Jaki model ubezpieczenia OC?

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Jaki model ubezpieczenia OC?"

Transkrypt

1 Wzrasta świadomość prawna poszkodowanych pacjentów Jaki model ubezpieczenia OC? Analizując problemy służby zdrowia, można posłużyć się określeniem Benedykta Chmielowskiego: koń jaki jest, każdy widzi. Realizowana od wielu lat kompleksowa reforma systemu opieki zdrowotnej przynosi wiele problemów i wyzwań wymagających nie tylko zupełnie nowych ujęć prawnych czy organizacyjnych, ale także wypracowania efektywnych instrumentów finansowych łagodzących coraz bardziej dokuczliwy problem różnorakich przejawów ryzyka towarzyszących Wzorcowym polem działania odpowiedzialności cywilnej są niewątpliwie Stany Zjednoczone, gdzie wszyscy skarżą wszystkich i za wszystko. Liczba spraw i wysokość odszkodowań na rynku amerykańskim nie mają odniesienia w żadnym innym kraju na świecie. W ciągu ostatnich 25 lat liczba pozwów dotyczących np. błędów medycznych wzrosła o %. A model of civil liability insurance for physicians, pharmacists, and other people employed in health care in the context of increasing legal consciousness of patients The complex health care reform that is being implemented at the moment brings about many problems and challenges which require not only completely new legal and organizational solutions, but also the creation of effective financial instruments serving to decrease the growing problem of various types of risk resulting from this reform or increased by it. Among these, the most threatening is the risk accompanying activities of physicians and health care centers. This type of risk which is becoming financially more and more serious does not only form a threat to institutions extending medical services, but also, and mainly, to people utilizing such services, i.e. tej reformie i przez nią potęgowanych. Wśród tych zagrożeń naczelne miejsce przypada ryzyku towarzyszącemu działalności lekarzy i zakładów opieki zdrowotnej. Ryzyko to przybierając coraz poważniejszy wymiar finansowy zagraża nie tylko samym podmiotom świadczącym usługi medyczne, ale nade wszystko osobom korzystającym z usług medycznych a więc całemu społeczeństwu. Poczesne miejsce przypisać należy ryzyku odpowiedzialności cywilnej. Potrzeba wypracowania efektywnego systemu ubezpieczeń medycznych society as a whole. Much more attention should be granted to the question of civil liability risk. In case of physicians, who are expected to be exceptionally careful in their work, it is extremely difficult to draw the line between gross and plain negligence. In such situations, a voluntary civil liability insurance would be of great assistance. In civil liability one can negotiate terms, while in obligatory insurance such terms are unfortunately imposed by a legal act. There is no doubt that obligatory civil liability insurance in relation to the risk discussed above is not and will not be enough to grant physicians a feeling of economic and psychical security. The introduction of voluntary civil liability insurance would serve to improve this state of affairs. opartego głównie na zasadach cywilnoprawnych jest ponadto podyktowana coraz bardziej widoczną komercjalizacją usług medycznych, oznaczającą między innymi wycofywanie się państwa z bezpośredniego finansowania ryzyka odpowiedzialności cywilnej pracownika medycznego jako funkcjonariusza państwowego. Pełne usamodzielnienie prawne, organizacyjne i finansowe wszystkich podmiotów udzielających świadczenia medyczne oznacza, że ciężar finansowego zabezpieczenia przed tym ryzykiem będą musiały ponosić właśnie te podmioty. Z drugiej strony zmusza to do przeorientowania świadomości wszystkich osób korzystających z usług medycznych, które to osoby w większym niż dotychczas stopniu będą zmuszone do poszukiwania we własnym zakresie środków zabezpieczenia finansowego na wypadek doznania uszczerbku w procesie korzystania z takich świadczeń 1. Z kolei lekarze pobierają lub muszą pobierać przymusowe kursy z zakresu ekonomii i prawa. Z tego obowiązku nikt ich nie zwolni z uwagi na bardzo duże zagrożenia dla zawodu lekarza w zakresie odpowiedzialności za ewentualne błędy lekarskie. Wzorcowym polem działania odpowiedzialności cywilnej są niewątpliwie Stany Zjednoczone, gdzie wszyscy skarżą wszystkich i za wszystko. Liczba spraw i wysokość odszkodowań na rynku amerykańskim nie mają odniesienia w żadnym innym kraju na świecie. W ciągu ostatnich 25 lat liczba pozwów dotyczących np. błędów medycznych wzrosła o %. Statystyczny amerykański lekarz przeznacza na wykupienie polisy ubezpieczającej przed skutkami błędów około USD rocznie, specjaliści w bardziej ryzykownych dziedzinach np. chirurdzy płacą nawet USD. Rzecz jasna, koszty te przerzucają na pacjentów. W efekcie usługi medyczne w USA stały się najdroższe na świecie. Według szacunkowych obliczeń, jedną czwartą ich ceny stanowią koszty wykupienia polis ubezpieczeniowych. Nie ma wątpliwości, że w ciągu najbliższych lat polskie sądy zaczną przyznawać odszkodowania z tytułu odpowiedzialności cywilnej w związku z popełnionymi błędami zawodowymi, i to w wysokościach bardziej zbliżonych do kilku milionów dolarów niż do kilkudziesięciu tysięcy złotych 2. Kolejne wygrane procesy oraz spektakularne wysokie odszkodowania, które zostaną nagłośnione w mediach, szybko spowodują przebudzenie świadomości społeczeństwa w tym zakresie. Adwokaci polscy zaczną oferować swoje usługi potencjalnym klientom na zasadzie utartego zwyczaju 55

2 amerykańskiego: Wnosimy sprawę. Jeżeli przegramy to trudno, jeśli wygramy dzielimy się uzyskanym odszkodowaniem czy też świadczeniem w proporcjach od 10 do 33% wywalczonych sum. Niebezpieczeństwo, jakie może zagrażać medycynie i chorym ze strony prawników, polega na doprowadzeniu do sy tu acji, w której lekarz będzie zmuszony zastanawiać się, jak w całym złożonym procesie leczenia obarczonego najwyższym ryzykiem chorego, w pierwszym rzędzie ratować siebie samego przed niezrozumieniem i brakiem lekarskiej intuicji prawników 3. Z powyższego wywodu wynika, iż zawody medyczne będą wtedy nie tylko zawodami najwyższego zaufania, ale też najwyższego ryzyka. Czy nie jest to zagrożenie dla pełnego profesjonalizmu zawodu lekarza, który czas na doskonalenie swoich umiejętności medycznych musi poświęcać na przysłowiową obronę Częstochowy? Obecnie potoczna opinia, że jeszcze nikt nie wygrał z lekarzem, powoli traci rację bytu. Polskie sądy zaczynają życzliwiej traktować pacjentów dochodzących swoich roszczeń. W tej publikacji autor odnosi się jedynie do następujących faktów: odpowiedzialność lekarza wykonującego prywatną praktykę umowa nie nazwana o świadczenie usług (czynności faktycznych), do której stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu art. 750 Kodeksu Cywilnego: lekarz nie odpowiada za rezultat leczenia, jednakże w trakcie leczenia pacjenta obligowany jest do dołożenia należytej staranności, co oznacza, że lekarz jest odpowiedzialny tylko za brak tej staranności, w przypadku zatrudnienia przez lekarza prowadzącego prywatną praktykę personelu medycznego lekarz odpowiada także za wyrządzone przez ten personel szkody niezależnie od własnej winy. Konieczny jest jednak dowód winy personelu. Lęk lekarzy przed prawem pozostaje w sferze deklaracji twierdzi dr Ewa Kujawa, bioetyk z Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego. Bez znajomości prawa nie wiedzą nawet, czego powinni się bać. Żaden oskarżony nie staje przed sądem bez adwokata i tak samo żaden pacjent nie powinien zgłaszać się do dużego szpitala bez kogoś, kto pilnowałby jego spraw i w razie potrzeby wystąpił w jego obronie pouczał czytelników The Washington Post 4. Na tle amerykańskiego pouczenia tytuły w najbardziej poczytnych czasopismach w Polsce brzmią: Wprost Kłamstwa medyczne, Zabójcze szpitale, Szpitale grozy, Samoobrona chorych, Lekarz nieczynny, Pacjent u prokuratora, Hipokrates przed sądem kończy się era bezkarności lekarzy itp., Polityka Gdyby chorzy usłyszeli od lekarzy o wszystkim, co im grozi, połowa umarłaby ze strachu, Operacje sądowe, Łóżka ostatniej nadziei itp. Nie ma ostatnio dnia, aby media na pierwszych stronach swoich publikacji nie donosiły o różnych patologiach w służbie zdrowia. W państwie wielkości Polski popełnia się co najmniej 20 tys. błędów lekarskich rocznie. Na tle takich doniesień praca lekarza nie należy już dzisiaj do zawodów, w których można realizować się z pasją i charyzmą towarzyszącą od lat tej tak bardzo odpowiedzialnej profesji. To z kolei ma ogromny wpływ i przekłada się automatycznie na sytuację, w której pacjenci stali się bardzo nieufni nie tylko względem służby zdrowia, ale także względem zawodu lekarza. Ponadto za wszystkie zarazy, które dotknęły służbę zdrowia, nie winią decydentów przemijających ministrów lecz z oczywistych względów samych lekarzy. Nikt z pacjentów nie chce i nie musi analizować przyczyn, na które lekarz nie ma żadnego wpływu. Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzenia oraz bardzo ważny dla środowiska lekarzy wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 2004 r. (sygn. II CK 303/04), w treści którego Sąd Najwyższy zaprezentował następujący pogląd: W razie sporu między pacjentem a lekarzem lub szpitalem obowiązek wykazania, że lekarz udzielił pacjentowi przystępnych informacji o stanie jego zdrowia, rozpoznaniu, metodach diagnostycznych itp., obciąża szpital albo lekarza. Dotyczy to również informacji, jakie musi uzyskać pacjent przed zabiegiem operacyjnym, przy braku w wielu placówkach służby zdrowia precyzyjnych standardów zasad postępowania w różnych sytuacjach medycznych, będą pojawiać się problemy związane z ryzykiem zawodu lekarza. Standardy te uwzględniają optymalne procedury diagnostyczne i terapeutyczne w zależności od sytuacji chorego pacjenta. Przy braku merytorycznie uzasadnionych schematów postępowania winę za wszystkie niepowodzenia w leczeniu pacjenta będzie ponosił w znakomitej większości przypadków lekarz, stając się kozłem ofiarnym radosnej twórczości byłych i obecnych decydentów. Jak można było się spodziewać, z początkiem nowego roku przedstawiciele kilku grup zawodowych w tym lekarze objęci obowiązkiem ubezpieczenia OC, mogą stracić dotychczasową ochronę, jaką gwarantowało im dotychczasowe ubezpieczenie. Ministerstwo Finansów opublikowało 23 grudnia 2004 r. rozporządzenie w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej podmiotu przyjmującego zamówienie na świadczenie zdrowotne, szczegółowo regulujące ubezpieczenie OC szpitali, lekarzy i pielęgniarek. W odniesieniu do zawodu lekarza, od którego oczekuje się szczególnej staranności, niezmiernie trudne jest określenie granicy pomiędzy rażącym a zwykłym niedbalstwem. To nieostre określenie, jakim jest rażące niedbalstwo, będzie wymagało indywidualnego rozpatrywania okoliczności każdej sprawy, w której powstaje obowiązek wypłaty odszkodowania. Wywoła to niepotrzebne spory z zakładami ubezpieczeń, w których trzeba będzie udowodnić po swojej stronie brak winy kwalifikowanej. W tym stanie rzeczy przedstawiciele 23 grup zawodowych (w tym lekarze) mogą się spodziewać, że skutki swoich pomyłek, pomimo obowiązkowego ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej, będą musieli pokryć z własnej kieszeni zobacz: Rzeczpospolita, r. Kosztowne błędy w sztuce (Autor M. Rz.). W tej sytuacji kołem ratunkowym będzie dobrowolne ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej. Warunki ubezpieczenia można negocjować, w obowiązkowym ubezpieczeniu te warunki są, niestety, narzucone przez akt prawny. w państwie wielkości Polski popełnia się co najmniej 20 tys. błędów lekarskich rocznie Kodeks Etyki Lekarskiej w art. 8 wyraźnie podkreśla, iż Lekarz powinien przeprowadzić wszelkie postępowanie diagnostyczne, lecznicze i zapobiegawcze z należytą starannością, poświęcając im niezbędny czas. Ten właśnie artykuł bardzo często staje się przedmiotem szczególnego zainteresowania wymiaru sprawiedliwości. W procesach sądowych bowiem sądy badają obowiązki lekarza, a następnie ustalają, czy dołożył on staranności, jakiej można wymagać od lekarza w danych warunkach, stawiają sobie abstrakcyjny wzorzec postępowania, porównując z nim postępowanie danego lekarza w konkretnej sytuacji. Jeśli zachowanie lekarza odbiega od tego wzorca, można mu przypisać 56

3 winę (pogląd wyrażony przez prof. dr. hab. Mirosława Nesterowicza Prawo Medyczne, s. 21). Rażące niedbalstwo jest traktowane jako najwyższy stopień nagannego zachowania wyróżnianego w ramach winy nieumyślnej. Trudne jest precyzyjne określenie rażącego niedbalstwa. W literaturze występuje pogląd, iż jest ono związane z niezachowaniem staranności, jakiej można wymagać od osób najmniej rozgarniętych 5. W przypadku lekarza sądy posługują się wzorcem dobrego fachowca, gdyż sam wzorzec człowieka rozsądnego w przypadku wykonywania zawodu lekarza jest niewystarczający. Lekarz bowiem włada umiejętnościami, których nie posiada przeciętny człowiek, a więc wymagania stawiane lekarzowi są podwyższone. Obowiązek określenia przez szpitale, jak długo trzeba w nich czekać na daną operację (określenie zasad kolejki), a także pomysł wprowadzany przez nową ustawę zdrowotną, spowodują w warunkach polskich jeszcze większy chaos. Ponadto, znając polską pomysłowość w omijaniu określonych zasad, jestem przekonany, iż to narazi zawód lekarza na dodatkowe problemy. Pacjent lub rodzina, która dzięki podjętym działaniom załatwiła choremu miejsce w szpitalu, będzie oczekiwać leczenia zakończonego sukcesem. Jeżeli te oczekiwania nie zostaną spełnione, to zgodnie z teorią związku przyczynowo- -skutkowego sprawy trafią do sądów. Co w tej tak trudnej sytuacji lekarz powinien czynić dla minimalizacji ryzyka związanego z wymienionymi zagrożeniami? Nie ulega najmniejszej wątpliwości, iż obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej wobec wymienionych powyżej zagrożeń nie jest i nie będzie wystarczające dla zabezpieczenia komfortu ekonomicznego i psychicznego lekarza. Mając na względzie fakty mówiące o tym, że: w Europie (wzorem USA) następuje lawinowy wzrost roszczeń z tytułu wykonywanych usług medycznych; niektóre zakłady ubezpieczeń odmawiają zawierania tego typu ubezpieczeń (np. TU Compensa SA na wyraźne żądanie swego głównego akcjonariusza Hamburg-Mannheimer AG), spodziewając się w przyszłości z tego powodu dużych wypłat; w USA, gdzie wszystkie koszty opieki zdrowotnej są policzone, średni koszt błędu lekarskiego szacuje się Analiza błędów lekarskich w Polsce dla oceny ryzyka ubezpieczeniowego 6 Najczęstszymi przyczynami wszczynania spraw przeciwko lekarzom są: nagła, niespodziewana śmierć po uważanym powszechnie za prosty zabiegu operacyjnym lub przebiegu schorzenia uważanego za łatwe do wyleczenia ; wystąpienie ciężkich powikłań, w tym mieszczących się w granicach ryzyka leczniczego, z którymi chory i jego rodzina nie liczyli się. Lekarz, informując pacjenta o ryzyku leczenia, nie jest w stanie wymienić wszystkich grożących mu powikłań, a nawet jeśli je wymieni, to i tak odnoszone są one do nieprawidłowego postępowania lekarskiego. Bardzo trudno jest osobom pokrzywdzonym i poszkodowanym pogodzić się z faktem, że niekorzystne dla ich zdrowia wyniki leczenia mieszczą się w granicach ryzyka (np. operacyjnego) lub są skutkiem wystąpienia niepożądanych objawów przy prawidłowo stosowanych lekach; słowem stanowią niepowodzenie lecznicze, a nie błąd lekarski; na 4700 USD. Rocznie jest to koszt rzędu mld USD. Wielka Brytania prowadzi narodowy rejestr niepożądanych zdarzeń medycznych według oceny National Patient Safety Agency (Narodowej Agencji Bezpieczeństwa Pacjentów) wypłaca się rocznie 1 mld funtów na odszkodowania z tytułu szkód poniesionych przez pacjentów z powodu zaniedbań medyków źródło: Halina Kleszcz, Koniec tabu?, Służba Zdrowia, nr 35-38; Polska jako członek Unii będzie posiadać unijne standardy odpowiedzialności. Można z dużym prawdopodobieństwem przyjąć, iż w przyszłości główną przyczyną upadłości placówek medycznych, a w znakomitej większości prywatnych praktyk medycznych, będzie brak możliwości zaspokojenia roszczeń za szkody wyrządzone pacjentom. W takim stanie rzeczy posiadanie odpowiedniego ubezpieczenia OC może zadecydować o dalszym istnieniu zakładu czy też prowadzonej prywatnej praktyki lekarskiej. Ogólna charakterystyka opiniowanych spraw związanych z błędami lekarskimi w Polsce 7 Największa liczba spraw dotyczy schorzeń: chirurgicznych: pęknięte wrzody żołąd- optymistyczne, nieuzasadnione obiektywnymi danymi informacje i prognozy co do efektów leczenia; brak prawidłowej komunikacji pomiędzy pacjentem a lekarzem, stwarzający wrażenie braku zainteresowania ze strony lekarza stanem pacjenta; nieprawidłowe reakcje pogotowia ratunkowego na wezwanie; brak prawidłowej opieki nad pacjentem hospitalizowanym w czasie świąt lub dni wolnych od pracy, w tych dniach bowiem na kilku oddziałach dyżuruje jeden lekarz, który nie jest w stanie kompletnie ocenić np. stanu pacjenta ortopedycznego i stanu pacjentki ginekologicznej, gdy jest np. internistą; udzielanie bulwersujących informacji przez niepowołane do tego osoby z personelu służby zdrowia (pielęgniarki, sanitariusze, salowe) w prywatnych rozmowach z zainteresowanym, niejednokrotnie już po zakończeniu hospitalizacji; osobista niechęć pacjenta do konkretnego lekarza. ka i dwunastnicy, zapalenie wyrostka robaczkowego, uszkodzenia narządów wewnętrznych jamy brzusznej (np. pęknięcia śledziony lub jelit), kamica pęcherzyka żółciowego, pozostawienie ciała obcego w polu operacyjnym; neurochirurgicznych: urazy głowy, zazwyczaj u osoby nietrzeźwej, samoistne wylewy podpajęczynówkowe, przewlekłe krwiaki podtwardówkowe; położniczych: poród jest aktem fizjologicznym i żadna kobieta przygotowująca się do porodu nie liczy się z możliwością wystąpienia powikłań. Zatem każdy przypadek powikłań okołoporodowych u matki i noworodka budzi podejrzenie błędu położniczego; internistycznych: zawały mięśnia sercowego, udary mózgu, schorzenia trzustki; pediatrycznych: śródmiąższowe zapalenia płuc, zapalenia opon mózgowych i mózgu; neurologicznych: stany padaczkowe, porażenia nerwów obwodowych. Znacznie rzadziej spotykamy sprawy z dziedziny laryngologii, okulistyki, urologii i innych węższych specjalności. Nowością są sprawy dotyczące chirurgii kosmetycznej i plastycznej. Natomiast problemy anestezjologiczne występują zazwyczaj w wielu sprawach, tj. takich, w których na którymś z etapów leczenia chory znalazł się na OIOM-ie lub był wykonywany zabieg operacyjny. Znamienne 57

4 O czym należy pamiętać przystępując do dobrowolnego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej? Odpowiedzialność wynikająca z przepisów art przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zakład ubezpieczeń zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, względem których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo osoba, na rzecz której została zawarta umowa ubezpieczenia. Art Kodeksu Cywilnego (także zapis w ustawie o działalności ubezpieczeniowej z dnia 22 maja 2003 r.) posiada walor zasady actio directa osoba uprawniona do odszkodowania w związku ze zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej może dochodzić roszczenia bezpośrednio od zakładu ubezpieczeń z czego korzystają poszkodowani. Zasada actio directa dotyczy zarówno obowiązkowych, jak i dobrowolnych ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej, przy czym nie ma znaczenia reżim, odpowiedzialność deliktowa i kontraktowa) ani zasada (odpowiedzialność na zasadzie winy i ryzyka za czyn własny i cudzy) odpowiedzialności ubezpieczonego. Zakład ubezpieczeń może skutecznie uchylić się wobec poszkodowanego od odpowiedzialności odszkodowawczej z tytułu ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, gdy wykaże, że takiej odpowiedzialności nie ponosi ubezpieczający, odpowiedzialność zakładu jest bowiem odpowiedzialnością akcesoryjną (pochodną). W tym celu ma prawo podnoszenia wszelkich zarzutów, przysługujących ubezpieczającemu przeciwko osobie dochodzącej roszczeń odszkodowawczych (brak winy ubezpieczonego, brak związku przyczynowo-skutkowego między jego działaniem a szkodą, przyczynienie się poszkodowanego itp.). Biorąc pod uwagę powyższe uwarunkowania prawne, lekarz poszukujący odpowiedniej ochrony ubezpieczeniowej winien zwrócić szczególną uwagę na niektóre zapisy ograniczające zakres ochrony. jest, że wręcz sporadycznie występują sprawy dotyczące onkologii. Przyczyny popełniania błędów lekarskich w polskiej służbie zdrowia 8 : a) niewłaściwa interpretacja istniejących, nawet typowych dla danego schorzenia lub stanu pourazowego, objawów. Można tu mówić o błędzie rozumowania i logicznego łączenia faktów. Dotyczy to szczególnie obserwacji pooperacyjnej, przebiegu porodu, oceny objawów zgłaszanych w trakcie udzielania pomocy doraźnej; b) niewykorzystanie dostępnych, a koniecznych w określonej sytuacji zdrowotnej możliwości diagnostycznych; c) podjęcie się świadczeń zdrowotnych mimo braku odpowiednich kompetencji; d) nieuzasadniona zwłoka w przeprowadzeniu zabiegu operacyjnego, najczęściej przesunięcie go z godzin nocnych na ranne; e) nieprawidłowości w leczeniu farmakologicznym; f) nieprawidłowości w organizacji działania całej placówki lub oddziału, za które szeregowy lekarz co prawda nie odpowiada, ale na które się godzi, narażając się na możliwość popełnienia błędów; g) błędy organizacyjne wynikające z niedostatecznego finansowania i z tego tytułu oczekiwania pacjenta na kolejkę w przypadkach nawet nagłych wskazań operacyjnych; h) niewłaściwa popularyzacja wielkich odkryć i wpojenie przekonania, że życie musi być wolne i od bólu, i od śmierci, a jeśli już ta śmierć ma nastąpić, to raczej w odległym i do tego zupełnie nieokreślonym czasie pogląd wybitnego klinicysty prof. dr. hab. med. Tadeusza Tołłoczko; i) oczekiwania chorego i jego rodziny w sytuacji zagrożenia zdrowia i życia od lekarza wymaga się doskonałości, pomimo oczywistości, że lekarze jako ludzie są niedoskonali; j) usprawiedliwiona jest tylko śmierć na serce i ewentualnie na raka przyczyny związane z powikłaniami innych chorób to najczęściej błąd zaniedbania lekarza. Wymienione powyżej przyczyny popełniania błędów przez lekarzy nie wyczerpują oczywiście problemu. Są one najczęstsze i w większości przypadków możliwe do uniknięcia przy zachowaniu ostrożności, staranności i umiejętności przewidywania skutków podejmowania decyzji. Na jakie elementy z punktu widzenia interesu prawnego lekarza (ochrony ubezpieczeniowej) ubezpieczony musi zwrócić uwagę? 1. Nie do przyjęcia jest wyłączenie z ochrony ubezpieczeniowej: a) szkód powstałych w wyniku rażącego niedbalstwa ubezpieczonego lub osoby, za którą lekarz ponosi odpowiedzialność, b) szkód powstałych w wyniku przeniesienia wirusów i bakterii, c) szkód powstałych podczas wadliwego wykonania robót i usług, d) szkód polegających na utracie, uszkodzeniu lub zniszczeniu rzeczy będących w posiadaniu poszkodowanego podczas czynności medycznych, e) szkód powstałych w wyniku niedotrzymania terminu świadczeń medycznych. Dla tych szkód winno się ustalić sumę ubezpieczenia, np. w wysokości lub zł, jako sumę gwarancyjną do wyczerpania suma ubezpieczenia będzie zależna od specjalizacji, umiejętności lekarza itp. 2. Propozycje zapisu związanego z definicją odpowiedzialności za szkody osobowe i rzeczowe wyrządzone pacjentowi lub osobie trzeciej o następującej treści: Ubezpieczenie obejmuje odpowiedzialność cywilną ubezpieczonego za szkody wynikłe z tytułu wykonywania zawodu na podstawie stosunku pracy lub innego stosunku prawnego, prywatnej praktyki o charakterze medycznym oraz niesienia niezbędnej pierwszej pomocy ofierze wypadku wg przeciętnego poziomu usług medycznych świadczonych w powszechnej służbie zdrowia. 3. Uściślenia wymagają proponowane przez zakłady ubezpieczeń pojęcia związane np. z wykonywaniem czynności medycznych. Według aktualnego piśmiennictwa takich działań w relacji do pacjenta, które za pomocą środków, metod i technik stosowanych w medycynie podejmowane są w celu ratowania jego życia, zdrowia lub zmniejszenia cierpień fizycznych czy psychicznych 9. Coraz większe znaczenie zaczyna zdobywać bowiem sfera czynności lekarskich (zwanych nieterapeutycznymi zabiegami medycznymi), które obejmują swym zakresem każde działanie podjęte z zastosowaniem takich środków, metod i procedur, których przedmiotem jest wprawdzie organizm ludzki, jednak motywem ich podjęcia nie jest cel leczniczy 10, tj. nie zmierzają one w swym założeniu do 58

5 ratowania życia, zdrowia lub zmniejszenia cierpień fizycznych czy psychicznych osoby, w stosunku do organizmu której zostały one podjęte. Nie wnikając w szczegółowe aspekty zagadnienia, można stwierdzić, że nie ulega już dziś żadnej wątpliwości dla prawników, że czynności lecznicze (a więc podejmowane w celu leczniczym) posiadają walor tzw. pierwotnej legalności. Tylko precyzyjne określenie zapisu w umowie ubezpieczenia pozwoli na wypłatę odszkodowania lub świadczenia w momencie zaistnienia zdarzenia ubezpieczeniowego. Zakres ubezpieczenia Przyjęte w treści ogólnych warunków ubezpieczenia wyłączenia i ograniczenia odpowiedzialności w bardzo poważnym stopniu ograniczają odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń za zdarzenia, których zajście jest bardzo prawdopodobne i których zajście może być dla ubezpieczonego bardzo kosztowne. Ubezpieczyciel nie odpowiada bowiem za szkody: a) wyrządzone osobom bliskim ubezpieczającego, ubezpieczonego lub osobom, za które ubezpieczony ponosi odpowiedzialność jako osoba bliska lub zwierzchnik, z wyjątkiem niesienia niezbędnej pierwszej pomocy ofierze nieszczęśliwego, nagłego wypadku, b) jeżeli nie umówiono się inaczej, polegające na utracie, zniszczeniu lub uszkodzeniu rzeczy będących w posiadaniu poszkodowanego podczas wykonywania przez ubezpieczającego, ubezpieczonego czynności medycznych, c) powstałe w następstwie niedotrzymania terminów świadczeń medycznych : Jest wielce prawdopodobne, że w stosunkowo krótkim czasie prawo polskie (wzorem innych państw) odejdzie od odpowiedzialności opartej na winie art. 415 Kodeksu Cywilnego (w działalności medycznej) na rzecz odpowiedzialności opartej na zasadzie ryzyka Art Kodeksu Cywilnego: Ofiary wypadków medycznych nie powinny być bowiem w gorszej sytuacji aniżeli poszkodowani w wypadkach samochodowych czy konsumenci wadliwych produktów, wobec których odpowiedzialność opiera się na zasadzie ryzyka. W takiej sytuacji każdy lekarz podejmujący się praktyki prywatnej musi dopracować w swojej działalności standardy postępowania lekarskiego określające w sposób jasny wszystkie Konkluzja niemożność dotrzymania terminów świadczeń medycznych jest w Polsce tak powszechna, że wyłączenie to może być przyczyną poważnej straty poniesionej przez ubezpieczonego. Wobec rozmytej odpowiedzialności za wszelkie błędy organizacyjne winnymi najczęściej okazują się lekarze, błąd organizacyjny 11 może wynikać z niedostatecznego finansowania. Brak środków finansowych nie wystarcza na sprawną organizację pracy w szpitalu i chorzy z nagłymi wskazaniami do operacji muszą nieraz przez wiele godzin czekać na swoją kolejkę. Kolejność operacji dyktowana jest natomiast stopniem zagrożenia życia, a nie czasem oczekiwania. Przedłużony czas oczekiwania chorego na badanie diagnostyczne i np. operację wobec postępującego, a niekiedy galopującego przebiegu choroby może stać się natomiast rzeczywistą przyczyną istotnego zagrożenia życia i zdrowia chorego. Osądza się pojedyncze przypadki i zdarzenia, a nie system opieki i odpowiedzialnych za braki w organizacji, wyposażeniu i możliwościach diagnostycznych i leczniczych. To są właśnie faktyczne przyczyny niedotrzymania terminów świadczeń medycznych. 4. Ponadto sugerujemy wprowadzenie zapisu dotyczącego kwestii odszkodowania następującej treści: Poszkodowany w związku ze zdarzeniem objętym ubezpieczeniem może dochodzić roszczeń bezpośrednio od ubezpieczyciela. wykonywane czynności lekarskie w stosunku do pacjenta. W ewentualnym procesie będzie posiadał niezbędną dokumentację medyczną, która być może uchroni lekarza od odpowiedzialności cywilnej zgodnie z wykładnią art. 6 Kodeksu Cywilnego: «Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne». Ponadto namawiam wszystkich lekarzy do stosowania w swoich zmaganiach z Temidą następującej reguły postępowania: Możliwość zwycięstwa tkwi w ataku, a możliwość pozostania niezwyciężonym w obronie. MIROSŁAW JASIK Autor jest prezesem zarządu GLOBAL BROKERS Sp. z o.o. w Toruniu, absolwentem Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu i Central Connecticut State Uniwersity (USA). Posiada Certyfikat Comprehensive Busines Management Program. Wykładowca, broker ubezpieczeniowy, moderator zespołu problemowego na Pierwszy Kongres Polskich Brokerów Ubezpieczeniowych i Reasekuracyjnych. Współautor wielu programów w dziedzinie ubezpieczeń na życie dla pracowników dużych podmiotów gospodarczych. Konsultant OIL w Warszawie w zakresie ubezpieczeń i oceny ryzyka. Współautor ubezpieczeń pracowników szpitali w Warszawie. Specjalista prawa ubezpieczeniowego, w szczególności likwidacji szkód z odpowiedzialności cywilnej deliktowej oraz odpowiedzialności cywilnej kontraktowej. 1 Wypowiedź prof. dr. hab. nauk prawnych Eugeniusza Kowalewskiego na Konferencji nt. Ubezpieczenie OC pracowników medycznych i zakładów opieki zdrowotnej. Warszawa, września 1999 r. 2 W. Kułagowski: Ubezpieczyć błędy zawodowe. Nowe Ubezpieczenia, nr 8, Wydawnictwo INFOR, Warszawa, sierpień prof. dr hab. med. T. Tołłoczko: Błąd Lekarski. Spojrzenie klinicysty. Prawo i Medycyna, nr 5 (vol. 2), 2000, s P. Walewski, Polityka, nr 45 z r. 5 W. Czachurski: Zobowiązania. Zakres wykładu. Wydawnictwo Prawnicze PWN, Warszawa 1995, s B. Świątek, A. Morawski: Problematyka błędu medycznego w Polsce na przykładzie opinii Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej AM we Wrocławiu. Arch. Med. Sąd. i Krym., 1994, XLIV, 2, s Op. cit. 8 S. Rutkowski: Wybrane zagadnienia z zakresu odpowiedzialności karnej lekarza. Prokuratura i Prawo, nr 9, Zob. np. E. Zielińska: Aspekty prawnokarne nieterapeutycznych zabiegów medycznych. Studia Iuridica XVI/1998, s. 237 i n. 10 prof. dr hab. Marian Filar: Odpowiedzialność karna związana z nieterapeutycznymi czynnościami lekarskimi. Prawo i Medycyna, nr 5, Wydawnictwo ABACUS, Biuro Promocji Medycznej Sp. z o.o., Warszawa Sąd Najwyższy nie wykluczył odpowiedzialności także w oderwaniu od zagrożenia konkretnego pacjenta, miało to jednak odniesienie do problematyki tzw. błędu organizacyjnego, nie zaś odpowiedzialności za zaniechanie świadczenia zdrowotnego patrz wyrok z 27.X.1983 r. II KR 219/83 OSNKW 1984 n. 5-6 poz

Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających.

Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających. Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających. Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności

Bardziej szczegółowo

Mateusz Kościelniak starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych, aplikant radcowski

Mateusz Kościelniak starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych, aplikant radcowski Mateusz Kościelniak starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych, aplikant radcowski Odpowiedzialność za zdarzenia medyczne część 2 obowiązkowe ubezpieczenie podmiotów zobowiązanych do naprawienia

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ RADCÓW PRAWNYCH NACZELNEJ IZBY LEKARSKIEJ

ZESPÓŁ RADCÓW PRAWNYCH NACZELNEJ IZBY LEKARSKIEJ ZESPÓŁ RADCÓW PRAWNYCH NACZELNEJ IZBY LEKARSKIEJ Warszawa, dnia 3 października 2013 r. Informacja nt. obowiązkowych ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej lekarz i lekarza dentysty oraz podmiotu leczniczego

Bardziej szczegółowo

dr Małgorzata Serwach, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Uniwersytet Łódzki

dr Małgorzata Serwach, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Uniwersytet Łódzki UBEZPIECZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ PODMIOTU PRZYJMUJĄCEGO ZAMÓWIENIE NA ŚWIADCZENIA ZDROWOTNE, ŚWIADCZENIODAWCY ORAZ INNYCH OSÓB UDZIELAJĄCYCH TAKICH ŚWIADCZEŃ dr Małgorzata Serwach, Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA W niniejszym Załączniku opisano zakres i warunki. Zamawiający dopuszcza wprowadzanie zmian w klauzulach, jedynie w wypadku jeśli nie ograniczają one odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

Uwagi w przedmiocie aktualnego obowiązkowego ubezpieczenia OC lekarzy i lekarzy dentystów prowadzących działalność leczniczą

Uwagi w przedmiocie aktualnego obowiązkowego ubezpieczenia OC lekarzy i lekarzy dentystów prowadzących działalność leczniczą Uwagi w przedmiocie aktualnego obowiązkowego ubezpieczenia OC lekarzy i lekarzy dentystów prowadzących działalność leczniczą W aktualnym stanie prawnym zasady i ramy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

Roszczenia pacjentów w kierunku błędu formalnego? dr Monika Urbaniak

Roszczenia pacjentów w kierunku błędu formalnego? dr Monika Urbaniak Roszczenia pacjentów w kierunku błędu formalnego? dr Monika Urbaniak Roszczenia odszkodowawcze Pacjent, który w wyniku leczenia w podmiocie leczniczym z powodu zawinionego działania osób tam zatrudnionych

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia... 2010 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia... 2010 r. Projekt z dnia 15 stycznia 2010 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia... 2010 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej lekarzy wykonujących zawód na terytorium Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE WARUNKI ZAMÓWIENIA

SZCZEGÓŁOWE WARUNKI ZAMÓWIENIA Strona 1 z 7 Załącznik nr 1 do REJZAMPUB/41/2015 SZCZEGÓŁOWE WARUNKI ZAMÓWIENIA Zamawiający: Nazwa: Samodzielny Publiczny Dziecięcy Szpital Kliniczny w Warszawie Adres siedziby: ul. Marszałkowska 24,00-576

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIA MEDYCZNE 2012

UBEZPIECZENIA MEDYCZNE 2012 Tytuł prezentacji UBEZPIECZENIA MEDYCZNE 2012 Oferta INTER Polska dla środowiska medycznego Małgorzata Ziółkowska - Oddział w Katowicach Śląska Izba Lekarska, 23 stycznia 2012r. Dla ułatwienia przyswojenia

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej funkcjonariuszy publicznych opis warunków ubezpieczenia oferowanych przez STU ERGO HESTIA S.A.

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej funkcjonariuszy publicznych opis warunków ubezpieczenia oferowanych przez STU ERGO HESTIA S.A. Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej funkcjonariuszy publicznych opis warunków ubezpieczenia oferowanych przez STU ERGO HESTIA S.A. Definicje 1. za Ustawę uważa się Ustawę z dnia 20 stycznia 2011 o

Bardziej szczegółowo

Porównanie zakresu ubezpieczenia OC za produkt u przykładowych ubezpieczycieli

Porównanie zakresu ubezpieczenia OC za produkt u przykładowych ubezpieczycieli Porównanie zakresu ubezpieczenia OC za produkt u przykładowych ubezpieczycieli Zakres ubezpieczenia PTU S.A. 1 PZU S.A. 2 Commercial Union 3 Hestia 4 Przedmiot ochrony Ochroną objęte są wypadki ubezpieczeniowe,

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność cywilna z Tytułu Wykonywania Zawodu

Odpowiedzialność cywilna z Tytułu Wykonywania Zawodu Odpowiedzialność cywilna z Tytułu Wykonywania Zawodu Izabella Skrzypczyk Menadżer Sprzedaży PD Opole STU Ergo Hestia S. A. telefon: +48 508 045 767 e-mail: izabella.skrzypczyk@ergohestia.pl ODPOWIEDZIALNOŚĆ

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZA ZDARZENIA ZWIĄZANE Z ZAKAŻENIAMI SZPITALNYMI DOKTOR NAUK PRAWNYCH ANNA DALKOWSKA SĘDZIA

PODSTAWY ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZA ZDARZENIA ZWIĄZANE Z ZAKAŻENIAMI SZPITALNYMI DOKTOR NAUK PRAWNYCH ANNA DALKOWSKA SĘDZIA PODSTAWY ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZA ZDARZENIA ZWIĄZANE Z ZAKAŻENIAMI SZPITALNYMI DOKTOR NAUK PRAWNYCH ANNA DALKOWSKA SĘDZIA Akty prawne wyznaczające granice prawnego bezpieczeństwa USTAWA O DZIAŁALNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Audyt Bezpieczna Klinika - innowacyjne narzędzie analizy ryzyka prawnego działalności szpitala. dr Marek Koenner, radca prawny

Audyt Bezpieczna Klinika - innowacyjne narzędzie analizy ryzyka prawnego działalności szpitala. dr Marek Koenner, radca prawny Audyt Bezpieczna Klinika - innowacyjne narzędzie analizy ryzyka prawnego działalności szpitala dr Marek Koenner, radca prawny Przesłanki Audytu rosnąca liczba postępowań w sprawach o błędy medyczne, zarówno

Bardziej szczegółowo

automatycznie. ZP.271.2.2012 Załącznik nr 5 do SIWZ - Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej

automatycznie. ZP.271.2.2012 Załącznik nr 5 do SIWZ - Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej ZP.271.2.2012 Załącznik nr 5 do SIWZ - Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej UWAGA: Ubezpieczenie dotyczy wszystkich jednostek wymienionych w załączniku nr 1 do SIWZ oraz w każdej lokalizacji, w której

Bardziej szczegółowo

w kontekście odpowiedzialności cywilnej przedsiębiorcy Michał Modrzewski

w kontekście odpowiedzialności cywilnej przedsiębiorcy Michał Modrzewski w kontekście odpowiedzialności cywilnej przedsiębiorcy Michał Modrzewski sytuacja prawna, w której powstaje zobowiązanie podmiotu do świadczenia odszkodowania, jest odpowiedzialnością majątkową sprawcy

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIA NADWYŻKOWE ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ RADCÓW PRAWNYCH NA ROK 2011 (zawierane indywidualnie)

UBEZPIECZENIA NADWYŻKOWE ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ RADCÓW PRAWNYCH NA ROK 2011 (zawierane indywidualnie) INFORMATOR UBEZPIECZENIA NADWYŻKOWE ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ RADCÓW PRAWNYCH NA ROK 2011 (zawierane indywidualnie) W ramach Umowy Generalnej zawartej z PZU S.A. I AXA TuiR S.A. obowiązującej w roku 2011

Bardziej szczegółowo

Wojewódzkie komisje ds. orzekania o zdarzeniach medycznych Czy mamy się czego obawiać? dr Monika Urbaniak

Wojewódzkie komisje ds. orzekania o zdarzeniach medycznych Czy mamy się czego obawiać? dr Monika Urbaniak Wojewódzkie komisje ds. orzekania o zdarzeniach medycznych Czy mamy się czego obawiać? dr Monika Urbaniak Coraz większa liczba wniosków kierowanych do komisji Komisja rozpoznaje sprawy tylko i wyłącznie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. III. Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej. w prawie lądowym... 5 2. Rozwój ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej.

Spis treści. III. Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej. w prawie lądowym... 5 2. Rozwój ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. Wprowadzenie... Wykaz skrótów... XIII Wykaz literatury... XVII Rozdział I. Kształtowanie się idei ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej... 1 1. Wyodrębnienie ubezpieczenia odpowiedzialności. cywilnej...

Bardziej szczegółowo

Warunki ubezpieczenia:

Warunki ubezpieczenia: Polisa nr Okres ubezpieczenia: od 15.11.2015 00:00 do 14.11.2016 23:59 Ubezpieczyciel: Sopockie Towarzystwo Ubezpieczeń Ergo Hestia SA Tymczasowy nr TP000086014 Dane Ubezpieczającego: Dane Ubezpieczonego:

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWA OCHRONA ZAWODU ADWOKATA

KOMPLEKSOWA OCHRONA ZAWODU ADWOKATA KOMPLEKSOWA OCHRONA ZAWODU ADWOKATA Przewodnik po ubezpieczeniach dostępnych dla członków Izb Adwokackich w ramach umowy Generalnej NRA - PZU SA, TUiR Warta SA Umowa Generalna w sprawie programu ubezpieczeniowego

Bardziej szczegółowo

KLAUZULA ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZAGRANICA

KLAUZULA ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZAGRANICA KLAUZULA ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZAGRANICA 1 1. Ta klauzula rozszerza umowę ubezpieczenia zawartą na podstawie Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Niezbędnik podróżnika - zagranica o ubezpieczenie odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 15. Wstęp... 17

Spis treści. Wykaz skrótów... 15. Wstęp... 17 Spis treści Spis treści Wykaz skrótów................................................ 15 Wstęp......................................................... 17 ROZDZIAŁ 1. Podstawy odpowiedzialności cywilnej

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 8/12. Dnia 20 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 8/12. Dnia 20 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt III CZP 8/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 20 kwietnia 2012 r. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Barbara Myszka SSN Maria Szulc w sprawie z powództwa małoletniego

Bardziej szczegółowo

Kancelarie Odszkodowawcze i ich rola w kompleksowym dochodzeniu roszczeń odszkodowawczych.

Kancelarie Odszkodowawcze i ich rola w kompleksowym dochodzeniu roszczeń odszkodowawczych. Kancelarie Odszkodowawcze i ich rola w kompleksowym dochodzeniu roszczeń odszkodowawczych. Postępowanie przed Towarzystwami Ubezpieczeniowymi jest postępowaniem toczącym się na wniosek osoby poszkodowanej/roszczącej.

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r.

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r. Sygn. akt III CZP 16/16 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r. Czy zakładowi ubezpieczeń, który wypłacił odszkodowanie z tytułu

Bardziej szczegółowo

Pozdrawiam i życzę sukcesów w realizacji postawionych sobie celów.

Pozdrawiam i życzę sukcesów w realizacji postawionych sobie celów. Szanowni Państwo! Dziękuje za zaufanie i wybranie ubezpieczenia NNW swojej działalności. Poniżej przedstawiam najważniejsze informacje wyciągnięte z Ogólnych warunków Ubezpieczenia. W razie jakichkolwiek

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZIALNOŚĆ KARNA LEKARZA

ODPOWIEDZIALNOŚĆ KARNA LEKARZA GENOWEFA REJMAN ODPOWIEDZIALNOŚĆ KARNA LEKARZA Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego Warszawa 11 Spis treści Wstęp 7 Rozdział I Pojęcie odpowiedzialności i różne jej formy 9 1. Analiza odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność karna lekarza

Odpowiedzialność karna lekarza Sławomir Turkowski Odpowiedzialność karna lekarza Zakres i skuteczne ograniczenie odpowiedzialności karnej Warszawa 2012 2 Odpowiedzialność karna lekarza Zakres i skuteczne ograniczenie odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

Oferta Ubezpieczenia Szkolnego na rok szkolny 2015/2016

Oferta Ubezpieczenia Szkolnego na rok szkolny 2015/2016 Oferta Ubezpieczenia Szkolnego na rok szkolny 2015/2016 OFERTA UBEZPIECZENIA SZKOLNEGO NASTĘPSTW NIESZCZĘŚLIWYCH WYPADKÓW DZIECI, MŁODZIEŻY, OSÓB UCZĄCYCH SIĘ ORAZ PERSONELU W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH UBEZPIECZENIE

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia lekarzy i lekarzy dentystów

Ubezpieczenia lekarzy i lekarzy dentystów Ubezpieczenia lekarzy i lekarzy dentystów Podstawy prawne, zakres i produkty ubezpieczenia Marta Klimkowska-Misiak Przewodnicząca zespołu ds. ubezpieczeń Naczelnej Rady Lekarskiej Agenda 1. Definicja pojęcia

Bardziej szczegółowo

KLAUZULA UBEZPIECZENIA KOSZTÓW OPIEKI NAD DZIEĆMI LUB OSOBAMI NIESAMODZIELNYMI

KLAUZULA UBEZPIECZENIA KOSZTÓW OPIEKI NAD DZIEĆMI LUB OSOBAMI NIESAMODZIELNYMI KLAUZULA UBEZPIECZENIA KOSZTÓW OPIEKI NAD DZIEĆMI LUB OSOBAMI NIESAMODZIELNYMI 1 1. Ta klauzula rozszerza umowę ubezpieczenia zawartą na podstawie Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Niezbędnik podróżnika

Bardziej szczegółowo

Refundacja wydatków poniesionych na najem pojazdu zastępczego z umowy ubezpieczenia OC p.p.m.

Refundacja wydatków poniesionych na najem pojazdu zastępczego z umowy ubezpieczenia OC p.p.m. Refundacja wydatków poniesionych na najem pojazdu zastępczego z umowy ubezpieczenia OC p.p.m. Praktyka likwidacji szkód do 2011 r. Do 2010 r. powszechne były stanowiska z.u., że wydatki na najem pojazdu

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność pielęgniarki i położnej

Odpowiedzialność pielęgniarki i położnej Odpowiedzialność pielęgniarki i położnej Dr n. med. Grażyna Rogala-Pawelczyk Uniwersytet Medyczny w Lublinie Warszawa 09.04.2011 ZAWÓD System czynności czy prac, który jest wewnętrznie spójny, skierowany

Bardziej szczegółowo

DZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

DZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE Kompleksowe ubezpieczenie komunikacyjne DZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 Postanowienia wstępne 1. Niniejsze postanowienia ogólne odnoszą się do wszystkich ubezpieczeń wchodzących w skład niniejszej umowy

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia.. 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia.. 2011 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia.. 2011 r. Projekt z dnia 5 października 2011 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej podmiotu wykonującego działalność leczniczą Na

Bardziej szczegółowo

reprezentowanym przez.. zwanym dalej Brokerem.

reprezentowanym przez.. zwanym dalej Brokerem. Załącznik nr 4 do Regulaminu konkursu ofert na wybór brokera ubezpieczeniowego dla Agencji Rynku Rolnego w Warszawie Projekt Umowa o świadczenie usług brokerskich Zawarta w dniu.. r. w Warszawie pomiędzy:

Bardziej szczegółowo

Podstawy prawne obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej inżynierów budownictwa:

Podstawy prawne obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej inżynierów budownictwa: Podstawy prawne obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej inżynierów budownictwa: - Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa (Dz.U.

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia w medycynie - obowiązek czy konieczność?

Ubezpieczenia w medycynie - obowiązek czy konieczność? Ubezpieczenia w medycynie - obowiązek czy konieczność? Towarzystwo Ubezpieczeń INTER Polska S.A. Janusz Szulik Członek Zarządu TU INTER Polska S.A. 1 1 Ubezpieczenia w medycynie: obowiązek czy konieczność?

Bardziej szczegółowo

Informacja Zespołu Radców Prawnych Naczelnej Izby Lekarskiej

Informacja Zespołu Radców Prawnych Naczelnej Izby Lekarskiej Informacja Zespołu Radców Prawnych Naczelnej Izby Lekarskiej dotycząca obowiązku ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej lekarzy i lekarzy dentystów za szkody wyrządzone przez nich przy wykonywaniu czynności

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIE NA ŻYCIE

UBEZPIECZENIE NA ŻYCIE UBEZPIECZENIE NA ŻYCIE DLA BYŁYCH FUNKCJONARIUSZY BIURA OCHRONY RZĄDU Szanowni Państwo, Poniżej przedstawiamy ofertę Ubezpieczenia na życie i zdrowie Ubezpieczonego lub dodatkowo życie i zdrowie Współmałżonka

Bardziej szczegółowo

Mateusz Kościelniak starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych, aplikant radcowski

Mateusz Kościelniak starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych, aplikant radcowski Mateusz Kościelniak starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych, aplikant radcowski Odpowiedzialność za zdarzenia medyczne część 1 pojęcie błędu medycznego Z roku na rok wzrasta ilość osób poszkodowanych

Bardziej szczegółowo

Prawa i obowiązki pacjenta

Prawa i obowiązki pacjenta Prawa i obowiązki pacjenta Podstawowe unormowania prawne Wynikają one z ustawy zasadniczej - Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483) oraz następujących ustaw: z dnia 27 sierpnia

Bardziej szczegółowo

UMOWA O ŚWIADCZENIU USŁUG BROKERSKICH

UMOWA O ŚWIADCZENIU USŁUG BROKERSKICH UMOWA O ŚWIADCZENIU USŁUG BROKERSKICH Załącznik nr 2 do regulaminu zawarta w dniu.. pomiędzy: Zakładem Ubezpieczeń Społecznych z siedzibą w Warszawie przy ul. Szamockiej 3, 5, 01-748 Warszawa, NIP:521-30-17-228,

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie od szkód medycznych dla wszystkich. Jeśli doznasz szkody w następstwie udzielania świadczeń zdrowotnych

Ubezpieczenie od szkód medycznych dla wszystkich. Jeśli doznasz szkody w następstwie udzielania świadczeń zdrowotnych Ubezpieczenie od szkód medycznych dla wszystkich Jeśli doznasz szkody w następstwie udzielania świadczeń zdrowotnych Jeśli doznasz szkody w następstwie udzielania świadczeń zdrowotnych W przypadku doznania

Bardziej szczegółowo

Roszczenia odszkodowawcze a prawo medyczne

Roszczenia odszkodowawcze a prawo medyczne z zakresu: Roszczenia odszkodowawcze a prawo medyczne 1 Szanowni Państwo, jako wiodący broker i doradca ubezpieczeniowy sektora medycznego, reprezentujący interesy ponad 200 szpitali w całej Polsce, w

Bardziej szczegółowo

ZASADY POSTĘPOWANIA ORAZ OBRONA W PRZYPADKU ROSZCZEŃ POSZKODOWANYCH W WYPADKACH NA STOKACH. Białka Tatrzańska, 4 czerwca 2014 r.

ZASADY POSTĘPOWANIA ORAZ OBRONA W PRZYPADKU ROSZCZEŃ POSZKODOWANYCH W WYPADKACH NA STOKACH. Białka Tatrzańska, 4 czerwca 2014 r. ZASADY POSTĘPOWANIA ORAZ OBRONA W PRZYPADKU ROSZCZEŃ POSZKODOWANYCH W WYPADKACH NA STOKACH Białka Tatrzańska, 4 czerwca 2014 r. 1. Ogólne wprowadzenie do zasad odpowiedzialności cywilnej. Zasada winy czy

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIE NA ŻYCIE

UBEZPIECZENIE NA ŻYCIE UBEZPIECZENIE NA ŻYCIE DLA FUNKCJONARIUSZY I PRACOWNIKÓW CYWILNYCH BIURA OOCHRONY RZĄDU Szanowni Państwo, Poniżej przedstawiamy ofertę Ubezpieczenia na życie i zdrowie lub dodatkowo życie i zdrowie Współmałżonka

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie osobowe Pracowników Portu Lotniczego Rzeszów Jasionka Sp. z o.o. na rok 2010 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

Ubezpieczenie osobowe Pracowników Portu Lotniczego Rzeszów Jasionka Sp. z o.o. na rok 2010 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Zadanie Nr 3 ubezpieczenia osobowe. Część A Ubezpieczenia osobowe Pracowników Portu Lotniczego Rzeszów Jasionka Sp. z o.o. obejmuje: 1. Ubezpieczenie następstw nieszczęśliwych

Bardziej szczegółowo

PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM. Warszawa, 26.02.2015

PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM. Warszawa, 26.02.2015 PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM Warszawa, 26.02.2015 PROWADZĄCY Dr hab. Maria Boratyńska WPiA UW Mgr adw. Oskar Luty Kancelaria DFL Legal WYKŁAD NR 1 Podstawowe pojęcia prawa Ogólne informacje

Bardziej szczegółowo

Licencjonowani zarządcy nieruchomości podlegają obowiązkowi ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z tytułu wykonywania czynności zawodowych.

Licencjonowani zarządcy nieruchomości podlegają obowiązkowi ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z tytułu wykonywania czynności zawodowych. W Polsce jest ok. 15 tys. licencjonowanych zarządców nieruchomości; podlegają oni obowiązkowi ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z tytułu czynności zawodowych. Licencjonowani zarządcy nieruchomości

Bardziej szczegółowo

Wojewódzkim Zespołem Lecznictwa Psychiatrycznego w Olsztynie

Wojewódzkim Zespołem Lecznictwa Psychiatrycznego w Olsztynie UMOWA Nr /2013 pomiędzy: zawarta w dniu. 2013 roku Wojewódzkim Zespołem Lecznictwa Psychiatrycznego w Olsztynie Aleja Wojska Polskiego 35, 10-228 Olsztyn zwanym w dalszych postanowieniach niniejszej umowy

Bardziej szczegółowo

UMOWA ZLECENIE.../11

UMOWA ZLECENIE.../11 UMOWA ZLECENIE.../11 Załącznik nr 4 do konkursu A.I.271-9/11 zawarta w dniu... pomiędzy: Krakowskim Centrum Rehabilitacji z siedziba w Krakowie, adres: 30-224 Kraków, Al. Modrzewiowa 22, zarejestrowanym

Bardziej szczegółowo

KLAUZULA UBEZPIECZENIA KOSZTÓW POBYTU OSOBY TOWARZYSZĄCEJ ZAGRANICA

KLAUZULA UBEZPIECZENIA KOSZTÓW POBYTU OSOBY TOWARZYSZĄCEJ ZAGRANICA KLAUZULA UBEZPIECZENIA KOSZTÓW POBYTU OSOBY TOWARZYSZĄCEJ ZAGRANICA 1 1. Ta klauzula rozszerza umowę ubezpieczenia zawartą na podstawie Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Niezbędnik podróżnika - zagranica

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE. Dotyczy: Konkursu ofert na wykonywanie badań w zakresie densytometrii na rzecz pacjentów Zespołu Opieki Zdrowotnej w Suchej Beskidzkiej.

OGŁOSZENIE. Dotyczy: Konkursu ofert na wykonywanie badań w zakresie densytometrii na rzecz pacjentów Zespołu Opieki Zdrowotnej w Suchej Beskidzkiej. Nasz znak: ZOZ.I-010/DŚZ/45/11 Sucha Beskidzka 07.11.2011r. OGŁOSZENIE Dotyczy: Konkursu ofert na wykonywanie badań w zakresie densytometrii na rzecz pacjentów Zespołu Opieki Zdrowotnej w Suchej Beskidzkiej.

Bardziej szczegółowo

Klauzula sumienia w służbie zdrowia

Klauzula sumienia w służbie zdrowia MICHAŁ BALICKI Klauzula sumienia w służbie zdrowia Podstawowym zadaniem klauzuli sumienia jest zapewnienie lekarzom, pielęgniarkom oraz położnym możliwości wykonywania zawodu w zgodzie z własnym sumieniem.

Bardziej szczegółowo

Wykaz skrótów... Słownik pojęć... Wprowadzenie...

Wykaz skrótów... Słownik pojęć... Wprowadzenie... Wykaz skrótów... Słownik pojęć... Wprowadzenie... XI XIII XVII Rozdział I. Istota odpowiedzialności odszkodowawczej... 1 1. Funkcje odpowiedzialności odszkodowawczej... 1 2. Reżimy odpowiedzialności odszkodowawczej...

Bardziej szczegółowo

wg rozdzielnika Wyjaśnienie nr 1

wg rozdzielnika Wyjaśnienie nr 1 Goleniów, 16.08.2010r. WRIP.3432/10/8/2010 wg rozdzielnika dot.: postępowania o udzielenie zamówienia publicznego w trybie przetargu nieograniczonego na Budowę Powiatowego Centrum Edukacyjno - Rewalidacyjnego

Bardziej szczegółowo

PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM. Warszawa, 02.04.2015

PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM. Warszawa, 02.04.2015 PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM Warszawa, 02.04.2015 WYKŁAD NR 6 1. Odpowiedzialność prawna lekarza w ogólności 2. Odpowiedzialność karna Mechanizm procesowy Ryzyko dla lekarza 3. Odpowiedzialność

Bardziej szczegółowo

Umowa nr./rtm/2016 o udzielanie zamówienia na świadczenia zdrowotne

Umowa nr./rtm/2016 o udzielanie zamówienia na świadczenia zdrowotne Umowa nr./rtm/2016 o udzielanie zamówienia na świadczenia zdrowotne zawarta w dniu. r. w Gorlicach w wyniku przeprowadzonego konkursu ofert na udzielanie zamówienia na świadczenia zdrowotne zgodnie art.

Bardziej szczegółowo

OFERTA UBEZPIECZENIA ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZAWODOWEJ RATOWNIKÓW MEDYCZNYCH

OFERTA UBEZPIECZENIA ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZAWODOWEJ RATOWNIKÓW MEDYCZNYCH OFERTA UBEZPIECZENIA ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZAWODOWEJ RATOWNIKÓW MEDYCZNYCH Ubezpieczający / Ubezpieczony: ratownik medyczny Ubezpieczający w ramach programu dla ratowników medycznych zobligowany jest

Bardziej szczegółowo

KODEKS CYWILNY z dnia 23 kwietnia 1964r. (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) KSIĘGA TRZECIA ZOBOWIĄZANIA. Tytuł XXVII. UMOWA UBEZPIECZENIA

KODEKS CYWILNY z dnia 23 kwietnia 1964r. (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) KSIĘGA TRZECIA ZOBOWIĄZANIA. Tytuł XXVII. UMOWA UBEZPIECZENIA KODEKS CYWILNY z dnia 23 kwietnia 1964r. (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) KSIĘGA TRZECIA ZOBOWIĄZANIA Tytuł XXVII. UMOWA UBEZPIECZENIA Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 805. 1. Przez umowę ubezpieczenia

Bardziej szczegółowo

ZNIECZULENIE OKIEM PRAWNIKA

ZNIECZULENIE OKIEM PRAWNIKA Dr n. praw. Radosław Tymiński, radca prawny ZNIECZULENIE OKIEM PRAWNIKA JAK SOBIE RADZIĆ W TRUDNYCH SYTUACJACH? ZASTRZEŻENIA 1. Wykład bazuje na interpretacji prawa, która może się zmieniać. 2. Wszystkie

Bardziej szczegółowo

ISTOTNE POSTANOWIENIA UMOWY. UMOWA UBEZPIECZENIA NR. zawartej w dniu.. w Mszanie. pomiędzy: Gminą Mszana z siedzibą w Mszanie, przy ul.

ISTOTNE POSTANOWIENIA UMOWY. UMOWA UBEZPIECZENIA NR. zawartej w dniu.. w Mszanie. pomiędzy: Gminą Mszana z siedzibą w Mszanie, przy ul. ISTOTNE POSTANOWIENIA UMOWY UMOWA UBEZPIECZENIA NR. zawartej w dniu.. w Mszanie pomiędzy: reprezentowaną przez: Gminą Mszana z siedzibą w Mszanie, przy ul. 1-go Maja 81 1.... 2.... a zwanym w dalszej części

Bardziej szczegółowo

INSTITUTE TIME CLAUSES HULLS

INSTITUTE TIME CLAUSES HULLS Piotr Radwański INSTITUTE TIME CLAUSES HULLS 6 PERILS EXCLUSIONS 6.3 W klauzuli 6, po wymienieniu niebezpieczeństw objętych ubezpieczeniem (opisanych w poprzednim numerze The Maritime Workera ), zawarta

Bardziej szczegółowo

Propozycja szkolenia z zakresu: Supra Brokers sp. z o.o.

Propozycja szkolenia z zakresu: Supra Brokers sp. z o.o. z zakresu: Reżimów i zasad ponoszenia odpowiedzialności prawnej w związku z udzielaniem świadczeń zdrowotnych na tle nowej formy odpowiedzialności przed wojewódzkimi komisjami do spraw orzekania o zdarzeniach

Bardziej szczegółowo

UMOWA nr IGiChP..2011

UMOWA nr IGiChP..2011 UMOWA nr IGiChP..2011 zawarta w dniu... 2011 roku w Warszawie, pomiędzy: Instytutem Gruźlicy i Chorób Płuc z siedzibą w Warszawie ul. Płocka 26, 01-138 Warszawa REGON: 000288490, NIP: 525-000-88-38, KRS:

Bardziej szczegółowo

Dobrowolne ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej lekarza. Przedmiot i zakres ochrony ubezpieczeniowej

Dobrowolne ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej lekarza. Przedmiot i zakres ochrony ubezpieczeniowej Dobrowolne ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej lekarza Przedmiot i zakres ochrony ubezpieczeniowej 1 1. Do umów dobrowolnego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej lekarza zastosowanie mają ogólne

Bardziej szczegółowo

POROZUMIENIE. zawarte w dniu r. pomiędzy:

POROZUMIENIE. zawarte w dniu r. pomiędzy: POROZUMIENIE zawarte w dniu 9.01.2012 r. pomiędzy: Powszechnym Zakładem Ubezpieczeń S.A. z siedzibą w Warszawie, Al. Jana Pawła II Nr 24, zarejestrowanym w Sądzie Rejonowym dla M. St. Warszawy XIX Wydział

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE. 2.,,Oferent umowę ubezpieczenia OC zawiera najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień, od którego obowiązuje niniejsza umowa.

OGŁOSZENIE. 2.,,Oferent umowę ubezpieczenia OC zawiera najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień, od którego obowiązuje niniejsza umowa. Nasz znak: ZOZ.I-010/DŚZ/47/11 Sucha Beskidzka 07.11.2011r. OGŁOSZENIE Dotyczy: Konkursu ofert na udzielanie świadczeń zdrowotnych w zakresie konsultacji genetycznych dla pacjentów Zespołu Opieki Zdrowotnej

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 2011 r. o dodatkowym ubezpieczeniu zdrowotnym oraz zmianie niektórych innych ustaw 1)

USTAWA. z dnia 2011 r. o dodatkowym ubezpieczeniu zdrowotnym oraz zmianie niektórych innych ustaw 1) USTAWA z dnia 2011 r. o dodatkowym ubezpieczeniu zdrowotnym oraz zmianie niektórych innych ustaw 1) Art. 1. Ustawa określa zasady zawierania i wykonywania umów dodatkowego ubezpieczenia zdrowotnego oraz

Bardziej szczegółowo

Bezpieczny certyfikator bezpieczna transakcja

Bezpieczny certyfikator bezpieczna transakcja W najbliższym czasie w ramach nowelizacji do ustawy Prawo budowlane rząd wprowadza obowiązkowe ubezpieczenie ochrony cywilnej dla osób sporządzających certyfikaty energetyczne. Czy jednak proponowane OC

Bardziej szczegółowo

Diana Renata Bożek. Odpowiedzialność za nieudane transplantacje: perspektywa cywilnoprawna i ubezpieczeniowa

Diana Renata Bożek. Odpowiedzialność za nieudane transplantacje: perspektywa cywilnoprawna i ubezpieczeniowa Diana Renata Bożek Odpowiedzialność za nieudane transplantacje: perspektywa cywilnoprawna i ubezpieczeniowa Wprowadzenie Przeszczepy narządów, choć nie budzą już może takich dyskusji jak jeszcze kilkadziesiąt

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZIALNOŚĆ CYWILNA BROKERA. prof. dr hab. Eugeniusz Kowalewski

ODPOWIEDZIALNOŚĆ CYWILNA BROKERA. prof. dr hab. Eugeniusz Kowalewski ODPOWIEDZIALNOŚĆ CYWILNA BROKERA prof. dr hab. Eugeniusz Kowalewski I. OC BROKERA REŻIMY I. DELIKTOWY II. KONTRAKTOWY art. 415 i n. k.c. zasada winy udowodnionej domniemanej art. 471 i n. k.c. zasada winy

Bardziej szczegółowo

Funkcje ubezpieczenia OC wykonawcy zamówienia publicznego w postępowaniach o udzielenie zamówienia oraz w trakcie realizacji zamówienia

Funkcje ubezpieczenia OC wykonawcy zamówienia publicznego w postępowaniach o udzielenie zamówienia oraz w trakcie realizacji zamówienia Funkcje ubezpieczenia OC wykonawcy zamówienia publicznego w postępowaniach o udzielenie zamówienia oraz w trakcie realizacji zamówienia JACEK ZĘBALA DEPARTAMENT KONTROLI DORAŹNEJ URZĄD ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Korzeniowski

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Korzeniowski Sygn. akt I UK 402/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 22 marca 2012 r. SSN Zbigniew Korzeniowski w sprawie z odwołania S. P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o odszkodowanie, po

Bardziej szczegółowo

Kancelarie odszkodowawcze z perspektywy ubezpieczyciela. Jakub Nawracała radca prawny

Kancelarie odszkodowawcze z perspektywy ubezpieczyciela. Jakub Nawracała radca prawny Kancelarie odszkodowawcze z perspektywy ubezpieczyciela Jakub Nawracała radca prawny nowy gracz w grze Kancelarie i doradcy odszkodowawczy od kilku lat są ważnym graczem na rynku ubezpieczeń (w procesie

Bardziej szczegółowo

UMOWA UBEZPIECZENIA OBOWIĄZKOWEGO ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ BIUR USŁUG PŁATNICZYCH

UMOWA UBEZPIECZENIA OBOWIĄZKOWEGO ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ BIUR USŁUG PŁATNICZYCH UMOWA UBEZPIECZENIA OBOWIĄZKOWEGO ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ BIUR USŁUG PŁATNICZYCH Polisa nr... Taryfa nr X/OCBUP 1 Przedmiot umowy 1. Przedmiotem niniejszej umowy jest obowiązkowe ubezpieczenie biur

Bardziej szczegółowo

Karta Praw Pacjenta Zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskie (Dz.U z 1997 Nr 78, poz. 483 ze zm.)

Karta Praw Pacjenta Zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskie (Dz.U z 1997 Nr 78, poz. 483 ze zm.) Karta Praw Pacjenta Zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskie (Dz.U z 1997 Nr 78, poz. 483 ze zm.) 1. Każdy ma prawo do ochrony zdrowia art. 68 ust. 1 Konstytucji, 2. Każdy obywatel ma prawo do równego

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI

PARLAMENT EUROPEJSKI PARLAMENT EUROPEJSKI 2004 2009 Komisja Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów 15.02.2008 DOKUMENT ROBOCZY w sprawie sprawozdania z własnej inicjatywy dotyczącego niektórych aspektów ubezpieczeń komunikacyjnych

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda Sygn. akt II PK 296/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 19 marca 2012 r. SSN Maciej Pacuda w sprawie z powództwa J. P. przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń S.A. o odszkodowanie, po

Bardziej szczegółowo

zwanym dalej Zleceniobiorcą

zwanym dalej Zleceniobiorcą Załącznik nr 4 do konkursu A.I.271-6/11 UMOWA ZLECENIE.../11 zawarta w dniu... pomiędzy Krakowskim Centrum Rehabilitacji z siedziba w Krakowie, adres: 30-224 Kraków, Al. Modrzewiowa 22, zarejestrowanym

Bardziej szczegółowo

POROZUMIENIE. zawarte w dniu 17.12.2014 r. pomiędzy:

POROZUMIENIE. zawarte w dniu 17.12.2014 r. pomiędzy: POROZUMIENIE zawarte w dniu 17.12.2014 r. pomiędzy: Powszechnym Zakładem Ubezpieczeń S.A. z siedzibą w Warszawie, Al. Jana Pawła II Nr 24, zarejestrowanym w Sądzie Rejonowym dla M. St. Warszawy XIX Wydział

Bardziej szczegółowo

Dane niezbędne do zawarcia umowy ubezpieczenia

Dane niezbędne do zawarcia umowy ubezpieczenia Dane niezbędne do zawarcia umowy ubezpieczenia DANE OGÓLNE 1.Dane Ubezpieczającego Imię i nazwisko/nazwa firmy:... Adres:... Pesel/Regon/NIP:... Seria i numer dowodu tożsamości:.. 2. Dane Ubezpieczonego

Bardziej szczegółowo

Poszukiwanie polskiego modelu rekompensaty szkód doznawanych przez pacjentów

Poszukiwanie polskiego modelu rekompensaty szkód doznawanych przez pacjentów Poszukiwanie polskiego modelu rekompensaty szkód doznawanych przez pacjentów Dorota Karkowska Uniwersytet Łódzki Instytut Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej Odpowiedzialność za szkody doznane przez pacjenta

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz Sygn. akt IV CK 706/04 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 13 maja 2005 r. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz

Bardziej szczegółowo

UMOWA O ŚWIADCZENIU USŁUG BROKERSKICH

UMOWA O ŚWIADCZENIU USŁUG BROKERSKICH UMOWA O ŚWIADCZENIU USŁUG BROKERSKICH Załącznik nr 2 do regulaminu zawarta w dniu.. pomiędzy: Zakładem Ubezpieczeń Społecznych z siedzibą w Warszawie przy ul. Szamockiej 3, 5, 01-748 Warszawa, NIP: 521-30-17-228,

Bardziej szczegółowo

Wykaz postanowień umownych zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Finansów w sprawie sposobu sporządzania informacji zamieszczanych we wzorcach umów:

Wykaz postanowień umownych zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Finansów w sprawie sposobu sporządzania informacji zamieszczanych we wzorcach umów: ZAŁĄCZNIK NR 5 DO GENERALNEJ UMOWY UBEZPIECZENIA OCHRONY PRAWNEJ SGEL LEX SZCZEGÓŁOWE WARUNKI UBEZPIECZENIA ASYSTY PRAWNEJ i WINDYKACYJNEJ Wykaz postanowień umownych zgodnie z Rozporządzeniem Ministra

Bardziej szczegółowo

UMOWA ZLECENIE.../13

UMOWA ZLECENIE.../13 UMOWA ZLECENIE.../13 zawarta w dniu... pomiędzy Krakowskim Centrum Rehabilitacji i Ortopedii z siedziba w Krakowie, adres: 30-224 Kraków, Al. Modrzewiowa 22, zarejestrowanym w Sądzie Rejonowym dla Krakowa

Bardziej szczegółowo

TRUDNOŚCI DOWODOWE W PRZYPADKU ROSZCZEŃ O ZADOŚĆUCZYNIENIE ZA KRZYWDĘ POWSTAŁĄ W DALEKIEJ PRZESZŁOŚCI

TRUDNOŚCI DOWODOWE W PRZYPADKU ROSZCZEŃ O ZADOŚĆUCZYNIENIE ZA KRZYWDĘ POWSTAŁĄ W DALEKIEJ PRZESZŁOŚCI TRUDNOŚCI DOWODOWE W PRZYPADKU ROSZCZEŃ O ZADOŚĆUCZYNIENIE ZA KRZYWDĘ POWSTAŁĄ W DALEKIEJ PRZESZŁOŚCI Zdzisława Cwalińska-Weychert Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny Problematyka zadośćuczynienia pieniężnego

Bardziej szczegółowo

a ochrona praw pacjenta Warszawa, 11 lutego 2008 r.

a ochrona praw pacjenta Warszawa, 11 lutego 2008 r. XVI Światowy i Dzień Chorego Rzecznik Praw Obywatelskich a ochrona praw pacjenta Warszawa, 11 lutego 2008 r. Idea Został ł ustanowiony przez Jana Pawła ł II, Święto jest obchodzone od 1993 roku w dniu

Bardziej szczegółowo

KARTA PRAW PACJENTA podstawowe unormowania prawne wynikające z ustawy zasadniczej - Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz.

KARTA PRAW PACJENTA podstawowe unormowania prawne wynikające z ustawy zasadniczej - Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. KARTA PRAW PACJENTA podstawowe unormowania prawne wynikające z ustawy zasadniczej - Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późniejszymi zmianami) określone w ustawach: z dnia 6

Bardziej szczegółowo

Ta oferta jest dla Ciebie!!!

Ta oferta jest dla Ciebie!!! Prowadzisz działalność w formie spółki kapitałowej? Ta oferta jest dla Ciebie!!! Szanowni Państwo, Rosnąca świadomość swoich praw, zaostrzenie przepisów a także zwiększona liczba kontroli niezliczonej

Bardziej szczegółowo

Definicja ryzyka ubezpieczeniowego, cechy ryzyka, faktory ryzyka.

Definicja ryzyka ubezpieczeniowego, cechy ryzyka, faktory ryzyka. Podstawowe pojęcia ubezpieczeniowe. Klasyfikacja ubezpieczeń Ubezpieczenia dzielimy na: Społeczne, Gospodarcze. Ubezpieczenia społeczne naleŝą do sektora publicznego, są ściśle związane z pracownikiem

Bardziej szczegółowo

Ogólne Warunki Ubezpieczenia OC w ruchu zagranicznym

Ogólne Warunki Ubezpieczenia OC w ruchu zagranicznym 1OWU Zielona Karta Ogólne Warunki Ubezpieczenia OC w ruchu zagranicznym Postanowienia ogólne 1 1. Ogólne warunki ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe

Bardziej szczegółowo

Karta Praw Pacjenta. Zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskie (Dz.U z 1997 Nr 78, poz. 483 ze zm.)

Karta Praw Pacjenta. Zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskie (Dz.U z 1997 Nr 78, poz. 483 ze zm.) Karta Praw Pacjenta Zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskie (Dz.U z 1997 Nr 78, poz. 483 ze zm.) 1. Każdy ma prawo do ochrony zdrowia art. 68 ust. 1 Konstytucji, 2. Każdy obywatel ma prawo do równego

Bardziej szczegółowo