kurs treser psów moduł 1 teoria uczenia, elementy etologii i psychologii

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "kurs treser psów moduł 1 teoria uczenia, elementy etologii i psychologii"

Transkrypt

1 kurs treser psów moduł 1 teoria uczenia, elementy etologii i psychologii espziwp uczenie Uczenie się to nabywanie nowych informacji i umiejętności. Wyróżniamy 2 główne rodzaje uczenia się: - percepcyjne - asocjacyjne. 1

2 wpajanie (wdrukowanie) przykładem uczenia się percepcyjnego jest wpajanie (imprinting) zachodzi bez wzmocnienia w okresie krytycznym, który trwa krótko przykładem imprintingu jest wpajanie afiliacyjne, które objawia się podążaniem za obiektem ujrzanym w określonym momencie wpajanie W czasie wpajania w mózgu, a konkretnie w obszarze przodomózgowia hyperstriatum ventrale (u ssaków obszar asocjacyjny kory mózgowej) pojawiają się zmiany morfologiczne i biochemiczne. Przybywa synaps (o 20%), następuje strukturalna i funkcjonalna przebudowa neuronów 2

3 Uczenie się asocjacyjne polega na tworzeniu związków między bodźcami (np. warunkowym i bezwarunkowym), między cechami bodźców, między bodźcem a reakcją. Metoda prób i błędów Uczenie się przez wgląd Uczenie się przez naśladowanie Podstawowe cechy warunkowania klasycznego Przed warunkowaniem bodziec bezwarunkowy (Sb) w naturalny sposób wywołuje reakcję bezwarunkową (Rb) Bodziec obojętny (taki jak ton dzwonka) nie wywołuje tej reakcji. Podczas warunkowania zestawia się bodziec obojętny z bodźcem bezwarunkowy (Sb) Wskutek skojarzenia z z bodźcem bezwarunkowym (Sb), bodziec obojętny staje się bodźcem warunkowym (Sw) i wywołuje reakcję warunkową (Rw), która jest podobna do (Rb) 3

4 Podstawowe procesy warunkowania klasycznego Wygaszanie reakcji w warunkowaniu klasycznym: gdy reakcji nie towarzyszy wzmocnienie pozytywne lub negatywne, reakcja staje się coraz rzadsza, następnie zanika. Samorzutne odnowienie- po wygaśnięciu reakcji warunkowej na dany bodziec warunkowy, może ona pojawić się ponownie po pewnym czasie, bez ponownego uczenia Różnicowanie: wzmocnienie reakcji w obecności tego lecz nie innego bodźca. W wyniku tej procedury reakcja będzie pojawiać się tylko w obecności bodźca skojarzonego ze wzmocnieniem lecz nie w innych sytuacjach. Generalizacja: reakcja wzmacniana w obecności określonego bodźca będzie pojawiać się także w przypadku bodźców podobnych do oryginalnego, nawet jeśli nie była wzmacniana w ich obecności. 4

5 Warunkowanie instrumentalne polega na kojarzeniu sytuacji bodźcowej z odpowiednim wzorem zachowania dowolnego (np. naciśnięcie dźwigni w skrzynce problemowej, przejście określoną drogą w labiryncie), który zwierzę musi wybrać i przyswoić sobie metodą prób i błędów, aby uzyskać nagrodę (np. pokarm) lub uniknąć kary (np. uderzenia prądem elektr.). warunkowanie instrumentalne Badania nad tym typem warunkowania zapoczątkował E.L. Thorndike, wyjaśniając je na podstawie sformułowanego przez siebie prawa efektu (prawo efektu - to co powoduje uczucie przyjemności, jest powtarzane). 5

6 warunkowanie sprawcze B. F. Skinner ( ) wprowadził pojęcie warunkowania sprawczego ponieważ odnosiło się do zachowania, które oddziałuje na środowisko (operates). Przeformułował on prawo efektu przez przeniesienie koncentracji z połączenia bodźców i reakcji: S R na relacje pomiędzy reakcjami i ich konsekwencjami lub wzmocnieniami (contingencies) Pożądane zachowanie sprawcze może być kształtowane (shaping): nagradzanie serii reakcji, które coraz bardziej przypominają pożądane zachowanie Warunkowanie sprawcze obejmuje, między innymi, wzmacnianie i karanie. Wzmocnienie pozytywne Po zachowaniu sprawczym następuje dodanie bodźca wzmacniającego. Efekt: Prawdopodobieństwo pojawiania się zachowania w przyszłości zwiększa się. 6

7 Wzmocnienie negatywne Po zachowaniu sprawczym następuje wycofanie bodźca karzącego. Efekt: Prawdopodobieństwo pojawiania się zachowania w przyszłości zwiększa się. kara powoduje zmniejszenie prawdopodobieństwa danego zachowania w przyszłości 7

8 kara pozytywna Po zachowaniu sprawczym następuje dodanie bodźca karzącego. Efekt: Prawdopodobieństwo pojawiania się zachowania w przyszłości zmniejsza się. Kara negatywna Po zachowaniu sprawczym następuje wycofanie bodźca wzmacniającego. Efekt: Prawdopodobieństwo pojawiania się zachowania w przyszłości zmniejsza się. 8

9 wygaszanie Po zachowaniu sprawczym nie następuje dotychczasowe wzmocnienie. Efekt: Prawdopodobieństwo pojawiania się zachowania w przyszłości zmniejsza się. Zachowanie podtrzymywane przez wzmocnienie pozytywne jest wygaszane, gdy pozytywny bodziec wzmacniający przestaje pojawiać się po zachowaniu. Zachowanie podtrzymywane przez wzmocnienie negatywne jest wygaszane, gdy negatywny bodziec wzmacniający przestaje być wycofywany po zachowaniu. Charakterystyczne efekty wygaszania Wygaszanie powoduje stopniową, nie natychmiastową, redukcję zachowania. Niekiedy wygaszone uprzednio i nie wzmacniane przez pewien czas zachowanie pojawia się ponownie (tzw. spontaniczny nawrót). Zazwyczaj natychmiastowy powrót do procedury powoduje szybkie, ponowne wygaszenie. 9

10 wady i zalety karania Karanie może wywołać reakcje emocjonalne agresję, w tym agresję przekierowaną karany unika karzących sytuacji i osób wymierzających karę, co utrudnia nawiązywanie pozytywnych relacji karanie, jeśli jest zastosowane prawidłowo, natychmiast tłumi zachowanie niepożądane. karanie może przynieść długotrwały efekt. Kształtowanie zachowań (shaping) Kształtowanie zachowania jest to proces zróżnicowanego wzmacniania kolejnych przybliżeń do zachowania docelowego. Zróżnicowane wzmacnianie oznacza, że jedno zachowanie z danej klasy reakcji jest wzmacniane, podczas gdy inne zachowania z tej klasy reakcji wzmacniane nie są. Kolejne przybliżenie jest to każde pośrednie zachowanie, będące albo koniecznym komponentem zachowania docelowego, albo reakcją wyższego rzędu o tej samej topografii, co zachowanie docelowe. 10

11 Modelowanie uczenie się polegające na obserwowaniu i naśladowaniu zachowania innych osobników (wskazane w 1969r. przez A. Bandurę jako jeden z mechanizmów agresji). Powszechny mechanizm uczenia się zachowań, ważna technika terapii. Prawa uczenia Generalizacja reakcji Skłonność do występowania reakcji podobnych do oryginalnej, wzmacnianej lub warunkowanej w sytuacji warunkowania. Różnicowanie W warunkowaniu instrumentalnym odmienne reagowanie na bodźce, które sygnalizują, czy dane zachowanie zostanie wzmocnione, czy nie; w warunkowaniu klasycznym zdolność rozróżniania między bodźcem warunkowym a innym bodźcem, który nie sygnalizuje bodźca bezwarunkowego. 11

12 Hamowanie Redukcja lub zapobieganie reakcji w wyniku działania innego procesu. Wzmocnienie Dowolne zdarzenie występujące w środowisku bezpośrednio po reakcji i podtrzymujące tę reakcję. Wygaszanie Jest to osłabienie wyuczonej reakcji wynikającej z procedury wygaszania: W warunkowaniu klasycznym prezentacja bodźca warunkowego bez bodźca bezwarunkowego; W warunkowaniu instrumentalnym niestosowanie czynnika wzmacniającego mimo wystąpienia reakcji. Karanie Osłabienie reakcji przez stosowanie bodźca karzącego (kara pozytywna) lub wycofanie bodźca wzmacniającego (kara negatywna). Bodziec karzący przykra konsekwencja zmniejszająca częstotliwość poprzedzającego ją zachowania. Prawo efektu Z wielu możliwych czynności będących odpowiedzią na nową sytuację, w jakiej znalazła się jednostka, utrwala się ta, której towarzyszy lub po której następuje stan zadowolenia, satysfakcji (przyjemności). 12

13 Wyuczona bezradność Jedyną reakcją, którą bardzo trudno jest wygasić, jest tzw. wyuczona bezradność oraz wszelkie reakcje unikania. pamięć Pamięć najczęściej definiuje się jako "zdolność do kodowania, przechowywania i odtwarzania informacji". Wyodrębnia się różne rodzaje pamięci, stosując jako kryterium podziału czas trwania pamięci lub rodzaj pamięci. Ze względu na czas trwania, wyróżnia się pamięć: sensoryczną krótkotrwałą (inaczej pamięć świeża, operacyjna) trwałą. 13

14 Wstęp do etologii Etologia (z gr. ήθος - obyczaj) - dziedzina biologii, zajmująca się szeroko pojętymi badaniami zachowania zwierząt, zarówno dziedziczonych jak i nabytych, ich aspektem przystosowawczym, rozwojem osobniczym, orientacją przestrzenną, zachowaniami społecznymi. Jest to nauka, która studiuje zachowania istot żywych, zwierząt i ludzi. Etogram - szczegółowy katalog wszystkich wzorców zachowań danego gatunku zwierzęcego, łącznie z zakresem wydawanych dźwięków Zoopsychologia to dziedzina psychologii badająca zachowania zwierząt, działania instynktowne, uczenie się, procesy poznawcze i stosunki z otoczeniem.(nie mylić z zawodem zoopsycholog!) Etologię interesują: zachowania socjalne zachowania terytorialne zachowania związane z reprodukcją z komunikacją z odżywianiem z przemieszczaniem się motywacje które prowadzą zwierzę do pewnych zachowań czyli bodźce (pochodzące od wewnątrz lub ze środowiska) sposób w jaki tworzą się zachowania tj. poprzez uczenie czy wrodzone 14

15 Każde zachowanie nabyte wymaga wrodzonej zdolności by móc się rozwinąć i każde zachowanie wrodzone potrzebuje najczęściej krótkiego okresu uczenia aby móc się wyrazić Zachowanie może być także wytworzone według dwóch różnych sposobów, według dwóch różnych procesów ewolucyjnych, całkowicie przeciwstawnych: filogenezy - ewolucji gatunku poprzez pokolenia ontogenezy ewolucji w trakcie życia osobnika Obserwacja Są dwa typy możliwych obserwacji w etologii: - obserwacja naturalistyczna - postępowanie eksperymentalne 15

16 Zachowania wrodzone i nabyte Zachowaniem wrodzonym jest takie zachowanie, które występuje u wszystkich osobników danego gatunku. Nazywamy je także zachowaniem instynktownym. Zachowania instynktowne są tradycjonalnie przeciwstawne do zachowań wyuczonych. Większość zachowań wrodzonych jest ulepszana poprzez naukę lub nabywane doświadczenie Zachowania nabyte Nabycie jest wynikiem przyswojonych w okresie ontogenezy informacji, uczenia i życiowych doświadczeń, które są gromadzone w indywidualnej pamięci i które wpływają na przyszłe zachowania. Zachowania nabyte pozwalają osobnikowi szybko przystosować się do zmian de otoczenia gatunku. Jednak sposób uczenia gatunku, jego plastyczność, są określone w sposób wrodzony, są zapisane w dziedzictwie genetycznym. 16

17 Formy uczenia metoda prób i błędów naśladownictwo Zachowania zrytualizowane Ewolucyjny proces prowadzący do przekształcenia pierwotnie użytkowych form zachowaniowych w informacyjne nazywamy rytualizacją. Rytuały określone sekwencje zachowaniowe umożliwiające komunikację Rytuały pochodzą od funkcji życiowych, których organizacja sekwencjonalna została zmodyfikowana tracąc swoją pierwotną funkcję, a przejmując funkcję komunikacji. 17

18 znaczenie rytuałów zmniejszają ryzyko agresji działają przeciwlękowo, uspokajająco Instynkty i popędy Instynkty oznaczają wrodzone modele zachowań, typowe dla danego gatunku, które są reakcją na bodziec z otoczenia. Instynkt jest wrodzoną zdolnością do wykonywania złożonego ciągu zachowań, bez uprzedniego uczenia się. Na przykład szczenięta wiedzą jak znaleźć sutki matki i je ssać. Popędy są wielkimi siłami pobudzającymi do działania, natomiast instynkty służą do realizacji działania. 18

19 Rodzaje instynktów łowiecki zabawy macierzyński obronny i agresywności terytorialny seksualny motywacja Motywacja jest złożonym procesem, który pobudza osobnika do działania i ukierunkowuje go na określony cel. Potrzeby są czynnikami motywacyjnymi 19

20 cechy zachowania skierowanego dla osiągnięcia jakiegoś celu faza apetencyjna (apetytywna) faza konsumacyjna (spełniająca) faza uspokojenia faza refrakcji Frustracja Frustracja jest to stan napięcia psychicznego, w jakim znajduje się organizm osobnika napotykającego na przeszkodę nie do pokonania, która uniemożliwia mu zaspokojenie potrzeb czy realizację pragnień. Przeszkoda ta może być zewnętrzna - na przykład ograniczenie swobody, brak aktywności fizycznej, itp. lub wewnętrzna - na przykład uzależnienie uczuciowe od właściciela (w wyniku nadopiekuńczości właściciela). Ogólnie można powiedzieć, że frustracja ma miejsce, gdy spełnienie potrzeby jest uniemożliwione. Do konfliktu psychicznego dochodzi jednak dopiero wtedy, gdy stan frustracji powtarza się regularnie. 20

21 Co to jest stres? Pojęcie "stres" zostało wprowadzone przez Hansa Selye'a w 1936r. Stres - stan, w którym znajduje się organizm zagrożony utratą równowagi pod wpływem czynników lub warunków, które wystawiają jego mechanizmy homeostatyczne na niebezpieczeństwo. Czynnikiem stresującym jest każdy czynnik, który może spowodować utratę tej równowagi. Może on być pochodzenia fizycznego (uszkodzenie ciała, zimno), chemicznego (trucizna), infekcyjnego lub psychicznego (emocje). Stres jest niespecyficzną reakcją fizjologiczną lub psychiczną organizmu na wszelkie postawione wyzwania. Czy pies ma świadomość? Pies posiada zdolność poznawania świata zewnętrznego i doświadcza emocji takich jak strach, zazdrość, etc. Świadomość psa pełni rolę pośrednika miedzy jego życiem wewnętrznym a otaczającym go środowiskiem. Bez świadomości nie byłby w stanie dostosować się do warunków życia socjalnego. Świadomość pomaga psu przetworzyć i zrozumieć różne sytuacje. Uczenie się nie jest wynikiem procesu automatycznego, opartego wyłącznie na reakcjach wrodzonych i warunkowych. Pies umie dokonywać wyboru, może nas posłuchać lub nie w zależności od naszej rangi socjalnej, widać wyraźny wpływ emocji na jego zachowanie. 21

Wesoła Łapka - Szkoła Przyjaciół. Psów ZAKAZ ROZPOWSZECHNIANIA. Teoria uczenia się

Wesoła Łapka - Szkoła Przyjaciół. Psów ZAKAZ ROZPOWSZECHNIANIA. Teoria uczenia się Teoria uczenia się Co to jest uczenie się? Uczenie się to względnie trwała zmiana zachowania lub możliwość takiej zmiany oparta na doświadczeniu wg. Zimbardo Psychologia i życie. rodzaje uczenia się Spośród

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie XII. Odruchy warunkowe

Ćwiczenie XII. Odruchy warunkowe Ćwiczenie XII Odruchy warunkowe Odruchy Odruchy Warunkowe Bezwarunkowe Klasyczne (Pawłowowskie) Instrumentalne Animalne I rzędu II i wyższego rzędu Wegetatywne Odruchy bezwarunkowe Odruchy bezwarunkowe

Bardziej szczegółowo

Pamięć i uczenie się Behawioryzm. Uczenie się jako wytwarzanie odruchów warunkowych

Pamięć i uczenie się Behawioryzm. Uczenie się jako wytwarzanie odruchów warunkowych Pamięć i uczenie się Behawioryzm. Uczenie się jako wytwarzanie odruchów warunkowych W 2 dr Łukasz Michalczyk 1 behawioryzm to kierunek psychologii skupiający się na badaniu zachowania, o r a z pomijaniu

Bardziej szczegółowo

John Broadus Watson (1878-1958)

John Broadus Watson (1878-1958) John Broadus Watson (1878-1958) 1958) Dajcie mi dziecko spłodzone przez dowolną parę rodziców i dajcie mi pełną kontrolę nad środowiskiem, w jakim będzie ono wzrastać - a sprawię, Ŝe wyrośnie na wybitnego

Bardziej szczegółowo

Poznań Copyright by Danuta Anna Michałowska PRZEGLĄD GŁÓWNYCH TEORII NAUCZANIA I UCZENIA SIĘ

Poznań Copyright by Danuta Anna Michałowska PRZEGLĄD GŁÓWNYCH TEORII NAUCZANIA I UCZENIA SIĘ 1 PRZEGLĄD GŁÓWNYCH TEORII NAUCZANIA I UCZENIA SIĘ GŁÓWNE TEORIE NAUCZANIA I UCZENIA SIĘ: 1. behawiorystyczne zajmujące się w różnych ujęciach bodźcami, reakcjami i wzmocnieniami; 2. poznawczo procesualne

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie terapii Neurofeedback w leczeniu zaburzeń psychicznych

Zastosowanie terapii Neurofeedback w leczeniu zaburzeń psychicznych Zastosowanie terapii Neurofeedback w leczeniu zaburzeń psychicznych Kasper Czech Zakład Psychologii Klinicznej i Sądowej Uniwersytet Śląski Definicja metody Biofeedback Metoda umożliwiająca zmianę wybranych

Bardziej szczegółowo

Wstęp. Przedmowa. 2o Psychologia rozwoju człowieka 63

Wstęp. Przedmowa. 2o Psychologia rozwoju człowieka 63 Wstęp Przedmowa n 1. Cele, założenia i zastosowanie psychologii 13 1.1. Analiza zachowania i doznawania jako zadanie psychologii 14 1.2. Psychologia jako dziedzina badań 16 1.2.1. Cele badań naukowych

Bardziej szczegółowo

Wpisany przez Agata Ladra piątek, 19 października :19 - Poprawiony piątek, 19 października :23

Wpisany przez Agata Ladra piątek, 19 października :19 - Poprawiony piątek, 19 października :23 NAGRODY I KARY W WYCHOWANIU Zagadnienie stosowania nagród i kar w wychowaniu w rodzinie i placówkach, takich jak przedszkole i szkoła, ciągle budzi ciekawość i wiele kontrowersji. Nieomal codziennie zadajemy

Bardziej szczegółowo

Kategorie trudnych zachowań

Kategorie trudnych zachowań Kategorie trudnych zachowań Przyczyny trudnych zachowań 1. czynniki fizjologiczne/biologiczne: -choroby, -ból, -somatyczne, -zespół PMS, -popęd seksualny; 2. czynniki psychiczne: -strach, -obniżone poczucie

Bardziej szczegółowo

LEKCJA 1 DEFINICJE I KONCEPCJE STRESU

LEKCJA 1 DEFINICJE I KONCEPCJE STRESU LEKCJA 1 DEFINICJE I KONCEPCJE STRESU Pojęcie stresu wprowadzone zostało przez Hansa Hugona Selve`a, który u podłoża wielu chorób somatycznych upatrywał niezdolność człowieka do radzenia sobie ze stresem.

Bardziej szczegółowo

PRZYRODA W SZKOLE PONADGIMNAZJALNEJ. Podstawa programowa w szkole ponadgimnazjalnej przyroda.

PRZYRODA W SZKOLE PONADGIMNAZJALNEJ. Podstawa programowa w szkole ponadgimnazjalnej przyroda. Podstawa programowa w szkole ponadgimnazjalnej przyroda. Podstawa prawna Rozporządzenie Ministra edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz

Bardziej szczegółowo

SYSTEM MOTYWACYJNY W KLASACH I - III

SYSTEM MOTYWACYJNY W KLASACH I - III SYSTEM MOTYWACYJNY W KLASACH I - III MOTYWACJA UCZNIA DO NAUKI 1. Pojęcie motywacji 2. Procesy motywacyjne 3. Rodzaje motywacji 4. Motywowanie ucznia w klasach I - III Pojęcie motywacji Motywacja rozumiana

Bardziej szczegółowo

Procedury nagradzania

Procedury nagradzania Procedury nagradzania Co to jest wzmocnienie? Nagroda to nie jest to samo co wzmocnienie różnica między nagrodą a wzmocnieniem: nagroda jest gratyfikacją otrzymaną po wykonaniu zadania wzmocnienie zwiększa

Bardziej szczegółowo

Skąd się biorą emocje? Dlaczego w konkretnej sytuacji czujemy się tak, a nie inaczej?

Skąd się biorą emocje? Dlaczego w konkretnej sytuacji czujemy się tak, a nie inaczej? CBT Depresji Skąd się biorą emocje? Dlaczego w konkretnej sytuacji czujemy się tak, a nie inaczej? Terapia poznawczo-behawioralna Epiktet z Hierapolis : Nie niepokoją nas rzeczy, ale nasze mniemania o

Bardziej szczegółowo

MOTYWOWANIE W ZARZĄDZANIU

MOTYWOWANIE W ZARZĄDZANIU WYKŁAD 9 MOTYWOWANIE W ZARZĄDZANIU 1 1. Istota motywacji i motywowania: Motywacja jest to ogół bodźców, pobudek oraz stan gotowości ludzi, do określonego zachowania się i działania. Motywacja wewnętrzna

Bardziej szczegółowo

Zajęcia z Dogoterapii w Świetlicy Wsparcia Dziennego dla Dzieci i Młodzieży w Krasnymstawie

Zajęcia z Dogoterapii w Świetlicy Wsparcia Dziennego dla Dzieci i Młodzieży w Krasnymstawie Zajęcia z Dogoterapii w Świetlicy Wsparcia Dziennego dla Dzieci i Młodzieży w Krasnymstawie Co tydzień w naszej Świetlicy Wsparcia Dziennego dla Dzieci i Młodzieży Pani Małgorzata Jarocka prowadzi zajęcia

Bardziej szczegółowo

Co to jest motywacja i jak motywować ludzi

Co to jest motywacja i jak motywować ludzi Co to jest motywacja i jak motywować ludzi Termin motywacja jest stosowany w psychologii do opisu wszelkich mechanizmów odpowiedzialnych za uruchomienie, ukierunkowanie, podtrzymanie i zakończenie zachowania.

Bardziej szczegółowo

Psychologia finansowa

Psychologia finansowa Psychologia finansowa Kształtowanie racjonalnych postaw wobec pieniądza DR SABINA ZALEWSKA UNIWERSYTET KARDYNAŁA STEFANA WYSZYŃSKIEGO Kształtowanie racjonalnych postaw wobec pieniądza WYCHOWANIE KSZTAŁTOWANIE

Bardziej szczegółowo

PROCES MOTYWACJI. Podstawowy proces motywacji Zestawienie teorii motywacji. Niezaspokojona potrzeba. Napięcie. Poszukiwanie.

PROCES MOTYWACJI. Podstawowy proces motywacji Zestawienie teorii motywacji. Niezaspokojona potrzeba. Napięcie. Poszukiwanie. PROCES MOTYWACJI Podstawowy proces motywacji Niezaspokojona potrzeba Napięcie Poszukiwanie Popęd Zaspokojona potrzeba Osłabnięcie napięcia Tabela 1. Przedstawiciel Zestawienie teorii motywacji Teorie treści

Bardziej szczegółowo

Motywacja PROCESY MOTYWACJI. Teorie treści (co motywować) Podejścia do motywacji. Teoria oczekiwań. Teorie procesu (jak motywować)

Motywacja PROCESY MOTYWACJI. Teorie treści (co motywować) Podejścia do motywacji. Teoria oczekiwań. Teorie procesu (jak motywować) PROCESY MOTYWACJI Motywacja Jest procesem psychicznej regulacji, od którego zależy kierunek ludzkich czynności oraz ilość energii, jaką na realizację danego kierunku człowiek gotów jest poświęcić. Tak

Bardziej szczegółowo

Motywacja jest to pojęcie, na które składa się cały szereg wewnętrznych mechanizmów zaangażowanych w:

Motywacja jest to pojęcie, na które składa się cały szereg wewnętrznych mechanizmów zaangażowanych w: Motywacja potrzeba lub pragnienie życiowe, które pobudza i kieruje zachowaniem człowieka (z łac. emovere oznacza ruszać się) jest pojęciem abstrakcyjnym, którego nie da się obserwować bezpośrednio; Motywacja

Bardziej szczegółowo

Pamięć i uczenie się Organizacja pamięci: systemy i procesy

Pamięć i uczenie się Organizacja pamięci: systemy i procesy Pamięć i uczenie się Organizacja pamięci: systemy i procesy Pamięć (Tulving) to hipotetyczny system w umyśle (mózgu) przechowujący informacje W 4 dr Łukasz Michalczyk Pamięć to zdolność, to procesy poznawcze,

Bardziej szczegółowo

Wartość upadku# Kurs dla studenta# Moduł 7. Uczenie się na błędach#

Wartość upadku# Kurs dla studenta# Moduł 7. Uczenie się na błędach# Wartość upadku# Kurs dla studenta# Moduł 7. Uczenie się na błędach# Zawartość# 2. Teoria wyuczonej bezradności# 3. Perfekcjonizm# Definicja: Czym właściwie jest uczenie się?# Definicje:# Względnie trwała

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Psychologia finansowa dr Sabina Zalewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 marca 2010 r. Kształtowanie racjonalnych postaw wobec pieniądza WYCHOWANIE KSZTAŁTOWANIE MANIPULOWANIE

Bardziej szczegółowo

Emocje. dr hab. Adriana Schetz IF US

Emocje. dr hab. Adriana Schetz IF US Emocje dr hab. Adriana Schetz IF US adriana.schetz@gmail.com Emocje leżą u podłoża mechanizmów relacji społecznych oraz są kojarzone z aktywnością typu: Neurony lustrzane Empatia Samoświadomość Bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

Kiedy nauczyciel klasy I staje się osobą znaczącą dla uczniów? Ewa Filipiak

Kiedy nauczyciel klasy I staje się osobą znaczącą dla uczniów? Ewa Filipiak Kiedy nauczyciel klasy I staje się osobą znaczącą dla uczniów? Ewa Filipiak Instytut Pedagogiki Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy Uczelnie dla szkół Główne myśli Etap edukacji wczesnoszkolnej

Bardziej szczegółowo

Mózgowe porażenie dziecięce - postepowanie rehabilitacyjne BEATA TARNACKA

Mózgowe porażenie dziecięce - postepowanie rehabilitacyjne BEATA TARNACKA Mózgowe porażenie dziecięce - postepowanie rehabilitacyjne BEATA TARNACKA Podziały Patofizjologiczna: spastyczność, atetoza, ataksja, atonia, drżenie Topograficzna: monoplegia, paraplegia, hemiplegia,

Bardziej szczegółowo

Neurologiczne podłoże zachowań emocjonalnych. Halszka Kwiatkowska

Neurologiczne podłoże zachowań emocjonalnych. Halszka Kwiatkowska Neurologiczne podłoże zachowań emocjonalnych Halszka Kwiatkowska Co to są emocje? Termin wywodzi się od łacińskiego czasownika movere oznaczającego poruszyć Każde poruszenie czy zakłócenie umysłu, każdy

Bardziej szczegółowo

Rozwój szczeniąt. espz i wp. ciąża

Rozwój szczeniąt. espz i wp. ciąża Rozwój szczeniąt espz i wp ciąża Zarodki zagnieżdżają się równocześnie w błonie śluzowej macicy około 17-20 dnia ciąży. W tym czasie u wielu suk może wystąpić przejściowy brak apetytu, czasem mdłości i

Bardziej szczegółowo

Procedura przeprowadzania egzaminu magisterskiego w Instytucie Psychologii (obowiązująca od roku akad. 2010/11):

Procedura przeprowadzania egzaminu magisterskiego w Instytucie Psychologii (obowiązująca od roku akad. 2010/11): Procedura przeprowadzania egzaminu magisterskiego w Instytucie Psychologii (obowiązująca od roku akad. 2010/11): 1.W trakcie egzaminu magisterskiego student otrzymuje trzy pytania główne: a. Recenzent

Bardziej szczegółowo

Jak powstają nowe gatunki. Katarzyna Gontek

Jak powstają nowe gatunki. Katarzyna Gontek Jak powstają nowe gatunki Katarzyna Gontek Powstawanie gatunków (specjacja) to proces biologiczny, w wyniku którego powstają nowe gatunki organizmów. Zachodzi na skutek wytworzenia się bariery rozrodczej

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZA I CO DALEJ? Hanna Wiśniewska-Śliwińska

DIAGNOZA I CO DALEJ? Hanna Wiśniewska-Śliwińska DIAGNOZA I CO DALEJ? Hanna Wiśniewska-Śliwińska KRYZYS stan dezorganizacji, w którym ludzie doświadczają frustracji ważnych celów życiowych lub naruszenia cyklów życiowych, a także zawodności metod

Bardziej szczegółowo

Kompleksowy program szkolenia z zakresu dogoterapii z elementami terapii zaburzeń zachowań psów. Ilość godzin 10

Kompleksowy program szkolenia z zakresu dogoterapii z elementami terapii zaburzeń zachowań psów. Ilość godzin 10 Kompleksowy program szkolenia z zakresu dogoterapii z elementami terapii zaburzeń zachowań psów Nazwa bloku I Dogoterapia Zagadnienia teoria Podstawowe zagadnienia Interakcje między człowiekiem z zwierzęciem.

Bardziej szczegółowo

Motywowanie pracowników do wykonywania pracy

Motywowanie pracowników do wykonywania pracy Materiał do użytku wewnętrznego dla studentów PWSZ w Głogowie Motywowanie pracowników do wykonywania pracy Wykład XII Źródło: opracowano na podstawie R.W.Gryffin, Podstawy zarządzania organizacjami. Warszawa:

Bardziej szczegółowo

*DYNAMIKA ZACHOWANIA W ORGANIZACJI. Marian Dobrzyński Zakład Psychologii Organizacji WZ UW

*DYNAMIKA ZACHOWANIA W ORGANIZACJI. Marian Dobrzyński Zakład Psychologii Organizacji WZ UW *DYNAMIKA ZACHOWANIA W ORGANIZACJI Marian Dobrzyński Zakład Psychologii Organizacji WZ UW Wynik działania w określonej sytuacji jest funkcją wydolności i motywacji. Wynik/s = f(w,m) Wydolność działania

Bardziej szczegółowo

14. Efekty kształcenia dla modułu: Szczegółowo opisany efekty osiągany przez moduł

14. Efekty kształcenia dla modułu: Szczegółowo opisany efekty osiągany przez moduł 1. Nazwa jednostki Wydział Zdrowia i Nauk Medycznych 2. Kierunek Pielęgniarstwo 3. Imię i nazwisko osoby /osób prowadzącej moduł Dr Gizela 4. Nazwa modułu: Psychologia 5. Poziom kształcenia pierwszy stopień

Bardziej szczegółowo

Główne kierunki teoretyczne w psychologii psychologiczne koncepcje człowieka

Główne kierunki teoretyczne w psychologii psychologiczne koncepcje człowieka Główne kierunki teoretyczne w psychologii psychologiczne koncepcje człowieka Różnią się pod względem stopnia, w jakim opierają się na wynikach badań empirycznych czy dokładności, jaką starają się osiągnąć.

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Abraham H. Maslow - Motywacja i osobowość

Księgarnia PWN: Abraham H. Maslow - Motywacja i osobowość Księgarnia PWN: Abraham H. Maslow - Motywacja i osobowość Spis treści Przedmowa do trzeciego wydania... 7 Podziękowania... 13 Przedmowa do drugiego wydania... 15 Słowo wstępne. Wpływ Abrahama Maslowa...

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do modelu OWEN. funkcjonalna analiza zachowań problemowych

Wprowadzenie do modelu OWEN. funkcjonalna analiza zachowań problemowych Wprowadzenie do modelu OWEN funkcjonalna analiza zachowań problemowych Czy pies ma problem ze swoim zachowaniem? emocje mózgu - nowe podejście Panksepp LeDoux Damasio Świadomość afektywna zdolność doświadczania

Bardziej szczegółowo

Analiza zjawiska i aspekt prawny.

Analiza zjawiska i aspekt prawny. Analiza zjawiska i aspekt prawny. Wywieranie wpływu na proces myślowy, zachowanie lub stan fizyczny osoby pomimo braku jej przyzwolenia przy użyciu środków komunikacji interpersonalnej. Typowe środki przemocy

Bardziej szczegółowo

Warsztaty dla rodziców. Spotkanie I Metody i formy pracy z dzieckiem niepełnosprawnym intelektualnie. Przygotowanie do treningu czystości.

Warsztaty dla rodziców. Spotkanie I Metody i formy pracy z dzieckiem niepełnosprawnym intelektualnie. Przygotowanie do treningu czystości. Warsztaty dla rodziców Spotkanie I Metody i formy pracy z dzieckiem niepełnosprawnym intelektualnie. Przygotowanie do treningu czystości. I. Zasady podstawowe w pracy z dzieckiem niepełnosprawnym. II.

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia Wydział: Psychologia Nazwa kierunku kształcenia: Psychologia Rodzaj przedmiotu: podstawowy Opiekun: prof. dr hab. Jan Matysiak Poziom studiów (I lub II stopnia): Jednolite magisterskie Tryb studiów: Stacjonarne

Bardziej szczegółowo

Wsparcie społeczne. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ

Wsparcie społeczne. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Szeroko definiowane wsparcie społeczne to pomoc dostępna dla jednostki w sytuacjach trudnych (Saranson, 1982, za: Sęk, Cieślak, 2004), jako zaspokojenie potrzeb w

Bardziej szczegółowo

Pamięć i uczenie się Pamięć długotrwała: semantyczna i epizodyczna

Pamięć i uczenie się Pamięć długotrwała: semantyczna i epizodyczna Pamięć i uczenie się Pamięć długotrwała: semantyczna i epizodyczna W 5 dr Łukasz Michalczyk pamięć składa się z różnych magazynów pamięć sensoryczna pamięć krótkotrwała (STM) pamięć długotrwała (LTM) model

Bardziej szczegółowo

Psychologia kształtowania i modyfikacji zachowania Program studiów jednolitych dla licencjatów i magistrów tryb niestacjonarny

Psychologia kształtowania i modyfikacji zachowania Program studiów jednolitych dla licencjatów i magistrów tryb niestacjonarny Psychologia kształtowania i modyfikacji zachowania Program studiów jednolitych dla licencjatów i magistrów tryb niestacjonarny Program ogólny Rodzaj zajęć Liczba modułów Liczba godzin Rok Moduł wspólny

Bardziej szczegółowo

Vibramoov. neurorehabilitacja chodu przy użyciu zogniskowanej wibracji

Vibramoov. neurorehabilitacja chodu przy użyciu zogniskowanej wibracji Vibramoov neurorehabilitacja chodu przy użyciu zogniskowanej wibracji VIBRAMOOV PRZEPROWADZA PACJENTA PRZEZ CAŁY PROCES REHABILITACJI Dzięki zaawansowanym, zróżnicowanym protokołom Vibramoov, terapeuci

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Techniki szybkiego uczenia się Praktyczne zastosowanie technik zapamiętywania. Sylwester Mariusz Pilipczuk.

Akademia Młodego Ekonomisty. Techniki szybkiego uczenia się Praktyczne zastosowanie technik zapamiętywania. Sylwester Mariusz Pilipczuk. Akademia Młodego Ekonomisty Techniki szybkiego uczenia się Praktyczne zastosowanie technik zapamiętywania Sylwester Mariusz Pilipczuk Uniwersytet w Białymstoku 24 listopada 2011 r. Cele: Zaznajomienie

Bardziej szczegółowo

Rozwój emocjonalny i społeczny dziecka w młodszym wieku szkolnym

Rozwój emocjonalny i społeczny dziecka w młodszym wieku szkolnym Rozwój emocjonalny i społeczny dziecka w młodszym wieku szkolnym Ewa Pohorecka 08.06.2015 Kraków Rozwój emocjonalny dziecka kładzie podwaliny pod rozwój każdej innej zdolności umysłowej Na długo przed

Bardziej szczegółowo

EEG Biofeedback. Metoda EEG-Biofeedback wykorzystuje mechanizm sprzężenia zwrotnego do treningu i usprawniania pracy mózgu

EEG Biofeedback. Metoda EEG-Biofeedback wykorzystuje mechanizm sprzężenia zwrotnego do treningu i usprawniania pracy mózgu EEG Biofeedback Metoda EEG-Biofeedback wykorzystuje mechanizm sprzężenia zwrotnego do treningu i usprawniania pracy mózgu EEG Biofeedback to skuteczna metoda terapeutyczna zwiększająca skuteczność funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

Po co nam uwaga? Podstawowe zadania uwagi to:

Po co nam uwaga? Podstawowe zadania uwagi to: Uwaga Po co nam uwaga? Podstawowe zadania uwagi to: Orientowanie się organizmu ku bodźcom sensorycznym (szczególnie wzrokowym) Badanie elementów przestrzeni (zewnętrznej i wewnętrznej) Utrzymywanie organizmu

Bardziej szczegółowo

Colorful B S. Autor: Alicja Jakimczuk. Wydawca: Colorful Media. Korekta: Marlena Fiedorow ISBN: Copyright by COLORFUL MEDIA Poznań 2012

Colorful B S. Autor: Alicja Jakimczuk. Wydawca: Colorful Media. Korekta: Marlena Fiedorow ISBN: Copyright by COLORFUL MEDIA Poznań 2012 Autor: Alicja Jakimczuk Wydawca: Colorful Media Korekta: Marlena Fiedorow ISBN: 83-919772-5-0 Copyright by COLORFUL MEDIA Poznań 2012 Okładka: Colorful Media Skład i łamanie: Colorful Media Colorful B

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rysunki i tabele... Wstęp do wydania polskiego... Przedmowa... Podziękowania...

Spis treści. Rysunki i tabele... Wstęp do wydania polskiego... Przedmowa... Podziękowania... Spis treści Rysunki i tabele... Wstęp do wydania polskiego... Przedmowa... Podziękowania... XI XIII XV XIX Wprowadzenie... 1 Umiejętności społeczne i dziecko w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym...

Bardziej szczegółowo

Modele umysłu rok akademicki 2014/2015. Temat 7. Model czterech dróg ewolucji poznawczej

Modele umysłu rok akademicki 2014/2015. Temat 7. Model czterech dróg ewolucji poznawczej Modele umysłu rok akademicki 2014/2015 Temat 7 Model czterech dróg ewolucji poznawczej Model fodoriański ( model klasyczny ): (1) systemy wejściowe / system centralny; (2) radykalny natywizm; (3) model

Bardziej szczegółowo

Nagrody i upomnienia w przedszkolu

Nagrody i upomnienia w przedszkolu Nagrody i upomnienia w przedszkolu Rozpatrując problem upomnień i nagród w przedszkolu trzeba na wstępie podkreślić, iż największą wartością w wychowaniu dziecka mają oddziaływania pozytywne, takie jak

Bardziej szczegółowo

Pedagogika z elementami psychologii

Pedagogika z elementami psychologii Pedagogika z elementami psychologii Autor: Maria Szczepaniak Cele edukacyjne: Poznanie podstawowych pojęć z zakresu wiedzy pedagogicznej. Poznanie podstawowych problemów opiekuńczych i wychowawczych oraz

Bardziej szczegółowo

OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ

OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ Rok szkolny 2013/2014 Pracownia SENSOS przeprowadza ambitne i bezpieczne programy szkoleniowe dla dziec i i młodzieży. Program każdego warsztatu jest dostosowany

Bardziej szczegółowo

www.prototo.pl MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO

www.prototo.pl MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO Wszystkie materiały tworzone i przekazywane przez Wykładowców NPDN PROTOTO są chronione prawem autorskim i przeznaczone wyłącznie do użytku prywatnego. MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO www.prototo.pl

Bardziej szczegółowo

Psychologia zwierząt implikacje dla etyki badań

Psychologia zwierząt implikacje dla etyki badań Psychologia zwierząt implikacje dla etyki badań Wojciech Pisula Katedra Psychologii Porównawczej i Ewolucyjnej Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej w Warszawie oraz Krajowa Komisja Etyczna ds Doświadczeń

Bardziej szczegółowo

O tym nigdy nie zapominaj!

O tym nigdy nie zapominaj! O tym nigdy nie zapominaj! 1. Każde dziecko rozwija się indywidualnie, zgodnie ze swoimi możliwościami i warunkami w jakich przebywa. 2. Na naukę nigdy nie jest za wcześnie. 3. Podtrzymuj zaangażowanie

Bardziej szczegółowo

Problemy z zachowaniem

Problemy z zachowaniem Problemy z zachowaniem espz i wp przyczyny zaburzeń zachowania większość problemów wynika z błędów popełnionych w okresie szczenięcym niewłaściwa stymulacja (środowisko ubogie w bodźce) i nieprawidłowa

Bardziej szczegółowo

Od najmłodszych lat dziecko powinno być wprowadzone w świat muzyki. Sposób, w jaki zostanie zachęcone w przedszkolu i w domu do słuchania muzyki,

Od najmłodszych lat dziecko powinno być wprowadzone w świat muzyki. Sposób, w jaki zostanie zachęcone w przedszkolu i w domu do słuchania muzyki, Od najmłodszych lat dziecko powinno być wprowadzone w świat muzyki. Sposób, w jaki zostanie zachęcone w przedszkolu i w domu do słuchania muzyki, śpiewania, a nawet tworzenia łatwych melodii oraz w jakim

Bardziej szczegółowo

Psychoterapia poznawczobehawioralna. chorobami somatycznymi. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ

Psychoterapia poznawczobehawioralna. chorobami somatycznymi. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Psychoterapia poznawczobehawioralna pacjentów z chorobami somatycznymi Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Chory somatycznie i jego sytuacja Poczucie zagrożenia Utrata kontroli Wyłączenie z ról społecznych

Bardziej szczegółowo

Pamięć i uczenie się. Pamięć (prof. Edward Nęcka) Pamięć (Tulving) to hipotetyczny system w umyśle (mózgu) przechowujący informacje

Pamięć i uczenie się. Pamięć (prof. Edward Nęcka) Pamięć (Tulving) to hipotetyczny system w umyśle (mózgu) przechowujący informacje Pamięć i uczenie się Wprowadzenie w problematykę zajęć Pamięć (prof. Edward Nęcka) to zdolność do przechowywania informacji i późniejszego jej wykorzystania. W 1 dr Łukasz Michalczyk Pamięć (prof. Edward

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr7 im. Jana Pawła II w Oleśnicy Program adaptacyjny dla uczniów klas czwartych Uczę się z radością

Szkoła Podstawowa nr7 im. Jana Pawła II w Oleśnicy Program adaptacyjny dla uczniów klas czwartych Uczę się z radością Szkoła Podstawowa nr7 im. Jana Pawła II w Oleśnicy Program adaptacyjny dla uczniów klas czwartych Uczę się z radością Opracował zespół wychowawców klas IV-VI 1. Idea i założenia teoretyczne programu Sytuacja

Bardziej szczegółowo

Przyczyny frustracji

Przyczyny frustracji Frustracja i stres Plan Frustracja: pojęcie, przyczyny, typy nastawienia wobec przeszkód, następstwa Stres: pojęcie, rodzaje, charakterystyka stanu stresu, pomiar stresu Wpływ stresu na funkcjonowanie

Bardziej szczegółowo

Neurodydaktyka - rewolucja czy rozsądek? Dr n.med.tomasz Srebnicki

Neurodydaktyka - rewolucja czy rozsądek? Dr n.med.tomasz Srebnicki Neurodydaktyka - rewolucja czy rozsądek? Dr n.med.tomasz Srebnicki Jak świat światem, nikt nikogo niczego nie nauczył. Można tylko się nauczyć. Nikt z nas nie został nauczony chodzenia, my nauczyliśmy

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2014/2015

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2014/2015 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2014/2015 Wydział Psychologii i Nauk Humanistycznych Kierunek studiów:

Bardziej szczegółowo

"Nasze nowe możliwości." Projekt wyrównywania szans edukacyjnych uczniów niepełnosprawnych ZSO nr 5

Nasze nowe możliwości. Projekt wyrównywania szans edukacyjnych uczniów niepełnosprawnych ZSO nr 5 "Nasze nowe możliwości." Projekt wyrównywania szans edukacyjnych uczniów niepełnosprawnych ZSO nr 5 Projekt realizowany w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Termin realizacji: 0d 17.11.2014r.

Bardziej szczegółowo

Program terapeutyczno-edukacyjny Zmyślne ruchy, które doskonalą umysł - gimnastyka mózgu

Program terapeutyczno-edukacyjny Zmyślne ruchy, które doskonalą umysł - gimnastyka mózgu Opracowała: Katarzyna Szydłowska Wprowadzenie Dziecko rodzi się z kompleksem naturalnych sił- odruchów i instynktów. Naturalnie dane odruchy i pierwotne ruchy w procesie ich przyswajania w okresie niemowlęcym,

Bardziej szczegółowo

TEST - BIOLOGIA WERONIKA GMURCZYK

TEST - BIOLOGIA WERONIKA GMURCZYK TEST - BIOLOGIA WERONIKA GMURCZYK Temat: Układ nerwowy i hormonalny Zadanie 1. Zaznacz poprawną odpowiedź. Co to są hormony? a) związki chemiczne wytwarzane w gruczołach łojowych, które regulują pracę

Bardziej szczegółowo

Alkohol w rodzinie zaburzone więzi

Alkohol w rodzinie zaburzone więzi Konferencja szkoleniowa dla nauczycieli i pedagogów Życie z FAS Alkohol w rodzinie zaburzone więzi Beata Stebnicka Fundacja FASTRYGA Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Zabrzu Zaburzenia więzi Nie ma takiego

Bardziej szczegółowo

JAK POMÓC DZIECKU W NAUCE?

JAK POMÓC DZIECKU W NAUCE? JAK POMÓC DZIECKU W NAUCE? W pedagogice uczenie się odnoszone jest do czynności ucznia. Efekty uczenia się zależne są między innymi od pamięci, koncentracji uwagi, motywacji, zainteresowań, zdolności.

Bardziej szczegółowo

Rodzice dzieci z ASD Radości i rozterki

Rodzice dzieci z ASD Radości i rozterki Rodzice dzieci z ASD Radości i rozterki O D M I E N N O Ś Ć W F U N K C J O N O WA N I U R O D Z I N Y D Z I E C K A Z E S P E K T R U M A U T Y Z M U O D R O D Z I N P O S I A D A J Ą C Y C H Z D R O

Bardziej szczegółowo

Człowiek żyje życiem całego swojego ciała, wszystkimi jego elementami, warstwami, jego zdrowie zależy od zdrowia jego organizmu.

Człowiek żyje życiem całego swojego ciała, wszystkimi jego elementami, warstwami, jego zdrowie zależy od zdrowia jego organizmu. RUCH TO ZDROWIE Człowiek żyje życiem całego swojego ciała, wszystkimi jego elementami, warstwami, jego zdrowie zależy od zdrowia jego organizmu. P A M I Ę T A J Dobroczynny wpływ aktywności fizycznej na

Bardziej szczegółowo

1 Agresja Katarzyna Wilkos

1 Agresja Katarzyna Wilkos 1 2 Spis treści Wstęp 6 Rozdział I: Ujęcie wiktymologiczne przestępstw z użyciem przemocy 9 1. Rodzaje przestępstw z użyciem przemocy 9 Podział według J. Bafii 12 2. Psychospołeczne funkcjonowanie ofiar

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspieranie miękkich kompetencji dziecka Mgr Beata Skowrońska Uniwersytet w Białymstoku 2 października 2014 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

dr hab. Maciej Witek, prof. US TEORIE KOMPETENCJI KOMUNIKACYJNEJ rok akademicki 2016/2017, semestr letni

dr hab. Maciej Witek, prof. US  TEORIE KOMPETENCJI KOMUNIKACYJNEJ rok akademicki 2016/2017, semestr letni dr hab. Maciej Witek, prof. US http://kognitywistyka.usz.edu.pl/mwitek TEORIE KOMPETENCJI KOMUNIKACYJNEJ rok akademicki 2016/2017, semestr letni Temat 7: M. Tomasello o rozwoju języka i zdolności komunikacyjnych

Bardziej szczegółowo

KONSEKWENCJE NIEOBECNOŚCI RODZICÓW DLA PSYCHOSPOŁECZNEGO ROZWOJU DZIECKA

KONSEKWENCJE NIEOBECNOŚCI RODZICÓW DLA PSYCHOSPOŁECZNEGO ROZWOJU DZIECKA KONSEKWENCJE NIEOBECNOŚCI RODZICÓW DLA PSYCHOSPOŁECZNEGO ROZWOJU DZIECKA Małgorzata Sitarczyk Zakład Psychologii Wychowawczej i Psychologii Rodziny Instytut Psychologii UMCS ZNACZENIE RELACJI RODZICE -

Bardziej szczegółowo

SPRZĘT. 2. Zestaw do przygotowania i prowadzenia badań eksperymentalnych: 2.1 E-Prime 2.0 Professional

SPRZĘT. 2. Zestaw do przygotowania i prowadzenia badań eksperymentalnych: 2.1 E-Prime 2.0 Professional SPRZĘT 1. Zestaw do rejestracji i treningu Biofeedback: Czujniki: - przewodności skóry, - zmienności rytmu serca, - oddychania, - temperatury, - powierzchniowej elektromiografii, - elektroencefalografii

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI

PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY Tematy szkolenia PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI Wykład 2 godz. - Podejście do rozwoju psychicznego w kontekście

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Psychologia potrzeb. Dr Monika Wróblewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Psychologia potrzeb. Dr Monika Wróblewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Psychologia potrzeb Dr Monika Wróblewska Uniwersytet w Białymstoku 10 czerwca 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL 1. Specyfika potrzeb

Bardziej szczegółowo

Co to jest motywacja?

Co to jest motywacja? Motywowanie BLOK I Katarzyna Urban WyŜsza Szkoła Biznesu, Zarządzanie Zasobami Ludzkimi 2011/2012 Gorzów Wlkp. Co to jest motywacja? KaŜda siła wzmacniająca i sterująca zachowaniem pracownika, powodująca

Bardziej szczegółowo

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016 Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016 Drodzy Rodzice, Szanowni Pedagodzy, Nauczyciele oraz Wychowawcy! Pozytywny rozwój jest elementem tzw. pozytywnej profilaktyki. Idea ta nie

Bardziej szczegółowo

1. DOGOTERAPIA - WYKŁAD

1. DOGOTERAPIA - WYKŁAD PROGRAM SPECJALNOŚCI ZOOTERAPII Rodzaj zajęć Teoria (wykład) Praktyka (zajęcia ćwiczeniowe) Prowadzący: Dogoterapia 8h 15h Lic Monika Morawska Felinoterapia 4h 10h Dr D.Sawaryn Hipoterapia 8h 15h Dr D.Sawaryn

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ OBSERWACJI ZAJĘĆ cz. I

ARKUSZ OBSERWACJI ZAJĘĆ cz. I 1. Informacje ogólne: ARKUSZ OBSERWACJI ZAJĘĆ cz. I Imie i nazwisko nauczyciela Data. Przedmiot/rodzaj zajęć. Problematyka 2. Rozmowa wstępna: Temat obserwowanych zajęć Ogólna charakterystyka klasy/grupy

Bardziej szczegółowo

Ewolucjonizm NEODARWINIZM. Dr Jacek Francikowski Uniwersyteckie Towarzystwo Naukowe Uniwersytet Śląski w Katowicach

Ewolucjonizm NEODARWINIZM. Dr Jacek Francikowski Uniwersyteckie Towarzystwo Naukowe Uniwersytet Śląski w Katowicach Ewolucjonizm NEODARWINIZM Dr Jacek Francikowski Uniwersyteckie Towarzystwo Naukowe Uniwersytet Śląski w Katowicach Główne paradygmaty biologii Wspólne początki życia Komórka jako podstawowo jednostka funkcjonalna

Bardziej szczegółowo

Szanse i ryzyka Psycholog - Edna Palm

Szanse i ryzyka Psycholog - Edna Palm Rodzeństwo dzieci niepełnosprawnych Szanse i ryzyka Psycholog - Edna Palm Tłumaczenie: Psycholog - Dorota Fedorowska (Fundacja EDUCO) Czynniki obciążające rodziny posiadające niepełnosprawne dziecko Obciążenie

Bardziej szczegółowo

Umiejętności szkolne i ich wykorzystanie w podstawie funkcjonowania sensomotorycznego. Opracowała mgr Dorota Rudzińska-Friedel

Umiejętności szkolne i ich wykorzystanie w podstawie funkcjonowania sensomotorycznego. Opracowała mgr Dorota Rudzińska-Friedel Umiejętności szkolne i ich wykorzystanie w podstawie funkcjonowania sensomotorycznego Opracowała mgr Dorota Rudzińska-Friedel OGÓLNE Umiejętność, które wykorzystujemy we wszelkiego typu działaniach SAMOREGULACJI

Bardziej szczegółowo

Zajęcia organizowane w ramach w.w. projektu PFRON to: 1. Zajęcia stymulacji neurofizjologicznej

Zajęcia organizowane w ramach w.w. projektu PFRON to: 1. Zajęcia stymulacji neurofizjologicznej Zajęcia organizowane w ramach w.w. projektu PFRON to: 1. Zajęcia stymulacji neurofizjologicznej Jest to neurofizjologicznie sterowany system torowania mający na celu przywrócenie wrodzonych fizjologicznych

Bardziej szczegółowo

Pieniądz jest to towar, który w wyniku ogólnej zgody został uznany jako środek wymiany gospodarczej.

Pieniądz jest to towar, który w wyniku ogólnej zgody został uznany jako środek wymiany gospodarczej. Pieniądz jest to towar, który w wyniku ogólnej zgody został uznany jako środek wymiany gospodarczej. łatwość przenoszenia z miejsca na miejsce, trwałość ( odporność na zniszczenie), rozpoznawalność, jednorodność,

Bardziej szczegółowo

PEDAGOGIZACJA RODZICÓW. Temat: Rola rodziców w procesie wychowania dziecka. Rola rodziców

PEDAGOGIZACJA RODZICÓW. Temat: Rola rodziców w procesie wychowania dziecka. Rola rodziców PEDAGOGIZACJA RODZICÓW Temat: Rola rodziców w procesie wychowania dziecka Rola rodziców Rodzice podejmują najcięższe i najtrudniejsze zadanie, jakim jest wychowanie małego dziecka na wartosciowego, odpowiedzialnego

Bardziej szczegółowo

TRUDNOŚCI WYNIKAJĄCE ZE STANU ZDROWIA i KONDYCJI UCZNIA. analiza psychologiczna

TRUDNOŚCI WYNIKAJĄCE ZE STANU ZDROWIA i KONDYCJI UCZNIA. analiza psychologiczna TRUDNOŚCI WYNIKAJĄCE ZE STANU ZDROWIA i KONDYCJI UCZNIA analiza psychologiczna Beata Dobińska psycholog Zachodniopomorska Szkoła Biznesu CHOROBA PRZEWLEKŁA A FUNKCJONOWANIE DZIECKA 1569,7 tys. dzieci i

Bardziej szczegółowo

Innowacyjne zajęcia terapeutyczne w Samorządowym Przedszkolu nr121 z Oddziałami Integracyjnymi.

Innowacyjne zajęcia terapeutyczne w Samorządowym Przedszkolu nr121 z Oddziałami Integracyjnymi. Innowacyjne zajęcia terapeutyczne w Samorządowym Przedszkolu nr121 z Oddziałami Integracyjnymi. Przedszkole Samorządowe nr 121 jest od 14 lat placówką z oddziałami integracyjnymi. Obecnie funkcjonuje w

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 2

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 2 KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Neurofizjologia Neurophysiology Kod Punktacja ECTS* 2 Koordynator Dr hab. Grzegorz Formicki Zespół dydaktyczny Dr hab. Grzegorz Formicki Prof. dr hab. Peter Massanyi Dr

Bardziej szczegółowo

Koncepcja behawiorystyczna, czyli manipulacja doskonała.

Koncepcja behawiorystyczna, czyli manipulacja doskonała. Wydział Nauk Stosowanych Kierunek studiów: Fizjoterapia niestacjonarna PRACA PROJEKTOWA Przemysław S. Knycz Koncepcja behawiorystyczna, czyli manipulacja doskonała. Praca projektowa napisana pod kierunkiem

Bardziej szczegółowo

Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna ul. Dr. Józefa Rostka 16 41-902 Bytom tel; 032 2819405, 032 2819406

Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna ul. Dr. Józefa Rostka 16 41-902 Bytom tel; 032 2819405, 032 2819406 Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna ul. Dr. Józefa Rostka 16 41-902 Bytom tel; 032 2819405, 032 2819406 mgr Zuzanna Krząkała- psycholog Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Bytomiu Uzależnienie od gier

Bardziej szczegółowo

NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ RUCHOWA

NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ RUCHOWA NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ RUCHOWA Joanna Trochimowicz Definiowanie niepełnosprawności Dwojakiego rodzaju kryteria uznawania kogoś za osobę niepełnosprawną: biologiczne czyli uszkodzenia narządów i ich czynności,

Bardziej szczegółowo

Praca z dzieckiem zdolnym w przedszkolu. dr Aleksandra Piotrowska Ambasador marki MAC Wyższa Szkoła Pedagogiczna ZNP Uniwersytet Warszawski

Praca z dzieckiem zdolnym w przedszkolu. dr Aleksandra Piotrowska Ambasador marki MAC Wyższa Szkoła Pedagogiczna ZNP Uniwersytet Warszawski Praca z dzieckiem zdolnym w przedszkolu dr Aleksandra Piotrowska Ambasador marki MAC Wyższa Szkoła Pedagogiczna ZNP Uniwersytet Warszawski Istota zdolności Zdolności to różnice indywidualne, które sprawiają,

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Neurophysiology

KARTA KURSU. Neurophysiology KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Neurofizjologia Neurophysiology Kod Punktacja ECTS* 1 Koordynator Dr hab. Grzegorz Formicki Zespół dydaktyczny Dr hab. Grzegorz Formicki Prof. dr hab. Peter Massanyi Dr

Bardziej szczegółowo

Ekologia wyk. 1. wiedza z zakresu zarówno matematyki, biologii, fizyki, chemii, rozumienia modeli matematycznych

Ekologia wyk. 1. wiedza z zakresu zarówno matematyki, biologii, fizyki, chemii, rozumienia modeli matematycznych Ekologia wyk. 1 wiedza z zakresu zarówno matematyki, biologii, fizyki, chemii, rozumienia modeli matematycznych Ochrona środowiska Ekologia jako dziedzina nauki jest nauką o zależnościach decydujących

Bardziej szczegółowo