Mo liwoœci magazynowania CO 2 w pok³adach wêgli kamiennych weryfikacja danych eksperymentalnych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Mo liwoœci magazynowania CO 2 w pok³adach wêgli kamiennych weryfikacja danych eksperymentalnych"

Transkrypt

1 GOSPODARKA SUROWCAMI MINERALNYMI Tom Zeszyt 3/3 KATARZYNA ZARÊBSKA*, AGNIESZKA DUDZIÑSKA** Mo liwoœci magazynowania CO 2 w pok³adach wêgli kamiennych weryfikacja danych eksperymentalnych Wprowadzenie W ostatnich latach du ¹ uwagê poœwiêca siê problematyce zwi¹zanej z ochron¹ œrodowiska, a gwa³towny rozwój œwiadomoœci spo³ecznej o stan œrodowiska, zarówno lokalnego jak i globalnego jest spowodowany jego postêpuj¹c¹ degradacj¹. Wzrost emisji ditlenku wêgla jest problemem miêdzynarodowym. Polityka ochrony klimatu jest zadaniem priorytetowym w programach Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz Unii Europejskiej. Nale y podj¹æ dzia³anie redukuj¹ce stê enie CO 2 w atmosferze. Prócz obni enia zapotrzebowania na energiê, poprawy sprawnoœci konwersji i zastêpowanie paliw kopalnych przez energetykê odnawialn¹ oraz j¹drow¹ konieczne jest d³ugoczasowe magazynowanie wyemitowanego CO 2 okreœlane terminem sekwestracji (Holloway 2001; Bahu 2002). Aktualnie realizowane s¹ pilota owe projekty zat³aczania CO 2 w g³êbokie warstwy geologiczne, a od kilkudziesiêciu lat stosuje siê CO 2 w celu intensyfikacji wydobycia ropy naftowej. Niemniej, na rozwi¹zanie czekaj¹ liczne problemy zwi¹zane z geologiczn¹ sekwestracj¹ CO 2, takie jak poszerzenie wiedzy i doœwiadczeñ z zakresu procesów zachodz¹cych w ska- ³ach, w wyniku zat³aczania ditlenku wêgla. Obszar zat³aczania powinien byæ stabilny geologicznie, warstwy izoluj¹ce charakteryzowaæ siê du ¹ plastycznoœci¹, aby nie nast¹pi³o zjawisko szczelinowania, które mog³oby doprowadziæ do przebicia warstw. Szczelnoœæ geologiczna jest szczególnie istotna, gdy sk³adowanie CO 2 w tych strukturach wymaga z regu³y wy szych ciœnieñ od ciœnienia hydrostatycznego (Xu i in. 2003). Najwa niejszy * Dr, Wydzia³ Paliw i Energii AGH, Kraków; ** Mgr, Zak³ad Aerologii Górniczej, G³ówny Instytut Górnictwa, Katowice;

2 348 warunek to stwierdzenie, e pok³ady wêgla po iniekcji CO 2 nie bêd¹ mog³y byæ eksploatowane. Odrêbnym zagadnieniem jest sekwestracja CO 2 w wyeksploatowanych pok³adach wêglowych oraz pozyskiwanie CH 4 (ECBM) poprzez zat³aczanie CO 2. Metoda ta cechuje siê innymi mechanizmami fizykochemicznymi ni metoda iniekcji CO 2 do z³ó nie eksploatowanych (Gale, Freund 2001). Ta odmiennoœæ wynika z selektywnej sorpcji wêgli kamiennych wzglêdem CO 2. Powszechnie wiadomo, e wêgle kamienne charakteryzuj¹ siê œrednio dwukrotnie wy sz¹ pojemnoœci¹ sorpcyjn¹ CO 2 wzglêdem metanu. Ze wzglêdu na w³aœciwoœci fizykochemiczne ditlenek wêgla jest gazem, który mo e byæ magazynowany w porowatych i przepuszczalnych ska³ach zbiornikowych w stanie zagêszczonym bez potrzeby tworzenia specjalnych warunków ciœnieniowych. Magazynowanie gazów w wêglu mo e odbywaæ siê wed³ug nastêpuj¹cych mechanizmów: 1) jako gaz wolny sprê ony w przestrzeni porów, 2) skondensowany w stanie pary lub cieczy, 3) zdeponowany w strukturze substancji wêglowej, 4) zaadsorbowany na powierzchni wewnêtrznej (Mazumder i in. 2006). Wyklucza siê natomiast gromadzenie gazu jako gazu sprê onego, w przypadku gdy ciœnienie z³o a jest zbyt niskie by uwzglêdniæ rozleg³¹ objêtoœæ obecnego w pok³adzie gazu. Podczas planowania podziemnego zat³aczania CO 2 nale y równie braæ pod uwagê mo liwoœæ fizycznych przemian gazu, tj. wzrost jego gêstoœci. Jednak komplikacje powstaj¹ce podczas zat³oczenia CO 2 do pok³adu wêgla nie ograniczaj¹ siê wy³¹cznie do trudnoœci w procesie transportu, czy procesu sorpcji. Istotna jest równie mo liwoœæ migracji CO 2 w pok³adzie wêgla, w wyniku której zawartoœæ w okreœlonym z³o u mo e okresowo wzrastaæ lub maleæ. Zmiany stê enia sorbatu s¹ miêdzy innymi nastêpstwem rozpuszczania siê CO 2 w wodzie, co stanowi dodatkowy czynnik u³atwiaj¹cy ruch tego gazu w z³o u. Istnieje mo liwoœæ wchodzenia CO 2 w reakcje z minera³ami wêglanowymi czy skaleniami. Ponadto ditlenek wêgla jako organiczny rozpuszczalnik mo e rozpuœciæ siê w organicznej macierzy wêgla, w ten sposób modyfikuj¹c jego fizyczn¹ i prawdopodobnie chemiczn¹ strukturê (Goodman i in. 2006; Karacan 2007). Dlatego przed rozpoczêciem zat³aczania CO 2 konieczne jest sporz¹dzenie szczegó³owej charakterystyki geologicznej z³o a, którego bêdzie dotyczyæ ten proces, a w trakcie zat³aczania nale y prowadziæ monitoring sk³adowania. Wyniki badañ fizycznych, chemicznych i strukturalnych, a w nich badania sorpcyjne sugeruj¹, e przedstawienie budowy organicznej substancji wêgli o ró nym stopniu metamorfizmu w postaci jednego modelu wzoru nie jest mo liwe. Dlatego te wielu autorów przedstawia wyniki badañ w powi¹zaniu ze zmianami strukturalnymi wêgli zachodz¹cymi w procesie metamorfizmu. Tak wiêc powszechnie akceptowany jest pogl¹d, e pojemnoœæ sorpcyjn¹ wêgli warunkuje stopieñ metamorfizmu (chemiczny charakter organicznej substancji wêglowej, porowatoœæ, sztywnoœæ struktury) oraz sk³ad petrograficzny. Badania sorpcyjne odgrywaj¹ szczególn¹ rolê w poszerzeniu wiedzy na temat gromadzenia siê i zachowania gazów kopalnianych w pok³adach wêgli.

3 Materia³ badawczy i metodyka badañ W celu analizy mo liwoœci sekwestracji ditlenku wêgla w polskich pok³adach wêglowych kluczowych informacji dostarcza zarówno kompleksowa charakterystyka materia³u wêglowego, jak i badania podstawowe. Najszerzej rozpatrywanym parametrem jest pojemnoœæ sorpcyjna wêgli wzglêdem indywidualnych sk³adników gazów kopalnianych, w danych warunkach ciœnienia i temperatury. Maksymalne wartoœci sorpcji, przy stanach bliskich równowadze, pos³u y³y do wykreœlenia izoterm sorpcji. Ten sposób opisu danych empirycznych stanowi istotn¹ cechê statyki procesu sorpcji. Zale noœci te, dla wszystkich badanych uk³adów przedstawiono na rysunkach 1 i 2. Zbiorcza ekspozycja wyników eksperymentalnych daje pe³niejsze mo liwoœci porównania przebiegu tych krzywych, w zale - noœci od badanego uk³adu: sorbat sorbent. Badania sorpcyjne zosta³y wykonane z zastosowaniem standardowej metody objêtoœciowej, pomiary prowadzono w temperaturze 298 oraz 323K, w zakresie ciœnieñ do 1 bar, z zastosowaniem automatycznego aparatu ASAP 2010 (Accelerated Surface Area and Porosimetry, Micromeritics). Uzyskane dane doœwiadczalne przedstawiono w postaci izoterm. Do badañ u yto wêgiel kamienny pochodz¹cy z szeœciu polskich kopalñ, charakterystykê stosowanego materia³u badawczego przedstawiono w tabelach 1 i 2. Eksperymenty prowadzono dla próbek w formie ziarna 0,5 0,7 mm. Przed przyst¹pieniem do badañ próbki suszono przez 36 godzin w temperaturze 318K, odgazowano, a nastêpnie wielokrotnie przep³ukiwano helem, w celu ewakuacji zasorbowanych wczeœniej moleku³ gazów i par. Gêstoœæ badanych wêgli zosta³a wyznaczona przy u yciu a[cm 3 STP/g] Jaworzno Chwalowice Zofiowka Pniowek Sosnica Wesola p[hpa] Rys. 1. Izotermy sorpcji CO 2 na badanych wêglach (T = 298K) Fig. 1. CO 2 sorption isotherms on coals studied (T = 298K)

4 a[cm 3 STP/g] 6 4 Chwalowice Zofiowka Wesola Jaworzno Sosnica Pniowek p[hpa] Rys. 2. Izotermy sorpcji CO 2 na badanych wêglach (T = 323K) Fig. 2. CO 2 sorption isotherms on coals studied (T = 323K) automatycznego aparatu do wyznaczania gêstoœci rzeczywistej cia³ sta³ych firmy Micromeritics Accu Pyc P³ynem piknometrycznym by³ hel, którego zastosowanie z teoretycznego punktu widzenia budzi najmniej zastrze eñ. Przyjmuje siê, e hel jako medium nie adsorbuj¹ce siê oraz nie wchodz¹ce w reakcje z badan¹ substancj¹ ma najwiêksz¹ zdolnoœæ wnikania w strukturê porów wêgli kamiennych (Saha i in. 2007). Pomiary porozymetryczne wykonano z zastosowaniem automatycznego porozymetru Pascal 440 CE Instruments i Pascal 140, w zakresie ciœnieñ 0,1 400 MPa. Analiza chemiczna i technologiczna badanych wêgli Selected characteristics of coal samples investigated TABELA 1 TABLE 1 Wêgiel Pok³ad [m] Ash [wt%] VM [wt%] C daf [wt%] H daf [wt%] d He [g/cm 3 ] Porowatoœæ [%] Pniówek 360 3,01 27,12 84,24 4,58 1,26 3,24 Weso³a 501 2,86 30,40 79,46 4,55 1,33 4,32 Chwa³owice 404 2,65 35,62 79,29 4,97 1,27 7,45 Zofiówka 404/2 8,92 27,93 78,62 4,37 1,10 3,48 Soœnica ,18 29,88 70,82 3,35 1,27 3,38 Jaworzno ,45 28,39 57,83 3,37 1,37 15,86

5 351 Analiza petrograficzna badanych wêgli Petrographic analyses of coals studied TABLE 2 TABLE 2 Grupa macera³ów [%] Wêgiel witrynit liptynit inertynit substancja mineralna refleksyjnoœæ Pniówek ,92 Weso³a ,72 Chwa³owice ,70 Zofiówka ,01 Soœnica ,78 Jaworzno ,51 2. Wyniki badañ W pracy przeprowadzono seriê pomiarów niskociœnieniowej sorpcji z zastosowaniem ditlenku wêgla jako sorbatu na sorbentach wêglowych pochodz¹cych z szeœciu polskich kopalñ wêgla kamiennego. Zasadniczym celem tak zaplanowanego eksperymentu by³o znalezienie powi¹zañ pomiêdzy w³aœciwoœciami wêgli kamiennych (stopieñ metamorfizmu, struktura porowata, pojemnoœæ sorpcyjna) a mo liwoœci¹ magazynowania CO 2 w polskich wêglach kamiennych. Z uzyskanych danych w temperaturze 298K stwierdzono siln¹ zale noœæ ch³onnoœci sorpcyjnej od stopnia metamorfizmu wêgla, co znajduje potwierdzenie w literaturze (Ozdemir i in. 2004). Wêgiel pochodz¹cy z KWK Jaworzno, odznaczaj¹cy siê najni sz¹ zawartoœci¹ pierwiastka wêgla (57,83%) charakteryzuje siê najwy sz¹ wartoœci¹ ch³onnoœci sorpcyjnej. Wraz ze wzrostem zawartoœci C daf ch³onnoœæ sorpcyjna badanych wêgli ulega obni eniu, czego ilustracj¹ jest rysunek 3. Wyjaœnienia tego faktu mo na szukaæ zarówno w ró nym stopniu metamorfizmu badanych wêgli jak i ich sk³adzie petrograficznym. Wêgle o wy szym stopniu metamorfizmu maj¹ niewielk¹ iloœæ po³¹czeñ niskomolekularnych, znaczn¹ iloœæ makrocz¹steczek o wy szym stopniu uporz¹dkowania, st¹d struktura tych wêgli jest bardziej sztywna ni wêgli o niskim stopniu uwêglenia i mniej podatna na penetracjê cz¹steczek par i gazów. Prowadzi to do zmniejszenia dostêpnoœci porów dla cz¹steczek sorbatów. Widoczny jest równie wzrost wartoœci ch³onnoœci sorpcyjnej ze wzrostem porowatoœci. W wêglach kamiennych porowatoœæ jest zale na od sk³adu maceratów, np. witrynit w przewa aj¹cym stopniu zawiera sk³adniki mikroporowate, podczas gdy sk³adniki inertynitu charakteryzuj¹ siê mezo- i mikroporowatoœci¹ (Karacan 2007). Oznacza to, e ró ne sk³adniki mikrolitotypów wêgla maj¹ znaczny udzia³ w porowatoœci i w³aœciwoœciach transportowych wzglêdem CO 2 podczas sekwestracji, jak równie w³aœciwoœciach mechanicznych. Badania sorpcyjne prowadzone przy u yciu ró nych sorbatów i w ró nych warunkach (temperatura, ciœnienie, ró ny stopieñ rozdrobnienia próbki) potwierdzaj¹ hi-

6 a[cm 3 STP/g] C daf [%] Rys. 3. Zale noœæ ch³onnoœci sorpcyjnej od stopnia uwêglenia badanych próbek wêgli kamiennych Fig. 3. Relation between carbon dioxide capacity and total carbon for coals studied potezê, e wêgle kamienne s¹ sorbentem biporowatym o rozbudowanym systemie submikroporów, których du a czêœæ przypada na pory o rozmiarach porównywalnych z rozmiarami cz¹steczek sorbatów. Drugi rodzaj porów to makropory, ich charakterystykê dostarczaj¹ badania porozymetryczne; udzia³ makroporów jest ma³y. Makropory pe³ni¹ funkcjê porów transportowych, maj¹ wiêc wp³yw na szybkoœæ penetracji wewnêtrznej struktury wêgli przez cz¹steczki sorbatów. Wed³ug pomiarów przeprowadzonych przez Cui i wspó³pracowników (Cui i in. 2004) wiêkszoœæ gazów adsorbowana jest w wewnêtrznych powierzchniach osnowy wêglowej. Wed³ug modelu podwójnej porowatoœci transport gazów w wêglu odbywa siê w dwu zasadniczych etapach: a) gaz przenika do mikroporów poprzez kolizje pomiêdzy moleku³ami lub przep³ywy lepkie; b) gaz migruje poprzez mikropory dziêki dzia³aniu si³ adsorpcji, poprzez dyfuzjê powierzchniow¹ warstw zaadsorbowanych lub dyfuzjê konfiguracyjn¹ w ultramikroporach. Jednak struktura porowata i geometria cz¹steczek sorbatu odgrywaj¹ decyduj¹c¹ rolê. W przypadku ditlenku wêgla na procesy sorpcyjne istotny wp³yw maj¹ tak e fizykochemiczne i elektryczne w³aœciwoœci sorbatu, który oddzia³uje z grupami funkcyjnymi obecnymi na powierzchni wêgla. Wiadomo, e silnie ograniczaj¹ce ultramikropory sprawiaj¹, e wêgiel nabiera w³aœciwoœci sita molekularnego i aktywuj¹ siê mechanizmy dyfuzji gazów. Taki model struktury porów, ograniczonych przez ultramikropory wyjaœnia dlaczego wymiary cz¹steczek sorbatu maj¹ wp³yw na pojemnoœæ sorpcyjn¹ i osi¹gniêcie równowagi sorpcyjnej. W miarê jak wymiary cz¹steczek malej¹, wiele œciœniêtych wejœæ do porów ulega rozszerzaniu, a niektóre pory zamkniête staj¹ siê dostêpne dla cz¹stek sorbatu. Tak wiêc zdolnoœæ sorpcyjna mierzona na drobnych cz¹steczkach wêglowych mo e byæ zawy ona w stosunku do wyników dla calizny wêglowej.

7 353 Pomimo, e procesowi sorpcji ditlenku wêgla towarzyszy efekt pêcznienia przyjmuje siê, i w zakresie niskich ciœnieñ rozpuszczalnoœæ CO 2 jest tak niska, e mo na nie braæ jej pod uwagê (Larsen 2004; Goldman i in. 2006; Siemons, Busch 2007; Mazumder, Wolf 2008). Z analizy wyników przeprowadzonych badañ widoczna jest tak e zale noœæ ch³onnoœci sorpcyjnej od refleksyjnoœci witrynitu. Wraz ze wzrostem refleksyjnoœci ch³onnoœæ sorpcyjna badanych wêgli wykazuje tendencjê malej¹c¹. Równie w pracach innych autorów (Mastalerz i in. 2004; Smith, Smith 2007) mo na spotkaæ korelacjê miêdzy ch³onnoœci¹ sorpcyjn¹ wêgli kamiennych wzglêdem ditlenku wêgla a wspó³czynnikiem odbicia œwiat³a witrynitu (Ro). W przypadku serii eksperymentów wykonanych w podwy szonej temperaturze 323K z zastosowaniem tych samych sorbentów widoczne jest obni enie ch³onnoœci sorpcyjnej badanych wêgli zw³aszcza w pocz¹tkowym zakresie ciœnieñ. W przypadku wêgla najni ej uwêglonego ch³onnoœæ sorpcyjna zmniejszy³a siê oko³o trzykrotnie (wzglêdem pomiarów prowadzonych w T = 298K), co mo e wskazywaæ na znaczny udzia³ egzotermicznoœci procesu sorpcji (Sakurovs i in. 2008). Wnioski Na podstawie serii przeprowadzonych badañ niskociœnieniowej sorpcji stwierdzono znaczny wp³yw stopnia uwêglenia na wartoœæ ch³onnoœci sorpcyjnej. Wraz ze wzrostem stopnia uwêglenia ch³onnoœæ sorpcyjna ulega obni eniu, co dostarcza cennych informacji dotycz¹cych prognozowania mo liwoœci magazynowania ditlenku wêgla w pok³adzie. Istotna jest tak e porowatoœæ; stwierdzono dodatni¹ korelacjê wzrostu porowatoœci i ch³onnoœci sorpcyjnej. Równie wp³yw refleksyjnoœci na sorpcjê CO 2 jest znacz¹cy i wymaga pe³nego scharakteryzowania i dalszego wyjaœnienia. Pracê wykonano w ramach badañ WPiE AGH, umowa nr LITERATURA B a h u S., 2002 Sequestration of CO 2 in geological media In response to climate change: Road map for site selection Rusing the transform of the geological space into the CO 2 phase space. Energy Conversion and Management 43, C u i X., B u s t i n R.M., D i p p l e G., 2004 Selective transport of CO 2,CH 4 and N 2 in coals: insights from modeling of experimental gas adsorption data. Fuel 83, G a l e J., F r e u n d P., 2001 Coal-bed methane enhancement with CO 2 sequestration worldwide potential. Environmental Geosciences 8, Goodman A.L., Favors R.N., Larsen J.W., 2006 Argonne Coal Structure Rearrangement Caused by Sorption of CO 2. Energy & Fuels 20, H o l l o w a y S., 2001 Storage of fossil fuel-derived carbon dioxide beneath the surface of the Earth. Annual Reviews in Energy and the Environment 26,

8 354 Karacan C.Ö., 2007 Swelling-induced volumetric strains internal to a stressed coal associated with CO 2 sorption. International Journal of Coal Geology 72, L a r s e n J.W., 2004 The effects of dissolved CO 2 on coal structure and properties. International Journal of Coal Geology 57, M a s t a l e r z M., G l u s k o t r H., R u p p J., 2004 Carbon dioxide and methane sorption In high volatile bituminous coals from Indiana, USA. International Journal of Coal Geology 60, Mazumder S.,vanHemert P.,Busch A.,Wolf K-H.A.A.,Tejera-Cuesta P.,2006 Fluegasandpure CO 2 sorption properties of coal: A comparative study. International Journal of Coal Geology 67, M a z u m d e r S., W o l f K.H., 2008 Differential swelling and permeability change of coal in response to CO 2 injection for ECBM. International Journal of Coal Geology 74, Ozdemir E.,Morsi B.I.,Schroeder K.,2004 CO 2 adsorption capacity of Argonne premium coals. Fuel 83, Saha S.,Sharma B.K.,Kumar S.,Sahu G.,Badhe Y.P.,Tambe S.S.,Kulkarni B.D.,2007 Density measurements of coal samples by different probe gases and their interrelation. Fuel 86, Sakurovs R.,Day S.,Weir S.,Duffy G.,2008 Temperature dependence of sorption of gases by coals and charcoals. International Journal of Coal Geology 73, S i e m o n s N., B u s c h A., 2007 Measurement and interpretation of supercritical CO 2 sorption on various coals. International Journal of Coal Geology 69, S m i t h J.R., S m i t h J.W., 2007 A relationship between the carbon and hydrogen content of coals and their vitrinite reflectance. International Journal of Coal Geology 70, X u T., A p p s J.A., P r u e s s K., 2003 Reactive geochemical transport simulation to study mineral trapping for CO 2 disposal in deep arenaceous formations. Journal of geophysical Research, 108 B2, MO LIWOŒCI MAGAZYNOWANIA CO 2 W POK ADACH WÊGLI KAMIENNYCH WERYFIKACJA DANYCH EKSPERYMENTALNYCH S³owa kluczowe Wêgiel kamienny, izotermy sorpcji, sekwestracja CO 2 Streszczenie W zwi¹zku z priorytetem ograniczenia emisji ditlenku wêgla do atmosfery (Protokó³ Kioto 1997; Posiedzenie Rady Unii Europejskiej, Bruksela 2007) w ostatnich kilku latach wzros³o zainteresowanie procesami sorpcji gazów kopalnianych w wêglach kamiennych. Alternatyw¹ limitowania emisji tego gazu, ze wzglêdów ekonomicznych mo e byæ jego unieszkodliwienie w geosferze. Nieeksploatowane pok³ady wêgla oraz rezerwuary gazu ziemnego s¹ potencjalnymi miejscami sk³adowania CO 2. Pok³ady wêgla s¹ wystêpuj¹cym w naturze zbiornikiem gazów, gdzie wiêkszoœæ gazów zatrzymywana jest w mikroporach, w stanie zasorbowanym. We wszystkich przypadkach istotna jest jednak optymalizacja oraz bezpieczeñstwo sk³adowania. Zale y ono zarówno od rodzaju pu³apki (struktury geologicznej), procesów zachodz¹cych w z³o u, jak równie stanu technicznego infrastruktury przeznaczonej do wykorzystania przy sk³adowaniu CO 2. Przy ocenie mo liwoœci wykorzystania danej formacji geologicznej do sekwestracji CO 2 nale y braæ pod uwagê: uwarunkowania geologiczne, tektoniczne, geotermiczne, re im hydrodynamiczny wód, zasoby wêglowodorów, stadium dojrza³oœci rezerwuaru geologicznego, aspekty ekonomiczne zwi¹zane z udostêpnieniem miejsca sk³adowania CO 2 i infrastruktur¹ oraz uwarunkowania spo³eczno-polityczne. Dlatego te badania sorpcji ditlenku wêgla s¹ niezbêdne podczas procesu modelowania sekwestracji, zarówno ze wzglêdu na znajomoœæ mechanizmu oddzia³ywania wêgiel gazy jak równie okreœlenia pojemnoœci sorpcyjnej z³o a. Podstawowym celem pracy by³o okreœlenie wp³ywu rodzaju wêgla na wielkoœæ ch³onnoœci sorpcyjnej wzglêdem CO2 dla próbek pochodz¹cych z polskich kopalni wêgla kamiennego. Pomiary wykonano metod¹ objêtoœciow¹ z zastosowaniem aparatu firmy Micromeritics ASAP 2010 na próbkach o frakcji ziarnowej w temperaturze 298 oraz 323K. Opieraj¹c siê na analizie uzyskanych danych

9 355 stwierdzono siln¹ zale noœæ wielkoœci ch³onnoœci sorpcyjnej od stopnia uwêglenia badanych wêgli. Wraz ze wzrostem zawartoœci pierwiastka wêgla a wiêc wzrostem stopnia metamorfizmu ch³onnoœæ sorpcyjna ulega³a obni eniu. THE POSSIBILITY OF CO 2 STORAGE IN COAL BEDS VERIFICATION OF EXPERIMENTAL DATA Hard coal; sorption isotherm; CO 2 sequestration Key words Abstract Reduction of CO 2 emissions has now become a priority (Kioto protocol 1997; the documents of the EU Council 2007) which encouraged the researchers to explore the sorption of mine gases on hard coals. An alternative solution to emission limits might be CO 2 neutralisation in the geosphere, which seems a viable option. Virgin coal deposits and reservoirs of natural gas are potential locations for CO 2 sequestration. Coalbeds are natural gas reservoirs where most gases are retained in micropores, in the absorbed/adsorbed state. Optimisation and safety of the sequestration are of key importance, as they depend on the type of geological trap (structure), processes occurring in coalbeds and the machines and facilities used in sequestration. While evaluating a geological structure in terms of its adequacy for the purpose of CO 2 sequestration, a number of factors have to be considered: geological, seismic and geothermal conditions, hydrodynamic regimes of waters, deposits of hydrocarbons, maturity of the geological reservoir, economical aspects associated with making the location accessible, infrastructure and social and political conditions. Studies on CO 2 sorption are required for modelling of the sequestration process to get a better insight into coal-gas relationships and to determine the sorption capacity of the coal deposit. The main purpose of the present study is to establish how the coal type should affect its CO 2 sorption capacity, tests were run on coal samples from Polish collieries. Measurements were taken by the volumetric method, using the Micrometrics 2010 device. Tests were run on grain fractions at temperature 298 and 323 K. Experimental data reveal a strong relationship between the sorption capacity and coal rank. In higher rank coals (with higher carbon content), sorption capacity tends to decrease.

10

1 FILTR. Jak usun¹æ 5 zanieczyszczeñ za pomoc¹ jednego z³o a? PROBLEMÓW Z WOD ROZWI ZUJE. NOWATORSKIE uzdatnianie wody 5 w 1

1 FILTR. Jak usun¹æ 5 zanieczyszczeñ za pomoc¹ jednego z³o a? PROBLEMÓW Z WOD ROZWI ZUJE. NOWATORSKIE uzdatnianie wody 5 w 1 Jak usun¹æ 5 zanieczyszczeñ za pomoc¹ jednego z³o a? 1 FILTR ROZWI ZUJE PROBLEMÓW Z WOD 1 TWARDOŒÆ 2 ELAZO 3 MANGAN 4 AMONIAK 5 ORGANIKA Zanieczyszczenia takie jak: twardoœæ, mangan, elazo, naturalne substancje

Bardziej szczegółowo

CENTRUM CZYSTYCH TECHNOLOGII WĘGLOWYCH CLEAN COAL TECHNOLOGY CENTRE. ... nowe możliwości. ... new opportunities

CENTRUM CZYSTYCH TECHNOLOGII WĘGLOWYCH CLEAN COAL TECHNOLOGY CENTRE. ... nowe możliwości. ... new opportunities CENTRUM CZYSTYCH TECHNOLOGII WĘGLOWYCH CLEAN COAL TECHNOLOGY CENTRE... nowe możliwości... new opportunities GŁÓWNY INSTYTUT GÓRNICTWA fluidalnym przy ciśnieniu maksymalnym 5 MPa, z zastosowaniem różnych

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja i oznakowanie substancji chemicznych i ich mieszanin. Dominika Sowa

Klasyfikacja i oznakowanie substancji chemicznych i ich mieszanin. Dominika Sowa Klasyfikacja i oznakowanie substancji chemicznych i ich mieszanin Dominika Sowa Szczecin, 8 maj 2014 Program prezentacji: 1. Definicja substancji i mieszanin chemicznych wg Ustawy o substancjach chemicznych

Bardziej szczegółowo

Mo liwoœci rozwoju podziemnych magazynów gazu w Polsce

Mo liwoœci rozwoju podziemnych magazynów gazu w Polsce POLITYKA ENERGETYCZNA Tom 11 Zeszyt 2 2008 PL ISSN 1429-6675 Bogdan FILAR*, Tadeusz KWILOSZ** Mo liwoœci rozwoju podziemnych magazynów gazu w Polsce STRESZCZENIE. Artyku³ przedstawia przyczyny wzrostu

Bardziej szczegółowo

Gospodarcze wykorzystanie metanu z pok³adów wêgla na przyk³adzie rozwi¹zañ JastrzêbskiejSpó³kiWêglowejS.A.

Gospodarcze wykorzystanie metanu z pok³adów wêgla na przyk³adzie rozwi¹zañ JastrzêbskiejSpó³kiWêglowejS.A. SYMPOZJA I KONFERENCJE nr 73 Materia³y XXII Konferencji z cyklu Zagadnienia surowców energetycznych i energii w gospodarce krajowej Ustroñ, 19 22.10.2008 r. Kazimierz GATNAR* Gospodarcze wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

Od redakcji. Symbolem oznaczono zadania wykraczające poza zakres materiału omówionego w podręczniku Fizyka z plusem cz. 2.

Od redakcji. Symbolem oznaczono zadania wykraczające poza zakres materiału omówionego w podręczniku Fizyka z plusem cz. 2. Od redakcji Niniejszy zbiór zadań powstał z myślą o tych wszystkich, dla których rozwiązanie zadania z fizyki nie polega wyłącznie na mechanicznym przekształceniu wzorów i podstawieniu do nich danych.

Bardziej szczegółowo

Innowacyjna gospodarka elektroenergetyczna gminy Gierałtowice

Innowacyjna gospodarka elektroenergetyczna gminy Gierałtowice J. Bargiel, H. Grzywok, M. Pyzik, A. Nowak, D. Góralski Innowacyjna gospodarka elektroenergetyczna gminy Gierałtowice Streszczenie W artykule przedstawiono główne elektroenergetyczne innowacyjne realizacje

Bardziej szczegółowo

Baza zasobowa wêgli koksowych kopalñ wchodz¹cych w sk³ad Kompanii Wêglowej SA

Baza zasobowa wêgli koksowych kopalñ wchodz¹cych w sk³ad Kompanii Wêglowej SA Materia³y XXV Konferencji z cyklu Zagadnienia surowców energetycznych i energii w gospodarce krajowej Zakopane, 9 12.10.2011 r. Katarzyna GANDERSKA-WOJTACZKA* Baza zasobowa wêgli koksowych kopalñ wchodz¹cych

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska Zarządzanie projektami wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska 1 DEFINICJA PROJEKTU Zbiór działań podejmowanych dla zrealizowania określonego celu i uzyskania konkretnego, wymiernego rezultatu produkt projektu

Bardziej szczegółowo

BADANIA WYTRZYMA OŒCI NA ŒCISKANIE PRÓBEK Z TWORZYWA ABS DRUKOWANYCH W TECHNOLOGII FDM

BADANIA WYTRZYMA OŒCI NA ŒCISKANIE PRÓBEK Z TWORZYWA ABS DRUKOWANYCH W TECHNOLOGII FDM dr in. Marek GOŒCIAÑSKI, dr in. Bart³omiej DUDZIAK Przemys³owy Instytut Maszyn Rolniczych, Poznañ e-mail: office@pimr.poznan.pl BADANIA WYTRZYMA OŒCI NA ŒCISKANIE PRÓBEK Z TWORZYWA ABS DRUKOWANYCH W TECHNOLOGII

Bardziej szczegółowo

Od redaktora naukowego 2. Mapy górnicze 3. Pomiary sytuacyjne w

Od redaktora naukowego 2. Mapy górnicze 3. Pomiary sytuacyjne w Spis treœci Od redaktora naukowego... 9 1. Zadania dzia³u mierniczo-geologicznego i jego miejsce w strukturze zak³adu górniczego... 11 Jan Pielok 1.1. Zadania miernictwa górniczego w œwietle przepisów

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ÂRODOWISKA 1) z dnia 19 listopada 2008 r.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ÂRODOWISKA 1) z dnia 19 listopada 2008 r. Dziennik Ustaw Nr 215 11878 Poz. 1366 1366 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ÂRODOWISKA 1) z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie rodzajów wyników pomiarów prowadzonych w zwiàzku z eksploatacjà instalacji lub urzàdzenia

Bardziej szczegółowo

Jerzy Stopa*, Stanis³aw Rychlicki*, Piotr Kosowski* PROGNOZA EKONOMIKI PODZIEMNEGO MAGAZYNOWANIA GAZU W POLSCE

Jerzy Stopa*, Stanis³aw Rychlicki*, Piotr Kosowski* PROGNOZA EKONOMIKI PODZIEMNEGO MAGAZYNOWANIA GAZU W POLSCE WIERTNICTWO NAFTA GAZ TOM 24 ZESZYT 1 2007 Jerzy Stopa*, Stanis³aw Rychlicki*, Piotr Kosowski* PROGNOZA EKONOMIKI PODZIEMNEGO MAGAZYNOWANIA GAZU W POLSCE 1. WSTÊP Podziemne magazynowanie gazu odgrywa coraz

Bardziej szczegółowo

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy Agnieszka Miler Departament Rynku Pracy Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Spo³ecznej Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy W 2000 roku, zosta³o wprowadzone rozporz¹dzeniem Prezesa

Bardziej szczegółowo

Wyższy Urząd Górniczy. Zagrożenie pożarowe w drążonych wyrobiskach kamiennych przecinających pokłady węgla

Wyższy Urząd Górniczy. Zagrożenie pożarowe w drążonych wyrobiskach kamiennych przecinających pokłady węgla Wyższy Urząd Górniczy Zagrożenie pożarowe w drążonych wyrobiskach kamiennych przecinających pokłady węgla Zagrożenie pożarowe w drążonych wyrobiskach kamiennych przecinających pokłady węgla Katowice 2011

Bardziej szczegółowo

ANALIZA SORPCJI METANU I DITLENKU WĘGLA W WĘGLACH KAMIENNYCH Z PUNKTU WIDZENIA SEKWESTRACJI I MAGAZYNOWANIA DITLENKU WĘGLA LUB METANU

ANALIZA SORPCJI METANU I DITLENKU WĘGLA W WĘGLACH KAMIENNYCH Z PUNKTU WIDZENIA SEKWESTRACJI I MAGAZYNOWANIA DITLENKU WĘGLA LUB METANU ROZDZIAŁ ANALIZA SORPCJI METANU I DITLENKU WĘGLA W WĘGLACH KAMIENNYCH Z PUNKTU WIDZENIA SEKWESTRACJI I MAGAZYNOWANIA DITLENKU WĘGLA LUB METANU Analysis of methane and carbon dioxide sorption in hard coal

Bardziej szczegółowo

TABELA ZGODNOŚCI. W aktualnym stanie prawnym pracodawca, który przez okres 36 miesięcy zatrudni osoby. l. Pornoc na rekompensatę dodatkowych

TABELA ZGODNOŚCI. W aktualnym stanie prawnym pracodawca, który przez okres 36 miesięcy zatrudni osoby. l. Pornoc na rekompensatę dodatkowych -...~.. TABELA ZGODNOŚCI Rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz.

Bardziej szczegółowo

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1.

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1. P r o j e k t z dnia U S T A W A o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1. W ustawie z dnia 18 września 2001 r. o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz.U. Nr 122, poz.

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity)

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity) Dz.U.98.21.94 1998.09.01 zm. Dz.U.98.113.717 art. 5 1999.01.01 zm. Dz.U.98.106.668 art. 31 2000.01.01 zm. Dz.U.99.99.1152 art. 1 2000.04.06 zm. Dz.U.00.19.239 art. 2 2001.01.01 zm. Dz.U.00.43.489 art.

Bardziej szczegółowo

SUBSTANCJE ZUBOŻAJĄCE WARSTWĘ OZONOWĄ

SUBSTANCJE ZUBOŻAJĄCE WARSTWĘ OZONOWĄ SUBSTANCJE ZUBOŻAJĄCE WARSTWĘ OZONOWĄ I) INFORMACJE OGÓLNE W ostatnich latach stosowanie licznych, szeroko rozpowszechnionych substancji syntetycznych napotkało na nowe ograniczenie, którym jest ochrona

Bardziej szczegółowo

XLII OLIMPIADA GEOGRAFICZNA

XLII OLIMPIADA GEOGRAFICZNA -2/1- XLII OLIMPIADA GEOGRAFICZNA pieczątka Komitetu Okręgowego Zawody II stopnia pisemne podejście 2 Zadanie 6. Poniżej przedstawiono schematyczny przekrój geologiczny przez konwencjonalne złoże gazu

Bardziej szczegółowo

Efektywna strategia sprzedaży

Efektywna strategia sprzedaży Efektywna strategia sprzedaży F irmy wciąż poszukują metod budowania przewagi rynkowej. Jednym z kluczowych obszarów takiej przewagi jest efektywne zarządzanie siłami sprzedaży. Jak pokazują wyniki badania

Bardziej szczegółowo

40. Międzynarodowa Olimpiada Fizyczna Meksyk, 12-19 lipca 2009 r. ZADANIE TEORETYCZNE 2 CHŁODZENIE LASEROWE I MELASA OPTYCZNA

40. Międzynarodowa Olimpiada Fizyczna Meksyk, 12-19 lipca 2009 r. ZADANIE TEORETYCZNE 2 CHŁODZENIE LASEROWE I MELASA OPTYCZNA ZADANIE TEORETYCZNE 2 CHŁODZENIE LASEROWE I MELASA OPTYCZNA Celem tego zadania jest podanie prostej teorii, która tłumaczy tak zwane chłodzenie laserowe i zjawisko melasy optycznej. Chodzi tu o chłodzenia

Bardziej szczegółowo

Techniczne nauki М.М.Zheplinska, A.S.Bessarab Narodowy uniwersytet spożywczych technologii, Кijow STOSOWANIE PARY WODNEJ SKRAPLANIA KAWITACJI

Techniczne nauki М.М.Zheplinska, A.S.Bessarab Narodowy uniwersytet spożywczych technologii, Кijow STOSOWANIE PARY WODNEJ SKRAPLANIA KAWITACJI Techniczne nauki М.М.Zheplinska, A.S.Bessarab Narodowy uniwersytet spożywczych technologii, Кijow STOSOWANIE PARY WODNEJ SKRAPLANIA KAWITACJI SKLAROWANEGO SOKU JABŁKOWEGO Skutecznym sposobem leczenia soku

Bardziej szczegółowo

SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE

SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE Wstęp Rozdział 1 przedstawia istotę mieszkania jako dobra ekonomicznego oraz jego rolę i funkcje na obecnym etapie rozwoju społecznego i ekonomicznego.

Bardziej szczegółowo

Rekompensowanie pracy w godzinach nadliczbowych

Rekompensowanie pracy w godzinach nadliczbowych Rekompensowanie pracy w godzinach nadliczbowych PRACA W GODZINACH NADLICZBOWYCH ART. 151 1 K.P. Praca wykonywana ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy, a także praca wykonywana ponad przedłużony

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011

REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011 REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011 Cel zadania: Zaplanować 20-letni plan rozwoju energetyki elektrycznej w Polsce uwzględniając obecny

Bardziej szczegółowo

GOSPODARCZE WYKORZYSTANIE METANU Z POK ADÓW WÊGLA JSW S.A. W INSTALACJACH ENERGETYCZNYCH

GOSPODARCZE WYKORZYSTANIE METANU Z POK ADÓW WÊGLA JSW S.A. W INSTALACJACH ENERGETYCZNYCH Górnictwo i Geoin ynieria Rok 29 Zeszyt 4 2005 Andrzej Tor*, Kazimierz Gatnar* GOSPODARCZE WYKORZYSTANIE METANU Z POK ADÓW WÊGLA JSW S.A. W INSTALACJACH ENERGETYCZNYCH Jastrzêbska Spó³ka Wêglowa S.A. (JSW

Bardziej szczegółowo

Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo

Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo Ma³gorzata Czajkowska Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych

Bardziej szczegółowo

Zagospodarowanie magazynu

Zagospodarowanie magazynu Zagospodarowanie magazynu Wymagania wobec projektu magazynu - 1 jak najlepsze wykorzystanie pojemności związane z szybkością rotacji i konieczną szybkością dostępu do towaru; im większa wymagana szybkość

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA SERWISOWA. Wprowadzenie nowego filtra paliwa PN 874060 w silnikach ROTAX typ 912 is oraz 912 is Sport OPCJONALNY

INSTRUKCJA SERWISOWA. Wprowadzenie nowego filtra paliwa PN 874060 w silnikach ROTAX typ 912 is oraz 912 is Sport OPCJONALNY Wprowadzenie nowego filtra paliwa PN 874060 w silnikach ROTAX typ 912 is oraz 912 is Sport ATA System: Układ paliwowy OPCJONALNY 1) Zastosowanie Aby osiągnąć zadowalające efekty, procedury zawarte w niniejszym

Bardziej szczegółowo

BLOK PRZYGOTOWANIA SPRÊ ONEGO POWIETRZA G3/8-G1/2 SERIA NOVA trójelementowy filtr, zawór redukcyjny, smarownica

BLOK PRZYGOTOWANIA SPRÊ ONEGO POWIETRZA G3/8-G1/2 SERIA NOVA trójelementowy filtr, zawór redukcyjny, smarownica SP Ó KA AKCY JN A ul. Wapiennikowa 9, - KIELCE, tel. -9-, fax. - -9-8 www.prema.pl e-mail: prema@prema.pl BLOK PRZYGOTOWANIA SPRÊ ONEGO POWIETRZA G/8-G/ SERIA NOVA trójelementowy filtr, zawór redukcyjny,

Bardziej szczegółowo

Temat: Funkcje. Własności ogólne. A n n a R a j f u r a, M a t e m a t y k a s e m e s t r 1, W S Z i M w S o c h a c z e w i e 1

Temat: Funkcje. Własności ogólne. A n n a R a j f u r a, M a t e m a t y k a s e m e s t r 1, W S Z i M w S o c h a c z e w i e 1 Temat: Funkcje. Własności ogólne A n n a R a j f u r a, M a t e m a t y k a s e m e s t r 1, W S Z i M w S o c h a c z e w i e 1 Kody kolorów: pojęcie zwraca uwagę * materiał nieobowiązkowy A n n a R a

Bardziej szczegółowo

Podstawa programowa kształcenia ogólnego informatyki w gimnazjum

Podstawa programowa kształcenia ogólnego informatyki w gimnazjum 1 Podstawa programowa kształcenia ogólnego informatyki w gimnazjum Obowiązująca podstawa programowa nauczania informatyki w gimnazjum, w odniesieniu do propozycji realizacji tych zagadnień w podręcznikach

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów I. Postanowienia ogólne 1.Cel PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO w Urzędzie Gminy Mściwojów Przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego ma na celu: Załącznik A Zarządzenia oceny ryzyka zawodowego monitorowanie

Bardziej szczegółowo

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp 1. Informacja o pracownikach wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy oraz o pracownikach wyznaczonych do wykonywania działań w zakresie

Bardziej szczegółowo

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik górnictwa podziemnego 311[15] Zadanie egzaminacyjne 1

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik górnictwa podziemnego 311[15] Zadanie egzaminacyjne 1 Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik górnictwa podziemnego 311[15] Zadanie egzaminacyjne 1 Uwaga! Zdający rozwiązywał jedno z dwóch zadań. 1 2 3 4 5 6 Zadanie egzaminacyjne

Bardziej szczegółowo

2.Prawo zachowania masy

2.Prawo zachowania masy 2.Prawo zachowania masy Zdefiniujmy najpierw pewne podstawowe pojęcia: Układ - obszar przestrzeni o określonych granicach Ośrodek ciągły - obszar przestrzeni którego rozmiary charakterystyczne są wystarczająco

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

R O Z P R A W A D O K T O R S K A

R O Z P R A W A D O K T O R S K A AKADEMIA GÓRNICZO HUTNICZA im. Stanisława Staszica w Krakowie WYDZIAŁ ENERGETYKI I PALIW KATEDRA CHEMII WĘGLA I NAUK O ŚRODOWISKU R O Z P R A W A D O K T O R S K A WPŁYW SORPCJI GAZÓW KOPALNIANYCH METANU

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) Dz.U.05.73.645 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 kwietnia 2005 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. z dnia 28 kwietnia 2005 r.) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

DZIAŁ ÓSMY. Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem

DZIAŁ ÓSMY. Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem DZIAŁ ÓSMY Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem Art. 176. Nie wolno zatrudniać kobiet przy pracach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia,

Bardziej szczegółowo

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc PRAWA ZACHOWANIA Podstawowe terminy Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc a) si wewn trznych - si dzia aj cych na dane cia o ze strony innych

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju sieci dróg rowerowych w Łodzi w latach 2015-2020+

Strategia rozwoju sieci dróg rowerowych w Łodzi w latach 2015-2020+ Strategia rozwoju sieci dróg rowerowych w Łodzi w latach 2015-2020+ Projekt: wersja β do konsultacji społecznych Opracowanie: Zarząd Dróg i Transportu w Łodzi Ul. Piotrkowska 175 90-447 Łódź Spis treści

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O WYDANIE DECYZJI O ŚRODOWISKOWYCH UWARUNKOWANIACH ZGODY NA REALIZACJĘ PRZEDSIĘWZIĘCIA*

WNIOSEK O WYDANIE DECYZJI O ŚRODOWISKOWYCH UWARUNKOWANIACH ZGODY NA REALIZACJĘ PRZEDSIĘWZIĘCIA* ... imię i nazwisko / nazwa inwestora...... adres Krzanowice, dnia... Burmistrz Miasta Krzanowice ul. 15 Grudnia 5 47-470 Krzanowice nr telefonu kontaktowego...... imię i nazwisko pełnomocnika (upoważnienie

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania rozwoju miasta

Uwarunkowania rozwoju miasta AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE DLA MIASTA KATOWICE Część 06 Uwarunkowania rozwoju miasta W 880.06 2/9 SPIS TREŚCI 6.1 Główne czynniki

Bardziej szczegółowo

DOPALACZE. - nowa kategoria substancji psychoaktywnych

DOPALACZE. - nowa kategoria substancji psychoaktywnych DOPALACZE - nowa kategoria substancji psychoaktywnych CZYM SĄ DOPALACZE? Dopalacze stosowana w Polsce, potoczna nazwa różnego rodzaju produktów zawierających substancje psychoaktywne, które nie znajdują

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIA DODATKOWE DO OGÓLNYCH WARUNKÓW GRUPOWEGO UBEZPIECZENIA NA ŻYCIE KREDYTOBIORCÓW Kod warunków: KBGP30 Kod zmiany: DPM0004 Wprowadza się następujące zmiany w ogólnych warunkach grupowego ubezpieczenia

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY OBLICZEŃ CHEMICZNYCH DLA MECHANIKÓW

PODSTAWY OBLICZEŃ CHEMICZNYCH DLA MECHANIKÓW PODSTAWY OBLICZEŃ CHEMICZNYCH DLA MECHANIKÓW Opracowanie: dr inż. Krystyna Moskwa, dr Wojciech Solarski 1. Termochemia. Każda reakcja chemiczna związana jest z wydzieleniem lub pochłonięciem energii, najczęściej

Bardziej szczegółowo

Lp. Tematyka Liczba godzin I. Wymagania edukacyjne

Lp. Tematyka Liczba godzin I. Wymagania edukacyjne Anna Ulrych Plan wynikowy Przedmiot: Materiały fryzjerskie Kierunek : Technikum Usług Fryzjerskich- rok szkolny 05/ 06 Liczba godzin: 76 Liczba godzin w roku szkolnym: KL.II Lp. Tematyka Liczba godzin

Bardziej szczegółowo

DWP. NOWOή: Dysza wentylacji po arowej

DWP. NOWOŒÆ: Dysza wentylacji po arowej NOWOŒÆ: Dysza wentylacji po arowej DWP Aprobata Techniczna AT-15-550/2007 SMAY Sp. z o.o. / ul. Ciep³ownicza 29 / 1-587 Kraków tel. +48 12 78 18 80 / fax. +48 12 78 18 88 / e-mail: info@smay.eu Przeznaczenie

Bardziej szczegółowo

HiTiN Sp. z o. o. Przekaźnik kontroli temperatury RTT 4/2 DTR. 40 432 Katowice, ul. Szopienicka 62 C tel/fax.: + 48 (32) 353 41 31. www.hitin.

HiTiN Sp. z o. o. Przekaźnik kontroli temperatury RTT 4/2 DTR. 40 432 Katowice, ul. Szopienicka 62 C tel/fax.: + 48 (32) 353 41 31. www.hitin. HiTiN Sp. z o. o. 40 432 Katowice, ul. Szopienicka 62 C tel/fax.: + 48 (32) 353 41 31 www.hitin.pl Przekaźnik kontroli temperatury RTT 4/2 DTR Katowice, 1999 r. 1 1. Wstęp. Przekaźnik elektroniczny RTT-4/2

Bardziej szczegółowo

GIMNAZJUM W ROSKU IM. PROF. BRONISŁAWA GEREMKA PROJEKT EDUKACYJNY. Jak zdrowo żyć w zdrowym środowisku

GIMNAZJUM W ROSKU IM. PROF. BRONISŁAWA GEREMKA PROJEKT EDUKACYJNY. Jak zdrowo żyć w zdrowym środowisku GIMNAZJUM W ROSKU IM. PROF. BRONISŁAWA GEREMKA PROJEKT EDUKACYJNY Jak zdrowo żyć w zdrowym środowisku Czy czysta energia może być elementem zrównoważonego rozwoju energetycznego naszej cywilizacji Roman

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER CYFRYZACJI

RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER CYFRYZACJI Warszawa, dnia 22 grudnia 2015 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER CYFRYZACJI Anna Streżyńska DI-WRP.0210.14.2015 Pani Justyna Duszyńska Sekretarz Komitetu Rady Ministrów ds. Cyfryzacji Szanowna Pani Sekretarz,

Bardziej szczegółowo

SST - 03 - SZCZEGÓŁOWE SPECYFIKACJE TECHNICZNE.

SST - 03 - SZCZEGÓŁOWE SPECYFIKACJE TECHNICZNE. SST - 03 - SZCZEGÓŁOWE SPECYFIKACJE TECHNICZNE. H 03.00.00 Roboty Umocnieniowe kod CPV 45 200000-9 H 03.01.00 Układanie geowłókniny SPIS TREŚCI 1. WSTĘP 148 2.MATERIAŁY 148-149 3. SPRZĘT... 149 4. TRANSPORT...149

Bardziej szczegółowo

Jakie są te obowiązki wg MSR 41 i MSR 1, a jakie są w tym względzie wymagania ustawy o rachunkowości?

Jakie są te obowiązki wg MSR 41 i MSR 1, a jakie są w tym względzie wymagania ustawy o rachunkowości? Jakie są te obowiązki wg MSR 41 i MSR 1, a jakie są w tym względzie wymagania ustawy o rachunkowości? Obowiązki sprawozdawcze według ustawy o rachunkowości i MSR 41 Przepisy ustawy o rachunkowości w zakresie

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r.

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r. Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2004 2014 Wprowadzenie Prezentowane dane dotyczą szacunkowej

Bardziej szczegółowo

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach?

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy masz niedosyt informacji niezbêdnych do tego, by mieæ pe³en komfort w podejmowaniu

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ PRACA ZAROBKOWA EMERYTÓW I RENCISTÓW A PROBLEM BEZROBOCIA BS/80/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MAJ 2002

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ PRACA ZAROBKOWA EMERYTÓW I RENCISTÓW A PROBLEM BEZROBOCIA BS/80/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MAJ 2002 CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Gruntowy wymiennik ciepła PROVENT- GEO

Gruntowy wymiennik ciepła PROVENT- GEO Gruntowy wymiennik ciepła PROVENT- GEO Bezprzeponowy Płytowy Gruntowy Wymiennik Ciepła PROVENT-GEO to unikatowe, oryginalne rozwiązanie umożliwiające pozyskanie zawartego gruncie chłodu latem oraz ciepła

Bardziej szczegółowo

Regulatory bezpoœredniego dzia³ania serii 44 Typ 44-1 B reduktor ciœnienia Typ 44-6 B regulator upustowy

Regulatory bezpoœredniego dzia³ania serii 44 Typ 44-1 B reduktor ciœnienia Typ 44-6 B regulator upustowy Regulatory bezpoœredniego dzia³ania serii 44 Typ 44-1 B reduktor ciœnienia Typ 44-6 B regulator upustowy Zastosowanie Wartoœci zadane od 0,2 bar do 20 bar z zaworami G ½, G ¾ i G1 oraz DN 15, DN 25, DN

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie. z realizacji budŝetu Związku Międzygminnego Wodociągów i Kanalizacji Wiejskich w Węgrowie za 2005r.

Sprawozdanie. z realizacji budŝetu Związku Międzygminnego Wodociągów i Kanalizacji Wiejskich w Węgrowie za 2005r. Sprawozdanie z realizacji budŝetu Związku Międzygminnego Wodociągów i Kanalizacji Wiejskich w Węgrowie za 2005r. Związek Międzygminny Wodociągów i Kanalizacji Wiejskich w Węgrowie działa na podstawie Ustawy

Bardziej szczegółowo

wêgiel 19 28 38 48 59 70 79 88 drewno 15 21 28 36 44 52 60 68

wêgiel 19 28 38 48 59 70 79 88 drewno 15 21 28 36 44 52 60 68 wêgiel drewno 19 28 38 48 59 70 79 88 15 21 28 36 44 52 60 68 Kocio³ SOLID EKO jest eliwnym, automatycznym kot³em na paliwa sta³e wyposa onym w dodatkowe rusztowe palenisko sta³e do spalania drewna kawa³kowego,

Bardziej szczegółowo

DANE UCZESTNIKÓW PROJEKTÓW (PRACOWNIKÓW INSTYTUCJI), KTÓRZY OTRZYMUJĄ WSPARCIE W RAMACH EFS

DANE UCZESTNIKÓW PROJEKTÓW (PRACOWNIKÓW INSTYTUCJI), KTÓRZY OTRZYMUJĄ WSPARCIE W RAMACH EFS DANE UCZESTNIKÓW PROJEKTÓW (PRACOWNIKÓW INSTYTUCJI), KTÓRZY OTRZYMUJĄ WSPARCIE W RAMACH EFS Dane uczestników projektów, którzy otrzymują wsparcie w ramach EFS Dane uczestnika Lp. Nazwa Możliwe wartości

Bardziej szczegółowo

ANALOGOWE UKŁADY SCALONE

ANALOGOWE UKŁADY SCALONE ANALOGOWE UKŁADY SCALONE Ćwiczenie to ma na celu zapoznanie z przedstawicielami najważniejszych typów analogowych układów scalonych. Będą to: wzmacniacz operacyjny µa 741, obecnie chyba najbardziej rozpowszechniony

Bardziej szczegółowo

FORUM ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH

FORUM ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH L.Dz.FZZ/VI/912/04/01/13 Bydgoszcz, 4 stycznia 2013 r. Szanowny Pan WŁADYSŁAW KOSINIAK - KAMYSZ MINISTER PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Uwagi Forum Związków Zawodowych do projektu ustawy z dnia 14 grudnia

Bardziej szczegółowo

Kliknij, aby dodać tytuł prezentacji

Kliknij, aby dodać tytuł prezentacji Wsparcie kształcenia zawodowego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego na lata 2014-2020. Kliknij, aby dodać tytuł prezentacji Żyrardów, 31 maja 2016 r. Departament Rozwoju

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE PRZYSPIESZENIA ZIEMSKIEGO ZA POMOCĄ WAHADŁA REWERSYJNEGO I MATEMATYCZNEGO

WYZNACZANIE PRZYSPIESZENIA ZIEMSKIEGO ZA POMOCĄ WAHADŁA REWERSYJNEGO I MATEMATYCZNEGO Nr ćwiczenia: 101 Prowadzący: Data 21.10.2009 Sprawozdanie z laboratorium Imię i nazwisko: Wydział: Joanna Skotarczyk Informatyki i Zarządzania Semestr: III Grupa: I5.1 Nr lab.: 1 Przygotowanie: Wykonanie:

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej(WPF) Gminy Dmosin na lata 2016 2027 ujętej w załączniku Nr 1

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej(WPF) Gminy Dmosin na lata 2016 2027 ujętej w załączniku Nr 1 Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XV/83/15 Rady Gminy Dmosin z dnia 30 grudnia 2015 r. Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej(WPF) Gminy Dmosin na lata 2016 2027 ujętej w załączniku Nr 1 I. Objaśnienia

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE SPOSOBY SPRAWDZANIA POSTĘPÓW UCZNIÓW WARUNKI I TRYB UZYSKANIA WYŻSZEJ NIŻ PRZEWIDYWANA OCENY ŚRÓDROCZNEJ I ROCZNEJ

WYMAGANIA EDUKACYJNE SPOSOBY SPRAWDZANIA POSTĘPÓW UCZNIÓW WARUNKI I TRYB UZYSKANIA WYŻSZEJ NIŻ PRZEWIDYWANA OCENY ŚRÓDROCZNEJ I ROCZNEJ WYMAGANIA EDUKACYJNE SPOSOBY SPRAWDZANIA POSTĘPÓW UCZNIÓW WARUNKI I TRYB UZYSKANIA WYŻSZEJ NIŻ PRZEWIDYWANA OCENY ŚRÓDROCZNEJ I ROCZNEJ Anna Gutt- Kołodziej ZASADY OCENIANIA Z MATEMATYKI Podczas pracy

Bardziej szczegółowo

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs. HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.pl Wrocław, dnia 22.06.2015 r. OPINIA przedmiot data Praktyczne

Bardziej szczegółowo

Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020

Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020 Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020 Zarys finansowania RPO WL 2014-2020 Na realizację Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020 przeznaczono łączną kwotę

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY

POWIATOWY URZĄD PRACY POWIATOWY URZĄD PRACY ul. Piłsudskiego 33, 33-200 Dąbrowa Tarnowska tel. (0-14 ) 642-31-78 Fax. (0-14) 642-24-78, e-mail: krda@praca.gov.pl Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 5/2015 Powiatowej Rady Rynku Pracy

Bardziej szczegółowo

Terminy pisane wielką literą w niniejszym aneksie mają znaczenie nadane im w Prospekcie.

Terminy pisane wielką literą w niniejszym aneksie mają znaczenie nadane im w Prospekcie. Warszawa, dnia 16 maja 2016 r. ANEKS NR 2 Z DNIA 9 MAJA 2016 ROKU DO PROSPEKTU EMISYJNEGO CERTYFIKATÓW INWESTYCYJNYCH SERII 001, 002, 003, 004, 005, 006, 007 ORAZ 008 FUNDUSZU MEDYCZNY PUBLICZNY FUNDUSZ

Bardziej szczegółowo

Regulamin konkursu na hasło i logo promujące ekonomię społeczną w województwie śląskim

Regulamin konkursu na hasło i logo promujące ekonomię społeczną w województwie śląskim Regulamin konkursu na hasło i logo promujące ekonomię społeczną w województwie śląskim I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Organizatorem konkursu jest Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Województwa Śląskiego

Bardziej szczegółowo

- 70% wg starych zasad i 30% wg nowych zasad dla osób, które. - 55% wg starych zasad i 45% wg nowych zasad dla osób, które

- 70% wg starych zasad i 30% wg nowych zasad dla osób, które. - 55% wg starych zasad i 45% wg nowych zasad dla osób, które Oddział Powiatowy ZNP w Gostyninie Uprawnienia emerytalne nauczycieli po 1 stycznia 2013r. W związku napływającymi pytaniami od nauczycieli do Oddziału Powiatowego ZNP w Gostyninie w sprawie uprawnień

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 660/2005 RADY MIEJSKIEJ W RADOMIU. z dnia 27.06.2005roku

UCHWAŁA NR 660/2005 RADY MIEJSKIEJ W RADOMIU. z dnia 27.06.2005roku i Strona znajduje się w archiwum. Data publikacji : 30.06.2005 Uchwała nr 660 Druk Nr 687 UCHWAŁA NR 660/2005 RADY MIEJSKIEJ W RADOMIU z dnia 27.06.2005roku w sprawie: przyjęcia Regulaminu przyznawania

Bardziej szczegółowo

4.1. Transport ISK SKIERNIEWICE, PL

4.1. Transport ISK SKIERNIEWICE, PL TRANSPORT 18 4.1. Transport Transport, w szczególności towarów niebezpiecznych, do których należą środki ochrony roślin, jest zagadnieniem o charakterze przygotowawczym nie związanym ściśle z produkcją

Bardziej szczegółowo

OŚWIADCZENIE O STANIE RODZINNYM I MAJĄTKOWYM ORAZ SYTUACJI MATERIALNEJ

OŚWIADCZENIE O STANIE RODZINNYM I MAJĄTKOWYM ORAZ SYTUACJI MATERIALNEJ OŚWIADCZENIE O STANIE RODZINNYM I MAJĄTKOWYM ORAZ SYTUACJI MATERIALNEJ Niniejsze oświadczenie należy wypełnić czytelnie. W przypadku, gdy zakres informacji wskazany w danym punkcie nie ma odniesienia do

Bardziej szczegółowo

Procedura nadawania uprawnień do potwierdzania, przedłuŝania waŝności i uniewaŝniania profili zaufanych epuap. Załącznik nr 1

Procedura nadawania uprawnień do potwierdzania, przedłuŝania waŝności i uniewaŝniania profili zaufanych epuap. Załącznik nr 1 Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 204/2014 Burmistrza Miasta Kudowa-Zdrój z dnia 5 sierpnia 2014 r. Procedura nadawania uprawnień do potwierdzania, przedłuŝania waŝności i uniewaŝniania profili zaufanych

Bardziej szczegółowo

WK 495 820. Rozdzielacz suwakowy sterowany elektrycznie typ WE6. NG 6 31,5 MPa 60 dm 3 /min OPIS DZIA ANIA: 04. 2001r.

WK 495 820. Rozdzielacz suwakowy sterowany elektrycznie typ WE6. NG 6 31,5 MPa 60 dm 3 /min OPIS DZIA ANIA: 04. 2001r. Rozdzielacz suwakowy sterowany elektrycznie typ WE6 NG 6 1,5 MPa 60 dm /min WK 495 820 04. 2001r. Rozdzielacze umo liwiaj¹ zrealizowanie stanów start i stop oraz zmianê kierunku p³yniêcia strumienia cieczy,

Bardziej szczegółowo

Economical utilization of coal bed methane emitted during exploitation of coal seams energetic and environmental aspects

Economical utilization of coal bed methane emitted during exploitation of coal seams energetic and environmental aspects Economical utilization of coal bed methane emitted during exploitation of coal seams energetic and environmental aspects President of The Board mgr inż. Roman Łój Katowicki Holding Węglowy S.A. Katowicki

Bardziej szczegółowo

Wniosek zgłoszeniowy do Projektu. Likwidacja barier wykluczenia cyfrowego w Powiecie Płońskim

Wniosek zgłoszeniowy do Projektu. Likwidacja barier wykluczenia cyfrowego w Powiecie Płońskim Wniosek zgłoszeniowy do Projektu Likwidacja barier wykluczenia cyfrowego w Powiecie Płońskim 1. Wniosek składa : rodzic zastępczy pełnoletni uczestnik projektu rodzic, opiekun prawny WPŁYNĘŁO dn......

Bardziej szczegółowo

Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych

Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych by Antoni Jeżowski, 2013 W celu kalkulacji kosztów realizacji zadania (poszczególnych działań i czynności) konieczne jest przeprowadzenie

Bardziej szczegółowo

GEOLOGIA A ZDROWIE 22 23

GEOLOGIA A ZDROWIE 22 23 GEOLOGIA A ZDROWIE 22 23 Ochrona jakości i zasobów wód podziemnych Dostęp do czystej wody i nieskażonej gleby to zasadniczy warunek zdrowia społeczeństwa. Działania służące rozpoznawaniu, bilansowaniu

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 16 grudnia 2011 r. w sprawie kwalifikacji w zakresie geologii. (Dz. U. z dnia 21 grudnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 16 grudnia 2011 r. w sprawie kwalifikacji w zakresie geologii. (Dz. U. z dnia 21 grudnia 2011 r. Dz.U.2011.275.1629 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 16 grudnia 2011 r. w sprawie kwalifikacji w zakresie geologii (Dz. U. z dnia 21 grudnia 2011 r.) Na podstawie art. 69 ust. 1 pkt 1 i 3-5

Bardziej szczegółowo

Finansowanie inwestycji w OZE - PO Infrastruktura i Środowisko

Finansowanie inwestycji w OZE - PO Infrastruktura i Środowisko Finansowanie inwestycji w OZE - PO Infrastruktura i Środowisko Dofinansowanie projektów związanych z inwestycjami w OZE w ramach Polskich Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia na lata 2007 2013 moŝe

Bardziej szczegółowo

Właściwości materii - powtórzenie

Właściwości materii - powtórzenie Przygotowano za pomocą programu Ciekawa fizyka. Bank zadań Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o., Warszawa 2011 strona 1 Imię i nazwisko ucznia Data...... Klasa... Zadanie 1. Czy zjawisko

Bardziej szczegółowo

Plan gospodarki niskoemisyjnej dla miasta Mielca

Plan gospodarki niskoemisyjnej dla miasta Mielca Plan gospodarki niskoemisyjnej dla miasta Mielca PO CO MIASTU MIELEC PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ? Pozwala na inwentaryzację emisji (różne od stężenie) gazów cieplarnianych, głównie CO2, innych substancji

Bardziej szczegółowo

PROTOKÓŁ. Kontrolę przeprowadzono w dniach : 24, 25, 31.05. 2005 roku oraz 10. 06. 2005 roku,

PROTOKÓŁ. Kontrolę przeprowadzono w dniach : 24, 25, 31.05. 2005 roku oraz 10. 06. 2005 roku, PROTOKÓŁ z kontroli w Warsztatach Terapii Zajęciowej Polskiego Stowarzyszenia na Rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym Koło w Słupsku przeprowadzonej przez Głównego Specjalistę Wydziału Audytu i Kontroli

Bardziej szczegółowo

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek?

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? 1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego będzie można składać w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Puławach. Wnioski będą przyjmowane od dnia

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PRZEDMIOTÓW ZAWODOWYCH ODBYWAJĄCYCH SIĘ W SZKOLNYM LABORATORIUM CHEMICZNYM

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PRZEDMIOTÓW ZAWODOWYCH ODBYWAJĄCYCH SIĘ W SZKOLNYM LABORATORIUM CHEMICZNYM WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PRZEDMIOTÓW ZAWODOWYCH ODBYWAJĄCYCH SIĘ W SZKOLNYM LABORATORIUM CHEMICZNYM PSO jest uzupełnieniem Wewnątrzszkolnego Systemu Oceniania obowiązującego w GCE. Precyzuje zagadnienia

Bardziej szczegółowo

U M OWA DOTACJ I

U M OWA DOTACJ I <nr umowy> U M OWA DOTACJ I na dofinansowanie zadania pn.: zwanego dalej * zadaniem * zawarta w Olsztynie w dniu pomiędzy Wojewódzkim Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie przebiegu strategicznej oceny oddziaływania na środowisko Planu gospodarki niskoemisyjnej gminy Piątnica na lata 2015-2020

Podsumowanie przebiegu strategicznej oceny oddziaływania na środowisko Planu gospodarki niskoemisyjnej gminy Piątnica na lata 2015-2020 Podsumowanie przebiegu strategicznej oceny oddziaływania na środowisko Planu gospodarki niskoemisyjnej gminy Piątnica na lata 2015-2020 zawierające uzasadnienie wyboru przyjętego dokumentu w odniesieniu

Bardziej szczegółowo

kot³y serii MAX KOT Y SERII MAX

kot³y serii MAX KOT Y SERII MAX kot³y serii MAX KOT Y SERII MAX Nowoœci¹ w ofercie PW DEFRO s¹ kot³y du ych mocy EKOPELL MAX zaprojektowane do spalania biomasy i spe³niaj¹ce wszystkie wymagania znowelizowanej normy PN-EN 303-5. W kot³ach

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 217 RADY MINISTRÓW. z dnia 24 grudnia 2010 r. w sprawie Krajowego planu gospodarki odpadami 2014

UCHWAŁA Nr 217 RADY MINISTRÓW. z dnia 24 grudnia 2010 r. w sprawie Krajowego planu gospodarki odpadami 2014 Monitor Polski Nr 101 Elektronicznie podpisany przez Grzegorz Paczowski Data: 2010.12.31 16:08:22 +01'00' 5270 Poz. 1183 1183 v.p l UCHWAŁA Nr 217 RADY MINISTRÓW z dnia 24 grudnia 2010 r. w sprawie Krajowego

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA TULEJI CYLINDROWYCH SILNIKA SPALINOWEGO

LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA TULEJI CYLINDROWYCH SILNIKA SPALINOWEGO LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA TULEJI CYLINDROWYCH SILNIKA SPALINOWEGO 2 1. Cel ćwiczenia : Dokonać pomiaru zuŝycia tulei cylindrowej (cylindra) W wyniku opanowania treści ćwiczenia student

Bardziej szczegółowo

Zachowaj œwie oœæ gama Top Tray. Tacki ze spienionego polistyrenu (EPS) do wszystkich rodzajów drobiu, miêsa i ryb, serów, warzyw i owoców.

Zachowaj œwie oœæ gama Top Tray. Tacki ze spienionego polistyrenu (EPS) do wszystkich rodzajów drobiu, miêsa i ryb, serów, warzyw i owoców. Zachowaj œwie oœæ gama Top Tray Tacki ze spienionego polistyrenu (EPS) do wszystkich rodzajów drobiu, miêsa i ryb, serów, warzyw i owoców. Top Trays Miêso, drób i ryby d³u ej œwie e Huhtamaki jest jednym

Bardziej szczegółowo

Procedura uzyskiwania awansu zawodowego na stopień nauczyciela mianowanego przez nauczycieli szkół i placówek

Procedura uzyskiwania awansu zawodowego na stopień nauczyciela mianowanego przez nauczycieli szkół i placówek Data publikacji : 10.01.2011 Procedura uzyskiwania awansu zawodowego na stopień nauczyciela mianowanego przez nauczycieli szkół i placówek Procedura uzyskiwania awansu zawodowego na stopień nauczyciela

Bardziej szczegółowo