KAPROLAKTAM WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE wg Tablicy 1 Tablica Liczba nadmanganianowa, co najmniej s

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "KAPROLAKTAM WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE wg Tablicy 1 Tablica Liczba nadmanganianowa, co najmniej s"

Transkrypt

1 1. PRZEDMIOT WARUNKÓW TECHNICZNYCH Przedmiotem Warunków Technicznych jest kaprolaktam otrzymywany z benzenu i sprzedawany w postaci ciekłej lub jako kaprolaktam stały w formie płatków. 2. WYMAGANIA 2.1. WYMAGANIA OGÓLNE Kaprolaktam ciekły jest cieczą bezbarwną, klarowną, bez zawiesin. Kaprolaktam stały jest białą, higroskopijną substancją o lekkim charakterystycznym zapachu WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE wg Tablicy 1 Tablica 1 Lp. Wymagania Jednostka miary Wartość 1. Liczba nadmanganianowa, co najmniej s Zawartość lotnych zasad, nie więcej niŝ mmol/kg 0,3 3. Zawartość wody, nie więcej niŝ % 0,05 4. Temperatura krystalizacji, co najmniej C 69,0 5. Barwa 50% roztworu wodnego, nie więcej niŝ jednostka Hazena 3 6. Alkaliczność, nie więcej niŝ mmol/kg 0,05 7. Kwasowość, nie więcej niŝ mmol/kg 0,05 8. Absorbancja 50% roztworu wodnego, nie więcej niŝ - 0,04 9. Zawartość Ŝelaza, nie więcej niŝ mg/kg 0,3 10. Zawartość popiołu, nie więcej niŝ mg/kg Zawartość oksymu cykloheksanonu, nie więcej niŝ mg/kg 2 3. ELEMENTY OZNAKOWANIA Oznakowanie opakowania musi być umieszczone w miejscu widocznym, pozostawać nieusuwalne oraz wyraźnie czytelne. Oznakowanie opakowania zawiera następujące elementy: nazwa handlowa produktu: KAPROLAKTAM nazwę, adres, numer telefonu i logo producenta informacje o masie netto produktu numer indeksowy zgodny z Załącznikiem VI Rozporządzenia (WE) nr 1272/2008 piktogramy określające rodzaj zagroŝenia hasło ostrzegawcze zwroty wskazujące rodzaj zagroŝenia zwroty wskazujące środki ostroŝności oznakowanie przydatności do recyklingu - w przypadku opakowań typu worki PE 25 kg Grupa Azoty Zakłady Azotowe Puławy S.A. Strona 1 z 7

2 oznakowanie rodzaju materiału wykorzystanego do produkcji opakowania - w przypadku opakowań typu worki PE 25 kg 4. PAKOWANIE Kaprolaktam ciekły: Kaprolaktam ciekły jest pakowany do autocystern lub cystern kolejowych wykonanych ze stali kwasoodpornej, izolowanych, wyposaŝonych w układ do rozgrzewania kaprolaktamu wodą grzewczą lub parą niskociśnieniową. W strefie kontaktu z kaprolaktamem stosować stal kwasoodporną, unikać metali kolorowych i ich stopów, a materiały uszczelniające powinny być odpowiednio odporne i bezbarwne wykonane np. z PTFE. Cysterny kolejowe i autocysterny powinny posiadać sprawne układy pomiaru temperatury kaprolaktamu i ciśnienia azotu. Kaprolaktam ciekły pakowany jest w atmosferze beztlenowej (poduszka azotowa). Stosowany azot powinien być suchy i o zawartości tlenu poniŝej 20 ppm. Kaprolaktam stały: Kaprolaktam stały jest pakowany w worki PE 25 kg zamknięte przez zgrzewanie. Worki PE z kaprolaktamem są układane na paletach i zabezpieczone przez przykrycie folią i owinięcie folią rozciągliwą STRETCH. 5. PRZECHOWYWANIE Kaprolaktam ciekły: Kaprolaktam ciekły naleŝy magazynować w zbiornikach ze stali kwasoodpornej, izolowanych termicznie i ogrzewanych gorącą wodą. Temperatura kaprolaktamu powinna być utrzymywana w granicach C i nie przekraczać 95 C. Kaprolaktam ciekły musi być magazynowany w atmosferze azotu. Stosowany azot powinien być suchy i o zawartości tlenu poniŝej 20 ppm. Kaprolaktam stały: Kaprolaktam stały musi być magazynowany w oryginalnych opakowaniach tj. na paletach przykrytych folią i owiniętych folią rozciągliwą STRETCH. Kaprolaktam naleŝy przechowywać z daleka od materiałów łatwopalnych, silnych zasad, silnych kwasów i utleniaczy. Magazynowany kaprolaktam naleŝy chronić przed wilgocią i bezpośrednim działaniem promieni słonecznych. Przy zachowaniu powyŝszych warunków parametry jakościowe kaprolaktamu stałego gwarantowane są przez okres 6 miesięcy od daty wysyłki. 6. TRANSPORT Kaprolaktam ciekły: Kaprolaktam ciekły jest transportowany w autocysternach lub cysternach kolejowych przystosowanych do przewozu kaprolaktamu wykonanych ze stali kwasoodpornej z izolacją termiczną oraz z układem grzewczym zbiornika i armatury. Kaprolaktam stały: Kaprolaktam stały transportowany jest w kontenerach lub w wagonach zabezpieczonych przed warunkami atmosferycznymi. Produkt nie podlega przepisom RID i ADR. 7. BADANIA 7.1. PROGRAM BADAŃ wg Tablicy 2 Tablica 2 Lp. Rodzaj badań Wymagania wg Opis badania wg 1. Sprawdzanie wymagań ogólnych Oznaczanie liczby nadmanganianowej Oznaczanie zawartości lotnych zasad Oznaczanie zawartości wody Oznaczanie temperatury krystalizacji Oznaczenie barwy 50% roztworu wodnego kaprolaktamu Oznaczanie alkaliczności Oznaczanie kwasowości Grupa Azoty Zakłady Azotowe Puławy S.A. Strona 2 z 7

3 9. Oznaczanie absorbancji 50% wodnego roztworu Oznaczanie zawartości Ŝelaza Oznaczanie zawartości popiołu Oznaczanie zawartości oksymu cykloheksanonu WIELKOŚĆ PARTII Dla kaprolaktamu ciekłego wielkość partii stanowi zawartość jednej cysterny przeznaczonej do wysyłki. Dla kaprolaktamu stałego szarŝę/partię stanowi wyrób gotowy w ilości ton i wynosi tyle ile moŝna załadować do pojedynczego kontenera/naczepę samochodową. Partię wysyłkową stanowi jednorazowa dostawa do odbiorcy w ramach jednego zlecenia wysyłkowego POBÓR PRÓBEK Przy pobieraniu próbek naleŝy stosować ogólne wytyczne wg PN-C-04333:2000. Podczas poboru próbek kaprolaktamu naleŝy brać pod uwagę, Ŝe kaprolaktam jest higroskopijny oraz to, Ŝe w kontakcie z tlenem i powietrzem następuje wzrost zawartości lotnych zasad. Sposób poboru próbek, zwłaszcza kaprolaktamu ciekłego, powinien być przeprowadzony w sposób uniemoŝliwiający wzrost wilgotności i innych zanieczyszczeń w pobranej próbce. Kaprolaktam ciekły: Próbę ciekłego kaprolaktamu dzieli się na próbę do analiz bieŝących i na próbę archiwalną, którą przechowuje się odpowiednio oznakowaną przez okres trzech miesięcy od daty wysyłki. Kaprolaktam w próbce archiwalnej przechowywany jest w formie stałej. Kaprolaktam stały: Z szarŝy kaprolaktamu pobiera się z linii pakowania próbkę ogólną w ilości min. 1kg. Po wymieszaniu próbkę dzieli się na dwie części, jedną przeznaczoną do analiz bieŝących i jedną archiwalną. Z próbek dla poszczególnych szarŝ przygotowuje się średnią próbkę dla partii wysyłkowej przez zmieszanie 1/3 części archiwalnych próbek poszczególnych szarŝ. Średnią próbkę partii wysyłkowej dzieli się na dwie części, jedną przeznaczoną do analiz bieŝących i jedną archiwalną. Próbki archiwalne dla poszczególnych szarŝ i średnią próbkę dla partii wysyłkowej przechowuje się przez okres sześciu miesięcy od daty wysyłki SPRAWDZANIE WYMAGAŃ OGÓLNYCH Kaprolaktam ciekły przelać do woreczka poliamidowego wykonanego z rękawa foliowego i porównać jego wygląd z wyglądem wody umieszczonej w takim samym woreczku. Próbkę kaprolaktamu stałego umieścić w cylindrze ze szkła bezbarwnego i sprawdzić wygląd OZNACZANIE LICZBY NADMANGANIANOWEJ Wg PN-C : OZNACZANIE ZAWARTOŚCI LOTNYCH ZASAD Wg PN-C :1993 lub ISO 8661: OZNACZANIE ZAWARTOŚCI WODY Wg PN-C-04959: OZNACZANIE TEMPERATURY KRYSTALIZACJI Wg PN-C :1993 lub ISO 7060: OZNACZANIE BARWY 50% ROZTWORU WODNEGO PRZY 390 NM Wg PN-C :1993 lub ISO 8112:1984. Grupa Azoty Zakłady Azotowe Puławy S.A. Strona 3 z 7

4 7.10. OZNACZANIE ALKALICZNOŚCI Wg PN-C : OZNACZANIE KWASOWOŚCI Wg PN-C : OZNACZANIE ABSORBANCJI 50% WODNEGO ROZTWORU Wg PN-C :1993 lub ISO 7059: OZNACZANIE ZAWARTOŚCI śelaza Wg PN-C : OZNACZANIE ZAWARTOŚCI POPIOŁU Zasada metody Metoda polega na rozkładzie kaprolaktamu w procesie spalania, praŝeniu w temp 800 C i zwaŝeniu pozostałości Aparatura tygiel platynowy o pojemności ok. 100 ml, piec o zakresie temperatur do 1000 C, eksykator, zlewka, palnik Wykonanie oznaczenia Tygiel platynowy wygrzewać w piecu w temperaturze 800 C przez 30 min., po czym wyjąć z pieca i umieścić tygiel w eksykatorze. Po ochłodzeniu do temperatury pokojowej zwaŝyć tygiel z dokładnością do 0,0001g (G 1). OdwaŜyć 500g kaprolaktamu do zlewki. Przenieść w przybliŝeniu 50g kaprolaktamu ze zlewki do tygla platynowego i ostroŝnie stopić zawartość nad płomieniem gazowym. Ogrzewać aŝ do zapalenia kaprolaktamu, usunąć płomień i pozwolić aby substancja spaliła się całkowicie. Powtarzać tą operację 9 razy (porcja ok. 50g) aŝ do całkowitego stopienia 500g kaprolaktamu. Następnie ogrzewać tygiel przez 40 min w piecu w temperaturze 800 C w celu spalenia wszystkich zwęglonych produktów. Następnie tygiel umieścić w eksykatorze i po ochłodzeniu do temperatury pokojowej zwaŝyć z dokładnością do 0,0001g. Następnie ponownie umieścić tygiel w piecu w temperaturze 800 C. Po 20 minutach umieścić tygiel w eksykatorze i po ochłodzeniu do temperatury pokojowej zwaŝyć tygiel z dokładnością do 0,0001g (G 2). Zawartość popiołu (x) w kaprolaktamie w mg/kg obliczyć wg wzoru: X=(G 2-G 1)*2*1000 w którym: G 1 masa tygla platynowego, g. G 2 masa tygla platynowego z pozostałością, g. Grupa Azoty Zakłady Azotowe Puławy S.A. Strona 4 z 7

5 Wynik końcowy. Za wynik końcowy oznaczania naleŝy przyjąć średnią arytmetyczną wyników co najmniej dwóch równoległych oznaczeń, między którymi róŝnica nie przekracza 3 mg/kg OZNACZANIE ZAWARTOŚCI OKSYMU Zasada metody. Metoda polega na hydrolizie oksymu cykloheksanonu do cykloheksanonu i hydroksyloaminy, utlenianie hydroksyloaminy jodem do kwasu azotowego, który po reakcji z kwasem sulfanilowym i α-naftyloaminą tworzy barwny związek. Absorbancja badanego roztworu przy długości fali 520nm jest proporcjonalna do zawartości oksymu cykloheksanonu Odczynniki i materiały. Podczas analizy naleŝy stosować wyłącznie odczynniki cz.d.a. oraz wodę destylowaną. a) kwas solny, stęŝony (d=1,19) b) kwas lodowaty octowy o c=99,5% (m/m) c) kwas sulfanilowy, roztwór o c=1% (m/m), przygotowany następująco: o rozpuścić 10g kwasu sulfanilowego w 750 ml destylowanej wody i 250 ml kwasu octowego lodowatego, podgrzać mieszaninę do stanu wrzenia i uzyskania jednorodnej cieczy. Roztwór przechowywać w butelce z ciemnego szkła. d) jod, roztwór o c(j)=0,1 mol/l przygotowany następująco: o rozpuścić 12,7g jodu w roztworze jodku potasowego (16g jodku potasowego w 125 ml destylowanej wody) w kolbie pomiarowej pojemności 1 litra i dopełnić do kreski wodą destylowaną. Przechowywać w butelce z ciemnego szkła. e) octan sodowy (CH 3COONa x 3H 2O), roztwór przygotowany następująco: o rozpuścić 225g octanu sodowego w wodzie destylowanej w kolbie pomiarowej pojemności 1 litra, dopełnić do kreski wodą destylowaną i wymieszać. f) tiosiarczan sodowy, roztwór o c(na 2S 2O 3)=0,1 mol/l. g) α-naftyloamina, roztwór o c=0,3% (m/m), przygotowany następująco: o rozpuścić 3,0g α-naftyloaminy w roztworze kwasu octowego (300 ml kwasu octowego lodowatego zmieszać z 750 ml destylowanej wody). Roztwór naleŝy przechowywać w butelce z ciemnego szkła przez okres nie dłuŝszy niŝ 1 tydzień. h) kaprolaktam bez oksymu cykloheksanonu. i) oksym cykloheksanonu Aparatura spektrofotometr o zakresie obejmującym długość fali 520 nm dwie kuwety o długości optycznej 50 mm zestaw do hydrolizy: o okrągła, płaskodenna kolba o pojemności 500 ml z chłodnicą zwrotną (połączenie na szlif) Wykonanie oznaczenia Przygotowanie skali wzorców i krzywej wzorcowej. Roztwór wzorcowy oksymu cykloheksanonu przygotować następująco: Grupa Azoty Zakłady Azotowe Puławy S.A. Strona 5 z 7

6 Roztwór 1: Rozpuścić 0,5000 g oksymu cykloheksanonu w wodzie destylowanej w kolbach pomiarowych pojemności 500 ml. Uzupełnić wodą destylowaną do kreski i wymieszać (1 ml roztworu zawiera 1 mg oksymu cykloheksanonu). Roztwór 2: Odmierzyć 50 ml roztworu 1 do kolby pomiarowej pojemności 500 ml. Uzupełnić wodą destylowana do kreski i wymieszać (1 ml roztworu zawiera 0,1 mg oksymu cykloheksanonu). Roztwór 3: Odmierzyć 50 ml roztworu 2 do kolby pomiarowej pojemności 500 ml. Uzupełnić wodą destylowaną do kreski i wymieszać (1 ml roztworu zawiera 0,01 mg oksymu cykloheksanonu). Odmierzyć do kolb okrągłodennych pojemności 500 ml: 0; 5,0; 10,0; 20,0; 30,0 i 50,0 ml roztworu 3 co odpowiada zawartości 0, 1, 2, 4, 6 i 10 mg/kg oksymu cykloheksanonu w kaprolaktamie. Dodać wody destylowanej do kaŝdej kolby, tak aby całkowite objętości roztworów wynosiły 100 ml (100, 95, 90, 80, 70 i 50 ml). Dodać do kaŝdej kolby 50g kaprolaktamu bez oksymu cykloheksanonu. Dalej postępować zgodnie z punktem począwszy od dodania 37,5 ml kwasu solnego. Z otrzymanych wyników wykreślić krzywą wzorcową odkładając na osi rzędnych wartości absorbancji a na osi odciętych zawartość oksymu cykloheksanonu w kaprolaktamie w mg/kg Wykonanie oznaczenia oksymu cykloheksanonu w kaprolaktamie. OdwaŜyć 50g kaprolaktamu z dokładnością do 0,01g i przenieść ilościowo do kolby okrągłodennej o pojemności 500 ml. Dodać 100 ml wody destylowanej i 37,5 ml kwasu solnego (d=1,19). Połączyć kolbę z chłodnicą zwrotną i utrzymywać roztwór w temperaturze wrzenia w ciągu 1 godziny. Roztwór oziębić do temperatury otoczenia. Przenieść ilościowo roztwór do kolby pomiarowej pojemności 250 ml. Opłukać chłodnicę oraz kolbę wodą destylowaną w ilości 60 ml. Wodę z płukania aparatury dołączyć do roztworu. Uzupełnić kolbę wodą do kreski i wymieszać. Odmierzyć 25 ml tego roztworu do kolby pomiarowej pojemności 100 ml. Dodać 20 ml roztworu kwasu sulfanilowego (wg c), 1 ml roztworu jodu (wg d) i wymieszać. Umieścić w ciemnym miejscu. Po 15 minutach dodać 20 ml roztworu octanu sodowego (wg e), 2 ml tiosiarczanu sodowego (wg f) i 10 ml roztworu α-naftyloaminy (wg g). Wymieszać. Uzupełnić do kreski wodą destylowaną i wymieszać. Umieścić kolbę w ciemnym miejscu, po upływie 30 minut zmierzyć absorbancję przy długości fali 520nm w kuwetach o długości drogi optycznej 5 cm względem ślepej próby (zawierającej kaprolaktam bez oksymu cykloheksanonu). Zawartość oksymu cykloheksanonu w kaprolaktamie w mg/kg odczytać z krzywej wzorcowej przygotowanej wg Wynik końcowy. Za wynik końcowy naleŝy przyjąć średnią arytmetyczną wyników co najmniej dwóch równoległych oznaczeń, między którymi róŝnica nie przekracza 2 mg/kg OCENA WYNIKÓW BADAŃ Partię kaprolaktamu naleŝy uznać za zgodną z wymaganiami Warunków Technicznych jeŝeli wyniki badań odpowiadają wymaganiom wg Tablicy 1. Producent jest zobowiązany przesłać odbiorcy świadectwo stwierdzające zgodność produktu z wymaganiami WT. 7. ODWOŁANIA PN-C-04333:2000 Produkty węglopochodne. Pobieranie próbek i przygotowywanie średniej próbki laboratoryjnej. PN-C-04959:1981 Oznaczanie zawartości wody metodą Karola Fischera w produktach organicznych i nieorganicznych. PN-C :1993 Kaprolaktam. Metody badań. Oznaczanie liczby nadmanganianowej 3-procentowego roztworu wodnego metodą wizualną. PN-C :1993 Kaprolaktam. Metody badań. Oznaczanie barwy 50% roztworu wodnego kaprolaktamu w jednostkach skali Hazena metodą spektrofotometryczną. PN-C :1993 Kaprolaktam. Metody badań. Oznaczanie absorbancji przy długości fali Grupa Azoty Zakłady Azotowe Puławy S.A. Strona 6 z 7

7 290 nm. PN-C :1993 Kaprolaktam. Metody badań. Oznaczanie zawartości lotnych zasad. PN-C :1993 Kaprolaktam. Metody badań. Oznaczanie temperatury krystalizacji. PN-C :1993 Kaprolaktam. Metody badań. Oznaczanie kwasowości lub alkaliczności. PN-C :1993 Kaprolaktam. Metody badań. Oznaczanie zawartości Ŝelaza. ISO 7059:1982 Caprolactam for industrial use Determination of absorbance at a wavelength of 290 nm. ISO 7060:1982 Caprolactam for industrial use Determination of crystallizing point. ISO 8112:1984 Caprolactam for industrial use Determination of colour of 50% aqueous caprolactam solution expressed in Hazen units (platinum cobalt scale). Spectrometric method. ISO 8661:1988 Caprolactam for industrial use Determination of volatile bases content Titrimetric method after distillation. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin, zmieniające i uchylające dyrektywy 67/548/EWG i 1999/45/WE oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 z późniejszymi zmianami. 8. INFORMACJE DODATKOWE zastępują WT-2013/ZA-5 Grupa Azoty Zakłady Azotowe Puławy S.A. Strona 7 z 7

KAPROLAKTAM WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE wg Tablicy 1 Tablica Liczba nadmanganianowa, co najmniej s

KAPROLAKTAM WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE wg Tablicy 1 Tablica Liczba nadmanganianowa, co najmniej s 1. PRZEDMIOT WARUNKÓW TECHNICZNYCH Przedmiotem Warunków Technicznych jest kaprolaktam otrzymywany z benzenu i sprzedawany przez Zakłady Azotowe PUŁAWY S.A. w postaci ciekłej lub jako kaprolaktam stały

Bardziej szczegółowo

ROZTWÓR SALETRZANO-MOCZNIKOWY

ROZTWÓR SALETRZANO-MOCZNIKOWY 1. PRZEDMIOT WARUNKÓW TECHNICZNYCH Przedmiotem Warunków Technicznych jest wodny roztwór saletrzano-mocznikowy (typ nawozu C.1.2. wg załącznika I do Rozporządzenia 2003/2003), w którym stosunek molowy azotanu

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE ZAWARTOŚCI MANGANU W GLEBIE

OZNACZANIE ZAWARTOŚCI MANGANU W GLEBIE OZNACZANIE ZAWARTOŚCI MANGANU W GLEBIE WPROWADZENIE Przyswajalność pierwiastków przez rośliny zależy od procesów zachodzących między fazą stałą i ciekłą gleby oraz korzeniami roślin. Pod względem stopnia

Bardziej szczegółowo

WT-2013/ZA-3 ROZTWÓR 35; 49,5; 50 i 60% - STABILIZOWANY, ROZTWÓR WODNY

WT-2013/ZA-3 ROZTWÓR 35; 49,5; 50 i 60% - STABILIZOWANY, ROZTWÓR WODNY 1. PRZEDMIOT WARUNKÓW TECHNICZNYCH Przedmiotem Warunków Technicznych jest nadtlenek wodoru w postaci stabilizowanych 35; 9,5; 50 i 60% roztworów wodnych, otrzymywany w procesie antrachinonowym, a następnie

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA ODPADAMI. Oznaczanie metodą kolumnową wskaźników zanieczyszczeń wymywanych z odpadów

GOSPODARKA ODPADAMI. Oznaczanie metodą kolumnową wskaźników zanieczyszczeń wymywanych z odpadów GOSPODARKA ODPADAMI Ćwiczenie nr 5 Oznaczanie metodą kolumnową wskaźników zanieczyszczeń wymywanych z odpadów I. WPROWADZENIE Nieodpowiednie składowanie odpadków na wysypiskach stwarza możliwość wymywania

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie SO 2 w powietrzu atmosferycznym

Oznaczanie SO 2 w powietrzu atmosferycznym Ćwiczenie 6 Oznaczanie SO w powietrzu atmosferycznym Dwutlenek siarki bezwodnik kwasu siarkowego jest najbardziej rozpowszechnionym zanieczyszczeniem gazowym, występującym w powietrzu atmosferycznym. Głównym

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA ODPADAMI. Oznaczanie metodą kolumnową wskaźników zanieczyszczeń wymywanych z odpadów

GOSPODARKA ODPADAMI. Oznaczanie metodą kolumnową wskaźników zanieczyszczeń wymywanych z odpadów GOSPODARKA ODPADAMI Ćwiczenie nr 5 Oznaczanie metodą kolumnową wskaźników zanieczyszczeń wymywanych z odpadów I. WPROWADZENIE: Nieodpowiednie składowanie odpadków na wysypiskach stwarza możliwość wymywania

Bardziej szczegółowo

Laboratorium 3 Toksykologia żywności

Laboratorium 3 Toksykologia żywności Laboratorium 3 Toksykologia żywności Literatura zalecana: Orzeł D., Biernat J. (red.) 2012. Wybrane zagadnienia z toksykologii żywności. Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu. Wrocław. Str.:

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 3: Ocena fizykochemiczna nawozów stałych fosforowych różne formy P 2 O 5

Ćwiczenie 3: Ocena fizykochemiczna nawozów stałych fosforowych różne formy P 2 O 5 ZAKŁAD TECHNOLOGII I PROCESÓW CHEMICZNYCH Wydział Chemiczny Politechnika Wrocławska Technologia chemiczna - surowce i procesy przemysłu nieorganicznego Ćwiczenie 3: Ocena fizykochemiczna nawozów stałych

Bardziej szczegółowo

III A. Roztwory i reakcje zachodzące w roztworach wodnych

III A. Roztwory i reakcje zachodzące w roztworach wodnych III A. Roztwory i reakcje zachodzące w roztworach wodnych III-A Przygotowywanie roztworów o różnym stężeniu III-A.1. Przygotowanie naważki substancji III-A.2. Przygotowanie 70 g 10% roztworu NaCl III-A.3.

Bardziej szczegółowo

WARUNKI TECHNICZNE NADTLENEK WODORU WT-2012/ZA-3 STABILIZOWANE ROZTWORY WODNE 35; 49,5; 50 i 60%

WARUNKI TECHNICZNE NADTLENEK WODORU WT-2012/ZA-3 STABILIZOWANE ROZTWORY WODNE 35; 49,5; 50 i 60% 1. PRZEDMIOT WARUNKÓW TECHNICZNYCH Przedmiotem Warunków Technicznych jest nadtlenek wodoru w postaci stabilizowanych 35; 9,5; 50 i 60% roztworów wodnych, otrzymywany w procesie antrachinonowym, a następnie

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 2. Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych

ĆWICZENIE 2. Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych ĆWICZENIE 2 Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych Część doświadczalna 1. Metody jonowymienne Do usuwania chromu (VI) można stosować między innymi wymieniacze jonowe. W wyniku przepuszczania

Bardziej szczegółowo

Spektrofotometryczne wyznaczanie stałej dysocjacji czerwieni fenolowej

Spektrofotometryczne wyznaczanie stałej dysocjacji czerwieni fenolowej Spektrofotometryczne wyznaczanie stałej dysocjacji czerwieni fenolowej Metoda: Spektrofotometria UV-Vis Cel ćwiczenia: Celem ćwiczenia jest zapoznanie studenta z fotometryczną metodą badania stanów równowagi

Bardziej szczegółowo

ANALIZA INSTRUMENTALNA

ANALIZA INSTRUMENTALNA ANALIZA INSTRUMENTALNA TECHNOLOGIA CHEMICZNA STUDIA NIESTACJONARNE Sala 522 ul. Piotrowo 3 Studenci podzieleni są na cztery zespoły laboratoryjne. Zjazd 5 przeznaczony jest na ewentualne poprawy! Możliwe

Bardziej szczegółowo

Ustanowiona przez Generalnego Dyrektora dnia 19 marca 2009 r. (Zarządzenie nr 6/2009 r.)

Ustanowiona przez Generalnego Dyrektora dnia 19 marca 2009 r. (Zarządzenie nr 6/2009 r.) ZAŁĄCZNIK NR 1 NORMA ZAKŁADOWA Sól wypadowa ZN-ANWIL SA-12:2009 Zamiast: ZN-ANWIL SA-12:2006 PRZEDMOWA Niniejsze wydanie jest trzecim wydaniem normy zakładowej na sól wypadową i zastępuje ZN-ANWIL SA-12:2006.

Bardziej szczegółowo

Zatwierdzam do stosowania od dnia

Zatwierdzam do stosowania od dnia 1. Przedmiot WT 2. Zakres stosowania przedmiotu WT 3. Podział i oznaczenie 4. Wymagania i badania 4.1. Wymagania ogólne 4.1.1. Dodatki przeciwutleniające 4.1.2. Dodatki antyelektrostatyczne 4.1.3. Wygląd

Bardziej szczegółowo

Trichlorek fosforu. metoda oznaczania dr EWA GAWĘDA Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy 00-701 Warszawa ul.

Trichlorek fosforu. metoda oznaczania dr EWA GAWĘDA Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy 00-701 Warszawa ul. Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2012, nr 1(71), s. 135 139 Trichlorek fosforu metoda oznaczania dr EWA GAWĘDA Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy 00-701 Warszawa ul. Czerniakowska

Bardziej szczegółowo

Miedź i jej związki. metoda oznaczania UWAGI WSTĘPNE

Miedź i jej związki. metoda oznaczania UWAGI WSTĘPNE Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2011, nr 1(67), s. 149 153 Miedź należy do metali szlachetnych. Ma barwę łososioworóżową, która na powietrzu zmienia się na czerwonawą wskutek tworzenia się cienkiej

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie żelaza i miedzi metodą miareczkowania spektrofotometrycznego

Oznaczanie żelaza i miedzi metodą miareczkowania spektrofotometrycznego Oznaczanie żelaza i miedzi metodą miareczkowania spektrofotometrycznego Oznaczanie dwóch kationów obok siebie metodą miareczkowania spektrofotometrycznego (bez maskowania) jest możliwe, gdy spełnione są

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie chlorowodoru w powietrzu atmosferycznym

Oznaczanie chlorowodoru w powietrzu atmosferycznym Ćwiczenie 4 Oznaczanie chlorowodoru w powietrzu atmosferycznym Chlorowodór jest bezbarwnym gazem, dobrze rozpuszczalnym w wodzie. StęŜony roztwór tego gazu w wodzie (kwas solny) dymi na powietrzu. Dymiący

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Technika ważenia oraz wyznaczanie błędów pomiarowych. Ćwiczenie 2. Sprawdzanie pojemności pipety

Ćwiczenie 1. Technika ważenia oraz wyznaczanie błędów pomiarowych. Ćwiczenie 2. Sprawdzanie pojemności pipety II. Wagi i ważenie. Roztwory. Emulsje i koloidy Zagadnienia Rodzaje wag laboratoryjnych i technika ważenia Niepewność pomiarowa. Błąd względny i bezwzględny Roztwory właściwe Stężenie procentowe i molowe.

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 3 BADANIE MIKROBIOLOGICZNEGO UTLENIENIA AMONIAKU DO AZOTYNÓW ZA POMOCĄ BAKTERII NITROSOMONAS sp.

ĆWICZENIE NR 3 BADANIE MIKROBIOLOGICZNEGO UTLENIENIA AMONIAKU DO AZOTYNÓW ZA POMOCĄ BAKTERII NITROSOMONAS sp. ĆWICZENIE NR 3 BADANIE MIKROBIOLOGICZNEGO UTLENIENIA AMONIAKU DO AZOTYNÓW ZA POMOCĄ BAKTERII NITROSOMONAS sp. Uwaga: Ze względu na laboratoryjny charakter zajęć oraz kontakt z materiałem biologicznym,

Bardziej szczegółowo

PLAN BADANIA MIĘDZYLABORATORYJNEGO Badania fizykochemiczne wyrobów chemii gospodarczej.

PLAN BADANIA MIĘDZYLABORATORYJNEGO Badania fizykochemiczne wyrobów chemii gospodarczej. PLAN BADANIA MIĘDZYLABORATORYJNEGO Badania fizykochemiczne wyrobów chemii gospodarczej. 1. Organizator Klub Polskich Laboratoriów Badawczych POLLAB Sekcja POLLAB-CHEM/ EURACHEM-PL. 2. Koordynator Specjalistyczne

Bardziej szczegółowo

Wodorotlenek sodu. metoda oznaczania UWAGI WSTĘPNE

Wodorotlenek sodu. metoda oznaczania UWAGI WSTĘPNE mgr JOLANTA SURGIEWICZ Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy 00-701 Warszawa ul. Czerniakowska 16 Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2009, nr 1(59), s. 189 194 Wodorotlenek

Bardziej szczegółowo

DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU

DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU PRZEŁAMANIA WPROWADZENIE Ostatnim etapem uzdatniania wody w procesie technologicznym dla potrzeb ludności i przemysłu jest dezynfekcja. Proces ten jest niezbędny

Bardziej szczegółowo

Regulamin BHP pracowni chemicznej. Pokaz szkła. Technika pracy laboratoryjnej

Regulamin BHP pracowni chemicznej. Pokaz szkła. Technika pracy laboratoryjnej I. Regulamin BHP pracowni chemicznej. Pokaz szkła. Technika pracy laboratoryjnej Zagadnienia Regulamin bezpieczeństwa i higiena pracy w laboratorium chemicznym Organizacja stanowiska pracy Ochrona przeciwpożarowa

Bardziej szczegółowo

2.2. WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE wg Tablicy 1. Tablica 1. Rodzaj Lp. Wymagania Jednostka A1. Pt-Co 20 30 (1)

2.2. WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE wg Tablicy 1. Tablica 1. Rodzaj Lp. Wymagania Jednostka A1. Pt-Co 20 30 (1) 1. PRZEDMIOT WARUNKÓW TECHNICZNYCH Przediote Warunków Technicznych jest elaina C 3H 6N 6 otrzyywana w wyniku tericznego rozkładu ocznika. RozróŜnia się dwa rodzaje elainy oznaczone sybolai literowyi A1,

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE B: Oznaczenie zawartości chlorków i chromu (VI) w spoiwach mineralnych

ĆWICZENIE B: Oznaczenie zawartości chlorków i chromu (VI) w spoiwach mineralnych ĆWICZEIE B: znaczenie zawartości chlorków i chromu (VI) w spoiwach mineralnych Cel ćwiczenia: Celem ćwiczenia jest oznaczenie zawartości rozpuszczalnego w wodzie chromu (VI) w próbce cementu korzystając

Bardziej szczegółowo

DWUTLENEK WĘGLA SKROPLONY SCHŁODZONY

DWUTLENEK WĘGLA SKROPLONY SCHŁODZONY 1. PRZEDMIOT WARUNKÓW TECHNICZNYCH Przedmiotem Warunków Technicznych jest dwutlenek węgla skroplony schłodzony otrzymywany w procesie skraplania i oczyszczania gazowego CO 2, przeznaczony do celów spoŝywczych

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY LABORATORIUM PRZEMYSŁOWEGO. ĆWICZENIE 3a

PODSTAWY LABORATORIUM PRZEMYSŁOWEGO. ĆWICZENIE 3a PODSTAWY LABORATORIUM PRZEMYSŁOWEGO ĆWICZENIE 3a Analiza pierwiastkowa podstawowego składu próbek z wykorzystaniem techniki ASA na przykładzie fosforanów paszowych 1 I. CEL ĆWICZENIA Zapoznanie studentów

Bardziej szczegółowo

DWUTLENEK WĘGLA SKROPLONY SCHŁODZONY

DWUTLENEK WĘGLA SKROPLONY SCHŁODZONY 1. PRZEDMIOT WARUNKÓW TECHNICZNYCH Przedmiotem Warunków Technicznych jest dwutlenek węgla skroplony schłodzony otrzymywany w procesie skraplania i oczyszczania gazowego CO 2, przeznaczony do celów spożywczych

Bardziej szczegółowo

XLVII Olimpiada Chemiczna

XLVII Olimpiada Chemiczna M P IA O L I D A 47 1954 2000 CH N A E M Z I C XLVII Olimpiada Chemiczna Etap III KOMITET GŁÓWNY OLIMPIADY CHEMICZNEJ Zadania laboratoryjne Zadanie 1 Analiza miareczkowa jest użyteczną metodą ilościową,

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 4. Oczyszczanie ścieków ze związków fosforu

ĆWICZENIE 4. Oczyszczanie ścieków ze związków fosforu ĆWICZENIE 4 Oczyszczanie ścieków ze związków fosforu 1. Wprowadzenie Zbyt wysokie stężenia fosforu w wodach powierzchniowych stojących, spiętrzonych lub wolno płynących prowadzą do zwiększonego przyrostu

Bardziej szczegółowo

PULNOX ROZTWÓR MOCZNIKA 35%

PULNOX ROZTWÓR MOCZNIKA 35% 1. PRZEDMIOT WARUNKÓW TECHNICZNYCH Przedmiotem Warunków Technicznych jest wodny roztwór mocznika o stęŝeniu około 35% i nazwie handlowej PULNO X otrzymywany w procesie syntezy z amoniaku i dwutlenku węgla.

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE INDEKSU FENOLOWEGO W WODZIE

OZNACZANIE INDEKSU FENOLOWEGO W WODZIE OZNACZANIE INDEKSU FENOLOWEGO W WODZIE WPROWADZENIE Fenole lotne są to wodorotlenowe pochodne benzenu i inne aromatyczne hydroksyzwiązki, które destylują z parą wodną z roztworu kwaśnego i w określonych

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS Zagadnienia teoretyczne. Spektrofotometria jest techniką instrumentalną, w której do celów analitycznych wykorzystuje się przejścia energetyczne zachodzące

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE I - BIAŁKA. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z właściwościami fizykochemicznymi białek i ich reakcjami charakterystycznymi.

ĆWICZENIE I - BIAŁKA. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z właściwościami fizykochemicznymi białek i ich reakcjami charakterystycznymi. ĆWICZENIE I - BIAŁKA Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z właściwościami fizykochemicznymi białek i ich reakcjami charakterystycznymi. Odczynniki: - wodny 1% roztwór siarczanu(vi) miedzi(ii), - 10% wodny

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY LABORATORIUM PRZEMYSŁOWEGO. Ćwiczenie 2a. Przygotowanie próbek do analizy i analiza sitowa na przykładzie fosforanów paszowych

PODSTAWY LABORATORIUM PRZEMYSŁOWEGO. Ćwiczenie 2a. Przygotowanie próbek do analizy i analiza sitowa na przykładzie fosforanów paszowych PODSTAWY LABORATORIUM PRZEMYSŁOWEGO Ćwiczenie 2a Przygotowanie próbek do analizy i analiza sitowa na przykładzie fosforanów paszowych WSTĘP TEORETYCZNY I Ogólne zasady pobierania próbek do badań Przy pobieraniu

Bardziej szczegółowo

SurTec 684 Chromiting HP

SurTec 684 Chromiting HP SurTec 684 Chromiting HP Grubowarstwowa pasywacja dla powłok cynkowych i cynk/żelazo Właściwości Nie zawierająca chromu VI pasywacja grubo powłokowa, Temperatura pracy 20 30 C Na bazie chromu III Do zastosowania

Bardziej szczegółowo

Tlenek cynku. metoda oznaczania

Tlenek cynku. metoda oznaczania Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2009, nr 1(59), s. 175 180 dr EWA GAWĘDA Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy 00-701 Warszawa ul. Czerniakowska 16 Tlenek cynku metoda oznaczania

Bardziej szczegółowo

1. PRZYGOTOWANIE PRÓB KORYGUJĄCYCH

1. PRZYGOTOWANIE PRÓB KORYGUJĄCYCH NANOCOLOR UV / VIS Instrukcja Obsługi 1 1. PRZYGOTOWANIE PRÓB KORYGUJĄCYCH Przedstawione poniŝej informacje dotyczą wyłącznie wykonywania oznaczeń za pomocą odczynników NANOCOLOR zgodnie z dołączonymi

Bardziej szczegółowo

Tlenek magnezu. metoda oznaczania UWAGI WSTĘPNE

Tlenek magnezu. metoda oznaczania UWAGI WSTĘPNE Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2010, nr 1(63), s. 221 226 dr EWA GAWĘDA Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy 00-701 Warszawa ul. Czerniakowska 16 Tlenek magnezu metoda

Bardziej szczegółowo

Zapisz równanie zachodzącej reakcji. Wskaż pierwiastki, związki chemiczne, substraty i produkty reakcji.

Zapisz równanie zachodzącej reakcji. Wskaż pierwiastki, związki chemiczne, substraty i produkty reakcji. test nr 2 Termin zaliczenia zadań: IIIa - 29 października 2015 III b - 28 października 2015 zad.1 Reakcja rozkładu tlenku rtęci(ii) 1. Narysuj schemat doświadczenia, sporządź spis użytych odczynników,

Bardziej szczegółowo

Odchylenia od deklarowanej zawartości substancji leczniczej dla tabletek o deklarowanej zawartości 100 mg i powyżej ±5%

Odchylenia od deklarowanej zawartości substancji leczniczej dla tabletek o deklarowanej zawartości 100 mg i powyżej ±5% 0,1500 g sproszkowanych tabletek polopiryny rozpuszczono w etanolu i uzupełniono etanolem do 100,0 ml (roztwór A). 1,0 ml roztworu A uzupełniono etanolem do 100,0 ml (roztwór B). Absorbancja roztworu B

Bardziej szczegółowo

II. ODŻELAZIANIE LITERATURA. Zakres wiadomości obowiązujących do zaliczenia przed przystąpieniem do wykonania. ćwiczenia:

II. ODŻELAZIANIE LITERATURA. Zakres wiadomości obowiązujących do zaliczenia przed przystąpieniem do wykonania. ćwiczenia: II. ODŻELAZIANIE LITERATURA 1. Akty prawne: Aktualne rozporządzenie dotyczące jakości wody do picia i na potrzeby gospodarcze. 2. Chojnacki A.: Technologia wody i ścieków. PWN, Warszawa 1972. 3. Hermanowicz

Bardziej szczegółowo

BADANIE ZAWARTOŚCI ZWIĄZKÓW AZOTU. OZNACZANIE AZOTU AZOTANOWEGO(V) METODĄ KOLORYMETRYCZNĄ.

BADANIE ZAWARTOŚCI ZWIĄZKÓW AZOTU. OZNACZANIE AZOTU AZOTANOWEGO(V) METODĄ KOLORYMETRYCZNĄ. BADANIE ZAWARTOŚCI ZWIĄZKÓW AZOTU. OZNACZANIE AZOTU AZOTANOWEGO(V) METODĄ KOLORYMETRYCZNĄ. Wprowadzenie: Azot jest pierwiastkiem niezwykle ważnym dla organizmów ponieważ jest podstawowym składnikiem białek.

Bardziej szczegółowo

Utylizacja i neutralizacja odpadów Międzywydziałowe Studia Ochrony Środowiska

Utylizacja i neutralizacja odpadów Międzywydziałowe Studia Ochrony Środowiska Utylizacja i neutralizacja odpadów Międzywydziałowe Studia Ochrony Środowiska Instrukcja do Ćwiczenia 14 Zastosowanie metod membranowych w oczyszczaniu ścieków Opracowała dr Elżbieta Megiel Celem ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

HYDROLIZA SOLI. ROZTWORY BUFOROWE

HYDROLIZA SOLI. ROZTWORY BUFOROWE Ćwiczenie 9 semestr 2 HYDROLIZA SOLI. ROZTWORY BUFOROWE Obowiązujące zagadnienia: Hydroliza soli-anionowa, kationowa, teoria jonowa Arrheniusa, moc kwasów i zasad, równania hydrolizy soli, hydroliza wieloetapowa,

Bardziej szczegółowo

Lp. Wymagania Wartość

Lp. Wymagania Wartość 1. PRZEDMIOT WARUNKÓW TECHNICZNYCH Przedmiotem Warunków Technicznych jest siarczan amonu otrzymywany podczas produkcji: kaprolaktamu, kwasu siarkowego i oleum z instalacji odsiarczania gazów wylotowych.

Bardziej szczegółowo

2-Metyloazirydyna. metoda oznaczania UWAGI WSTĘPNE

2-Metyloazirydyna. metoda oznaczania UWAGI WSTĘPNE Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2011, nr 1(67), s. 143 147 mgr inż. ANNA JEŻEWSKA Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy 00-701 Warszawa ul. Czerniakowska 16 2-Metyloazirydyna

Bardziej szczegółowo

REDOKSYMETRIA ZADANIA

REDOKSYMETRIA ZADANIA REDOKSYMETRIA ZADANIA 1. Na zmiareczkowanie 0,1952 g kwasu szczawiowego H 2 C 2 O 4 2H 2 O zużyto 31,24 cm 3 mianowanego roztworu KMnO 4. Oblicz miano KMnO 4. m.m. H 2 C 2 O 4 2H 2 O=126,068 g/mol Odp.

Bardziej szczegółowo

Zatwierdzam do stosowania od dnia

Zatwierdzam do stosowania od dnia 1. Przedmiot WT 2. Zakres stosowania przedmiotu WT 3. Podział i oznaczenie 4. Wymagania i badania 4.1. Wymagania ogólne 4.1.1. Dodatki przeciw stukowe 4.1.2. Dodatki barwiące 4.1.3. Dodatki przeciwutleniające

Bardziej szczegółowo

KINETYKA HYDROLIZY SACHAROZY

KINETYKA HYDROLIZY SACHAROZY Ćwiczenie nr 2 KINETYKA HYDROLIZY SACHAROZY I. Kinetyka hydrolizy sacharozy reakcja chemiczna Zasada: Sacharoza w środowisku kwaśnym ulega hydrolizie z wytworzeniem -D-glukozy i -D-fruktozy. Jest to reakcja

Bardziej szczegółowo

Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego. Wpływ stężenia kwasu na szybkość hydrolizy estru

Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego. Wpływ stężenia kwasu na szybkość hydrolizy estru Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego Wpływ stężenia kwasu na szybkość hydrolizy estru ćwiczenie nr 25 opracowała dr B. Nowicka, aktualizacja D. Waliszewski Zakres zagadnień obowiązujących do

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Podstaw Biofizyki

Laboratorium Podstaw Biofizyki CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest zbadanie procesu adsorpcji barwnika z roztworu oraz wyznaczenie równania izotermy Freundlicha. ZAKRES WYMAGANYCH WIADOMOŚCI I UMIEJĘTNOŚCI: widmo absorpcyjne, prawo Lamberta-Beera,

Bardziej szczegółowo

WAGI I WAŻENIE. ROZTWORY

WAGI I WAŻENIE. ROZTWORY Ćwiczenie 2 WAGI I WAŻENIE. ROZTWORY Obowiązujące zagadnienia: Dokładność, precyzja, odtwarzalność, powtarzalność pomiaru; Rzetelność, czułość wagi; Rodzaje błędów pomiarowych, błąd względny, bezwzględny

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE STĘŻENIA GLUKOZY WE KRWI METODĄ ENZYMATYCZNĄ-OXY

OZNACZANIE STĘŻENIA GLUKOZY WE KRWI METODĄ ENZYMATYCZNĄ-OXY OZNACZANIE STĘŻENIA GLUKOZY WE KRWI METODĄ ENZYMATYCZNĄ-OXY ZASADA OZNACZENIA Glukoza pod wpływem oksydazy glukozowej utlenia się do kwasu glukonowego z wytworzeniem nadtlenku wodoru. Nadtlenek wodoru

Bardziej szczegółowo

Zatwierdzam do stosowania od dnia 23-09-2014

Zatwierdzam do stosowania od dnia 23-09-2014 1. Przedmiot WT 2. Zakres stosowania przedmiotu WT 3. Podział i oznaczenie 4. Wymagania i badania 4.1. Wymagania ogólne 4.1.1. Dodatki przeciw stukowe 4.1.2. Dodatki barwiące 4.1.3. Dodatki przeciwutleniające

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 5. Badanie właściwości chemicznych aldehydów, ketonów i kwasów karboksylowych. Synteza kwasu sulfanilowego.

Ćwiczenie 5. Badanie właściwości chemicznych aldehydów, ketonów i kwasów karboksylowych. Synteza kwasu sulfanilowego. Ćwiczenie 5. Badanie właściwości chemicznych aldehydów, ketonów i kwasów karboksylowych. Synteza kwasu sulfanilowego. Wprowadzenie teoretyczne Cel ćwiczeń: Zapoznanie studentów z właściwościami chemicznymi

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Sporządzanie roztworów, rozcieńczanie i określanie stężeń

Ćwiczenie 1. Sporządzanie roztworów, rozcieńczanie i określanie stężeń Ćwiczenie 1 Sporządzanie roztworów, rozcieńczanie i określanie stężeń Stężenie roztworu określa ilość substancji (wyrażoną w jednostkach masy lub objętości) zawartą w określonej jednostce objętości lub

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 2 KONDUKTOMETRIA

ĆWICZENIE 2 KONDUKTOMETRIA ĆWICZENIE 2 KONDUKTOMETRIA 1. Oznaczanie słabych kwasów w sokach i syropach owocowych metodą miareczkowania konduktometrycznego Celem ćwiczenia jest ilościowe oznaczenie zawartości słabych kwasów w sokach

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedry Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 3 Oznaczanie chlorków metodą spektrofotometryczną z tiocyjanianem rtęci(ii)

Bardziej szczegółowo

Zatwierdzam do stosowania od dnia

Zatwierdzam do stosowania od dnia 1. Przedmiot WT 2. Zakres stosowania przedmiotu WT 3. Podział i oznaczenie 4. Wymagania i badania 4.1. Wymagania ogólne 4.1.1. Dodatki przeciw stukowe 4.1.2. Dodatki barwiące 4.1.3. Dodatki przeciwutleniające

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie ŁÓDZKIE CENTRUM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI I KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO kod Uzyskane punkty..... WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2010

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2010 Zawód: technik analityk Symbol cyfrowy zawodu: 311[02] Numer zadania: Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu 311[02]-0-102 Czas trwania egzaminu: 240 minut ARKUSZ EGZAMINACYJNY

Bardziej szczegółowo

Ćw. 5 Absorpcjometria I

Ćw. 5 Absorpcjometria I Ćw. 5 Absorpcjometria I Absorpcja promieniowania elektromagnetycznego z obszaru widzialnego i nadfioletowego przez atomy i cząsteczki powoduje zmianę ich stanu elektronowego. Zjawiska te moŝna badać za

Bardziej szczegółowo

chrom, związki chromu, metoda analityczna, narażenie zawodowe. chromium, chromium compounds, analytical method, occupational exposure.

chrom, związki chromu, metoda analityczna, narażenie zawodowe. chromium, chromium compounds, analytical method, occupational exposure. mgr JOLANTA SURGIEWICZ Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy 00-701 Warszawa ul. Czerniakowska 16 Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2009, nr 1(59), s. 113 118 Chrom i jego

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE RÓWNOWAŻNIKA CHEMICZNEGO ORAZ MASY ATOMOWEJ MAGNEZU I CYNY

WYZNACZANIE RÓWNOWAŻNIKA CHEMICZNEGO ORAZ MASY ATOMOWEJ MAGNEZU I CYNY 14 WYZNACZANIE RÓWNOWAŻNIKA CHEMICZNEGO ORAZ MASY ATOMOWEJ MAGNEZU I CYNY CEL ĆWICZENIA: Wyznaczanie równoważnika chemicznego oraz masy atomowej magnezu i cyny na podstawie pomiaru objętości wodoru wydzielonego

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE WPŁYW STĘŻENIA TLENU ROZPUSZCZONEGO W WODZIE NA SPECJACJĘ I STĘŻENIE ŻELAZA I MANGANU

ĆWICZENIE WPŁYW STĘŻENIA TLENU ROZPUSZCZONEGO W WODZIE NA SPECJACJĘ I STĘŻENIE ŻELAZA I MANGANU ĆWICZENIE WPŁYW STĘŻENIA TLENU ROZPUSZCZONEGO W WODZIE NA SPECJACJĘ I STĘŻENIE ŻELAZA I MANGANU 1. WPROWADZENIE Wody naturalne to wieloskładnikowy roztwór wodny związków organicznych, nieorganicznych oraz

Bardziej szczegółowo

ABSORPCYJNA SPEKTROMETRIA ATOMOWA

ABSORPCYJNA SPEKTROMETRIA ATOMOWA ABSORPCYJNA SPEKTROMETRIA ATOMOWA Ćwiczenie 1. Badanie wpływu warunków pomiaru na absorbancję oznaczanego pierwiastka Ustalenie składu gazów płomienia i położenia palnika Do dwóch kolbek miarowych o pojemności

Bardziej szczegółowo

Metoda analityczna oznaczania chlorku winylu uwalnianego z materiałów i wyrobów do żywności

Metoda analityczna oznaczania chlorku winylu uwalnianego z materiałów i wyrobów do żywności Załącznik nr 4 Metoda analityczna oznaczania chlorku winylu uwalnianego z materiałów i wyrobów do żywności 1. Zakres i obszar stosowania Metoda służy do urzędowej kontroli zawartości chlorku winylu uwalnianego

Bardziej szczegółowo

Znowelizowana metoda oznaczania chlorowodoru w powietrzu na stanowiskach pracy 1

Znowelizowana metoda oznaczania chlorowodoru w powietrzu na stanowiskach pracy 1 Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2013, nr 1(75), s. 165 172 Znowelizowana metoda oznaczania chlorowodoru w powietrzu na stanowiskach pracy 1 dr EWA GAWĘDA Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy

Bardziej szczegółowo

Potencjometryczna metoda oznaczania chlorków w wodach i ściekach z zastosowaniem elektrody jonoselektywnej

Potencjometryczna metoda oznaczania chlorków w wodach i ściekach z zastosowaniem elektrody jonoselektywnej Potencjometryczna metoda oznaczania chlorków w wodach i ściekach z zastosowaniem elektrody jonoselektywnej opracowanie: dr Jadwiga Zawada Cel ćwiczenia: poznanie podstaw teoretycznych i praktycznych metody

Bardziej szczegółowo

Recykling surowcowy odpadowego PET (politereftalanu etylenu)

Recykling surowcowy odpadowego PET (politereftalanu etylenu) Laboratorium: Powstawanie i utylizacja zanieczyszczeń i odpadów Makrokierunek Zarządzanie Środowiskiem INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA 24 Recykling surowcowy odpadowego PET (politereftalanu etylenu) 1 I. Cel ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Winiarstwo część praktyczna. Cel ćwiczenia Poznanie metod badań i oceny moszczów owocowych, win i miodów pitnych

Winiarstwo część praktyczna. Cel ćwiczenia Poznanie metod badań i oceny moszczów owocowych, win i miodów pitnych ĆWICZENIE NR 4 Winiarstwo część praktyczna Cel ćwiczenia Poznanie metod badań i oceny moszczów owocowych, win i miodów pitnych Wykonanie:. Oznaczanie mocy Metoda piknometryczna Do kolby destylacyjnej odmierzyć

Bardziej szczegółowo

Otrzymywanie siarczanu(vi) amonu i żelaza(ii) soli Mohra (NH 4 ) 2 Fe(SO 4 ) 2 6H 2 O

Otrzymywanie siarczanu(vi) amonu i żelaza(ii) soli Mohra (NH 4 ) 2 Fe(SO 4 ) 2 6H 2 O Otrzymywanie siarczanu(vi) amonu i żelaza(ii) soli Mohra (NH 4 ) 2 Fe(SO 4 ) 2 6H 2 O Odczynniki: stały Fe(SO) 4 7H 2 O, stały (NH 4 ) 2 SO 4, H 2 O dest. Sprzęt laboratoryjny: elektryczna płyta grzewcza,

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia nr 2: Stężenia

Ćwiczenia nr 2: Stężenia Ćwiczenia nr 2: Stężenia wersja z 5 listopada 2007 1. Ile gramów fosforanu(v) sodu należy zużyć w celu otrzymania 2,6kg 6,5% roztworu tego związku? 2. Ile należy odważyć KOH i ile zużyć wody do sporządzenia

Bardziej szczegółowo

BADANIE WYBRANYCH WŁAŚCIWOŚCI WYTWORÓW PAPIERNICZYCH

BADANIE WYBRANYCH WŁAŚCIWOŚCI WYTWORÓW PAPIERNICZYCH BADANIE WYBRANYCH WŁAŚCIWOŚCI WYTWORÓW PAPIERNICZYCH Wytwór papierniczy jest to produkt otrzymany w postaci wstęgi lub arkusza przez spilśnienie odpowiednio przygotowanych włókien roślinnych (rzadziej

Bardziej szczegółowo

Spalanie i termiczna degradacja polimerów

Spalanie i termiczna degradacja polimerów Zarządzanie Środowiskiem Pracownia Powstawanie i utylizacja odpadów oraz zanieczyszczeń INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA nr 20 Spalanie i termiczna degradacja polimerów Opracowała dr Hanna Wilczura-Wachnik Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 51/7

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 51/7 20.2.2007 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 51/7 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 162/2007 z dnia 1 lutego 2007 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 2003/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie

Bardziej szczegółowo

Chemia Organiczna Syntezy

Chemia Organiczna Syntezy Chemia rganiczna Syntezy Warsztaty dla uczestników Forum Młodych Chemików Gdańsk 2016 Dr hab. Sławomir Makowiec Mgr inż. Ewelina Najada-Mocarska Mgr inż. Anna Zakaszewska Wydział Chemiczny Katedra Chemii

Bardziej szczegółowo

Klasa czystości I II III IV V

Klasa czystości I II III IV V Oznaczanie azotanów(iii) i azotanów(v) w wodzie 17 XI 014.Łaptaś, M.Kot naliza instrumentalna w ochronie środowiska, III rok OŚ Wprowadzenie W wodach naturalnych może znajdować się azot zawarty w różnych

Bardziej szczegółowo

Laboratorium. Technologia i Analiza Aromatów Spożywczych

Laboratorium. Technologia i Analiza Aromatów Spożywczych Laboratorium Technologia i Analiza Aromatów Spożywczych Regulamin pracowni Technologii i Analizy Aromatów Spożywczych...3 Ćw. 1. Mikrokapsułkowanie olejków eterycznych z wykorzystaniem drożdży piwnych...4

Bardziej szczegółowo

Analiza środowiskowa, żywności i leków CHC l

Analiza środowiskowa, żywności i leków CHC l Analiza środowiskowa, żywności i leków CHC 0307 l Ćwiczenie : Analiza próbek pochodzenia roślinnego - metale; analiza statystyczna Dobra Praktyka Laboratoryjna w analizie śladowej Oznaczanie całkowitych

Bardziej szczegółowo

NAWOZY Z PUŁAW POTĘGA URODZAJU

NAWOZY Z PUŁAW POTĘGA URODZAJU NAWOZY Z PUŁAW POTĘGA URODZAJU Nawozy z Puław - opakowania 2012 Nowe logotypy nawozów z Puław PULAN saletra amonowa PULREA PULSAR mocznik siarczan amonu roztwór saletrzano-mocznikowy 3 4 Copyright 2012

Bardziej szczegółowo

Magazynowanie cieczy

Magazynowanie cieczy Magazynowanie cieczy Do magazynowania cieczy służą zbiorniki. Sposób jej magazynowania zależy od jej objętości i właściwości takich jak: prężność par, korozyjność, palność i wybuchowość. Zbiorniki mogą

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI Pracownia studencka Zakład Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 3 Oznaczanie witaminy E w oleju metodą HPLC ANALIZA PRODUKTÓW POCHODZENIA NATURALNEGO

Bardziej szczegółowo

Wodorotlenek potasu. metoda oznaczania UWAGI WSTĘPNE

Wodorotlenek potasu. metoda oznaczania UWAGI WSTĘPNE Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2010, nr 1(63), s. 237 242 Wodorotlenek potasu jest stosowany w wielu gałęziach przemysłu. W przemyśle mydlarskim do wytwarzania mydeł miękkich, w przemyśle włókienniczym

Bardziej szczegółowo

ALGALTOXKIT F Procedura testu

ALGALTOXKIT F Procedura testu ALGALTOXKIT F Procedura testu 1 PRZYGOTOWANIE STANDARDOWEJ POŻYWKI A B C D - KOLBKA MIAROWA (1 litr) - FIOLKI Z ROZTWORAMI POŻYWEK A (2 fiolki), B, C, D - DESTYLOWANA (lub dejonizowana) WODA 2 A PRZENIEŚĆ

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej

Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej Wprowadzenie: Większość lądowych organizmów kręgowych część jonów amonowych NH + 4, produktu rozpadu białek, wykorzystuje w biosyntezie

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ŚLADOWYCH ZANIECZYSZCZEŃ ŚRODOWISKA I ROK OŚ II

ANALIZA ŚLADOWYCH ZANIECZYSZCZEŃ ŚRODOWISKA I ROK OŚ II ANALIZA ŚLADOWYCH ZANIECZYSZCZEŃ ŚRODOWISKA I ROK OŚ II Ćwiczenie 1 Przygotowanie próbek do oznaczania ilościowego analitów metodami wzorca wewnętrznego, dodatku wzorca i krzywej kalibracyjnej 1. Wykonanie

Bardziej szczegółowo

STĘŻENIE JONÓW WODOROWYCH. DYSOCJACJA JONOWA. REAKTYWNOŚĆ METALI

STĘŻENIE JONÓW WODOROWYCH. DYSOCJACJA JONOWA. REAKTYWNOŚĆ METALI Ćwiczenie 8 Semestr 2 STĘŻENIE JONÓW WODOROWYCH. DYSOCJACJA JONOWA. REAKTYWNOŚĆ METALI Obowiązujące zagadnienia: Stężenie jonów wodorowych: ph, poh, iloczyn jonowy wody, obliczenia rachunkowe, wskaźniki

Bardziej szczegółowo

Chemia nieorganiczna Zadanie Poziom: podstawowy

Chemia nieorganiczna Zadanie Poziom: podstawowy Zadanie 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 (Nazwisko i imię) Punkty Razem pkt % Chemia nieorganiczna Zadanie 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 Poziom: podstawowy Punkty Zadanie 1. (1 pkt.) W podanym

Bardziej szczegółowo

Pomiar zawartości krzemionki w pyle w środowisku miejsca pracy

Pomiar zawartości krzemionki w pyle w środowisku miejsca pracy Pomiar zawartości krzemionki w pyle w środowisku miejsca pracy Prowadzący: Dr Paweł Miśkowiec Miejsce wykonywania ćwiczenia: Zakład Chemii Środowiska, Wydział Chemii UJ ul. Gronostajowa 3 (III Kampus UJ),

Bardziej szczegółowo

SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA

SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA Zadania dla studentów ze skryptu,,obliczenia z chemii ogólnej Wydawnictwa Uniwersytetu Gdańskiego 1. Reakcja między substancjami A i B zachodzi według

Bardziej szczegółowo

Nazwa producenta i nr katalogowy 1 2,2,4 trimetylopentan (izooktan) do GC do analiz środowiskowych zawartość trihalometanów <1 ppb

Nazwa producenta i nr katalogowy 1 2,2,4 trimetylopentan (izooktan) do GC do analiz środowiskowych zawartość trihalometanów <1 ppb Formularz asosrtymentowo - cenowy Załącznik Nr 6 Pakiet I - Odczynniki chemiczne 1 2,2,4 trimetylopentan (izooktan) do GC do analiz środowiskowych zawartość trihalometanów

Bardziej szczegółowo

Poznajemy warunki życia w stawie.

Poznajemy warunki życia w stawie. Poznajemy warunki życia w stawie. Cel zajęć: określenie właściwości fizykochemicznych wody w stawie. Cele operacyjne: Uczeń: - określa zapach wody, - oznacza ph wody, - mierzy temperaturę wody, - wykrywa

Bardziej szczegółowo

Fenol, o-, m- i p-krezol metoda oznaczania

Fenol, o-, m- i p-krezol metoda oznaczania mgr MAŁGORZATA POŚNIAK Centralny Instytut Ochrony Pracy Fenol, o-, m- i p-krezol metoda oznaczania Numery CAS: 108-95-2, 95-48-7, 108-39-4, 106-44-5 Fenol, o- i p-krezol są to bezbarwne, krystaliczne ciała

Bardziej szczegółowo

1. Regulamin bezpieczeństwa i higieny pracy... 10 2. Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach... 12 Literatura... 12

1. Regulamin bezpieczeństwa i higieny pracy... 10 2. Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach... 12 Literatura... 12 Spis treści III. Wstęp... 9 III. Zasady porządkowe w pracowni technologicznej... 10 1. Regulamin bezpieczeństwa i higieny pracy... 10 2. Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach... 12 Literatura... 12 III. Wskaźniki

Bardziej szczegółowo

III-A. Chemia wspomaga nasze zdrowie

III-A. Chemia wspomaga nasze zdrowie III-A. Chemia wspomaga nasze zdrowie III-A.1. POKAZ: Synteza aspiryny (kwas acetylosalicylowy) III-A.2. Badanie odczynu wodnych roztworów popularnych leków III-A.3. Reakcja leku na zgagę z kwasem solnym

Bardziej szczegółowo