora zabytków pod nr Schatzschneidera, ojca Aurelii, żony Władysława Reymonta. Budynki są pod ochroną konserwatorską. Odległość do kolejnego punktu: 450 m Prosto ul. Reymonta, w lewo w ul. Samorządową, prosto do ul. W. Czaplickiego. Odległość do kolejnego punktu: 160 m W lewo w ul. L. Kruczkowskiego.

11 24 25 Willa Na Górce Teatr im. Stefana Jaracza ul. L. Kruczkowskiego 10, dawna ul. Kościelna 3 Willa została zbudowana około roku. Była własnością Edmunda Diehla, inżyniera, autora przewodnika Wille Foto. ze zbiorów Muzeum Ziemi Otwockiej Wiadukt kolejowy. Figura Chrystusa Po wybudowaniu dworca kolejowego w roku 1910 roku i przełożeniu toru z Lublina do Warszawy na stronę wschodnią rozpoczęto budowę przejazdu pod torami kolejowymi. Dalsze prace zahamowała pierwsza wojna światowa w 1914 roku. Kontynuacja robót nastąpiła już po wojnie, w wolnej Polsce. Ogromne ilości wydobytego piachu wywożono pociągami na budowę nowej linii kolejowej, łączącej dworzec wschodni z dworcem Warszawa-Praga. Figura Chrystusa dźwigającego krzyż zwieńczała ten nowy węzeł komunikacyjny. Była wotum dziękczynnym mieszkańców Otwocka za zwycięstwo nad bolszewikami w 1920 roku. Pomysłodawcą ustawienia figury przy ul. Orlej, na posesji Józefa Pietraszewskiego był Ludwik Wolski, proboszcz parafii św. Wincentego á Paulo i popierająca go w tym Rada Miejska Otwocka. Sama figura Chrystusa jest repliką figury stojącej od w Otwocku i warunki pobytu tamże, który jest do dzisiaj bezcennym źródłem informacji o początkach Otwocka. Willa Na Górce jest jedną z najbardziej oryginalnych, ciekawych i najstarszych willi drewnianych Otwocka. Położenie, drewniana wieżyczka oraz bogato zdobione drewnianymi ornamentami detale przy oknach, szczytach dachów i werand przyciągają uwagę. W roku 1906 właścicielami willi byli bracia Pisarscy. Wynajmowali mieszkania na sezon letni i zimowy. Obecni właściciele willi są sukcesorami Pisarskich. Odległość do kolejnego punktu: 600 m W prawo w ul. Kościelną do ronda Migdalskiego. Prosto wzdłuż torów kolejowych pod widuktem kolejowym roku na schodach kościoła Świętego Krzyża w Warszawie, dzieła Andrzeja Pruszyńskiego. W tym kościele ksiądz Ludwik Wolski otrzymał 30 listopada 1905 roku święcenia kapłańskie. Figura Chrystusa szczęśliwie przetrwała do naszych dni i pięknie oświetlona czuwa nad miastem. Odległość do kolejnego punktu: 350 m W lewo w ul. Orlą, następnie w lewo w ul. Armii Krajowej. ul. Armii Krajowej 4, dawna ul. Armii Radzieckiej 4, H. Sienkiewicza 4 Budynek powstał w roku 1935 z przeznaczeniem na nowoczesne kino Oaza. Zbudowali je Nusfeldowie (Nusfaldowie) rodzeństwo Motel, Wolf, Rajzla i Chana. Motel (Mietek) zginął na froncie we wrześniu 1939 roku, Wolf (Welwu) został rozstrzelany 11 listopada 1939 roku w Śródborowie. Rajzla i Chana (Anna) zginęły w sierpniu 1942 roku w Treblince. Kino Oaza mieściło 150 widzów, było w 1937 roku jedynym zarejestrowanym kinem w Otwocku i cieszyło się ogromną popularnością. Ekran był od strony ulicy H. Sienkiewicza (ob. Armii Krajowej), a projektor w przybudówce z tyłu budynku. W czasie wojny władze okupacyjne uruchomiły w nim dla celów propagandowych kino Raj, lecz frekwencji dużej nie było i już 26 grudnia 1939 roku kino przestało działać. Budynek został zajęty na magazyn zbożowy Rejonowej Spółdzielni Rolniczo-Handlowej. Po likwidacji getta magazyn umieszczono przy ul. Świderskiej, a do budynku wróciło kino niemieckie. Tym razem cieszyło się dużym powodzeniem, szczególnie wśród młodzieży z okolic Otwocka. W otwockim sztabie dowództwa Armii Krajowej zapadła decyzja o uniemożliwieniu projekcji filmowych. Pierwsza akcja zorganizowana na początku kwietnia 1944 roku polegała na zabraniu niezbędnych części aparatury wyświetlającej, niestety przerwała działalność kina tylko na trzy tygodnie. Podjęto więc działania radykalne. 20 maja 1944 roku 4-osobowy patrol bojowy z ODB i IV Rejonu pod dowództwem ppor. Zymunta Migdalskiego wysadził kabinę z aparaturą projekcyjną. Eksplozja poważnie uszkodziła budynek kina. W pierwszych latach po wojnie budynek stał się Domem Robotniczym PPS, jednocześnie po niewielkiej adaptacji, w spartańskich warunkach zaczął w nim działać Teatr Amatorski Znicz. W roku 1951 przeprowadzony został generalny remont według projektu inż. Stanisława Russka, jednocześnie kierownika, reżysera i aktora amatorskiego teatru, który po przebudowie w 1952 roku zmienił nazwę na Teatr im. St. Jaracza. Budynek stał się Miejskim Domem Kultury. W MDK działały różne sekcje dla dzieci i młodzieży, m.in. plastyczna, muzyczna, rytmiki i baletu, a dla dorosłych zespół muzyczny i właśnie Teatr im. St. Jaracza. Obecnie budynek stoi pusty. Teatr Miejski im. St. Jaracza musiał się wyprowadzić. Ekspertyza techniczna budynku żądała wyłączenia sali widowiskowej z użytkowania. Budynek został zamknięty. Nowa ekspertyza Oceny stanu technicznego istniejącego budynku z koncepcją przebudowy i remontu Teatru Miejskiego im. St. Jaracza w Otwocku daje nadzieję na przywrócenie miastu teatru i ożywienie budynku z tak ciekawą historią.

Wstęp. Kierunek Otwock

Wstęp. Kierunek Otwock Wstęp Kierunek Otwock Zapraszamy Państwa do wyjątkowego miejsca na Mazowszu do Otwocka. Jego unikatowe wartości są wynikiem koncentracji walorów klimatycznych, położenia i dóbr natury, wykorzystanych przez

Bardziej szczegółowo

ZAGADKI WARSZAWSKIE. IK-finał. mgr inż. Stanisław Żurawski ZDS WIL PW

ZAGADKI WARSZAWSKIE. IK-finał. mgr inż. Stanisław Żurawski ZDS WIL PW IK-finał ZDS WIL PW mgr inż. Stanisław Żurawski Piękno ulicy skończyło się wraz z końcem II wojny światowej. Jaka była to wspaniała ulica, pokazują stare fotografie oraz nieliczne odbudowane kamienice.

Bardziej szczegółowo

Ryc. 1. Sianki. Cerkiew greckokatolicka z 1645 r., obecnie we wsi Kostrino (Ukraina). Budzyński S. 1993. Op. cit., s. 325. 2

Ryc. 1. Sianki. Cerkiew greckokatolicka z 1645 r., obecnie we wsi Kostrino (Ukraina). Budzyński S. 1993. Op. cit., s. 325. 2 Sianki Parafia greckokatolicka w miejscu, dekanat Wysoczański 1. Najstarsza wzmianka dotyczy cerkwi wykonanej w typie bojkowskim, zbudowanej w 1645 r. (ryc. 1). Cerkiew tą sprzedano w 1703 r. do wsi Kostrino

Bardziej szczegółowo

Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów. Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!!

Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów. Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!! Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!! 1 1. Podaj imię i nazwisko burmistrza Gostynia i starosty Powiatu Gostyńskiego.

Bardziej szczegółowo

ZAGADKI WARSZAWSKIE. IKz6g123. mgr inż. Stanisław Żurawski ZDS WIL PW

ZAGADKI WARSZAWSKIE. IKz6g123. mgr inż. Stanisław Żurawski ZDS WIL PW IKz6g123 ZDS WIL PW mgr inż. Stanisław Żurawski Zagadka IKz6g123 ULICA LICZY SOBIE OKOŁO 240 LAT A JEJ NAZWA O POŁOWĘ MNIEJ. JEST ULICĄ W MIARĘ DŁUGĄ. ZABUDOWA KIEDYŚ I OBECNIE BARDZO RÓŻNORODNA, OD ZWARTYCH

Bardziej szczegółowo

Trasa wycieczki: Siemiatycze na Podlasiu. czas trwania: 3 godziny, typ: piesza, liczba miejsc: 8, stopień trudności: bardzo łatwa

Trasa wycieczki: Siemiatycze na Podlasiu. czas trwania: 3 godziny, typ: piesza, liczba miejsc: 8, stopień trudności: bardzo łatwa Trasa wycieczki: na Podlasiu czas trwania: 3 godziny, typ: piesza, liczba miejsc: 8, stopień trudności: bardzo łatwa Opis wycieczki Zapraszamy Państwa do Siemiatycz, miasta powiatowego na Podlasiu. Historię

Bardziej szczegółowo

JAKIE SĄ NAJSTARSZE KOŚCIOŁY W BIELSKU BIAŁEJ?

JAKIE SĄ NAJSTARSZE KOŚCIOŁY W BIELSKU BIAŁEJ? JAKIE SĄ NAJSTARSZE KOŚCIOŁY W BIELSKU BIAŁEJ? MENU: 1.Bielsko-Biała 2. Kościół św. Stanisława 3. Katedra św. Mikołaja 4. Kościół Trójcy Przenajświętszej 5. Kościół św. Barbary Bielsko-Biała miasto na

Bardziej szczegółowo

KATOLICKI CMENTARZ PARAFIALNY

KATOLICKI CMENTARZ PARAFIALNY KATOLICKI CMENTARZ PARAFIALNY przy ul. Opolskiej ( Oppelner Strasse ) na Księżu Małym ( Klein Tschansch ) we Wrocławiu Widok na aleję główną Cmentarza Parafialnego przy ul. Opolskiej ( Oppelner Strasse

Bardziej szczegółowo

GRA MIEJSKA ŚLADAMi LubLinA

GRA MIEJSKA ŚLADAMi LubLinA GRA MIEJSKA ŚLADAMi LubLinA Lublin Lublin od wieków stanowił polska bramę na wschód i przez cały okres swego istnienia wielokrotnie wpisywał się w polskie kroniki. Początki osadnictwa na wzgórzach, które

Bardziej szczegółowo

free mini przewodnik ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy

free mini przewodnik ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy mini przewodnik free ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy 2 Na mapie: A Swoboda: Przydrożny krzyż We wsi Swoboda niedaleko Zgierza, na skraju lasu stoi stalowy krzyż. Z opowiadań

Bardziej szczegółowo

Fot. 1. Pozdrowienia z Chełmży z wizerunkami: katedry, kościoła św. Mikołaja, cukrowni i budynku poczty. Pocztówka sprzed I wojny światowej.

Fot. 1. Pozdrowienia z Chełmży z wizerunkami: katedry, kościoła św. Mikołaja, cukrowni i budynku poczty. Pocztówka sprzed I wojny światowej. Fot. 1. Pozdrowienia z Chełmży z wizerunkami: katedry, kościoła św. Mikołaja, cukrowni i budynku poczty. Pocztówka sprzed I wojny światowej. 15 Fot. 2. Katedra Chełmżyńska w okresie międzywojennym. 16

Bardziej szczegółowo

GOSTYŃSKIE RATUSZE. Robert Czub Grzegorz Skorupski

GOSTYŃSKIE RATUSZE. Robert Czub Grzegorz Skorupski Robert Czub Grzegorz Skorupski GOSTYŃSKIE RATUSZE Ratusz (niem. Rathaus) dom rady, reprezentacyjny budynek użyteczności publicznej, tradycyjna siedziba samorządowych władz miejskich. Pojawił się w średniowiecznych

Bardziej szczegółowo

24. BUDYNEK MIESZKALNY PAWŁOWICE UL. ZJEDNOCZENIA ZESPÓŁ ZABUDOWY MLECZARNI - BUDYNEK PRODUKCYJNY

24. BUDYNEK MIESZKALNY PAWŁOWICE UL. ZJEDNOCZENIA ZESPÓŁ ZABUDOWY MLECZARNI - BUDYNEK PRODUKCYJNY WYKAZ OBIEKTÓW KUBATUROWYCH 1. BUDYNEK MIESZKALNY PAWŁOWICE UL. LEŚNA 7 2. BUDYNEK MIESZKALNY PAWŁOWICE UL. LEŚNA 22 3. BUDYNEK MIESZKALNY PAWŁOWICE UL. MICKIEWICZA 16 4. BUDYNEK UŻYTECZNOŚCI PUBLICZNEJ

Bardziej szczegółowo

Trasa wycieczki: Synagogi Krakowa. czas trwania: 2 godziny, typ: piesza, liczba miejsc: 7, stopień trudności: bardzo łatwa

Trasa wycieczki: Synagogi Krakowa. czas trwania: 2 godziny, typ: piesza, liczba miejsc: 7, stopień trudności: bardzo łatwa Trasa wycieczki: Synagogi Krakowa czas trwania: 2 godziny, typ: piesza, liczba miejsc: 7, stopień trudności: bardzo łatwa Opis wycieczki Kazimierz, obecna dzielnica Krakowa, a niegdyś osobne miasto, został

Bardziej szczegółowo

Kościół parafialny pod wezwaniem św. Marcina w Chojnacie

Kościół parafialny pod wezwaniem św. Marcina w Chojnacie Kościół parafialny pod wezwaniem św. Marcina w Chojnacie Chojnata jest starą wsią. Powstała nie później niż w XIII w. Niegdyś posiadała duże znaczenie dzięki zakonowi benedyktynów, którzy posiadali tutaj

Bardziej szczegółowo

Trasa wycieczki: Powiat Czarnkowsko-Trzcianecki cz.i. czas trwania: 1 dzień, typ: samochodowa, liczba miejsc: 8, stopień trudności: bardzo łatwa

Trasa wycieczki: Powiat Czarnkowsko-Trzcianecki cz.i. czas trwania: 1 dzień, typ: samochodowa, liczba miejsc: 8, stopień trudności: bardzo łatwa Trasa wycieczki: Powiat Czarnkowsko-Trzcianecki cz.i czas trwania: 1 dzień, typ: samochodowa, liczba miejsc: 8, stopień trudności: bardzo łatwa Opis wycieczki Zwiedzanie tego malowniczego powiatu proponuję

Bardziej szczegółowo

1. Poprawa bezpieczeństwa ciągu pieszego łączącego ulicę Prusa i Krasickiego Działanie 9.1, Priorytet 9 RPO WD 2007-2013

1. Poprawa bezpieczeństwa ciągu pieszego łączącego ulicę Prusa i Krasickiego Działanie 9.1, Priorytet 9 RPO WD 2007-2013 Projekty zrealizowane w Gminie Świebodzice w ramach Lokalnego Programu Rewitalizacji, dofinansowane z Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Dolnośląskiego na lata 2007-2013 Projekty zakończone:

Bardziej szczegółowo

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Nasze zajęcia w ramach Szkoły Dialogu odbyły się 27 i 28 kwietnia oraz 26 i 27 maja. Nauczyły nas one sporo

Bardziej szczegółowo

Na prezentacje zaprasza Zosia Majkowska i Katarzyna Kostrzewa

Na prezentacje zaprasza Zosia Majkowska i Katarzyna Kostrzewa Na prezentacje zaprasza Zosia Majkowska i Katarzyna Kostrzewa Kraków Kraków położony jest w województwie małopolskim. Był siedzibą królów Polski. To król Kazimierz Odnowiciel przeniósł swoja siedzibę z

Bardziej szczegółowo

4. INWENTARYZACJA OBIEKTÓW HISTORYCZNYCH I KULTUROWYCH GMINY KOLONOWSKIE

4. INWENTARYZACJA OBIEKTÓW HISTORYCZNYCH I KULTUROWYCH GMINY KOLONOWSKIE 4. INWENTARYZACJA OBIEKTÓW HISTORYCZNYCH I KULTUROWYCH GMINY KOLONOWSKIE W skład gminy wchodzą miasto Kolonowskie osiedle Fosowskie i 3 sołectwa: Spórok, Staniszcze Małe, Staniszcze Wielkie 4.1. OGÓLNA

Bardziej szczegółowo

Polskie Towarzystwo Turystyczno Krajoznawcze Oddział Ziemi Tarnowskiej ul. Żydowska Tarnów

Polskie Towarzystwo Turystyczno Krajoznawcze Oddział Ziemi Tarnowskiej ul. Żydowska Tarnów 1 Tarnów - Rynek 1 - Ratusz - pierwotnie gotycki, przebudowany w XVI w. przez włocha Jana Padovano. Posiada stylową attykę z maszkaronami i kamiennymi koszami naprzemian. Z wieży ozdobionej pogonią rozbrzmiewa

Bardziej szczegółowo

Szlak Rodowych Gniazd Lubomirskich II. Zamek Lubomirskich III IV. Rynek w Rozwadowie, kościół farny VI.

Szlak Rodowych Gniazd Lubomirskich II. Zamek Lubomirskich III IV. Rynek w Rozwadowie, kościół farny VI. Szlak Rodowych Gniazd Lubomirskich Park Charzewicki I. Wzdłuż obrzeża parku biegnie długa aleja. Drzewa jakiego gatunku rosną w większości po obu jej stronach? Zasugeruj jakim celom owa aleja mogła służyć?

Bardziej szczegółowo

O F E R T A S P R Z E D A Ż Y Pałac do remontu

O F E R T A S P R Z E D A Ż Y Pałac do remontu O F E R T A S P R Z E D A Ż Y Pałac do remontu Zespół pałacowo parkowy w Dąbrówce Wielkopolskiej, gm. Zbąszynek woj. lubuskie Neorenesansowy pałac hrabiów Schwarzenau i park krajobrazowy w zespole pałacowym,

Bardziej szczegółowo

Nazwa i opis przedmiotu

Nazwa i opis przedmiotu Przedwojenna fotografia przedstawiające płytę żorskiego rynku. 1. przedwojenna przedstawiająca portret zbiorowy komendantów żorskiej policji. 2. z ok XIX/XX wieku. Portret, sepia. 3. z ok XIX/XX wieku.

Bardziej szczegółowo

GMINNA EWIDENCJA ZABYTKÓW MIASTO ŚWINOUJŚCIE

GMINNA EWIDENCJA ZABYTKÓW MIASTO ŚWINOUJŚCIE GMINNA EWIDENCJA ZABYTKÓW MIASTO ŚWINOUJŚCIE UKŁADY URBANISTYCZNE ŚRÓDMIEŚCIE, XVIII w. (po 1743 r.), DZIELNICA NADMORSKA, 2 poł. XIX w. Rejestr zabytków Nr 1177 z dnia 08.03.1991 r. FORT I FORT GERHARDA,

Bardziej szczegółowo

Prezentacja kandydata na patrona szkoły IGNACY WŁODZIMIERZ GARBOLEWSKI

Prezentacja kandydata na patrona szkoły IGNACY WŁODZIMIERZ GARBOLEWSKI IGNACY WŁODZIMIERZ GARBOLEWSKI Ignacy Włodzimierz Garbolewski (ur. 15 stycznia 1878 r. w Czerwonce, zm. 1 listopada 1933 r. w Sochaczewie). Właściciel dóbr czerwonkowskich. Od 14 listopada 1918 r. do 19

Bardziej szczegółowo

Autor: Klaudia Zychla

Autor: Klaudia Zychla Autor: Klaudia Zychla Miasto w południowej Polsce leżące na styku trzech mezoregionów geograficznych Wyżyny Częstochow skiej, zwanej potocznie Jurą, Obniżenia Górnej Warty oraz Wyżyny Wieluńskiej, należących

Bardziej szczegółowo

Trasa wycieczki: Biała Piska - małe mazurskie miasteczko. czas trwania: 3 godziny, typ: piesza, liczba miejsc: 7, stopień trudności: bardzo łatwa

Trasa wycieczki: Biała Piska - małe mazurskie miasteczko. czas trwania: 3 godziny, typ: piesza, liczba miejsc: 7, stopień trudności: bardzo łatwa Trasa wycieczki: - małe mazurskie miasteczko czas trwania: 3 godziny, typ: piesza, liczba miejsc: 7, stopień trudności: bardzo łatwa Opis wycieczki to małe miasteczko w powiecie piskim. Gdybyście byli

Bardziej szczegółowo

Trasa wycieczki: Sandomierskie dworki. czas trwania: 3 godziny, typ: piesza, liczba miejsc: 7, stopień trudności: bardzo łatwa

Trasa wycieczki: Sandomierskie dworki. czas trwania: 3 godziny, typ: piesza, liczba miejsc: 7, stopień trudności: bardzo łatwa Trasa wycieczki: Sandomierskie dworki czas trwania: 3 godziny, typ: piesza, liczba miejsc: 7, stopień trudności: bardzo łatwa Opis wycieczki Sandomierskie dworki biegną nieco obok tradycyjnej trasy zwiedzanej

Bardziej szczegółowo

Początki rodziny Schönów w Sosnowcu

Początki rodziny Schönów w Sosnowcu 1 2 Początki rodziny Schönów w Sosnowcu Historia pałacu sięga XIX w. kiedy to stanowił on majątek rodziny niemieckich fabrykantów Schönów. W 1875 roku do Sosnowca przybyło rodzeństwo Franz, Ernst i Fanny

Bardziej szczegółowo

TRASA TURYSTYCZNA. Z plecakiem po Żaganiu

TRASA TURYSTYCZNA. Z plecakiem po Żaganiu POI 1 Liceum Ogólnokształcące im. S. Banacha 51 36'44.88"N 15 18'41.35"E Miejskie Gimnazjum i Liceum w Żaganiu powstało 10 września 1945 roku. Do dziś nad jednym z wejść widnieje płaskorzeźba byłego patrona

Bardziej szczegółowo

Trasa wycieczki: Zabytki sakralne Łomży. czas trwania: 5 godzin, typ: piesza, liczba miejsc: 8, stopień trudności: bardzo łatwa

Trasa wycieczki: Zabytki sakralne Łomży. czas trwania: 5 godzin, typ: piesza, liczba miejsc: 8, stopień trudności: bardzo łatwa Trasa wycieczki: Zabytki sakralne Łomży czas trwania: 5 godzin, typ: piesza, liczba miejsc: 8, stopień trudności: bardzo łatwa Opis wycieczki to duże miasto w województwie podlaskim nad rzeką Narwią. Historia

Bardziej szczegółowo

WYKAZ OBIEKTÓW UJĘTYCH W GMINNEJ EWIDENCJI ZABYTKÓW

WYKAZ OBIEKTÓW UJĘTYCH W GMINNEJ EWIDENCJI ZABYTKÓW WYKAZ OBIEKTÓW UJĘTYCH W GMINNEJ EWIDENCJI ZABYTKÓW 1. Historyczne obiekty kubaturowe: OBIEKT KOLONIA URZĘDNICZA I 1. BUDYNEK WIELORODZINNY UL. DWORCOWA 29 2. BUDYNEK WIELORODZINNY UL. DWORCOWA 30 3. BUDYNEK

Bardziej szczegółowo

Wykaz obiektów zabytkowych nieruchomych ujętych w ewidencji zabytków zlokalizowanych na terenie gminy Głuchołazy. ul. Lompy

Wykaz obiektów zabytkowych nieruchomych ujętych w ewidencji zabytków zlokalizowanych na terenie gminy Głuchołazy. ul. Lompy Wykaz obiektów zabytkowych nieruchomych ujętych w ewidencji zabytków zlokalizowanych na terenie gminy Głuchołazy. Uwaga: tabela nie obejmuje stanowisk archeologicznych Lp. Miejscowość Obiekt Adres Uwagi

Bardziej szczegółowo

OFERTA WYNAJMU LOKALI Zapraszamy do wynajęcia lokali w znanej kaŝdemu łodzianinowi nieruchomości, połoŝonej w centrum miasta przy ulicy Kopernika 22.

OFERTA WYNAJMU LOKALI Zapraszamy do wynajęcia lokali w znanej kaŝdemu łodzianinowi nieruchomości, połoŝonej w centrum miasta przy ulicy Kopernika 22. Kopernika 22 - Łódź OFERTA WYNAJMU LOKALI Zapraszamy do wynajęcia lokali w znanej kaŝdemu łodzianinowi nieruchomości, połoŝonej w centrum miasta przy ulicy Kopernika 22. Budynek frontowy posesji jest wpisany

Bardziej szczegółowo

Ł AZIENKI K RÓLEWSKIE

Ł AZIENKI K RÓLEWSKIE Ł AZIENKI K RÓLEWSKIE Pałac na Wyspie Pałac Myślewicki Biały Domek Stara Pomarańczarnia Podchorążówka Stara Kordegarda Amfiteatr Stajnie i wozownie Wejścia do Łazienek Królewskich 2 3 O CO TU CHODZI? Kto

Bardziej szczegółowo

Zespół nr 0009 Anna Kołaczyk. Liczba kart, dokumentów, stron, fotografii, map, etc.

Zespół nr 0009 Anna Kołaczyk. Liczba kart, dokumentów, stron, fotografii, map, etc. Cyfrowe Archiwum Tradycji Lokalnej w Milanówku Miejska Biblioteka Publiczna w Milanówku ul. Spacerowa 4 05-822 Milanówek Zespół nr 0009 Anna Kołaczyk Lp. Numer zespołu (wg formatu: archiwum / zespół /

Bardziej szczegółowo

Pomniki i tablice. Toruń. Zbigniew Kręcicki

Pomniki i tablice. Toruń. Zbigniew Kręcicki Zbigniew Kręcicki Pomniki i tablice Toruń Po lewej. Plac Rapackiego. Uroczyste odsłonięcie pomnika Marszałka nastąpiło 15 sierpnia 2000 r. w 80. rocznicę bitwy warszawskiej. Po prawej. Pierwszy, tymczasowy

Bardziej szczegółowo

HOTELE W DAWNYM GOSTYNIU

HOTELE W DAWNYM GOSTYNIU Robert Czub HOTELE W DAWNYM GOSTYNIU Od czasów średniowiecza w Gostyniu odbywały się co najmniej raz w tygodniu targi. Prócz mieszczan przybywała na nie okoliczna szlachta i zamożniejsi chłopi. Prawdziwym

Bardziej szczegółowo

Figura Pana Jezusa Zmartwychwstałego

Figura Pana Jezusa Zmartwychwstałego Figura Pana Jezusa Zmartwychwstałego Figura znajduje się na małej wysepce, na stawie niedaleko drogi z Mikorzyna do Tokarzewa. Kamienna Figura Pana Jezusa Zmartwychwstałego wysokości 150 cm, pomalowana

Bardziej szczegółowo

Pruszków w rysunkach Jerzego Blancarda. Przegląd Pruszkowski nr 1, 5-9

Pruszków w rysunkach Jerzego Blancarda. Przegląd Pruszkowski nr 1, 5-9 Pruszków w rysunkach Jerzego Blancarda Przegląd Pruszkowski nr 1, 5-9 2015 Pruszków w rysunkach Jerzego Blancarda W roku 2016 Pruszków będzie obchodził 100 rocznicę nadania praw miejskich. W związku ze

Bardziej szczegółowo

NIERUCHOMOŚĆ NA SPRZEDAŻ

NIERUCHOMOŚĆ NA SPRZEDAŻ Kraków, ul. Lubicz - 4 grunt zabudowany NIERUCHOMOŚĆ NA SPRZEDAŻ Powierzchnia gruntu: 824 m kw. Położenie: Kraków Lubicz 4 Tytuł prawny do gruntu: prawo użytkowania wieczystego Zabudowa: Budynek biurowy

Bardziej szczegółowo

AB Zapisywanie danych POI

AB Zapisywanie danych POI szlaku Numer POI 1 Most Most na Nysie Łużyckiej ul. Chopina Fryderyka 51 57'6.88"N 14 43'18.61"E DSC_0213, DSC_0214 Most nad rzeką Nysą Łużycką. Łączy dwa miasta Gubin-Guben. Jest Polsko-niemieckim przejściem

Bardziej szczegółowo

Historia i nowoczesność

Historia i nowoczesność Historia i nowoczesność STYLOWE OSIEDLE gdzie historia przeplata się z nowoczesnością Unikalny styl i atrakcyjna zabudowa sprawią, że Osiedle Grafitowe III zaskoczy swoim nadzwyczajnym charakterem Grafitowe

Bardziej szczegółowo

POCHOWANI NA CMENTARZU STARE POWĄZKI ALFONS KÜHN ( 1878-1944)

POCHOWANI NA CMENTARZU STARE POWĄZKI ALFONS KÜHN ( 1878-1944) POCHOWANI NA CMENTARZU STARE POWĄZKI ALFONS KÜHN ( 1878-1944) Prezes Zarządu Głównego Polskiego Czerwonego Krzyża ( 26.05.1936 11.05.1937 ) Inżynier, działacz państwowy II Rzeczypospolitej, poseł na Sejm

Bardziej szczegółowo

EDK Św. Jana Pawła II. Sulbiny

EDK Św. Jana Pawła II. Sulbiny EDK Św. Jana Pawła II Sulbiny Parafia Rzymskokatolicka św. Jana Pawła II Długość trasy 48 km Suma Podejść 146 Trasa: Sulbiny Garwolin Wola Rębkowska Miętne Michałówka Trąbki Choiny Parysów Słup Głosków

Bardziej szczegółowo

Trasa wycieczki: Śladami Tarnowskich. czas trwania: 5 godzin, typ: piesza, liczba miejsc: 8, stopień trudności: bardzo łatwa

Trasa wycieczki: Śladami Tarnowskich. czas trwania: 5 godzin, typ: piesza, liczba miejsc: 8, stopień trudności: bardzo łatwa Trasa wycieczki: Śladami Tarnowskich czas trwania: 5 godzin, typ: piesza, liczba miejsc: 8, stopień trudności: bardzo łatwa Opis wycieczki Wycieczkę zaczynamy od siedziby rodowej Tarnowskich, zamku w Dzikowie.

Bardziej szczegółowo

GMINNA EWIDENCJA ZABYTKÓW MIASTA ZŁOTOWA

GMINNA EWIDENCJA ZABYTKÓW MIASTA ZŁOTOWA GMINNA EWIDENCJA ZABYTKÓW MIASTA ZŁOTOWA (Obiekty podkreślone wpisane są do rejestru zabytków ) 1. Układ Urbanistyczny Miasta Złotowa 2. Zespół kościoła parafialnego p.w. Wniebowzięcia NMP, ul. Panny Marii

Bardziej szczegółowo

Stare-zdjecia.pl KONSPEKT - SANOK TEMAT : ARCHITEKTURA SANOKA POZNAWANIE DZIEJÓW MIASTA NA WYBRANYCH PRZYKŁADACH BUDOWLI MIEJSKICH PROJEKT

Stare-zdjecia.pl KONSPEKT - SANOK TEMAT : ARCHITEKTURA SANOKA POZNAWANIE DZIEJÓW MIASTA NA WYBRANYCH PRZYKŁADACH BUDOWLI MIEJSKICH PROJEKT PROJEKT Stare-zdjecia.pl POZNAWANIE DZIEJÓW MIASTA NA WYBRANYCH PRZYKŁADACH BUDOWLI MIEJSKICH KONSPEKT - SANOK TEMAT : ARCHITEKTURA SANOKA CELE EDUKACYJNE I DYDAKTYCZNE: POZNAWANIE I ROZUMIENIE ROLI ORAZ

Bardziej szczegółowo

25 kwietnia 2015 OD MICHAŁOWA DO KAMIONKA podczas Spaceru Warszawskiego prowadziła nas przewodniczka - pani Iwona Gąsiorek

25 kwietnia 2015 OD MICHAŁOWA DO KAMIONKA podczas Spaceru Warszawskiego prowadziła nas przewodniczka - pani Iwona Gąsiorek 25 kwietnia 2015 OD MICHAŁOWA DO KAMIONKA podczas Spaceru Warszawskiego prowadziła nas przewodniczka - pani Iwona Gąsiorek Bazylika Najświętszego Serca Jezusowego w Warszawie kościół parafialny na Pradze

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 40/2013 Burmistrza Miasta Lubawa z dnia 29 maja 2013 r. w sprawie założenia gminnej ewidencji zabytków miasta Lubawa

Zarządzenie Nr 40/2013 Burmistrza Miasta Lubawa z dnia 29 maja 2013 r. w sprawie założenia gminnej ewidencji zabytków miasta Lubawa Zarządzenie Nr 40/2013 Burmistrza Miasta Lubawa z dnia 29 maja 2013 r. w sprawie założenia gminnej ewidencji zabytków miasta Lubawa Na podstawie art. 22 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie

Bardziej szczegółowo

Przeczytaj uważnie i uzupełnij:

Przeczytaj uważnie i uzupełnij: Przeczytaj uważnie i uzupełnij: 1. Lublin położony jest w krainie, która nazywa się.. 2. Lublin uzyskał prawa miejskie w...r., nadał mu je.... 3. Herb miasta przedstawia..., skaczącego na krzew..., który

Bardziej szczegółowo

załącznik nr 2 do GPOnZ miasta Kościerzyna na lata

załącznik nr 2 do GPOnZ miasta Kościerzyna na lata załącznik nr 2 do GPOnZ miasta Kościerzyna na lata 2015-2018 Zestawienie zabytków nieruchomych wpisanych do Gminnej Ewidencji Zabytków miasta Kościerzyna wg adresów i dat powstania L.P. ULICA OBIEKT /

Bardziej szczegółowo

MICHAIŁ DARAGAN. Życzliwy gubernator i jego dokonania

MICHAIŁ DARAGAN. Życzliwy gubernator i jego dokonania MICHAIŁ DARAGAN Życzliwy gubernator i jego dokonania RODZINA Szlachecka rodzina Daraganów bierze swój początek z dwóch ziem ukraińskich. Najstarszym znanym przodkiem gubernatora był jego pradziadek Iwan

Bardziej szczegółowo

Wyszków Moje Miasto. Wiktoria Gerek kl. VI a Szkoła Podstawowa nr 1 im. Adama Mickiewicza w Wyszkowie

Wyszków Moje Miasto. Wiktoria Gerek kl. VI a Szkoła Podstawowa nr 1 im. Adama Mickiewicza w Wyszkowie Wyszków Moje Miasto Wiktoria Gerek kl. VI a Szkoła Podstawowa nr 1 im. Adama Mickiewicza w Wyszkowie Statystyka Wyszków Informacje statystyczne Państwo Polska Województwo mazowieckie Powiat wyszkowski

Bardziej szczegółowo

Francja, Paryż - Wieża Montaparnasse, najbrzydszy budynek we Francji

Francja, Paryż - Wieża Montaparnasse, najbrzydszy budynek we Francji Wieża Montparnasse wieża i należące do niej centrum handlowe powstałe w latach 1969-1972, w centrum dzielnicy Montparnasse, na avenue du Maine 33 w Paryżu (dzisiejszy odpowiednik SkyTower we Wrocławiu.

Bardziej szczegółowo

TRASA HISTORYCZNA ŻAGAŃ

TRASA HISTORYCZNA ŻAGAŃ ŻAGAŃ POI 1 Początek trasy Dworzec PKP Początki kolejnictwa na ziemi żagańskiej należy datować na 1845 rok, kiedy to podjęto decyzję o budowie głogowsko-żagańskiej linii kolejowej, przyłączonej do Dolnośląsko-Marchijskiej

Bardziej szczegółowo

Zwiększenie dostępności do infrastruktury kultury poprzez modernizację budynku Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie

Zwiększenie dostępności do infrastruktury kultury poprzez modernizację budynku Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie Zwiększenie dostępności do infrastruktury kultury poprzez modernizację budynku Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie od 1971 roku mieści się w zabytkowym

Bardziej szczegółowo

OPIS INWESTYCJI. UWAGA- rozwiązania projektowe i techniczne pozwalają na łączenie poszczególnych lokali znajdujących się na jednej kondygnacji.

OPIS INWESTYCJI. UWAGA- rozwiązania projektowe i techniczne pozwalają na łączenie poszczególnych lokali znajdujących się na jednej kondygnacji. OPIS INWESTYCJI Zespół mieszkaniowy Kolonia ZACISZE w Krakowie obejmuje dwa budynki mieszkaniowe wielorodzinne w zabudowie bliźniaczej, trzykondygnacyjne z poddaszem użytkowym, składający się z dwóch części

Bardziej szczegółowo

W numerze: - 80 lat biłgorajskiego szpitala - 50-lecie SM Łada - Wreszcie nowa hala sportowa

W numerze: - 80 lat biłgorajskiego szpitala - 50-lecie SM Łada - Wreszcie nowa hala sportowa W numerze: - 80 lat biłgorajskiego szpitala - 50-lecie SM Łada - Wreszcie nowa hala sportowa Pierwszy budynek Szpitala Powiatowego wł. fot. A. Burlewicz Oddział dziecięcy i oddział zakaźny Szpitala Powiatowego

Bardziej szczegółowo

W okresie programowym 2009-2013 zrealizowany został przez miasto Zduńska Wola największy w dotychczasowej historii samorządu terytorialnego projekt z

W okresie programowym 2009-2013 zrealizowany został przez miasto Zduńska Wola największy w dotychczasowej historii samorządu terytorialnego projekt z W okresie programowym 2009-2013 zrealizowany został przez miasto Zduńska Wola największy w dotychczasowej historii samorządu terytorialnego projekt z dofinansowaniem z funduszy unijnych. Dzięki umiejętnemu

Bardziej szczegółowo

SOŁECTWO KRZYWORZEKA I i KRZYWORZEKA II

SOŁECTWO KRZYWORZEKA I i KRZYWORZEKA II SOŁECTWO KRZYWORZEKA I i KRZYWORZEKA II INSTYTUCJE, ORGANIZACJE SPOŁECZNE INSTYTUCJE: 1. Publiczna Szkoła Podstawowa w Krzyworzece w roku szkolnym 2007/2008-6 oddziałów, 60 uczniów. 2. Publiczne Przedszkole

Bardziej szczegółowo

- Budynek usługowo-handlowy 08-11.07.2008. - Budynek handlowo-biurowy 08-10.07.2008. - Budynek handlowy 15-16.07.2008

- Budynek usługowo-handlowy 08-11.07.2008. - Budynek handlowo-biurowy 08-10.07.2008. - Budynek handlowy 15-16.07.2008 1. CLARE Sp. z o.o. 2. Osoby fizyczne 3. Antonika Holding S.A. - Budynek usługowo-handlowy 08-11.07.2008 - Budynek handlowo-biurowy 08-10.07.2008 - Budynek handlowy 15-16.07.2008 4. Osoby fizyczne - Budynek

Bardziej szczegółowo

o wpisie do rejestru zabytków GEZ A-279/78 z 27.02.1978 r. Piastowski XIV w., XIXXX w. 05.12.1986 r. rzymskokatolicki Parafii pw. WNMP urbanistyczny

o wpisie do rejestru zabytków GEZ A-279/78 z 27.02.1978 r. Piastowski XIV w., XIXXX w. 05.12.1986 r. rzymskokatolicki Parafii pw. WNMP urbanistyczny GMINNA EWIDENCJA ZABYTKÓW L.p Nr GEZ Obiekt Adres Fotografia - MIASTO OŚWIĘCIM Datowanie Informacje o wpisie do rejestru zabytków 1 1/32 Zamek Piastowski ul. Zamkowa 1 XIII/XIV w., XVI w., XX w. A-279/78

Bardziej szczegółowo

EWIDENCJA ZABYTKÓW GMINA WIEJSKA ZAKRZEWO KARTY ADRESOWE ZABYTKÓW POWIAT ALEKSANDROWSKI WOJEWÓDZTWO KUJAWSKO POMORSKIE

EWIDENCJA ZABYTKÓW GMINA WIEJSKA ZAKRZEWO KARTY ADRESOWE ZABYTKÓW POWIAT ALEKSANDROWSKI WOJEWÓDZTWO KUJAWSKO POMORSKIE EWIDENCJA ZABYTKÓW KARTY ADRESOWE ZABYTKÓW GMINA WIEJSKA ZAKRZEWO POWIAT ALEKSANDROWSKI WOJEWÓDZTWO KUJAWSKO POMORSKIE WSIE: GĘSIN, KOBIELICE, KOLONIA BODZANOWSKA, KOLONIA ZAKRZEWO STARE, LEPSZE, SEROCZKI,

Bardziej szczegółowo

PAŁAC DZIEDUSZYCKICH W ZARZECZU WCZORAJ I DZIŚ. mała wystawa o wielkiej rzeczy

PAŁAC DZIEDUSZYCKICH W ZARZECZU WCZORAJ I DZIŚ. mała wystawa o wielkiej rzeczy PAŁAC DZIEDUSZYCKICH W ZARZECZU WCZORAJ I DZIŚ mała wystawa o wielkiej rzeczy Od 26 listopada 2012 roku w sali wystaw Muzeum Dzieduszyckich w Zarzeczu, prezentowana jest wystawa pt. Pałac Dzieduszyckich

Bardziej szczegółowo

Lubasz Sanktuarium Matki Bożej Królowej Rodzin w Lubaszu.

Lubasz Sanktuarium Matki Bożej Królowej Rodzin w Lubaszu. Lubasz W kościele katolickim sanktuaria to miejsca święte, gdzie w sposób szczególny Bóg udziela swojej łaski. Takim miejscem, które pragniemy Państwu przedstawić jest Sanktuarium Matki Bożej Królowej

Bardziej szczegółowo

15. ANEKS. Ludwikowo - rodzinny dom Mączyńskich tu urodził się ks. Kazimierz Mączyński. Rodzinny dom

15. ANEKS. Ludwikowo - rodzinny dom Mączyńskich tu urodził się ks. Kazimierz Mączyński. Rodzinny dom 82 15. ANEKS Ludwikowo - rodzinny dom Mączyńskich tu urodził się ks. Kazimierz Mączyński Rodzinny dom 82 Ludwikowo - fundamenty starego kościoła 83 Ludwikowo - dzisiejsza kaplica parafialna kiedyś była

Bardziej szczegółowo

KARTA GMINNEJ EWIDENCJI ZABYTKÓW

KARTA GMINNEJ EWIDENCJI ZABYTKÓW 1. OBIEKT BUDYNEK MIESZKALNY KARTA GMINNEJ EWIDENCJI ZABYTKÓW 2. OBECNA FUNKCJA MIESZKALNA 3. MATERIAŁ DREWNO, KAMIEŃ, BLACHA 4. DATOWANIE 1929 R 5. MIEJSCOWOŚĆ 22. FOTOGRAFIE 6. GMINA 7. POWIAT 8.WOJEWÓDZTWO

Bardziej szczegółowo

1835-2010 STARY SZPITAL W TARNOWIE. Szpital założony został w okresie szalejącej epidemii tyfusu NA DAWNYCH FOTOGRAFIACH I DOKUMENTACH

1835-2010 STARY SZPITAL W TARNOWIE. Szpital założony został w okresie szalejącej epidemii tyfusu NA DAWNYCH FOTOGRAFIACH I DOKUMENTACH STARY SZPITAL W TARNOWIE NA DAWNYCH FOTOGRAFIACH I DOKUMENTACH Widok Tarnowa z wieży kościoła XX. Misjonarzy, ok. 1910 r. Projekt fasady budynku głównego A. Kamieniobrodzkiego z 1907 r. Szkoła Żeńska im.

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O SPRZEDAŻY NIERUCHOMOŚCI BUDYNKOWEJ WŁOCŁAWEK, ul. Kościuszki 3

INFORMACJA O SPRZEDAŻY NIERUCHOMOŚCI BUDYNKOWEJ WŁOCŁAWEK, ul. Kościuszki 3 INFORMACJA O SPRZEDAŻY NIERUCHOMOŚCI BUDYNKOWEJ WŁOCŁAWEK, ul. Kościuszki 3 KONTAKT Bank Zachodni WBK S.A. Obszar Logistyki i Zarządzania Nieruchomościami ul. Kasprzaka 2/8 Warszawa tel. 22 634 69 14 kom.

Bardziej szczegółowo

Punkt 12 W tym domu mieszkał i został aresztowany hm. Jan Bytnar ps. Rudy bohater Szarych Szeregów uwolniony z rąk Gestapo 26.III 1943 r.

Punkt 12 W tym domu mieszkał i został aresztowany hm. Jan Bytnar ps. Rudy bohater Szarych Szeregów uwolniony z rąk Gestapo 26.III 1943 r. Grupa I Punkt 23 Miejsce uświęcone krwią Polaków poległych za wolność Ojczyzny. W tym miejscu 2 sierpnia 1944 hitlerowcy rozstrzelali i spalili 40 Polaków. Tablica ta znajduje się na budynku parafii św.

Bardziej szczegółowo

Wykaz obiektów z Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy Chrzanów

Wykaz obiektów z Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy Chrzanów Wykaz obiektów z Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy Chrzanów Nr 1. CHRZANÓW 1 kamienica mieszkalna 2. Aleja Henryka 2/4 kamienica mieszkalna 3. 3 kamienica mieszkalna 4. 5 kamienica mieszkalna 5. 6 dom mieszkalny

Bardziej szczegółowo

Koperta 2 Grupa A. Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię

Koperta 2 Grupa A. Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię Koperta 2 Grupa A Podczas dzisiejszego szukania śladów przeszłości w starym mieście Kostrzyn, dla waszej grupy ciekawe będą

Bardziej szczegółowo

Praca na konkurs pn. By czas nie zaćmił

Praca na konkurs pn. By czas nie zaćmił Praca na konkurs pn. By czas nie zaćmił Temat pracy: Historia i stan aktualny zabytków architektonicznych na terenie mojej miejscowości. Wykonanie: Ewelina Aftańska i Aleksandra Ambroziak Uczennice klasy

Bardziej szczegółowo

WYKAZ NIERUCHOMOŚCI OBJĘTYCH GMINNĄ EWIDENCJĄ ZABYTKÓW W GIśYCKU

WYKAZ NIERUCHOMOŚCI OBJĘTYCH GMINNĄ EWIDENCJĄ ZABYTKÓW W GIśYCKU WYKAZ NIERUCHOMOŚCI OBJĘTYCH GMINNĄ EWIDENCJĄ ZABYTKÓW W GIśYCKU Lp. Ulica Nr Przeznaczenie Wpis do rejestru zabytków UWAGI budynku 1 Armii Krajowej 2 MIESZKALNO- 2 Stefana Batorego 3 gen. Józefa Bema

Bardziej szczegółowo

Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach)

Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach) Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach) Ewa Wojtoń Instytut Dziedzictwa Europejskiego, Międzynarodowe Centrum

Bardziej szczegółowo

Nieruchomość na sprzedaż

Nieruchomość na sprzedaż Nieruchomość na sprzedaż Willa w centrum Szczecina Wszystkie prawa zastrzeżone dla M. Mazurek i Partnerzy Prawnicza Spółka komandytowa A. POŁOŻENIE NIERUCHOMOŚCI Al. Wojska Polskiego 66, Szczecin, dzielnica

Bardziej szczegółowo

XX Plener Malarski SZYDŁÓW 2009

XX Plener Malarski SZYDŁÓW 2009 XX Plener Malarski SZYDŁÓW 2009 POPLENEROWA WYSTAWA MALARSTWA XX Plener Malarski SZYDŁÓW 2009 GMINNE CENTRUM KULTURY W SZYDŁOWIE URZĄD GMINY W SZYDŁOWIE Historia Pleneru malarskiego w Szydłowie sięga

Bardziej szczegółowo

MEMORANDUM INFORMACYJNE. Lokale usługowe w zabytkowej przestrzeni

MEMORANDUM INFORMACYJNE. Lokale usługowe w zabytkowej przestrzeni HAVEN SP. Z O.O. TRIBEACH HOLDINGS DEVELOPMENT MEMORANDUM INFORMACYJNE Lokale usługowe w zabytkowej przestrzeni Kraków, ul. Św. Wawrzyńca 19 Lokalizacja Wawrzyńca19 to nowa inwestycja na krakowskim Kazimierzu,

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM obchodów świąt państwowych i lokalnych w 2010roku

HARMONOGRAM obchodów świąt państwowych i lokalnych w 2010roku Załącznik do Zarządzenia Nr 1658/2009 Burmistrza Krotoszyna z dnia 17 grudnia 2009 r. HARMONOGRAM obchodów świąt państwowych i lokalnych w 2010roku DATA NAZWA ŚWIĘTA MIEJSCE UROCZYSTOŚCI ZAPROSZONE OSOBY,

Bardziej szczegółowo

Pierwsze pytanie brzmiało: Z którego roku pochodzi pierwsza wzmianka o Krzeszowicach?

Pierwsze pytanie brzmiało: Z którego roku pochodzi pierwsza wzmianka o Krzeszowicach? Podczas wakacji przeprowadziłam ankietę, która sprawdzała podstawową wiedzę o naszym małym miasteczku - Krzeszowicach. Zadałam siedem pytań, które budziły wielkie zastanowienie wśród ankietowanych. Sami

Bardziej szczegółowo

1. WARSZAWA - PROGRAMY NA ZAMÓWIENIE

1. WARSZAWA - PROGRAMY NA ZAMÓWIENIE 1. WARSZAWA - PROGRAMY NA ZAMÓWIENIE - reaktor jądrowy Maria w Świerku - spektakle teatralne, - Kino I-MAX 3 D, 4D, 5D, - Powązki - zwiedzanie Cmentarza Wojskowego, - MUZEA: Muzeum Powstania Warszawskiego,

Bardziej szczegółowo

Centrum Kultury WYNAJEM SAL

Centrum Kultury WYNAJEM SAL 1 Centrum Kultury WYNAJEM SAL Centrum Kultury w Lublinie oferuje Państwu na wynajem swoje przestrzenie na konferencje, pokazy, bankiety czy wyjątkowe spotkania. Większość pomieszczeń odrestaurowanego klasztoru

Bardziej szczegółowo

Opracowali: Michał Kraska Łukasz Deka

Opracowali: Michał Kraska Łukasz Deka Opracowali: Michał Kraska Łukasz Deka Lokalizacja Kościerski dworzec kolejowy Z historią w przyszłość Do Kościerzyny kolej dotarła z Pszczółek w 1885 r. Od tej pory dzieje miasta na trwałe związane zostały

Bardziej szczegółowo

Nasz adres: Kraków ul. Akacjowa 5 tel./fax:

Nasz adres: Kraków ul. Akacjowa 5 tel./fax: Nasz adres: Kraków ul. Akacjowa 5 tel./fax: 12-412-33-63 Gmach Liceum Przed Liceum znajduje się pomnik patrona szkoły- księdza Stanisława Konarskiego, pijara, wybitnego reformatora szkolnictwa doby stanisławowskiej.

Bardziej szczegółowo

Trasa wycieczki: Zabytki Łodzi. czas trwania: 1 dzień, typ: piesza, liczba miejsc: 3, stopień trudności: łatwa

Trasa wycieczki: Zabytki Łodzi. czas trwania: 1 dzień, typ: piesza, liczba miejsc: 3, stopień trudności: łatwa Trasa wycieczki: Zabytki Łodzi czas trwania: 1 dzień, typ: piesza, liczba miejsc: 3, stopień trudności: łatwa Opis wycieczki Plan intensywnego zwiedzania zabytków Łodzi. Jest miastem z ciekawostkami (stąd

Bardziej szczegółowo

ZWIEDZAMY SUWALSZCZYZNĘ

ZWIEDZAMY SUWALSZCZYZNĘ ZWIEDZAMY SUWALSZCZYZNĘ Programy wycieczek jednodniowych (7-8 godzinnych) 5:52 wyjazd z Białegostoku pociągiem REGIO 8:11 przyjazd do Suwałk wycieczka 17:28 wyjazd z Suwałk pociągiem REGIO 19:37 przyjazd

Bardziej szczegółowo

Jan Draheim, burmistrz Gębic w latach 1919 1932

Jan Draheim, burmistrz Gębic w latach 1919 1932 Jan Draheim, burmistrz Gębic w latach 1919 1932 Jan Draheim urodził się 21 czerwca 1873 r. w Kamionku jako jedno z siedmiorga dzieci Szczepana i Pelagii (z Krugerów) Draheimów. Dnia 16 kwietnia 1884 r.,

Bardziej szczegółowo

ZAGADKI WARSZAWSKIE. IK4g15. mgr inż. Stanisław Żurawski ZDS WIL PW

ZAGADKI WARSZAWSKIE. IK4g15. mgr inż. Stanisław Żurawski ZDS WIL PW IK4g15 ZDS WIL PW mgr inż. Stanisław Żurawski Początki sięgają XVIII wieku. Droga narolna weszła w skład jednej z kilku Osi. Nosiła inną nazwę i była znacznie dłuższa. Pod koniec wieku została przecięta

Bardziej szczegółowo

Projekt pn. Urządzenie centrum wsi Łęg Probostwo

Projekt pn. Urządzenie centrum wsi Łęg Probostwo Projekt pn. Urządzenie centrum wsi Łęg Probostwo w ramach działania 313, 322, 323 Odnowa i rozwój wsi Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 Całkowita wartość projektu: 944.652,04 zł, dofinansowanie

Bardziej szczegółowo

NIERUCHOMOŚĆ NA SPRZEDAŻ

NIERUCHOMOŚĆ NA SPRZEDAŻ NIERUCHOMOŚĆ NA SPRZEDAŻ Katowice, ul. Pocztowa - 9 grunt zabudowany Powierzchnia gruntu: 2309 m kw. Położenie: Katowice Pocztowa 9 Tytuł prawny do gruntu: prawo użytkowania wieczystego Zabudowa: Kliknij

Bardziej szczegółowo

STYCZEŃ 2014 r. 3 odznaka srebrna i złota Dodatkowo: PAŁAC SZTUKI Towarzystwo Przyjaciół 3 wszystkie odznaki

STYCZEŃ 2014 r. 3 odznaka srebrna i złota Dodatkowo: PAŁAC SZTUKI Towarzystwo Przyjaciół 3 wszystkie odznaki STYCZEŃ 2014 r. Załącznik nr 1 Lp. Data Dzień Temat Liczba 1. 25 stycznia Sobota MUZEUM KATEDRALNE 3 odznaka brązowa Zwiedzamy kościół pw. Św. Św. Piotra i Pawła Dodatkowo: PAŁAC SZTUKI Towarzystwo Przyjaciół

Bardziej szczegółowo

Obiekty wpisane do Rejestru Zabytków Województwa Śląskiego

Obiekty wpisane do Rejestru Zabytków Województwa Śląskiego Obiekty wpisane do Rejestru Zabytków Województwa Śląskiego Lp. Obiekt Adres uwagi układ urbanistyczny 1 zespól klasztorny na Jasnej Górze ul. Kordeckiego 2 patrz: załącznik graficzny nr 1 2 kościół św.

Bardziej szczegółowo

zł. Uwagi: szczegółowe uwarunkowania dokonanej wyceny dostępne w operacie szacunkowym w Kancelarii Komornika Sądowego Mirosławy Wójcickiej

zł. Uwagi: szczegółowe uwarunkowania dokonanej wyceny dostępne w operacie szacunkowym w Kancelarii Komornika Sądowego Mirosławy Wójcickiej OKREŚLEŃIE NIERUCHOMOŚCI: CEL WYCENY I ZAKRES WYCENY: ZASTOSOWANE PODEJŚCIA I METODY: WYCIĄG Z OPINII Przedmiotem wyceny jest nieruchomość gruntowa zabudowana, położona w miejscowości Andrychów, gmina

Bardziej szczegółowo

Szembek wczoraj i dziś

Szembek wczoraj i dziś Szembek wczoraj i dziś Obchodzimy dziś trzecią rocznicę nadania imienia gen. Piotra Szembeka naszej szkole. Każda rocznica jest inna. Podczas pierwszej wśród naszych gości była prezydentowa Karolina Kaczorowska.

Bardziej szczegółowo

Nieruchomość gruntowa niezabudowana

Nieruchomość gruntowa niezabudowana Nieruchomość gruntowa niezabudowana WAR S ZAWA 01 PRZEDMIOT SPRZEDAŻY Przedmiotowa nieruchomość znajduje się w dzielnicy Żoliborz przy zbiegu ulic Powązkowskiej, Krasińskiego i Elbląskiej. 6 linii tramwajowych

Bardziej szczegółowo

Trasa św. Franciszka z Asyżu.

Trasa św. Franciszka z Asyżu. Trasa św. Franciszka z Asyżu. JASŁO GÓRA LIWOCZ - JASŁO Całkowita długość to 41 km z sumą podejść 658 m. Zasady poruszania się w czasie Ekstremalnej Drogi Krzyżowej: - w czasie EDK poruszamy się w milczeniu

Bardziej szczegółowo

Obiekty zabytkowe wpisane do rejestru zabytków województwa śląskiego

Obiekty zabytkowe wpisane do rejestru zabytków województwa śląskiego Obiekty zabytkowe wpisane do rejestru zabytków województwa śląskiego Lp. Obiekt Adres uwagi 1 układ urbanistyczny patrz załącznik graficzny nr 1 2 zespól klasztorny na Jasnej Górze ul. Kordeckiego 2 3

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Uchwały Nr... Rady Miasta Piekary Śląskie z dnia... r.

Załącznik nr 1 do Uchwały Nr... Rady Miasta Piekary Śląskie z dnia... r. Załącznik nr 1 do Uchwały Nr... Rady Miasta Piekary Śląskie z dnia... r. Wykaz obiektów ujętych w wykazie obiektów zabytkowych wyznaczonych przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Katowicach do ujęcia

Bardziej szczegółowo