Katarzyna Czech. Anomalia premii terminowej na rynku jena japo skiego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Katarzyna Czech. Anomalia premii terminowej na rynku jena japo skiego"

Transkrypt

1 Kaarzyna Czech Anomalia premii erminowej na rynku jena japo skiego Wydawnicwo SGGW Warszawa 2016

2 Copyrigh by Wydawnicwo SGGW, Warszawa 2016 Recenzenci: prof. dr hab. Sanisław Sańko dr hab. Pior Wdowiński, prof. UŁ Redakor Jan Kiryjow Redakor echniczny Zofia Orłowska Koreka Dominika Cichocka ISBN Wydawnicwo SGGW ul. Nowoursynowska 166, Warszawa el (-22, -25 sprzedaż), fax Druk: Polimax s.c., ul. Nowoursynowska 161 L, Warszawa

3 Spis reści Wsęp Podsawowe eorie kursu waluowego Charakerysyka rynku waluowego Podsawowe modele kursów waluowych Teoria paryeu sóp procenowych Zabezpieczony i niezabezpieczony parye sóp procenowych Anomalia premii erminowej Niezabezpieczony parye sóp procenowych na rynku jena japońskiego Sraegie waluowe carry rade na przykładzie Japonii Zasosowanie liniowego modelu ekonomerycznego w esowaniu niezabezpieczonego paryeu sóp procenowych na rynku jena japońskiego Zasosowanie nieliniowych modeli ekonomerycznych w wyjaśnieniu anomalii premii erminowej na rynku jena japońskiego Anomalia premii erminowej a zmienność kursu waluowego model przełącznikowy Markowa Premia za ryzyko na rynku jena japońskiego. Modele klasy GARCH-M Podsumowanie Bibliografia

4

5 Wsęp W warunkach gospodarki rynkowej kurs waluowy jes kszałowany przede wszyskim przez popy i podaż. Popy na waluy obce uzależniony jes w głównej mierze od wysokości wydaków na impor dóbr i usług, poziomu ransferów za granicę, krajowych inwesycji bezpośrednich i porfelowych za granicą oraz wzrosu rezerw dewizowych. Z kolei najważniejsze czynniki wpływające na wysokość podaży waluy obcej o wpływy z eksporu dóbr i usług, rozmiar dopływów waluy zagranicznej, w ym między innymi ransfery orzymane z zagranicy, rozmiar zagranicznych inwesycji bezpośrednich i porfelowych w kraju oraz spadek rezerw dewizowych. Duży wpływ na poziom równowagi na rynku waluowym ma również akualny i oczekiwany san gospodarki danego kraju. Nie należy jednak zapominać o ym, że niezwykle isonym czynnikiem wpływającym na poziom cen na rynku waluowym jes ak zwana spekulacja waluowa. Kilkadziesią la emu ransakcje na rynku waluowym związane były przede wszyskim z międzynarodową wymianą dóbr i usług. Jednak, począwszy od drugiej połowy XX wieku, posępująca liberalizacja rynków finansowych przyczyniła się do znacznego wzrosu ransakcji o charakerze spekulacyjnym. Za daę przełomową można uznać rok 1973, kiedy o załamał się sysem z Breon Woods i rozpoczęła się era płynnych kursów waluowych. Podpisane w lipcu 1944 r. porozumienie z Breon Woods nakładało na pańswa obowiązek zasosowania określonej poliyki monearnej, nasawionej na urzymanie waluowych kursów wymiany w jednoprocenowym przedziale wahań. Powsał wówczas Międzynarodowy Fundusz Waluowy, a dolar amerykański zosał uznany za główną waluę międzynarodową, oparą na paryecie złoa. Podsawowym celem porozumienia było doprowadzenie do sabilizacji kursów waluowych oraz powszechnej wymienialności walu pańsw członkowskich na złoo. Wraz z rozwojem handlu międzynarodowego sysem Breon Woods generował problem zwany dylemaem Triffina [Triffin 1960]. Nie jes bowiem możliwe zapewnienie swobody przepływów kapiałowych, liberalizacji przepływów finansowych i urzymanie niezależnej poliyki pieniężnej przy jednoczesnym zagwaranowaniu szywnego kursu waluowego. W 1973 r. doszło do dewaluacji dolara oraz wprowadzono płynny kurs waluowy, co w efekcie doprowadziło do załamania sysemu Breon Woods. W osanich laach zauważalny jes znaczny wzros zaineresowania waluową sraegią spekulacyjną carry rade. Sraegia a polega na zadłużeniu się w walucie kraju o niskich sopach procenowych (np. Japonia), a nasępnie ulokowaniu uzyskanych środków w kraju o wysokich sopach procenowych (np. Nowa Zelandia, Ausralia). Liczba zawieranych ransakcji ypu carry rade wywiera duży wpływ na kszałowanie się kursów waluowych. Prowadzone na olbrzymią skalę inwesycje w krajach o wyższym koszcie pieniądza przyczyniają się do wzrosu 5

6 warości waluy ych krajów. Z kolei duży odpływ kapiału z krajów o niskiej sopie procenowej przyczynia się do deprecjacji ich waluy. Taki kierunek zależności między sopą procenową a kursem waluowym przeczy eorii niezabezpieczonego paryeu sóp procenowych (ang. uncovered ineres rae pariy, UIP), kóra przyjmuje, że waluy krajów o wysokich sopach procenowych mają endencję do deprecjacji, a waluy krajów o niskich sopach procenowych do aprecjacji. Ten odmienny kierunek zależności między sopami procenowymi a warością walu doyczy jednak najczęściej krókiego okresu oraz nazywany jes w lieraurze anomalią premii erminowej. Należy dodakowo podkreślić, że zgodnie z paryeem UIP nie powinna isnieć żadna sysemayczna różnica w sopie zwrou z kapiału w walucie krajowej i w walucie zagranicznej. Sama zyskowność waluowych sraegii carry rade jes zaem sprzeczna z eorią paryeu UIP. Najbardziej popularną waluą wykorzysywaną do finansowania inwesycji w sraegiach carry rade jes jen japoński i o właśnie ej walucie poświęcone są przedsawione w monografii badania. W lieraurze przedmiou isnieją dwa główne podejścia wyjaśniające odchylenia kursu waluowego od poziomu wynikającego z paryeu UIP. Zgodnie z pierwszym podejściem, niezabezpieczony parye sóp procenowych nie jes zachowany, gdyż nie jes spełniony warunek racjonalności oczekiwań inwesorów. Zaproponowana przez Muha mocna wersja hipoezy racjonalnych oczekiwań zakłada, że oczekiwania podmioów co do zmiennych ekonomicznych równają się rzeczywisej warości ych zmiennych skorygowanej o błąd prognozy. W drugim podejściu parye UIP nie jes zachowany, gdyż nie jes spełniony warunek neuralności inwesorów wobec ryzyka. W podejściu ym zakłada się, że inwesorzy mają awersję do ryzyka i oczekują wyższej, niż różnica w sopach procenowych, sopy zwrou z inwesycji w walucie zagranicznej. Odrzucenie hipoezy paryeu UIP wynika wówczas z isnienia niezerowej premii za ryzyko. W prezenowanych w monografii badaniach, zgodnie z nurem nowej ekonomii klasycznej, założono racjonalność oczekiwań uczesników rynku. Przyjęo naomias, że inwesorzy mają awersję do ryzyka, a odchylenia kursu waluowego od poziomu wynikającego z paryeu UIP spowodowane są isnieniem niezerowej, zmiennej w czasie premii za ryzyko. Niniejsza monografia sanowi podsumowanie badań auorki doyczących efekywności rynku waluowego, przede wszyskim w odniesieniu do eorii niezabezpieczonego paryeu sóp procenowych. Podsawowym celem badań przedsawionych w monografii była idenyfikacja przyczyn anomalii premii erminowej na rynku jena japońskiego. W publikacji scharakeryzowano rynek waluy japońskiej oraz przedsawiono hisoryczne kszałowanie się warości jena japońskiego przez pryzma paryeu sóp procenowych, waluowych sraegii spekulacyjnych carry rade oraz premii za ryzyko. Dodakowym celem badań była ocena zależ- 6

7 ności między zaangażowaniem inwesorów w sraegie carry rade a warością waluy japońskiej. Należy uaj podkreślić, że zdaniem Baillego i Changa [2011] o właśnie sraegie carry rade odgrywają niezwykle ważną rolę w wyjaśnieniu odchyleń kursu waluowego od poziomu wynikającego z paryeu UIP. Zjawisko o nie zosało jednak jeszcze w pełni zbadane, co ym bardziej świadczy o ym, że niniejsza monografia rakuje o problemach akualnych i ważnych z punku widzenia eorii makroekonomii, ekonomii sosunków międzynarodowych czy eż finansów międzynarodowych. Rozważania przeprowadzone w ej monografii doyczą ylko kursów waluowych w sysemie kursów zmiennych. W kwoowaniu bezpośrednim warość jednoski waluy obcej kwoowana jes w jednoskach monearnych waluy krajowej, wówczas waluą kwoowaną jes walua krajowa, a waluą bazową walua zagraniczna. Należy uaj dodać, że w poprawnym zapisie maemaycznym kursu waluowego walua kwoowana jes licznikiem, a walua bazowa mianownikiem. W prakyce rynku waluowego sosowane są bowiem odmienne zapisy i wówczas przykładowo kurs jena japońskiego do dolara ausralijskiego w kwoowaniu bezpośrednim zapisywany jes jako AUD/JPY (cena jednego dolara ausralijskiego wyrażona w jednoskach japońskiej waluy), a nie jako JPY/AUD. W dalszej części monografii wszyskie kursy waluowe przedsawiane są w zapisie poprawnym maemaycznie, czyli w formie walua kwoowana/walua bazowa. Wzros kursu waluowego oznacza deprecjację waluy kwoowanej i aprecjację waluy bazowej. Z kolei spadek kursu waluowego uożsamiany jes ze wzrosem warości waluy kwoowanej i spadkiem warości waluy bazowej. Do opisu gospodarki Japonii oraz rynku jena japońskiego w laach wykorzysano dane hisoryczne rocznych sóp procenowych uzyskane z Miniserswa Finansów Japonii, dane hisoryczne cen grunów miejskich, giełdowego indeksu akcji Nikkei 225 i dziennych kasowych kursów waluowych jena japońskiego do dolara ausralijskiego (JPY/AUD) pochodzące z bazy Bloomberg. Zaangażowanie inwesorów w waluowe sraegie spekulacyjne carry rade w jenach japońskich zosało zmierzone na podsawie danych doyczących liczby owarych pozycji na rynku konraków erminowych na jena japońskiego przez podmioy spekulujące (ang. non-commercial raders). Dane e publikowane są w raporach zaangażowania uczesników rynku (ang. Commimens of Traders Repor) przygoowanych przez amerykańską Komisję do spraw Obrou Giełdowymi Konrakami Terminowymi (ang. U.S. Commodiy Fuures Trading Commission). Szczegółowe badania paryeu UIP na rynku waluy japońskiej przeprowadzono dla danych z okresu od czerwca 2003 r. do czerwca 2011 r. Okres en obejmuje czery laa poprzedzające pierwszy kryzys finansowy XXI wieku ( ) oraz czery laa niepokoju na rynkach finansowych ( ). Za począek globalnego kryzysu finansowego XXI wieku uznano załamanie na 7

8 rynku kredyów hipoecznych subprime w Sanach Zjednoczonych, kóre nasąpiło na przełomie lipca i sierpnia 2007 r. Zakres czasowy wynika między innymi z dosępności danych oraz z porzeby wyróżnienia w badanym horyzoncie czasu dwóch równych pod względem rwania, ale różnych pod względem syuacji na rynkach finansowych, okresów (j. okresu dużej i małej zmienności cen). Tesowanie paryeu UIP na rynku jena japońskiego przeprowadzono na podsawie miesięcznych danych kasowych kursów waluowych jena japońskiego do dolara amerykańskiego (JPY/USD), jena japońskiego do euro (JPY/EUR) i jena japońskiego do dolara ausralijskiego (JPY/AUD) oraz miesięcznych sóp procenowych pożyczek oferowanych na międzybankowym rynku pieniężnym (j. LIBOR JPY, LIBOR USD, LIBOR EUR, LIBOR AUD). Powyższe dane zosały uzyskane z bazy Bloomberg. Należy podkreślić, że do badań wybrano kursy waluowe JPY/ /USD i JPY/EUR, gdyż dolar amerykański i euro o dwie najważniejsze waluy na świecie. Trzeci wybrany kurs waluowy JPY/AUD o z kolei ypowa para waluowa wykorzysywana w sraegiach carry rade. Idenyfikację premii za ryzyko na rynku jena japońskiego przeprowadzono na podsawie miesięcznych danych kursów kasowych JPY/USD, JPY/EUR i JPY/ /AUD, danych miesięcznych kursów erminowych forward JPY/USD, JPY/EUR i JPY/AUD, miesięcznych sóp procenowych LIBOR JPY, LIBOR USD, LIBOR EUR, LIBOR AUD oraz danych doyczących liczby owarych pozycji na rynku konraków erminowych na jena japońskiego. Dane hisoryczne waluowych kursów kasowych i erminowych oraz dane międzybankowych sóp procenowych zosały uzyskane z bazy Bloomberg. Dane doyczące liczby owarych pozycji na rynku konraków erminowych pochodzą z raporów Komisji do spraw Obrou Giełdowymi Konrakami Terminowymi. Opis premii za ryzyko dla kursu JPY/AUD uzupełniono dodakowo o analizę 3-miesięcznej zmienności sraegii 25-dela risk reversal dla kursu JPY/AUD. Dane doyczące zmienności sraegii 25-dela risk reversal pochodzą z bazy Bloomberg. W rozdziale 1 przedsawiono eorię kszałowania się kursu waluowego. Omówiono w nim czynniki określające wysokość kursu waluowego. Szczególną uwagę poświęcono zagadnieniu spekulacji na rynku waluowym. Scharakeryzowano dwie najbardziej popularne waluowe sraegie spekulacyjne, j. momenum i carry rade. W rozdziale 1 zaprezenowano akże podsawowe modele kursów waluowych, w ym eorię paryeu siły nabywczej, modele równowagi kursu waluowego, monearne modele kursu waluowego oraz podejście porfelowe i mikrosrukuralne w modelowaniu kursu waluowego. Rozdział 2 poświęcono analizie paryeu sóp procenowych. Zaprezenowano uaj wykorzysywane w lieraurze meody esowania hipoezy niezabezpieczonego paryeu sóp procenowych oraz przedsawiono wyniki badań uzyskane przez innych badaczy zajmujących się ym zagadnieniem. W rozdziale 2 scharak- 8

9 eryzowano dokładnie problem anomalii premii erminowej i wyszczególniono, na podsawie sudium lieraury przedmiou, możliwe jej źródła i przyczyny. Rozdział 3 zawiera charakerysykę rynku jena japońskiego w odniesieniu do prowadzonej poliyki gospodarczej, syuacji na japońskim rynku akcji i nieruchomości oraz działań japońskiego Banku Cenralnego. Szczególną uwagę poświęcono problemowi urzymujących się przez długi czas niskich sóp procenowych w ym kraju. Należy uaj podkreślić, że o właśnie niskie sopy procenowe w Japonii spowodowały, że jen japoński sał się jedną z najbardziej popularnych walu finansujących w sraegiach spekulacyjnych carry rade. W dalszej części rozdziału 3 dokonano weryfikacji hipoezy niezabezpieczonego paryeu sóp procenowych na rynku jena japońskiego na podsawie liniowego modelu regresji. Model en zbudowano dla danych obejmujących cały okres badawczy oraz dodakowo dla danych podzielonych na dwa podokresy. Analiza regresji przeprowadzona w podokresach umożliwiła dokładną ocenę zależności między przyrosami kursów waluowych a sopami procenowymi. Rozdział 4 poświęcono problemowi anomalii premii erminowej na rynku jena japońskiego. W pierwszej części ego rozdziału scharakeryzowano związek między isnieniem anomalii premii erminowej a zmiennością kursu waluowego. Założono, że wysępują dwa odrębne reżimy, gdzie jeden odpowiada okresowi dobrych nasrojów rynkowych i małej zmienności cen, a drugi okresowi o dużej zmienności cen i niepokoju na rynkach finansowych. W monografii wykorzysano heeroskedasyczny model przełącznikowy ypu Markowa, w kórym przejście między reżimami serowane jes przez pewien nieobserwowalny proces sochasyczny. Model przełącznikowy Markowa opisany jes przez określenie prawdopodobieńswa przejścia z jednego reżimu do drugiego. W drugiej części rozdziału założono, że anomalia premii erminowej może wynikać z isnienia niezerowej, zmiennej w czasie premii za ryzyko. Badanie premii za ryzyko na rynku jena japońskiego przeprowadzono na podsawie uogólnionego modelu auoregresyjnej heeroskedasyczności warunkowej ypu GARCH-M. W modelach klasy GARCH-M zależność wynikająca z niezabezpieczonego paryeu sóp procenowych ma charaker warunkowy względem zmiennej premii za ryzyko. Monografię kończy podsumowanie, w kórym zaprezenowano najważniejsze wnioski z przeprowadzonych badań, oraz bibliografia.

10

11 1 PODSTAWOWE TEORIE KURSU WALUTOWEGO 1.1. Charakerysyka rynku waluowego Rynek waluowy o rynek, na kórym handluje się waluami [Krugman, Obsfeld 2007]. Jes o rynek zdecenralizowany. Decenralizacja oznacza, że noowania odbywają się bez nadzoru określonej cenralnej insyucji. Współczesny rynek waluowy można określić jako rynek pozagiełdowy (ang. over-he-couner, OTC). Rynek waluowy spełnia dwie bardzo ważne funkcje, j. worzy kurs wymiany walu i umożliwia zarządzanie ryzykiem waluowym. Kurs waluowy o cena waluy danego kraju wyrażona w walucie innego kraju [Bernaś 2006]. Wyróżnia się dwa rodzaje kwoowań kursów waluowych: pośrednie (anglosaskie) i bezpośrednie (europejskie) [Zając 2005]. W kwoowaniu bezpośrednim warość jednoski waluy obcej kwoowana jes w jednoskach monearnych waluy krajowej, wówczas waluą kwoowaną jes walua krajowa, a waluą bazową walua zagraniczna. W kwoowaniu pośrednim warość waluy krajowej jes wyrażona w jednoskach waluy obcej i wedy waluą kwoowaną jes walua obca, a waluą bazową walua krajowa. Na świecie funkcjonuje około 100 różnych walu, jednak ylko niewielka grupa z nich pełni funkcję pieniądza międzynarodowego. Większość walu ma charaker jedynie lokalny. Można wyróżnić rzy podsawowe czynniki decydujące o roli waluy na rynku międzynarodowym [Dmowski i in. 2010]: znacząca pozycja kraju/obszaru; powszechne zaufanie do waluy (sabilność poliyczna kraju/obszaru); posiadanie rozwinięego rynku finansowego, kóry zapewni płynność ransakcji. Cykliczną saysykę rynku waluowego prowadzi Bank Rozrachunków Międzynarodowych (Bank for Inernaional Selemens, BIS). Co rzy laa publikuje on rapor doyczący sopnia rozwoju rynku waluowego oraz pozagiełdowego rynku insrumenów pochodnych (zw. Triennial Cenral Bank Survey). Zgodnie z erminologią przyjęą przez Bank Rozrachunków Międzynarodowych, rynek waluowy obejmuje rynek kasowych ransakcji waluowych (zw. ransakcje spo) oraz rynek waluowych insrumenów pochodnych, akich jak waluowe ransakcje erminowe (ang. ourigh forwards), swapy waluowe (ang. foreign exchange swaps), dwuwaluowe ransakcje wymiany płaności odsekowych (ang. currency 11

12 ineres rae swap, CIRS), opcje waluowe (ang. currency opions) oraz inne waluowe insrumeny pochodne. Transakcja spo o umowa wymiany określonej kwoy wyrażonej w jednej walucie na jej równowarość w innej walucie, z dosawą najczęściej drugiego dnia po dacie zawarcia ransakcji [Chisholm 2011]. Należy podkreślić, że doyczy o dwóch dni roboczych, przy czym dzień roboczy jes dniem pracy w krajach obu walu. Transakcja erminowa o z kolei ransakcja, przy kórej dosawa nasępuje w ściśle określonym erminie w przyszłości, naomias erminowy kurs wymiany usalany jes w momencie zawierania ransakcji. W abeli 1 zaprezenowano wyniki badań obroów na świaowym rynku waluowym opracowane przez Bank Rozrachunków Międzynarodowych [Bank for Inernaional Selemens BIS 2016]. Z raporów Banku Rozrachunków Międzynarodowych wynika, że w ciągu dwunasu la od 2001 r. do 2013 r. warość obrou dziennego na globalnym rynku waluowym wzrosła ponad 330%. Rynek waluowy o zaem niezwykle ważny i prężnie rozwijający się elemen rynku finansowego, kórego znaczenie z roku na rok jes coraz większe. Między kwieniem 2004 r. a kwieniem 2007 r. nasąpił 72-procenowy wzros warości przecięnego obrou dziennego. Wzros en wynikał w dużym sopniu ze wzrosu ransakcji waluowych spo oraz ransakcji na rynku waluowych konraków swap. Poziom waluowych ransakcji spo wzrósł wówczas o 59%, a poziom ransakcji na rynku waluowych konraków swap wzrósł o około 80% (abela 1). Z kolei 20-procenowy wzros, kóry nasąpił między laami 2007 a 2010 doyczył przede wszyskim rynku kasowych ransakcji waluowych (spo), gdzie średni dzienny obró waluowy wzrósł o 48%. Bardzo duży, bo aż 60-procenowy, wzros przecięnej warości obrou dziennego na globalnym rynku waluowym, kóry nasąpił między laami 2010 a 2013, wynikał Tabela 1. Srukura ransakcyjna globalnego rynku waluowego średnie dzienne obroy (w mld USD) w laach Rodzaje ransakcji Kasowe ransakcje wymiany waluowej (spo) Waluowe ransakcje erminowe (ourighs forward) Swapy waluowe (foreign exchange swaps) Dwuwaluowe swapy na sopę procenową (currency swaps) Opcje i inne insrumeny finansowe Całkowiy obró dzienny Źródło: Opracowanie własne na podsawie raporu Banku Rozrachunków Międzynarodowych [Bank for Inernaional Selemens BIS 2016]. 12

13 głównie z 26-procenowego wzrosu średniego dziennego obrou na rynku waluowych konraków swap oraz 27-procenowego wzrosu średniego dziennego obrou na rynku kasowych ransakcji waluowych (spo). Waro podkreślić, że między kwieniem 2007 r. a kwieniem 2010 r. średni dzienny obró na rynku konraków swap wzrósł jedynie o 51 mld dolarów, co mogło być spowodowane między innymi zawirowaniami, jakie wysąpiły wówczas na globalnym rynku finansowym, w ym na rynku waluowym. Według raporu Banku Rozrachunków Międzynarodowych [Bank for Inernaional Selemens BIS 2016], większość ransakcji waluowych dokonywana jes na parach waluowych: EUR/USD, JPY/USD, GBP/USD, AUD/USD i CHF/USD (abela 2). Tabela 2. Udziały w obrocie neo na pozagiełdowym rynku waluowym w podziale na pary waluowe (w %) Pary waluowe USD/EUR 30,0 28,0 26,8 27,7 24,1 23,0 USD/JPY 20,2 17,0 13,2 24,3 18,3 17,7 USD/GBP 10,4 13,4 11,6 9,1 8,8 9,2 USD/AUD 4,1 5,5 5,6 6,3 6,8 5,2 USD/CAD 4,3 4,0 3,8 4,6 3,7 4,3 USD/CNY 0,8 2,1 3,8 USD/CHF 4,8 4,3 4,5 4,2 3,4 3,5 USD/MXN 2,4 2,1 Źródło: Opracowanie własne na podsawie raporu Banku Rozrachunków Międzynarodowych [Bank for Inernaional Selemens BIS 2016]. Z wyników zaprezenowanych w abeli 2 wynika, że udział ransakcji waluowych pomiędzy euro i dolarem amerykańskim ulega sopniowemu obniżeniu (z poziomu 30% w 2001 r. do poziomu 23% w 2016 r.). Z kolei w laach zauważalny był wzros ransakcji przeprowadzonych na parze waluowej JPY/USD. Ten wzros mógł wynikać między innymi ze zwiększenia liczby ransakcji z udziałem jena japońskiego (JPY), co z kolei jes powiązane z dużą akywnością inwesorów wykorzysujących sraegie carry rader na rynku waluowym. Dokładny opis sraegii carry rade znajduje się w dalszej części monografii. Z abeli 2 wynika również, że począwszy od 2010 r. zauważalny jes duży wzros obrou waluami rynków wschodzących, między innymi juana chińskiego (CNY) czy eż meksykańskiego peso (MXN). W laach największe znaczenie miały waluy akie jak dolar amerykański, euro, jen japoński, fun szerling i ausralijski dolar [Bank for Inernaional Selemens BIS 2016]. W 2004 r. ransakcje z udziałem dolara amerykańskiego 13

14 sanowiły 88% ransakcji ogółem, z udziałem euro 37,4%, a z udziałem jena japońskiego 20,8%. W 2013 r. proporcje e nieznacznie się zmieniły, ransakcje z udziałem dolara amerykańskiego sanowiły 87%, z udziałem euro 33,4%, a z udziałem jena japońskiego 23%. W lieraurze przedmiou wyróżnia się rzy podsawowe sysemy kursu waluowego [Miszal 2004]: sysem kursów arbiralnych, gdzie mamy do czynienia ze szywnym kursem waluowym, usalanym przez odpowiednie władze monearne; sysem kursów sałych, gdzie kurs waluowy może się wahać w usalonych, dopuszczalnych granicach, wyznaczonych przez bank cenralny; sysem kursów zmiennych, gdzie kurs waluowy deerminowany jes przez popy i podaż na dane waluy. W sysemie ym wyróżnia się dwa podsysemy: brudnego kursu zmiennego i czysego kursu zmiennego. W przypadku pierwszego z nich bank cenralny podejmuje pewne czynności w celu sabilizacji waluy danego kraju. W sysemie czysego kursu zmiennego bank cenralny w ogóle nie inerweniuje na rynku waluowym. Rozważania przeprowadzone w niniejszej monografii doyczą ylko kursów waluowych noowanych w sysemie kursów zmiennych. W sysemie ym kurs waluowy deerminowany jes przede wszyskim przez popy i podaż waluy. W syuacji, gdy podaż danej waluy przewyższa popy na ę waluę, dochodzi do obniżenia jej warości, czyli do deprecjacji. Z kolei, gdy popy na waluę przewyższa jej podaż, o wzrasa warość ej waluy i wówczas mamy do czynienia z jej aprecjacją. Wyznaczenie czynników deerminujących poziom popyu i podaży na waluę sanowi jedno z najważniejszych zagadnień, kórym zajmują się ekonomiści specjalizujący się w makroekonomii międzynarodowej [Moniel 2012]. Bożyk i inni [2002] wyróżnili dwie grupy czynników kszałujących popy i podaż na waluę, j. czynniki ekonomiczne i czynniki pozaekonomiczne. W abeli 3 zaprezenowano wyznaczone przez nich deerminany kursu waluowego. Każdy z ych czynników charakeryzuje się odmienną inensywnością oddziaływania na kurs waluowy w poszczególnych podokresach. Inne czynniki wpływają na kurs waluowy w krókim, a inne w długim okresie. Duży wpływ na poziom równowagi na rynku waluowym ma akualny i oczekiwany san gospodarki danego kraju. Podsawowe mierniki kondycji gospodarczej o dynamika produku krajowego bruo (PKB), zmiana poziomu sóp procenowych oraz cen. Isnieje ogólnie przyjęa zależność, że wzros PKB powoduje wzros warości waluy danego kraju w sosunku do walu innych krajów. Związek en wynika między innymi z modelu Balassy-Samuelsona (Balassa [1964], Samuelson [1964]), gdzie zakłada się, że waluy krajów o szybkim wzroście gospodarczym wykazują endencję do aprecjacji. Gdyby nie wzros realnej warości walu, o kraje o wyższej produkywności i wyższych realnych 14

15 Tabela 3. Czynniki deerminujące poziom kursu waluowego Czynniki ekonomiczne srukuralne poziom rozwoju i srukura gospodarki poziom konkurencyjności gospodarki syuacja w bilansie płaniczym echniczne inensywność i srukura przemian echnicznych poziom rozwoju zaplecza echnicznego funkcjonowania rynków koniunkuralne empo wzrosu PKB empo inflacji zmiany sóp procenowych Czynniki pozaekonomiczne poliyczne sopień sabilizacji poliycznej sopień ryzyka poliycznego szoki poliyczne insyucjonalne sosowane rozwiązania sysemowe sopień liberalizacji rynków sosowana poliyka pieniężna i fiskalna częsość i sposoby inerwencji banku cenralnego psychologiczne oczekiwania społeczeńswa i świaa biznesu poziom ryzyka finansowego Źródło: Opracowanie własne na podsawie Bożyk P., Misala J., Puławski M. [2002], Międzynarodowe sosunki ekonomiczne. Wydanie drugie, Polskie Towarzyswo Ekonomiczne, Warszawa, sr dochodach na mieszkańca (per capia) osiągnęłyby zby wysoki poziom konkurencyjności, co jes szkodliwe dla wymiany międzynarodowej [Begg i inni 2007]. Duży wzros warości waluy danego kraju prowadzi naomias do wzrosu koszów eksporu, co zmniejsza arakcyjność kraju na arenie międzynarodowej. Sama publikacja poziomu wskaźnika PKB rzadko kiedy wywiera isony wpływ na rynek waluowy. Dzieje się ak, ponieważ inwesorzy na bieżąco obserwują publikacje wszyskich wskaźników cząskowych wchodzących w skład PKB, j. konsumpcji, inwesycji, wydaków rządowych i bilansu handlu zagranicznego. Ogólna kondycja gospodarki znana jes zaem dużo wcześniej i publikacja ej danej na ogół powierdza oczekiwania uczesników rynku [Kochan 2010]. Sopy procenowe o kolejny ważny czynnik deerminujący poziom kursu waluowego. Na rysunku 1 przedsawiono zależność między poziomem sóp procenowych a wysokością kursu waluowego. Uczesnicy rynku określają swój popy na depozyy w różnych waluach przez porównanie oczekiwanych sóp zwrou z danych inwesycji. Oczekiwana sopa zwrou w danej walucie zależy od wysokości sóp procenowych w kraju ej waluy oraz od oczekiwanej zmiany kursu waluowego. Zazwyczaj podwyższenie sóp procenowych prowadzi w krókim erminie do wzrosu warości waluy. Na rysunku 1 zaprezenowano, jak wzros oprocenowania waluy krajowej z poziomu i 1 do poziomu i 2 wpłynie na kurs waluowy S, przy założeniu, że oczekiwany przyszły kurs waluowy jes sały. Kurs waluowy S wyrażony jes w jednoskach waluy kwoowanej za jednoskę waluy bazowej. Spadek kursu waluowego S oznacza spadek warości waluy bazowej i wzros warości waluy kwoowanej. Z rysunku 1 wynika, że wzros oprocenowania akywów denominowanych w walucie kwoo- 15

16 Kurs waluowy S 1 A C S 2 B Oczekiwana sopa zwrou z depozyów w walucie bazowej (zagranicznej) i 1 i 2 Sopa zwrou z depozyów w walucie kwoowanej (krajowej) Rysunek 1. Zmiana sóp procenowych a poziom kursu waluowego Źródło: Opracowanie własne na podsawie: Krugman P., Obsfeld M. [2007], Ekonomia międzynarodowa. Teoria i poliyka. Tom II, Wydawnicwo Naukowe PWN, sr. 75. wanej spowoduje spadek kursu z S 1 do S 2, a zaem przyczyni się do aprecjacji ej waluy. Można zaem przyjąć, że przy innych czynnikach niezmienionych wzros oprocenowania depozyów w danej walucie przyczyni się do wzrosu warości ej waluy względem waluy bazowej. Założenie o sałości oczekiwań odnośnie do przyszłego poziomu kursu waluowego jes jednak niewłaściwe. Poza ym, jeżeli wzrosło oprocenowanie depozyów w walucie krajowej, a dodakowo walua a aprecjonowała, o wysoce prawdopodobne jes, że depozyy w walucie zagranicznej saną się mniej arakcyjne i wysąpi nadmierna podaż depozyów w walucie zagranicznej oraz nadmierny popy na depozyy w walucie krajowej. W efekcie oczekiwane sopy zwrou z ych depozyów będą różne, a rynek waluowy nie będzie w równowadze. Dlaego eż eoria paryeu sóp procenowych zakłada, że wraz ze wzrosem oprocenowania danej waluy powinno dojść do jej deprecjacji, gdyż ylko wówczas oczekiwane sopy zwrou z depozyów w różnych waluach będą równe, a rynek waluowy znajdzie się w równowadze. Teoria paryeu sóp procenowych zosała dokładnie opisana w rozdziale 2.1. Kolejnym czynnikiem, kóry wywiera duży wpływ na kurs waluowy jes zmiana poziomu cen w danych krajach. Związek między cenami a kursem waluowym zosał opisany między innymi w eorii paryeu siły nabywczej (ang. purchasing power pariy, PPP). W eorii PPP wyróżnia się dwa podejścia: wersję absoluną i wersję relaywną. W pierwszej z nich kurs waluowy jes równy relacji poziomów cen w danych krajach. Wersja relaywna zakłada naomias, że procenowa zmiana kursu waluowego między dwiema gospodarkami wyraża procenowe zmiany, 16

17 jakie zachodzą w poziomie cen w danych krajach [Drabowski 1985]. Parye siły nabywczej wskazuje na o, że spadek siły nabywczej pieniądza, a ym samym wzros poziomu cen w danym kraju, będzie wiązał się ze spadkiem warości jego waluy. Szybki wzros krajowej inflacji przyczynia się bowiem do wzrosu względnej konkurencyjności cenowej owarów imporowanych, wzrosu deficyu handlowego, spadku wpływów dewizowych, co w rezulacie powoduje deprecjację waluy krajowej względem walu zagranicznych. W krókim okresie obserwuje się jednak dodanią zależność między poziomem cen w kraju a warością waluy. Zjawisko o znane jes w lieraurze jako purchasing power pariy puzzle [Rogoff 1996]. Bardzo częso wzros średniego poziomu cen uożsamiany jes bowiem ze wzrosem sóp procenowych. Z kolei wzros koszu pieniądza w danym kraju, ak jak o zosało opisane powyżej, zazwyczaj przyczynia się w krókim okresie do aprecjacji waluy ego kraju. Zdaniem Rogoffa [1996], jedynie mała część ekonomisów uznaje, że parye siły nabywczej jes spełniony w krókim okresie, większość z nich wierzy jednak inuicyjnie w prawdziwość ej eorii w długim okresie. Sabilność poliyczna kraju o kolejny czynnik deerminujący warości waluy, kóry odgrywa dużą rolę zwłaszcza w przypadku walu krajów rozwijających się. Zaufanie uczesników rynku waluowego do rządu danego kraju przyczynia się do sabilizacji wahań kursowych i zwiększa wiarygodność kraju jako parnera gospodarczego na arenie międzynarodowej. Isony wpływ na kurs waluowy wywiera również poliyka ekonomiczna rządu. Efekywność poliyki gospodarczej jes uwarunkowana wieloma czynnikami, w ym między innymi sopniem mobilności kapiału. Należy podkreślić, że w warunkach nasilających się procesów inegracji rynków finansowych oraz ciągle zmieniającego się klimau gospodarczego analiza sopnia mobilności kapiału jes bardzo ważna. Poliyka pieniężna oddziałuje na gospodarkę między innymi poprzez zmiany w podaży pieniądza i zmiany poziomu sóp procenowych, naomias poliyka fiskalna oddziałuje poprzez zmiany wydaków rządowych lub zmiany podaków. Mówiąc o poliyce pieniężnej, należy się akże odnieść do zw. bezpośredniego celu inflacyjnego. W osanich laach podsawowym celem działalności dużej części banków cenralnych jes bowiem urzymanie sabilnego poziomu cen. Przykładowo, omawiana dokładnie w monografii Japonia w luym 2012 r. wprowadziła cel sabilności cen (ang. price sabiliy goal), definiowany jako inflacja mierzona wskaźnikiem CPI nieprzekraczająca 2%. Jednocześnie jednak Japońska Rada Poliyki Pieniężnej w laach prowadziła ekspansywną poliykę pieniężną, polegającą między innymi na prowadzeniu programu luzowania ilościowego. W ramach programu luzowania ilościowego Bank Cenralny skupował japońskie obligacje skarbowe, przyczyniając się do wzrosu podaży pieniądza. Na rysunku 2 przedsawiono wpływ wzrosu krajowej podaży pieniądza na kurs waluowy S wyrażony w jednoskach waluy kwoowanej za jednoskę waluy 17

18 bazowej, gdzie waluą kwoowaną jes walua krajowa, a waluą bazową jes walua zagraniczna. Krzywa D na rysunku 2 obrazuje wszyskie poziomy kursu waluowego i produkcji, przy kórych rynek produkcji znajduje się w równowadze. Z kolei krzywa A przedsawia wszyskie poziomy kursu waluowego i produkcji przy kórych rynek pieniężny i rynek waluowy znajdują się w równowadze. Wzros podaży pieniądza krajowego spowoduje w krókim okresie zmianę położenia krzywej A, naomias nie wpłynie na położenie krzywej D. Przesunięcie krzywej A z poziomu A 1 do A 2 wiąże się ze wzrosem kursu z poziomu S 1 do S 2 oraz wzrosem produkcji z poziomu Y 1 do Y 2. Punk 2 na rysunku 2 odpowiada krókookresowej równowadze gospodarki. W nowym punkcie równowagi kurs waluowy jes wyższy, a zaem wzros podaży pieniądza przyczynił się w krókim okresie do deprecjacji waluy krajowej. Dodakowo, produkcja wzrosła z poziomu Y 1, odpowiadającego pełnemu zarudnieniu, do poziomu Y 2, gdzie produkcja jes powyżej poziomu pełnego zarudnienia. Presja inflacyjna wywołana żądaniami wyższych płac oraz wzrosem koszów produkcji prowadzi do wzrosu poziomu cen krajowych. Wzros cen oznacza z kolei, że produky krajowe sają się droższe od zagranicznych, co sprzyja wzrosowi imporu i hamuje wzros eksporu. A zaem, wzros cen krajowych powoduje w długim okresie przesunięcie krzywej D w lewo, z poziomu D 1 do poziomu D 2 (rysunek 2). Dodakowo, rosnący poziom cen zmniejsza realną podaż pieniądza, co w długim okresie przyczynia się do przesunięcia krzywej A z poziomu A 2 do poziomu A 3. Sopniowy wzros poziomu cen wywołany wzrosem podaży pieniądza prowadzi do przesunięcia krzywej A Kurs waluowy, S D 2 D 1 S 2 S S 1 1 Y 1 Y 2 1 A Rysunek 2. Skuki wzrosu podaży pieniądza na poziom kursu waluowego Źródło: Opracowanie własne na podsawie: Krugman P., Obsfeld M. [2007], Ekonomia międzynarodowa. Teoria i poliyka. Tom II, Wydawnicwo Naukowe PWN, sr A 3 A 2 Produkcja krajowa, Y 18

19 i krzywej D do momenu osiągnięcia nowej równowagi długookresowej (punk 3). Z rysunku 2 wynika, że wzros poziomu cen krajowych spowodował spadek kursu waluowego z poziomu S 2 do S 3, a zaem doszło do aprecjacji waluy krajowej, naomias produkcja wróciła do poziomu Y 1, odpowiadającego pełnemu zarudnieniu. Opisane powyżej zależności nawiązują do modelu Dornbuscha [1976]. Model en nazywany jes częso modelem nierównowagi, gdyż w porównaniu z modelem Mundella-Fleminga [Fleming 1962, Mundell 1963] uchylono w nim założenie o sałości cen. Model Mundella-Fleminga zosał opisany między innymi w pracach Boughona [2003] i Wdowińskiego [2010]. Wzros podaży pieniądza wiąże się zazwyczaj z obniżką krajowych sóp procenowych. Zgodnie z paryeem sóp procenowych, spadek sóp procenowych powinien przyczynić się w długim okresie do aprecjacji waluy krajowej. I fakycznie, w długim okresie kurs waluowy spadł z poziomu S 2 do poziomu S 3 (rysunek 2). Podsumowując, wzros podaży pieniądza spowodował w krókim okresie silną deprecjację waluy krajowej. Nasępnie, wzdłuż ścieżki dososowywania między począkową krókookresową równowagą (punk 2) a równowagą długookresową (punk 3), walua krajowa aprecjonowała. Począkowy spadek warości waluy krajowej okazał się być jednak silniejszy od późniejszej jej aprecjacji. Takie zachowanie się kursu waluowego jes przykładem zw. efeku przesrzelenia (ang. overshooing). Efek en zosał opisany przez Dornbuscha w 1976 r. Z efekem przesrzelenia mamy do czynienia wówczas, gdy począkowa reakcja zmiennej na zakłócenie jes większa od jej reakcji w długim okresie [Romer 2000]. W ym przypadku efek przesrzelenia oznacza, że w krókim okresie wzros kursu waluowego przewyższył wzros podaży pieniądza. Efek en wynika z mniejszej elasyczności cen owarów i usług w porównaniu z elasycznością sopy procenowej i kursu waluowego [Wdowiński 2010b]. Na rysunku 3 przedsawiono wpływ ekspansji fiskalnej na poziom kursu waluowego. Ekspansja fiskalna uożsamiana jes ze wzrosem wydaków rządowych lub/i obniżeniem podaków. W rezulacie powoduje ona wzros zagregowanego popyu i przesunięcie krzywej D w prawo, z poziomu D 1 do poziomu D 2 (rysunek 3). W przypadku przejściowej ekspansji poliyki fiskalnej mamy do czynienia z aprecjacją waluy krajowej oraz wzrosem poziomu produkcji (punk 3, rysunek 3). Trwała ekspansja fiskalna zmienia dodakowo oczekiwania doyczące kszałowania się kursu waluowego w przyszłości, co zobrazowane jes przesunięciem krzywej A z poziomu A 1 do A 2 (rysunek 3). Zmiana oczekiwań co do kursu waluowego powoduje dodakową aprecjację waluy krajowej, co w rezulacie zmniejsza wpływ ekspansji fiskalnej na poziom produkcji Y. Jeśli punk 1 odzwierciedla począkowy san równowagi długookresowej, o rwały wzros wydaków rządowych nie ma wpływu neo na produkcję (punk 2). Trwała ekspansja fiskalna 19

20 Kurs waluowy, S D 1 D 2 S 1 S A 2 A 1 Y 1 Produkcja krajowa, Y Rysunek 3. Skuki ekspansji fiskalnej na poziom kursu waluowego Źródło: Opracowanie własne na podsawie: Krugman P., Obsfeld M. [2007], Ekonomia międzynarodowa. Teoria i poliyka. Tom II, Wydawnicwo Naukowe PWN, sr powoduje naomias długookresową aprecjację waluy krajowej, co zobrazowane jes spadkiem kursu waluowego S z poziomu S 1 do poziomu S 2. Zdaniem Lisa [2006], duży wpływ na kszałowanie się kursu waluowego wywierają również oczekiwania odnośnie do przyszłego kszałowania się kursu w wyniku zmian poziomu wymienionych powyżej czynników, a akże spekulacje na rynku waluowym. Rapory Banku Rozrachunków Międzynarodowych z la 2010 i 2013 wskazują na znaczne zglobalizowanie rynku waluowego. Transakcje waluowe zawierane wyłącznie na rynku krajowym sanowiły w 2010 r. jedynie 35% całego obrou waluowego [Bank for Inernaional Selemens BIS 2010]. Dodakowo, obroy doyczące ransakcji zagranicznych związanych z międzynarodową wymianą dóbr i usług sanowiły jedynie niewielką część całkowiych obroów waluowych. Zdecydowana większość o ransakcje o charakerze spekulacyjnym, mające na celu uzyskanie zysków przy wykorzysaniu isniejących różnic w kursach waluowych. Kilkadziesią la emu ransakcje na rynku waluowym związane były przede wszyskim z międzynarodową wymianą dóbr i usług. Jednak, począwszy od drugiej połowy XX wieku, posępująca liberalizacja rynków finansowych przyczyniła się do znacznego wzrosu ransakcji o charakerze spekulacyjnym. Za daę przełomową można uznać rok 1973, kiedy o rozpoczęła się era płynnych kursów waluowych. Doszło wówczas do zw. uwolnienia kursów wymiany najważniejszych walu świaa [Chisholm 2011]. Ważnym czynnikiem wpływającym na poziom cen na rynku waluowym jes zaem spekulacja waluowa. Jes ona ściśle powiązana z międzynarodowym prze- 20

21 pływem kapiałów. Niekiedy nawe działalność spekulanów jes porzebna dla sprawnego funkcjonowania rynków waluowych, zapewnia ona bowiem niezbędną płynność ych rynków. Spekulacja waluowa wywiera jednak pozyywny wpływ na rynki waluowe ylko wówczas, gdy syuacja płanicza danego kraju jes sabilna. Poprzez dwukierunkowe działania spekulanów, j. zakup i sprzedaż walu, przyczyniają się oni do zmniejszenia wahań kursów danej waluy. Jeżeli naomias syuacja płanicza kraju nie jes sabilna, o spekulacja ma charaker jedynie jednokierunkowy, j. gra albo na wzros, albo na spadek warości waluy. Takie działanie z kolei prowadzi do desabilizacji waluy danego kraju oraz do zaburzeń na rynku waluowym. Spekulacja waluowa może zaem wywoływać zarówno pozyywne, jak i negaywne skuki dla gospodarki narodowej. Duże znaczenie ma syuacja płanicza danego kraju oraz o, czy spekulacje podejmowane są przez podmioy dysponujące kapiałem własnym, czy eż pożyczonym [Nacewski, Zabielski 2007]. Na decyzje doyczące ransakcji o charakerze spekulacyjnym wpływają w znacznym sopniu e same czynniki, kóre wpływają na oczekiwania zmian kursów waluowych. Chodzi u między innymi o dynamikę PKB, zmiany cen i sóp procenowych, czynniki poliyczne, zmiany wydajności pracy, konkurencyjność gospodarki czy eż sposób prowadzenia poliyki ekonomicznej w danych krajach. Należy jednak zaznaczyć, że niekiedy rudno jes uzasadnić racjonalne działanie spekulanów. Z ego eż względu ransakcje spekulacyjne rakuje się jako oddzielny czynnik wpływający na poziom kursu waluowego [Budnikowski 2006]. W lieraurze przedmiou opisywane są przede wszyskim dwie waluowe sraegie spekulacyjne, j. sraegia momenum i sraegia carry rade. Waluowa sraegia momenum polega na zajęciu pozycji długiej, czyli kupnie danej waluy, kórej warość w przeszłości rosła, lub zajęciu krókiej pozycji, czyli sprzedaży waluy, kórej warość w osanim czasie spadała. Sraegia carry rade polega naomias na zadłużeniu się w walucie kraju o niskich sopach procenowych, a nasępnie inwesycji uzyskanych środków w kraju o wysokich sopach procenowych [Burnside i inni 2011]. W monografii szczegółowo omówiono waluowe sraegie carry rade. Są o bowiem najsarsze i najbardziej popularne waluowe sraegie spekulacyjne, kórych analizie poświęcono wiele publikacji naukowych. Ponado, zyskowność sraegii carry rade jes sprzeczna z omawianą i weryfikowaną w monografii eorią niezabezpieczonego paryeu sóp procenowych. Walua kraju o niskich sopach procenowych, w kórej pożyczane są środki na dalsze inwesycje, określana jes w sraegiach carry rade jako zw. walua finansująca (ang. funding currency). Z kolei walua, w kórej inwesujemy pożyczone środki o zw. walua celowa (ang. arge currency). Najbardziej popularne waluy finansujące o jen japoński i frank szwajcarski. W lieraurze przedmiou najczęściej cyowaną waluą finansującą jes jednak japoński jen. Japonia jes bowiem krajem względnie sabilnym ekonomicznie, w kórym od 1990 r. sopy procenowe 21

22 urzymywane są na bardzo niskim poziomie [Gagnon i Chaboud 2007]. Sraegie waluowe carry rade we franku szwajcarskim również cieszyły się dużą popularnością, przede wszyskim w okresie bezpośrednio poprzedzającym załamanie na amerykańskim rynku kredyów subprime, kóre nasąpiło w drugiej połowie 2007 r. Galai i inni [2007] oszacowali, że w pierwszym kwarale 2007 r. zobowiązania denominowane we franku szwajcarskim osiągnęły poziom 678 mld dolarów amerykańskich, co sanowi prawie podwojoną warość produku krajowego bruo Szwajcarii w 2006 r. Należy uaj podkreślić, że poziom ych zobowiązań odzwierciedla w pewnym sopniu popularność sraegii carry rade. Sraegie e są bowiem wykorzysywane nie ylko przez inwesorów indywidualnych, ale przede wszyskim przez duże insyucje finansowe, w ym również fundusze hedgingowe (zwane akże funduszami arbirażowymi). Można zaem przypuszczać, że skala działalności inwesorów zaangażowanych w waluowe sraegie spekulacyjne ma wpływ na zmienność cen na rynku waluowym. Zdaniem Brunnermeiera i innych [2008], isnieje silne powiązanie między zmiennością cen na rynku waluowym a liczbą przeprowadzonych ransakcji ypu carry rade. Według ych badaczy, nagły spadek zaineresowania sraegią carry rade może doprowadzić nawe do kryzysu na rynku waluowym. Należy dodakowo podkreślić, że rola sraegii carry rade w kszałowaniu się kursu waluowego wynika przede wszyskim z olbrzymiej skali działalności inwesorów wykorzysujących e sraegie. Prowadzone na ogromną skalę inwesycje w krajach o wyższym koszcie pieniądza przyczyniają się do aprecjacji waluy ych krajów. Z kolei duży odpływ kapiału z krajów o niskiej sopie procenowej przyczynia się do znacznej deprecjacji ich waluy. Jednakże w czasie kryzysu, niepokoju na rynkach finansowych, kiedy spada zaineresowanie sraegiami carry rade, dochodzi do odwrócenia zależności między wysokością sóp procenowych a warością walu. Wówczas nagły spadek zaangażowania inwesorów w sraegie carry rade powoduje silne osłabienie walu krajów o wysokich sopach procenowych oraz umocnienie walu krajów o niskich sopach procenowych. W lieraurze przedmiou wyróżnia się wiele deerminanów, kóre wpływają na wysokość kursów waluowych. Niekiedy jednak na podsawie podsawowych czynników makroekonomicznych rudno jes wyjaśnić ruchy cen na rynku waluowym. Doyczy o przede wszyskim krókookresowych wahań kursów, kóre są znacznie większe niż prognozowane za pomocą modeli ekonomicznych. Obsfeld i Rogoff [2000] są zdania, że w krókim okresie isnieje niewielki związek między kursem waluowym a fundamenalnymi czynnikami makroekonomicznymi. Zjawisko o nazwane jes w lieraurze exchange rae disconnec puzzle. Ta wysoka zmienność cen na rynku waluowym może wynikać z dużej działalności spekulanów na ym rynku. W krókim okresie o nie wymiana zagraniczna ma kluczowy wpływ na kszałowanie się kursów waluowych, lecz ransakcje wyni- 22

23 kające z inwesycji finansowych. I chociaż w dłuższym okresie en związek między zmiennymi makroekonomicznymi oraz kursami walu isnieje i jes z reguły isony saysycznie, o jednak częso mamy do czynienia z efekem przesrzelenia. Krókoerminowe ruchy cen okazują się niejednokronie silniejsze od późniejszego dososowywania się kursów do zmiany czynnika makroekonomicznego i w rezulacie nowa długoerminowa równowaga na rynku waluowym usala się w punkcie o wyższym/niższym kursie niż wynikający z modelu ekonomicznego. Dlaego eż podczas analizy rynku waluowego niezwykle isona jes ocena działalności spekulanów na ym rynku. Ich oczekiwania odnośnie do przyszłego kszałowania się kursów waluowych i zmiany w ich skłonności do ryzyka o bardzo ważne czynniki, kóre mają duży wpływ na wysokość kursu waluowego w krókim, ale również w długim okresie Podsawowe modele kursów waluowych Teorie kursów waluowych można podzielić na eorie fundamenalne i eorie niefundamenalne. Wśród eorii fundamenalnych wyróżniamy między innymi eorię paryeu siły nabywczej, efek Fishera, eorię paryeu sóp procenowych, eorię monearną oraz eorię równowagi porfela. Teorie niefundamenalne doyczą przede wszyskim sfery psychologicznej, j. bąbli spekulacyjnych, zachowania uczesników rynku finansowego, opinii eksperów i analiyków rynku waluowego [Chrabonszczewska, Kalicki 1996]. W lieraurze przedmiou dominuje makroekonomiczne (fundamenalne) podejście do modelowania kursów waluowych. W osanich laach coraz większego znaczenia nabiera jednak analiza mikrosrukury rynku waluowego. W podejściu ym kładzie się nacisk na inerakcje głównych uczesników rynku waluowego oraz wpływ decenralizacji rynku na poziom kursów waluowych. Na rysunku 4 przedsawiono relacje, na kórych opiera się wiele ważnych fundamenalnych eorii kursu waluowego: zależności między poziomem sóp procenowych (i), poziomem inflacji (π), waluowym kursem kasowym obowiązującym w czasie (S ), waluowym kursem erminowym usalonym w momencie ( k ) dla konraków wygasających w momencie +k ( F ) i oczekiwanym waluowym kursem kasowym, kóry będzie obowiązywał w okresie +k E(S +k Ω ). Kurs waluowy wskazuje, ile waluy kwoowanej rzeba zapłacić za jednoskę waluy bazowej. Wzros kursu waluowego uożsamiany jes ze wzmocnieniem (aprecjacją) waluy bazowej i osłabieniem (deprecjacją) waluy kwoowanej. Z kolei spadek kursu waluowego odzwierciedla spadek warości waluy bazowej i wzros warości waluy kwoowanej. Kurs kasowy (S ) informuje, za ile koś jes skłonny kupić lub sprzedać waluę bazową za waluę kwoowaną na daę waluy spo. ( k ) Kurs erminowy ( F ) uwzględnia warość pieniądza w czasie. Określa on, za 23

24 1 i 1 i * E(1 ) * E(1 ) k F ( ) S E ( S k ) S E (S +k Ω ) rynkowe oczekiwania odnośnie do kszałowania się waluowego kursu kasowego S +k, wykorzysując informację dosępną w czasie, S warość kasowego kursu waluowego (spo) w czasie, ( k ) ( F ) erminowy kurs waluowy (forward) usalony w momencie dla konraków wygasających w momencie +k, E(1 ) oczekiwana sopa inflacji w kraju waluy kwoowanej, * E(1 ) oczekiwana sopa inflacji w kraju waluy bazowej. i nominalna sopa procenowa w kraju waluy kwoowanej, i nominalna sopa procenowa w kraju waluy bazowej. * Rysunek 4. Podsawowe relacje między sopami procenowymi, inflacją, erminowym kursem waluowym i kursem kasowym oraz oczekiwanym kursem kasowym Źródło: Opracowanie własne na podsawie Brealey R.A., Myers S.C. [2000], Principles of Corporae Finance, Irwin McGraw-Hill, p ile jednosek waluy kwoowanej można kupić lub sprzedać waluę bazową na określoną daę w przyszłości. Wysokość erminowego kursu waluowego zależy od poziomu kursu waluowego spo, poziomu sóp procenowych w kraju waluy bazowej i kwoowanej oraz od okresu, na jaki zawierana jes ransakcja. Na rysunku 4 przedsawiono między innymi zależność między poziomem inflacji a oczekiwaniami uczesników rynku odnośnie do kszałowania się kursu waluowego w okresie +k. Relacja a nosi nazwę paryeu siły nabywczej (PPP) i można ją zapisać w nasępującej posaci: E(1 ) ES ( k ) E S * (1 ) (1.1) 24

25 Parye siły nabywczej oznacza, że każdy koszyk określonych dóbr homogenicznych powinien mieć aką samą warość we wszyskich pańswach. Teoria paryeu siły nabywczej o jedna z najsarszych i najważniejszych koncepcji wśród eorii kursów waluowych. Podsawowy zarys ej eorii zosał sformułowany już w XVI wieku przez scholasyków z Uniwersyeu w Salamance. W XIX wieku paryeem siły nabywczej zajmowali się przedsawiciele ekonomii klasycznej, acy jak D. Ricardo, J.S. Mill, G.J. Goschen czy eż A. Marshall [Dornbusch 1985]. Za głównego wórcę obecnego kszału eorii paryeu siły nabywczej uchodzi jednak szwedzki ekonomisa G. Cassel. Jego zdaniem, kurs waluowy jes zdeerminowany przez sosunek realnej siły nabywczej, jaką reprezenują waluy danych pańsw [Cassel 1918]. Siła nabywcza danej waluy zależy naomias od poziomu cen w ych krajach. Tesowaniem eorii paryeu siły nabywczej zajmowali się między innymi Frenkel [1981], Froo i Rogoff [1995], Syczewska [2002] i Kelm [2013]. Z rysunku 4 wynika dodakowo, że isnieje powiązanie między wysokością sóp procenowych i poziomem inflacji. Kraj, w kórym wysępuje wysoka sopa inflacji, będzie miał na ogół wyższe sopy procenowe, co rekompensuje sraę warości pieniądza w czasie. Ten bezpośredni związek nominalnej sopy procenowej z oczekiwaną sopą inflacji nazywany jes efekem Fishera [Najlepszy 2007]. Zależność ę można zapisać nasępująco: E(1 ) 1 i E i * (1 ) 1 * (1.2) Z relacji (1.2) wynika, że przy niezmienionych pozosałych czynnikach wzros poziomu oczekiwanej sopy inflacji w danym kraju spowoduje aki sam wzros sopy procenowej od depozyów denominowanych w walucie danego kraju. Z kolei spadek oczekiwanej inflacji przyczyni się do spadku sopy procenowej. Rozbieżność w poziomie sóp procenowych w poszczególnych pańswach jes źródłem różnicy między kasowym kursem waluowym (spo) i erminowym kursem waluowym (forward) [Taylor 1989]. Zależność a nosi nazwę zabezpieczonego paryeu sóp procenowych (ang. covered ineres rae pariy, CIP) i przedsawia się ją nasępująco: 1 i 1 i * F S ( k ) (1.3) Z relacji (1.3) wynika, że jeżeli oprocenowanie waluy kwoowanej jes wyższe od oprocenowania waluy bazowej o waluowy kurs erminowy (forward) jes wyższy od waluowego kursu kasowego (spo). Niespełnienie zależności (1.3) umożliwia przeprowadzenie arbirażu na rynku waluowym. Kolejna zależność 25

Wykład 5. Kryzysy walutowe. Plan wykładu. 1. Spekulacje walutowe 2. Kryzysy I generacji 3. Kryzysy II generacji 4. Kryzysy III generacji

Wykład 5. Kryzysy walutowe. Plan wykładu. 1. Spekulacje walutowe 2. Kryzysy I generacji 3. Kryzysy II generacji 4. Kryzysy III generacji Wykład 5 Kryzysy waluowe Plan wykładu 1. Spekulacje waluowe 2. Kryzysy I generacji 3. Kryzysy II generacji 4. Kryzysy III generacji 1 1. Spekulacje waluowe 1/9 Kryzys waluowy: Spekulacyjny aak na warość

Bardziej szczegółowo

Parytet stóp procentowych a premia za ryzyko na przykładzie kursu EURUSD

Parytet stóp procentowych a premia za ryzyko na przykładzie kursu EURUSD Parye sóp procenowych a premia za ryzyko na przykładzie kursu EURUD Marcin Gajewski Uniwersye Łódzki 4.12.2008 Parye sóp procenowych a premia za ryzyko na przykładzie kursu EURUD Niezabazpieczony UIP)

Bardziej szczegółowo

WYCENA KONTRAKTÓW FUTURES, FORWARD I SWAP

WYCENA KONTRAKTÓW FUTURES, FORWARD I SWAP Krzyszof Jajuga Kaedra Inwesycji Finansowych i Zarządzania Ryzykiem Uniwersye Ekonomiczny we Wrocławiu WYCENA KONRAKÓW FUURES, FORWARD I SWAP DWA RODZAJE SYMERYCZNYCH INSRUMENÓW POCHODNYCH Symeryczne insrumeny

Bardziej szczegółowo

Wykład 3 POLITYKA PIENIĘŻNA POLITYKA FISKALNA

Wykład 3 POLITYKA PIENIĘŻNA POLITYKA FISKALNA Makroekonomia II Wykład 3 POLITKA PIENIĘŻNA POLITKA FISKALNA PLAN POLITKA PIENIĘŻNA. Podaż pieniądza. Sysem rezerwy ułamkowej i podaż pieniądza.2 Insrumeny poliyki pieniężnej 2. Popy na pieniądz 3. Prowadzenie

Bardziej szczegółowo

Michał Zygmunt, Piotr Kapusta Sytuacja gospodarcza w Polsce na koniec 3. kwartału 2013 r. Finanse i Prawo Finansowe 1/1, 94-97

Michał Zygmunt, Piotr Kapusta Sytuacja gospodarcza w Polsce na koniec 3. kwartału 2013 r. Finanse i Prawo Finansowe 1/1, 94-97 Michał Zygmun, Pior Kapusa Syuacja gospodarcza w Polsce na koniec 3. kwarału 013 r. Finanse i Prawo Finansowe 1/1, 94-97 014 94 Dodaek Kwaralny Syuacja gospodarcza w Polsce na koniec 3. kwarału 013 r.

Bardziej szczegółowo

Zerowe stopy procentowe nie muszą być dobrą odpowiedzią na kryzys Andrzej Rzońca NBP, SGH, FOR

Zerowe stopy procentowe nie muszą być dobrą odpowiedzią na kryzys Andrzej Rzońca NBP, SGH, FOR Zerowe sopy procenowe nie muszą być dobrą odpowiedzią na kryzys Andrzej Rzońca NBP, SGH, FOR 111 seminarium BRE-CASE Warszaw awa, 25 lisopada 21 Plan Wprowadzenie Hipoezy I, II, III i IV Próba (zgrubnej)

Bardziej szczegółowo

Reakcja banków centralnych na kryzys

Reakcja banków centralnych na kryzys Reakcja banków cenralnych na kryzys Andrzej Rzońca Warszawa, 18 lisopada 2011 r. Plan Podsawowa lekcja z kryzysu dla poliyki pieniężnej Jak wyglądała reakcja poliyki pieniężnej na kryzys? Dlaczego reakcja

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Kaedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Sposoby usalania płac w gospodarce Jednym z głównych powodów, dla kórych na rynku pracy obserwujemy poziom bezrobocia wyższy

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia II POLITYKA FISKALNA. Plan. 1. Ograniczenie budżetowe rządu

Makroekonomia II POLITYKA FISKALNA. Plan. 1. Ograniczenie budżetowe rządu Makroekonomia II Wykład 6 POLITKA FISKALNA Wykład 6 Plan POLITKA FISKALNA. Ograniczenie budżeowe rządu. Obliczanie długu i deficyu.2 Sosunek długu do PK.3 Wypłacalność rządu.4 Deficy srukuralny i cykliczny

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia II. Plan

Makroekonomia II. Plan Makroekonomia II Wykład 5 INWESTYCJE Wyk. 5 Plan Inwesycje 1. Wsęp 2. Inwesycje w modelu akceleraora 2.1 Prosy model akceleraora 2.2 Niedosaki prosego modelu akceleraora 3. Neoklasyczna eoria inwesycji

Bardziej szczegółowo

Bankructwo państwa: teoria czy praktyka

Bankructwo państwa: teoria czy praktyka Bankrucwo pańswa: eoria czy prakyka Czy da się zapanować nad długiem publicznym? Maciej Biner Lenie Seminarium Ekonomiczne Czeszów 11 września 2011 Plan 1. Wprowadzenie do problemayki długu od srony księgowej.

Bardziej szczegółowo

ESTYMACJA KRZYWEJ DOCHODOWOŚCI STÓP PROCENTOWYCH DLA POLSKI

ESTYMACJA KRZYWEJ DOCHODOWOŚCI STÓP PROCENTOWYCH DLA POLSKI METODY ILOŚCIOWE W BADANIACH EKONOMICZNYCH Tom XIII/3, 202, sr. 253 26 ESTYMACJA KRZYWEJ DOCHODOWOŚCI STÓP PROCENTOWYCH DLA POLSKI Adam Waszkowski Kaedra Ekonomiki Rolnicwa i Międzynarodowych Sosunków

Bardziej szczegółowo

Struktura sektorowa finansowania wydatków na B+R w krajach strefy euro

Struktura sektorowa finansowania wydatków na B+R w krajach strefy euro Rozdział i. Srukura sekorowa finansowania wydaków na B+R w krajach srefy euro Rober W. Włodarczyk 1 Sreszczenie W arykule podjęo próbę oceny srukury sekorowej (sekor przedsiębiorsw, sekor rządowy, sekor

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 10 WPŁYW DYSKRECJONALNYCH INSTRUMENTÓW POLITYKI FISKALNEJ NA ZMIANY AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ

ROZDZIAŁ 10 WPŁYW DYSKRECJONALNYCH INSTRUMENTÓW POLITYKI FISKALNEJ NA ZMIANY AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ Ryszard Barczyk ROZDZIAŁ 10 WPŁYW DYSKRECJONALNYCH INSTRUMENTÓW POLITYKI FISKALNEJ NA ZMIANY AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ 1. Wsęp Organy pańswa realizując cele poliyki sabilizacji koniunkury gospodarczej sosują

Bardziej szczegółowo

ISBN (ebook) 978-83-7969-048-0

ISBN (ebook) 978-83-7969-048-0 Recenzen Krysyna Srzała Redakor Wydawnicwa UŁ Iwona Gos Okładkę projekowała Barbara Grzejszczak Rozprawa habiliacyjna napisana w Kaedrze Ekonomerii Uniwersyeu Łódzkiego Copyrigh by Pior Wdowiński, Łódź

Bardziej szczegółowo

Polityka fiskalna. Makroekonomia II Joanna Siwińska-Gorzelak

Polityka fiskalna. Makroekonomia II Joanna Siwińska-Gorzelak Poliyka fiskalna Makroekonomia II Joanna Siwińska-Gorzelak Budże rządu Wydaki publiczne: Zakupy rządowe (G) zakupy dóbr i usług (również inwesycyjne) Płaności ransferowe (TR) zasiłki i inne płaności, za

Bardziej szczegółowo

Czy prowadzona polityka pieniężna jest skuteczna? Jaki ma wpływ na procesy

Czy prowadzona polityka pieniężna jest skuteczna? Jaki ma wpływ na procesy Dobromił Serwa Reakcje rynków finansowych na szoki w poliyce pieniężnej.. Wsęp Czy prowadzona poliyka pieniężna jes skueczna? Jaki ma wpływ na procesy ekonomiczne zachodzące w kraju? Czy jes ona równie

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 20.03.2006 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XXXVIII Egzamin dla Aktuariuszy z 20 marca 2006 r.

Matematyka finansowa 20.03.2006 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XXXVIII Egzamin dla Aktuariuszy z 20 marca 2006 r. Komisja Egzaminacyjna dla Akuariuszy XXXVIII Egzamin dla Akuariuszy z 20 marca 2006 r. Część I Maemayka finansowa WERSJA TESTU A Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... Czas egzaminu: 100 minu 1 1. Ile

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 5 czerwca 2017 r. Poz. 13 UCHWAŁA NR 29/2017 ZARZĄDU NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO. z dnia 2 czerwca 2017 r.

Warszawa, dnia 5 czerwca 2017 r. Poz. 13 UCHWAŁA NR 29/2017 ZARZĄDU NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO. z dnia 2 czerwca 2017 r. DZIENNIK URZĘDOWY NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO Warszawa, dnia 5 czerwca 2017 r. Poz. 13 UCHWAŁA NR 29/2017 ZARZĄDU NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO z dnia 2 czerwca 2017 r. zmieniająca uchwałę w sprawie wprowadzenia

Bardziej szczegółowo

Analiza metod oceny efektywności inwestycji rzeczowych**

Analiza metod oceny efektywności inwestycji rzeczowych** Ekonomia Menedżerska 2009, nr 6, s. 119 128 Marek Łukasz Michalski* Analiza meod oceny efekywności inwesycji rzeczowych** 1. Wsęp Podsawowymi celami przedsiębiorswa w długim okresie jes rozwój i osiąganie

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW arytet siły nabywczej () arytet siły nabywczej jest wyprowadzany w oparciu o prawo jednej ceny. rawo jednej ceny zakładając,

Bardziej szczegółowo

Wpływ sposobu zarządzania płynnością, premii za ryzyko i oczekiwań na stopy rynku międzybankowego w Polsce

Wpływ sposobu zarządzania płynnością, premii za ryzyko i oczekiwań na stopy rynku międzybankowego w Polsce Bank i Kredy 47(1), 2016, 61-90 Wpływ sposobu zarządzania płynnością, premii za ryzyko i oczekiwań na sopy rynku międzybankowego w Polsce Anna Sznajderska* Nadesłany: 29 czerwca 2015 r. Zaakcepowany: 25

Bardziej szczegółowo

Stała potencjalnego wzrostu w rachunku kapitału ludzkiego

Stała potencjalnego wzrostu w rachunku kapitału ludzkiego 252 Dr Wojciech Kozioł Kaedra Rachunkowości Uniwersye Ekonomiczny w Krakowie Sała poencjalnego wzrosu w rachunku kapiału ludzkiego WSTĘP Prowadzone do ej pory badania naukowe wskazują, że poencjał kapiału

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

OeconomiA copernicana. Katarzyna Czech Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie

OeconomiA copernicana. Katarzyna Czech Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie OeconomiA copernicana 2012 Nr 3 IN 2083-1277 Kaarzyna Czech zoła Główna Gospodarswa Wiejsiego w Warszawie NIEZABEZPIECZONY PARYTET TÓP PROCENTOWYCH NA RYNKU JENA JAPOŃKIEGO Klasyfiacja JEL: F31 łowa luczowe:

Bardziej szczegółowo

Analiza i Zarządzanie Portfelem cz. 6 R = Ocena wyników zarządzania portfelem. Pomiar wyników zarządzania portfelem. Dr Katarzyna Kuziak

Analiza i Zarządzanie Portfelem cz. 6 R = Ocena wyników zarządzania portfelem. Pomiar wyników zarządzania portfelem. Dr Katarzyna Kuziak Ocena wyników zarządzania porelem Analiza i Zarządzanie Porelem cz. 6 Dr Kaarzyna Kuziak Eapy oceny wyników zarządzania porelem: - (porolio perormance measuremen) - Przypisanie wyników zarządzania porelem

Bardziej szczegółowo

Prognozowanie średniego miesięcznego kursu kupna USD

Prognozowanie średniego miesięcznego kursu kupna USD Prognozowanie średniego miesięcznego kursu kupna USD Kaarzyna Halicka Poliechnika Białosocka, Wydział Zarządzania, Kaedra Informayki Gospodarczej i Logisyki, e-mail: k.halicka@pb.edu.pl Jusyna Godlewska

Bardziej szczegółowo

Wykład 19: Model Mundella-Fleminga, część I (płynne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska

Wykład 19: Model Mundella-Fleminga, część I (płynne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Międzynarodowe Stosunki Ekonomiczne Makroekonomia gospodarki otwartej i finanse międzynarodowe Wykład 19: Model Mundella-Fleminga, część I (płynne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Plan wykładu Model

Bardziej szczegółowo

METODY STATYSTYCZNE W FINANSACH

METODY STATYSTYCZNE W FINANSACH METODY STATYSTYCZNE W FINANSACH Krzyszof Jajuga Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu, Kaedra Inwesycji Finansowych i Ubezpieczeń Wprowadzenie W osanich kilkunasu laach na świecie obserwuje się dynamiczny

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE KURSÓW WALUTOWYCH NA PRZYKŁADZIE MODELI KURSÓW RÓWNOWAGI ORAZ ZMIENNOŚCI NA RYNKU FOREX

MODELOWANIE KURSÓW WALUTOWYCH NA PRZYKŁADZIE MODELI KURSÓW RÓWNOWAGI ORAZ ZMIENNOŚCI NA RYNKU FOREX Krzyszof Ćwikliński Uniwersye Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Zarządzania, Informayki i Finansów Kaedra Ekonomerii krzyszof.cwiklinski@ue.wroc.pl Daniel Papla Uniwersye Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział

Bardziej szczegółowo

KONTRAKTY FUTURES STOPY PROCENTOWEJ

KONTRAKTY FUTURES STOPY PROCENTOWEJ KONTRAKTY FUTURES STOPY PROCENTOWEJ Zasosowanie z perspekywy radera Dominik Łogin 18 październik 2013 Agenda I. Fuures obligacyjne Podsawy konsrukcji Porównanie międzynarodowe Baza Cash-Fuures Wyznaczanie

Bardziej szczegółowo

Wykład 16: Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie. Gabriela Grotkowska

Wykład 16: Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie. Gabriela Grotkowska Międzynarodowe Stosunki konomiczne Makroekonomia gospodarki otwartej i finanse miedzynarodowe Wykład 16: Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie Gabriela Grotkowska Plan wykładu 16 Kurs

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN FUNDUSZU ROZLICZENIOWEGO

REGULAMIN FUNDUSZU ROZLICZENIOWEGO REGULAMIN FUNDUSZU ROZLICZENIOEGO przyjęy uchwałą nr 10/60/98 Rady Nadzorczej Krajowego Depozyu Papierów arościowych S.A. z dnia 28 września 1998 r., zawierdzony decyzją Komisji Papierów arościowych i

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia gospodarki otwartej. Temat 5: Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie. Gabriela Grotkowska

Makroekonomia gospodarki otwartej. Temat 5: Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie. Gabriela Grotkowska Makroekonomia gospodarki otwartej Temat 5: Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie Gabriela Grotkowska Plan zajęć Kurs walutowy w krótkim okresie - parytet stóp procentowych Dochodowość

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE STATISTICA DATA MINER DO PROGNOZOWANIA W KRAJOWYM DEPOZYCIE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH

WYKORZYSTANIE STATISTICA DATA MINER DO PROGNOZOWANIA W KRAJOWYM DEPOZYCIE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH SaSof Polska, el. 12 428 43 00, 601 41 41 51, info@sasof.pl, www.sasof.pl WYKORZYSTANIE STATISTICA DATA MINER DO PROGNOZOWANIA W KRAJOWYM DEPOZYCIE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH Joanna Maych, Krajowy Depozy Papierów

Bardziej szczegółowo

Wykład 6. Badanie dynamiki zjawisk

Wykład 6. Badanie dynamiki zjawisk Wykład 6 Badanie dynamiki zjawisk TREND WYODRĘBNIANIE SKŁADNIKÓW SZEREGU CZASOWEGO 1. FUNKCJA TRENDU METODA ANALITYCZNA 2. ŚREDNIE RUCHOME METODA WYRÓWNYWANIA MECHANICZNEGO średnie ruchome zwykłe średnie

Bardziej szczegółowo

System zielonych inwestycji (GIS Green Investment Scheme)

System zielonych inwestycji (GIS Green Investment Scheme) PROGRAM PRIORYTETOWY Tyuł programu: Sysem zielonych inwesycji (GIS Green Invesmen Scheme) Część 6) SOWA Energooszczędne oświelenie uliczne. 1. Cel programu Ograniczenie lub uniknięcie emisji dwulenku węgla

Bardziej szczegółowo

Management Systems in Production Engineering No 4(20), 2015

Management Systems in Production Engineering No 4(20), 2015 EKONOMICZNE ASPEKTY PRZYGOTOWANIA PRODUKCJI NOWEGO WYROBU Janusz WÓJCIK Fabryka Druu Gliwice Sp. z o.o. Jolana BIJAŃSKA, Krzyszof WODARSKI Poliechnika Śląska Sreszczenie: Realizacja prac z zakresu przygoowania

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE STRUKTURY TERMINOWEJ STÓP PROCENTOWYCH WYZWANIE DLA EKONOMETRII

MODELOWANIE STRUKTURY TERMINOWEJ STÓP PROCENTOWYCH WYZWANIE DLA EKONOMETRII KRZYSZTOF JAJUGA Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu MODELOWANIE STRUKTURY TERMINOWEJ STÓP PROCENTOWYCH WYZWANIE DLA EKONOMETRII. Modele makroekonomiczne a modele sóp procenowych wprowadzenie Nie do podważenia

Bardziej szczegółowo

Alicja Ganczarek Akademia Ekonomiczna w Katowicach. Analiza niezależności przekroczeń VaR na wybranym segmencie rynku energii

Alicja Ganczarek Akademia Ekonomiczna w Katowicach. Analiza niezależności przekroczeń VaR na wybranym segmencie rynku energii DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE X Ogólnopolskie Seminarium Naukowe, 4 6 września 007 w Toruniu Kaedra Ekonomerii i Saysyki, Uniwersye Mikołaja Kopernika w Toruniu Akademia Ekonomiczna w Kaowicach Analiza

Bardziej szczegółowo

Wpływ integracji monetarnej na wymianę towarową w warunkach kryzysu gospodarczego

Wpływ integracji monetarnej na wymianę towarową w warunkach kryzysu gospodarczego No. 158 NBP Working Paper Maeriały i Sudia nr 300 www.nbp.pl Wpływ inegracji monearnej na wymianę owarową w warunkach kryzysu gospodarczego Elżbiea Czarny, Paweł Folfas, Kaarzyna Śledziewska, Barosz Wikowski

Bardziej szczegółowo

Czy opcje walutowe mogą być toksyczne?

Czy opcje walutowe mogą być toksyczne? Katedra Matematyki Finansowej Wydział Matematyki Stosowanej AGH 11 maja 2012 Kurs walutowy Kurs walutowy cena danej waluty wyrażona w innej walucie np. 1 USD = 3,21 PLN; USD/PLN = 3,21 Rodzaje kursów walutowych:

Bardziej szczegółowo

Ocena płynności wybranymi metodami szacowania osadu 1

Ocena płynności wybranymi metodami szacowania osadu 1 Bogdan Ludwiczak Wprowadzenie Ocena płynności wybranymi meodami szacowania osadu W ubiegłym roku zaszły znaczące zmiany doyczące pomiaru i zarządzania ryzykiem bankowym. Są one konsekwencją nowowprowadzonych

Bardziej szczegółowo

POWIĄZANIA POMIĘDZY KRÓTKOOKRESOWYMI I DŁUGOOKRESOWYMI STOPAMI PROCENTOWYMI W POLSCE

POWIĄZANIA POMIĘDZY KRÓTKOOKRESOWYMI I DŁUGOOKRESOWYMI STOPAMI PROCENTOWYMI W POLSCE Anea Kłodzińska, Poliechnika Koszalińska, Zakład Ekonomerii POWIĄZANIA POMIĘDZY KRÓTKOOKRESOWYMI I DŁUGOOKRESOWYMI STOPAMI PROCENTOWYMI W POLSCE Sopy procenowe w analizach ekonomicznych Sopy procenowe

Bardziej szczegółowo

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Międzynarodowe Stosunki Ekonomiczne Makroekonomia gospodarki otwartej i finanse międzynarodowe Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Plan wykładu Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE KONTRAKTÓW CIRS W MECHANIZMIE CURRENCY CARRYTRADES

ZASTOSOWANIE KONTRAKTÓW CIRS W MECHANIZMIE CURRENCY CARRYTRADES Katedra Rynków Kapitałowych Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Jacek Tomaszewski ZASTOSOWANIE KONTRAKTÓW CIRS W MECHANIZMIE CURRENCY CARRYTRADES Rynek kapitałowy, a koniunktura gospodarcza Łódź, 3 4 grudnia

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE ZUŻYCIA CIEPŁEJ I ZIMNEJ WODY W SPÓŁDZIELCZYCH ZASOBACH MIESZKANIOWYCH

PROGNOZOWANIE ZUŻYCIA CIEPŁEJ I ZIMNEJ WODY W SPÓŁDZIELCZYCH ZASOBACH MIESZKANIOWYCH STUDIA I PRACE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZĄDZANIA NR 15 Barbara Baóg Iwona Foryś PROGNOZOWANIE ZUŻYCIA CIEPŁEJ I ZIMNEJ WODY W SPÓŁDZIELCZYCH ZASOBACH MIESZKANIOWYCH Wsęp Koszy dosarczenia wody

Bardziej szczegółowo

Prognoza skutków handlowych przystąpienia do Europejskiej Unii Monetarnej dla Polski przy użyciu uogólnionego modelu grawitacyjnego

Prognoza skutków handlowych przystąpienia do Europejskiej Unii Monetarnej dla Polski przy użyciu uogólnionego modelu grawitacyjnego Bank i Kredy 40 (1), 2009, 69 88 www.bankikredy.nbp.pl www.bankandcredi.nbp.pl Prognoza skuków handlowych przysąpienia do Europejskiej Unii Monearnej dla Polski przy użyciu uogólnionego modelu grawiacyjnego

Bardziej szczegółowo

Mechanizm transmisji polityki pieniężnej-współczesne ramy teoretyczne, nowe wyniki empiryczne dla Polski

Mechanizm transmisji polityki pieniężnej-współczesne ramy teoretyczne, nowe wyniki empiryczne dla Polski Mechanizm ransmisji poliyki pieniężnej-współczesne ramy eoreyczne, nowe wyniki empiryczne dla Polski Ryszard Kokoszczyński, Tomasz Łyziak 2, Małgorzaa Pawłowska 3, Jan Przysupa 4, Ewa Wróbel 5 Wrzesień

Bardziej szczegółowo

Marża zakupu bid (pkb) Marża sprzedaży ask (pkb)

Marża zakupu bid (pkb) Marża sprzedaży ask (pkb) Swap (IRS) i FRA Przykład. Sandardowy swap procenowy Dealer proponuje nasępujące sałe sopy dla sandardowej "plain vanilla" procenowej ransakcji swap. ermin wygaśnięcia Sopa dla obligacji skarbowych Marża

Bardziej szczegółowo

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE DYNAMICZNE MODEE EKONOMETRYCZNE X Ogólnopolskie Seminarium Naukowe, 4 6 września 007 w Toruniu Kaedra Ekonomerii i Saysyki, Uniwersye Mikołaja Kopernika w Toruniu Joanna Małgorzaa andmesser Szkoła Główna

Bardziej szczegółowo

Różnica bilansowa dla Operatorów Systemów Dystrybucyjnych na lata (którzy dokonali z dniem 1 lipca 2007 r. rozdzielenia działalności)

Różnica bilansowa dla Operatorów Systemów Dystrybucyjnych na lata (którzy dokonali z dniem 1 lipca 2007 r. rozdzielenia działalności) Różnica bilansowa dla Operaorów Sysemów Dysrybucyjnych na laa 2016-2020 (kórzy dokonali z dniem 1 lipca 2007 r. rozdzielenia działalności) Deparamen Rynków Energii Elekrycznej i Ciepła Warszawa 201 Spis

Bardziej szczegółowo

Wykład 5 Kurs walutowy parytet stóp procentowych

Wykład 5 Kurs walutowy parytet stóp procentowych Wykład 5 Kurs walutowy parytet stóp procentowych dr Leszek Wincenciak WNUW 2/30 Plan wykładu: Kurs walutowy i stopy procentowe Kursy walutowe i dochody z aktywów Rynek pieniężny i rynek walutowy fektywność

Bardziej szczegółowo

Stały czy płynny? Model PVEC realnego kursu walutowego dla krajów Europy Środkowo-Wschodniej implikacje dla Polski

Stały czy płynny? Model PVEC realnego kursu walutowego dla krajów Europy Środkowo-Wschodniej implikacje dla Polski Maeriały i Sudia nr 312 Sały czy płynny? Model PVEC realnego kursu waluowego dla krajów Europy Środkowo-Wschodniej implikacje dla Polski Pior Kębłowski Maeriały i Sudia nr 312 Sały czy płynny? Model PVEC

Bardziej szczegółowo

ROLA REGUŁ POLITYKI PIENIĘŻNEJ I FISKALNEJ W PROWADZENIU POLITYKI MAKROEKONOMICZNEJ

ROLA REGUŁ POLITYKI PIENIĘŻNEJ I FISKALNEJ W PROWADZENIU POLITYKI MAKROEKONOMICZNEJ Sudia Ekonomiczne. Zeszyy Naukowe Uniwersyeu Ekonomicznego w Kaowicach ISSN 2083-8611 Nr 246 2015 Współczesne Finanse 3 Agnieszka Przybylska-Mazur Uniwersye Ekonomiczny w Kaowicach Wydział Ekonomii Kaedra

Bardziej szczegółowo

PREDYKCJA KURSU EURO/DOLAR Z WYKORZYSTANIEM PROGNOZ INDEKSU GIEŁDOWEGO: WYBRANE MODELE EKONOMETRYCZNE I PERCEPTRON WIELOWARSTWOWY

PREDYKCJA KURSU EURO/DOLAR Z WYKORZYSTANIEM PROGNOZ INDEKSU GIEŁDOWEGO: WYBRANE MODELE EKONOMETRYCZNE I PERCEPTRON WIELOWARSTWOWY B A D A N I A O P E R A C J N E I D E C Z J E Nr 2004 Aleksandra MAUSZEWSKA Doroa WIKOWSKA PREDKCJA KURSU EURO/DOLAR Z WKORZSANIEM PROGNOZ INDEKSU GIEŁDOWEGO: WBRANE MODELE EKONOMERCZNE I PERCEPRON WIELOWARSWOW

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNOŚĆ INWESTYCJI MODERNIZACYJNYCH. dr inż. Robert Stachniewicz

EFEKTYWNOŚĆ INWESTYCJI MODERNIZACYJNYCH. dr inż. Robert Stachniewicz EFEKTYWNOŚĆ INWESTYCJI MODERNIZACYJNYCH dr inż. Rober Sachniewicz METODY OCENY EFEKTYWNOŚCI PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH Jednymi z licznych celów i zadań przedsiębiorswa są: - wzros warości przedsiębiorswa

Bardziej szczegółowo

RYNEK WALUTOWY RYNEK WALUTOWY - HISTORIA RYNEK WALUTOWY - HISTORIA RYNEK WALUTOWY - HISTORIA

RYNEK WALUTOWY RYNEK WALUTOWY - HISTORIA RYNEK WALUTOWY - HISTORIA RYNEK WALUTOWY - HISTORIA RYNEK WALUTOWY - HISTORIA Katarzyna Kuziak Katedra Inwestycji Finansowych i Zarządzania Ryzykiem RYNEK WALUTOWY W latach 1880-1914 najważniejsze waluty miały stałą wartość w złocie (ich wartość względem

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY I STUDIA. Zeszyt nr 258. Podatność polskich rynków finansowych na niestabilności wewnętrzne i zewnętrzne

MATERIAŁY I STUDIA. Zeszyt nr 258. Podatność polskich rynków finansowych na niestabilności wewnętrzne i zewnętrzne MATERIAŁY I STUDIA Zeszy nr 58 Podaność polskich rynków finansowych na niesabilności wewnęrzne i zewnęrzne Wojciech Bieńkowski, Bogna Gawrońska-Nowak, Wojciech Grabowski Warszawa, 0 r. Wojciech Bieńkowski

Bardziej szczegółowo

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE IX Ogólnopolskie Seminarium Naukowe, 6 8 września 005 w Toruniu Kaedra Ekonomerii i Saysyki, Uniwersye Mikołaja Kopernika w Toruniu Pior Fiszeder Uniwersye Mikołaja Kopernika

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie narzędzi analizy technicznej w bezpośrednim i pośrednim inwestowaniu w towary

Zastosowanie narzędzi analizy technicznej w bezpośrednim i pośrednim inwestowaniu w towary Anna Górska 1 Kaedra Ekonomiki Rolnicwa i Międzynarodowych Sosunków Gospodarczych Szkoła Główna Gospodarswa Wiejskiego Warszawa Zasosowanie narzędzi analizy echnicznej w bezpośrednim i pośrednim inwesowaniu

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Jajuga Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu. Modelowanie stóp procentowych a narzędzia ekonometrii finansowej

Krzysztof Jajuga Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu. Modelowanie stóp procentowych a narzędzia ekonometrii finansowej DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE IX Ogólnopolskie Seminarium Naukowe, 6 8 września 2005 w Toruniu Kaedra Ekonomerii i Saysyki, Uniwersye Mikołaja Kopernika w Toruniu Krzyszof Jajuga Akademia Ekonomiczna

Bardziej szczegółowo

z n o c o r p a s o w a n n F i z ę Commercial Union Polska należy do międzynarodowej Grupy

z n o c o r p a s o w a n n F i z ę Commercial Union Polska należy do międzynarodowej Grupy R o c z n y o r p a R C z ę ś ć n F i a n a s o w Commercial Union Polska należy do międzynarodowej Grupy CU Życie Bilans Akywa (w złoych) San na roku San na roku A. Warości niemaerialne i prawne 9 485

Bardziej szczegółowo

Analiza efektywności kosztowej w oparciu o wskaźnik dynamicznego kosztu jednostkowego

Analiza efektywności kosztowej w oparciu o wskaźnik dynamicznego kosztu jednostkowego TRANSFORM ADVICE PROGRAMME Invesmen in Environmenal Infrasrucure in Poland Analiza efekywności koszowej w oparciu o wskaźnik dynamicznego koszu jednoskowego dr Jana Rączkę Warszawa, 13.06.2002 2 Spis reści

Bardziej szczegółowo

Determinanty oszczêdzania w Polsce P r a c a z b i o r o w a p o d r e d a k c j ¹ B a r b a r y L i b e r d y

Determinanty oszczêdzania w Polsce P r a c a z b i o r o w a p o d r e d a k c j ¹ B a r b a r y L i b e r d y Deerminany oszczêdzania w Polsce P r a c a z b i o r o w a p o d r e d a k c j ¹ B a r b a r y L i b e r d y W a r s z a w a, 1 9 9 9 nr 28 Prezenowane w serii Rapory CASE sanowiska meryoryczne wyra aj¹

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk konomicznych UW Warunek arbitrażu Arbitraż jest możliwy jedynie w przypadku występowania różnic w cenie identycznych lub podobnych dóbr

Bardziej szczegółowo

Wpływ przestępczości na wzrost gospodarczy

Wpływ przestępczości na wzrost gospodarczy Magdalena Paszkiewicz Uniwersye Łódzki magpasz@wp.pl Wpływ przesępczości na wzros gospodarczy Myśl o dobrobycie jes bliska każdemu z nas. Chcielibyśmy być obywaelami bogaego, praworządnego pańswa, w kórego

Bardziej szczegółowo

Modelowanie premii za ryzyko na polskim rynku pieniężnym z wykorzystaniem instrumentów SWAP na POLONIĘ

Modelowanie premii za ryzyko na polskim rynku pieniężnym z wykorzystaniem instrumentów SWAP na POLONIĘ Agaa Kliber * Pior Płuciennik ** Modelowanie premii za ryzyko na polskim rynku pieniężnym z wykorzysaniem insrumenów SWAP na POLONIĘ Wsęp Problemem polskiej bankowości jes duża nadpłynność. Banki niechęnie

Bardziej szczegółowo

WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE

WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE Wnioskowanie saysyczne w ekonomerycznej analizie procesu produkcyjnego / WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE W EKONOMETRYCZNEJ ANAIZIE PROCESU PRODUKCYJNEGO Maeriał pomocniczy: proszę przejrzeć srony www.cyf-kr.edu.pl/~eomazur/zadl4.hml

Bardziej szczegółowo

Ocena wpływu zmian poziomu rezerw walutowych na premię za ryzyko kredytowe Polski wykorzystanie metody roszczeń warunkowych

Ocena wpływu zmian poziomu rezerw walutowych na premię za ryzyko kredytowe Polski wykorzystanie metody roszczeń warunkowych Bank i Kredy 455, 04, 467 490 Ocena wpływu zmian poziomu rezerw waluowych na premię za ryzyko kredyowe Polski wykorzysanie meody roszczeń warunkowych Michał Konopczak* Nadesłany: 5 kwienia 04 r. Zaakcepowany:

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE TESTU PERRONA DO BADANIA PUNKTÓW ZWROTNYCH INDEKSÓW GIEŁDOWYCH: WIG, WIG20, MIDWIG I TECHWIG

ZASTOSOWANIE TESTU PERRONA DO BADANIA PUNKTÓW ZWROTNYCH INDEKSÓW GIEŁDOWYCH: WIG, WIG20, MIDWIG I TECHWIG Doroa Wikowska, Anna Gasek Kaedra Ekonomerii i Informayki SGGW dwikowska@mors.sggw.waw.pl ZASTOSOWANIE TESTU PERRONA DO BADANIA PUNKTÓW ZWROTNYC INDEKSÓW GIEŁDOWYC: WIG, WIG2, MIDWIG I TECWIG Sreszczenie:

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel Akademia Młodego Ekonomisty Walutowa Wieża Babel Dr Andrzej Dzun Uniwersytet w Białymstoku 20 listopada 2014 r. Pieniądz- powszechnie akceptowany z mocy prawa lub zwyczaju środek regulowania zobowiązań,

Bardziej szczegółowo

Kursy walutowe wprowadzenie

Kursy walutowe wprowadzenie Kursy walutowe wprowadzenie Krzysztof Radojewski Koło Naukowe Zarządzania Finansami http://knmanager.ae.wroc.pl e-mail: knmanager@ae.wroc.pl Spis treści podstawowe pojęcia, ewolucja międzynarodowego systemu

Bardziej szczegółowo

System finansowy gospodarki. Zajęcia nr 3 Rynek walutowy

System finansowy gospodarki. Zajęcia nr 3 Rynek walutowy System finansowy gospodarki Zajęcia nr 3 Rynek walutowy Podział rynków walutowych Detaliczne Międzybankowe, hurtowe oraz FOREX Międzynarodowe. Systemy kursów walutowych Kurs stały (dewaluacja, rewaluacja),

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

E k o n o m e t r i a S t r o n a 1. Nieliniowy model ekonometryczny

E k o n o m e t r i a S t r o n a 1. Nieliniowy model ekonometryczny E k o n o m e r i a S r o n a Nieliniowy model ekonomeryczny Jednorównaniowy model ekonomeryczny ma posać = f( X, X,, X k, ε ) gdzie: zmienna objaśniana, X, X,, X k zmienne objaśniające, ε - składnik losowy,

Bardziej szczegółowo

DOKUMENT ROBOCZY KOMISJI

DOKUMENT ROBOCZY KOMISJI RADA UNII ROPEJSKIEJ Bruksela, 23 maja 2007 r. (25.05) (OR. en) Międzyinsyucjonalny numer referencyjny: 2006/0039 (CNS) 9851/07 ADD 2 FIN 239 RESPR 5 CADREFIN 32 ADDENDUM 2 DO NOTY DO PUNKTU I/A Od: Sekrearia

Bardziej szczegółowo

A C T A U N I V E R S I T A T I S N I C O L A I C O P E R N I C I EKONOMIA XLIII nr 2 (2012) 161 181

A C T A U N I V E R S I T A T I S N I C O L A I C O P E R N I C I EKONOMIA XLIII nr 2 (2012) 161 181 A C T A U N I V E R S I T A T I S N I C O L A I C O P E R N I C I EKONOMIA XLIII nr (01) 161 181 Pierwsza wersja złożona 9 marca 01 ISSN Końcowa wersja zaakcepowana 15 grudnia 01 080-0339 Anna Michałek

Bardziej szczegółowo

Centrum Europejskie Ekonomia. ćwiczenia 11

Centrum Europejskie Ekonomia. ćwiczenia 11 Centrum Europejskie Ekonomia ćwiczenia 11 Wstęp do ekonomii międzynarodowej Gabriela Grotkowska. Agenda Kartkówka Czym gospodarka otwarta różni się od zamkniętej? Pomiar otwarcia gospodarki Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Transakcje insiderów a ceny akcji spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie S.A.

Transakcje insiderów a ceny akcji spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. Agaa Srzelczyk Transakcje insiderów a ceny akcji spółek noowanych na Giełdzie Papierów Warościowych w Warszawie S.A. Wsęp Inwesorzy oczekują od każdej noowanej na Giełdzie Papierów Warościowych spółki

Bardziej szczegółowo

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Janusz Biernat Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Warszawa 2006 Recenzent prof. dr hab. Eugeniusz Mazurkiewicz skład i Łamanie GrafComp s.c. PROJEKT OKŁADKI GrafComp s.c.

Bardziej szczegółowo

Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie

Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie Wykład 10 z Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych, C UW Copyright 2006 Pearson Addison-Wesley & Gabriela Grotkowska 2 Wykład 10 Kurs walutowy

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 13 Naturalna stopa bezrobocia i krzywa Phillipsa

Makroekonomia 1 Wykład 13 Naturalna stopa bezrobocia i krzywa Phillipsa Makroekonomia Wykład 3 Nauralna sopa bezrobocia i krzywa hillipsa Gabriela Grokowska Kaedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Oryginalne badanie hillipsa A. W. hillips (LSE, 958: obserwacja empiryczna

Bardziej szczegółowo

SYMULACYJNA ANALIZA PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ I CIEPŁA Z ODNAWIALNYCH NOŚNIKÓW W POLSCE

SYMULACYJNA ANALIZA PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ I CIEPŁA Z ODNAWIALNYCH NOŚNIKÓW W POLSCE SYMULACYJNA ANALIZA PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ I CIEPŁA Z ODNAWIALNYCH NOŚNIKÓW W POLSCE Janusz Sowiński, Rober Tomaszewski, Arur Wacharczyk Insyu Elekroenergeyki Poliechnika Częsochowska Aky prawne

Bardziej szczegółowo

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Zagregowane wydatki w gospodarce otwartej Jeżeli przyjmiemy, że wydatki krajowe na dobra wytworzone w kraju zależą od poziomu dochodu Y oraz realnej stopy procentowej

Bardziej szczegółowo

KOSZTOWA OCENA OPŁACALNOŚCI EKSPLOATACJI WĘGLA BRUNATNEGO ZE ZŁOŻA LEGNICA ZACHÓD **

KOSZTOWA OCENA OPŁACALNOŚCI EKSPLOATACJI WĘGLA BRUNATNEGO ZE ZŁOŻA LEGNICA ZACHÓD ** Górnicwo i Geoinżynieria Rok 31 Zeszy 2 2007 Kazimierz Czopek* KOSZTOWA OCENA OPŁACALNOŚCI EKSPLOATACJI WĘGLA BRUNATNEGO ZE ZŁOŻA LEGNICA ZACHÓD ** 1. Wprowadzenie Uwzględniając ylko prosy bilans energii

Bardziej szczegółowo

A C T A U N I V E R S I T A T I S L O D Z I E N S I S FOLIA OECONOMICA 2(301), Sławomir I. Bukowski *

A C T A U N I V E R S I T A T I S L O D Z I E N S I S FOLIA OECONOMICA 2(301), Sławomir I. Bukowski * A C T A U N I V E R S I T A T I S L O D Z I E N S I S FOLIA OECONOMICA (301), 014 * STOPIEŃ INTEGRACJI CZESKIEGO GIEŁDOWEGO RYNKU AKCJI Z GIEŁDOWYM RYNKIEM AKCJI W OBSZARZE EURO 1 1. WPROWADZENIE W obszarze

Bardziej szczegółowo

U b e zpieczenie w t eo r ii użyteczności i w t eo r ii w yceny a ktywów

U b e zpieczenie w t eo r ii użyteczności i w t eo r ii w yceny a ktywów dr Dariusz Sańko Kaedra Ubezpieczenia Społecznego Szkoła Główna Handlowa dariusz.sanko@gmail.com lisopada 006 r., akualizacja i poprawki: 30 sycznia 008 r. U b e zpieczenie w eo r ii użyeczności i w eo

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem. Lista 3

Zarządzanie ryzykiem. Lista 3 Zaządzanie yzykiem Lisa 3 1. Oszacowano nasępujący ozkład pawdopodobieńswa dla sóp zwou z akcji A i B (Tabela 1). W chwili obecnej Akcja A ma waość ynkową 70, a akcja B 50 zł. Ile wynosi pięciopocenowa

Bardziej szczegółowo

Jerzy Czesław Ossowski Katedra Ekonomii i Zarzdzania Przedsibiorstwem Wydział Zarzdzania i Ekonomii Politechnika Gdaska

Jerzy Czesław Ossowski Katedra Ekonomii i Zarzdzania Przedsibiorstwem Wydział Zarzdzania i Ekonomii Politechnika Gdaska A.02.2 Jerzy Czesław Ossowski Kaedra Ekonomii i Zarzdzania Przedsibiorswem Wydział Zarzdzania i Ekonomii Poliechnika Gdaska Marcin Judycki Dresdner Kleinwor Wassersein - London VII Seminarium Naukowe Kaedry

Bardziej szczegółowo

ZJAWISKA SZOKOWE W ROZWOJU GOSPODARCZYM WYBRANYCH KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ

ZJAWISKA SZOKOWE W ROZWOJU GOSPODARCZYM WYBRANYCH KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ Anna Janiga-Ćmiel Uniwersye Ekonomiczny w Kaowicach Wydział Zarządzania Kaedra Maemayki anna.janiga-cmiel@ue.kaowice.pl ZJAWISKA SZOKOWE W ROZWOJU GOSPODARCZYM WYBRANYCH KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ Sreszczenie:

Bardziej szczegółowo

Nie(efektywność) informacyjna giełdowego rynku kontraktów terminowych w Polsce

Nie(efektywność) informacyjna giełdowego rynku kontraktów terminowych w Polsce Zeszyy Naukowe Uniwersyeu Szczecińskiego nr 862 Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia nr 75 (2015) DOI: 10.18276/frfu.2015.75-16 s. 193 204 Nie(efekywność) informacyjna giełdowego rynku konraków erminowych

Bardziej szczegółowo

Parytet siły nabywczej prosta analiza empiryczna (materiał pomocniczy dla studentów CE UW do przygotowaniu eseju o wybranej gospodarce)

Parytet siły nabywczej prosta analiza empiryczna (materiał pomocniczy dla studentów CE UW do przygotowaniu eseju o wybranej gospodarce) Parytet siły nabywczej prosta analiza empiryczna (materiał pomocniczy dla studentów CE UW do przygotowaniu eseju o wybranej gospodarce) 1. Wprowadzenie Teoria parytetu siły nabywczej (purchaising power

Bardziej szczegółowo

MODELE AUTOREGRESYJNE JAKO INSTRUMENT ZARZĄDZANIA ZAPASAMI NA PRZYKŁADZIE ELEKTROWNI CIEPLNEJ

MODELE AUTOREGRESYJNE JAKO INSTRUMENT ZARZĄDZANIA ZAPASAMI NA PRZYKŁADZIE ELEKTROWNI CIEPLNEJ Agaa MESJASZ-LECH * MODELE AUTOREGRESYJNE JAKO INSTRUMENT ZARZĄDZANIA ZAPASAMI NA PRZYKŁADZIE ELEKTROWNI CIEPLNEJ Sreszczenie W arykule przedsawiono wyniki analizy ekonomerycznej miesięcznych warości w

Bardziej szczegółowo

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Ryzyko walutowe i zarządzanie nim 2 Istota ryzyka walutowego Istota ryzyka walutowego sprowadza się do konieczności przewalutowania należności i zobowiązań (pozycji bilansu banku) wyrażonych w walutach

Bardziej szczegółowo

Nawigator W którym miejscu cyklu jesteśmy?

Nawigator W którym miejscu cyklu jesteśmy? Sreszczenie Nawigaor W kórym miejscu cyklu jeseśmy? W październikowym Nawigaorze prezenujemy prognozy makroekonomiczne na 7 rok zbliżone do ych prezenowanych miesiąc emu. W konekście rewizji przez NBP

Bardziej szczegółowo

Rola naturalnej stopy procentowej w polskiej polityce pieniężnej

Rola naturalnej stopy procentowej w polskiej polityce pieniężnej Rola nauralnej sopy procenowej w polskiej poliyce pieniężnej Michał Brzoza-Brzezina 1 Sreszczenie W poniższym arykule, do oszacowania nauralnej sopy procenowej w Polsce wykorzysane zosały usalenia eoreyczne

Bardziej szczegółowo

Polski kryzys walutowy i bankowy 1925 r. Ujęcie ekonometryczne

Polski kryzys walutowy i bankowy 1925 r. Ujęcie ekonometryczne Bank i Kredy 43 (6), 2012, 57 80 www.bankikredy.nbp.pl www.bankandcredi.nbp.pl Polski kryzys waluowy i bankowy 1925 r. Ujęcie ekonomeryczne Mikołaj Selmach* Nadesłany: 12 marca 2012 r. Zaakcepowany: 28

Bardziej szczegółowo

Raport specjalny: Nr 7-8/2010 Finanse publiczne w Polsce potrzeba odważnych działań 9.07.2010

Raport specjalny: Nr 7-8/2010 Finanse publiczne w Polsce potrzeba odważnych działań 9.07.2010 Miesięcznik Makroekonomiczny Banku BPH Rapor specjalny: Nr 7-8/2010 Finanse publiczne w Polsce porzeba odważnych działań 9.07.2010 Prognozy króko i średnioerminowe W lipcowo-sierpniowym wydaniu Nawigaora

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne BILANS PŁATNICZY Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne 2. Dary i przekazy jednostronne dla otrzymane z zagranicy. zagranicy.

Bardziej szczegółowo