Koncepcja zastosowania metody CBR oraz algorytmów genetycznych w systemie obsługującym windykację ubezpieczeniową

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Koncepcja zastosowania metody CBR oraz algorytmów genetycznych w systemie obsługującym windykację ubezpieczeniową"

Transkrypt

1 Rozdział monografii: 'Bazy Danych: truktury, Algorytmy, Metody', Kozielki., Małyiak B., Kaprowki P., Mrozek D. (red.), WKŁ 2006 Rozdział 40 Koncepca zatoowania metody CBR oraz algorytmów genetycznych w ytemie obługuącym windykacę ubezpieczeniową trezczenie. Proce windykaci należności et proceem złożonym oraz koztownym. Praca ooby próbuące odzykać zaległe należności w duże mierze oparta et na doświadczeniu, zdobytym w ciągu wieloletnie pracy. Odeście ekperta z działu windykaci powodue bezpowrotną utratę wiedzy na temat kutecznych poobów windykaci różnorodnych typów należności. Zebranie niezbędne wiedzy i doświadczenia przez nowego pracownika może zaąć wiele czau, co z kolei może narazić intytucę windykacyną na znaczne traty finanowe. traty mogą wynikać z tworzenia niekutecznych bądź nieekonomicznych harmonogramów do praw windykacynych. W pierwzym przypadku powtały harmonogram nie prowadzi do odzykania należności, w drugim zaś, kozt działań przewidzianych w harmonogramie et znaczny, co może prawić, że windykaca należności tae ię nieopłacalna. Ozacowanie kuteczności akci windykacyne, czyli twierdzenie ak duże ą zane na zakończenie windykaci należności powodzeniem, można uzykać poprzez tworzenie modułu opartego na ieci neuronowe. Opi koncepci kupia ię na przedtawieniu metody CBR (Cae Baed Reaoning) ako dobrego narzędzia do utalania harmonogramów działań dla nowych praw windykacynych. 1 Windykaca należności w ubezpieczeniach Towarzytwa Ubezpieczeń oferuą klientom możliwość ochrony życia, zdrowia lub mienia w zamian za płatną ednorazowo lub z utaloną czętotliwością kładkę. Ubezpieczenia będące w ofercie Towarzytw można podzielić na ubezpieczenia obowiązkowe oraz dobrowolne. Z ubezpieczeń obligatorynych zobowiązani ą korzytać wzycy ci, którzy wą działalnością zawodową lub prywatną mogą przyczynić ię do powtania znacznych zkód na rzecz oób trzecich. Do te grupy należą na przykład rolnicy, którzy winni ą ubezpieczyć ię od odpowiedzialności cywilne z tytułu poiadania gopodartwa rolnego oraz zabudowań gopodarczych od ognia i innych zdarzeń loowych, radcy prawni, ubezpieczaący ię od odpowiedzialności cywilne, ale także wzycy poiadacze poazdów mechanicznych. Konrad Marciniak: Atena p. z o. o., ul. Rzemieślnicza 33, opot, Polka

2 Rozdział monografii: 'Bazy Danych: truktury, Algorytmy, Metody', Kozielki., Małyiak B., Kaprowki P., Mrozek D. (red.), WKŁ 2006 K. Marciniak Wykupienie ubezpieczenia obowiązkowego oznacza zobowiązanie do regularnego opłacania kładek ubezpieczeniowych w wyokości i przez okre zadeklarowany w umowie ubezpieczeniowe (poliie). W przypadku ubezpieczeń obligatorynych, Towarzytwo gwarantue ochronę ubezpieczeniową do końca okreu ubezpieczenia nawet wtedy, gdy ubezpieczaący (płatnik kładek) nie opłaca kładek regularnie. W celu odzykania zaległych kładek Towarzytwo tworzy różnorodne procedury umożliwiaące kuteczną windykacę należności. Poniżzy chemat przedtawia cza życia poliy (może to być np. polia z OC komunikacynym) oraz przypiane do nie prawy windykacyne. Ry. 1. Na oi czau zaznaczono etapy życia ednoroczne poliy maątkowe z ubezpieczeniem obligatorynym oraz prawy windykacyne. kładki opłacane ą z czętotliwością kwartalną. Ubezpieczaący opłacił dwie pierwze kładki. Proce windykaci należności (dwóch zaległych kładek) rozpoczyna ię po zakończeniu okreu ochrony i może trwać nawet kilka lat. W tym czaie Windykator podemue różnorodne działania maące na celu kłonienie dłużnika do wpłaty zaległych kładek. Po niepomyślnym zakończeniu proceu windykaci (Ubezpieczaący nie uregulował zaległych należności), Towarzytwo opłaca zaległe kładki z odpowiedniego funduzu rezerw 2 Koncepca ytemu ekpertowego 2.1 Ocena możliwości windykaci dłużnika Ozacowanie kuteczności akci windykacyne, czyli twierdzenie ak duże ą zane na zakończenie windykaci należności powodzeniem, można uzykać poprzez tworzenie modułu opartego na ieci neuronowe. W trakcie proceu uczenia, ieć et w tanie uzykać zdolność klayfikowania różnorodnych przypadków na takie, które rokuą więkze albo mnieze nadziee na odzykanie należności. Interpretacę wyników otrzymywanych dla pozczególnych przypadków z nauczone ieci można przeprowadzić za pomocą elementów logiki rozmyte. 386

3 Rozdział monografii: 'Bazy Danych: truktury, Algorytmy, Metody', Kozielki., Małyiak B., Kaprowki P., Mrozek D. (red.), WKŁ Wybór harmonogramu Koncepca zatoowania metody CBR oraz algorytmów genetycznych w ytemie... Przedtawienie kuteczności działań windykacynych dla różnych harmonogramów toowanych w przezłości można otrzymać, używaąc metod CBR (Cae Baed Reaoning). Metoda CBR polega na analizie problemu w kontekście przypadków hitorycznych i wybraniu tych, które w możliwie nalepzy poób aprokymuą dany przypadek Metoda CBR w windykaci należności Zatoowanie metody CBR przy wyborze harmonogramu dla dane prawy windykacyne polega na przezukaniu zbioru zamkniętych praw (zakończonych ukceem) i wybraniu prawy nabardzie podobne do rozpatrywane, a natępnie przypianiu do prawy rozpatrywane harmonogramu znalezione prawy. Metoda CBR zakłada bowiem, że dla podobnych problemów (w nazym przypadku: podobnych praw) itnieą podobne rozwiązania (w nazym przypadku: podobne harmonogramy). Ry. 2. Nowa (prawa) windykacyna opiana et zbiorem atrybutów (A_1, A_2,..., A_N). W (Bazie Wiedzy) przechowywane ą zamknięte prawy windykacyne wraz z ich harmonogramami. Harmonogram kłada ię z działań windykacynych (D_1, D_2,..., D_K()). Harmonogram, a co za tym idzie liczba działań, uzależniony et od prawy W pierwze koleności należy określić miarę podobieńtwa dwóch praw windykacynych. Każda prawa opiana et przy pomocy wektora wartości atrybutów. Można więc za miarę przyąć odległość euklideową pomiędzy prawami: DI - zbiór praw windykacynych, l ( i ) = wk ( aik a k ) k= 1 2, (1), - prawy windykacyne i i ( a a a ) =,..., (2) i1, i2 il 387

4 Rozdział monografii: 'Bazy Danych: truktury, Algorytmy, Metody', Kozielki., Małyiak B., Kaprowki P., Mrozek D. (red.), WKŁ 2006 K. Marciniak ( a a a ) =,..., (3), 1 2 l a ik R, a k R dla k = 1,2,..., l, ą wartościami pozczególnych atrybutów prawy l - liczba atrybutów prawy, w k R dla k = 1,2,..., l, et topniem ważności pozczególnych atrybutów Optymalizaca wag Fundamentalną wielkością podaną we wzorze na odległość między dwiema prawami et waga, określaąca ważność pozczególnych atrybutów prawy. Wagi mogą być definiowane na wiele poobów. Mogą być definiowane manualnie przez ekperta, wyznaczone przez różne metody tatytyczne albo przy użyciu technik ztuczne inteligenci. W zczególności do takich zatoowań użyteczne ą algorytmy genetyczne, co potwierdzono w wielu ekperymentach (np. [3]). Algorytmy genetyczne ą mechanizmem naśladuącym zachodzące w świecie procey ewolucyne. W rzeczywitym świecie zmiany ewolucyne dokonuą ię w ciągu wielu etek tyięcy albo nawet milionów lat. Przy pomocy wpółczenych komputerów itniee możliwość ymulowania tych proceów w ciągu kilku minut. ymulaca proceu ewolucynego polega na wygenerowaniu populaci oobników, a natępnie wymianie i modyfikaci materiału genetycznego oobników nowych pokoleń poprzez krzyżowanie i mutacę. Oobnik populaci reprezentowany et poprzez chromoom, w którym zapiany et kod genetyczny oobnika (zakładamy, że w populaci znaduą ię oobniki z poedynczymi chromoomami). Nawiękze zane na krzyżowanie maą oobniki nalepie przytoowane. Przytoowanie oobnika określa funkca przytoowania: P - populaca oobników, R - zbiór liczb rzeczywitych. F : P R (4) Prawdopodobieńtwo z akim dany oobnik może wziąć udział w krzyżowaniu, można ogólnie określić przy pomocy funkci: [ ] G : P 0,1 (5) ( c) pc G = (6) c P - chromoom reprezentuący oobnika, p 0,1 - wartość prawdopodobieńtwa z akim dany oobnik przytąpi do krzyżowania. c [ ] Chromoomy kładaą ię z uzeregowanych liniowo genów. Matematyczną reprezentacą chromoomu et wektor. c i R dla i = 1,2,..., l, l - liczba genów w chromoomie. ( c c ) c = 1, 2,..., c l (7) 388

5 Rozdział monografii: 'Bazy Danych: truktury, Algorytmy, Metody', Kozielki., Małyiak B., Kaprowki P., Mrozek D. (red.), WKŁ 2006 Koncepca zatoowania metody CBR oraz algorytmów genetycznych w ytemie... Metoda zaproponowana poniże wymaga, żeby zbiór wzytkich hitorycznych praw windykacynych zakończonych ukceem zotał podzielony na trzy zbiory: zbiór uczący, zbiór tetowy oraz zbiór waliduący: - zbiór wzytkich praw windykacynych, - zbiór wzytkich praw windykacynych zakończonych ukceem, ( ) ( ) ( ) U - podzbiór uczący (np. 80% praw zbioru ), T - podzbiór tetowy (np. 10% praw zbioru ), W - podzbiór waliduący (np. 10% praw zbioru ). Proce ewolucyny można zilutrować natępuącym chematem: Ry. 3. Proce ewolucyny rozpoczyna ię podziałem zbioru wzytkich praw na podzbiory: (Uczący), (Tetowy) oraz (Waliduący). Pierwza populaca generowana et loowo loowo określane ą wartości genów pozczególnych oobników. Przy generowaniu kolenych pokoleń, dla każdego oobnika z populaci wyznaczana et wartość funkci przytoowania. Na e podtawie nalepie przytoowane oobniki dobierane ą w pary i natępue wymiana materiału genetycznego (Krzyżowanie). Z małym prawdopodobieńtwem wybierane ą oobniki, których wybrane geny (Mutuą). Kolene pokolenia generowane ą do chwili, gdy pełniony zotanie (Warunek Wyścia). kuteczność nalepie przytoowanych oobników populaci powinna zotać prawdzona na (Zbiorze Waliduącym), którego prawy nie brały udziału w proceie ewolucynym 389

6 Rozdział monografii: 'Bazy Danych: truktury, Algorytmy, Metody', Kozielki., Małyiak B., Kaprowki P., Mrozek D. (red.), WKŁ 2006 K. Marciniak Podzbiory: uczący, tetowy, waliduący maą taką amą trukturę, tzn. kładaą ię z par: prawa oraz przypiany do nie harmonogram: U W - zbiór praw, H - zbiór harmonogramów. {( h) h H} =, : (8) u u u u ( ) = {( h ):, h H} T, (9) t t t t ( ) = {( h ):, h H}, (10) w w w w ( ) = {( h ):, h H}, (11) Chromoomem (oobnikiem) populaci będzie zetaw wag określaący ważność pozczególnych atrybutów prawy, czyli: w k R dla k = 1,2,..., l, l - liczba atrybutów praw. ( w w ) w = 1, 2,..., w l (12) Funkcę przytoowania określa topień efektywności wag na zbiorze tetowym, tzn. dla dane prawy ze zbioru tetowego będziemy zukali takie prawy w zbiorze uczącym, która będzie nabliżza dla te prawy, oraz harmonogramy na obu prawach będą takie ame. t t u u h T, h U takie, że Dla (, ) ( ) niech ( ) ( ) DI t u t (, ) min DI(, ) ( ) ( ) = x (13), h U x x Wtedy t u t 1, gdy h = h f ( ) = (14) 0, w przeciwnym przypadku oraz F n 1 t ( w) = f ( ) gdzie n oznacza liczbę elementów w zbiorze tetowym T ( ) n = 1 (15) 390

7 Rozdział monografii: 'Bazy Danych: truktury, Algorytmy, Metody', Kozielki., Małyiak B., Kaprowki P., Mrozek D. (red.), WKŁ 2006 Koncepca zatoowania metody CBR oraz algorytmów genetycznych w ytemie... Funkcę określaącą z akim prawdopodobieńtwem dany oobnik (waga) może wziąć udział w krzyżowaniu można określić natępuąco: ( ) G w = p F = 1 F ( w) ( w ) (16) p - liczba wzytkich oobników w populaci. Jako metodę elekci oobników do krzyżowania przyęto metodę ruletkową. Ważne et określenie warunku wyścia z proceu optymalizaci wag. Może to być oiągnięcie graniczne liczby pokoleń lub też uzależnienie przerwania nauki od wyników działania wag na zbiorze waliduącym można utalić próg poniże którego nie ma potrzeby polepzać wartości wag. Warunek wyścia z proceu można na przykład formułować natępuąco: wektor wag uznae ię za optymalny, gdy dla 95% praw ze zbioru waliduącego zotał przypiany właściwy harmonogram lub liczba pokoleń przekroczyła Etapy wdrażania ytemu Komplekowe wdrożenie wzytkich funkconalności ytemu wymaga itnienia odpowiednie Bazy Wiedzy, zawieraące hitoryczne prawy windykacyne wraz z harmonogramami. Naczęście dyponuemy edynie wiedzą na temat amych praw (ich atrybutów) oraz ich wyniku, tzn. czy windykaca zakończyła ię ukceem i należność zotała odzykana, czy też porażką dług zotał opłacony przez wierzyciela. W takie ytuaci konieczne et podzielenie proceu wdrożenia ytemu na dwa etapy. W pierwzym etapie można wdrożyć funkconalność opartą o ieci neuronowe i umożliwiaącą ozacowanie rokowań dotyczących możliwości odzykania należności. W drugim etapie, gdy w Bazie Wiedzy zotanie zebrana pewna ilość praw wraz z harmonogramami, wdrożony może zotać moduł wpomagaący dobór harmonogramów do nowych praw. 4 Podumowanie Popularność ytemów opartych na elementach ztuczne inteligenci wzrata z każdym rokiem. Mimo bardzo ciekawych wyników teoretycznych i licznych przykładów zatoowań publikowanych w różnych czaopimach naukowych oraz Internecie, firmy ektora finanowego w Polce odnozą ię do tych metod z dużą powściągliwością. Jedną z przyczyn takiego zachowania et niedotateczna świadomość możliwości, akie nieie ze obą zatoowanie tych metod. Celem pracy było przedtawienie koncepci zatoowania metody CBR oraz algorytmów genetycznych ako kutecznych mechanizmów doboru harmonogramów działań dla nowe prawy windykacyne. Proponowany ytem et w tanie w znacznym topniu uprawnić pracę windykatora oraz obniżyć kozty proceu windykacynego. 391

8 Rozdział monografii: 'Bazy Danych: truktury, Algorytmy, Metody', Kozielki., Małyiak B., Kaprowki P., Mrozek D. (red.), WKŁ 2006 K. Marciniak Literatura 1. Chaochang Chiu: A cae-baed cutomer claification approach for direct marketing, Expert ytem with Application 22, , Hei-Chia Wang, Huei-en Wang: A hybrid expert ytem for equipment failure analyi, Expert ytem with Application 28, , Kyung-hik hin, Ingoo Han: Cae-baed reaoning upported by genetic algorithm for corporate bond rating, Expert ytem with Application 16, 85 95, Michalewicz Z.: Algorytmy genetyczne + truktury danych = programy ewolucyne, Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Warzawa

Algorytmy ewolucyjne (2)

Algorytmy ewolucyjne (2) Algorytmy ewolucyjne (2) zajecia.jakubw.pl/nai/ ALGORYTM GEETYCZY Cel: znaleźć makimum unkcji. Założenie: unkcja ta jet dodatnia. 1. Tworzymy oobników loowych. 2. Stoujemy operacje mutacji i krzyżowania

Bardziej szczegółowo

Metody systemowe i decyzyjne w informatyce

Metody systemowe i decyzyjne w informatyce Metody ytemowe i decyzyjne w informatyce Ćwiczenia lita zadań nr 1 Prote zatoowania równań różniczkowych Zad. 1 Liczba potencjalnych użytkowników portalu połecznościowego wynoi 4 miliony oób. Tempo, w

Bardziej szczegółowo

Maksymalny błąd oszacowania prędkości pojazdów uczestniczących w wypadkach drogowych wyznaczonej różnymi metodami

Maksymalny błąd oszacowania prędkości pojazdów uczestniczących w wypadkach drogowych wyznaczonej różnymi metodami BIULETYN WAT VOL LV, NR 3, 2006 Makymalny błąd ozacowania prędkości pojazdów uczetniczących w wypadkach drogowych wyznaczonej różnymi metodami BOLESŁAW PANKIEWICZ, STANISŁAW WAŚKO* Wojkowa Akademia Techniczna,

Bardziej szczegółowo

WPŁYW OSZCZĘDNOŚCI W STRATACH ENERGII NA DOBÓR TRANSFORMATORÓW ROZDZIELCZYCH SN/nn

WPŁYW OSZCZĘDNOŚCI W STRATACH ENERGII NA DOBÓR TRANSFORMATORÓW ROZDZIELCZYCH SN/nn Elżbieta Niewiedział, Ryzard Niewiedział Wyżza Szkoła Kadr Menedżerkich w Koninie WPŁYW OSZCZĘDNOŚCI W STRATACH ENERGII NA DOBÓR TRANSFORMATORÓW ROZDZIELCZYCH SN/nn Strezczenie: W referacie przedtawiono

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXIX/187/2012 Rady Gminy Jeleśnia z dnia 28 grudnia 2012r.

Uchwała Nr XXIX/187/2012 Rady Gminy Jeleśnia z dnia 28 grudnia 2012r. Uchwała Nr XXIX/187/2012 Rady Gminy Jeleśnia z dnia 28 grudnia 2012r. w prawie: uchwalenie Gminnego Programu Profilaktyki L Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii w Gminie

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT ENERGOELEKTRYKI POLITECHNIKI WROCŁAWSKIEJ Raport serii SPRAWOZDANIA Nr LABORATORIUM TEORII I TEHCNIKI STEROWANIA INSTRUKCJA LABORATORYJNA

INSTYTUT ENERGOELEKTRYKI POLITECHNIKI WROCŁAWSKIEJ Raport serii SPRAWOZDANIA Nr LABORATORIUM TEORII I TEHCNIKI STEROWANIA INSTRUKCJA LABORATORYJNA Na prawach rękopiu do użytku łużbowego INSTYTUT ENEROELEKTRYKI POLITECHNIKI WROCŁAWSKIEJ Raport erii SPRAWOZDANIA Nr LABORATORIUM TEORII I TEHCNIKI STEROWANIA INSTRUKCJA LABORATORYJNA ĆWICZENIE Nr SPOSOBY

Bardziej szczegółowo

IDENTYFIKACJA MODELU MATEMATYCZNEGO ROBOTA INSPEKCYJNEGO

IDENTYFIKACJA MODELU MATEMATYCZNEGO ROBOTA INSPEKCYJNEGO MODELOWANIE INśYNIERSKIE ISSN 896-77X 36,. 87-9, liwice 008 IDENTYFIKACJA MODELU MATEMATYCZNEO ROBOTA INSPEKCYJNEO JÓZEF IERIEL, KRZYSZTOF KURC Katedra Mechaniki Stoowanej i Robotyki, Politechnika Rzezowka

Bardziej szczegółowo

Sterowanie przepływem towarów w magazynie z wykorzystaniem predyktora Smitha

Sterowanie przepływem towarów w magazynie z wykorzystaniem predyktora Smitha Pomiary Automatyka Robotyka, R. 19, Nr 3/2015, 55 60, DOI: 10.14313/PAR_217/55 Sterowanie przepływem towarów w magazynie z wykorzytaniem predyktora Smitha Ewelina Chołodowicz, Przemyław Orłowki Zachodniopomorki

Bardziej szczegółowo

O giełdzie inaczej. Cel ćwiczenia

O giełdzie inaczej. Cel ćwiczenia Fundacja Młodzieżowej Przediębiorczości Minitertwo Skarbu Pańtwa wiedza o połeczeńtwie podtawy przediębiorczości lekcje do dypozycji wychowawcy przedmioty ekonomiczne 35 minut Cel ćwiczenia Wyjaśnienie

Bardziej szczegółowo

Media o prywatyzacji. Cel ćwiczenia

Media o prywatyzacji. Cel ćwiczenia Fundacja Młodzieżowej Przediębiorczości Minitertwo Skarbu Pańtwa wiedza o połeczeńtwie podtawy przediębiorczości lekcje do dypozycji wychowawcy przedmioty ekonomiczne 30 minut Cel ćwiczenia Dokonalenie

Bardziej szczegółowo

Klaster sposób na lepszą współpracę przedsiębiorstw

Klaster sposób na lepszą współpracę przedsiębiorstw Klater poób na lepzą wpółpracę przediębiortw Tworzenie klatrów w Polce od niedawna tało ię tematem modnym. Jako innowacyjne przedięwzięcie idea taka daje możliwość dofinanowania ze środków Unii Europejkiej.

Bardziej szczegółowo

Poszukiwanie optymalnego wyrównania harmonogramu zatrudnienia metodą analityczną

Poszukiwanie optymalnego wyrównania harmonogramu zatrudnienia metodą analityczną Mieczysław POŁOŃSKI Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska, Szkoła Główna Gospodarstwa Wieskiego, Warszawa, ul. Nowoursynowska 159 e-mail: mieczyslaw_polonski@sggw.pl Poszukiwanie optymalnego wyrównania

Bardziej szczegółowo

Logistyka I stopień Ogólnoakademicki. Niestacjonarne wszystkie. Opiekunowie projektów inżynierskich

Logistyka I stopień Ogólnoakademicki. Niestacjonarne wszystkie. Opiekunowie projektów inżynierskich KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielkim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 Z-LOGN1-0562 Seminarium i praca dyplomowa Seminar and diplom thei A. USYTUOWANIE

Bardziej szczegółowo

Politechnika Wrocławska 2013-07-11

Politechnika Wrocławska 2013-07-11 Wydruk programu nauczania PO-W8-INF-T- -ST-IIM-WRO-/ Politechnika Wrocłaka -7- WYDZIAŁ: STUDIA: KIERUNEK: SPECJALNOŚĆ: SPECJALIZACJA:. Opi Cza trania ( em): Wymagania tępne - rekrutacja: PROGRAM NAUCZANIA

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA WARSZAWSKA WYDZIAŁ SAMOCHODÓW I MASZYN ROBOCZYCH Instytut Podstaw Budowy Maszyn Zakład Mechaniki

POLITECHNIKA WARSZAWSKA WYDZIAŁ SAMOCHODÓW I MASZYN ROBOCZYCH Instytut Podstaw Budowy Maszyn Zakład Mechaniki POLITECHNIKA WARSZAWSKA WYDZIAŁ SAMOCHODÓW I MASZYN ROBOCZYCH Intytut Podtaw Budowy Mazyn Zakład Mechaniki Laboratorium podtaw automatyki i teorii mazyn Intrukcja do ćwiczenia A-5 Badanie układu terowania

Bardziej szczegółowo

Nowe podejścia w zarządzaniu ryzykiem dla systemów informacyjnych organizacji

Nowe podejścia w zarządzaniu ryzykiem dla systemów informacyjnych organizacji doi:10.15199/48.2015.11.45 Imed EL FRAY, Jerzy PEJAŚ, Tomaz HYLA Zachodniopomorki Uniwerytet Technologiczny w Szczecinie, Wydział Informatyki, Katedra Inżynierii Oprogramowania Nowe podejścia w zarządzaniu

Bardziej szczegółowo

Przekształcenia własnościowe

Przekształcenia własnościowe Fundacja Młodzieżowej Przediębiorczości Minitertwo Skarbu Pańtwa wiedza o połeczeńtwie podtawy przediębiorczości lekcje do dypozycji wychowawcy przedmioty ekonomiczne 30 minut Cel ćwiczenia Rozróżnianie

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA. Ćwiczenie A2. Wyznaczanie współczynnika sprężystości sprężyny metodą dynamiczną.

INSTRUKCJA. Ćwiczenie A2. Wyznaczanie współczynnika sprężystości sprężyny metodą dynamiczną. INSRUKCJA Ćwiczenie A Wyznaczanie wpółczynnia prężytości prężyny metodą dynamiczną. Przed zapoznaniem ię z intrucją i przytąpieniem do wyonania ćwiczenia należy zapoznać ię z natępującymi zagadnieniami:

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANE ROZWI ZANIA DLA GRUP ROBOCZYCH. www.brother.pl

ZINTEGROWANE ROZWI ZANIA DLA GRUP ROBOCZYCH. www.brother.pl ZINTEGROWANE ROZWI ZANIA DLA GRUP ROBOCZYCH www.brother.pl NOWA SERIA PROFESJONALNYCH KOLOROWYCH DRUKAREK LASEROWYCH FIRMY BROTHER ZINTEGROWANE ROZWIĄZANIA DO DRUKU DLA TWOJEJ FIRMY U podtaw działalności

Bardziej szczegółowo

Model oceny systemu remontu techniki brygady zmechanizowanej w działaniach bojowych

Model oceny systemu remontu techniki brygady zmechanizowanej w działaniach bojowych Bi u l e t y n WAT Vo l. LX, Nr 2, 20 Model oceny ytemu remontu techniki brygady zmechanizowanej w działaniach bojowych Marian Brzezińki Wojkowa Akademia Techniczna, Wydział Mechaniczny, Katedra Logityki,

Bardziej szczegółowo

Prywatyzacja formą lokaty kapitału

Prywatyzacja formą lokaty kapitału Fundacja Młodzieżowej Przediębiorczości Minitertwo Skarbu Pańtwa Cel ćwiczenia wiedza o połeczeńtwie podtawy przediębiorczości lekcje do dypozycji wychowawcy przedmioty ekonomiczne 20 minut Zapoznanie

Bardziej szczegółowo

SCHEMAT ROZWIĄZANIA ZADANIA OPTYMALIZACJI PRZY POMOCY ALGORYTMU GENETYCZNEGO

SCHEMAT ROZWIĄZANIA ZADANIA OPTYMALIZACJI PRZY POMOCY ALGORYTMU GENETYCZNEGO SCHEMAT ROZWIĄZANIA ZADANIA OPTYMALIZACJI PRZY POMOCY ALGORYTMU GENETYCZNEGO. Rzeczywistość (istniejąca lub projektowana).. Model fizyczny. 3. Model matematyczny (optymalizacyjny): a. Zmienne projektowania

Bardziej szczegółowo

OPTYMALNE WYPOSAŻENIE GOSPODARSTW ROLNYCH W CIĄGNIKI ROLNICZE. Stanisław Zając*, Dariusz Kusz"

OPTYMALNE WYPOSAŻENIE GOSPODARSTW ROLNYCH W CIĄGNIKI ROLNICZE. Stanisław Zając*, Dariusz Kusz ROCZNIKI NAUK ROLNICZYCH, SERIA G, T. 97, z. 3, 010 OPTYMALNE WYPOSAŻENIE GOSPODARSTW ROLNYCH W CIĄGNIKI ROLNICZE Staniław Zając*, Dariuz Kuz" 'Zakład Rolnictwa i Rozwoju Obzarów Wiejkich Pańtwowej Wyżzej

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE MODUŁU SPRĘŻYSTOŚCI POSTACIOWEJ G ORAZ NAPRĘŻEŃ SKRĘCAJĄCYCH METODĄ TENSOMETRYCZNĄ

WYZNACZANIE MODUŁU SPRĘŻYSTOŚCI POSTACIOWEJ G ORAZ NAPRĘŻEŃ SKRĘCAJĄCYCH METODĄ TENSOMETRYCZNĄ Ćwiczenie 7 WYZNACZANIE ODUŁU SPRĘŻYSTOŚCI POSTACIOWEJ G ORAZ NAPRĘŻEŃ SKRĘCAJĄCYCH ETODĄ TENSOETRYCZNĄ A. PRĘT O PRZEKROJU KOŁOWY 7. WPROWADZENIE W pręcie o przekroju kołowym, poddanym obciążeniu momentem

Bardziej szczegółowo

Szlachcic na zagrodzie

Szlachcic na zagrodzie Szlachcic na zagrodzie wiedza o połeczeńtwie podtawy przediębiorczości 25 lekcje do dypozycji wychowawcy minut Cel ćwiczenia Zapoznanie uczniów z obowiązkami przediębiorcy wobec pracowników, a także z

Bardziej szczegółowo

Współczesne metody badań i przetwórstwa materiałów polimerowych

Współczesne metody badań i przetwórstwa materiałów polimerowych Wpółczene metody badań i przetwórtwa materiałów polimerowych Określanie parametrów wytłaczania ze tatytycznym opracowaniem wyników Nr ćwiczenia: 1 Zapoznać ię z kontrolą podtawowych parametrów fizycznych

Bardziej szczegółowo

ANALIZA RYZYKA STARZENIA DEMOGRAFICZNEGO WYBRANYCH MIAST W POLSCE

ANALIZA RYZYKA STARZENIA DEMOGRAFICZNEGO WYBRANYCH MIAST W POLSCE Grażyna Trzpiot Anna Ojrzyńka Uniwerytet Ekonomiczny w Katowicach ANALIZA RYZYKA STARZENIA DEMOGRAFICZNEGO WYBRANYCH MIAST W POLSCE Wtęp Starzenie ię populacji to pochodna przede wzytkim dwóch czynników:

Bardziej szczegółowo

Matematyka ubezpieczeń majątkowych r.

Matematyka ubezpieczeń majątkowych r. Zadanie. Niech łączna wartość szkód: Ma złożony rozkład Poissona. Momenty rozkładu wartości poedyncze szkody wynoszą:, [ ]. Wiemy także, że momenty nadwyżki wartości poedyncze szkody ponad udział własny

Bardziej szczegółowo

Zad. 4 Oblicz czas obiegu satelity poruszającego się na wysokości h=500 km nad powierzchnią Ziemi.

Zad. 4 Oblicz czas obiegu satelity poruszającego się na wysokości h=500 km nad powierzchnią Ziemi. Grawitacja Zad. 1 Ile muiałby wynoić okre obrotu kuli ziemkiej wokół włanej oi, aby iła odśrodkowa bezwładności zrównoważyła na równiku iłę grawitacyjną? Dane ą promień Ziemi i przypiezenie grawitacyjne.

Bardziej szczegółowo

Monitoring kształtowania wysokości taryf w świetle zmieniających się czynników ryzyka

Monitoring kształtowania wysokości taryf w świetle zmieniających się czynników ryzyka Monitoring kształtowania wysokości taryf w świetle zmieniających się czynników ryzyka 1 Przepisy prawa ustawa z dnia 22 maja 2003r. o działalności ubezpieczeniowej art. 18. 1. Wysokość składek ubezpieczeniowych

Bardziej szczegółowo

motocykl poruszał się ruchem

motocykl poruszał się ruchem Tet powtórzeniowy nr 1 W zadaniach 1 19 wtaw krzyżyk w kwadracik obok wybranej odpowiedzi Inforacja do zadań 1 5 Wykre przedtawia zależność prędkości otocykla od czau Grupa B 1 Dokończ zdanie, określając,

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS FIZYCZNY [ETAP SZKOLNY] ROK SZKOLNY

WOJEWÓDZKI KONKURS FIZYCZNY [ETAP SZKOLNY] ROK SZKOLNY MIEJSCE NA KOD UCZESTNIKA KONKURSU WOJEWÓDZKI KONKURS FIZYCZNY [ETAP SZKOLNY] ROK SZKOLNY 2010/2011 Cza trwania: 90 inut Tet kłada ię z dwóch części. W części pierwzej az do rozwiązania 15 zadań zakniętych,

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANE ROZWI ZANIA DLA TWOJEGO ZESPO U: DRUKOWANIE W FIRMIE. www.brother.pl

ZINTEGROWANE ROZWI ZANIA DLA TWOJEGO ZESPO U: DRUKOWANIE W FIRMIE. www.brother.pl ZINTEGROWANE ROZWI ZANIA DLA TWOJEGO ZESPO U: DRUKOWANIE W FIRMIE www.brother.pl Uprawnij woją firmę Naza nowa eria urządzeń wielofunkcyjnych pomaga tawiać czoła codziennym wyzwaniom. Zaprojektowaliśmy

Bardziej szczegółowo

SPRĘŻYNA DO RUCHU HARMONICZNEGO V 6 74

SPRĘŻYNA DO RUCHU HARMONICZNEGO V 6 74 Pracownia Dydaktyki Fizyki i Atronoii, Uniwerytet Szczecińki SPRĘŻYNA DO RUCHU HARMONICZNEGO V 6 74 Sprężyna jet przeznaczona do badania ruchu drgającego protego (haronicznego) na lekcji fizyki w liceu

Bardziej szczegółowo

Statystyczna analiza danych

Statystyczna analiza danych Statytyka. v.0.9 egz mgr inf nietacj Statytyczna analiza danych Statytyka opiowa Szereg zczegółowy proty monotoniczny ciąg danych i ) n uzykanych np. w trakcie pomiaru lub za pomocą ankiety. Przykłady

Bardziej szczegółowo

Hierarchiczna analiza skupień

Hierarchiczna analiza skupień Hierarchiczna analiza skupień Cel analizy Analiza skupień ma na celu wykrycie w zbiorze obserwacji klastrów, czyli rozłącznych podzbiorów obserwacji, wewnątrz których obserwacje są sobie w jakimś określonym

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia. ćwiczenia 16 zaliczenie z oceną

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia. ćwiczenia 16 zaliczenie z oceną Wydział: Zarządzanie i Finanse Nazwa kierunku kształcenia: Finanse i Rachunkowość Rodzaj przedmiotu: podstawowy Opiekun: prof. dr hab. Tadeusz Szumlicz Poziom studiów (I lub II stopnia): I stopnia Tryb

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Analiza zmian i tendencje rozwoju rynku ubezpieczeń komunikacyjnych

Spis treści. 1. Analiza zmian i tendencje rozwoju rynku ubezpieczeń komunikacyjnych Spis treści Wstęp... 9 1. Analiza zmian i tendencje rozwoju rynku ubezpieczeń komunikacyjnych w Polsce... 11 1.1. Charakterystyka i regulacje prawne rynku ubezpieczeń komunikacyjnych w Europie... 11 1.2.

Bardziej szczegółowo

Estymacja punktowa - Estymacja przedziałowa

Estymacja punktowa - Estymacja przedziałowa Etymacja punktowa - Etymacja przedziałowa 1. Wyjaśnij pojęcia: parametr, tatytyka z próby, etymator i ocena (zacunek). Jakie związki zachodzą między nimi? O d p o w i e d ź. Parametrem (populacji) nazywa

Bardziej szczegółowo

dr inż. Drabik Maciej Smyła Tomasz N Projekt wymiennika ciepła dla odzysku ciepła w wentylacji budynku

dr inż. Drabik Maciej Smyła Tomasz N Projekt wymiennika ciepła dla odzysku ciepła w wentylacji budynku Temat pracy Charakterytyka pracy Promotor tudent / Tematy magiterkie 2014/15 Opracowanie i przedtawienie ankiety na temat roli nanometali w medycynie i kometologii Omówienie właściwości bakteriobójczych,

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE MODUŁU YOUNGA METODĄ STRZAŁKI UGIĘCIA

WYZNACZANIE MODUŁU YOUNGA METODĄ STRZAŁKI UGIĘCIA aboratorium z Fizyki Materiałów 010 Ćwiczenie WYZNCZNIE MODUŁU YOUNG METODĄ STRZŁKI UGIĘCI Zadanie: 1.Za pomocą przyrządów i elementów znajdujących ię w zetawie zmierzyć moduł E jednego pręta wkazanego

Bardziej szczegółowo

Rozpoznawanie podpisów odręcznych jako przykład systemu weryfikacji tożsamości

Rozpoznawanie podpisów odręcznych jako przykład systemu weryfikacji tożsamości Adam Czaka, Andrze Pacut, ''Rozpoznawanie podpiów odręcznych ako przykład ytemu weryfikaci tożamości'', Techniki Komputerowe, Biuletyn Informacyny, nr /00, tr. 7-4, Intytut Mazyn Matematycznych, Warzawa,

Bardziej szczegółowo

interaktywny pakiet przeznaczony do modelowania, symulacji, analizy dynamicznych układów ciągłych, dyskretnych, dyskretno-ciągłych w czasie

interaktywny pakiet przeznaczony do modelowania, symulacji, analizy dynamicznych układów ciągłych, dyskretnych, dyskretno-ciągłych w czasie Simulink Wprowadzenie: http://me-www.colorado.edu/matlab/imulink/imulink.htm interaktywny pakiet przeznaczony do modelowania, ymulacji, analizy dynamicznych układów ciągłych, dykretnych, dykretno-ciągłych

Bardziej szczegółowo

ENERGOOSZCZĘDNY NAPĘD Z SILNIKIEM SYNCHRONICZNYM O MAGNESACH TRWAŁYCH Z ŁAGODNYM STARTEM

ENERGOOSZCZĘDNY NAPĘD Z SILNIKIEM SYNCHRONICZNYM O MAGNESACH TRWAŁYCH Z ŁAGODNYM STARTEM POZNAN UNIVE RSITY OF TE CHNOLOGY ACADE MIC JOURNALS No 75 Electrical Engineering 213 Tomaz PAJCHROWSKI* ENERGOOSZCZĘDNY NAPĘD Z SILNIKIEM SYNCHRONICZNYM O MAGNESACH TRWAŁYCH Z ŁAGODNYM STARTEM W artykule

Bardziej szczegółowo

Wstęp do sieci neuronowych, wykład 02 Perceptrony c.d. Maszyna liniowa.

Wstęp do sieci neuronowych, wykład 02 Perceptrony c.d. Maszyna liniowa. Wstęp do sieci neuronowych, wykład 02 Perceptrony c.d. Maszyna liniowa. Maja Czoków, Jarosław Piersa Wydział Matematyki i Informatyki, Uniwersytet Mikołaja Kopernika 2011-10-11 1 Modelowanie funkcji logicznych

Bardziej szczegółowo

POLITYKA DYWIDENDY. Podstawowy dylemat: ile zysku przeznaczyć na dywidendy, a ile zatrzymać w firmie i przeznaczyć na potrzeby jej dalszego rozwoju?

POLITYKA DYWIDENDY. Podstawowy dylemat: ile zysku przeznaczyć na dywidendy, a ile zatrzymać w firmie i przeznaczyć na potrzeby jej dalszego rozwoju? POLITYKA DYWIDENDY Treść wyładu politya dywidendy jao element trategii formy wypłaty dywidendy teorie polityi politya dywidendowa polich półe Polityę dywidendą oreśla ię jao decyzje roztrzygające o tym,

Bardziej szczegółowo

KO OF Szczecin:

KO OF Szczecin: 55OF D KO OF Szczecin: www.of.zc.pl L OLMPADA FZYZNA (005/006). Stopień, zadanie doświadczalne D Źródło: Komitet Główny Olimpiady Fizycznej A. Wymołek; Fizyka w Szkole nr 3, 006. Autor: Nazwa zadania:

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie współczynnika absorpcji światła przez cząstki zawieszone w morzu a p (λ)

Wyznaczanie współczynnika absorpcji światła przez cząstki zawieszone w morzu a p (λ) Wyznaczanie wpółczynnika aborpcji światła przez czątki zawiezone w morzu a p (λ) źródło: Joanna Stoń-Egiert "Szczegółowy opi toowanych procedur metodycznych i pomiarowych w celu wyznaczania izycznych i

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Mechatronika Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE C1. Zapoznanie studentów z inteligentnymi

Bardziej szczegółowo

3. RUCHY CIAŁ (KINEMATYKA) Pojęcie ruchu, układ odniesienia, tor, droga, przemieszczenie

3. RUCHY CIAŁ (KINEMATYKA) Pojęcie ruchu, układ odniesienia, tor, droga, przemieszczenie 3. RUCHY CIAŁ (KINEMATYKA) Zakre wiadomości Pojęcie ruchu, układ odnieienia, tor, droga, przemiezczenie Względność ruchu Klayfikacja ruchów Prędkość średnia i chwilowa Ruch jednotajny protoliniowy (równanie

Bardziej szczegółowo

Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Krakowie 1

Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Krakowie 1 Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Krakowie 1 Egzamin maturalny Egzamin maturalny, zastąpi dotychczasowy egzamin dojrzałości, czyli tzw. starą maturę i przeprowadzany będzie: od roku 2005 dla absolwentów

Bardziej szczegółowo

176 Wstȩp do statystyki matematycznej = 0, 346. uczelni zdaje wszystkie egzaminy w pierwszym terminie.

176 Wstȩp do statystyki matematycznej = 0, 346. uczelni zdaje wszystkie egzaminy w pierwszym terminie. 176 Wtȩp do tatytyki matematycznej trści wynika że H o : p 1 przeciwko hipotezie H 3 1: p< 1. Aby zweryfikować tȩ 3 hipotezȩ zatujemy tet dla frekwencji. Wtedy z ob 45 1 150 3 1 3 2 3 150 0 346. Tymczaem

Bardziej szczegółowo

Sterowanie jednorodnym ruchem pociągów na odcinku linii

Sterowanie jednorodnym ruchem pociągów na odcinku linii Sterowanie jednorodnym ruchem pociągów na odcinku linii Miroław Wnuk 1. Wprowadzenie Na odcinku linii kolejowej pomiędzy kolejnymi pociągami itnieją odtępy blokowe, które zapewniają bezpieczne prowadzenie

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia na badanie wyników nauczani z fizyki kl II. [min]

Zagadnienia na badanie wyników nauczani z fizyki kl II. [min] Zagadnienia na badanie wyników nauczani z fizyki kl II Badanie wyników obejmuje natępujące działy: 1.Ruchy.Dynamika 3.Praca, moc, energia mechaniczna Przykładowe zadania Zad.1 (0-3pkt.) Jacek przez dwie

Bardziej szczegółowo

Analiza stateczności zbocza

Analiza stateczności zbocza Przewodnik Inżyniera Nr 8 Aktualizacja: 02/2016 Analiza tateczności zbocza Program powiązany: Stateczność zbocza Plik powiązany: Demo_manual_08.gt Niniejzy rozdział przedtawia problematykę prawdzania tateczności

Bardziej szczegółowo

Zadanie 5 - Algorytmy genetyczne (optymalizacja)

Zadanie 5 - Algorytmy genetyczne (optymalizacja) Zadanie 5 - Algorytmy genetyczne (optymalizacja) Marcin Pietrzykowski mpietrzykowski@wi.zut.edu.pl wersja 1.0 1 Cel Celem zadania jest zapoznanie się z Algorytmami Genetycznymi w celu rozwiązywanie zadania

Bardziej szczegółowo

HiPath Wireless. Zapewniamy mobilność w przedsiębiorstwie

HiPath Wireless. Zapewniamy mobilność w przedsiębiorstwie HiPath Wirele Zapewniamy mobilność w przediębiortwie Nowa generacja mobilności przediębiortwa Siemen wprowadza bezprzewodowe lokalne ieci komputerowe (WLAN) nowej generacji na podtawowy rynek produktów

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY BONUS MALUS JAKO ELEMENT PROCESU TARYFIKACJI W UBEZPIECZENIACH KOMUNIKACYJNYCH OC

SYSTEMY BONUS MALUS JAKO ELEMENT PROCESU TARYFIKACJI W UBEZPIECZENIACH KOMUNIKACYJNYCH OC SYSTEMY BONUS MALUS JAKO ELEMENT PROCESU TARYFIKACJI W UBEZPIECZENIACH KOMUNIKACYJNYCH OC http://dx.doi.org/10.18778/8088-628-5.13 dr hab., Katedra Ubezpieczeń, Wydział Ekonomiczno-Socologiczny, Uniwerytet

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE A2 INSTRUKCJA OBSŁUGI

ĆWICZENIE A2 INSTRUKCJA OBSŁUGI ĆWICZENIE A2 INSTRUKCJA OBSŁUGI 1. Oględziny zewnętrzne tanowika: dane ilnika (dla połączenia w gwiazdę): typ Sg90L6, nr fabr. CL805351, P n =1,1kW, n n =925obr/min, U n =230/400V, I n =5,1/2,9A, coϕ n

Bardziej szczegółowo

Algorytm genetyczny (genetic algorithm)-

Algorytm genetyczny (genetic algorithm)- Optymalizacja W praktyce inżynierskiej często zachodzi potrzeba znalezienia parametrów, dla których system/urządzenie będzie działać w sposób optymalny. Klasyczne podejście do optymalizacji: sformułowanie

Bardziej szczegółowo

Automatyczny system wykrywania nieubezpieczonych posiadaczy pojazdów mechanicznych wspierający kontrole prowadzone przez UFG

Automatyczny system wykrywania nieubezpieczonych posiadaczy pojazdów mechanicznych wspierający kontrole prowadzone przez UFG Automatyczny system wykrywania nieubezpieczonych posiadaczy pojazdów mechanicznych wspierający kontrole prowadzone przez UFG XX Forum Teleinformatyki 25.09.2014, Warszawa dr hab. Wojciech Bijak, prof.

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020 (projekt)

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020 (projekt) Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolkiego na lata 2014-2020 (projekt) - poprawa jakości powietrza 4 kwietnia, 2014 r. Prace nad RPO WM 2014-2020 6 lutego 2014 - przyjęcie projektu RPO WM 2014-2020

Bardziej szczegółowo

Wstęp do sieci neuronowych, wykład 02 Perceptrony c.d. Maszyna liniowa.

Wstęp do sieci neuronowych, wykład 02 Perceptrony c.d. Maszyna liniowa. Wstęp do sieci neuronowych, wykład 02 Perceptrony c.d. Maszyna liniowa. Maja Czoków, Jarosław Piersa Wydział Matematyki i Informatyki, Uniwersytet Mikołaja Kopernika 2012-10-10 Projekt pn. Wzmocnienie

Bardziej szczegółowo

Testy dotyczące wartości oczekiwanej (1 próbka).

Testy dotyczące wartości oczekiwanej (1 próbka). ZASADY TESTOWANIA HIPOTEZ STATYSTYCZNYCH. TESTY DOTYCZĄCE WARTOŚCI OCZEKIWANEJ Przez hipotezę tatytyczną rozumiemy, najogólniej mówiąc, pewną wypowiedź na temat rozkładu intereującej na cechy. Hipotezy

Bardziej szczegółowo

Wykład organizacyjny

Wykład organizacyjny Automatyka - zastosowania, metody i narzędzia, perspektywy na studiach I stopnia specjalności: Automatyka i systemy sterowania Wykład organizacyjny dr inż. Michał Grochowski kiss.pg.mg@gmail.com michal.grochowski@pg.gda.pl

Bardziej szczegółowo

Elementy modelowania matematycznego

Elementy modelowania matematycznego Elementy modelowania matematycznego Modelowanie algorytmów klasyfikujących. Podejście probabilistyczne. Naiwny klasyfikator bayesowski. Modelowanie danych metodą najbliższych sąsiadów. Jakub Wróblewski

Bardziej szczegółowo

Podstawowe układy pracy tranzystora bipolarnego

Podstawowe układy pracy tranzystora bipolarnego L A B O A T O I U M U K Ł A D Ó W L I N I O W Y C H Podtawowe układy pracy tranzytora bipolarnego Ćwiczenie opracował Jacek Jakuz 4. Wtęp Ćwiczenie umożliwia pomiar i porównanie parametrów podtawowych

Bardziej szczegółowo

WEWNĘTRZNA PROCEDURA ZAPEWNIENIA JAKOŚCI SZKOLENIOWEJ FIRMY EUROKREATOR S.C.

WEWNĘTRZNA PROCEDURA ZAPEWNIENIA JAKOŚCI SZKOLENIOWEJ FIRMY EUROKREATOR S.C. WEWNĘTRZNA PROCEDURA ZAPEWNIENIA JAKOŚCI SZKOLENIOWEJ FIRMY EUROKREATOR S.C. 1. Standardy dotyczące zarządzania jakością usługi szkoleniowej. 1.1 Firma Eurokreator s.c. posiada i udostępnia procedury zarządzania

Bardziej szczegółowo

Modernizacja instalacji grzewczych i klimatyzacyjnych Praktyczne rozwiązania energooszczędne

Modernizacja instalacji grzewczych i klimatyzacyjnych Praktyczne rozwiązania energooszczędne MAKING MODERN LIVING POSSIBLE Modernizacja intalacji grzewczych i klimatyzacyjnych Praktyczne rozwiązania energoozczędne 18 przykładów i referencji wraz z czaem zwrotu nakładów inwetycyjnych www.ogrzewanie.danfo.pl

Bardziej szczegółowo

Regulamin oferty promocyjnej Wakacyjny kod rabatowy

Regulamin oferty promocyjnej Wakacyjny kod rabatowy Regulamin oferty promocyjnej Wakacyjny kod rabatowy 1 Postanowienia ogólne 1. Niniejszy Regulamin określa zasady oferty promocyjnej Wakacyjny kod rabatowy, prowadzonej przez AVANSSUR Spółka Akcyjna Oddział

Bardziej szczegółowo

ClearWay ekonomiczna oprawa LED o wysokich parametrach świetlnych

ClearWay ekonomiczna oprawa LED o wysokich parametrach świetlnych Lighting ClearWay ekonomiczna oprawa LED o wyokich parametrach świetlnych ClearWay Technologia LED wprowadza przełom w oświetleniu pod wieloma różnymi względami. Na przykład jakość światła ze źródeł LED

Bardziej szczegółowo

Projekt Sieci neuronowe

Projekt Sieci neuronowe Projekt Sieci neuronowe Chmielecka Katarzyna Gr. 9 IiE 1. Problem i dane Sieć neuronowa miała za zadanie nauczyć się klasyfikować wnioski kredytowe. W projekcie wykorzystano dane pochodzące z 110 wniosków

Bardziej szczegółowo

WEWNĘTRZNA PROCEDURA ZAPEWNIENIA JAKOŚCI SZKOLENIOWEJ INSTYTUTU DOSKONALENIA NAUCZYCIELI EUROKREATOR ANNA KUNASZYK

WEWNĘTRZNA PROCEDURA ZAPEWNIENIA JAKOŚCI SZKOLENIOWEJ INSTYTUTU DOSKONALENIA NAUCZYCIELI EUROKREATOR ANNA KUNASZYK WEWNĘTRZNA PROCEDURA ZAPEWNIENIA JAKOŚCI SZKOLENIOWEJ INSTYTUTU DOSKONALENIA NAUCZYCIELI EUROKREATOR ANNA KUNASZYK 1. Standardy dotyczące zarządzania jakością usługi szkoleniowej. 1.1 Instytut Doskonalenia

Bardziej szczegółowo

Optymalizacja optymalizacji

Optymalizacja optymalizacji 7 maja 2008 Wstęp Optymalizacja lokalna Optymalizacja globalna Algorytmy genetyczne Badane czasteczki Wykorzystane oprogramowanie (Algorytm genetyczny) 2 Sieć neuronowa Pochodne met-enkefaliny Optymalizacja

Bardziej szczegółowo

TEMAT ĆWICZENIA. Wyznaczanie entalpii parowania (skraplaniu) wody

TEMAT ĆWICZENIA. Wyznaczanie entalpii parowania (skraplaniu) wody TEMAT ĆIZEIA znaczanie entalpii parowania (kraplani wod PODSTAY TEORETYZE DO SAMODZIELEGO OPRAOAIA Para nacona cha i para okra, para przegrzana, topień chości, taone ciepło parowania (taona entalpia parowania,

Bardziej szczegółowo

Zestaw 8 Podsumowanie

Zestaw 8 Podsumowanie Zetaw 8 Podumowanie Zadanie 1. Sprinter przebiegł dytan 100 m z prędkością średnią równą 10 ~ a rowerzyta przejechał odległość 2 km z prędkością średnią 18 k;;. W każ poprawną odpowiedź. Który z nich poruzał

Bardziej szczegółowo

Czas zwrotu inwestycji Przykłady i referencje

Czas zwrotu inwestycji Przykłady i referencje MAKING MODERN LIVING POSSIBLE Cza zwrotu inwetycji Przykłady i referencje Modernizacja intalacji grzewczych i klimatyzacyjnych praktyczne rozwiązania energoozczędne www.trefaprojektanta.pl Spi treści Szanowny

Bardziej szczegółowo

Regulamin Promocji Poleć sprawdzone ubezpieczenie. Definicje

Regulamin Promocji Poleć sprawdzone ubezpieczenie. Definicje Regulamin Promocji Poleć sprawdzone ubezpieczenie 1 Definicje Pojęcia użyte w niniejszym Regulaminie mają następujące znaczenie: 1. CC centrum telefoniczne Liberty przeznaczone do telefonicznej obsługi

Bardziej szczegółowo

Predykcyjny algorytm sterowania przekształtnikiem zasilającym silnik synchroniczny z magnesami trwałymi

Predykcyjny algorytm sterowania przekształtnikiem zasilającym silnik synchroniczny z magnesami trwałymi Rafał GRODZKI Politechnika Białotocka, Katedra Energoelektroniki i Napędów Elektrycznych Predykcyjny algorytm terowania przekztałtnikiem zailającym ilnik ynchroniczny z magneami trwałymi Strezczenie. W

Bardziej szczegółowo

INDUKOWANE REGUŁY DECYZYJNE ALORYTM APRIORI JAROSŁAW FIBICH

INDUKOWANE REGUŁY DECYZYJNE ALORYTM APRIORI JAROSŁAW FIBICH INDUKOWANE REGUŁY DECYZYJNE ALORYTM APRIORI JAROSŁAW FIBICH 1. Czym jest eksploracja danych Eksploracja danych definiowana jest jako zbiór technik odkrywania nietrywialnych zależności i schematów w dużych

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: SYSTEMY INFORMATYCZNE WSPOMAGAJĄCE DIAGNOSTYKĘ MEDYCZNĄ Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy moduł specjalności informatyka medyczna Rodzaj zajęć: wykład, projekt

Bardziej szczegółowo

Analiza efektywności funduszy obligacji w czasie bessy 2

Analiza efektywności funduszy obligacji w czasie bessy 2 Wioletta Skrodzka 1 Politechnika Czętochowka Analiza efektywności funduzy obligacji w czaie bey 2 Wrowadzenie Pogłębiający ię kryzy w roku 2011 uwidocznił wiele, negatywnych zjawik wynikających z obecnego

Bardziej szczegółowo

Badania eksperymentalne zestawu do przewozu cięŝkiej techniki wojskowej dla manewru podwójnej zmiany pasa ruchu

Badania eksperymentalne zestawu do przewozu cięŝkiej techniki wojskowej dla manewru podwójnej zmiany pasa ruchu ARCHIWUM MOTORYZACJI 1, pp. 59-68 (2010) Badania ekperymentalne zetawu do przewozu cięŝkiej techniki wojkowej dla manewru podwójnej zmiany paa ruchu GRZEGORZ MOTRYCZ, PRZEMYSŁAW SIMIŃSKI, PIOTR STRYJEK

Bardziej szczegółowo

IMPLIKACJE ZASTOSOWANIA KODOWANIA OPARTEGO NA LICZBACH CAŁKOWITYCH W ALGORYTMIE GENETYCZNYM

IMPLIKACJE ZASTOSOWANIA KODOWANIA OPARTEGO NA LICZBACH CAŁKOWITYCH W ALGORYTMIE GENETYCZNYM IMPLIKACJE ZASTOSOWANIA KODOWANIA OPARTEGO NA LICZBACH CAŁKOWITYCH W ALGORYTMIE GENETYCZNYM Artykuł zawiera opis eksperymentu, który polegał na uyciu algorytmu genetycznego przy wykorzystaniu kodowania

Bardziej szczegółowo

REKOMENDOWANE MODELE WYNAGRADZANIA PRACOWNIKÓW DEALERA UCZESTNICZĄCYCH W SPRZEDAŻY USŁUG I PRODUKTÓW UBEZPIECZENIOWYCH

REKOMENDOWANE MODELE WYNAGRADZANIA PRACOWNIKÓW DEALERA UCZESTNICZĄCYCH W SPRZEDAŻY USŁUG I PRODUKTÓW UBEZPIECZENIOWYCH REKOMENDOWANE MODELE WYNAGRADZANIA PRACOWNIKÓW DEALERA UCZESTNICZĄCYCH W SPRZEDAŻY USŁUG I PRODUKTÓW UBEZPIECZENIOWYCH Rekomendowane systemy wynagrodzeń zostały opracowane w oparciu o następujące założenia:

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY ZABEZPIECZEŃ OGNIOCHRONNYCH SYSTEM CONLIT 150 DO ZABEZPIECZEŃ KONSTRUKCJI STALOWYCH R 30-240

SYSTEMY ZABEZPIECZEŃ OGNIOCHRONNYCH SYSTEM CONLIT 150 DO ZABEZPIECZEŃ KONSTRUKCJI STALOWYCH R 30-240 SYSTEMY ZABEZPIECZEŃ OGNIOCHRONNYCH SYSTEM CONLIT 0 DO ZABEZPIECZEŃ KONSTRUKCJI STALOWYCH R 0-0 Zabezpieczenia oniocronne kontrukcji talowyc ytemem CONLIT 0 ELEMENTY SYSTEMU: a) płyty z wełny mineralnej

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE ZMIANY PROGRAMU SYGNALIZACJI ZA POMOCĄ HIERARCHICZNYCH GRAFÓW PRZEJŚĆ AUTOMATÓW SKOŃCZONYCH

MODELOWANIE ZMIANY PROGRAMU SYGNALIZACJI ZA POMOCĄ HIERARCHICZNYCH GRAFÓW PRZEJŚĆ AUTOMATÓW SKOŃCZONYCH KAWALEC Piotr 1 KRUKOWICZ Tomaz 2 Sterownik ygnalizacji, program tartowy, program końcowy, zmiana programów, język opiu przętu, VHDL, FSM MODELOWANIE ZMIANY PROGRAMU SYGNALIZACJI ZA POMOCĄ HIERARCHICZNYCH

Bardziej szczegółowo

1 mln. Poradnik Projektanta Regulacja wodnych systemów klimatyzacji i ogrzewania. www.strefaprojektanta.pl MAKING MODERN LIVING POSSIBLE

1 mln. Poradnik Projektanta Regulacja wodnych systemów klimatyzacji i ogrzewania. www.strefaprojektanta.pl MAKING MODERN LIVING POSSIBLE MAKING MODERN LIVING POSSIBLE Poradnik Projektanta Regulacja wodnych ytemów klimatyzacji i ogrzewania 1 mln zaintalowanych zaworów równoważących. Dzięki temu rocznie generowana jet ozczędność 73 500 MWh

Bardziej szczegółowo

KARTA MODUŁU KSZTAŁCENIA

KARTA MODUŁU KSZTAŁCENIA KARTA MODUŁU KSZTAŁCENIA I. Informacje ogólne 1 Nazwa modułu kształcenia Sztuczna inteligencja 2 Nazwa jednostki prowadzącej moduł Instytut Informatyki, Zakład Informatyki Stosowanej 3 Kod modułu (wypełnia

Bardziej szczegółowo

NOWOCZESNY SYSTEM ZARZĄDZANIA RUCHEM KOLEJOWYM (ERTMS)

NOWOCZESNY SYSTEM ZARZĄDZANIA RUCHEM KOLEJOWYM (ERTMS) Problemy Kolejnictwa Zezyt 148 137 Dr inż. Andrzej Białoń Centrum Naukowo-Techniczne Kolejnictwa, Politechnika Śląka Mgr inż. Paweł Gradowki Centrum Naukowo-Techniczne Kolejnictwa Mgr inż. Andrzej Toruń

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: PODSTAWY MODELOWANIA PROCESÓW WYTWARZANIA Fundamentals of manufacturing processes modeling Kierunek: Mechanika i Budowa Maszyn Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy na specjalności APWiR Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Stabilność liniowych układów dyskretnych

Stabilność liniowych układów dyskretnych Akademia Morka w Gdyni atedra Automatyki Okrętowej Teoria terowania Miroław Tomera. WPROWADZENIE Definicja tabilności BIBO (Boundary Input Boundary Output) i tabilność zerowo-wejściowa może zotać łatwo

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: INTELIGENTNE SYSTEMY OBLICZENIOWE Systems Based on Computational Intelligence Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy moduł specjalności informatyka medyczna Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Seminarium i praca dyplomowa Seminar and diplom thesis. Niestacjonarne Wszystkie. Kierunkowy Obowiązkowy Polski Semestr trzeci

Seminarium i praca dyplomowa Seminar and diplom thesis. Niestacjonarne Wszystkie. Kierunkowy Obowiązkowy Polski Semestr trzeci KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielkim Obowiązuje od roku akademickiego 2013/2014 Seminarium i praca dyplomowa Seminar and diplom thei A. USYTUOWANIE MODUŁU

Bardziej szczegółowo

Zmiany w Porozumieniu międzybankowym w sprawie stosowania polecenia zapłaty Polecenie zapłaty kierunek zmian

Zmiany w Porozumieniu międzybankowym w sprawie stosowania polecenia zapłaty Polecenie zapłaty kierunek zmian Zmiany w Porozumieniu międzybankowym w sprawie stosowania polecenia zapłaty. 1 Agenda Obecny model funkcjonowania polecenia zapłaty Efektywność obecnego procesu Kierunek zmian, model docelowy polecenia

Bardziej szczegółowo

Algorytmy genetyczne. Paweł Cieśla. 8 stycznia 2009

Algorytmy genetyczne. Paweł Cieśla. 8 stycznia 2009 Algorytmy genetyczne Paweł Cieśla 8 stycznia 2009 Genetyka - nauka o dziedziczeniu cech pomiędzy pokoleniami. Geny są czynnikami, które decydują o wyglądzie, zachowaniu, rozmnażaniu każdego żywego organizmu.

Bardziej szczegółowo

Controlling operacyjny i strategiczny

Controlling operacyjny i strategiczny Controlling operacyjny i strategiczny dr Piotr Modzelewski Katedra Bankowości, Finansów i Rachunkowości Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Plan zajęć 1, 2. Wprowadzenie do zagadnień

Bardziej szczegółowo

Algorytmy genetyczne. Materiały do laboratorium PSI. Studia niestacjonarne

Algorytmy genetyczne. Materiały do laboratorium PSI. Studia niestacjonarne Algorytmy genetyczne Materiały do laboratorium PSI Studia niestacjonarne Podstawowy algorytm genetyczny (PAG) Schemat blokowy algorytmu genetycznego Znaczenia, pochodzących z biologii i genetyki, pojęć

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Fizyka i astronomia Poziom podstawowy

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Fizyka i astronomia Poziom podstawowy RYTERIA OCENIANIA ODPOIEDZI Próbna Matura z OPERONEM Fizyka i atronoia Pozio podtawowy Litopad 03 niniejzy cheacie oceniania zadań otwartych ą prezentowane przykładowe poprawne odpowiedzi. tego typu ch

Bardziej szczegółowo