MECHANIKA W LOTNICTWIE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "MECHANIKA W LOTNICTWIE"

Transkrypt

1 POLSKIE TOWARZYSTWO MECHANIKI TEORETYCZNEJ I STOSOWANEJ MECHANIKA W LOTNICTWIE ML-XVI 2014 TOMI pod redakcją Krzysztofa Sibilskiego Warszawa 2014

2 Organizatorzy Polskie Towarzystwo Mechaniki Teoretycznej i Stosowanej Instytut Inżynierii Lotniczej, Procesowej i Maszyn Energetycznych Politechniki Wrocławskiej Instytut Techniki Lotniczej i Mechaniki Stosowanej Politechniki Warszawskiej Instytut Lotnictwa w Warszawie Instytut Techniczny Wojsk Lotniczych w Warszawie Wydział Mechatroniki i Lotnictwa Wojskowej Akademii Technicznej Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych w Dęblinie Komitet Naukowy Krzysztof Sibilski(Polska) przewodniczący Krzysztof Arczewski(Polska)* Paweł Artymowicz(Kanada) Wojciech Blajer(Polska)* Józef Gacek(Polska) Zdzisław Gosiewski(Polska)* Jacek Goszczyński(Polska) Stanisław Kachel(Polska)* Zbigniew Koruba(Polska) Grzegorz Kowaleczko(Polska)* Adam Kozakiewicz(Polska) Maciej Lasek(Polska)* Zbigniew Leciejewski(Polska) Edyta Ładyżyńska-Kozdraś(Polska)* Andrzej Majka(Polska) Arkadiusz Mężyk(Polska)* Aleksander Olejnik(Polska) Marek Orkisz(Polska)* Jimoch Pedro(RPA) József Rohács(Węgry)* Jerzy Sąsiadek(Kanada) Wiesław Sobieraj(Polska)* Ryszard Szczepanik(Polska) Cezary Szczepański(Polska)* Kazimierz Szumański(Polska) Witold Wiśniowski(Polska)* Wiesław Wróblewski(Polska) Bogdan Żak(Polska)* Andrzej Żyluk(Polska) ISBN CopyrightbyPolskieTowarzystwoMechanikiTeoretycznejiStosowanej Warszawa 2014 Nakład: 180 egz. Druk: Drukarnia nr 1, ul. Rakowiecka 37, Warszawa

3 Szanowni Czytelnicy! Z przyjemnością oddajemy do rąk Czytelników dwunastą, dwutomową monografię z serii Mechanika w Lotnictwie. Publikacja zawiera rozszerzone wersje referatów wygłoszonych podczas XVI Konferencji Mechanika w Lotnictwie ML-XVI 2014(Kazimierz Dolny, maja 2014 r.), zakwalifikowane do druku po recenzjach. Serię wydaje główny organizator Konferencji Polskie Towarzystwo Mechaniki Teoretycznej i Stosowanej. Konferencje Mechanika w Lotnictwie są organizowane od 1984 roku w cyklu dwuletnim i niezmiennie przyciągają liczne grono lotników, uzbrojeniowców i przedstawicieli pokrewnych dziedzin. Kolejne konferencje ożywiały i integrowały środowiska lotnicze instytutów naukowo-badawczych, wyższych uczelni cywilnych i wojskowych oraz przemysłu. Są one zawsze okazją do wymiany informacji o najnowszych osiągnięciach naukowych w zakresie konstrukcji, badań doświadczalnych, symulacji numerycznej dynamiki lotu samolotów, rakiet i pocisków, ich eksploatacji, jak również bezpieczeństwa w locie. Dziękując sponsorom za pomoc w wydaniu monografii, wyrażamy nadzieję, że i tym razem publikacja spotka się z dużym zainteresowaniem i przyczyni się do rozwoju polskiej myśli naukowo-technicznej oraz zwiększy bezpieczeństwo lotów. Krzysztof Sibilski

4

5 Rozdział I Badania eksperymentalne laboratoryjne i w locie

6

7 Polskie Towarzystwo Mechaniki Teoretycznej i Stosowanej MECHANIKA W LOTNICTWIE ML-XVI 2014 BADANIA W LOCIE SYSTEMU WYŚWIETLANIA PARAMETRÓW LOTU Grzegorz Bęczkowski, Jarosław Krzonkalla, Maj Mordzonek, Stanisław Rymaszewski, Franciszek Zgrzywa Instytut Techniczny Wojsk Lotniczych, Warszawa Przedmiotem artykułu są badania w locie nowoopracowanego systemu wyświetlania parametrów lotu(swpl). Omawiany system przeznaczony jest do zobrazowania na wyświetlaczu przeziernym umieszczonym przed okiem pilota pełnej informacji pilotażowo-nawigacyjnej, ostrzeganiu o sytuacji niebezpiecznej na pokładzie śmigłowca oraz sygnalizacji błędów pracy systemów pokładowych. System przystosowany jest do pracy w warunkach dziennych i nocnych, przy czym w warunkach nocnych współpracuje z goglami noktowizyjnymi stosowanymi w lotnictwie Sił Zbrojnych RP. W artykule przedstawiono główne elementy składowe badanego systemu wraz z ich przeznaczeniem i funkcją. Szczegółowo opisano zaimplementowane w systemie rodzaje zobrazowania oraz sposób i liczba prezentowanych na wyświetlaczu przeziernym informacji. Następnie omówiono wymagany zakres i rzeczywisty przebieg prób w locie podlegającego badaniu systemu. Badania realizowano na śmigłowcu Mi-17-1V. Na zakończenie podano wyniki przeprowadzonych badań systemu wyświetlania parametrów lotu, w szczególności dotyczących spełnienia Założeń Taktyczno-Technicznych na badany system. 1. Wstęp Wzrastające nieustannie wymagania stawiane przed bojowymi statkami powietrznymi na współczesnym polu walki, w tym szczególnie konieczność prowadzenia misji bojowych na bardzo małych wysokościach lotu, zwłaszcza w odniesieniu do śmigłowców, wymusiły opracowanie nowych systemów informacyjnych zwiększających bezpieczeństwo realizacji zadań bojowych. W warunkach krajowych system o takim przeznaczeniu opracowano w Instytucie Technicznym Wojsk Lotniczych. Opracowany dla potrzeb załóg śmigłowców typu Mi-17 system wyświetlania parametrów lotu SWPL-1 zapewnia ciągłą obserwację

8 8 G. Bęczkowski i inni otoczenia przy jednoczesnej kontroli parametrów pilotażowo-nawigacyjnych i informacji o stanie śmigłowca, wyświetlanych bezpośrednio przed okiem pilota. Opisane w niniejszym artykule badania miały na celu potwierdzenie spełnienia przez badany system wymagań zawartych we Wstępnych Założeniach Taktyczno-Technicznych(WZTT)[1], a tym samym zakładaną poprawę świadomości sytuacyjnej załogi i zwiększenie bezpieczeństwa realizacji zadań, i w efekcie celowość wprowadzenia systemu do wyposażenia śmigłowców typu Mi Opis systemu SWPL-1 System wyświetlania parametrów lotu SWPL-1[2] przeznaczony jest dla pilotów śmigłowców typu Mi-17 w celu umożliwienia prowadzenia ciągłej obserwacji otoczenia przy jednoczesnej kontroli parametrów lotu oraz stanu śmigłowca. Celem zobrazowania pilotom informacji o bieżących parametrach pilotażowo-nawigacyjnych, parametrach pracy zespołu napędowego, zaistnieniu sytuacji niebezpiecznych lub też błędach pracy(niesprawnościach) systemów śmigłowca, system SWPL-1 zbiera sygnały elektryczne z urządzeń pokładowych, tj. system kursowy, radiowysokościomierz, nadajniki prędkości kątowej wirnika i sprężarek czy sygnały o niesprawnościach i przetwarza je w układzie dopasowania sygnałów(rys. 1). Przetworzone do postaci cyfrowej sygnały wraz z danymi pozyskiwanymi z pokładowego odbiornika GPS i nowozabudowanej centrali danych aerodynamicznych przekształcane są następnie przez system w komputerach graficznych I i II pilota na zobrazowania graficzne prezentowane ostatecznie w postaci cyfrowej, tekstowej oraz charakterystycznych symboli graficznych na wyświetlaczach przeziernych pilotów(rys. 1). W warunkach dziennych, jak też podczas lotów nocnych bez gogli noktowizyjnych do zobrazowania przed okiem pilota informacji generowanych przez omawiany system wykorzystywany jest dzienny wyświetlacz nahełmowy wykonany jako szybkorozłączny moduł montowany bezpośrednio na szynie standardowego hełmu lotniczego THL-5NV lub THL-5R. Natomiast w lotach nocnych z wykorzystaniem gogli prezentacja informacji systemu realizowana jest za pomocą nocnego wyświetlacza wykonanego jako szybkorozłączny element systemu montowany bezpośrednio na obiektywie gogli noktowizyjnych PNL-3, stanowiących standardowe wyposażenie pilota(rys. 1). Sterowanie systemem SWPL-1 realizowane jest przy pomocy indywidualnych pulpitów sterowania umożliwiających niezależnie każdemu z pilotów na włączenie lub wyłączenie jego zobrazowania, zmianę jasności prezentowanych

9 Badania w locie systemu wyświetlania parametrów lotu 9 Rys. 1. Schemat ideowy systemu SWPL-1 na wyświetlaczu informacji, jak też zmianę trybu pracy systemu. Ostatnia z podanych funkcji sterujących wynika z zaimplementowania w systemie trzech różnych rodzajów plansz zobrazowania dostępnych informacji różniących się liczbą informacji oraz zakładanym wykorzystaniem i nazwanych odpowiednio trybem nawigacyjnym NAV, operacyjnym OPER i trybem awaryjnym AWAR. Sterowanie zmianą trybów pracy możliwe jest także za pomocą przełączników umieszczonych na dźwigniach sterowania skokiem i mocą(rys. 1). Ponadto pulpit II pilota wyposażono dodatkowo w pokrętło korekcji wysokości barometrycznej celem zapewnienia zgodności wskazań wysokości barometrycznej wysokościomierza pokładowego z prezentowanym przez system.

10 10 G. Bęczkowski i inni Tryb nawigacyjny w założeniu przeznaczony jest do wykorzystywania w tych fazach lotu, w których uwaga pilota skupiona jest głównie na pilotowaniu i kontroli stanu śmigłowca, a nie na obserwacji otoczenia, a tym samym system powinien prezentować pilotowi możliwie pełną dostępną informację. Przykładowy widok zobrazowania na wyświetlaczu systemu w trybie NAV i ustawieniach fabrycznych(wyświetlane wszystkie 22 dostępne w systemie informacje) przedstawiono na rys. 2. Powyższa uwaga wynika z faktu, iż system Rys. 2. Przykładowy widok zobrazowania w trybie pracy NAV(ustawienia fabryczne) umożliwia modyfikację liczby prezentowanych w omawianym trybie informacji poprzez ich dowolne usuwanie z generowanego na wyświetlaczu obrazu za wyjątkiem wskazań korekty kąta pochylenia i wysokości barometrycznej, informacji o trybie pracy, sygnalizacji niebezpiecznej wysokości oraz sygnalizacji ostrzegawczej o sytuacji niebezpiecznej lub niesprawnościach. Przykładem takiego realizowanego przez system SWPL-1 zgodnie z potrzebami użytkownika zobrazowania z ograniczoną liczbą informacji jest opisany poniżej tryb OPER. Wracając do omówienia zamieszczonego na rys. 2 widoku zobrazowania peł-

11 Badania w locie systemu wyświetlania parametrów lotu 11 nej informacji, oczywistym jest, że sygnalizacja niebezpiecznej wysokości RA wyświetlana będzie jedynie w przypadku wykonywania lotu na wysokości niższej od wartości ustawionej na radiowysokościomierzu pokładowym. Analogicznie pulsująca sygnalizacja ostrzegawcza WARN pojawiać się będzie na wyświetlaczu wyłącznie w przypadku zaistnienia na śmigłowcu sytuacji niebezpiecznych diagnozowanych przez system pokładowy, zaś pulsująca sygnalizacja FAIL w przypadkach wystąpienia sygnału o błędach pracy systemów pokładowych. Z kolei rzeczywiste informacje o czasie bieżącym, prędkości podróżnej, odległości i czasie dolotu do celu oraz bieżącym i zadanym kursie prezentowane będą na wyświetlaczu jedynie przy działającym pokładowym odbiorniku GPS z wprowadzonymi punktami trasy. Tryb operacyjny pracy systemu SWPL-1 w założeniu przeznaczony jest z kolei do obrazowania na wyświetlaczu informacji w tych fazach lotu, w których uwaga pilota powinna być skoncentrowana zarówno na kontroli podstawowych parametrów lotu jak i obserwacji otoczenia i nadmierna liczba informacji na wyświetlaczu nie powinna rozpraszać uwagi pilota i ograniczać istotnie możliwości obserwacji terenu. Przykładem realizacji powyższych założeń jest przedstawiony na rys. 3 przykładowy widok zobrazowania w trybie pracy systemu OPER. Jak widać, zaprezentowany widok obrazu generowanego na wyświe- Rys. 3. Przykładowy widok zobrazowania w trybie pracy OPER tlaczu pilota zawiera poza wymaganymi informacjami o wartości korekty kąta pochylenia i wysokości barometrycznej oraz pojawiającymi się w momencie wystąpienia przyczyny sygnalizacjami ostrzegawczymi RA, WARN lub FAIL jedynie podstawowe, niezbędne praktycznie do realizacji lotu dane pilotażowe o kursie, pochyleniu i przechyleniu śmigłowca, prędkości lotu, barometrycznej

12 12 G. Bęczkowski i inni i radiowej wysokości lotu oraz prędkości pionowej i dodatkowo dane o prędkości obrotowej wirnika. W omawianym trybie pracy, analogicznie jak w przypadku trybu NAV, możliwe jest ustawienie wyświetlania wybranych(poza wymaganymi) informacji, przy czym liczba i rodzaj danych informacyjnych powinny odpowiadać indywidualnym preferencjom danego pilota i oczywiście rodzajowi wykonywanego zadania. Trzecim i ostatnim z dostępnych w systemie SWPL-1 trybów pracy jest ustalony tryb awaryjny AWAR pokazany na rys. 4. Ten tryb pracy charakteryzuje się tym, że prezentowane są w nim jedynie informacje ostrzegawcze dla pilota w formie napisów RA, WARN i FAIL pojawiające się po zaistnieniu określonych zdarzeń. W pozostałych sytuacjach wyświetlacz w tym trybie jest całkowicie pusty, zapewniając całkowicie niezakłóconą obserwację otoczenia. Pojawienie się na wyświetlaczu informacji RA świadczy o locie na wysokości mniejszej od ustawionej na radiowysokościomierzu. Z kolei pulsujący przez okres 10 s napis ostrzegawczy WARN informuje o zaistnieniu jednej lub kilku z 14 obsługiwanych przez pokładowy system ostrzegawczy śmigłowca sytuacji niebezpiecznych, takich jak: rezerwowa pozostałość paliwa, niebezpieczna wysokość, niesprawność instalacji hydraulicznej, pożar, przekroczenie obrotów turbin, wzrost temperatury gazów wylotowych, niebezpieczne drgania silników czy włączenie zakresu nadzwyczajnego silników. Natomiast pulsujący na wyświetlaczu przez okres 10 s napis ostrzegawczy FAIL informuje o zdiagnozowaniu przez system ostrzegawczy śmigłowca błędów pracy jego układów pokładowych, takich jak: niesprawność prądnic, niskie ciśnienie oleju, zanieczyszczenie filtrów paliwa, opiłkowanie, niesprawność radiowysokościomierza czy też podwyższone drgania silników. Rys. 4. Widok zobrazowania w trybie pracy AWAR

13 Badania w locie systemu wyświetlania parametrów lotu Zakres badań w locie systemu SWPL-1 Zakres badań w locie systemu wyświetlania parametrów lotu SWPL-1 określony był zasadniczo wymogiem potwierdzenia w lotach badawczych spełnienia przez badany system wymagań zamawiającego dotyczących omawianego systemu zawartych we Wstępnych Założeniach Taktyczno-Technicznych(WZTT) [1]. W rezultacie zakres badań w locie systemu obejmował 5 głównych zagadnień badawczych, a mianowicie: 1) badanie liczby prezentowanych informacji przez system zabudowany na śmigłowcu, 2) badanie jakości prezentowania informacji przez system zabudowany na śmigłowcu, 3) badanie ergonomii sterowania systemem zabudowanym na śmigłowcu, 4) badanie wpływu pracy systemu na pracę innych systemów śmigłowca, 5) badanie wpływu systemu oraz jego pracy na bezpieczeństwo użytkowania śmigłowca, zawierających łącznie 36 szczegółowych punktów sprawdzeń systemu wymaganych przez WZTT. W badaniach liczby prezentowanych przez system informacji sprawdzono m.in.: czy system umożliwia wyświetlanie pełnej wymaganej liczby informacji, czy system prezentuje informację sygnalizującą wystąpienie sytuacji niebezpiecznych i czy posiada funkcję umożliwiającą wyłączenie sygnalizacji oraz czy jej wyłączenie nie wpływa na zobrazowanie innej informacji ostrzegającej, czy system prezentuje informację sygnalizującą wystąpienie błędów pracy systemów pokładowych i czy posiada funkcję umożliwiającą wyłączenie sygnalizacji oraz czy jej wyłączenie nie wpływa na zobrazowanie innej informacji ostrzegającej, czy informacje są wyświetlane w zbiorach(trybach pracy), czy w każdym zbiorze(trybie) są prezentowane: sygnalizacja niebezpiecznej wysokości, sygnalizacja sytuacji niebezpiecznych i sygnalizacja błędów pracy systemów, zgodność systemu miar parametrów prezentowanych na wyświetlaczu z systemem miar urządzeń zabudowanych na śmigłowcu, zgodność wartości wielkości parametrów prezentowanych przez system z wartościami prezentowanymi przez urządzenia zobrazowania aktualnie zabudowane na śmigłowcu.

14 14 G. Bęczkowski i inni Z kolei zakres badań jakości prezentowania przez badany system informacji obejmował sprawdzenie: możliwości odczytania pełnej prezentowanej na wyświetlaczu dziennym systemu SWPL-1 informacji w każdych warunkach oświetlenia naturalnego w dzień, możliwości odczytania pełnej prezentowanej na wyświetlaczu nocnym systemu SWPL-1 informacji w warunkach oświetlenia naturalnego w nocy(we współpracy z goglami noktowizyjnymi typu PNL-3), możliwości odczytania pełnej prezentowanej na wyświetlaczu informacji na różnym tle otoczenia(w zakresie jego barwy, intensywności i występujących kontrastów), sposobu prezentacji informacji na wyświetlaczu systemu SWPL-1, czy obraz generowany na wyświetlaczu jest stabilny, ostry, pozbawiony zakłóceń i drgań, czy informacje na wyświetlaczu systemu SWPL-1 prezentowane są w sposób ciągły(poza informacjami wyświetlanymi z założenia okresowo), czyczasciągłejpracysystemujestniekrótszyniż4godziny,zaśwymagana przerwa pomiędzy kolejnymi okresami użytkowania systemu nie dłuższa niż 30 minut. W zakresie badania ergonomii sterowania systemem realizowano natomiast następujące badania sprawdzające: czas gotowości systemu do pracy od momentu jego włączenia, czy system spełnia ogólne wymagania w zakresie organów sterowania i strojenia, czy każdy z członków załogi(dowódca oraz drugi pilot) posiada oddzielne elementy sterowania systemem w zakresie wyświetlanych dla niego zobrazowań oraz posiada możliwość niezależnej regulacji i wyboru funkcji systemu dostępnych z poziomu użytkownika, czy każdy z członków załogi(dowódca i drugi pilot) posiada wygodny dostęp do elementów sterujących systemem, czy każdy z członków załogi(dowódca i drugi pilot) posiada możliwość dostosowania(regulacji mechanicznej) systemu do indywidualnych możliwości psychofizycznych, czy gabaryty lub inne parametry wyświetlaczy umożliwiają załodze równocześnie z systemem wykorzystanie maski tlenowej KM-34D montowanej do hełmu pilota THL-5NV,

15 Badania w locie systemu wyświetlania parametrów lotu 15 czy sposób mocowania wyświetlacza systemu do standardowego hełmu pilota umożliwia jego łatwy montaż i demontaż, spełnianie przez system SWPL-1 ogólnych wymagań ergonomicznych. W ramach badań w locie wpływu pracy systemu na pracę innych systemów śmigłowca sprawdzono: czy system bezkolizyjnie współpracuje z systemami i urządzeniami śmigłowca, na którym jest zabudowany oraz czy użytkowanie i zabudowa systemu na śmigłowcu w żaden sposób nie zmniejsza funkcjonalności innych systemów i urządzeń zabudowanych na śmigłowcu, czy system funkcjonuje normalnie(zgodnie z przeznaczeniem i deklarowaną niezawodnością) w warunkach jednoczesnej pracy dowolnego systemu(obiektu) zabudowanego na śmigłowcu, czy system nie zakłóca pracy jakiegokolwiek innego systemu(obiektu) zabudowanego na śmigłowcu, czy wyłączenie systemu w dowolnym momencie i trybie pracy nie powoduje uszkodzenia systemu. Ostatecznie badania wpływu systemu oraz jego pracy na bezpieczeństwo użytkowania śmigłowca dotyczyły sprawdzenia: czy system zabudowany na śmigłowcu oraz jego użytkowanie jest bezpieczne dla załogi, obsługi oraz bezpieczeństwa lotu statku powietrznego, czy system prezentuje zobrazowanie w linii wzroku pilota i umożliwia użytkownikowi swobodną obserwację otoczenia śmigłowca(w zakresie sumarycznego pola widzenia pilota nie mniejszego niż bez użycia systemu), czy rozmiar, sposób i jakość zobrazowań przedstawiających informacje na wyświetlaczu umożliwiają kontrolę zmian tego parametru(dla zobrazowań ciągłych) lub przyjęcie informacji(dla zobrazowań pojawiających się okresowo) bez konieczności skupiania wzroku na danej informacji, czy czas niezbędny na przyswojenie informacji(przez przeszkolonego pilota) nie powoduje sytuacji niebezpiecznych dla procesu sterowania śmigłowcem oraz umożliwia praktyczną obserwację otoczenia śmigłowca, czy rozmiar, sposób i jakość zobrazowań wyświetlanych w danej chwili na wyświetlaczu umożliwiają(przeszkolonemu pilotowi) obserwację otoczenia śmigłowca oraz wskaźników i elementów sterowania śmigłowcem znajdujących się w kabinie załogi,

16 16 G. Bęczkowski i inni czy system współpracuje(umożliwia zamontowanie i nie ogranicza funkcjonalności) z hełmami lotniczymi THL-5NV oraz THL-5R, czy system współpracuje(prezentuje spójne zobrazowanie, umożliwia mocowanie i nie ogranicza funkcjonalności) z goglami noktowizyjnymi typu PNL Przebieg badań w locie systemu SWPL-1 Badania w locie omawianego systemu realizowano na śmigłowcu Mi-17-1V nr boczny 6107 z zabudowanym systemem SWPL-1 zgodnie z programem badań[3], programami lotów próbnych doświadczalnych[4] oraz metodykami badawczymi[5]-[9] w WZL nr 1 S.A. Łódź w okresie r. Zgodnie z przedstawionym w p. 3. zakresem badań loty badawcze przeprowadzano: oróżnychporachdoby,tj.wdzień,podczaszachodusłońca,ozmroku oraz w warunkach nocy jasnej i ciemnej(bezksiężycowej), w różnorodnych warunkach atmosferycznych odpowiadających brakowi zachmurzenia, częściowemu lub całkowitemu zachmurzeniu i opadowi atmosferycznemu, nad terenami o różnorodnej barwie, fakturze i charakterystykach odbicia światła, tj. akwen wodny, pola uprawne, teren piaszczysty, łąka, obszar zalesiony, powierzchnia betonowa, droga asfaltowa, obszar zurbanizowany itp. W badaniach celem określenia obiektywnej oceny spełniania przez badany system tych wymagań, które podlegały wyłącznej subiektywnej ocenie badacza, uwarunkowanej jego indywidualnymi cechami psychomotorycznymi uczestniczyło 4 pilotów doświadczalnych. Mając na względzie szeroki zakres badań, wymóg powtarzania w miarę możliwości poszczególnych sprawdzeń przez kolejnych pilotów, jak też konieczność opanowania przez pilotów nawyków użytkowania systemu, w trakcie badań w locie wykonano 48 lotów badawczych o łącznym nalocie 116,7 h, z czego 30% w warunkach nocnych z wykorzystaniem gogli noktowizyjnych. Należy podkreślić, iż w trakcie badań nie wystąpiły żadne usterki czy niesprawności zarówno badanego systemu, jak również śmigłowca, skutkujące nieplanowanymi przerwami w lotach i zrealizowano pełen przewidywany zakres sprawdzeń lotnych określony w programie badań[3]. Wyniki badań w locie systemu przedstawiono skrótowo poniżej.

17 Badania w locie systemu wyświetlania parametrów lotu Wyniki badań w locie systemu SWPL-1 Szczegółowy opis wyników poszczególnych badań w locie systemu SWPL-1 oraz ich zgodności z wymaganiami przedstawiono w 5 raportach z badań[12]-[16], odpowiadających 5 głównym zagadnieniom badawczym określonym zakresem omawianych prób(patrz p. 3). Zamieszczone w raportach wnioski potwierdzają spełnianie przez badany system wszystkich, podlegających sprawdzeniu podczas prób w locie, wymogów Wstępnych Założeń Taktyczno- Technicznych na system zobrazowania[1]. Należy jednak zauważyć, iż w przypadku kilku z 36 przeprowadzonych badań sprawdzających wstępna ocena wyników sprawdzeń nie była jednoznacznie pozytywna i wymagała szczegółowej analizy i właściwej interpretacji. Jednym z takich niejednoznacznych co do oceny wyników badań był wynik sprawdzeń możliwości odczytania pełnej prezentowanej na wyświetlaczu systemu informacji na różnym tle otoczenia w zakresie jego barwy, intensywności oraz występujących kontrastów. Badania potwierdziły mianowicie, że w zdecydowanej większości sytuacji odczyt pełnej wyświetlanej informacji jest bezproblemowy pod warunkiem dostosowania jasności zobrazowania informacji do bieżących warunków oświetleniowych i jaskrawości tła, na które skierowany jest aktualnie wzrok pilota. Odczyt informacji możliwy jest nawet w warunkach intensywnie jaskrawego tła, jak niezachmurzona tarcza słoneczna czy też akwen wodny mocno odbijający promienie słoneczne przy wykorzystaniu wizjera(osłony przeciwsłonecznej) hełmu pilota. Utrudnienia w odczycie przez pilota pełnej wyświetlanej informacji pojawiają się natomiast w sporadycznych przypadkach, gdy tłem prezentowanej na wyświetlaczu informacji są w danym momencie intensywnie kontrastujące ze sobą jasnością powierzchnie. Przykład zaistnienia omawianej sytuacji w warunkach dziennych pokazano na rys. 5, na którym tło wyświetlacza stanowi jednocześnie stosunkowo ciemny teren oraz mocno rozświetlone niebo i informacje kursowe znajdujące się u góry wyświetlacza(na jasnym tle) są zdecydowanie mało czytelne. Analogiczną co do istoty sytuację zarejestrowaną w warunkach nocnych zaprezentowano z kolei na rys. 6. W tym przypadku źródło sztucznego światła, widziane w noktowizorze jako jaskrawa plama(oznaczona na rysunku strzałką), stanowi w danym momencie tło graficznego zobrazowania prędkościomierza, uniemożliwiając określenie prędkości lotu śmigłowca. Próba zwiększenia w takiej sytuacji jasności wyświetlania informacji, celem poprawy wyrazistości danych znajdujących się na jasnym tle, powoduje przejaskrawienie i tym samym pogorszenie odczytu informacji zobrazowanych na ciemniejszym tle. Właściwym sposobem postępowania w opisywanej sytuacji jest chwilowy ruch

18 18 G. Bęczkowski i inni Rys. 5. Przykładowy widok zobrazowania na wyświetlaczu dziennym w warunkach mocno kontrastowego tła Rys. 6. Przykładowy widok zobrazowania na wyświetlaczu nocnym w warunkach mocno kontrastowego tła głowy, np. w prezentowanym na rys. 5 przykładzie nieznacznie ku dołowi, aby wymagane informacje znalazły się na ciemniejszym tle i mogły być bezproblemowo odczytane. Tym samym, w zgodnej opinii pilotów przeprowadzających badania, analizowane sporadyczne sytuacje nie uniemożliwiają w razie potrzeby odczytu pełnej wyświetlanej informacji, a tym samym nie wpływają na bezpieczeństwo lotu i nie mogą stanowić o negatywnej ocenie omawianego badania. Kolejnym z problematycznych do oceny punktów badań był wynik sprawdzeń wpływu wyświetlanych na wyświetlaczu informacji na możliwość swobodnej obserwacji przez pilota otoczenia oraz wskaźników i elementów ste-

19 Badania w locie systemu wyświetlania parametrów lotu 19 rowania śmigłowcem. Przeprowadzone badania potwierdziły, że w przypadku wykorzystywania wyświetlacza dziennego rozmiar, sposób oraz jakość prezentowanych zobrazowań umożliwia odpowiednią obserwację zarówno otoczenia, jak też wskaźników oraz elementów sterowania. Ewentualny chwilowy zanik widoczności niewielkich szczegółów terenowych lub elementów zobrazowania i sterowania znajdujących się w kabinie śmigłowca, przysłoniętych w danej chwili prezentowaną informacją, pozostaje bez wpływu na możliwość obserwacji otoczenia, odczyt wskazań i operowanie elementami sterowania, a tym samym na bezpieczeństwo realizacji lotu czy zdolności wykonywania zadania. Loty nocne z wykorzystaniem wyświetlacza nocnego potwierdziły natomiast, że możliwość właściwej obserwacji otoczenia jest w istotnym stopniu uwarunkowana liczbą prezentowanych na wyświetlaczu informacji. Wynika to z faktu, że wyświetlana informacja musi być celem jej uwidocznienia wyraźnie jaśniejsza niż tło, co w warunkach słabego oświetlenia upośledza zdolność oka ludzkiego do wyraźnego widzenia szczegółów zdecydowanie ciemniejszego otoczenia śmigłowca, będącego tłem dla prezentowanej na wyświetlaczu nocnym informacji. W konsekwencji, zdaniem pilotów realizujących loty badawcze, podczas wykonywania lotów nocnych na małych wysokościach zaleca się bezwzględnie stosowanie zakładanego do takich celów trybu pracy systemu OPER z możliwie ograniczoną liczbą wyświetlanych informacji, celem zapewnienia odpowiednio wczesnego wykrycia potencjalnych przeszkód terenowych znajdujących się na kursie lotu śmigłowca, a tym samym bezpiecznego prowadzenia lotu. Natomiast obserwacja wskaźników oraz elementów sterowania śmigłowcem jest możliwa i jedynie nieznacznie utrudniona przez informacje prezentowane na wyświetlaczu nocnym, należy jednak mieć na względzie, że prowadzenie omawianej obserwacji jest praktycznie możliwe dopiero po dostosowaniu jasności zobrazowań wyświetlacza i przestawieniu ostrości gogli noktowizyjnych z nieskończoności na właściwą do obserwacji wyposażenia kabiny. Kończąc omówienie wyników badań w locie systemu, należy wspomnieć o wynikach badań dotyczących wpływu zabudowy i użytkowania badanego systemu na bezpieczeństwo załogi, obsługi oraz lotu śmigłowca. Jedyną zgłoszoną przez pilotów uwagą w omawianym aspekcie badawczym było niezbyt fortunne umiejscowienie złącz podłączenia wyświetlaczy systemu do pokładowego systemu zobrazowania, powodujące konieczność użycia znacznej długości okablowania wyświetlaczy. Nadmierna masa okablowania, w zgodnej opinii pilotów, skutkuje po ok. 2 h lotu narastającymi symptomami zmęczenia, szczególnie podczas lotów z goglami noktowizyjnymi(ze względu na dodatkową masę obciążającą głowę), mającymi wpływ na bezpieczeństwo pilotowania. Ponadto

20 20 G. Bęczkowski i inni przebieg okablowania spowodowany umiejscowieniem złącz może w trakcie lotu stwarzać sytuacje(w badaniach nie wystąpiły) potencjalnie zagrażające bezpieczeństwu lotu śmigłowca lub załogi poprzez: ograniczenie lub wręcz uniemożliwienie poruszania przez dowódcę załogi głową wskutek przycięcia się okablowania wyświetlacza pomiędzy tułowiem i fotelem, ograniczenie lub uniemożliwienie poruszania głową bądź też utrudnienia(ograniczenia) w możliwości sterowania dźwignią skoku i mocy lub dźwigniami indywidualnego sterowania silnikami przez dowódcę załogi wskutek zaplątania się okablowania wyświetlacza o wspomniane elementy sterowania zespołu napędowego. Mając na względzie powyższe zastrzeżenia, producent zdecydował o zmianie umiejscowienia złącz i skróceniu długości okablowania wyświetlaczy, eliminujące zgłoszone niedogodności i potencjalne zagrożenia. 6. Wnioski z badań systemu SWPL-1 Wyniki przeprowadzonych badań sprawdzających systemu SWPL-1 zabudowanego na śmigłowcu Mi-17-1V potwierdziły spełnianie przez badany system wymagań zawartych we Wstępnych Założeniach Taktyczno-Technicznych na system zobrazowania parametrów lotu. Ponadto, w zgodnej opinii pilotów doświadczalnych wykonujących loty badawcze, badania jednoznacznie wykazały, że badany system poprzez: wyświetlanie parametrów lotu w polu widzenia pilotów, wyświetlanie informacji o niesprawnościach i zagrożeniach w polu widzenia pilotów, a tym samym możliwość jednoczesnej obserwacji otoczenia śmigłowca oraz informacji o jego parametrach lotu i stanie zarówno w warunkach dziennych i nocnych, jak też dzięki: możliwości swobodnego doboru zestawu zobrazowywanych informacji, niezależnemu zobrazowaniu i sterowaniu systemem dla obu pilotów, ciągłemu monitorowaniu stanu sprawności systemu, zapewnia oczekiwaną poprawę świadomości sytuacyjnej załogi śmigłowca i w rezultacie zwiększa bezpieczeństwo wykonywania lotów, szczególnie lotów prowadzonych na skrajnie małych wysokościach. Podsumowując, uzyskane pozytywne wyniki badań systemu wyświetlania parametrów lotu SWPL-1 potwierdzają celowość wdrożenia tego systemu na wyposażenie śmigłowców typu Mi-17 eksploatowanych w Lotnictwie SZ RP.

21 Badania w locie systemu wyświetlania parametrów lotu 21 Bibliografia 1. Wstępne Założenia Taktyczno-Techniczne na system zobrazowania parametrów lotu dla śmigłowca typu Mi-17 nr postępowania przetargowego DZSZ/123/V- 31/UZ/PRZ/ PPO/D/ Opis techniczny i instrukcja eksploatacji nr 49/43/2009 systemu wyświetlania parametrów lotu, Warszawa Praca zbiorowa, Program badań nr PB-1/LBSP/11. Badania systemu zobrazowania parametrów lotu SWPL-1 zabudowanego na śmigłowcu Mi-17-1V na zgodność z wymaganiami określonymi w WZTT. Badania naziemne i w locie, BT ITWL nr 7172/50, Warszawa Praca zbiorowa, Programy lotów próbnych doświadczalnych systemu zobrazowania parametrów lotu SWPL-1 zabudowanego na śmigłowcu Mi-17-1V do programu badań nr PB-1/LBSP/11, BT ITWL nr 6774/50, Warszawa Praca zbiorowa, Metodyka badawcza nr MB-12/L/LBSP/11. Badanie wpływu systemu zobrazowania parametrów lotu oraz jego pracy na bezpieczeństwo użytkowania statku powietrznego, BT ITWL nr 6384/50, Warszawa Praca zbiorowa, Metodyka badawcza nr MB-13/L/LBSP/11. Badanie jakości prezentowania informacji przez system zobrazowania parametrów lotu dla statku powietrznego, BT ITWL nr 6385/50, Warszawa Praca zbiorowa, Metodyka badawcza nr MB-14/L/LBSP/11. Badanie ilości prezentowanych informacji przez system zobrazowania parametrów lotu dla statku powietrznego, BT ITWL nr 6386/50, Warszawa Praca zbiorowa, Metodyka badawcza nr MB-15/L/LBSP/11. Badanie funkcjonalności i ergonomii sterowania systemu zobrazowania parametrów lotu dla statku powietrznego, BT ITWL nr 6387/50, Warszawa Praca zbiorowa, Metodyka badawcza nr MB-16/L/LBSP/11. Badanie wpływu pracy systemu zobrazowania parametrów lotu dla statku powietrznego na pracę innych systemów, BT ITWL nr 6388/50, Warszawa Instrukcja organizacji lotów próbnych w lotnictwie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej(IOLP-2010), Sygn. WLOP 444/ Regulamin lotów lotnictwa Sił Zbrojnych RP(RL-2010), Sygn. WLOP 442/ Praca zbiorowa, Raport z badań NR 9L/LBSP/2012. Badanie wpływu systemu SWPL-1 i jego pracy na bezpieczeństwo użytkowania śmigłowca M-17-1V, BT ITWL nr 7271/50, Warszawa Praca zbiorowa, Raport z badań NR 10L/LBSP/2012. Badanie jakości prezentowania informacji przez system SWPL-1 dla śmigłowca M-17-1V, BT ITWL nr 7222/50, Warszawa 2012

Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania Studia II stopnia (magisterskie)

Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania Studia II stopnia (magisterskie) Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania Studia II stopnia (magisterskie) Temat: Analiza właściwości pilotażowych samolotu Specjalność: Pilotaż lub Awionika 1. Analiza stosowanych kryteriów

Bardziej szczegółowo

Numeryczna symulacja opływu wokół płata o zmodyfikowanej krawędzi natarcia. Michał Durka

Numeryczna symulacja opływu wokół płata o zmodyfikowanej krawędzi natarcia. Michał Durka Numeryczna symulacja opływu wokół płata o zmodyfikowanej krawędzi natarcia Michał Durka Politechnika Poznańska Inspiracja Inspiracją mojej pracy był artykuł w Świecie Nauki opisujący znakomite charakterystyki

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH

PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH ZAŁĄCZNIK 1 (POMIAR ILOŚCI PALIWA) DO RAPORTU KOŃCOWEGO zdarzenie nr: 1460/12 Warszawa 2015 1. Cel próby Państwowa Komisja Badania Wypadków Lotniczych 1.1.

Bardziej szczegółowo

Przegląd zdjęć lotniczych lasów wykonanych w projekcie HESOFF. Mariusz Kacprzak, Konrad Wodziński

Przegląd zdjęć lotniczych lasów wykonanych w projekcie HESOFF. Mariusz Kacprzak, Konrad Wodziński Przegląd zdjęć lotniczych lasów wykonanych w projekcie HESOFF Mariusz Kacprzak, Konrad Wodziński Plan prezentacji: 1) Omówienie głównych celów projektu oraz jego głównych założeń 2) Opis platformy multisensorowej

Bardziej szczegółowo

Instrukcja montażu modelu MICHAŚ RC. Budowę modelu rozpoczynamy od montażu kadłuba.

Instrukcja montażu modelu MICHAŚ RC. Budowę modelu rozpoczynamy od montażu kadłuba. Instrukcja montażu modelu MICHAŚ RC. Budowę modelu rozpoczynamy od montażu kadłuba. Wklejamy wzmocnienia łoża płata oraz wzmocnienie mocowania serwomechanizmów do ścianki bocznej kadłuba. Wklejamy wręgi

Bardziej szczegółowo

Państwowa Komisja Badania Wypadków Lotniczych Samolot ultralekki Dedal KB; SP-SZKB; 21.08.2010 r., Łódź ALBUM ILUSTRACJI

Państwowa Komisja Badania Wypadków Lotniczych Samolot ultralekki Dedal KB; SP-SZKB; 21.08.2010 r., Łódź ALBUM ILUSTRACJI ALBUM ILUSTRACJI z wypadku samolotu ultralekkiego Dedal KB; SP-SZKB 21 sierpnia 2010 r., Łódź ALBUM ILUSTRACJI Strona 1 z 23 1, 2, 3 Samolot Dedal KB SP-SZKB na zdjęciach wykonanych w okresie poprzedzającym

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Poznań, 16.05.2012r. Raport z promocji projektu Nowa generacja energooszczędnych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 23 lutego 2015 r. Poz. 3

Warszawa, dnia 23 lutego 2015 r. Poz. 3 Warszawa, dnia 23 lutego 2015 r. Poz. 3 DECYZJA Nr 13 PREZESA URZĘDU LOTNICTWA CYWILNEGO z dnia 23 lutego 2015 r. w sprawie wprowadzenia do stosowania Raportu Uznania Wiedzy Na podstawie art. 21 ust. 2

Bardziej szczegółowo

METODYKA BADAŃ MAŁYCH SIŁOWNI WIATROWYCH

METODYKA BADAŃ MAŁYCH SIŁOWNI WIATROWYCH Inżynieria Rolnicza 2(100)/2008 METODYKA BADAŃ MAŁYCH SIŁOWNI WIATROWYCH Krzysztof Nalepa, Maciej Neugebauer, Piotr Sołowiej Katedra Elektrotechniki i Energetyki, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

Bardziej szczegółowo

Z powyższej zależności wynikają prędkości synchroniczne n 0 podane niżej dla kilku wybranych wartości liczby par biegunów:

Z powyższej zależności wynikają prędkości synchroniczne n 0 podane niżej dla kilku wybranych wartości liczby par biegunów: Bugaj Piotr, Chwałek Kamil Temat pracy: ANALIZA GENERATORA SYNCHRONICZNEGO Z MAGNESAMI TRWAŁYMI Z POMOCĄ PROGRAMU FLUX 2D. Opiekun naukowy: dr hab. inż. Wiesław Jażdżyński, prof. AGH Maszyna synchrocznina

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ

MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ Jarosław MAŃKOWSKI * Andrzej ŻABICKI * Piotr ŻACH * MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ 1. WSTĘP W analizach MES dużych konstrukcji wykonywanych na skalę

Bardziej szczegółowo

BEZZAŁOGOWY ŚMiGŁOWiEC ROBOT DO ZADAŃ SPECJALNYCH

BEZZAŁOGOWY ŚMiGŁOWiEC ROBOT DO ZADAŃ SPECJALNYCH PRACE instytutu LOTNiCTWA 219, s. 189-193, Warszawa 2011 BEZZAŁOGOWY ŚMiGŁOWiEC ROBOT DO ZADAŃ SPECJALNYCH PaWeł Guła Instytut Lotnictwa Streszczenie W referacie przedstawiono założenia techniczne, sposób

Bardziej szczegółowo

WYNiki badań SYSTEmU POmiAROWO-REjESTRACYjNEgO WiATRAkOWCA

WYNiki badań SYSTEmU POmiAROWO-REjESTRACYjNEgO WiATRAkOWCA PRACE instytutu LOTNiCTWA 219, s. 59-72, Warszawa 2011 WYNiki badań SYSTEmU POmiAROWO-REjESTRACYjNEgO WiATRAkOWCA WItold dąbrowski, StaNISłaW PoPoWSkI, radosław rybaniec Instytut Lotnictwa Streszczenie

Bardziej szczegółowo

Kursy. operatorów bezzałogowych statków powietrznych. Warszawa

Kursy. operatorów bezzałogowych statków powietrznych. Warszawa Kursy operatorów bezzałogowych statków powietrznych Warszawa 22 października 2015 1 1. Wymagania ogólne stawiane kandydatom biorącym udział w szkoleniu do świadectwa kwalifikacji operatora bezzałogowych

Bardziej szczegółowo

MOBILNE STANOWISKO DO BADAŃ DYNAMIKI POJAZDÓW

MOBILNE STANOWISKO DO BADAŃ DYNAMIKI POJAZDÓW MOBILNE STANOWISKO DO BADAŃ DYNAMIKI POJAZDÓW ADAM GOŁASZEWSKI 1, TOMASZ SZYDŁOWSKI 2 Politechnika Łódzka Streszczenie Badania dynamiki ruchu pojazdów wpływają w istotny sposób na rozwój ogólnie rozumianej

Bardziej szczegółowo

MAKSYMALNIE SPRAWNA TURBINA AEROCOPTER 450

MAKSYMALNIE SPRAWNA TURBINA AEROCOPTER 450 PRZYDOMOWA ELEKTROWNIA WIATROWA MAKSYMALNIE SPRAWNA TURBINA AEROCOPTER 450 Powszechnie lansowane hasła ekologiczne oraz zmieniające się przepisy skłaniają nas do produkowania coraz większych ilości zielonej

Bardziej szczegółowo

Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania Studia I stopnia (inżynierskie)

Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania Studia I stopnia (inżynierskie) Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania Studia I stopnia (inżynierskie) Temat: Pomiar prędkości kątowych samolotu przy pomocy czujnika ziemskiego pola magnetycznego 1. Analiza właściwości

Bardziej szczegółowo

'MAPOSTAW' Praca zespołowa: Sylwester Adamczyk Krzysztof Radzikowski. Promotor: prof. dr hab. inż. Bogdan Branowski

'MAPOSTAW' Praca zespołowa: Sylwester Adamczyk Krzysztof Radzikowski. Promotor: prof. dr hab. inż. Bogdan Branowski Mały pojazd miejski o napędzie spalinowym dla osób w starszym wieku i samotnych 'MAPOSTAW' Praca zespołowa: Sylwester Adamczyk Krzysztof Radzikowski Promotor: prof. dr hab. inż. Bogdan Branowski Cel pracy

Bardziej szczegółowo

Cel działania: redukcja ryzyka kolizji z ziemią. Opracowany w latach 70-tych pod wpływem dużej liczby wypadków typu CFIT.

Cel działania: redukcja ryzyka kolizji z ziemią. Opracowany w latach 70-tych pod wpływem dużej liczby wypadków typu CFIT. GPWS Ground Proximity Warning System Cel działania: redukcja ryzyka kolizji z ziemią. Opracowany w latach 70-tych pod wpływem dużej liczby wypadków typu CFIT. Zasada działania: GPWS wykorzystuje wskazania

Bardziej szczegółowo

SKOMPLIKOWANY MODEL 3D MCAD WOJSKOWEGO SAMOLOTU MYŚLIWSKIEGO, NA PRZYKŁADZIE NUMERYCZNEGO ZAPISU KONSTRUKCJI MYŚLIWCA GRUMMAN F6F-5 HELLCAT

SKOMPLIKOWANY MODEL 3D MCAD WOJSKOWEGO SAMOLOTU MYŚLIWSKIEGO, NA PRZYKŁADZIE NUMERYCZNEGO ZAPISU KONSTRUKCJI MYŚLIWCA GRUMMAN F6F-5 HELLCAT SKOMPLIKOWANY MODEL 3D MCAD WOJSKOWEGO SAMOLOTU MYŚLIWSKIEGO, NA PRZYKŁADZIE NUMERYCZNEGO ZAPISU KONSTRUKCJI MYŚLIWCA GRUMMAN F6F-5 HELLCAT stud. Szymon Kościanowski, Koło Naukowe Solid Edge (KNSE), Wydział

Bardziej szczegółowo

Opis postępowania przy eksportowaniu geometrii z systemu Unigraphics NX do pakietu PANUKL (ver. A)

Opis postępowania przy eksportowaniu geometrii z systemu Unigraphics NX do pakietu PANUKL (ver. A) 1 Opis postępowania przy eksportowaniu geometrii z systemu Unigraphics NX do pakietu PANUKL (ver. A) Przedstawiony poniżej schemat przygotowania geometrii w systemie Unigraphics NX na potrzeby programu

Bardziej szczegółowo

Seria Jubileuszowa. Rozwiązania informatyczne. Sprężarki śrubowe Airpol PRM z przetwornicą częstotliwości. oszczędność energii. ochrona środowiska

Seria Jubileuszowa. Rozwiązania informatyczne. Sprężarki śrubowe Airpol PRM z przetwornicą częstotliwości. oszczędność energii. ochrona środowiska Sprężarki śrubowe Airpol PRM z przetwornicą częstotliwości Seria Jubileuszowa Każda sprężarka śrubowa z przetwornicą częstotliwości posiada regulację obrotów w zakresie od 50 do 100%. Jeżeli zużycie powietrza

Bardziej szczegółowo

INŻYNIERIA LOTNICZA NA POLITECHNICE WROCŁAWSKIEJ

INŻYNIERIA LOTNICZA NA POLITECHNICE WROCŁAWSKIEJ INŻYNIERIA LOTNICZA NA POLITECHNICE WROCŁAWSKIEJ dr hab. inż. Cezary SZCZEPAŃSKI WYDZIAŁ MECHANICZNO ENERGETYCZNY Katedra Inżynierii Kriogenicznej, Lotniczej i Procesowej SEKTOR LOTNICZY Infrastruktura

Bardziej szczegółowo

(5) W celu zapewnienia płynnego przejścia oraz uniknięcia zakłóceń należy zapewnić odpowiednie środki przejściowe.

(5) W celu zapewnienia płynnego przejścia oraz uniknięcia zakłóceń należy zapewnić odpowiednie środki przejściowe. L 106/18 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) 2015/640 z dnia 23 kwietnia 2015 r. w sprawie dodatkowych specyfikacji zdatności do lotu dla danego rodzaju operacji oraz zmieniające rozporządzenie (UE) nr 965/2012

Bardziej szczegółowo

TECHNIKA I EKSPLOATACJA

TECHNIKA I EKSPLOATACJA TECHNIKA I EKSPLOATACJA Płk w st. sp. pil. dr inż. Antoni Milkiewicz Samolot F-16C/D Instalacje: paliwowa, hydrauliczna i elektryczna Instalacja paliwowa W skład instalacji paliwowej samolotu F-16 wchodzą

Bardziej szczegółowo

BADANIA WIRNIKA TURBINY WIATRROWEJ O REGULOWANYM POŁOŻENIU ŁOPAT ROBOCZYCH. Zbigniew Czyż, Zdzisław Kamiński

BADANIA WIRNIKA TURBINY WIATRROWEJ O REGULOWANYM POŁOŻENIU ŁOPAT ROBOCZYCH. Zbigniew Czyż, Zdzisław Kamiński BADANIA WIRNIKA TURBINY WIATRROWEJ O REGULOWANYM POŁOŻENIU ŁOPAT ROBOCZYCH Zbigniew Czyż, Zdzisław Kamiński Politechnika Lubelska, Wydział Mechaniczny, Katedra Termodynamiki, Mechaniki Płynów i Napędów

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 18 lipca 2014 r. Poz. 950 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 17 lipca 2014 r.

Warszawa, dnia 18 lipca 2014 r. Poz. 950 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 17 lipca 2014 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 18 lipca 2014 r. Poz. 950 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 17 lipca 2014 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie lotów

Bardziej szczegółowo

Projekt Wstępny Bezzałogowego Systemu Latającego BSL X1 Koło Naukowe EUROAVIA Rzeszów 2012 07 08

Projekt Wstępny Bezzałogowego Systemu Latającego BSL X1 Koło Naukowe EUROAVIA Rzeszów 2012 07 08 BSL-X1 Projekt Wstępny Bezzałogowego Systemu Latającego BSL X1 Koło Naukowe EUROAVIA Rzeszów 07 08 I. Opis systemu BSL X1 W skład bezzałogowego systemu latającego BSL X1, wchodzą następujące części: stacja

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Płatek, Marcel Smoliński

Krzysztof Płatek, Marcel Smoliński Krzysztof Płatek, Marcel Smoliński Samolot udźwigowy na zawody Air Cargo 2015 Stuttgart ukończenie: sierpień 2015 Prototyp samolotu solarnego SOLARIS ukończenie: wrzesień 2015 Prototyp samolotu dalekiego

Bardziej szczegółowo

MODEL 3D MCAD LEKKIEGO SAMOLOTU SPORTOWEGO, JAKO ŹRÓDŁO GEOMETRII DLA ANALIZY WYTRZYMAŁOŚCIOWEJ MES OBIEKTU

MODEL 3D MCAD LEKKIEGO SAMOLOTU SPORTOWEGO, JAKO ŹRÓDŁO GEOMETRII DLA ANALIZY WYTRZYMAŁOŚCIOWEJ MES OBIEKTU IX Konferencja naukowo-techniczna Programy MES w komputerowym wspomaganiu analizy, projektowania i wytwarzania MODEL 3D MCAD LEKKIEGO SAMOLOTU SPORTOWEGO, JAKO ŹRÓDŁO GEOMETRII DLA ANALIZY WYTRZYMAŁOŚCIOWEJ

Bardziej szczegółowo

Mgr inż. Wojciech Chajec Pracownia Kompozytów, CNT Mgr inż. Adam Dziubiński Pracownia Aerodynamiki Numerycznej i Mechaniki Lotu, CNT SMIL

Mgr inż. Wojciech Chajec Pracownia Kompozytów, CNT Mgr inż. Adam Dziubiński Pracownia Aerodynamiki Numerycznej i Mechaniki Lotu, CNT SMIL Mgr inż. Wojciech Chajec Pracownia Kompozytów, CNT Mgr inż. Adam Dziubiński Pracownia Aerodynamiki Numerycznej i Mechaniki Lotu, CNT SMIL We wstępnej analizie przyjęto następujące założenia: Dwuwymiarowość

Bardziej szczegółowo

Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania. Studia: I stopnia (inżynierskie)

Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania. Studia: I stopnia (inżynierskie) Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania Studia I stopnia (inżynierskie) Temat: Skalowanie czujników prędkości kątowej i orientacji przestrzennej 1. Analiza właściwości czujników i układów

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA POWAŻNEGO INCYDENTU LOTNICZEGO

PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA POWAŻNEGO INCYDENTU LOTNICZEGO PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH Warszawa, dnia 23 grudnia 2014 r. Nr ewidencyjny zdarzenia lotniczego 2192/14 RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA POWAŻNEGO INCYDENTU LOTNICZEGO 1. Data i czas lokalny

Bardziej szczegółowo

Wyposażenie Samolotu

Wyposażenie Samolotu P O L I T E C H N I K A R Z E S Z O W S K A im. Ignacego Łukasiewicza Wydział Budowy Maszyn i Lotnictwa Katedra Awioniki i Sterowania Wyposażenie Samolotu Instrukcja do laboratorium nr 2 Przyrządy żyroskopowe

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA LUBELSKA

POLITECHNIKA LUBELSKA Badania opływu turbiny wiatrowej typu VAWT (Vertical Axis Wind Turbine) Międzyuczelniane Inżynierskie Warsztaty Lotnicze Cel prezentacji Celem prezentacji jest opis przeprowadzonych badań CFD oraz tunelowych

Bardziej szczegółowo

Metoda elementów skończonych

Metoda elementów skończonych Metoda elementów skończonych Krzysztof Szwedt Karol Wenderski M-2 WBMiZ MiBM 2013/2014 1 SPIS TREŚCI 1 Analiza przepływu powietrza wokół lecącego airbusa a320...3 1.1 Opis badanego obiektu...3 1.2 Przebieg

Bardziej szczegółowo

PL 214324 B1. SMAY SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ, Kraków, PL 02.08.2010 BUP 16/10. JAROSŁAW WICHE, Kraków, PL 31.07.

PL 214324 B1. SMAY SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ, Kraków, PL 02.08.2010 BUP 16/10. JAROSŁAW WICHE, Kraków, PL 31.07. PL 214324 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 214324 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 387102 (22) Data zgłoszenia: 23.01.2009 (51) Int.Cl.

Bardziej szczegółowo

Zakład Mechaniki Płynów i Aerodynamiki

Zakład Mechaniki Płynów i Aerodynamiki Zakład ad Mechaniki PłynP ynów i Aerodynamiki Tunel aerodynamiczny o obiegu otwartym z komorą Eiffela Badania modelowe Cele poznawcze: - pozyskanie informacji na temat procesów zachodzących w przepływach

Bardziej szczegółowo

20. BADANIE SZTYWNOŚCI SKRĘTNEJ NADWOZIA. 20.1. Cel ćwiczenia. 20.2. Wprowadzenie

20. BADANIE SZTYWNOŚCI SKRĘTNEJ NADWOZIA. 20.1. Cel ćwiczenia. 20.2. Wprowadzenie 20. BADANIE SZTYWNOŚCI SKRĘTNEJ NADWOZIA 20.1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest wykonanie pomiaru sztywności skrętnej nadwozia samochodu osobowego. 20.2. Wprowadzenie Sztywność skrętna jest jednym z

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Mechatronika Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy na specjalności: systemy sterowania Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium UKŁADY AUTOMATYKI PRZEMYSŁOWEJ Industrial Automatics Systems

Bardziej szczegółowo

Modyfikacja podzespołów objętych homologacją firmy Scania

Modyfikacja podzespołów objętych homologacją firmy Scania Informacje ogólne Informacje ogólne Homologacja nadawana jest w celu spełnienia wymogów prawnych związanych z bezpieczeństwem w ruchu drogowym, wpływem na środowisko naturalne itd. W przypadku modyfikacji

Bardziej szczegółowo

WARUNKI WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH M.20.02.01. Próbne obciążenie obiektu mostowego

WARUNKI WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH M.20.02.01. Próbne obciążenie obiektu mostowego WARUNKI WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH Próbne obciążenie obiektu mostowego 1. WSTĘP 1.1. Przedmiot Warunków wykonania i odbioru robót budowlanych Przedmiotem niniejszych Warunków wykonania i odbioru

Bardziej szczegółowo

PL 210006 B1. POLITECHNIKA WARSZAWSKA, Warszawa, PL

PL 210006 B1. POLITECHNIKA WARSZAWSKA, Warszawa, PL RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 210006 (21) Numer zgłoszenia: 380722 (22) Data zgłoszenia: 01.10.2006 (13) B1 (51) Int.Cl. A61G 5/02 (2006.01)

Bardziej szczegółowo

WYŚWIETLACZ UNIWERSALNY

WYŚWIETLACZ UNIWERSALNY WYŚWIETLACZ UNIWERSALNY WP-1 Dokumentacja techniczno ruchowa V1.0 Wrocław, luty 2012 Wyświetlacz uniwersalny WP-1 v1.0 Strona 1 z 8 Spis treści dokumentacji wyświetlacza uniwersalnego WP-1 Spis treści

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁAD SKOMPLIKOWANEJ GEOMETRII WEJŚCIOWEJ MODELU MES USTERZENIA OGONOWEGO I SKRZYDEŁ SAMOLOTU SPORTOWEGO

PRZYKŁAD SKOMPLIKOWANEJ GEOMETRII WEJŚCIOWEJ MODELU MES USTERZENIA OGONOWEGO I SKRZYDEŁ SAMOLOTU SPORTOWEGO PRZYKŁAD SKOMPLIKOWANEJ GEOMETRII WEJŚCIOWEJ MODELU MES USTERZENIA OGONOWEGO I SKRZYDEŁ SAMOLOTU SPORTOWEGO mgr inż. Waldemar Topol, Szef Produkcji, Wojskowe Zakłady Lotnicze Nr 2, Bydgoszcz mgr inż. Dariusz

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: ENERGETYKA Rodzaj przedmiotu: specjalności obieralny Rodzaj zajęć: wykład, ćwiczenia, laboratorium I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE C1. Przekazanie

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 1505553. (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 05.08.2004 04018511.

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 1505553. (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 05.08.2004 04018511. RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 3 (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 0.08.04 0401811.8 (13) (1) T3 Int.Cl. G08C 17/00 (06.01) Urząd Patentowy

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTYTUT OBRABIAREK I TECHNOLOGII BUDOWY MASZYN. Ćwiczenie D - 4. Zastosowanie teoretycznej analizy modalnej w dynamice maszyn

POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTYTUT OBRABIAREK I TECHNOLOGII BUDOWY MASZYN. Ćwiczenie D - 4. Zastosowanie teoretycznej analizy modalnej w dynamice maszyn POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTYTUT OBRABIAREK I TECHNOLOGII BUDOWY MASZYN Ćwiczenie D - 4 Temat: Zastosowanie teoretycznej analizy modalnej w dynamice maszyn Opracowanie: mgr inż. Sebastian Bojanowski Zatwierdził:

Bardziej szczegółowo

Obrabiarki CNC. Nr 10

Obrabiarki CNC. Nr 10 Politechnika Poznańska Instytut Technologii Mechanicznej Laboratorium Obrabiarki CNC Nr 10 Obróbka na tokarce CNC CT210 ze sterowaniem Sinumerik 840D Opracował: Dr inż. Wojciech Ptaszyński Poznań, 17 maja,

Bardziej szczegółowo

ZESTAWIENIE KURSÓW REALIZOWANYCH w WYŻSZEJ SZKOLE OFICERSKIEJ SIŁ POWIETRZNYCH

ZESTAWIENIE KURSÓW REALIZOWANYCH w WYŻSZEJ SZKOLE OFICERSKIEJ SIŁ POWIETRZNYCH ZESTAWIENIE KURSÓW REALIZOWANYCH w WYŻSZEJ SZKOLE OFICERSKIEJ SIŁ POWIETRZNYCH Lp. Kod Nazwa kursu Uczestnicy szkolenia Czas trwania 1. 8217001 STE. kapitan - dowódcy 2. 8217002 STE. kapitan - w sztabach

Bardziej szczegółowo

WYBÓR PUNKTÓW POMIAROWYCH

WYBÓR PUNKTÓW POMIAROWYCH Scientific Bulletin of Che lm Section of Technical Sciences No. 1/2008 WYBÓR PUNKTÓW POMIAROWYCH WE WSPÓŁRZĘDNOŚCIOWEJ TECHNICE POMIAROWEJ MAREK MAGDZIAK Katedra Technik Wytwarzania i Automatyzacji, Politechnika

Bardziej szczegółowo

Cysterny. Informacje ogólne na temat samochodów cystern. Konstrukcja. Nadwozia typu cysterna uważane są za bardzo sztywne skrętnie.

Cysterny. Informacje ogólne na temat samochodów cystern. Konstrukcja. Nadwozia typu cysterna uważane są za bardzo sztywne skrętnie. Informacje ogólne na temat samochodów cystern Informacje ogólne na temat samochodów cystern Nadwozia typu cysterna uważane są za bardzo sztywne skrętnie. Konstrukcja Rozstaw osi powinien być możliwie jak

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA LUBELSKA

POLITECHNIKA LUBELSKA BADANIE WPŁYWU AKTYWNEGO PRZEPŁYWU NA SIŁĘ NOŚNĄ PROFILI LOTNICZYCH Międzyuczelniane Inżynierskie Warsztaty Lotnicze Cel projektu: 1. zbadanie wpływu aktywnego przepływu odprofilowego lub doprofilowego

Bardziej szczegółowo

PL 216136 B1. ŁAZUR ZBIGNIEW, Lublin, PL 27.09.2010 BUP 20/10. ZBIGNIEW ŁAZUR, Lublin, PL 31.03.2014 WUP 03/14 RZECZPOSPOLITA POLSKA

PL 216136 B1. ŁAZUR ZBIGNIEW, Lublin, PL 27.09.2010 BUP 20/10. ZBIGNIEW ŁAZUR, Lublin, PL 31.03.2014 WUP 03/14 RZECZPOSPOLITA POLSKA PL 216136 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 216136 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 387552 (22) Data zgłoszenia: 19.03.2009 (51) Int.Cl.

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka mechaniczna I

Charakterystyka mechaniczna I Wydział: EAIiE kierunek: AiR, rok II Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie Laboratorium z Elektrotechniki z Napędami Elektrycznymi Grupa laboratoryjna: A Czwartek 13:15 Temat ćwiczenia:

Bardziej szczegółowo

Asystent Lądowania ILS (ILS Assistant) w systemie Pitlab&Zbig OSD

Asystent Lądowania ILS (ILS Assistant) w systemie Pitlab&Zbig OSD Asystent Lądowania ILS (ILS Assistant) w systemie Pitlab&Zbig OSD Asystent Lądowania ILS (ang. Instrument Landing System) jest systemem wspierającym bezpieczne i precyzyjne lądowanie modelem w warunkach

Bardziej szczegółowo

Istotne postanowienia które zostaną wprowadzone do treści umowy :

Istotne postanowienia które zostaną wprowadzone do treści umowy : Załącznik nr 3 Wymagania Zamawiającego dla dostawy, parametry techniczne sprzętu cardio dla dostawy na halę sportową przy ul. Wileńskiej w Oleśnicy. Istotne postanowienia które zostaną wprowadzone do treści

Bardziej szczegółowo

(54) Sposób pomiaru cech geometrycznych obrzeża koła pojazdu szynowego i urządzenie do

(54) Sposób pomiaru cech geometrycznych obrzeża koła pojazdu szynowego i urządzenie do RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19)PL (11)167818 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 2 9 3 7 2 5 (22) Data zgłoszenia: 0 6.0 3.1 9 9 2 (51) Intcl6: B61K9/12

Bardziej szczegółowo

Zintegrowany system wizualizacji parametrów nawigacyjnych w PNDS

Zintegrowany system wizualizacji parametrów nawigacyjnych w PNDS dr inż. kpt. ż.w. Andrzej Bąk Zintegrowany system wizualizacji parametrów nawigacyjnych w PNDS słowa kluczowe: PNDS, ENC, ECS, wizualizacja, sensory laserowe Artykuł opisuje sposób realizacji procesu wizualizacji

Bardziej szczegółowo

IMPLEMENTATION OF THE SPECTRUM ANALYZER ON MICROCONTROLLER WITH ARM7 CORE IMPLEMENTACJA ANALIZATORA WIDMA NA MIKROKONTROLERZE Z RDZENIEM ARM7

IMPLEMENTATION OF THE SPECTRUM ANALYZER ON MICROCONTROLLER WITH ARM7 CORE IMPLEMENTACJA ANALIZATORA WIDMA NA MIKROKONTROLERZE Z RDZENIEM ARM7 Łukasz Deńca V rok Koło Techniki Cyfrowej dr inż. Wojciech Mysiński opiekun naukowy IMPLEMENTATION OF THE SPECTRUM ANALYZER ON MICROCONTROLLER WITH ARM7 CORE IMPLEMENTACJA ANALIZATORA WIDMA NA MIKROKONTROLERZE

Bardziej szczegółowo

1) Maciej Lasek 2) Wiesław Jedynak 3) Agata Kaczyńska 4) Piotr Lipiec 5) Edward Łojek

1) Maciej Lasek 2) Wiesław Jedynak 3) Agata Kaczyńska 4) Piotr Lipiec 5) Edward Łojek Zespół powołany Zarządzeniem nr 28 Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 kwietnia 2013 r. w składzie: 1) Maciej Lasek 2) Wiesław Jedynak 3) Agata Kaczyńska 4) Piotr Lipiec 5) Edward Łojek Zadania Zespołu analiza

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA LABORATORYJNA NR 4-EW ELEKTROWNIA WIATROWA

INSTRUKCJA LABORATORYJNA NR 4-EW ELEKTROWNIA WIATROWA LABORATORIUM ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII Katedra Aparatury i Maszynoznawstwa Chemicznego Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej INSTRUKCJA LABORATORYJNA NR 4-EW ELEKTROWNIA WIATROWA ELEKTROWNIA WIATROWA

Bardziej szczegółowo

Rys. 11.11. Przeciągniecie statyczne szybowca

Rys. 11.11. Przeciągniecie statyczne szybowca Cytat z książki: MECHANIKA LOTU SZYBOWCÓW Dr inż. WIESŁAWA ŁANECKA MAKARUK 11.5. LOT NA KRYTYCZNYCH KĄTACH NATARCIA Przeciągnięcie" szybowca. Lot szybowca na ytycznym kącie natarcia i powyżej niego różni

Bardziej szczegółowo

BADANIE WYBRANYCH ELEMENTÓW SPRAWNOŚCI WZROKOWEJ W GOGLACH NOKTOWIZYJNYCH PNL-3 NA SYMULATORZE HYPERION

BADANIE WYBRANYCH ELEMENTÓW SPRAWNOŚCI WZROKOWEJ W GOGLACH NOKTOWIZYJNYCH PNL-3 NA SYMULATORZE HYPERION Karol STASIAK BADANIE WYBRANYCH ELEMENTÓW SPRAWNOŚCI WZROKOWEJ W GOGLACH NOKTOWIZYJNYCH PNL-3 NA SYMULATORZE HYPERION Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych Promotor: Prof. dr hab. n. med. Marek E.

Bardziej szczegółowo

Odstraszasz szkodników, wodny, zewnętrzny

Odstraszasz szkodników, wodny, zewnętrzny INSTRUKCJA OBSŁUGI Odstraszasz szkodników, wodny, zewnętrzny Nr produktu 710018 Strona 1 z 7 Używać zgodnie z instrukcjami producenta. Produkt jest stosowany jako odstraszasz zwierząt za pomocą strumienia

Bardziej szczegółowo

FDS 6 - Nowe funkcje i możliwości. Modelowanie instalacji HVAC część 1: podstawy.

FDS 6 - Nowe funkcje i możliwości. Modelowanie instalacji HVAC część 1: podstawy. FDS 6 - Nowe funkcje i możliwości. Modelowanie instalacji HVAC część 1: podstawy. Wstęp 4 listopada 2013r. miała miejsce długo wyczekiwana premiera najnowszej, szóstej już wersji popularnego symulatora

Bardziej szczegółowo

7,32% ECOSTRALIS. oszczędność zużycia paliwa w modelu. Auto Service

7,32% ECOSTRALIS. oszczędność zużycia paliwa w modelu. Auto Service 7,32% TÜV SÜD potwierdza certyfikatem porównanie pomiarów zużycia paliwa wykonane przez Iveco. oszczędność zużycia paliwa w modelu ECOSTRALIS Dodatkowe informacje dot. szczegółów testu dostępne są na stronie

Bardziej szczegółowo

Przestrzenne układy oporników

Przestrzenne układy oporników Przestrzenne układy oporników Bartosz Marchlewicz Tomasz Sokołowski Mateusz Zych Pod opieką prof. dr. hab. Janusza Kempy Liceum Ogólnokształcące im. marsz. S. Małachowskiego w Płocku 2 Wstęp Do podjęcia

Bardziej szczegółowo

NOWE KONSTRUKCJE SAMOLOTÓW PASAŻERSKICH I STOSOWANIE METOD NIENISZCZĄCYCH DO BADAŃ W OKRESIE ICH EKSPLOATACJI

NOWE KONSTRUKCJE SAMOLOTÓW PASAŻERSKICH I STOSOWANIE METOD NIENISZCZĄCYCH DO BADAŃ W OKRESIE ICH EKSPLOATACJI NOWE KONSTRUKCJE SAMOLOTÓW PASAŻERSKICH I STOSOWANIE METOD NIENISZCZĄCYCH DO BADAŃ W OKRESIE ICH EKSPLOATACJI Grzegorz BYCHAWSKI, Walenty STACHOWIAK POLSKIE LINIE LOTNICZE "LOT" S.A. Wstęp Rozwój współczesnych

Bardziej szczegółowo

PL 196881 B1. Trójfazowy licznik indukcyjny do pomiaru nadwyżki energii biernej powyżej zadanego tg ϕ

PL 196881 B1. Trójfazowy licznik indukcyjny do pomiaru nadwyżki energii biernej powyżej zadanego tg ϕ RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 196881 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 340516 (51) Int.Cl. G01R 11/40 (2006.01) G01R 21/00 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22)

Bardziej szczegółowo

1 3 5 7 9 11 12 13 15 17 [Nm] 400 375 350 325 300 275 250 225 200 175 150 125 155 PS 100 PS 125 PS [kw][ps] 140 190 130 176 120 163 110 149 100 136 100 20 1000 1500 2000 2500 3000 3500 4000 4500 RPM 90

Bardziej szczegółowo

Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl

Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl 1 Program przedmiotu Wprowadzenie definicja, cel i zastosowania mechatroniki Urządzenie mechatroniczne - przykłady

Bardziej szczegółowo

Metody badawcze Marta Więckowska

Metody badawcze Marta Więckowska Metody badawcze Marta Więckowska Badania wizualne pozwalają zrozumieć proces postrzegania oraz obserwować jakie czynniki wpływają na postrzeganie obrazu. Czynniki wpływające na postrzeganie obrazu to:

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH RAPORT KOŃCOWY

PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH RAPORT KOŃCOWY Wzór 4d PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH Warszawa, dnia 14 sierpnia 2014 r. Nr ewidencyjny zdarzenia lotniczego 800/14 RAPORT KOŃCOWY z badania zdarzenia lotniczego statku powietrznego o maksymalnym

Bardziej szczegółowo

1. Wykładzina gniazda skrętu dla wózków wagonów towarowych UIC Y25 2. Wykładzina ślizgu bocznego dla wózków wagonów towarowych UIC Y25.

1. Wykładzina gniazda skrętu dla wózków wagonów towarowych UIC Y25 2. Wykładzina ślizgu bocznego dla wózków wagonów towarowych UIC Y25. 1/8 realizowanych w ramach prób eksploatacyjnych typowego elementu pojazdu kolejowego 1. Wykładzina gniazda skrętu dla wózków wagonów towarowych UIC Y25 2. Wykładzina ślizgu bocznego dla wózków wagonów

Bardziej szczegółowo

Asystent termiki oraz wiatru W systemie FPV Pitlab & Zbig

Asystent termiki oraz wiatru W systemie FPV Pitlab & Zbig Asystent termiki oraz wiatru W systemie FPV Pitlab & Zbig Dokument odnosi się do Pitlab&Zbig OSD w wersji 2.40 lub późniejszej Asystent wiatru Funkcjonalność Asystenta Wiatru pozwala na pomiar oraz prezentację

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: KOMPUTEROWE WSPOMAGANIE PRAC INŻYNIERSKICH Kierunek: Mechanika i Budowa Maszyn Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy na specjalności: Komputerowe projektowanie maszyn i urządzeń Rodzaj zajęć:

Bardziej szczegółowo

(86) Data i numer zgłoszenia międzynarodowego: 25.04.2002, PCT/EP02/04612 (87) Data i numer publikacji zgłoszenia międzynarodowego:

(86) Data i numer zgłoszenia międzynarodowego: 25.04.2002, PCT/EP02/04612 (87) Data i numer publikacji zgłoszenia międzynarodowego: RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 203740 (21) Numer zgłoszenia: 371431 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia: 25.04.2002 (86) Data i numer zgłoszenia

Bardziej szczegółowo

URZĄD LOTNICTWA CYWILNEGO

URZĄD LOTNICTWA CYWILNEGO Załącznik nr 5 URZĄD LOTNICTWA CYWILNEGO PROGRAM SZKOLENIA DO UZYSKANIA UPRAWNIENIA PODSTAWOWEGO DO PILOTOWANIA PARALOTNI Z NAPĘDEM (PPG) WPISYWANEGO DO ŚWIADECTWA KWALIFIKACJI PILOTA PARALOTNI (PGP) WARSZAWA

Bardziej szczegółowo

Politechnika Poznańska Instytut Technologii Mechanicznej. Laboratorium MASZYN I URZĄDZEŃ TECHNOLOGICZNYCH. Nr 2

Politechnika Poznańska Instytut Technologii Mechanicznej. Laboratorium MASZYN I URZĄDZEŃ TECHNOLOGICZNYCH. Nr 2 Politechnika Poznańska Instytut Technologii Mechanicznej Laboratorium MASZYN I URZĄDZEŃ TECHNOLOGICZNYCH Nr 2 POMIAR I KASOWANIE LUZU W STOLE OBROTOWYM NC Poznań 2008 1. CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest

Bardziej szczegółowo

Kąty Ustawienia Kół. WERTHER International POLSKA Sp. z o.o. dr inż. Marek Jankowski 2007-01-19

Kąty Ustawienia Kół. WERTHER International POLSKA Sp. z o.o. dr inż. Marek Jankowski 2007-01-19 WERTHER International POLSKA Sp. z o.o. dr inż. Marek Jankowski 2007-01-19 Kąty Ustawienia Kół Technologie stosowane w pomiarach zmieniają się, powstają coraz to nowe urządzenia ułatwiające zarówno regulowanie

Bardziej szczegółowo

Materiały dydaktyczne. Semestr IV. Laboratorium

Materiały dydaktyczne. Semestr IV. Laboratorium Materiały dydaktyczne Napędy hydrauliczne Semestr IV Laboratorium 1 1. Zagadnienia realizowane na zajęciach laboratoryjnych Zagadnienia według treści zajęć dydaktycznych: Podstawowe rodzaje napędowych

Bardziej szczegółowo

RAPORT KOŃCOWY. z badania zdarzenia statku powietrznego o maksymalnym ciężarze startowym nie przekraczającym 2250 kg *

RAPORT KOŃCOWY. z badania zdarzenia statku powietrznego o maksymalnym ciężarze startowym nie przekraczającym 2250 kg * Nr ewidencyjny zdarzenia lotniczego 1418/12 Warszawa, dnia 08 maja 2013 r. RAPORT KOŃCOWY z badania zdarzenia statku powietrznego o maksymalnym ciężarze startowym nie przekraczającym 2250 kg * Niniejszy

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA PANEL STERUJĄCY MT-5

INSTRUKCJA PANEL STERUJĄCY MT-5 INSTRUKCJA PANEL STERUJĄCY MT-5 Panel sterujący MT-5 miernik cyfrowy z wyświetlaczem LCD. Wskazuje informacje systemu, oznaczenia wykrytych błędów i aktualne parametry pracy. Duże i czytelne symbole i

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: SYSTEMY PROJEKTOWANIA PROCESÓW TECHNOLOGICZNYCH Kierunek: Mechanika i Budowa Maszyn Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy na specjalności: Automatyzacja wytwarzania i robotyka Rodzaj zajęć:

Bardziej szczegółowo

HIGROSTAT PRZEMYSŁOWY

HIGROSTAT PRZEMYSŁOWY MR - elektronika Instrukcja obsługi HIGROSTAT PRZEMYSŁOWY Regulator Wilgotności SH-12 MR-elektronika Warszawa 2013 MR-elektronika 01-908 Warszawa 118 skr. 38, ul. Wólczyńska 57 tel. /fax 22 834-94-77,

Bardziej szczegółowo

PL 214592 B1. POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA, Częstochowa, PL 14.03.2011 BUP 06/11

PL 214592 B1. POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA, Częstochowa, PL 14.03.2011 BUP 06/11 PL 214592 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 214592 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 388915 (51) Int.Cl. G01B 5/28 (2006.01) G01C 7/04 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

PR242012 23 kwietnia 2012 Mechanika Strona 1 z 5. XTS (extended Transport System) Rozszerzony System Transportowy: nowatorska technologia napędów

PR242012 23 kwietnia 2012 Mechanika Strona 1 z 5. XTS (extended Transport System) Rozszerzony System Transportowy: nowatorska technologia napędów Mechanika Strona 1 z 5 XTS (extended Transport System) Rozszerzony System Transportowy: nowatorska technologia napędów Odwrócona zasada: liniowy silnik ruch obrotowy System napędowy XTS firmy Beckhoff

Bardziej szczegółowo

Interfejs analogowy LDN-...-AN

Interfejs analogowy LDN-...-AN Batorego 18 sem@sem.pl 22 825 88 52 02-591 Warszawa www.sem.pl 22 825 84 51 Interfejs analogowy do wyświetlaczy cyfrowych LDN-...-AN zakresy pomiarowe: 0-10V; 0-20mA (4-20mA) Załącznik do instrukcji obsługi

Bardziej szczegółowo

OBLICZANIE KÓŁK ZĘBATYCH

OBLICZANIE KÓŁK ZĘBATYCH OBLICZANIE KÓŁK ZĘBATYCH koło podziałowe linia przyporu P R P N P O koło podziałowe Najsilniejsze zginanie zęba następuje wówczas, gdy siła P N jest przyłożona u wierzchołka zęba. Siłę P N można rozłożyć

Bardziej szczegółowo

(13) B1 (11) 176092 (12)OPIS PATENTOWY (19) PL PL 176092 B1. Fig. 2

(13) B1 (11) 176092 (12)OPIS PATENTOWY (19) PL PL 176092 B1. Fig. 2 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12)OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 176092 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 307620 (22) Data zgłoszenia: 10.03.1995 (51) IntCl6: AS1H 3/00 (54)

Bardziej szczegółowo

V90 1.8 MW oraz 2.0 MW Oparte na doświadczeniu

V90 1.8 MW oraz 2.0 MW Oparte na doświadczeniu V90 1.8 MW oraz 2.0 MW Oparte na doświadczeniu Innowacje w zakresie technologii łopat Optymalna wydajność Generatory OptiSpeed * turbin V90-1.8 MW oraz V90-2.0 MW zostały zaadaptowane z generatorów bardzo

Bardziej szczegółowo

24.06.2015. Sprawozdanie z przedsięwzięcia "Budowa ekologicznego pojazdu zasilanego ogniwem paliwowym." WFOŚ/D/201/54/2015

24.06.2015. Sprawozdanie z przedsięwzięcia Budowa ekologicznego pojazdu zasilanego ogniwem paliwowym. WFOŚ/D/201/54/2015 24.06.2015 Sprawozdanie z przedsięwzięcia "Budowa ekologicznego pojazdu zasilanego ogniwem paliwowym." WFOŚ/D/201/54/2015 1. Opis ogólny Wszystkie osoby mające możliwość obejrzenia pojazdu zostały poinformowane

Bardziej szczegółowo

Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne. Aktory

Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne. Aktory Mechatronika i inteligentne systemy produkcyjne Aktory 1 Definicja aktora Aktor (ang. actuator) -elektronicznie sterowany człon wykonawczy. Aktor jest łącznikiem między urządzeniem przetwarzającym informację

Bardziej szczegółowo

Szanowni Państwo, 18 19 marca 2014 r. tel. 60 70 62 700 / biuro@idwe.pl / www.idwe.pl

Szanowni Państwo, 18 19 marca 2014 r. tel. 60 70 62 700 / biuro@idwe.pl / www.idwe.pl Pompy,, ssawy,, wentyllatory ii dmuchawy ((oraz iich regullacjja ii aparattura konttrollno pomiiarowa)) 18 19 marca 2014 r. Szanowni Państwo, maszyny przepływowe są elementem większych systemów i to, czego

Bardziej szczegółowo

4. SPRZĘGŁA HYDRAULICZNE

4. SPRZĘGŁA HYDRAULICZNE 4. SPRZĘGŁA HYDRAULICZNE WYTYCZNE PROJEKTOWE www.immergas.com.pl 26 SPRZĘGŁA HYDRAULICZNE 4. SPRZĘGŁO HYDRAULICZNE - ZASADA DZIAŁANIA, METODA DOBORU NOWOCZESNE SYSTEMY GRZEWCZE Przekazywana moc Czynnik

Bardziej szczegółowo

Instalacja elektryczna dostosowana do zasilania energią odnawialną

Instalacja elektryczna dostosowana do zasilania energią odnawialną Instalacja elektryczna dostosowana do zasilania energią odnawialną Domowa instalacja elektryczna służy do zasilania odbiorników energią elektryczną. Składa się ona ze złącza, rozdzielnicy głównej budynku

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 166562 (13) B1

RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 166562 (13) B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 166562 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 292871 (22) Data zgłoszenia: 19.12.1991 (51) IntCl6: B65D 1/16 B21D

Bardziej szczegółowo