Maj 2015 ROW DOBRE PRAKTYKI PRODUKCJA ROLNA EKONOMIKA ROLNICTWA szkolenia imprezy zewnętrzne prawo

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "www.cdr.gov.pl Maj 2015 ROW DOBRE PRAKTYKI PRODUKCJA ROLNA EKONOMIKA ROLNICTWA szkolenia imprezy zewnętrzne prawo"

Transkrypt

1 Maj szkolenia imprezy zewnętrzne prawo PRODUKCJA ROLNA ROW EKONOMIKA ROLNICTWA DOBRE PRAKTYKI Rok 2014 był pierwszym rokiem obowiązkowej realizacji integrowanej ochrony roślin przez rolników. W bieżącym wydaniu e-biuletynu prezentujemy trzy artykuły omawiające pierwsze rezultaty wdrażania nowych przepisów i zmiany w świadomości rolników związanych z nowym podejściem do ochrony roślin. Pierwszy artykuł to: Efektywność wdrażania integrowanej ochrony roślin na podstawie kontroli Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa w 2014 roku, kolejny to Ocena świadomości ekologicznej rolników w kontekście stosowania integrowanej ochrony roślin (badanie ankietowe). Ostatni pt. Działania służb doradczych na rzecz sygnalizacji dotyczy roli służb doradczych w prowadzeniu sygnalizacji wystąpienia patogenów, niezbędnej do właściwego prowadzenia integrowanej ochrony. Wymienione artykuły zostały opracowane przez pracowników CDR w Brwinowie O/Radom. Zapraszamy do lektury... e-biuletyn wydawany jest przez Centrum Doradztwa Rolniczego z siedzibą w Brwinowie Zachęcamy do zamieszczania w e-biuletynie artykułów, ciekawych informacji i ofert. Jeśli są Państwo zainteresowani otrzymywaniem e-biuletynu Informacyjnego drogą elektroniczną, prosimy o zgłoszenia na adres: lub tel. 22/ w. 132 CENTRUM DORADZTWA ROLNICZEGO W BRWINOWIE Brwinów, ul. Pszczelińska 99, tel do 38

2 szkolenia CDR 2 Konferencje, szkolenia, warsztaty organizowane przez CDR NAZWA WYDARZENIA/ FORMA EDUKACYJNA DATA I MIEJSCE ZGŁOSZENIA I INFORMACJE CDR Brwinów Między Wschodem a Zachodem /wyjazd studyjny na Pojezierze Suwalskie/ 5-7 maja Justyna Zdunek tel. 22/ w. 107 Między Wschodem a Zachodem /wyjazd studyjny na Dolny Śląsk/ maja Justyna Zdunek tel. 22/ w. 107 X Warsztaty Metodyki Doradztwa dla Kierowników Działów Metodyki Doradztwa, Szkoleń i Wydawnictw /szkolenie/ maja Jolanta Borczyńska- Żbikowska tel. 22/ w. 108 CDR O/Poznań Prowadzenie małej pasieki pszczelej i sprzedaż bezpośrednia /szkolenie/ maja Iwona Kajdan Zysnarska tel w. 136 Chów bydła mięsnego szansą na rozwój gospodarstwa /szkolenie/ maja Iwona Kajdan Zysnarska tel w. 136 Prowadzenie monitoringu agrofagów /szkolenie/ maja Zygmunt Bilski tel w.153

3 szkolenia CDR 3 Konferencje, szkolenia, warsztaty organizowane przez CDR NAZWA WYDARZENIA/ FORMA EDUKACYJNA DATA I MIEJSCE ZGŁOSZENIA I INFORMACJE CDR O/Kraków Zakończenie wdrażania i ewaluacja wyników LSR/LSROR /szkolenie/ 5-7 maja Klaudiusz Markiewski tel Zarządzanie organizacją pozarządową typu partnerstwo trójsektorowe /seminarium/ maja Michał Wnęk tel Podatek dochodowy w działalności gospodarczej prowadzonej na obszarach wiejskich. Perspektywy zastosowania podatku dochodowego w rolnictwie /szkolenie e-learning/ 11maja 6 września Mateusz Grojec tel Doroczne seminarium dla kierowników Działów Przedsiębiorczości i Agroturystyki oraz Rozwoju Obszarów Wiejskich maja Klaudiusz Markiewski tel , Sporządzanie biznesplanu oraz optymalizacja dochodów i kosztów w gospodarstwie rolnym /szkolenie e-learning/ maj-czerwiec Joachim Kempka tel

4 szkolenia CDR 4 Konkurs Sposób na Sukces Zakończono pierwszy etap oceny przedsięwzięć zgłoszonych do XV edycji Konkursu Sposób na Sukces na najlepsze działania przedsiębiorcze i społeczne na obszarach wiejskich. Konkursu Sposób na Sukces organizowany jest od piętnastu lat. Skierowany jest do przedsiębiorców i spółek prawa handlowego, ale również gmin i stowarzyszeń, działających na rzecz mieszkańców wsi i małych miejscowości oraz tworzących nowe miejsca pracy i aktywizujących lokalną społeczność. Łącznie w czternastu edycjach nagrodzonych zostało ponad 200 przedsięwzięć. Od początku funkcjonowania konkurs objęty jest patronatem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a od pięciu lat - Honorowym Patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Pana Bronisława Komorowskiego. Organizacja konkursu opiera się na współpracy Centrum Doradztwa Rolniczego z instytucjami i organizacjami, działającymi na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, tj.: Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości, Firmą Agrobroker Ubezpieczenia i Doradztwo oraz Stowarzyszeniem Sposób na Sukces z siedzibą w Brwinowie. Rada Programowa, którą tworzą przedstawiciele: Telewizji Polskiej S.A. Programu 1 ego Redakcji Audycji Rolnych, Banku Gospodarki Żywnościowej S.A., Stowarzyszenia AgroBiznesKlub, Towarzystwa Inicjatyw Społecznych Nowy Świat, Dwutygodnika Farmer i portalu Portalu Gospodarz.pl Twój Portal Rolniczy, Miesięcznika Nowe Życie Gospodarcze oraz Dwutygodnika Agro Serwis, wybrała przedsięwzięcia, które będą poddane dalszej ocenie podczas wizytacji na miejscu i tym samym zakończono pierwszy etap oceny zgłoszeń do XV edycji konkursu. Poziom zgłoszonych przedsięwzięć był w tym roku bardzo wyrównany dlatego spośród 62 zgłoszeń do drugiego etapu wybrano aż 27 nominatów: Dom na Wgórzu. Halina Kristman Gajów, woj. dolnośląskie; Kresowa Osada Basznia Dolna, woj. podkarpackie; P.P.H.U. Liwma Art. Emilia Rychwalska Mieleszyn, woj. wielkopolskie; Spółdzielnia Socjalna SPIŻARNIA KUJAWSKA Rożno-Parcele, woj. kujawskopomorskie;

5 szkolenia CDR 5 Konkurs Sposób na Sukces Bell P.P.H.U. Pałac i Folwark Galiny, woj. warmińsko-mazurskie; Punkt Przedszkolny Nowe Marcinkowo, woj. warmińsko-mazurskie; ANDAR. Dariusz Andruczyk Raczki, woj. podlaskie; Dwór Bartnika. Maria Sapiołko Narewka, woj. podlaskie; Gospodarstwo ekologiczne TOSKANIA KOCIEWSKA Bochlin, woj. kujawskopomorskie; Stowarzyszenie Rozwoju Wsi SWOJACY Mały Komorsk, woj. kujawsko-pomorskie; Spółdzielnia Socjalna Pracujemy Razem Połaniec, woj. świętokrzyskie; Spółdzielnia Socjalna Ekoda Laszki, woj. podkarpackie; Eco-Progres Sp. z o.o. Giże, woj. warmińsko-mazurskie; Piekarnia Wiejska Zębowo, woj. wielkopolskie; Kompleks rekreacyjny Sielsko na Wygodzie Wygoda, woj. świętokrzyskie; Tax S.C. Marta Rutkiewicz Runowo, woj. pomorskie; Miasteczko Westernowe Kansas City MEGAPARK Linarczyk, woj. kujawskopomorskie; Pensjonat Uroczysko Zaborek Kolonia, woj. lubelskie; Produkcja Wędlin Wiejskich Piotr Brożyna Porąbki, woj. świętokrzyskie; Villa Greta. Ewelina Rozpędowska Dobków, woj. dolnośląskie; PPHUW SAGITTA Dariusz i Roman Świętoń S.C. Wąbrzeźno, woj. kujawskopomorskie; Klub Jeździecki Szumawa Krzysztof Szumiński Bobrowiec, woj. mazowieckie ; Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Gminy Fajsławice, woj. lubelskie; Firma Handlowo-Usługowa Gościniec Głodowo, woj. warmińsko-mazurskie; Fundacja na Rzecz Wspierania Rozwoju Kreatywności oraz Rozwoju Twórczości Dzieci, Młodzieży i Dorosłych Kreolia Kraina Kreatywności Jerutki, woj. warmińskomazurskie; Iławskie Stowarzyszenie Producentów Gęsi Szwarcenowo, woj. warmińskomazurskie; Cukiernia Jarzyna S.C. Brwinów, woj. mazowieckie. Wybrane przedsięwzięcia poddawane są dalszej ocenie podczas wizytacji na miejscu; o wynikach oceny Rada Konkursu poinformuje wkrótce.

6 Kwiecień 2015 imprezy zewnętrzne 6 Imprezy promocyjne, konferencje szkolenia, warsztaty organizowane przez WODR Dolnośląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego we Wrocławiu miejsce/kontakt 24 maja Prezentacja wojewódzka Dolnośląska wieś zaprasza III Festyn Regionu DODR we Wrocławiu, Dział PWGDiA tel maja Ekologiczny Dzień Dziecka Żyjemy w zgodzie z naturą DODR we Wrocławiu, tel maj Wojewódzka konferencja Rozwój sieci zagród edukacyjnych DODR we Wrocławiu tel Lubuski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Kalsku organizator/kontakt maja XXIII Targi Rolnicze Lubniewice 2015 impreza promocyjno-handlowa LODR Kalsk, Oddział Lubniewice tel , , fax , Łódzki Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Bratoszewicach organizator/kontakt maja XXV TARGI ROLNICZO-OGRODNICZE w Kościerzynie ŁODR w Bratoszewicach, Oddział Kościerzyn, Zespół Doradztwa Rolniczego i Metodyki kom

7 Kwiecień 2015 imprezy zewnętrzne 7 Imprezy promocyjne, konferencje szkolenia, warsztaty organizowane przez WODR Mazowiecki Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Warszawie miejsce/kontakt 17 maja XXIV Giełda Rolnicza MODR w Warszawie, Oddział Płock, Zespół Systemów Produkcji Rolnej, Standardów Jakościowych i Doświadczalnictwa tel w. 15 maj Regionalna Wystawa Zwierząt Hodowlanych Święto Mleka MODR w Warszawie, Oddział Ostrołęka, TZD w Makowie Maz. tel Warmińsko-Mazurski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Olsztynie organizator/kontakt maj-lipiec Konkurs "Ogród przyjazny rodzinie i turystom" W-MODR w Olsztynie, Sekcja Wiejskiego Gospodarstwa Domowego i Agroturystyki tel w. 49, ; maj-wrzesień Konkurs "AgroLiga 2015" - etap wojewódzki W-MODR w Olsztynie, Sekcja Organizacji PZDR tel w. 42, Podlaski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Szepietowie miejsce/kontakt maj-czerwiec Konkurs na najlepsze gospodarstwo ekologiczne z towarzyszącymi działaniami edukacyjnymi PODR w Szepietowie, Sekcja Ekologii i Ochrony Środowiska tel , maja Zielona Gala i Podlaskie Targi Budownictwa Wiejskiego PODR w Szepietowie tel

8 Kwiecień 2015 imprezy zewnętrzne 8 Imprezy promocyjne, konferencje szkolenia, warsztaty organizowane przez WODR Opolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Łosiowie organizator/kontakt 9-10 maja Targi Ogrodnicze Wiosna Kwiatów OODR w Łosiowie, Dział Ekonomiki i Przedsiębiorczości tel wew.242 maj Nasze Korzenie konkurs dla dzieci i młodzieży z terenów wiejskich OODR w Łosiowie, Dział Wiejskiego Gospodarstwa Domowego i Agroturystyki tel wew.259, maj/czerwiec III Forum Agro Investor OZE w ramach III Opolskiego Kongresu Energetycznego OODR w Łosiowie, Dział Rozwoju Obszarów Wiejskich, Ekologii, Ochrony Środowiska tel wew.212, maj/wrzesień Wojewódzki zlot dzieci i młodzieży z Klubów 4H OODR w Łosiowie, Dział Rozwoju Obszarów Wiejskich, Ekologii, Ochrony Środowiska tel wew.233, maj Konferencja Euro Raps OODR w Łosiowie, Dział Systemów Produkcji Rolnej Standardów Jakościowych i Doświadczalnictwa tel wew.228, maj-wrzesień Konkursy kulinarne OODR w Łosiowie, Dział Wiejskiego Gospodarstwa Domowego i Agroturystyki tel wew.259, Zachodniopomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego organizator/kontakt maj XV Białogardzkie Dni Pola i Doradztwa Rolniczego ZODR w Barzkowicach, TZD Białogard tel maj Warsztaty polowe ZODR w Barzkowicach tel ,

9 Kwiecień 2015 imprezy zewnętrzne 9 Imprezy promocyjne, konferencje szkolenia, warsztaty organizowane przez WODR Małopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Karniowicach organizator/kontakt 1 maja XVII Wystawa Ogrodnicza MODR w Karniowicach, TZDR Sucha Beskidzka tel , maj Konkurs wiedzy z zakresu ochrony środowiska naturalnego na obszarach wiejskich MODR w Karniowicach TZDR w Nowym Sączu maj Święto Kwitnącej Jabłoni MODR w Karniowicach TZDR w Nowym Sączu Śląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Częstochowie organizator/kontakt maj Redyk ŚODR w Częstochowie, Oddział w Bielsku Białej tel , Kujawsko-Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego organizator/kontakt 9-10 maja Targi Turystyczno-Ogrodnicze Lato na Wsi K-PODR w Minikowie tel , 14, faks maja II Regionalna Wystawa Zwierząt Futerkowych, Drobiu Ozdobnego i Gołębi Rasowych K-PODR w Minikowie tel , 14, faks maja Dni Otwartych Drzwi, Targi Ogólnorolne K-PODR w Minikowie, Oddział w Zarzeczewie tel , faks

10 ROW 10 E-marketing w rozwoju obszarów wiejskich (rola strategii marketingowych realizowanych w Internecie) Autor: Karolina Boba, CDR O/Kraków W Polsce dostęp do Internetu ma ponad 50 % mieszkańców. Z badań wynika, iż małe i średnie firmy swoje działania marketingowe ograniczają jedynie do ulotek i wizytówek. Nie zdając sobie sprawy, że w łatwy i tani sposób można opracować strategię marketingową i zrealizować ją w Internecie. Wykorzystanie kampanii reklamowych w serwisach internetowych, wyszukiwarkach oraz poprzez serwisy społecznościowe i na forach dyskusyjnych są dzisiaj niezbędne w kreowaniu marki na obszarach wiejskich. Strona internetowa jest jednym ze sposobów służących kreowaniu wizerunku firmy a równocześnie jednym z najlepszych narzędzi służących do komunikacji z klientem. Dobra strona internetowa to nie tylko wizytówka danej organizacji i narzędzie promocji, ale to także źródło informacji, wiedzy i niezbędnych danych. Odpowiednio zbudowana strona internetowa to jedna z dróg do sukcesu. Jest to również istotny element, który przysłużyć się może prawidłowej realizacji strategii e-marketingowej. Wiedza z zakresu marketingu w Internecie oraz znajomość nowoczesnych narzędzi służących podnoszeniu jakości świadczonych usług przy pomocy Internetu to klucz do powodzenia danego przedsięwzięcia. Wykorzystanie kampanii reklamowych w serwisach internetowych, wyszukiwarkach oraz poprzez serwisy społecznościowe i na forach dyskusyjnych są niezmiernie pomocne w kreowaniu marki na obszarach wiejskich. Ważnymi aspektami w budowaniu strategii marketingowej w Internecie są: Marketing w Internecie Użytkownicy w sieci Pozycjonowanie stron internetowych Budowanie wizerunku firmy za pomocą strony internetowej marketing Kampanie w portalach społecznościowych: Facebook sposób funkcjonowania i możliwości Fora dyskusyjne, branżowe Mikroblogi (twitter, blip), skype Sprzedaż usług w sieci; sklepy i aukcje internetowe Strategia kampanii reklamowych w Internecie Aby dobrze przygotować się do budowy strategii marketingowej prowadzonej w Internecie należy zapoznać się z zagadnieniami, którymi charakteryzuje się podejście do budowy taktyki marketingowej. Zasady marketingu są takie same w rzeczywistości realnej jak i wirtualnej.

11 ROW 11 E-marketing w rozwoju obszarów wiejskich Natomiast narzędzia używane w Internecie, służące jako nośniki przekazu naszej informacji są inne. Marketing w Internecie - podstawy Zasady marketingu, które obowiązują w świecie biznesu są identyczne, jak te którymi kierują się przedsiębiorcy w świecie wirtualnym. Warto zapoznać się z podstawowymi zasadami marketingu, rodzajami narzędzi internetowych oraz w jaki sposób można użyć instrumentów internetowych w działalności marketingowej. Użytkownicy w sieci W celu prawidłowego zrozumienia mechanizmów internetowych oraz tym czym kierują się użytkownicy Internetu, należy rozróżniać rodzaje i grupy odbiorców i nadawców treści publikowanych na stronach internetowych i portalach. Sposoby badania respondentów/klientów za pomocą ankiet internetowych pozwoli uzyskać niezbędne informacje, czym kierują się kupujący wybierając dany produkt. Pozycjonowanie stron internetowych Pozycjonowanie stron, czyli jak umieścić swoją stronę pośród pierwszych wyników wyświetlanych przez wyszukiwarki, dla najbardziej popularnych słów kluczowych związanych z tematyką witryny to podstawa, żeby zaistnieć w wyszukiwarce. Budowanie wizerunku firmy za pomocą strony internetowej Wizerunek firmy to nie tylko rozpoznawalne logo i produkty w sprzedaży, to także dobra strona internetowa z odpowiednią treścią i wizualizacją. Budowanie zaufania poprzez dobrze zarządzaną i administrowaną stroną to w obecnych czasach klucz do sukcesu. W module zostaną zaprezentowane sposoby prowadzenia strony internetowej w sposób praktyczny i użyteczny. Rola, jaką pełni dobrze przygotowana i administrowana strona internetowa to podstawa strategii marketingowej w Internecie. Strona internetowa spełnia podobną funkcję, jak firmowy folder reklamowy. Prezentuje nie tylko podstawową informację o firmie - nazwę, adres, telefon, profil działalności, ale zawierać może także pełną ofertę firmy (dowolny tekst, zdjęcia, katalog wyrobów, logo firmy, itp.). marketing marketing to nic innego, jak bezpośrednia komunikacji pomiędzy firmą a klientem. To również sposób dotarcia ze swoja ofertą do jak największej ilości osób. Oferta handlowa rozsyłana metodą mailową rządzi się pewnymi prawami, które ściśle określa prawo oraz zasady którymi osoby rozsyłające maile powinni się kierować. Kampanie w portalach społecznościowych: a. Facebook sposób funkcjonowania i możliwości b. Fora dyskusyjne, branżowe c. Mikroblogi (twitter, blip), skype Kampanie w portalach społecznościowych to na dzień dzisiejszy standard. Aby ją dobrze przeprowadzić, należy bardzo czynnie uczestniczyć w życiu swojej strony internetowej i odpowiadać na reakcje swoich klientów. Facebook, fora dyskusyjne, branżowe, mikroblogi

12 ROW 12 E-marketing w rozwoju obszarów wiejskich (twitter, blip), skype pełnią ważną funkcję w bezpośredniej komunikacji. W tym module zostaną zaprezentowane sposoby funkcjonowania i możliwości największego na świecie portalu internetowego, sposób działania mikroblogów oraz forów dyskusyjnych. Sprzedaż w sieci, czyli sklepy i aukcje internetowe Jedna z obecnie szeroko praktykowaną formą sprzedaży jest sprzedaż produktów za pomocą sklepów czy aukcji internetowych. Ważne jest, aby znać podstawy, jakimi należy kierować się przy zakładaniu sklepu internetowego, czy samej sprzedaży. Sprzedaż w sieci to moduł poświęcony zasadom funkcjonowania sklepu internetowego i jego najważniejszych cech. Strategia kampanii reklamowych w Internecie Nieodzownym elementem budowania pozycji firmy na rynku elektronicznym jest opracowanie strategii marketingowej w Internecie. Podstawą do opracowania strategii jest dokładna analiza mikrootoczenia i makrootocznenia firmy. Strategia marketingowa powinna uwzględniać wpływ makrootoczenia na działalność firmy oraz służyć do poznania i zrozumienia potrzeb nabywców. Analiza dostarcza kryteriów do oceny zdolności dostawców do zaspokojenia określonych potrzeb i pragnień nabywców oraz wyznacza kierunki doskonalenia produktu w celu lepszego dopasowania go do pragnień nabywców. Oczywistym jest, że zasięg i zakres strategii jest w znacznej mierze ograniczony budżetem, jakim dysponujemy. Każda marka powinna zadbać o strategię marki oraz strategię komunikacji marki. Czym różnią się od siebie? Pierwsza pozwala określić osobowość marki, druga umożliwia precyzyjne wytyczenie planu komunikacji z rynkiem (klientami, kontrahentami). Te dwie składowe to absolutna podstawa, ponieważ aby marka została dostrzeżona przez klientów, powinna być wyrazista, mieć pewną osobowość i sama wiedzieć, co dokładnie ma do zaoferowania, a czego nie. Analiza dostarcza kryteriów do oceny zdolności dostawców do zaspokojenia określonych potrzeb i pragnień nabywców oraz wyznacza kierunki doskonalenia produktu w celu lepszego dopasowania go do pragnień nabywców. Strategia jest planem działania określonym w czasie i przestrzeni, który odpowiada na pytania: Co chcemy zakomunikować i osiągnąć? Używając do tego odpowiednich narzędzi internetowych, znając potrzeby klientów, Internet może by najlepszym nośnikiem informacji, przekaźnikiem wiedzy, gdzie i co można kupić czy sprzedać. Karolina Boba, CDR O/Kraków

13 ROW 13 Kobieca Grupa Wsparcia Autor: Edyta Klimowska-Bobula, CDR O/Kraków To tylko jeden z pomysłów na zabawne rozwiniecie skrótu KGW, jaki pojawiał się podczas zajęć warsztatowych prowadzonych w Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie Oddział w Krakowie w ramach projektu pt.: Babiniec forum wymiany dobrych praktyk organizacji pozarządowych działających na obszarach wiejskich. Projekt realizowany był na zlecenie Fundacji Programów Pomocy dla Rolnictwa (FAPA) od 20 lutego do 30 marca. Celem ogólnym projektu był wzrost aktywności i kompetencji oraz świadomego uczestnictwa w realizacji polityki zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich w oparciu o dobre praktyki w zakresie dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego wsi, kobiecych organizacji pozarządowych działających na obszarach wiejskich. Projekt realizowany był w dwóch etapach. Pierwszy polegał na przeprowadzeniu identyfikacji dobrych praktyk w 3 kategoriach: produkt lokalny/regionalny (dziedzictwo kulinarne); rękodzieło/tradycyjne rzemiosło/zwyczaje i obrzędy (dziedzictwo kulturowe); uprawy rodzimych odmian owoców, warzyw, kwiatów i ziół (zachowanie tradycyjnego krajobrazu przyrodniczego i bioróżnorodności) oraz dodatkowo aktywność społeczno-kulturalna i sportowo-turystyczna odnosząc się do ich innowacyjności, prorozwojowości, trwałości, prośrodowiskowości czy uniwersalności. Efekty pracy zostały zebrane, o p a t r z o n e z d j ę c i a m i i umieszczone w katalogu w wersji elektronicznej. II etapem realizacji projektu pt.: Babiniec [ ] była organizacja cyklu 10 Fot. 1. Seminarium w Krakowie seminariów szkoleniowych pt.: "Rola aktywności kobiet i kobiecych organizacji pozarządowych w zrównoważonym rozwoju obszarów wiejskich". W sumie w seminariach wzięły udział 302 osoby przeważnie kobiety - reprezentujące 110 organizacji (głównie kół gospodyń wiejskich) z 9. województw (lubelskiego, łódzkiego, małopolskiego, podkarpackiego, pomorskiego, śląskiego, świętokrzyskiego, wielkopolskiego i zachodniopomorskiego). W teoretycznej części seminarium dowiedziały się czym jest zrównoważony rozwój i jaka

14 ROW 14 Kobieca Grupa Wsparcia jest w nim rola kobiet i organizacji kobiecych oraz jak identyfikować dobre praktyki. Podczas zajęć warsztatowych szacowano potencjał własnej organizacji poprzez analizę cech osobowościowych członków zespołu. W jakich sytuacjach prawdomówność, wybuchowość czy pracoholizm jest wadą, a kiedy zaletą? Jakie cechy powinien mieć lider zespołu? Warsztaty miały za zadanie nie tylko pomóc uczestniczkom w odkrywaniu własnych cech i predyspozycji, ale również wesprzeć nabywanie kompetencji potrzebnych do tworzenia zespołów, które będą aktywnie uczestniczyć w życiu społecznym i kreować rozwój lokalny oraz włączać się w realizacje różnych polityk (w tym zrównoważonego rozwoju). W ramach seminariów organizowano również wyjazdy studyjne, podczas których panie spotykały się z liderkami i członkiniami miejscowych organizacji kobiecych, zespołami śpiewaczymi, zespołami tańca, grupami teatralnymi i obrzędowymi oraz przedstawicielami instytucji pełniących rolę parasola dla kobiecych organizacji pozarządowych (członkami lokalnych grup działania, przedstawicielami samorządu, pracownikami instytucji kultury, animatorami itp.). W wielu przypadkach wymiana doświadczeń owocowała nawiązywaniem nowych kontaktów i deklaracjami współpracy w różnym zakresie. Paniom (bo one były głównie uczestniczkami seminariów) bardzo podobały się pomysły na różnorodne rozwiązanie służące animowaniu i aktywizowaniu środowisk lokalnych polegających na przykład na inicjowaniu powstawania inkubatorów kulinarnych, włączaniu miejscowych organizacji w realizację zadań własnych gmin czy dostrzeganiu w KGW potencjału do tworzenia przedsiębiorstw ekonomii społecznej w oparciu o zasoby własne organizacji oraz zasoby najbliższego otoczenia. Fot. 2. Uczestniczki projektu. Wyjazd studyjny. Podczas każdej z wizyt postarano się również o zaprezentowanie obszaru ( g e o g r a f i c z n e g o, historycznego, gospodarczego i kulturowego, by móc właściwie odnieść funkcjonowanie 3 sektora w miejscowych warunkach). Podczas spotkań panie prezentowały swój dorobek, wymieniały się doświadczeniami, identyfikowały i nazywały dobre praktyki, podglądały rozwiązania innych, integrowały i doskonale bawiły pokazując różnorodne oblicze. Tak więc spotkały się: entuzjastyczna Elżbieta, absolutnie fenomenalna Alicja, wesoła Wiesława, miła Marta, mocno przebojowa Maria, kreatywna Katarzyna z ambitną Anną.

15 ROW 15 Kobieca Grupa Wsparcia Panie wykazały się sporym poczuciem humoru i kreatywnością, czemu dały wyraz w pomysłach na rozwiniecie skrótu KGW, jako: Kobiety Gotują Wyzwania, Kobiety Grzeją Wino, Kobiety Gotują Wspaniale, Kobiety Gawędzą Wieczorem, Kobiety Guru Wsi, Koło Gwiazd Wschodzących, Kobiety Gwardia na Wiejską, Kapitalna Gwardia Walecznych, Komitet Genialnych Wojowniczek, Klub Gawędzących Wiedźm, Klub Gaduł Wiejskich, Kobiety Głównie Wygrywają, Koleżanki Głównego Wywiadu, Kapituła Gotowej Wspólnoty, Kobiecość Gotowość Wytrwałość, Kobiety Górują Wdziękiem, Kobiety Gwarancją Wartości, Komitet Gminnej Współpracy Seminaria pokazały, że Panie mają w swoim dorobku nieocenione dobra kultury materialnej i niematerialnej wsi, że to dzięki ich staraniom zachowane zostało nasze najcenniejsze dziedzictwo związane z tradycjami kulinarnymi, kulturowymi i bioróżnorodnością oraz tradycyjnym krajobrazem wsi. Fot.3, 4. Uczestniczki eventu, wraz ze swoimi dokonaniami. Edyta Klimowska-Bobula Dział Rozwoju Obszarów Wiejskich CDR w Brwinowie Oddział w Krakowie

16 EKONOMIKA ROLNICTWA 16 Organizacyjno-prawne aspekty podejmowania działalności gospodarczej przez rolników Autor: Oskar Wysocki; CDR O/Poznań W nowym Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata zaproponowano kilka działań, jak i form wsparcia dla rolników planujących rozpoczęcie działalności pozarolniczej. Często przed podjęciem takiej działalność, przyszli przedsiębiorcy na początku swojej drogi stają przed wieloma dylematami. Pierwszym z nich jest wybór formy prawnej. Decyzja ta jest o tyle istotna, gdyż niesie ze sobą konsekwencje własnościowe, podatkowe, kosztowe czy też związane z odpowiedzialnością za zobowiązania firmy. Jaką więc wybrać formę działalności gospodarczej? Spośród różnych form działalności gospodarczych, wśród rolników najczęściej podejmowaną formę prowadzenia firmy jest indywidualna działalność gospodarcza. Rejestracja działalności gospodarczej jedno okienko Od dnia 1 lipca 2011 r. obowiązują nowe przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, które znacznie uprościły procedurę zakładania firmy przez indywidualnych przedsiębiorców. Jeżeli zdecydujemy się na prowadzenie indywidualnej działalności gospodarczej, pierwszym krokiem będzie rejestracji naszej działalności w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (w skrócie CEIDG). W celu rejestracji działalności gospodarczej składamy, osobiście w Urzędzie Gminy, bądź przez stronę internetową (www.firma.gov.pl) zintegrowany wniosek CEiDG-1. Wniosek ten stanowi jednocześnie zgłoszenie do ZUS/KRUS, GUS oraz US. Oznacza to, że wszystkie czynności począwszy od wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, poprzez nadanie numeru REGON, a skończywszy na identyfikacji podatnika można dokonać w jednym miejscu i za jednym razem. Aby zarejestrować działalność gospodarczą jako osoba fizyczna można wybrać jeden z trybów postępowania: Zalogowanie (przy pierwszym logowaniu należy założyć konto i aktywować je po otrzymaniu potwierdzenia mailowego) się do CEIDG-1, wypełnienie wniosku on-line i złożenie (podpisanie) go elektronicznie. Bez logowania się do CEIDG-1, przygotowanie wniosku on-line i podpisanie go w dowolnej gminie (Uwaga! Przygotowanie wniosku w tym trybie wymaga wizyty w Urzędzie Gminy w ciągu 7 dni od daty wypełnienia w celu potwierdzenia tożsamości i złożenia podpisu przez wnioskodawcę). Pobranie i złożenie wniosku papierowego w gminie. Gmina przekształca go na wniosek elektroniczny. Przesłanie wniosku listem poleconym do wybranej gminy. Podpis musi być notarialnie potwierdzony.

17 EKONOMIKA ROLNICTWA 17 Aspekty podejmowania działalności gospodarczej przez rolników UWAGA! Wszelkie czynności związane z wpisem do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) prowadzonej przez Ministra Gospodarki są BEZPŁATNE. Pamiętajmy jednak, że mimo powyżej opisanych udogodnień przedsiębiorca będzie i tak zmuszony udać się do właściwego US, żeby m. in. dokonać rejestracji do podatku VAT - co najmniej na 7 dni przed pierwszą transakcją VAT. Jedno okienko nie zwolni nas również z konieczności wizyty w ZUS. W przypadku, w którym przedsiębiorca zatrudniać będzie pracowników będzie zmuszony rejestrować ich w urzędzie ZUS osobiście, jak również zmuszony jest zgłosić siebie samego do ubezpieczenia. Mimo znacznych uproszczeń w pierwszej fazie zakładania firmy, przyszłego przedsiębiorcę nadal czeka podjęcie ważnych decyzji, związanych chociażby z wyborem odpowiedniej formy opodatkowania działalności. Wybór formy opodatkowania działalności gospodarczej Każdy przedsiębiorca podejmujący działalność gospodarczą, jeszcze przed jej uruchomieniem, musi wskazać odpowiednią formę opodatkowania podatkiem dochodowym. Są cztery możliwości rozliczenia się z podatku dochodowego, nie zawsze jednak są one dla firmy dostępne, głównie ze względu na szereg ograniczeń i wyjątków przewidzianych przez ustawodawcę. Do podstawowych form opodatkowania działalności gospodarczej należy zaliczyć: kartę podatkową, ryczałt od przychodów ewidencjonowanych lub tzw. zasady ogólne: skala podatkowa oraz podatek liniowy. Wybór właściwej formy opodatkowania jest tym ważniejszy, że będzie decydował pośrednio o zyskach firmy, a poza tym, należy pamiętać o tym, że decyzję o jego zmianie można dokonać dopiero ze skutkiem z początkiem następnego roku. Warto, więc wcześniej zastanowić się dokładnie nad jego konsekwencjami. Jedną z najmniej skomplikowanych form opodatkowania działalności gospodarczej jest karta podatkowa. Wszelkie regulacje prawne dotyczące karty podatkowej zwarte są ustawie z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. Nr 144, poz. 930 z późn. zm.). Wysokość stawek podatkowych na karcie podatkowej zależy od rodzaju działalności, liczby zatrudnionych pracowników oraz od wielkości zaludnienia miejscowości, w której prowadzona jest działalność gospodarcza. Aktualne stawki karty podatkowej na 2015 r. opublikowane zostały obwieszczeniem Ministra Finansów w Monitorze Polski z 17 listopada 2014 (M.P poz. 1119). Inną z dostępnych form opodatkowania działalności gospodarczej jest ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. Wszelkie regulacje prawne dotyczące tej formy opodatkowania zawarte są w ustawie z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. Nr 144, poz. 930 z późn. zm.). Opodatkowaniu ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych podlegają przychody osób fizycznych z pozarolniczej działalności gospodarczej, które w roku poprzedzającym rok podatkowy uzyskały przychody z tej działalności prowadzonej wyłącznie samodzielnie, w wysokości nieprzekraczającej euro.

18 EKONOMIKA ROLNICTWA 18 Aspekty podejmowania działalności gospodarczej przez rolników Podatek w formie ryczałtu płaci się od przychodów z działalności gospodarczej, czyli wpływów ze sprzedaży towarów lub usług, niepomniejszonych o żadne koszty tej działalności. Wysokość stawki po datku uzależniona jest od rodzaju prowadzonej działalności. Stawki ryczałtu w 2015 roku wynoszą: 20 %, 17 %, 8,5 %, 5,5 % i 3%. Możliwe jest opłacanie ryczałtu według jednej z powyższych stawek albo według kilku - jeśli działalność jest różnorodna. Roczny podatek dochodowy = [(przychód odliczenia) x stawka ryczałtu] - suma rocznych kwot składek na ubezpieczenie zdrowotne Opodatkowanie w formie ryczałtu ewidencjonowanego jest z reguły korzystniejsze, gdy koszty są niewielkie, a przychody wysokie. Kolejną formą opodatkowania działalności gospodarczej są zasady ogólne według skali podatkowej. Wszelkie regulacje prawne dotyczące tej formy opodatkowania zawarte są w ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.) W tabeli przedstawiono sposób obliczania podatku dochodowego od osób fizycznych jaki obowiązuje w 2015 roku: Wysokość podatku dochodowego płaconego na zasadach ogólnych uzależniona jest od faktycznie osiągniętego dochodu. Podstawą opodatkowania jest różnica pomiędzy dochodem (przychód minus koszty), a przysługującymi odliczeniami. Podstawa obliczenia podatku w złotych Ponad SKALA PODATKU DOCHODOWEGO 2015 r. Do Podatek wynosi % minus kwota zmniejszająca podatek 556 zł 02 gr zł 02 gr. plus 32% nadwyżki ponad zł. Opodatkowanie na zasadach ogólnych jest z reguły korzystniejsze wówczas, gdy przychody i koszty są wysoki. Podstawa opodatkowania = przychód koszty = dochód - odliczenia Zakładając, że podstawa opodatkowania będzie się mieściła w pierwszym przedziale skali podatkowej (Po < zł). Podatek z działalności będzie wówczas wynosił: Roczny podatek dochodowy = [(dochód po odliczeniach x 18%) kwota wolna od podatku] - suma rocznych kwot składek na ubezpieczenie zdrowotne ulga prorodzinna W związku z nowelizacją ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.), od 1 stycznia 2004 r. przedsiębiorcy

19 EKONOMIKA ROLNICTWA 19 Aspekty podejmowania działalności gospodarczej przez rolników opodatkowani na zasadach ogólnych mogą skorzystać z możliwości płacenia podatku dochodowego według liniowej 19% skali podatkowej. Podatek liniowy jest bardzo atrakcyjną formą opodatkowania, zwłaszcza dla przedsiębiorców osiągających duże dochody. Z drugiej strony należy pamiętać o pewnych ograniczeniach związanych z wyborem tej formy opodatkowania działalności gospodarczej. Do najważniejszych z nich należy zaliczyć: brak prawa do wspólnego rozliczenia małżonków za dany rok podatkowy, brak prawa do skorzystania z jakichkolwiek odliczeń od dochodu i podatku z d z ia ł a l n o ś c i gospodarczej, brak prawa do skorzystania z kwoty wolnej od podatku, co oznacza że od każdej kwoty jaka jest dochodem pierwsza zarobiona złotówka - należy zapłacić podatek. Warto to przekalkulować, czy rezygnacja z prawa do ulg oraz wspólnego rozliczania z małżonkiem, będzie korzystniejsza niż opłacanie zamiast 32% podatku 19%. 3. Podatek od towarów i usług (VAT) Podatek od towarów i usług obok podatku dochodowego jest daniną publiczną, z którą styczność ma każdy podmiot gospodarki narodowej, niezależnie czy jest on przedsiębiorcą czy osobą fizyczną. Podatek ten nazywany jest również podatkiem VAT ( ang. Value Added Tax) - podatkiem od wartości dodanej. Przedsiębiorcy, którzy dokonują zakupów składników majątkowych (np. w ramach działań PROW), które są zaliczane do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji, ze względu na możliwość odzyskania całości podatku naliczonego w dokonanych przez nich zakupach, rejestrują się jako podatnicy VAT. Przedsiębiorcy, którzy początkowo nie dokonują większych inwestycji, nie muszą od razu rejestrować się jako podatnicy VAT. Istnieje bowiem grupa podatników zwolnionych z tego obowiązku (zwolnienie podmiotowe). W każdym przypadku należy więc sprawdzić czy osoba prowadząca działalność gospodarczą zobligowana jest do rozliczania się z tego podatku. Zwolnienie obejmuje wszystkich podatników: rozpoczynających wykonywanie czynności objętych podatkiem VAT w ciągu roku podatkowego, jeżeli przewidywana przez podatnika wartość sprzedaży towarów nie przekroczy w proporcji do okresu prowadzonej sprzedaży kwoty (liczonej bez VAT) 150 tys. (od 2016 roku będzie obowiązywał niższy limit do 50 tys. zł). Niektórzy podatnicy nie mogą skorzystać z wyżej wymienionego zwolnienia i są zobowiązani płacić podatek VAT z chwilą rozpoczęcia działalności. Dotyczy to głównie: sprzedawców monet, biżuterii artystycznej, wyrobów jubilerskich (z wyjątkiem kamieni luzem, wyrobów kultu religijnego, dewocjonaliów z metali nieszlachetnych), nakryć stołowych srebrzonych, wyrobów z bursztynu, wyrobów ze złota, srebra, platyny (oraz wyrobów z nich wykonanych i złomu), świadczących usługi prawnicze, doradcze, jubilerskie. Zwolnieniu podatkowemu podlegają również usługi (zwolnienie przedmiotowe) wymienione w ustawie o podatku od towarów i usług w załączniku nr 4.

20 EKONOMIKA ROLNICTWA 20 Aspekty podejmowania działalności gospodarczej przez rolników Urzędem właściwym natomiast jest urząd kompetentny terytorialnie ze względu na miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, podległej opodatkowaniu VAT. Rejestracja przedsiębiorcy jako podatnika VAT czynnego od 1 stycznia 2015 roku jest bezpłatna. Na koniec warto wspomnieć, że poza deklaracjami składanymi miesiąc w miesiąc, istnieje możliwość kwartalnego rozliczania się z podatku VAT. Jednak taki sposób rozliczeń przeznaczony jest wyłącznie dla małych podatników. Status małego podatnika dotyczy przedsiębiorców, których przychody ze sprzedaży (łącznie z kwotą podatku od towarów i usług) w poprzednim roku podatkowym nie były wyższe niż euro. Ubezpieczenia społeczne działalność gospodarcza a ZUS i KRUS a) działalność gospodarcza rejestracja płatnika składek ZUS W celu zgłoszenia płatnika składek (przedsiębiorca indywidualny lub wspólnicy spółki), wypełnić należy formularz ZFA dla każdej osoby. W przypadku, gdy prowadzenie firmy jest jedynym zajęciem płatnika, dodatkowo wypełnić należy formularz ZUA dla każdego płatnika (zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego). Jeśli oprócz prowadzenia firmy, płatnik jest zatrudniony na pełnym etacie, to zamiast ZUA wypełnia ZZA (zgłoszenie tylko do ubezpieczenia zdrowotnego). Zgłoszenie w ZUS nie jest związane z żadnymi opłatami. Zgłoszenia do ZUS dokonać należy najpóźniej w terminie 7 dni od daty zarejestrowania działalności gospodarczej. b) nowe lepsze zasady w ZUS. Firmy założone po 24 sierpnia 2005 r. korzystają z obniżki ZUS. 24 sierpnia 2005 r. weszła bowiem w życie ustawa z dnia 1 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. Nr 150, poz. 1248), obniżająca podstawę wymiaru składek ZUS od nowopowstałych firm. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne ZUS (emerytalne i rentowe) w okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia. Oznacza to, że przez pierwsze 24 miesiące naszej działalności będziemy płacić ok. 440 zł/miesięcznie, zamiast ok zł/miesięcznie, co daje oszczędność w wysokości ok. 16 tys. złotych. c) działalność gospodarcza rejestracja płatnika składek KRUS Warunki podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników w przypadku jednoczesnego prowadzenia działalności rolniczej i pozarolniczej działalności gospodarczej reguluje Ustawa z dnia 1 lipca 2005 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 150, poz. 1248). W szczególności określa ona warunki jakie muszą być spełnione do pozostania w ubezpieczeniu rolniczym przy równoczesnym prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej.

21 EKONOMIKA ROLNICTWA 21 Aspekty podejmowania działalności gospodarczej przez rolników Obecnie, na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, rolnik lub domownik który rozpoczyna prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej, może nadal podlegać ubezpieczeniu społecznemu rolników, jeśli: 1.Podlegał temu ubezpieczeniu w pełnym zakresie z mocy ustawy nieprzerwanie przez co najmniej 3 lata i nadal prowadzi działalność rolniczą lub stale pracuje w gospodarstwie rolnym, obejmującym obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego, lub w dziale specjalnym; 2. Złoży w KRUS oświadczenie o kontynuowaniu tego ubezpieczenia w terminie 14 dni od rozpoczęcia wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej lub rozpoczęcia współpracy przy prowadzeniu tej działalności. Niezachowanie tego terminu jest równoznaczne z ustaniem ubezpieczenia od dnia, w którym rolnik lub domownik rozpoczął wykonywanie pozarolniczej działalności gospodarczej. Oświadczenie można złożyć na wniosku CEIDG-1. Kwota należnego podatku dochodowego za poprzedni rok podatkowy od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej (jeżeli działalność ta była prowadzona) nie przekracza kwoty zł (kwota za rok 2014). 3. Kwota podatku od prowadzonej działalności pozarolniczej ma także wpływ na możliwość pozostania przez rolnika lub domownika w ubezpieczeniu społecznym rolników w kolejnych latach. Do dnia 31 maja każdego roku, po rozliczeniu roku podatkowego, rolnik lub domownik ma obowiązek złożyć w KRUS zaświadczenie właściwego urzędu skarbowego o wysokości należnego podatku za poprzedni rok podatkowy. Jeśli kwota tego podatku przekroczy roczną kwotę graniczną ubezpieczenie rolnika lub domownika ustanie z dniem, w którym rolnik lub domownik zobowiązany był złożyć w KRUS zaświadczenie. Składka za rolnika lub domownika, który podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników prowadząc działalność rolniczą i równolegle pozarolniczą działalność gospodarczą, jest należna w podwójnej wysokości w stosunku do składki należnej za osobę nie prowadzącą takiej działalności. Na koniec trzeba zaznaczyć, że w przypadku szczególnych rodzajów działalności mogą istnieć dodatkowe przepisy obostrzające warunki prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto należy pamiętać, że na przedsiębiorcach ciążą jeszcze inne obowiązki zgłoszeniowe. W przypadku zatrudniania pracowników należy powiadomić Państwowy Inspektorat Pracy w ciągu 14 dni od rozpoczęcia działalności. W pewnych wypadkach należy również zawiadomić SANEPID.

22 EKONOMIKA ROLNICTWA 22 Ekonomia Społeczna co to jest? Autor: Marta Starmach; CDR O/Kraków Globalizujący się gospodarczo i politycznie świat powodują, że coraz usilniej poszukuje się rozwiązań, które pozwoliłyby na zmierzenie się z nowymi wymiarami problemów ekonomicznych, społecznych i ekologicznych. Jednym z nich, chociaż na pewno nie jedynym i nie zaradzającym wszystkim problemom, jest idea ekonomii społecznej. Ekonomia społeczna w różnych formach pojawia się na całym świecie i to niezależnie od poziomu zamożności, systemu politycznego i dominującej w danym kraju religii. Poszczególne państwa dostrzegają rolę tego nurtu w rozwoju społeczno-gospodarczym i polityce spójności. Także środowisko biznesu coraz częściej spogląda na ideę przedsiębiorstw społecznych jako na sposób dotarcia ze swoimi usługami do najbiedniejszych. Idea ta zyskuje też coraz większą popularność w środowisku organizacji pozarządowych, które poszukują mechanizmów ekonomicznej samodzielności dla siebie oraz trwałych rozwiązań dla swoich podopiecznych. Wszystko to daje dość powodów, aby bliżej przyjrzeć się idei ekonomii społecznej jako obiecującemu sposobowi rozwiązywania problemów społecznych. Ekonomia społeczna nie jest ani nowym zjawiskiem, ani nową kategorią. XIX-wieczne przedsiębiorstwa ekonomii społecznej działające głównie w formie różnego rodzaju spółdzielni miały za zadanie pomoc wzajemną członków, a także - przynajmniej częściowo - przeznaczanie zysków na rzecz szerszej społeczności. Odpowiedzialność jest tu słowem kluczowym, równie ważnym jak słowo samoorganizacja. Dzisiaj "nową" ekonomię społeczną trzeba widzieć przede wszystkim w perspektywie przedsiębiorczości rozumianej jako gotowość i umiejętność przyjmowania odpowiedzialności za swój los, a także w perspektywie obywatelskiego zaangażowania rozumianego jako przyjęcie odpowiedzialności za wspólnotę. Odpowiedzialność w sferze ekonomicznej oznacza w istocie działania na rzecz możliwie największej samodzielności i suwerenności ekonomicznej. W kontekście ekonomii społecznej oznacza to podejmowanie wysiłków na rzecz tego, aby konkretne osoby, organizacje czy wspólnoty mogły w większym stopniu niż dotychczas podejmować suwerenne decyzje co do celu i form swojej działalności. Ekonomia społeczna to zatem przede wszystkim specyficzne podejście poszczególnych osób i instytucji do społecznej rzeczywistości. Dotyczy to zarówno nastawienia do własnych problemów (a więc raczej aktywność niż roszczeniowość), sposobu ich rozwiązywania (raczej zbiorowy niż indywidualny), jak i celów, jakie się stawia (raczej dobro wspólne - dobro innych, niż wąskie interesy grupowe). Działania te opierają się więc w dużej mierze na solidarności i współpracy, a nie na partykularyzmie i konkurencji. Do fundamentalnych zasad i warunków koniecznych dla działania ekonomii społecznej zaliczyć zatem należą: samodzielność i upodmiotowienie.

23 EKONOMIKA ROLNICTWA 23 Ekonomia Społeczna co to jest? Podstawowa obietnica ekonomii społecznej to ta, że działania w specyficznych obszarach rynku, oparte o coś więcej niż chęć zysku mogą być skutecznym mechanizmem odzyskiwania oraz ochrony suwerenności i podmiotowości dla osób, instytucji i wspólnot. Ekonomia społeczna oznacza: Dla osób indywidualnych - szansę na porzucenie pozycji klienta, bycia przedmiotem filantropii i transferów socjalnych, pozycji osoby zależnej od pomocy innych - także od pomocy ze strony organizacji pozarządowych; szansę na stanie się samodzielną jednostką zdolną do zadbania o los swój i swoich najbliższych. Wiąże się to z możliwością, ale i koniecznością uzyskiwania dochodu z pracy, a w konsekwencji oznacza odzyskanie godności, która ma swoje źródło w dokonywaniu samodzielnych wyborów dotyczących własnego losu. Dla organizacji - umiejętność zdobywania środków na własne działania - odchodzenie od postawy "wyciągniętej ręki" i całkowitego uzależnienia od preferencji publicznych i prywatnych donatorów. To szansa na uniknięcie pułapki stania się "przedłużeniem" instytucji publicznych albo zakładnikiem filantropijnych wzruszeń na rzecz bycia suwerennym podmiotem, zdolnym do podejmowania działań w sferze publicznej zg odnych z misją i decyzją członków oraz założycieli organizacji. Dla wspólnot - umiejętność samodzielnego formułowania strategii rozwojowych opartych na własnych zasobach, realizujących prawdziwą samorządność i zabiegających o dobrobyt obywateli(1). Definicja ekonomii społecznej Pojęcie ekonomii społecznej zwanej również ekonomią solidarności, ekonomią obywatelską, gospodarką społeczną(2) czy przedsiębiorczością społeczną, jest bardzo szerokie i nie jednoznaczne. W dokumencie przygotowawczym przed I Europejską Konferencją Ekonomii Społecznej w Krajach Europy Środkowo Wschodniej, która odbyła się w październiku 2002 r. w Pradze, Bruno Roelants napisał o ekonomii społecznej: każdy wie, że istniej, ale nikt nie wie co to jest. Chociaż od napisania tych słów minęło wiele lat, spory definicyjne wokół sektora ekonomii społecznej nadal nie dały jednoznacznej odpowiedzi na pytanie czym jest ekonomia społeczna i jakie rodzaje podmiotów można do niej zaliczyć(3). Za podstawę ekonomii społecznej uchodzi zjawisko przedsiębiorczości społecznej. Przy czym, wskazaną podstawę należy wyodrębnić z szerokiego obszaru ekonomii społecznej, czyli trzeciego systemu (sektora pozarządowego) obejmującego zarówno działania sektora obywatelskiego, jak i instytucje ekonomii społecznej. Wspólną przesłanką ujęć definicyjnych jest stwierdzenie, iż ekonomia społeczna radzi sobie z zaspokajaniem i wypełnianiem potrzeb, których nie mogą wypełnić inne sektory(4). Mimo zróżnicowania form prawno-organizacyjnych można przyjąć katalog wspólnych cech dla podmiotów ekonomii społecznej, a mianowicie(5): prymat celów indywidualnych i społecznych nad zyskiem, dobrowolne i otwarte członkostwo,

24 EKONOMIKA ROLNICTWA 24 Ekonomia Społeczna co to jest? demokratyczna kontrola członków, obrona i realizacja wartości solidarności i odpowiedzialności, samorządność i niezależność od władz publicznych, przeznaczenie wypracowanego zysku do realizacji celów stabilnego rozwoju, realizacji usług dla członków lub usług ogólnych, Najbardziej popularna i często stosowana jest definicja europejskiej sieci badawczej EMES. Według niej za przedsiębiorstwo społeczne uznaje się działalność o głównie społecznych celach, której zyski w założeniu są reinwestowane w te cele lub we wspólnotę, a nie w celu maksymalizacji zysku lub zwiększenia dochodu udziałowców czy też właścicieli(6). EMES określa kryteria społeczne i kryteria ekonomiczne, którymi powinny charakteryzować się inicjatywy wpisujące się w ekonomię społeczną. Kryteria ekonomiczne: - prowadzenie w sposób względnie ciągły, regularny działalności w oparciu o instrumenty ekonomiczne; - niezależność, suwerenność instytucji w stosunku do instytucji publicznych; - ponoszenie ryzyka ekonomicznego; - istnienie choćby nielicznego płatnego personelu. Kryteria społeczne: - wyraźna orientacja na społecznie użyteczny cel przedsięwzięcia; oddolny, obywatelski charakter inicjatywy; specyficzny, możliwie demokratyczny system zarządzania; możliwie wspólnotowy charakter działania; ograniczona dystrybucja zysków. Wskazany zestaw kryteriów jest definicją idealnego przedsiębiorstwa społecznego. Od przedsięwzięć zaliczanych do tego sektora nie wymaga się zatem spełnienia wszystkich kryteriów, lecz większości z nich. Kluczową zasadą w idei ekonomii społecznej jest prymat działania na rzecz ludzi (członków, podopiecznych) nad maksymalizacją zysku. Dla jednostek ekonomii społecznej istotne znaczenie ma zatem, obok celu gospodarczego misja społeczna(7). Zysk nie jest celem samym w sobie. Wytyczne Komisji Europejskiej odnośnie rozwoju gospodarki społecznej zakładają, iż: ma przyczynić się do większej efektywności i konkurencji, jest dużym, potencjalnym źródłem nowych miejsc pracy, nowych form przedsiębiorczości i zatrudnienia, zaktywizuje obywateli przez uczestnictwo w organizacjach typu,,członkowskiego", sprzyja woluntarystycznemu zaangażowaniu obywateli, zwiększa solidarność i poczucie wspólnoty, przyczynia się do integracji gospodarek (zwłaszcza w kontekście UE).

25 EKONOMIKA ROLNICTWA 25 Ekonomia Społeczna co to jest? Ekonomia społeczna jest zatem sektorem gospodarki, w którym organizacje są zorientowane na społeczną użyteczność a wypracowana przez nie nadwyżka służy realizacji celu społecznego. W ten sposób uwydatnia się, obok celu gospodarczego, misja społeczna, która ma istotne znaczenie dla podmiotów ekonomii społecznej. Przypisy: Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego, Społeczny biznes. Teoria i praktyka, Kraków, MARR, Społeczny biznes. Teoria i praktyka, Kraków, Ekonomia społeczna w kreowaniu polityki lokalnej gmin i powiatów. Zachodniopomorska Biblioteka Ekonomii Społecznej, Szczecin 2009 r. 7.

26 PRODUKCJA ROLNA 26 Efektywność wdrażania integrowanej ochrony roślin na podstawie kontroli Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa w 2014 roku Autor: Andrzej Dominik, CDR/O Radom Rok 2014 był pierwszym rokiem obowiązkowej realizacji integrowanej ochrony roślin przez rolników. Została ona wprowadzona zgodnie z postanowieniami art. 14 dyrektywy PE i Rady 2009/128/WE oraz rozporządzenia nr 1107/2009. Wymogi integrowanej ochrony roślin określa załącznik III do dyrektywy 2009/128/WE. W Polsce stosowanie ogólnych zasad integrowanej ochrony roślin uregulowane zostało przepisami ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin (Dz. U. poz. 455) oraz rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 kwietnia 2013 r. w sprawie wymagań integrowanej ochrony roślin. Rozporządzenie 1107/2009 w art. 55 mówi o tym, że środki ochrony roślin muszą być stosowane właściwie. Wdrożenie integrowanej ochrony roślin oraz prawidłowość jej stosowania jest realizowane przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi poprzez jednostki mu podległe. Zgodnie z powyższym do kontroli prawidłowej realizacji integrowanej ochrony roślin została zobligowana Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa. Sposób i tryb prowadzenia kontroli oraz dokumentowania działań związanych z integrowaną ochroną roślin określa zarządzenie nr 2/2014 Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z dnia 7 marca 2014 r. w sprawie zasad kontroli z zakresu ochrony roślin i techniki. Kontrole prowadzone były w oparciu o statystyczne podstawy z uwzględnieniem podziału gospodarstw na grupy uprawowe, czyli orne, warzywnicze, sadownicze oraz ze względu na przedziały obszarowe. Przy ornych na gospodarstwa - 1 <10 ha, 10 <50 ha i 50 ha oraz warzywnicze i sadownicze 0, 2 <3 ha, 3 <10 ha i 10 ha. W 2014 roku kontrole prawidłowości stosowania środków ochrony roślin a w tym kontrole integrowanej ochrony roślin przeprowadzono u ponad podmiotów. W ich ramach Inspekcja zwracała szczególną uwagę na profesjonalnych użytkowników środków ochrony roślin, czyli zgodnie z prawem każdą osobę, która stosuje pestycydy w toku prowadzonej działalności zawodowej w celach innych niż własne niezarobkowe potrzeby. Pracownicy w trakcie kontroli w oparciu o wywiad, kontrolę upraw, środków ochrony roślin, sprzętu do wykonywania zabiegów ochrony roślin, obiektów i pomieszczeń wypełniali listę kontrolną integrowanej ochrony roślin. Stanowi ona integralną część protokołu kontroli. Lista składa się z trzech części. W pierwszej zawarte są pytania na temat działań mających na celu zapobieganie lub ograniczenie występowania organizmów szkodliwych. Dotyczy to min. stosowania płodozmianu, prawidłowej agrotechniki, zrównoważonego nawożenia biologicznego i mechanicznego zwalczania agrofagów itp. Część druga dotyczy korzystania z narzędzi wspomagających decyzję o zwalczaniu organizmów szkodliwych, czyli monitoring organizmów szkodliwych, progi ekonomicznej szkodliwości, dane agro-meteo czy usługi doradcze w integrowanej ochronie roślin. W części trzeciej zawarte są dane na temat działań minimalizujących zagrożenia związane ze stosowaniem pestycydów, czyli np. ograniczanie liczby zabiegów, stosowanie selektywnych środków czy np. redukcja dawek. Pracownik PIORiNu

27 PRODUKCJA ROLNA 27 Efektywność wdrażania integrowanej ochrony roślin sporządzając raport musiał dokonać oceny i w uzasadnionych przypadkach podjąć ewentualnie decyzję o potrzebie przeprowadzenia w gospodarstwie kontroli płodów rolnych pod kontem pozostałości środków ochrony roślin. Poniżej na podstawie tych list kontrolnych prezentowane są wyniki stosowania zasad integrowanej ochrony roślin w 2014r. Stosowanie zasad integrowanej ochrony roślin płodozmianu, terminu siewu lub sadzenia Liczba profesjonalnych użytkowników śor deklarujących stosowanie: Liczba profesjonalnych użytkowników śor deklarujących nie stosowanie: % profesjonalnych użytkowników śor deklarujących stosowanie: ,5 agrotechniki uprawy ,3 stosowanie odmian odpornych/ tolerancyjnych oraz materiału siewnego wytworzonego i poddanego ocenie zgodnie z przepisami o nasiennictwie biologiczne i mechaniczne zwalczanie organizmów szkodliwych zrównoważone nawożenie, nawadnianie i wapnowanie stosowanie środków higieny (np. czyszczenie i dezynfekcja maszyn, sprzętu itp.) , , , ,2 inne ,4 monitorowanie organizmów szkodliwych ,1 progi ekonomicznej szkodliwości ,3 korzystanie z opracowań naukowy, danych meteorologicznych korzystanie z usług doradczych w integrowanej ochronie roślin stosowanie selektywnych środków ochrony roślin , , ,4 ograniczenie liczby zabiegów ,4 redukowanie dawek ,6 przemienne stosowanie środków ochrony roślin ,9 Jak widać z powyższego zestawienia, mimo iż jest to pierwszy rok obowiązkowego stosowania nowych zasad integrowanej ochrony roślin to odsetek profesjonalnych użytkowników stosujących te zasady jest stosunkowo wysoki i równomierny. Najmniej użytkowników deklarowało stosowanie nowych metod, czyli np. redukcję dawek czy korzystanie z usług doradczych, czyli systemów wspomagania. W trakcie prowadzonej kontroli stosowania środków ochrony roślin profesjonalnych użytkowników środków ochrony roślin deklarowało, że stosowane przez nich działania i metody integrowanej ochrony roślin są efektywne. Odmiennego zdania było 1208 rolników.

28 PRODUKCJA ROLNA 28 Efektywność wdrażania integrowanej ochrony roślin Ponieważ rok 2014 był pierwszym rokiem, w którym obowiązywały nowe zasady w ramach integrowanej ochrony roślin, to działania restrykcyjne ze strony Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa były łagodniejsze. Wobec rolników, którzy popełnili pomniejsze niezgodności Inspekcja odstępowała od nakładania kar grzywny stosując w zamian jedynie pouczenie wobec rolników. Jednocześnie w sytuacji, kiedy producent rolny nie spełniał zasadniczych wymogów, które obowiązywały dotychczas, czyli np. stosował środek ochrony roślin nie posiadając właściwego szkolenia bądź robił to opryskiwaczem bez potwierdzonej sprawności technicznej lub nie wykonywał nałożonych zaleceń to mandat karny był nakładany. W trakcie kontroli stosowania środków ochrony roślin najwięcej nieprawidłowości zakończonych postępowaniem mandatowym wykazano w zakresie użycia środków niezgodnie z zakresem ich stosowania oraz dokumentacji stosowania środków ochrony roślin. Niestety wśród popełnianych błędów, które były najbardziej liczne pojawił się właśnie brak badań sprawności technicznej sprzętu do wykonywania zabiegu oraz brak aktualnego zaświadczenia potwierdzającego ukończenie szkolenia. Najmniej nieprawidłowości zanotowano w odniesieniu do warunków przechowywania środków bądź użycia środków niedopuszczonych do obrotu. Stosunkowo nieliczne zaniedbania stwierdzono natomiast w odniesieniu do warunków bezpiecznego stosowania środków ochrony roślin.

29 PRODUKCJA ROLNA 29 Ocena świadomości ekologicznej rolników w kontekście stosowania integrowanej ochrony roślin (badanie ankietowe) Autor: Mateusz Sękowski; CDR/O Radom Obowiązek stosowania zasad integrowanej ochrony roślin przez wszystkich profesjonalnych użytkowników środków ochrony roślin, w Polsce oraz pozostałych państwach członkowskich UE obowiązuje od dnia 1 stycznia 2014 r. W zarysie, stosowanie integrowanej ochrony roślin polega na wykorzystywaniu wszelkich dostępnych metod ochrony roślin przed organizmami szkodliwymi, w szczególności metod niechemicznych, minimalizujących ryzyko zagrożenia dla zdrowia ludzi, zwierząt oraz dla środowiska. Tak brzmi teoria. A jakie podejście do integrowanej ochrony roślin mają sami rolnicy. Próbą odpowiedzi na to pytanie jest ankieta Ocena świadomości ekologicznej rolników w kontekście stosowania integrowanej ochrony roślin. Badanie to wykonane zostało na potrzeby koordynacji prac w zakresie integrowanej ochrony roślin przez Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie Oddział w Radomiu. Ankieta została przeprowadzona w ostatnich miesiącach 2014 r., pod koniec pierwszego roku powszechnego i obowiązkowego stosowania integrowanej ochrony roślin. W badaniu wzięło udział tysiąc rolników z całego kraju. W poniższym artykule przedstawione zostaną najważniejsze wnioski z wyników badania, dotyczące najistotniejszych kwestii związanych z oceną świadomości rolników w zakresie stosowania integrowanej ochrony roślin. W zasadniczym pytaniu dotyczącym sformułowania terminu integrowana ochrona roślin, większość z rolników (60%) stwierdziła, że polega ona na wykorzystaniu wszystkich dostępnych środków i metod ochrony roślin, w szczególności metod nie chemicznych, w sposób minimalizujący zagrożenie dla ludzi, zwierząt i środowiska. 32% badanych określiło ją jako ochronę roślin w oparciu o czynniki zmniejszające do minimum stosowanie chemicznych środków ochrony roślin. Pojawiły się również stwierdzenia, że jest to ochrona zgodna z naturalną wegetacją roślin z minimalną ingerencją człowieka, ograniczenie chemicznej ochrony roślin przez prawidłową agrotechnikę czy taki sposób ochrony roślin, który pozwoli na produkcję zdrowej żywności, poprawę jakości produktów rolnych. W pytaniu oceniającym najbardziej trafne określenie założeń integrowanej ochrony roślin, najczęściej padające stwierdzenia to: - sposób ochrony roślin przed organizmami szkodliwymi, polegający na wykorzystaniu wszystkich dostępnych metod ochrony roślin, w szczególności metod nie chemicznych - 24 %; - sposób ochrony roślin pozwalający ograniczyć stosowanie chemicznych środków ochrony roślin do niezbędnego minimum i w ten sposób ograniczyć presję na środowisko naturalne oraz chroni bioróżnorodność środowiska rolniczego - 21%; - sposób ochrony roślin wykorzystujący w pełni wiedzę o organizmach szkodliwych dla roślin (w szczególności o ich biologii i szkodliwości) w celu określenia optymalnych terminów dla podejmowania działań zwalczających te organizmy - 20%;

30 PRODUKCJA ROLNA 30 Ocena świadomości ekologicznej rolników Pozostałe, mniej liczne, odpowiedzi to: sposób ochrony roślin minimalizujący zagrożenie dla zdrowia ludzi, zwierząt oraz dla środowiska, sposób ochrony roślin wykorzystujący naturalne występowanie organizmów pożytecznych, w tym drapieżców i pasożytów organizmów szkodliwych dla roślin. Wielu z rolników wskazało wszystkie te stwierdzenia prawidłowo opisujące założenia integrowanej ochrony roślin. Rolnicy, określając podstawowy cel stosowania integrowanej ochrony roślin, spośród wskazanych, tj. ochrona środowiska naturalnego, zapewnienie zdrowia ludzi, ograniczenie stosowania chemicznych środków ochrony roślin, w większości uznali, że wszystkie te cele w pełni oddają zasadność założeń integrowanej ochrony roślin. W pytaniu dotyczącym określenia korzyści jakie niesie ze sobą stosowanie integrowanej ochrony roślin, padły odpowiedzi na równi traktujące względy ekonomiczne, środowiskowe oraz poprawy jakości i zdrowotności produktów rolnych. Jak wynika z badania, większość (77%) jest świadoma powszechnego i obowiązkowego stosowania integrowanej ochrony roślin. Zdecydowana większość z nich (87%) wskazuję datę 1 stycznia 2014 roku jako datę wejścia w życie tego obowiązku. Rolnicy pytani o zasadność powszechnego obowiązku stosowania zasad integrowanej ochrony roślin, w większości (80%) udzieliło odpowiedzi twierdzącej wskazując, że działanie takie wpłynie na poprawę jakości i zdrowotności produktów rolnych, zostanie ograniczona ilość stosowania chemicznych środków na polach, zapewni to większe bezpieczeństwo żywności. 20% z badanych, będący odmiennego zdania, jako swój główny argument przedstawia, iż gospodarowania zgodne z zasadami integrowanej ochrony roślin powinno być dobrowolne i wynikać przede wszystkim ze świadomości a nie nałożonego obowiązku. Badani próbując określić swój stan wiedzy w zakresie stosowania integrowanej ochrony roślin, w większości (64%) wskazują, że ich wiedza w tej dziedzinie jest wystarczająca, jednakże są otwarci na poszerzenie swojej wiedzy, uzyskania dodatkowych, bardziej szczegółowych informacji, chętnie też będą brać udział w szkoleniach dotyczących tej tematyki. Pozostałe 36% oceniających swój stan wiedzy jako niewystarczający zwraca uwagę głównie na brak szczegółowych informacji w jaki sposób gospodarować zgodnie z zasadami integrowanej ochrony roślin. Rolnicy, poproszeni o wskazanie podstawowych źródeł, z których to czerpią informacje dotyczące integrowanej ochrony roślin, wymieniają przede wszystkim służby doradztwa rolniczego, w tym szkolenia organizowane przez ośrodki doradztwa rolniczego (43%), jak również internet (25%) czy prasę rolniczą (18%), a w mniejszym stopniu telewizję, radio, publikacje naukowe czy też informacje uzyskane od innych rolników. Znaczna większość badanych bardzo wysoko ocenia działania służb doradczych w zakresie informowania o powszechności oraz przedstawienia zasad stosowania integrowanej ochrony roślin. Wysoko oceniane są także liczne szkolenia z tego zakresu, spośród badanych ponad 75% z nich uczestniczyło w szkoleniach orgaznizowanych przez lokalne ośrodki doradztwa rolniczego. Większość z nich ocenia te szkolenia jako podstawowe źródło informacji o działaniach związanych z integrowaną ochroną roślin. Wielu z nich wykazuję chęć do uczestnictwa w kolejnych szkoleniach, rozszerzających ich wiedzę na ten temat. W kwestii stosowania chemicznych środków ochrony roślin w swoich gospodarstwach, wszyscy z badanych rolników wskazują niezbędność ich stosowania. Zapytani o wady i zalety

31 PRODUKCJA ROLNA 31 Ocena świadomości ekologicznej rolników stosowania chemicznych środków ochrony roślin, wśród najbardziej istotnych zalet wymieniają: wysoką ich skuteczność, szybkość działania, stosunkowo niski nakład pracy, ograniczenie kosztów produkcji czy też zwiększenie plonowanie przy ich zastosowaniu. Natomiast jako najpoważniejsze wady wymieniają przede wszystkim szkodliwość środków chemicznych dla zdrowia ludzi i zwierząt oraz degradację środowiska wynikającą z tak powszechnego ich stosowania. Poza tym pojawiają się głosy mówiące o niszczeniu pożytecznych owadów i roślin przez środki chemiczne, powstawanie odporności chorób i chwastów wynikające z ich stosowania a także kwestie ekonomiczne, wysokie koszty produkcji. Mając za zadanie wskazanie podstawowych różnic między stosowaniem chemicznych środków ochrony roślin a integrowaną ochroną roślin, rolnicy wymieniają: ograniczenie stosowania chemicznych środków ochrony roślin (25%), uwzględnienie innych metod nie chemicznych przy stosowaniu zasad integrowanej ochrony roślin (25%), produkcję zdrowszej żywności przy powszechnym stosowaniu integrowanej ochrony roślin (8%), większa pracochłonność i nakłady pracy przy stosowaniu integrowanej ochrony roślin (7%), różnice w kosztach między tymi dwiema metodami (6%) oraz inne. Rolnicy zapytani o to jakie czynniki decydują o podjęciu decyzji o wykonaniu zabiegów ochrony roślin w przeważającej większości wskazują wystąpienie chorób i szkodników po lustracji plantacji (54%). Często takim czynnikiem jest przekroczenie progów szkodliwości ekonomicznej (11%), jak również zaobserwowane zmniejszenie plonu czy stwierdzenie, że w obecnej sytuacji występuje brak możliwości stosowania innych metod. W pytaniu mającym na celu określenie która z metod, stosowanie chemicznych środków ochrony roślin czy zasad integrowanej ochrony roślin, jest bardziej efektowna w gospodarstwie rolnych zdania są podzielone. Wśród zwolenników stosowania środków chemicznych pojawiają się głownie argumenty dotyczące wysokiej skuteczności, szybkości działania, prostej technologii ich stosowania, możliwości stosowania prewencyjnego, łatwości doboru dawki do rośliny oraz mniejsza czasochłonność. Z drugiej strony za stosowaniem zasad integrowanej ochrony roślin przemawiają, m.in. ograniczenie stosowania środków chemicznych, i co za tym idzie względy środowiskowe oraz ekonomiczne, metoda ta wymaga większych starań ale daje lepsze, długotrwałe efekty, sprzyja produkcji zdrowej żywności, pozwala ograniczyć wydatki, przy dokładnym monitoringu i stosowaniu zaleceń, np. płodozmian, właściwa agrotechnika. Rolnicy, mający za zadanie wskazać zasady zapobiegania występowania organizmów szkodliwych zgodnie z założeniami integrowanej ochrony roślin wymieniają przed wszystkim: - odpowiedni płodozmian - 30%; - właściwe zabiegi agrotechniczne - 23%; - dobór odpowiednich odmian - 19%; - zrównoważone nawożenie - 13%; - zakładanie zdrowych plantacji, zdrowy materiał siewny -7%; - stosowanie zabiegów mechanicznych - 7%; - ochronę pożytecznych gatunków, naturalnych wrogów szkodników - 3%; - odpowiednie terminy stosowania chemicznych środków ochrony roślin - 3%; Z wymienionych zasad rolnicy w swoich gospodarstwach powszechnie stosują przede wszystkim odpowiedni płodozmian (28%), właściwą agrotechnikę (28%), dobór odpowiednich odmian (26%) oraz zrównoważone nawożenie (13%).

32 PRODUKCJA ROLNA 32 Ocena świadomości ekologicznej rolników Bardzo istotnym elementem produkcji rolnej, z punktu widzenia rolników, w ramach integrowanej ochrony roślin jest monitoring plantacji. Polega on na systematycznej i wnikliwej obserwacji aktualnych warunków pogodowych, ponieważ wielkość i jakość uzyskanego plonu w znacznym stopniu zależy od nich. Dla przeważającej większości badanych (92%) monitoring plantacji jest jednym z najbardziej istotnych działań podczas gospodarowania na polach, obserwacje te pozwalają we właściwy sposób i we właściwym terminie podjąć odpowiednie działania. Równie ważną kwestią dla rolników jest odpowiednie przygotowanie i uzyskanie informacji przed podjęciem działań, wyborem metod ochrony. Działania takie powinny odbywać się z wykorzystaniem takich narzędzi jak wykorzystanie progów ekonomicznej szkodliwości organizmów szkodliwych wskazujących, kiedy wykonanie chemicznych zabiegów ochrony roślin jest ekonomicznie uzasadnione, praktyczne wykorzystanie wskazań wynikających z opracowań naukowych umożliwiających określenie optymalnych terminów wykonania chemicznych zabiegów ochrony roślin, w szczególności w oparciu o dane meteorologiczne oraz znajomość biologii organizmów szkodliwych (programów wspomagania decyzji w ochronie roślin) a także wykorzystanie informacji uzyskanych od osób świadczących usługi doradcze dotyczące metod ochrony roślin w zakresie realizacji wymagań integrowanej ochrony roślin oraz stosowania środków ochrony roślin. Przeprowadzona ankieta pozwala przybliżyć jakie jest podejście rolników oraz w znacznym stopniu określić ich świadomość w ocenie zasad stosowania integrowanej ochrony roślin. Obraz ten z pewnością nie jest pełny, pozwala on określić spojrzenie rolników na pewne kwestie związane z ochrona roślin. Zdania rolników w kwestii powszechności i założeń integrowanej ochrony roślin często bywają podzielone, jednak z powyższego badania można wysnuć wniosek, iż ich stan wiedzy, co w dużym stopniu wpływa na ich świadomość postrzegania ochrony roślin, jest dość wysoki, co może dać podstawy do tego, iż współczesny rolnik świadomie dokonuje wyborów związanych z prowadzeniem działalności rolniczej i coraz częściej zwraca uwagę na problemy środowiskowe związane z jej intensyfikacją.

33 PRODUKCJA ROLNA 33 Działania służb doradczych na rzecz sygnalizacji Autor: Jan Schönthaler; CDR/O Radom Od 1 stycznia 2014 na terenie całej Unii Europejskiej obowiązuje jako sposób produkcji integrowana ochrona roślin. W Polsce integrowana ochrona wdrażana jest zgodnie z przygotowanym przez Ministerstwo Rolnictwa Krajowym Planem Działania na rzecz ograniczenia ryzyka związanego ze stosowaniem środków ochrony roślin. Według ustaleń tego dokumentu Centrum Doradztwa Rolniczego wraz z jednostkami doradztwa rolniczego są podstawowymi instytucjami, które zajmują się ustawicznym kształceniem rolników. W CDR O/Radom wydzielono zespół ds. integrowanej ochrony roślin, którego zadaniem jest koordynacja kolejnych etapów wdrażania systemu sygnalizacji. W ramach przygotowań ustalono propozycje lokalizacji stacji meteo na terenie całego kraju oraz szacunek kosztów uruchomienia i funkcjonowania systemu sygnalizacji dla ior. Dla celów popularyzacji integrowanej ochrony wśród rolników przeszkolono blisko półtora tysiąca doradców terenowych na kursach internetowych i warsztatach terenowych, na plantacjach. Wielu doradców korzysta także ze studiów podyplomowych integrowanej ochrony roślin organizowanych przez szereg placówek naukowych. Kolejnym działaniem zgodnie z w/w Krajowym Programem Działania jest wyodrębnienie w poszczególnych powiatach, a następnie przeszkolenie i bieżący instruktaż dwuosobowych zespołów do spraw IOR. Będą one prowadzić obserwacje terenowe występowania chorób i szkodników, na tej podstawie prowadzić sygnalizację ich zwalczania oraz prowadzić bezpośrednie doradztwo dla rolników. Nie jest to w naszych warunkach cos nowego. Jeszcze przed mniej więcej 20 laty istniał w Polsce nowoczesny jak na ówczesne warunki, skuteczny, powszechny system sygnalizacji zabiegów ochrony roślin. Jednostkami wiodącymi były Stacje Ochrony Roślin działające we ścisłej współpracy z ODR-ami, samorządami i innymi instytucjami. W każdym powiecie zwykle dwie osoby zajmowały się rejestracją nasilenia chorób, szkodników i sygnalizacją zabiegów.. Sygnalizacja opierała się na obserwacjach fenologicznych potwierdzanych kontrolą na plantacjach z wykorzystaniem pułapek, pomiarów meteorologicznych, specjalnie zakładanych hodowli szkodników. Instytut Ochrony Roślin na podstawie wyników obserwacji śledził przemiany populacji szkodników, natomiast do rolników przekazywano decyzje o wykonywaniu zabiegów.. Kontrolą objęte były wszystkie istotne gospodarczo gatunki patogenów praktycznie na wszystkich występujących w produkcji rolnej uprawach, ilość obserwowanych gatunków nieraz przekraczała 100. Jak to funkcjonowało pokazuje przykład sadowniczego powiatu Grójec. W sadach prowadzono systematyczną kontrolę stanu zdrowia drzew. System sygnalizacji walki z parchem jabłoni opierał się o odczyty z kilkudziesięciu bardzo precyzyjnych termohydrografów z pomiarem czasu zwilżenia liści. Dane pogodowe zbierano telefonicznie, następnie po analizie tych danych poprzez telefon szły zalecenia o konieczności wykonania zbiegu z dokładnymi szczegółami. Wiadomość ta trafiała do gmin, punktów sygnalizacji świetlnej i flagowej, sklepów ze pestycydami, Sadownik miał dzięki

34 PRODUKCJA ROLNA 34 Działania służb doradczych na rzecz sygnalizacji masztom sygnalizacyjnym informację, ze trzeba pryskać, natomiast w najbliższym sąsiedztwie na wywieszonym komunikacie plakatowym czytał co w tym momencie trzeba zwalczać, jakimi preparatami i nawet w jakich godzinach. Wejście do Unii spowodowało, że służba ochrony roślin stała się jednostką kontrolną, inspekcją, na sygnalizację zabrakło sił i czasu. Dlatego tez na operatora sygnalizacji wskazano doradztwo. Obecnie w jednostkach doradztwa i instytutach badawczych znajduje się 110 elektronicznych stacji meteorologicznych. W oparciu o ten sprzęt w 3 województwach rozpoczęto pilotażowe uruchamianie systemu sygnalizacji, głównie w oparciu o udostępniony Polsce przez Duńczyków program NegFry. Szczególnie zaawansowana jest w tym Wielkopolska, gdzie we współpracy z IOR przygotowano sygnalizatorów, opracowano własną adaptację programu, a sygnalizacją objęto 1/4 upraw ziemniaków. Podkreślić należy zaangażowanie instytutów branżowych, na czele z Instytutem Ochrony Roślin, które na stosunkowo szeroką skale prowadzą sygnalizację występowania na przykład suchej zgnilizny kapustnych na rzepaku, ochrony pszenicy ozimej, jarej i jęczmienia przed chorobami grzybowymi, prognozowania rolnic i skrzypionek. Obecnie czynione są starania o pozyskanie środków z PROW na kolejne komputerowe programy symulacji pojawu agrofagów, oraz uzupełnienia stacji meteo na wszystkie rejony intensywnej produkcji roślinnej. Że nie można stworzyć systemu sygnalizacji w ochronie roślin bez pieniędzy wskazuje tez przykład niemiecki. Według informacji Instytutu Ochrony Roślin rząd federalny Niemiec w latach przeznaczył 2,5 mln euro na tworzenie systemu sygnalizacji i doradztwa, oraz 2,5 mln na opracowanie modeli matematycznych DSS Jak twierdzi dr Zaliwski z IUNG dziś tamtejsza praktyka dysponuje ok. 40 programami komputerowymi wspomagania decyzji dla roślin rolniczych, nie uwzględniając ogrodniczych. Programy wspierania decyzji to nie tylko ochrona ale także nawożenie, nawadnianie, dobór odmian itp Dla celów szkoleniowych, a następnie dla wsparcia prowadzenia prawidłowego doradztwa organizowana jest sieć gospodarstw demonstracyjnych. Obejmować będzie ona gospodarstwa współpracujące z Centrum Doradztwa Rolniczego w ramach sieci gospodarstw ekologicznych (124 gospodarstwa), sieć 48 gospodarstw zaangażowanych w projekt Baltic Deal, pola doświadczalne ośrodków doradztwa oraz Pokazowe Gospodarstwo Ekologiczne w Chwałowicach Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie O/Radom. Jan Schönthaler CDR/O Radom

35 prawo 35 Najnowsze Ustawy i Rozporządzenia związane z rolnictwem i obszarami wiejskimi Pozycja Treść 592 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 kwietnia 2015 r. w sprawie wykazu przejść granicznych, na których jest dokonywana kontrola jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych sprowadzanych z zagranicy. Dz. U. z 2015 Nr Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 kwietnia 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podziału środków Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata Dz. U. z 2015 Nr Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 kwietnia 2015 r. w sprawie wzoru imiennego upoważnienia do wykonywania czynności kontrolnych w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata Dz. U. z 2015 Nr Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 kwietnia 2015 r. w sprawie wprowadzenia Programu bioasekuracji mającego na celu zapobieganie szerzeniu się afrykańskiego pomoru świń na lata Dz. U. z 2015 Nr Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 marca 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie stawek opłat za usługi świadczone przez Państwową Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa oraz za wydawanie paszportów roślin i formularzy paszportów roślin. Dz. U. z 2015 Nr Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii. Dz. U. z 2015 Nr 478

36 prawo 36 Najnowsze Ustawy i Rozporządzenia związane z rolnictwem i obszarami wiejskimi Pozycja Treść 474 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej niektórych napojów. Dz. U. z 2015 Nr Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 marca 2015 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym agencja płatnicza może powierzyć wykonywanie czynności kontrolnych w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata Dz. U. z 2015 Nr 473

C E N T R U M D O R A D Z T W A R O L N I C Z E G O z siedzibą w Brwinowie R E G U L A M I N XV EDYCJI OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU SPOSÓB NA SUKCES

C E N T R U M D O R A D Z T W A R O L N I C Z E G O z siedzibą w Brwinowie R E G U L A M I N XV EDYCJI OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU SPOSÓB NA SUKCES C E N T R U M D O R A D Z T W A R O L N I C Z E G O z siedzibą w Brwinowie R E G U L A M I N XV EDYCJI OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU SPOSÓB NA SUKCES na najlepsze działania przedsiębiorcze i społeczne na obszarach

Bardziej szczegółowo

C E N T R U M D O R A D Z T W A R O L N I C Z E G O z siedzibą w Brwinowie R E G U L A M I N XV EDYCJI OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU SPOSÓB NA SUKCES

C E N T R U M D O R A D Z T W A R O L N I C Z E G O z siedzibą w Brwinowie R E G U L A M I N XV EDYCJI OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU SPOSÓB NA SUKCES C E N T R U M D O R A D Z T W A R O L N I C Z E G O z siedzibą w Brwinowie R E G U L A M I N XV EDYCJI OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU SPOSÓB NA SUKCES na najlepsze działania przedsiębiorcze i społeczne na obszarach

Bardziej szczegółowo

KALENDARZ SZKOLEŃ: KWIECIEŃ-CZERWIEC 2015 r.

KALENDARZ SZKOLEŃ: KWIECIEŃ-CZERWIEC 2015 r. KALENDARZ SZKOLEŃ: KWIECIEŃ-CZERWIEC 2015 r. L.P. NAZWA I RODZAJ FORMY EDUKACYJNEJ DATA I MIEJSCE ODBIORCY ZGŁOSZENIA I INFORMACJE 1. 2. 3. 4. Zasady wypełniania wniosku o przyznanie Zasady przyznawania

Bardziej szczegółowo

Rejestracja podatników oraz formy opodatkowania działalności gospodarczej

Rejestracja podatników oraz formy opodatkowania działalności gospodarczej Pierwszy Urząd Skarbowy w Opolu Rejestracja podatników oraz formy opodatkowania działalności gospodarczej ul. Rejtana 3b 45-334 Opole tel.:77 442-06-53 us1671@op.mofnet.gov.pl Działalność rolnicza Działalność

Bardziej szczegółowo

Działalnośćgospodarcza. Formy opodatkowania. Rejestracja w urzędzie skarbowym.

Działalnośćgospodarcza. Formy opodatkowania. Rejestracja w urzędzie skarbowym. Działalnośćgospodarcza. Formy opodatkowania. Rejestracja w urzędzie skarbowym. Opodatkowanie dochodów z działalności gospodarczej podatkiem dochodowym od osób fizycznych (zwanym dalej podatkiem PIT). Podstawy

Bardziej szczegółowo

Założenie własnego przedsiębiorstwa.

Założenie własnego przedsiębiorstwa. Założenie własnego przedsiębiorstwa. Obecnie obowiązuje zasada jednego okienka, tzn. że w trakcie rejestracji własnej działalności nie musimy biegać po wielu urzędach, a raczej jesteśmy w stanie załatwić

Bardziej szczegółowo

ZASADY PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ OBOWIĄZKI ZWIĄZANE Z PROWADZENIEM DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

ZASADY PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ OBOWIĄZKI ZWIĄZANE Z PROWADZENIEM DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ ZASADY PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ OBOWIĄZKI ZWIĄZANE Z PROWADZENIEM DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ Osoba, która zdecyduje się na prowadzenie działalności gospodarczej jest zobowiązana do wypełnienia

Bardziej szczegółowo

Organizacje pozarządowe lider ekonomii społecznej. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ABC

Organizacje pozarządowe lider ekonomii społecznej. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ABC ABC Czyli jak rozpocząć DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ OSOBY FIZYCZNE W okresie recesji gospodarczej i bardzo wysokiego bezrobocia, często jedyną drogą do uzyskania dochodów pozwalających na normalną egzystencje

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA. Wybór formy opodatkowania przez podatników podatku dochodowego od osób fizycznych K-001/1. Kogo dotyczy:

KARTA INFORMACYJNA. Wybór formy opodatkowania przez podatników podatku dochodowego od osób fizycznych K-001/1. Kogo dotyczy: KARTA INFORMACYJNA K-001/1 Obowiązuje od dnia 18-03-2013 Urząd Skarbowy w Będzinie Wybór formy opodatkowania przez podatników podatku dochodowego od osób fizycznych Kogo dotyczy: Osoba fizyczna rozpoczynająca

Bardziej szczegółowo

DORADZTWO WOBEC MAŁYCH GOSPODARSTW ROLNYCH LUBLIN 29.04.2014 R.

DORADZTWO WOBEC MAŁYCH GOSPODARSTW ROLNYCH LUBLIN 29.04.2014 R. DORADZTWO WOBEC MAŁYCH GOSPODARSTW ROLNYCH LUBLIN 29.04.2014 R. Lubelski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Końskowoli LODR w Końskowoli zasięgiem swojej działalności obejmuje teren całego województwa lubelskiego,

Bardziej szczegółowo

podatki dochodowego: 1. Zasady ogólne: podatek wg skali 2. Podatek liniowy 3. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych 4.

podatki dochodowego: 1. Zasady ogólne: podatek wg skali 2. Podatek liniowy 3. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych 4. Podatki Opodatkowanie podatkiem dochodowym podmiotów prowadzących działalność gospodarczą ma miejsce w oparciu o ustawę: I. o podatku dochodowym od osób fizycznych i dotyczy: indywidualnej działalności

Bardziej szczegółowo

gospodarcza. Formy opodatkowania.

gospodarcza. Formy opodatkowania. Działalno alność gospodarcza. Formy opodatkowania. Podatek dochodowy Podatek od towarów w i usług ug PIT VAT 22 alności gospodarczej podatkiem dochodowym od osób b fizycznych (zwanym dalej podatkiem PIT)

Bardziej szczegółowo

Wybór formy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Wybór formy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Podstawowe akty prawne: Wybór formy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. 1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r,

Bardziej szczegółowo

Zakładanie i prowadzenie działalności gospodarczej w Poznaniu. Karolina Szalewska Wydział Działalności Gospodarczej Urząd Miasta Poznania

Zakładanie i prowadzenie działalności gospodarczej w Poznaniu. Karolina Szalewska Wydział Działalności Gospodarczej Urząd Miasta Poznania KROK PO KROKU do własnej firmy Zakładanie i prowadzenie działalności gospodarczej w Poznaniu Karolina Szalewska Wydział Działalności Gospodarczej Urząd Miasta Poznania Wyższa Szkoła Logistyki w Poznaniu

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT NACZELNIKA URZĘDU SKARBOWEGO Informacja dla osoby rozpoczynającej działalność gospodarczą.

KOMUNIKAT NACZELNIKA URZĘDU SKARBOWEGO Informacja dla osoby rozpoczynającej działalność gospodarczą. Żory, dnia 21 grudnia 2011 r. Urząd Skarbowy w Żorach KOMUNIKAT NACZELNIKA URZĘDU SKARBOWEGO Informacja dla osoby rozpoczynającej działalność gospodarczą. Przedsiębiorcy mają do wyboru cztery formy opodatkowania:

Bardziej szczegółowo

WYBÓR FORMY OPODATKOWANIA PODATKIEM DOCHODOWYM OD OSÓB FIZYCZNYCH

WYBÓR FORMY OPODATKOWANIA PODATKIEM DOCHODOWYM OD OSÓB FIZYCZNYCH Niniejsze opracowanie nie stanowi źródła prawa podatkowego. WYBÓR FORMY OPODATKOWANIA PODATKIEM DOCHODOWYM OD OSÓB FIZYCZNYCH Informacje do wykorzystania przy wypełnieniu oświadczenia/zawiadomienia o wyborze

Bardziej szczegółowo

WYBÓR FORMY OPODATKOWANIA W ZAKRESIE PODATKU DOCHODOWEGO OD OSÓB FIZYCZNYCH. 2. w formie ryczałtu ewidencjonowanego:

WYBÓR FORMY OPODATKOWANIA W ZAKRESIE PODATKU DOCHODOWEGO OD OSÓB FIZYCZNYCH. 2. w formie ryczałtu ewidencjonowanego: KARTA INFORMACYJNA Nr: PDI/05/2005/01 Nr wersji: 01 Data wydania: 30.11.2005 WYBÓR FORMY OPODATKOWANIA W ZAKRESIE PODATKU DOCHODOWEGO OD OSÓB FIZYCZNYCH Kogo dotyczy: Wymagane dokumenty: Druki: Opłaty

Bardziej szczegółowo

Twoja działalność gospodarcza

Twoja działalność gospodarcza Twoja działalność gospodarcza 6 kroków do sukcesu Własna działalność gospodarcza Aby rozpocząć działalność gospodarczą ważny jest nie tylko dobry pomysł, bardzo istotny jest również kapitał finansowy.

Bardziej szczegółowo

C E N T R U M D O R A D Z T W A R O L N I C Z E G O z siedzibą w Brwinowie

C E N T R U M D O R A D Z T W A R O L N I C Z E G O z siedzibą w Brwinowie C E N T R U M D O R A D Z T W A R O L N I C Z E G O z siedzibą w Brwinowie R E G U L A M I N XVI EDYCJI OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU SPOSÓB NA SUKCES na najlepsze działania przedsiębiorcze i społeczne na obszarach

Bardziej szczegółowo

Karta podatkowa nie obejmuje czerpania dochodu z wynajmu miejsca pod ustawienie przyczep i namiotów.

Karta podatkowa nie obejmuje czerpania dochodu z wynajmu miejsca pod ustawienie przyczep i namiotów. Aby prowadzić agroturystyczną oraz uzyskać w związku z tym zwolnienie z opłat podatku dochodowego od osób fizycznych należy prowadzić ją w budynku o charakterze mieszkalnym. Niestety zgodnie z Rozporządzeniem

Bardziej szczegółowo

KALENDARZ SZKOLEŃ: STYCZEŃ - MARZEC 2015r.

KALENDARZ SZKOLEŃ: STYCZEŃ - MARZEC 2015r. KALENDARZ SZKOLEŃ: STYCZEŃ - MARZEC 2015r. L.P. NAZWA I RODZAJ FORMY EDUKACYJNEJ DATA I MIEJSCE ODBIORCY ZGŁOSZENIA I INFORMACJE 1. 2. 3. 4. Zasady prowadzenia gospodarstwa ekologicznego - wymogi prawne

Bardziej szczegółowo

OPODATKOWANIE DZIAŁALNOŚCI AGROTURYSTYCZNEJ

OPODATKOWANIE DZIAŁALNOŚCI AGROTURYSTYCZNEJ OPODATKOWANIE DZIAŁALNOŚCI AGROTURYSTYCZNEJ BROSZURA INFORMACYJNA 2010 Agroturystyka, zdefiniowana jest jako forma wypoczynku, która realizowana jest na terenach wiejskich o charakterze rolniczym oparta

Bardziej szczegółowo

Jak rozpocząć działalność

Jak rozpocząć działalność Jak rozpocząć działalność Administrator, 30.07.2009 Działalność gospodarcza - informacje wstępne Podstawa prawna. Podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

Podmioty niezgłaszające działalności gospodarczej, znikające, zaprzestające składania deklaracji lub zawieszające działalność gospodarczą

Podmioty niezgłaszające działalności gospodarczej, znikające, zaprzestające składania deklaracji lub zawieszające działalność gospodarczą Wykonywanie wszelkich czynności mających znamiona działalności gospodarczej podlega rejestracji. 1. Z dniem 31 marca 2009 r., na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o

Bardziej szczegółowo

Rejestracja podmiotu gospodarczego

Rejestracja podmiotu gospodarczego I. Wykonywanie wszelkich czynności mających znamiona działalności gospodarczej podlega rejestracji. 1. Od 1 lipca 2011 r. wszyscy przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą są ewidencjonowani w

Bardziej szczegółowo

Projekt "Lubelskie Lokalnie MikrodotacjeFIO" dofinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Rządowego Programu -Fundusz

Projekt Lubelskie Lokalnie MikrodotacjeFIO dofinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Rządowego Programu -Fundusz ZAKŁADANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ KROK PO KROKU Projekt "Lubelskie Lokalnie MikrodotacjeFIO" dofinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Rządowego Programu -Fundusz Inicjatyw

Bardziej szczegółowo

Ułatwienie startu młodym rolnikom. Cel

Ułatwienie startu młodym rolnikom. Cel Ułatwienie startu młodym rolnikom Wysocka Marta Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego W Polsce około jedna piąta gospodarstw jest prowadzona przez osoby powyżej 55 roku życia. W celu stymulowania transferu

Bardziej szczegółowo

TERMINY ROZLICZANIA I OPŁACANIA SKŁADEK ZUS TERMINY ROZLICZANIA I OPŁACANIA PODATKU DOCHODOWEGO I VAT

TERMINY ROZLICZANIA I OPŁACANIA SKŁADEK ZUS TERMINY ROZLICZANIA I OPŁACANIA PODATKU DOCHODOWEGO I VAT Projekt Młodzi ludzie sukcesu realizowany w ramach Priorytetu VI Rynek pracy otwarty dla wszystkich Działania 6.2 Wsparcie oraz promocja przedsiębiorczości i samozatrudnienia Programu Operacyjnego Kapitał

Bardziej szczegółowo

KALENDARZ SZKOLEŃ: PAŹDZIERNIK - GRUDZIEŃ 2015r.

KALENDARZ SZKOLEŃ: PAŹDZIERNIK - GRUDZIEŃ 2015r. KALENDARZ SZKOLEŃ: PAŹDZIERNIK - GRUDZIEŃ 2015r. L.P. NAZWA I RODZAJ FORMY EDUKACYJNEJ DATA I MIEJSCE ODBIORCY ZGŁOSZENIA I INFORMACJE CENTRUM DORADZTWA ROLNICZEGO W BRWINOWIE 1. 2. 3. 4. rolnych w ramach

Bardziej szczegółowo

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Projekt opracowany przez Wielkopolskie

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Projekt opracowany przez Wielkopolskie Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Projekt opracowany przez Wielkopolskie Stowarzyszenie Sołtysów. Projekt współfinansowany ze środków

Bardziej szczegółowo

Trzy miesiące CEIDG doświadczenia związane z funkcjonowaniem systemów:

Trzy miesiące CEIDG doświadczenia związane z funkcjonowaniem systemów: Trzy miesiące CEIDG doświadczenia związane z funkcjonowaniem systemów: Miedzeszyn 22.09.2011 1. Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej [CEIDG] 2. Pojedynczego Punktu Kontaktowego

Bardziej szczegółowo

Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Terenów Wiejskich GRUPY PRODUCENTÓW ROLNYCH

Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Terenów Wiejskich GRUPY PRODUCENTÓW ROLNYCH Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Terenów Wiejskich GRUPY PRODUCENTÓW ROLNYCH Podstawę prawną tworzenia grup stanowi ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich

Bardziej szczegółowo

I T Y M OŻESZ Z O S T AĆ P R Z E D S IĘBIORCĄ!

I T Y M OŻESZ Z O S T AĆ P R Z E D S IĘBIORCĄ! R O K 2 0 0 9 LIDER I T Y M OŻESZ Z O S T AĆ P R Z E D S IĘBIORCĄ! P O K L / 6. 2 / 1 / 0 8 W PORADNIKU: BIZNESPLAN REJESTRACJA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ WYMOGI FORMALNO- PRAWNE PRIORYTET VI RYNEK PRACY

Bardziej szczegółowo

Opis: Te i wiele innych pytań oraz odpowiedzi odnajdą Państwo w oferowanym przedwodniku. Życzymy udanego korzystania. Spis treści:

Opis: Te i wiele innych pytań oraz odpowiedzi odnajdą Państwo w oferowanym przedwodniku. Życzymy udanego korzystania. Spis treści: Tytuł: Jak założyć i prowadzić działalność gospodarczą w Polsce i wybranych krajach europejskich. Vademecum małego i średniego przedsiębiorcy (wyd. V poprawione) Autorzy: Przemysław Mućko, Aneta Sokół

Bardziej szczegółowo

PIT. 19.12.2008 r. Warsztaty dla PCSS

PIT. 19.12.2008 r. Warsztaty dla PCSS PIT 19.12.2008 r. Warsztaty dla PCSS Sposoby rozliczenia podatku dochodowego: 1. Podatek dochodowy od osób fizycznych 2. Zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych: Karta podatkowa Ryczałt od przychodów

Bardziej szczegółowo

978-83-61807-48-3. Joanna Kołacz-Śmieja. Robert Kowal. Drukarnia KNOW-HOW

978-83-61807-48-3. Joanna Kołacz-Śmieja. Robert Kowal. Drukarnia KNOW-HOW Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, kopiujących, nagrywających i innych bez pisemnej zgody wydawcy. Wydawca:

Bardziej szczegółowo

Harmonogram szkolenia pn.: Własna firma krok po kroku (WŁF kpk 1C/2010 r.) wg umowy nr OAIV-271-13/10/JW w miesiącu sierpniu..

Harmonogram szkolenia pn.: Własna firma krok po kroku (WŁF kpk 1C/2010 r.) wg umowy nr OAIV-271-13/10/JW w miesiącu sierpniu.. Placówka Kształcenia Ustawicznego EDMAR Harmonogram szkolenia pn.: Własna firma krok po kroku (WŁF kpk C/200 r.) wg umowy nr OAIV-27-3/0/JW w miesiącu sierpniu.. Dzień 2 3 Jak założyć własną działalność

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość społeczna, rola i znaczenie dla rozwoju społecznogospodarczego. www.wzp.pl

Przedsiębiorczość społeczna, rola i znaczenie dla rozwoju społecznogospodarczego. www.wzp.pl Przedsiębiorczość społeczna, rola i znaczenie dla rozwoju społecznogospodarczego Diagnoza Województwo zachodniopomorskie w liczbach Liczba mieszkańców [11 m.]: Miasto: Wieś: 1 722 885 1 187 748 535 137

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 2. Zbieg tytułów ubezpieczeń ustalanie ubezpieczeń obowiązkowych

ROZDZIAŁ 2. Zbieg tytułów ubezpieczeń ustalanie ubezpieczeń obowiązkowych ROZDZIAŁ 2 Zbieg tytułów ubezpieczeń ustalanie ubezpieczeń obowiązkowych 36. Czy w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej i wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia istnieje zwolnienie z

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI FUNDACJI AGRO-WSPARCIE ZA 2012 ROK. 2. Siedziba i adres fundacji:... 88-153 Kruszwica, Wróble 37

SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI FUNDACJI AGRO-WSPARCIE ZA 2012 ROK. 2. Siedziba i adres fundacji:... 88-153 Kruszwica, Wróble 37 Wróble, 01.04.2014r. SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI FUNDACJI AGRO-WSPARCIE ZA 2012 ROK 1. Nazwa fundacji:... Fundacja Agro - Wsparcie 2. Siedziba i adres fundacji:... 88-153 Kruszwica, Wróble 37 3. Aktualny

Bardziej szczegółowo

Koszty prowadzenia działalności gospodarczej.

Koszty prowadzenia działalności gospodarczej. Koszty prowadzenia działalności gospodarczej. Katarzyna Andres Wydział Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Elektroniki Katedra Automatyki Kraków, 16.01.2012 Założenie działalności gospodarczej Jednoosobowa

Bardziej szczegółowo

Projekt Programu FIO na lata 2014-2020 Kontynuacja

Projekt Programu FIO na lata 2014-2020 Kontynuacja 1 PROGRAM FUNDUSZ INICJATYW OBYWATELSKICH NA LATA 2014-2020 2020 Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Departament PoŜytku Publicznego 2 Projekt Programu FIO na lata 2014-2020 Kontynuacja Projekt jest

Bardziej szczegółowo

WYBÓR FORMY OPODATKOWANIA PODATKIEM DOCHODOWYM OD OSÓB FIZYCZNYCH

WYBÓR FORMY OPODATKOWANIA PODATKIEM DOCHODOWYM OD OSÓB FIZYCZNYCH Niniejsze opracowanie nie stanowi źródła prawa podatkowego. WYBÓR FORMY OPODATKOWANIA PODATKIEM DOCHODOWYM OD OSÓB FIZYCZNYCH Informacje do wykorzystania przy wypełnieniu oświadczenia/zawiadomienia o wyborze

Bardziej szczegółowo

z siedzibą w Brwinowie

z siedzibą w Brwinowie C E N T R U M D O R A D Z T W A R O L N I C Z E G O z siedzibą w Brwinowie R E G U L A M I N XIII EDYCJI OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU SPOSÓB NA SUKCES na najlepsze działania przedsiębiorcze na obszarach wiejskich

Bardziej szczegółowo

Koncepcja systemowego wsparcia przedsiębiorczości na obszarach wiejskich Opinie, wnioski i rekomendacje

Koncepcja systemowego wsparcia przedsiębiorczości na obszarach wiejskich Opinie, wnioski i rekomendacje Koncepcja systemowego wsparcia przedsiębiorczości na obszarach wiejskich Opinie, wnioski i rekomendacje Dr inż. Paweł Chmieliński Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej Państwowy Instytut

Bardziej szczegółowo

o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw[1]), [2])

o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw[1]), [2]) Przepisy CFC - PIT USTAWA z dnia 29 sierpnia 2014 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw[1]), [2]) Art. 2.

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIE NA RZECZ ODNOWY WSI. Justyna Drogosz

STOWARZYSZENIE NA RZECZ ODNOWY WSI. Justyna Drogosz STOWARZYSZENIE NA RZECZ ODNOWY WSI Justyna Drogosz Organizacje pozarządowe trzeci sektor Trzeci sektor to ogół prywatnych organizacji, działających społecznie i nie dla zysku, czyli organizacje pozarządowe

Bardziej szczegółowo

XIX SPOTKANIE NARODOWYCH SIECI OBSZARÓW WIEJSKICH. Gdańsk, 11-13 września 2013 r.

XIX SPOTKANIE NARODOWYCH SIECI OBSZARÓW WIEJSKICH. Gdańsk, 11-13 września 2013 r. XIX SPOTKANIE NARODOWYCH SIECI OBSZARÓW WIEJSKICH Gdańsk, 11-13 września 2013 r. Realizacji zadań Sekretariatu Regionalnego KSOW Województwa Pomorskiego ZAKRES PREZENTACJI: Realizacja zadań Sekretariatu

Bardziej szczegółowo

e-poradnik Jak założyć firmę za fundusze unijne, zatrudnić pracowników i rozliczyć się z ZUS egazety Prawnej Wyjaśnienia i praktyczne porady

e-poradnik Jak założyć firmę za fundusze unijne, zatrudnić pracowników i rozliczyć się z ZUS egazety Prawnej Wyjaśnienia i praktyczne porady e-poradnik egazety Prawnej Jak założyć firmę za fundusze unijne, zatrudnić pracowników i rozliczyć się z ZUS Wyjaśnienia i praktyczne porady Kto może uzyskać unijną dotację na własny biznes Czy można wystąpić

Bardziej szczegółowo

Firmy realizujące szkolenia zawodowe dla osób zatrudnionych w rolnictwie i leśnictwie w ramach II edycji

Firmy realizujące szkolenia zawodowe dla osób zatrudnionych w rolnictwie i leśnictwie w ramach II edycji Firmy realizujące szkolenia zawodowe dla osób zatrudnionych w rolnictwie i leśnictwie w ramach II edycji Konkurs Obszar realizajcji szkolenia Firma realizująca szkolenie Dane kontaktowe wartość umowy Temat

Bardziej szczegółowo

Premie dla młodych rolników

Premie dla młodych rolników Premie dla młodych rolników Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Jelenia Góra, lipiec 2015 r. I. Informacje na temat działania... 3 1. Cel realizacji działania... 3 2. Beneficjenci pomocy...

Bardziej szczegółowo

Identyfikator podatkowy NIP czy PESEL? Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00 916 Warszawa. www.finanse.mf.gov.pl

Identyfikator podatkowy NIP czy PESEL? Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00 916 Warszawa. www.finanse.mf.gov.pl Identyfikator podatkowy NIP czy PESEL? Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00 916 Warszawa www.finanse.mf.gov.pl 1 2 Ministerstwo Finansów Identyfikator podatkowy - NIP czy PESEL? OBOWIĄZEK EWIDENCYJNY

Bardziej szczegółowo

VI. FORMY OPODATKOWANIA OKREŚLONE W USTAWIE O ZRYCZAŁTOWANYM PODATKU DOCHODOWYM OD NIEKTÓRYCH PRZYCHODÓW OSIĄGANYCH PRZEZ OSOBY FIZYCZNE

VI. FORMY OPODATKOWANIA OKREŚLONE W USTAWIE O ZRYCZAŁTOWANYM PODATKU DOCHODOWYM OD NIEKTÓRYCH PRZYCHODÓW OSIĄGANYCH PRZEZ OSOBY FIZYCZNE VI. FORMY OPODATKOWANIA OKREŚLONE W USTAWIE O ZRYCZAŁTOWANYM PODATKU DOCHODOWYM OD NIEKTÓRYCH PRZYCHODÓW OSIĄGANYCH PRZEZ OSOBY FIZYCZNE 1. RYCZAŁT OD PRZYCHODÓW EWIDENCJONOWANYCH - art. 2 ust. 1, art.

Bardziej szczegółowo

Efektywne zarządzanie Salonem kosmetycznym

Efektywne zarządzanie Salonem kosmetycznym Efektywne zarządzanie Salonem kosmetycznym Agenda. Obszary efektywnego zarządzania Salonem Zarządzanie personelem Zarządzanie finansami Właściwe planowanie Zarządzanie komunikacją Jak wykorzystać Analizę

Bardziej szczegółowo

Poradnik przedsiębiorcy 7. Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne

Poradnik przedsiębiorcy 7. Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne Poradnik przedsiębiorcy 7. Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne 7. Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 o systemie ubezpieczeń społecznych

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 30 października 2015 r. Poz. 1755 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 12 października 2015 r. w sprawie wysokości dostępnych

Bardziej szczegółowo

KALENDARZ SZKOLEŃ: STYCZEŃ MARZEC 2014r.

KALENDARZ SZKOLEŃ: STYCZEŃ MARZEC 2014r. KALENDARZ SZKOLEŃ: STYCZEŃ MARZEC 2014r. L.P. NAZWA I RODZAJ FORMY EDUKACYJNEJ DATA I MIEJSCE ODBIORCY ZGŁOSZENIA I INFORMACJE CENTRUM DORADZTWA ROLNICZEGO W BRWINOWIE 1. 2. 3. 4. Szkolenia dla kandydatów

Bardziej szczegółowo

C E N T R U M D O R A D Z T W A R O L N I C Z E G O z siedzibą w Brwinowie R E G U L A M I N XII EDYCJI OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU SPOSÓB NA SUKCES

C E N T R U M D O R A D Z T W A R O L N I C Z E G O z siedzibą w Brwinowie R E G U L A M I N XII EDYCJI OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU SPOSÓB NA SUKCES C E N T R U M D O R A D Z T W A R O L N I C Z E G O z siedzibą w Brwinowie R E G U L A M I N XII EDYCJI OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU SPOSÓB NA SUKCES na najlepsze działania przedsiębiorcze na obszarach wiejskich

Bardziej szczegółowo

Geneza powstania agroturystyki. Pojęcie Agroturystyki

Geneza powstania agroturystyki. Pojęcie Agroturystyki Geneza powstania agroturystyki Pojęcie Agroturystyki 1992 rok Ministerstwo Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej oraz Departamentem Nauki, Oświaty i Postępu pismem z dnia 19 maja 1992 roku kierowanym do

Bardziej szczegółowo

System integrowanej produkcji roślinnej (IP) a integrowana ochrona roślin

System integrowanej produkcji roślinnej (IP) a integrowana ochrona roślin System integrowanej produkcji roślinnej (IP) a integrowana ochrona roślin Grzegorz Gorzała Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa Al. Jana Pawła II 11, 00-828 Warszawa Podstawa prawna USTAWA

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2a do SIWZ CZĘŚCI ZAMÓWIENIA. Lp. TEMATY E-SZKOLEŃ 1_Modułowe 2_Modułowe

Załącznik nr 2a do SIWZ CZĘŚCI ZAMÓWIENIA. Lp. TEMATY E-SZKOLEŃ 1_Modułowe 2_Modułowe MODR /05 Załącznik nr a do SIWZ CZĘŚCI ZAMÓWIENIA CZĘŚĆ I ZAMÓWIENIA Lp. TEMATY E-SZKOLEŃ _Modułowe _Modułowe Tematyka dotycząca zagadnień PR OSN Dobre praktyki rolnicze oraz wymogi dla gospodarstw rolnych

Bardziej szczegółowo

Zakładanie działalności gospodarczej

Zakładanie działalności gospodarczej Zakładanie działalności gospodarczej Rozpoczęcie prowadzenia działalności gospodarczej związane jest z podjęciem wielu decyzji - odnośnie przedmiotu działalności, jej rodzaju (produkcja, handel, usługi),

Bardziej szczegółowo

1. RYCZAŁT OD PRZYCHODÓW EWIDENCJONOWANYCH

1. RYCZAŁT OD PRZYCHODÓW EWIDENCJONOWANYCH 1. RYCZAŁT OD PRZYCHODÓW EWIDENCJONOWANYCH - art. 2 ust. 1, art. 6 ust. 1 uzpdof z wyboru, na podstawie art. 9a ust. 1 updof, art. 9 ust. 1-3 uzpdof, podatek jest obliczany od przychodu i wynosi odpowiednio

Bardziej szczegółowo

Fundacja Małych i Średnich Przedsiębiorstw

Fundacja Małych i Średnich Przedsiębiorstw 2012 Fundacja Małych i Średnich Przedsiębiorstw Centrum Rozwoju Przedsiębiorczości Punkt Konsultacyjny KSU- usługi informacyjne i doradcze dla przedsiębiorców i osób zamierzających założyć działalność

Bardziej szczegółowo

Program pilotażowy Wsparcie inżynierii finansowej na rzecz rozwoju ekonomii społecznej. Działanie 1.4 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki

Program pilotażowy Wsparcie inżynierii finansowej na rzecz rozwoju ekonomii społecznej. Działanie 1.4 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Program pilotażowy Wsparcie inżynierii finansowej na rzecz rozwoju ekonomii społecznej Działanie 1.4 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 1991 powstanie od 2002 Członek FEBEA (Europejskiej Federacji Banków

Bardziej szczegółowo

1.RCDRRiOW we Wrocławiu 2.Dolnośląski WODR w Świdnicy

1.RCDRRiOW we Wrocławiu 2.Dolnośląski WODR w Świdnicy Załącznik Nr 1 do uchwały KS Nr 13/2005 z dnia 18 lutego 2005r. Działanie 1.3 Szkolenia Lista projektów rekomendowanych MRiRW do realizacji Nr wniosku Nazwa Wnioskodawcy Skład konsorcjum I. Kodeks dobrej

Bardziej szczegółowo

Wykaz beneficjentów w VII edycji Działania 111 Szkolenia zawodowe dla osób zatrudnionych w rolnictwie i leśnictwie

Wykaz beneficjentów w VII edycji Działania 111 Szkolenia zawodowe dla osób zatrudnionych w rolnictwie i leśnictwie Wykaz beneficjentów w VII edycji Działania 111 Szkolenia zawodowe dla osób zatrudnionych w rolnictwie i leśnictwie Konkurs Obszar realizacji Beneficjent Dane kontaktowe beneficjenta Planowana liczba Wartość

Bardziej szczegółowo

Rejestracja firmy i obowiązki przedsiębiorcy

Rejestracja firmy i obowiązki przedsiębiorcy Rejestracja firmy i obowiązki przedsiębiorcy 1 79 Jakie są obowiązki początkującego przedsiębiorcy? 2 80 Rejestracja firmy zgłoszenie działalności gospodarczej w gminie i tym samym zgłoszenie płatnika

Bardziej szczegółowo

Korzystanie z usług doradczych przez rolników i posiadaczy lasów

Korzystanie z usług doradczych przez rolników i posiadaczy lasów MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI Korzystanie z usług doradczych przez rolników i posiadaczy lasów Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju

Bardziej szczegółowo

jestem zatrudniona/y w (nazwa zakładu pracy) (adres zakładu pracy) (kwota) (kwota) (kwota lub kreska) - alimenty.. zł (kwota lub kreska)

jestem zatrudniona/y w (nazwa zakładu pracy) (adres zakładu pracy) (kwota) (kwota) (kwota lub kreska) - alimenty.. zł (kwota lub kreska) O WYNAGRODZENIU z tytułu: zatrudnienia, umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło, członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub spółdzielni kółek rolniczych * ) jestem zatrudniona/y w (nazwa

Bardziej szczegółowo

Wybór formy opodatkowania przychodów / dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej w podatku dochodowym od osób fizycznych

Wybór formy opodatkowania przychodów / dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej w podatku dochodowym od osób fizycznych KOPIA UŻYTKOWA-WERSJA ELEKTRONICZNA, PO WYDRUKU KOPIA INFORMACYJNA Karta informacyjna K-052/4 obowiązuje od 18.02.2014 r. Wybór formy opodatkowania przychodów / dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA Warunki podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej przez osoby fizyczne na terenie Rzeczypospolitej Polskiej regulują przepisy ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie

Bardziej szczegółowo

Krok 2. Określenie przedmiotu działalności gospodarczej zgodnie z Polską Klasyfikacja Działalności

Krok 2. Określenie przedmiotu działalności gospodarczej zgodnie z Polską Klasyfikacja Działalności ZAKŁADANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ KROK PO KROKU. Spis treści: I. Przygotowanie do rejestracji firmy: 1) nazwa firmy, 2) określenie przedmiotu działalności gospodarczej zgodnie z Polską Klasyfikacja

Bardziej szczegółowo

KWESTIONARIUSZ ANKIETY

KWESTIONARIUSZ ANKIETY KWESTIONARIUSZ ANKIETY Płeć: Kobieta Mężczyzna Wiek: 18-25 lat 26-30 lat 31-35 lat 36-40 lat 41-50 lat powyżej 50 lat Okres prowadzenia przedsiębiorstwa: do 1 roku 1-3 lata 3-10 lat 10-20 lat powyżej 20

Bardziej szczegółowo

Zestaw 19. Zakres wiadomości i umiejętności związanych z zatrudnieniem i działalnością gospodarczą.

Zestaw 19. Zakres wiadomości i umiejętności związanych z zatrudnieniem i działalnością gospodarczą. Zestaw 19. Zakres wiadomości i umiejętności związanych z zatrudnieniem i działalnością gospodarczą. Zadanie 1 Zasady podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej są uregulowane w ustawie: a) O

Bardziej szczegółowo

Wymagania formalno - prawne przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej. Nowak Andrzej

Wymagania formalno - prawne przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej. Nowak Andrzej Wymagania formalno - prawne przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej Nowak Andrzej 1 Działalnośćrolnicza -art. 2 ustawy o podatku rolnym, za gospodarstwo rolne uważa sięobszar gruntów,

Bardziej szczegółowo

OPODATKOWANIE DOCHODÓW Z NAJMU, DZIERŻAWY

OPODATKOWANIE DOCHODÓW Z NAJMU, DZIERŻAWY OPODATKOWANIE DOCHODÓW Z NAJMU, DZIERŻAWY OSIĄGANYCH POZA DZIAŁALNOŚCIĄ GOSPODARCZĄ Stan prawny na dzień 1 stycznia 2011 r. www.mf.gov.pl Ministerstwo Finansów OPODATKOWANIE DOCHODÓW Z NAJMU, DZIERŻAWY

Bardziej szczegółowo

Opodatkowanie dochodów z najmu, dzierżawy osiąganych poza działalnością gospodarczą. Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa

Opodatkowanie dochodów z najmu, dzierżawy osiąganych poza działalnością gospodarczą. Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa www.mf.gov.pl Opodatkowanie dochodów z najmu, dzierżawy osiąganych poza działalnością gospodarczą 1 OPODATKOWANIE DOCHODÓW Z NAJMU, DZIERŻAWY

Bardziej szczegółowo

Projekt miał szeroki zasięg terytorialny. Obejmował uczestników z placówek oświatowych z 14 województw w kraju. Składał się z dwóch modułów:

Projekt miał szeroki zasięg terytorialny. Obejmował uczestników z placówek oświatowych z 14 województw w kraju. Składał się z dwóch modułów: Fundacja Rodzice Szkole ul. Marszałkowska 140/62c, 00-061 Warszawa tel.: 721 326 336, fax: (22) 398 48 04 www.rodziceszkole.edu.pl kontakt@rodziceszkole.edu.pl Nr KRS: 0000268115, REGON: 140781919, NIP:

Bardziej szczegółowo