Z DZIEJÓW BOGDAŃCA Bogdaniec

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Z DZIEJÓW BOGDAŃCA Bogdaniec"

Transkrypt

1 WSTĘP Bywają momenty szczególne i przełomowe w historii każdego narodu. Dzieje Polski przepełnione są heroizmem, poświęceniem i tragedią. Jednak na losy narodu nie składa się tylko krew bohaterów. Jest on wtedy silny, gdy potrafi przetrwać jednocząc się w pracy dla lepszego startu następnych pokoleń. Takim okresem próby były pierwsze lata powojenne, kiedy to w Polsce w nowej politycznej rzeczywistości spotkali się rodacy z różnych zakątków Europy. Biorąc pod uwagę troskę o rozwój patriotyczny młodego pokolenia oraz zbliżenie lokalnej społeczności do małej ojczyzny, postanowiliśmy rozpocząć w Zespole Szkół w Bogdańcu projekt historyczny pt. Przybyliśmy z różnych stron. Losy pionierów Bogdańca. Miał on na celu ocalenie od zapomnienia trudu odbudowy polskiego Bogdańca oraz stworzenie miejsca pamięci. Jest nim obelisk. Chcielibyśmy, aby stało się ono łącznikiem między pokoleniami mieszkańców wsi. Zostanie ono zaadoptowane przez uczniów, którzy roztoczą nad tym miejscem opiekę. Pomysł narodził się podczas warsztatów szkoleniowych organizowanych przez Centrum Edukacji Obywatelskiej, dotyczących patriotyzmu jutra. Realizację zadania rozpoczęliśmy w marcu br. Władze szkoły wraz z jej społecznością zaangażowały się w pomoc przy projekcie. Niezmiernie ważny był udział uczniów, którzy często musieli stawiać czoła nowym wyzwaniom np. zorganizowanie i przeprowadzenie wywiadów ankiet ze świadkami historii, czyli pionierami Bogdańca. mgr Remigiusz Wojczal mgr Tomasz Bobin str. 2

2 Z DZIEJÓW BOGDAŃCA Bogdaniec to duża wieś gminna w województwie lubuskim, położona na skraju Pradoliny Warty i u podnóża Wysoczyzny Gorzowskiej, 13 km na zachód od Gorzowa Wielkopolskiego. W X wieku tereny te wchodziły w skład państwa polskiego, którym władał Mieszko I. We władaniu Piastów Ziemia Lubuska pozostała do połowy XIII wieku.wojny domowe między książętami śląskimi doprowadziły w latach do utraty Ziemi Lubuskiej na rzecz margrabiów brandenburskich, którzy w tym czasie przystąpili do systematycznego podboju obszarów leżących na wschód od Odry. W drugiej połowie XIII stulecia Brandenburczycy utworzyli z podbitych terenów na prawym brzegu Warty i Noteci tzw. Nową Marchię, zajmując część ziemi pyrzyckiej, Santok klucz Królestwa Polskiego, zakładając Landsberg ( dzisiaj Gorzów Wlkp. ) i sięgając nawet po Gdańsk. Po założeniu Gorzowa w 1257 roku nastąpił rozwój osadnictwa w jego okolicach. Na najkorzystniejszych terenach obecnej gminy Bogdaniec powstały najstarsze tutaj wsie: Jenin (Jenyn, Gennin) r., Łupowo (Loppowe) 1278 r., Racław (Ratzdorf) 1300 r. i Stanowice (Stennewitz) 1300 r.. Masowe zasiedlenie terenów nadwarciańskich, zwanych Łęgami Warciańskimi związane jest z tzw. osadnictwem olęderskim, którego początki sięgają XVII wieku. Wtedy to rajcy gorzowscy sprowadzają w nasze okolice Olędrów ( Holendrów ), którzy przystępują do osuszania bagien nadwarciańskich. Powinniśmy przy tym pamiętać, że Hollander, Olęder nie oznacza narodowości, lecz szczególny sposób gospodarowania na podmokłych terenach zapożyczony z Holandii. Jednak wielka kolonizacja Łęgów Warciańskich rozpoczęła się w roku 1724, za panowania króla pruskiego Fryderyka Wilhelma I ( ), tzw. kolonizacja fryderycjańska. Założono wówczas trzy wsie: Jeniniec, Podjenin i Jeninek. Podczas trwania tej kolonizacji powstał również Bogdaniec. Pierwsi koloniści przybyli do Bogdańca w 1768 roku, gdzie wznieśli 32 ryglowe domy kryte trzciną, a wieś str. 3

3 nazwali Duhringshof, dla upamiętnienia pruskiego generała wsławionego w wojnie siedmioletniej. Dekretem Fryderyka II Wielkiego ( ), koloniści po uiszczeniu 60 talarów za dom zwolnieni zostali z wszelkich ciężarów przez okres sześciu lat oraz uposażeni w 10 mórg ziemi i budulec na chaty. Wraz z budową Kolei Wschodniej w 1857 roku, łączącej Berlin z Gdańskiem, rozpoczął się szybki rozwój Bogdańca. W osadzie działały 3 młyny, 2 tartaki, zakłady budowlane, warsztaty ciesielskie, stolarskie meblarskie, ślusarskie. Nie brakowało też sklepów, piekarzy, rzeźników, krawców, szewców, fryzjerów. O zdrowie mieszkańców dbali dwaj lekarze oraz aptekarz. Centralnym punktem wsi stał się zbudowany w połowie XIX wieku kościół o konstrukcji szkieletowej. W okresie przedwojennym Bogdaniec był miejscowością zapewniającą wypoczynek mieszkańcom Landsberga ( Gorzowa). Dzięki bezpośredniej bliskości wspaniałych lasów oraz dobrze utrzymanych gospod stał się atrakcją dla miłośników letniego wypoczynku. Był jedną z najbardziej znaczących i największych wsi ówczesnego powiatu. Podobnie jak dzisiaj, stanowił centrum całej okolicy. Był centrum handlowym, a wraz ze swoją krzyżówką był ulubionym miejscem spotkań okolicznych mieszkańców. str. 4

4 Były niemiecki mieszkaniec Jenina Rudi Frohloff, który pracował w Bogdańcu tak wspomina tamte czasy: Bogdaniec był moją ulubioną miejscowością, w której spotkałem wielu sympatycznych i pełnych humoru ludzi. Sam Bogdaniec był największą i najładniejszą wsią w okolicy. W pobliżu krzyżówki znajdował się zakład fryzjerski mistrza Ernsta Lehmanna, który zapewniał nie tylko dobrą fryzurę, ale także komentował najnowsze wydarzenia. W kierunku Jenina przylegały do siebie z dobrze dobranym sklepy asortymentem takie jak: sklep papierniczy Mullera, sklep z zegarkami prowadzony przez Sommera, sklep ze słodyczami, prowadzony przez Kleina i sklep z towarem gospodarstwa domowego prowadzony przez Kretschmer. Bezpośrednio na krzyżówce w kierunku Motylewa znajdował się sklep spożywczy prowadzony przez Lange, który był pierwszym mieszkańcem Bogdańca poległym podczas II wojny światowej. W Bogdańcu działała hurtownia spożywcza, destylarnia, wytwórnia soków oraz palarnia kawy, sklep odzieżowy Strohschein, sklep obuwniczy Riegenhagen, sklep elektryczny Schnabel, sklep mięsny Schanbel i cukiernia Mai wraz z powszechnie znanym i smacznym tortem śmietankowym. W sąsiedztwie była dobrze zaopatrzona apteka Krowke. Jednakże idąc do niej należało zabrać ze sobą nie tylko receptę, ale również dużo czasu. Podczas gdy dzisiaj kupujemy z reguły gotowe leki, dawniej większa ich część np. maści, pasty, mikstury itp. musiały być najpierw zrobione. str. 5

5 W południowej części od skrzyżowania prezentował się hotel Schiller, do którego przylegało, będące szczególną atrakcją nowoczesne kino z krzesłami. Plac przed kinem był centralnym punktem spotkań podczas spacerów. Tutaj udawano się odpowiednio wcześnie przed rozpoczęciem projekcji, aby ustawić się w kolejce i czekać aż pani Schleusener się pojawi i otworzy okienko, aby móc kupić bilety. Wielką popularnością wśród małych mieszkańców cieszyła się lodziarnia Rogge, a tych starszych gospoda Wandrei.Obok kina znajdował się kolejny punkt fryzjerski i zarazem stomatologiczny Schroder. W swojej podwójnej zawodowej roli zajmował się pan Schroder nie tylko włosami, ale również zębami.na ulicy, która biegła od krzyżówki w kierunku Kwiatkowic znajdowały się obok gospody Haase, pomieszczenia stolarni Garkisch. Mistrz stolarstwa stał często w swoim niebieskim fartuchu rozglądając się przed swoim zakładem. Do stolarni przylegał sklep żelazny Dreikant, a naprzeciwko znajdował się sklep fotograficzno radiowy Schmidtchen. Szczególnymi ofertami były tu duże i małe odbiorniki w cenie od 35 do 70 marek niemieckich. Kto był w posiadaniu takiego odbiornika, często był odwiedzany przez sąsiadów. Schmidtchen, właściciel sklepu, aby dotrzeć do swoich klientów, poruszał się pojazdem Hanomag w środku blacha, na zewnątrz lakier i zabierał do niego tych, którzy byli już jego klientami lub dopiero się nimi stawali. W tamtych czasach ludzie często się spotykali i rozmawiali o wszystkim. Normą były pogawędki i żarty w małych sklepikach, których było wiele. str. 6

6 To spokojne i ciekawe życie zostało brutalnie przerwane przez samych Niemców, którzy atakiem na Polskę 1 września 1939 roku rozpętali II wojnę światową, najstraszniejszą wojnę w dziejach ludzkości. W okresie II wojny światowej ( ) w Bogdańcu, podobnie jak w wielu innych miejscowościach III Rzeszy Niemieckiej, pracowało wielu polskich robotników przymusowych wywiezionych z Polski. 28 czerwca 1943 roku stracono tu przez powieszenie polskiego robotnika przymusowego Mariana Matusiaka z Żyrardowa, posądzonego o przekroczenie przepisów wynikających z ustaw rasowych. 30 stycznia 1945 roku do Bogdańca wkroczyły oddziały 5 Armii Uderzeniowej I Frontu Ukraińskiego pod dowództwem generała Mikołaja Bierzarina. Większość mieszkańców schroniła się przed Rosjanami na warciańskich mokradłach, a część w górnym młynie, który zamienił się w wielką noclegownię. Na głównym skrzyżowaniu stanęły radzieckie czołgi. Teraz to ludność niemiecka, podobnie jak wcześniej Polacy z ich strony, doznawali krzywd i upokorzeń. Wojna, którą wywołali teraz uderzyła w nich. Jak zawsze w takich wypadkach, najbardziej ucierpieli niewinni, zwykli ludzie. Przez następne miesiące, na terenie dzisiejszego powiatu gorzowskiego, władzę sprawowała radziecka komendatura wojenna, na czele której stał plk. Josif Dragun. Od 15 lutego 1945 r. w Bogdańcu stacjonował Oddział Służby Łączności NKWD w sile sześciu ludzi, który zajmował jeden dom z zabudowaniem gospodarczym. Ponadto przebywała tu Łączność Narodowa Komisarza Obrony, która zajmowała dwie izby str. 7

7 u osadnika polskiego w sile czterech żołnierzy. Oddziały Armii Czerwonej stacjonowały również w pobliskich wsiach: Stanowicach i Racławiu. Zadaniem komendantur wojennych było zaspokojenie potrzeb walczących wojsk, poprzez odbudowę linii komunikacyjnych i uruchomienie przy pomocy ludności niemieckiej niektórych zakładów wytwórczych. Jeszcze w trakcie działań wojennych, państwa Wielkiej Trójki ( USA, ZSRR, Wielka Brytania), zadecydowały o zmianie granic państwa polskiego, które miało stracić Kresy Wschodnie, a zyskać ziemie na północy i zachodzie, wzdłuż linii Odry i Nysy Łużyckiej. Ostateczne rozstrzygnięcia w tej kwestii zapadły na konferencji poczdamskiej (17 lipca 3 sierpnia 1945 r.). W praktyce oznaczało to wysiedlenie z tych ziem, wówczas zwanych Ziemiami Odzyskanymi, ludności niemieckiej i zasiedlenie ich obywatelami polskimi, którzy wskutek przesunięć granicznych znaleźli się poza jego obszarem, lub przybyli z innych części Polski. Spora część ludności niemieckiej nie czekała na oficjalne decyzje w sprawie ich losów. W miarę zbliżania się frontu, zimą 1945 r. uciekali za Odrę w obawie o własne życie. Skala tego zjawiska była ogromna, o czym mówią dane. W 1939 r. w niemieckich prowincjach wschodnich, które po wojnie znalazły się w granicach państwa polskiego mieszkało około 8,5 mln osób. Po zakończeniu działań wojennych liczba ludności na tym obszarze, skutkiem ucieczki i ewakuacji, zmalała do 4,5 mln, w tym na Ziemi Lubuskiej 350 tysięcy. W związku z planowaną na szeroką skalę akcją osiedleńczą ludności polskiej, zwłaszcza repatriowanej z terenów zagarniętych przez ZSRR, polskie władze państwowe zarządziły natychmiastowe przesiedlenie z odzyskanych ziem części ludności niemieckiej, jeszcze przed konferencją poczdamską. Przesiedlenia z terenów Ziemi Lubuskiej zapoczątkowane zostały przez oddziały II Armii Wojska Polskiego pod koniec czerwca 1945 roku i trwały do końca września tegoż roku. Tak kończył się niemiecki okres w historii Bogdańca, który wiosną 1945 r. przeszedł w polskie ręce. str. 8

8 POLSKI BOGDANIEC Po zajęciu ziem zachodnich przez Armię Czerwoną, zaczęły tu przybywać polskie grupy operacyjne z zadaniem zorganizowania polskiej administracji. Za początek polskich rządów na terenie powiatu gorzowskiego, w skład którego weszła Gmina Bogdaniec, uważa się rozpoczęcie działalności przez gorzowskiego Pełnomocnika Rządu 28 marca 1945 r.. Od 7 lipca 1945 r. powiat z całą Ziemią Lubuską znalazł się w woj. poznańskim, od roku w woj. zielonogórskim, od roku 1975 w woj. gorzowskim, a obecnie lubuskim. W kwietniu 1945 r. działająca w Gorzowie polska administracja dokonała podziału powiatu na 11 gmin, w tym Gminę Bogdaniec. Władze gminy stanowiły zarządy gminne, składające się początkowo z wójta, jego zastępcy podwójci oraz sekretarza. Były one mianowane przez pełnomocnika obwodowego i działały na podstawie dekretu z dnia 23 listopada 1944 r. organizując działania samorządu terytorialnego. str. 9

9 Pierwszym wójtem Gminy Bogdaniec został Marian Kubasik ( r.), a po nim Wojciech Sobecki ( r.), którzy organizowali całą gminną administrację. Największe zasługi miał w tym wójt Sobecki, którego większość mieszkańców wspomina jako dobrego gospodarza. Pomagał mu podwójci Józef Ciepke oraz sekretarz gminy Wincenty Lacki. Wójt Sobecki był jednym z najdzielniejszych ludzi okresu pionierskiego w powiecie gorzowskim. Starał się on pomagać nie tylko Polakom przybywającym do Bogdańca, ale również Litwinom i Łotyszom, dla których Bogdaniec miał się stać ziemią obiecaną. Jak pisze w swoich opracowaniach znany regionalista Zbigniew Czarnuch, w chwili formowania się polskiej administracji w 1945 roku na terenie powiatu gorzowskiego znajdowało się kilkuset obywateli ZSRR: z Litwy, Łotwy, Białorusi, Ukrainy i nawet z Rosji, którzy nie zamierzali wracać w rodzinne strony z obawy przed represjami. 21 Litwinów i 23 Łotyszy upatrzyło sobie gminę Bogdaniec jako miejsce swego ratunku przed zesłaniem. Lasy bogdanieckie wydawały się dobrym schronieniem dla poszukiwanych przez NKWD zdrajców ojczyzny, za jakich uważano wszystkich, którzy znaleźli się na terenie Niemiec przed wkroczeniem tu Armii Czerwonej. Zatrudniali się oni w charakterze robotników leśnych, licząc na spokojne życie. Jednak władze ZSRR nakazywały wszystkim swoim obywatelom opuszczenie Polski i powrót do miejsca zamieszkania. Formalnie istniała możliwość zrzeczenia się obywatelstwa radzieckiego i poprzez przejście przez sito komisji weryfikacyjnej i złożeniu deklaracji wierności państwu polskiemu - zostać w Polsce. Jednak było to bardzo trudne. Z zachowanych dokumentów wynika, że wójt Sobecki starał się jak mógł, aby umożliwić Litwinom i Łotyszom pozostanie w Bogdańcu. Niestety, większość z nich została wywieziona do ZSRR. Gdy w 1948 r. wszczęto akcję spolszczania imion i nazwisk, na odprawie wójtów mówił, że interes Polski wymaga, aby zaludniać te ziemie jak najprędzej i nie bawić się w niekończący się kołowrót potwierdzeń obywatelstwa. Usłyszał wtedy w odpowiedzi, że podstawowym obowiązkiem urzędnika administracji jest stać na straży przepisów prawa, a nie racji politycznych, czy ekonomicznych. Wojciech Sobecki, co potwierdzają dokumenty, był przede wszystkim człowiekiem i z tej pozycji traktował osadników w swej gminie. W bojach o Litwinów odniósł jednak mały sukces. Dwoje z nich w Bogdańcu pozostało! Byli nimi dwaj robotnicy zatrudnieni w radzieckim młynie, który wkrótce wraz z nimi dostał się w zarządzanie Stanisława Solarskiego. Jeden nazywał się Daniel Wojciechowski, a drugi Wiktor ( nazwisko nieznane), pracowali w Bogdańcu do 1952 roku, później wyjechali. Wraz z początkiem września 1945 roku nazwę Dühringshof zmieniono na Bogdaniec. Rozpoczynał się nowy rozdział w historii tych ziem. Przed masową akcją osiedleńczą, jeszcze str. 10

10 w lipcu 1945 roku teren Bogdańca oczyszczono z min, bomb samolotowych i innych materiałów wybuchowych. Ziemia była czysta, teraz przyszedł czas na ludzi. Pierwsi osadnicy przybywali z różnych stron, głównie z Kresów Wschodnich, ale też z centralnej i zachodniej części przedwojennej Polski. Wójtowi Wojciechowi Sobeckiemu w zarządzaniu gminą pomagali członkowie zarządu: Józef Rogoziński, Stefan Cichy, Józef Kijanowski, Wiktor Wojtkowiak, Stanisław Jóźwiak oraz Franciszek Piętal. 25 września 1945 roku pierwszym sołtysem Bogdańca wybrano Czesława Majchrzaka, a w skład Rady Gromadzkiej weszli: Józef Kuraś, Antoni Psuty, Stanisław Przybylski i Jan Ignaszak. W połowie września 1945 r. w Bogdańcu mieszkało 220 Polaków i 10 Niemców, przeznaczonych na wysiedlenie( w całej gminie było ich wtedy 47 ). Wraz z tworzeniem polskiej administracji państwowej, również Kościół rozpoczynał swoją misję. Od połowy 1945 roku duszpasterzami w Bogdańcu byli Ojcowie Kapucyni z Parafii Świętego Krzyża w Gorzowie Wielkopolskim. Z początkiem 1946 roku utworzono Parafię Rzymsko Katolicką w Bogdańcu. Proboszczami tej parafii byli: 1. Ks. Paweł Mikulski 1946r r. 2. Ks. Edward Świat r r. 3. Ks. Stanisław Kotoski r r. 4. Ks. Zdzisław Wenk r r. 5. Ks. Witold Stroiński r r. 6. Ks. Gabriel Stożek r. - obecnie Pierwszy ślub, według księgi parafialnej, złożyli Stanisław Roszak i Helena Mazurek w dniu 29 września 1946 roku. Natomiast pierwszy chrzest miał Andrzej Czerwiński, syn Rościsława i Eugenii. W 1945 roku przyszło na świat czworo pierwszych mieszkańców Bogdańca. Trzech Polaków i jeden Łotysz. Byli nimi: Jan Sętkowski, Eugenia Pochowska z domu Psuty, Tadeusz Kamiński oraz Atys Braszmanis. Ciekawostką jest fakt, że Atys Braszmanis był synem łotewskiego inżyniera Alfreda, który przed wojną był pracownikiem departamentu morskiego rządu łotewskiego, budowniczym portu w Lipawie, a który po wojnie próbował zostać w Bogdańcu, gdyż obawiał się powrotu do swojej ojczyzny opanowanej przez ZSRR. Mimo usilnych starań nie udało się im tu zostać i cała rodzina została wywieziona do ZSRR. Powojenną historię Bogdańca można podzielić na cztery etapy. Pierwszy obejmuje okres do grudnia 1948 r., kiedy to zarząd gminy miał dużą swobodę funkcjonowania. Był to czas budowy zrębów polskiej administracji. str. 11

11 Drugi okres trwał do końca 1954 r., kiedy to utworzono prezydia Gromadzkich Rad Narodowych, a zarządzanie gminą oddano w ręce przewodniczących. Władza lokalna stała się wtedy nieautonomiczna i całkowicie zależna od przewodniej partii PZPR. Trzeci okres obejmuje czas od 1955 r. do końca lat 80 tych, w których życiem gminnym steruje sekretarz Komitetu Gminnego PZPR wraz z naczelnikiem gminy. Okres czwarty to czasy po 1989 roku. W wyniku reform obozu solidarnościowego Polska stała się ponownie wolna i demokratyczna, a mieszkańcy Bogdańca mogli sami decydować o swojej małej Ojczyźnie. Gminą ponownie zaczyna rządzić wójt, którego wybierają mieszkańcy. TRUDNE POWROTY Kiedy Armia Czerwona stała na lewym brzegu Wisły, 1 VIII 1944 r. wybuchło Powstanie Warszawskie. Tego samego dnia w innym miejscu przedwojennej Polski organ wykonawczy Krajowej Rady Narodowej, Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego (PKWN), rozpoczął swoją działalność w Lublinie. Wydarzenie to zapoczątkowało długoletnie rządy komunistów w wyzwolonej Polsce. Podpisanie przez dowództwo niemieckie 9 V 1945 r. bezwarunkowej kapitulacji zakończyło działania wojenne w Europie. Nowe granice Europy zostały ustalone podczas spotkań tzw. Wielkiej Trójki w Jałcie i Poczdamie. Przywódcy zachodni zdawali się dostrzegać zamiary Stalina, który dążył do podporządkowania Związkowi Radzieckiemu jak największej liczby oswobodzonych od nazizmu krajów. Rządy Wielkiej Brytanii i USA liczyły się z utratą środkowowschodniej Europy, ponieważ był to warunek, od spełnienia którego Stalin uzależnił wypowiedzenie wojny Japonii, na czym zależało głównie Stanom Zjednoczonym. str. 12

12 Mocarstwa w połowie lipca 1945 r. w Poczdamie ustaliły zarys powojennych granic Europy. Uzgodniono kształt zachodniej granicy Polski. Oddano pod administrację polską byłe terytoria niemieckie leżące na wschód od linii Odra Nysa Łużycka, część Prus Wschodnich oraz obszar Wolnego Miasta Gdańska. Co do granicy wschodniej, przebiegać miała zgodnie z radzieckimi ustaleniami wzdłuż linii Curzona1. Nowa Polska miała obszar o około 20% mniejszy niż Druga Rzeczpospolita. Powierzchnia kraju w nowych granicach wynosiła 311, 7 tys. km². Wymuszona zmiana granic niosła za sobą konieczność przemieszczenia wielkich mas ludzkich na znaczne odległości. Miało to również związek z polityką prowadzoną przez polskich komunistów zakładających istnienie jednolitego państwa pod względem narodowościowym. Dlatego Polska stała się widownią masowych wysiedleń ludności niemieckiej z Ziem Odzyskanych oraz repatriacji Polaków z byłych Kresów Wschodnich II RP. Proces ten objął również Ukraińców, Litwinów, Białorusinów i Żydów. Strona polska, czyli przedstawiciele PKWN, prowadzili rozmowy w sprawie prawnego usankcjonowania przesiedleń z przedstawicielami rządów Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej (USRR), Białoruskiej SRR oraz Litewskiej SRR. Umowy podpisano jeszcze we wrześniu 1944 r., po czym ustanowiono polskich pełnomocników w w/w republikach: w Łucku dla USRR, w Baranowiczach dla BSRR i w Wilnie dla LSRR2, którzy współpracowali z oddelegowanymi do tej pracy miejscowymi urzędnikami. Zadaniem stworzonych komisji była weryfikacja wpływających - pisemnych bądź ustnych - potwierdzeń przynależności do narodu polskiego, ponieważ: prawo do repatriacji przysługiwało osobom narodowości polskiej, które posiadały obywatelstwo polskie w dniu 17 IX 1939 r. oraz ich dzieciom nie mającym bliższych krewnych w ZSRR ( ) 3.W dalszej części porozumień uzgodniono zakres dobytku możliwego do zabrania do Polski, obwarowany jednak restrykcyjnymi przepisami: bez opłaty cła [ pozwolono T.B.] wywieźć mienie przeznaczone do osobistego użytku, którego wywóz z ZSRR nie jest zakazany. Specjaliści mogli zabrać za sobą przedmioty niezbędne do wykonywania ich zawodu 4. Można sobie wyobrazić, iż występowały znaczne problemy z udowodnieniem przynależności narodowej kandydatów do wysiedlenia. Czas wojenny spowodował, 1 Planowana linia demarkacyjna pomiędzy wojskami polskimi a bolszewickimi z 8 grudnia 1919 roku. Zaproponowana przez brytyjskiego ministra spraw zagranicznych George a Curzona. Biegła na zachód od Grodna, w północnej części w sposób zbliżony do obecnej granicy polsko-białoruskiej, aż do linii Bugu. 2 Patrz: 3 J. Siedlecki, Losy Polaków w ZSRR w latach , Warszawa 1989, s Tamże. str. 13

13 że dokumenty sprzed wybuchu konfliktu, których okazanie komisji, konieczne było do wyjazdu z ZSRR, nie zawsze przetrwały do końca wojny. Stąd władze sowieckie miały ( ) swobodę decydowania, kto może być repatriowany, a kto jest pożyteczny gospodarczo, lub musi być nadal odizolowany ( ) 5. Strona polska obstawała przy samookreśleniu się kandydatów do wyjazdu, natomiast przedstawiciele republik radzieckich wymagali dokumentów jednoznacznie potwierdzających lub wykluczających przynależność narodową potencjalnego repatrianta. Proces przesiedleńczy przybierał różne formy, np.: wyjazdów indywidualnych na wizy wydawane od połowy 1944 do połowy 1945 r.. przez Rosjan oraz repatriacji zorganizowanych od lipca 1945 r. W różnych częściach Rosji Radzieckiej zapisy chętnych do powrotu uzależnione były od bieżącej polityki władz lokalnych, które widziały w nadarzającej się sytuacji możliwość rozwiązania problemów wewnątrz republiki: strona litewska nastawiona była na zminimalizowanie odpływu ludności wiejskiej, zarówno posiadaczy gospodarstw rolnych, jak i robotników rolnych, obawiając się wyludnienia niektórych rejonów i spadku produkcji rolniczej 6. Inaczej przedstawiała się sytuacja w USRR, gdzie wspólne konflikty polsko - ukraińskie czasu wojny wpływały na stosunek władz republiki do kwestii repatriacyjnej. Ukraińcom zależało na wysiedleniu jak największej liczby Polaków, w celu ( ) wyrugowania polskości z ziem uznawanych za ukraińskie 7. Warto zastanowić się jak reagowali Polacy, którzy zgłosili swój akces do wyjazdu. Można sądzić, iż byli zadowoleni z perspektywy wyjazdu do Ojczyzny, jednak w tym miejscu pojawia się kwestia przywiązania do ziemi. Jest to zagadnienie nie do końca empiryczne, ponieważ dotyka sfery duchowości, emocji, a to nigdy nie jest jednoznaczne w procesie weryfikacji. Wojciech Sadowski tak interpretuje ten problem: Ludność kresowa ( ) konieczność wyjazdu traktowała jako nieszczęście spowodowane przez Sowietów 8, oraz wsie rodzinne opuszczano w atmosferze smutku 9. Wnioskować można, iż Zaburzanie w jakiejś części nie akceptowali tego procesu dziejowego albo wręcz uważali tę konieczność za dopust Boży. Dla części z nich była to jednak możliwość awansu społecznego i poprawy bytu, tym samym byli oni pozytywnie nastawieni do rozstrzygnięć Wielkiej Trójki. 5 Tamże, s Tamże. 8 W. Sadowski, Gorzowskie w okresie osadnictwa ( ), [w:] Demografia i społeczeństwo Ziem Zachodnich i Północnych Próba bilansu., pod red. E. Frączak, Z. Strzeleckiego, Warszawa 1996, s Tenże, Przesiedleńcy z Białorusi w procesie migracji i osadnictwa, Nadwarciański Rocznik Historyczno Archiwalny, nr 2 (1995), s str. 14

14 Największa ilość Polaków w latach wyjechała z Ukrainy ( ), a najmniejsza z Litwy ( ). Ogółem do Polski na Ziemie Zachodnie przyjechało przesiedleńców z LSRR, USRR, BSRR oraz z pozostałych terenów ZSRR10. W skład tzw. Ziem Odzyskanych od połowy 1945 r. wchodziły województwa: olsztyńskie, gdańskie, szczecińskie i wrocławskie. Pojawienie się nowych lokatorów wiązało się z licznymi problemami, którym czoła stawiał Państwowy Urząd Repatriacyjny ( PUR ). Powstałe zamieszanie, brak wypracowanych procedur w sprawach przesiedleń powodowały chaos, który potęgowany był przez wysiedlenia Niemców oraz obywateli republik radzieckich z odrodzonego państwa polskiego. Pewną część powracających do Ojczyzny Polaków stanowili rodacy z obszaru III Rzeszy wywiezieni podczas okupacji w głąb Niemiec do przymusowej pracy w zakładach i na farmach. Niektórzy wywiezieni pozostali - po wkroczeniu Armii Radzieckiej - w miejscu swojego zesłania. Tym samym w powojennej Polsce zetknęły się różne kultury, tradycje i przyzwyczajenia oraz sposoby postrzegania rzeczywistości. Przyjeżdżających i powracających rodaków łączyło poczucie niepewności, braku stabilizacji, ale również nadzieja na lepsze jutro, na życie w pokoju. Dla niektórych był to również koniec wolności. Zapewne z podobnymi rozterkami pojawiła się ludność zasiedlająca polski Bogdaniec. BOGDANIEC WE WSPOMNIENIACH PIONIERÓW Od maja 1945 roku na ziemie zachodnie zaczęły przybywać transporty z osadnikami polskimi z terenów zagarniętych przez ZSRR oraz innych części kraju. Największa liczba przesiedleńców osiedlała się na wsiach i obejmowała gospodarstwa rolne. W 1945 roku na teren powiatu gorzowskiego przybyły 42 transporty z repatriantami z ZSRR, w 1946 r. 893 transporty, a w roku 1947 tylko 10. W sumie blisko 50 tysięcy osób pochodziło zza Buga. Do Bogdańca również przybyli nowi osadnicy, którzy rozpoczęli nowy etap w jego dziejach. Poprzez swoją pracę i zaangażowanie tworzyli polską kartę tych ziem. We współczesnym, zaganianym świecie często o nich zapominamy. Jednak my: nauczyciele i uczniowie Zespołu Szkół w Bogdańcu chcemy, aby pamięć o losach naszych przodków przetrwała. Niech wspomnienia pionierów przeniosą nas do tamtych czasów. 10 J. Siedlecki, Losy, s str. 15

15 Czesław Sawicki: Do Bogdańca przyjechałem z całą moją rodziną w roku 1947.Centrum wsi było częściowo zniszczone, lecz obrzeża zostały zachowane. Gminą rządził wtedy wójt Wojciech Sobecki, a pomagał mu sekretarz Wincenty Lacki. Zameldowałem się tutaj dzięki pomocy sekretarza gminy i od niego przyjąłem pierwszą posadę rachmistrza gminy. W roku 1945 siedziba gminy znajdowała się w moim domu. Po dwóch latach została przeniesiona do obecnego przedszkola, a w 1949 roku do dzisiejszego ośrodka zdrowia. Dom, w którym zamieszkałem został odstąpiony przez Mieczysława Bańkowskiego. Inne domy były już w większości pozajmowane. Niektóre budynki były rozbierane na potrzeby odbudowy Warszawy, tak stało się z sąsiednim domem. W pierwszych latach po wojnie w Bogdańcu pracowały dwa młyny, trzy tartaki, piekarnia, nadleśnictwo, PZZ, poczta. Po wojnie w naszej wsi był tylko jeden samochód, a miał go Walery Pławski. Wieś zaczęła się rozwijać, tak naprawdę dopiero w ostatnich latach. str. 16

16 Janina Łaniucha: Przed wojną mieszkałam w Szynkielowie, w województwie łodzkim, gdzie moi rodzice posiadali gospodarstwo rolne. W wieku 13 lat Niemcy wywieźli nas na roboty przymusowe. Wszyscy trafiliśmy do niewoli. Przez pięć lat pracowałam u bauera (rolnika) niemieckiego.5 maja 1945 roku opuściliśmy miejscowość Altschwerin. Do Polski jechaliśmy ciągnikiem, potem jak nam go zarekwirowano to furmanką i na końcu pieszo. str. 17

17 Po powrocie do Szynkielowa zastaliśmy w naszym dawnym domu głód i biedę. W polu na gospodarstwie zasadziły się krzaki i chwasty. Ziemia po prostu zdziczała bez człowieka. Mimo, że udało się nam obsadzić pole ziemniakami nie mieliśmy powodu zostania tam. Dlatego tak jak większość naszej rodziny i znajomych, postanowiliśmy przenieść się na zachód. Do Bogdańca dojechaliśmy pociągiem. Przyjechałam tutaj z rodzicami, bratem i dalszą rodzina. Z pożogi wojennej, która przeszła przez moją miejscowość nie zostało nic. To co ze sobą przywieźliśmy należało tylko do naszych osobistych rzeczy, w tym ubrania. Gdy przyjechałam w te strony w 1945 roku, ujrzałam opuszczone domy, mieszkania i budynki gospodarcze. Było to przygnębiające uczucie. W okolicy kręciło się jeszcze wojsko radzieckie. Na początku zamieszkałam w Kwiatkowicach, ponieważ mój wuj też tam mieszkał, a moja mama chciała zamieszkać bliżej rodziny. Z wyborem domu nie było trudno, gdyż dużo ich stało opuszczonych. Na początku z mamą uprawialiśmy gospodarstwo. Później w 1947 roku wyszłam za mąż i przeniosłam się do Bogdańca. Ten dom, w którym teraz mieszkam odkupiliśmy od rodziny Jakubowskich. Pamiętam, że nie znaleźliśmy w nim żadnych szczególnych rzeczy oprócz taśm filmowych. Niestety nie mieliśmy aparatu do ich odtworzenia i po pewnym czasie je wyrzuciliśmy. Ci co pierwsi przyjeżdżali do tych stron, to zabierali z sąsiednich domów to, czego im brakowało. Na niektórych domach wisiały jeszcze flagi niemieckie i ten kto w jakimś domu zamieszkał, zamieniał ją sobie na polską. Przypominam sobie również, że w sypialniach nad łóżkami wisiały niemieckie zdjęcia ślubne, których Niemcy nie pozabierali. Gdy zamieszkałam w Bogdańcu musiałam wyremontować dom, gdyż był w opłakanym stanie. Z tyłu najprawdopodobniej trafił go pocisk, niszcząc odcinek ściany i robiąc wielką dziurę w ziemi. Po przyjeździe pomagałam mamie w gospodarstwie, a kiedy wyszłam za mąż i urodziły się nam dzieci zajęłam się ich opieką i wychowaniem. Wiele działałam w organizacji chóru kościelnego i koła gospodyń. Wiele razy jeździłam z harcerzami na wycieczki, żeby im gotować. Cieszę się, że Bogdaniec nam wypiękniał, że wreszcie mamy szkołę dla naszych dzieci, na którą zasługują. Miło widzieć jak nasza miejscowość została odnowiona i unowocześniona. Nie możemy się jej teraz powstydzić. str. 18

Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939

Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939 Spis treści str. 10 str. 12.12 str. 20 sir. 21 Wprowadzenie Wstęp Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939 Struktura narodowościowa

Bardziej szczegółowo

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Polska Szkoła Sobotnia im. Jana Pawla II w Worcester Opracował: Maciej Liegmann 30/03hj8988765 03/03/2012r. Wspólna decyzja? Anglia i co dalej? Ja i Anglia. Wielka

Bardziej szczegółowo

POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ. Łukasz Leśniak IVti

POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ. Łukasz Leśniak IVti POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ Łukasz Leśniak IVti W początkowej fazie drugiej wojny światowej rząd polski w skutek działań wojennych musiał ewakuować się poza granice kraju. Po agresji sowieckiej

Bardziej szczegółowo

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ 70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ Wojna 1939-1945 była konfliktem globalnym prowadzonym na terytoriach: Europy, http://wiadomosci.dziennik.pl/wydarzenia/galeria/402834,5,niemcy-atakuja-polske-ii-wojna-swiatowa-na-zdjeciach-koszmar-ii-wojny-swiatowej-zobacz-zdjecia.html

Bardziej szczegółowo

Jan Draheim, burmistrz Gębic w latach 1919 1932

Jan Draheim, burmistrz Gębic w latach 1919 1932 Jan Draheim, burmistrz Gębic w latach 1919 1932 Jan Draheim urodził się 21 czerwca 1873 r. w Kamionku jako jedno z siedmiorga dzieci Szczepana i Pelagii (z Krugerów) Draheimów. Dnia 16 kwietnia 1884 r.,

Bardziej szczegółowo

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA Andrzej Jezierski Cecylia Leszczyńska HISTORIA Wydawnictwo Key Text Warszawa 2003 Spis treści Od autorów 13 Rozdział 1 Polska w średniowieczu 1.1. Państwo 15 1.2. Ludność 19 1.2.1. Zaludnienie 19 1.2.2.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, styczeń 2012 BS/10/2012 WSPÓŁCZESNE ZWIĄZKI Z DAWNYMI KRESAMI

Warszawa, styczeń 2012 BS/10/2012 WSPÓŁCZESNE ZWIĄZKI Z DAWNYMI KRESAMI Warszawa, styczeń 2012 BS/10/2012 WSPÓŁCZESNE ZWIĄZKI Z DAWNYMI KRESAMI Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 13 stycznia 2011 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

Trzebinia - Moja mała ojczyzna Szczepan Matan

Trzebinia - Moja mała ojczyzna Szczepan Matan Trzebinia - Moja mała ojczyzna Szczepan Matan Na świecie żyło wielu ludzi, których losy uznano za bardzo ciekawe i zamieszczono w pięknie wydanych książkach. Zdarzało się też to w gminie Trzebina, gdzie

Bardziej szczegółowo

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!!

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W dniu 30-04-2010 roku przeprowadziłem wywiad z moim opą -tak nazywam swojego holenderskiego dziadka, na bardzo polski temat-solidarność. Ten dzień jest może najlepszy

Bardziej szczegółowo

Historia szkoły w Jerzykowie

Historia szkoły w Jerzykowie Historia szkoły w Jerzykowie Szkoła w Jerzykowie została zbudowana w roku 1905. Nauka rozpoczęł ęła się 22 sierpnia 1905 roku. Pierwszym nauczycielem był Niemiec ewangelik Scholz, który przybył tu z Pruszewca.

Bardziej szczegółowo

Migracje w demografii

Migracje w demografii Migracje w demografii ze szczególnym uwzględnieniem emigracji i repatriacji Wykład z 14 lub 21 stycznia 2015 roku Definicje Migracja wędrówka ludności mająca na celu zmianę miejsca pobytu. Przyczyny migracji

Bardziej szczegółowo

Polska po II wojnie światowej

Polska po II wojnie światowej Polska po II wojnie światowej w latach 1945-1947 Rafał Nowicki źródła - Internet, (http://historia-polski.klp.pl/a-6269.html) obrazki - Wikipedia TERYTORIUM GRANICE - LUDNOŚĆ Obszar Polski po II wojnie

Bardziej szczegółowo

Alwernia. Moja Mała Ojczyzna. Opracowała: Karolina Hojowska

Alwernia. Moja Mała Ojczyzna. Opracowała: Karolina Hojowska Alwernia Moja Mała Ojczyzna Opracowała: Karolina Hojowska Nazywam się Karolina Hojowska, mam trzynaście lat i mieszkam w Alwerni. Tutaj też chodzę do Szkoły Podstawowej, jestem uczennicą klasy szóstej.

Bardziej szczegółowo

Formowanie Armii Andersa

Formowanie Armii Andersa Michał Bronowicki Formowanie Armii Andersa Gdy 1 września 1939 roku wojska niemieckie i słowackie rozpoczęły inwazję na Polskę, atak ten przyniósł śmierć tysięcy niewinnych ludzi, a dla wielu innych rozpoczął

Bardziej szczegółowo

90. ROCZNICA ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOŚCI

90. ROCZNICA ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOŚCI "Kto nie szanuje i nie ceni swojej przeszłości, ten nie jest godzien szacunku teraźniejszości, ani nie ma prawa do przyszłości". Józef Piłsudski Po 123 latach zaborów Polacy doczekali się odzyskania niepodległości.

Bardziej szczegółowo

KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK

KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK Dał Polsce wolność, granice, moc i szacunek. Warsztaty historyczne KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK Śladami Józefa Piłsudskiego Część 2: DAŁ POLSCE WOLNOŚĆ, GRANICE, MOC SZACUNEK Podczas studiów Józef zaangażował

Bardziej szczegółowo

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Nasze zajęcia w ramach Szkoły Dialogu odbyły się 27 i 28 kwietnia oraz 26 i 27 maja. Nauczyły nas one sporo

Bardziej szczegółowo

Andrzej Olaszek. Piastowski Słownik Biograficzny

Andrzej Olaszek. Piastowski Słownik Biograficzny Andrzej Olaszek Piastowski Słownik Biograficzny Mieszkaniec Piastowa od urodzenia. Aktywny działacz harcerstwa w Piastowie. Działacz Koła Seniorów przy Harcerskiej Izbie Pamięci. Współtwórca Harcerskiej

Bardziej szczegółowo

Szanowni Mieszkańcy Krzczonowic!

Szanowni Mieszkańcy Krzczonowic! Szanowni Mieszkańcy Krzczonowic! W związku ze zbliżającą się 70. rocznicą wybuchu II wojny światowej ( 1 września 2009 r. ) grupa byłych i obecnych mieszkańców naszej wsi w składzie: 1. Krzysztof Granat

Bardziej szczegółowo

Roman Kabaczij. WYGNANI NA STEPY Przesiedlenia ludności ukraińskiej z Polski na południe Ukrainy w latach 1944-1946

Roman Kabaczij. WYGNANI NA STEPY Przesiedlenia ludności ukraińskiej z Polski na południe Ukrainy w latach 1944-1946 Roman Kabaczij WYGNANI NA STEPY Przesiedlenia ludności ukraińskiej z Polski na południe Ukrainy w latach 1944-1946 SPIS TREŚCI Wstęp 11 Rozdział I. Koncepcja wysiedlenia Ukraińców z Polski w kontekście

Bardziej szczegółowo

PATRIOTYZM WE WSPÓŁCZESNEJ SZKOLE

PATRIOTYZM WE WSPÓŁCZESNEJ SZKOLE PATRIOTYZM WE WSPÓŁCZESNEJ SZKOLE Co to jest patriotyzm? Zgodnie z definicją podaną w słowniku Władysława Kopalińskiego patriotyzm oznacza: miłość ojczyzny, własnego narodu, połączoną z gotowością do ofiar

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2012 BS/50/2012 KRESOWE KORZENIE POLAKÓW

Warszawa, kwiecień 2012 BS/50/2012 KRESOWE KORZENIE POLAKÓW Warszawa, kwiecień 2012 BS/50/2012 KRESOWE KORZENIE POLAKÓW Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku stycznia 2012 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul. Żurawia

Bardziej szczegółowo

REZERWAT PRZYRODY NIEDŹWIEDZIE WIELKIE Geneza powstania nazwy.

REZERWAT PRZYRODY NIEDŹWIEDZIE WIELKIE Geneza powstania nazwy. REZERWAT PRZYRODY NIEDŹWIEDZIE WIELKIE Geneza powstania nazwy. Nadleśnictwo Dobrocin, Kiełkuty, Dobrocinek, Leśnica. Kolejny raz ruszamy ścieżkami historii, która skrywa się przed nami z prawdziwymi gratkami

Bardziej szczegółowo

Demograficzne i migracyjne uwarunkowania rozwoju oświaty Zielonej Góry w perspektywie 2020 roku. Czesław Osękowski

Demograficzne i migracyjne uwarunkowania rozwoju oświaty Zielonej Góry w perspektywie 2020 roku. Czesław Osękowski Demograficzne i migracyjne uwarunkowania rozwoju oświaty Zielonej Góry w perspektywie 2020 roku Czesław Osękowski Miasto i Gmina Zielona Góra Strony połączenia: - Miasto Zielona Góra - Gmina Zielona Góra

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji wychowawczej w kl. V VI SP i I III G TEMAT: NASZA SZKOŁA ZASŁUGUJE NA PATRONA.

Scenariusz lekcji wychowawczej w kl. V VI SP i I III G TEMAT: NASZA SZKOŁA ZASŁUGUJE NA PATRONA. Scenariusz lekcji wychowawczej w kl. V VI SP i I III G TEMAT: NASZA SZKOŁA ZASŁUGUJE NA PATRONA. Cele; - przedstawienie historii szkoły, - omówienie przebiegu i znaczenia Powstania Wielkopolskiego (znajomość

Bardziej szczegółowo

Historia Szkoły Podstawowej nr 1 w Puszczykowie

Historia Szkoły Podstawowej nr 1 w Puszczykowie Historia Szkoły Podstawowej nr 1 w Puszczykowie Nie znamy dokumentów o początkach szkoły w XIX wieku. Jedynym dostępnym potwierdzonym materiałem, na podstawie którego możemy wnioskować o dacie powstania

Bardziej szczegółowo

Transkrypcja wywiadu z: p. Przemysławem Namsołkiem

Transkrypcja wywiadu z: p. Przemysławem Namsołkiem Transkrypcja wywiadu z: p. Przemysławem Namsołkiem Wywiad przeprowadziły: Magdalena Weltz Grażyna Niemyjska Fotografia: Justyna Witalis Transkrypcja: Judyta Warzecha 1 -Niech Pan opowie o sobie. Skąd korzenie

Bardziej szczegółowo

Antoni Guzik. Rektor, Dziekan, Profesor, wybitny Nauczyciel, Przyjaciel Młodzieży

Antoni Guzik. Rektor, Dziekan, Profesor, wybitny Nauczyciel, Przyjaciel Młodzieży Antoni Guzik Antoni Guzik Rektor, Dziekan, Profesor, wybitny Nauczyciel, Przyjaciel Młodzieży Docent Antoni Guzik urodził się 7 kwietnia 1925 r. w Izydorówce, w dawnym województwie stanisławowskim. Szkołę

Bardziej szczegółowo

Temat: Kresy Wschodnie

Temat: Kresy Wschodnie Konspekt lekcji (3) Temat: Kresy Wschodnie Propozycja innych tematów: Kresy polski raj utracony Kresy mity i rzeczywistość Zamierzone osiągnięcia: Przygotowanie przed lekcją uczeń: zna pojęcie Kresy; zna

Bardziej szczegółowo

II Liceum Ogólnokształcące w Zespole Szkół Mechanicznych im. Stefana Czarnieckiego w Łapach

II Liceum Ogólnokształcące w Zespole Szkół Mechanicznych im. Stefana Czarnieckiego w Łapach II Liceum Ogólnokształcące w Zespole Szkół Mechanicznych im. Stefana Czarnieckiego w Łapach Opracowała: Dorota KONDRATIUK 1. Wprowadzenie historyczne. Zespół Szkół Mechanicznych im. Stefana Czarnieckiego

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INSTYTUT SPRAW PUBLICZNYCH CBOS BRYTYJCZYCY I POLACY O ROZSZERZENIU UNII EUROPEJSKIEJ BS/46/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INSTYTUT SPRAW PUBLICZNYCH CBOS BRYTYJCZYCY I POLACY O ROZSZERZENIU UNII EUROPEJSKIEJ BS/46/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INSTYTUT SPRAW PUBLICZNYCH UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 http://www.cbos.pl sekretariat@cbos.pl SEKRETARIAT 629-35 - 69, 628-37

Bardziej szczegółowo

Materiały są dostępne na licencji Creative Commons BY-SA 3.0 Polska

Materiały są dostępne na licencji Creative Commons BY-SA 3.0 Polska ,,Mając trzy lata... Dnia 30 maja miałyśmy okazje przeprowadzić wywiad z Panem Januszem Jezierskim. Mężczyzna mając trzy lata został wysiedlony wraz z całą rodziną z Jarocina do Warszawy. Czy pamięta Pan

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji

USTAWA z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1118 USTAWA z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji Uznając, że powinnością Państwa Polskiego jest umożliwienie repatriacji Polakom, którzy pozostali na Wschodzie, a zwłaszcza

Bardziej szczegółowo

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej.

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. 34-letnia Emilia Zielińska w dniu 11 kwietnia 2014 otrzymała nowe życie - nerkę

Bardziej szczegółowo

Wiedza o społeczeństwie

Wiedza o społeczeństwie Wiedza o społeczeństwie Samorząd to prawo jakiejś grupy osób do samodzielnego i niezależnego decydowania o swoich sprawach. Natomiast z prawno administracyjnego punktu widzenia samorząd oznacza powierzenie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... XIX Przedmowa... XXV. Część I. Administracja w okresie II Rzeczypospolitej

Spis treści. Wykaz skrótów... XIX Przedmowa... XXV. Część I. Administracja w okresie II Rzeczypospolitej Spis treści Wykaz skrótów... XIX Przedmowa... XXV Część I. Administracja w okresie II Rzeczypospolitej Rozdział I. Pojęcie oraz geneza II Rzeczypospolitej... 7 1 1. Problem tożsamości i ciągłości państwa

Bardziej szczegółowo

Biuletyn Informacji Publicznej Wydawanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za "mienie zabużańskie". Elżbieta Nesterenko

Biuletyn Informacji Publicznej Wydawanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za mienie zabużańskie. Elżbieta Nesterenko Wydawanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Podstawa prawna: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji

Bardziej szczegółowo

Krystyna Siedlecka. z domu. Cichocka

Krystyna Siedlecka. z domu. Cichocka Krystyna Siedlecka z domu Cichocka Krystyna Cichocka Jedyna córka Marianny i Bolesława Cichockich, urodziła się 25 X 1933 r. w Warszawie. 5-letnia Krysia 3 4-letnia Krysia 4 Dzieciństwo Do września 1944

Bardziej szczegółowo

Wykaz jednostek oraz kwot dotacji celowych przyznanych poszczególnym jednostkom przez Prezydium Senatu w roku 2007

Wykaz jednostek oraz kwot dotacji celowych przyznanych poszczególnym jednostkom przez Prezydium Senatu w roku 2007 Załącznik Wykaz jednostek oraz kwot dotacji celowych przyznanych poszczególnym jednostkom przez Prezydium Senatu w roku 2007 Lp. Nazwa jednostki Zadania programowe Zadania i zakupy inwestycyjne 1 Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04. 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET: http://www.korpo.pol.pl/cbos E-mail: cbos@pol.pl

629-35 - 69, 628-37 - 04. 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET: http://www.korpo.pol.pl/cbos E-mail: cbos@pol.pl CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET: http://www.korpo.pol.pl/cbos

Bardziej szczegółowo

Migracja braci czeskich do Dolnego Śląska

Migracja braci czeskich do Dolnego Śląska Migracja braci czeskich do Dolnego Śląska Sytuacja polityczna Po zwycięstwie Ligi Katolickiej w bitwie pod Białą Górą niedaleko Pragi w 1620 roku rządy zostały przejęte przez Ferdynanda II. (1620-1637).

Bardziej szczegółowo

Pomoc uchodźcom - ofiarom konfliktu zbrojnego na Ukrainie

Pomoc uchodźcom - ofiarom konfliktu zbrojnego na Ukrainie Pomoc uchodźcom - ofiarom konfliktu zbrojnego na Ukrainie Sprawozdanie dla Darczyńców Stowarzyszenia Pomocników Mariańskich STOWARZYSZENIE POMOCNIKÓW MARIAŃSKICH PRZY ZGROMADZENIU KSIĘŻY MARIANÓW Niezawinione

Bardziej szczegółowo

w czasie powstania pseudonim rocznik Lasek 1922 stopień powstańczy biogram data wywiadu starszy strzelec - 2008-06-11

w czasie powstania pseudonim rocznik Lasek 1922 stopień powstańczy biogram data wywiadu starszy strzelec - 2008-06-11 Bogdan Rokicki formacja Batalion Kiliński, 3. kompania dzielnica Śródmieście Północne w czasie powstania pseudonim rocznik Lasek 1922 stopień powstańczy biogram data wywiadu starszy strzelec - 2008-06-11

Bardziej szczegółowo

Sześciolatki w pierwszej klasie to nie jedyna zmiana wynikająca z reformy. - Obecnie obowiązek przedszkolny dzieci mogą realizować zarówno w

Sześciolatki w pierwszej klasie to nie jedyna zmiana wynikająca z reformy. - Obecnie obowiązek przedszkolny dzieci mogą realizować zarówno w Nie macie prawa! Rząd 5 marca 2015 r. po raz kolejny pokazał Polakom, że nie mają prawa decydować o kwestiach dotyczących ich dzieci. Tego dnia koalicja PO-PSL już w pierwszym czytaniu odrzuciła obywatelski

Bardziej szczegółowo

1989-2014 25 LAT WOLNOŚCI. Szkoła Podstawowa nr 14 w Przemyślu

1989-2014 25 LAT WOLNOŚCI. Szkoła Podstawowa nr 14 w Przemyślu 1989-2014 25 LAT WOLNOŚCI Szkoła Podstawowa nr 14 w Przemyślu W 1945 roku skończyła się II wojna światowa. Był to największy, jak do tej pory, konflikt zbrojny na świecie. Po 6 latach ciężkich walk hitlerowskie

Bardziej szczegółowo

ROK HISTORII NAJNOWSZEJ

ROK HISTORII NAJNOWSZEJ Niech Ŝywa pamięć o przeszłości trwa w naszych sercach. Pamiętajmy, iŝ Ŝyjemy w kraju o wspaniałej i trudnej historii. Pamiętajmy teŝ, iŝ uczymy się w szkole związanej z historią naszej ojczyzny. ROK HISTORII

Bardziej szczegółowo

Przed podróŝą na Litwę

Przed podróŝą na Litwę Przed podróŝą na Litwę Źródło: http://www.hotels-europe.com/lithuania/images/lithuania-map-large.jpg BirŜai to niewielkie miasto litewskie wyznaczone jako miejsce kolejnego, juŝ piątego spotkania przedstawicieli

Bardziej szczegółowo

Małgorzata Grabowska Katarzyna Panius Łukasz Kępski Malte Mansholt. Potulice jedno miejsce, dwie pamięci. Przewodnik po Miejscu Pamięci Potulice

Małgorzata Grabowska Katarzyna Panius Łukasz Kępski Malte Mansholt. Potulice jedno miejsce, dwie pamięci. Przewodnik po Miejscu Pamięci Potulice Małgorzata Grabowska Katarzyna Panius Łukasz Kępski Malte Mansholt Potulice jedno miejsce, dwie pamięci Przewodnik po Miejscu Pamięci Potulice Oldenburg Toruń 2009 1. Hitlerowski kompleks obozowy Potulice

Bardziej szczegółowo

Maria Baran Archiwalia organów kontroli administracji wojskowej okresu międzywojennego.

Maria Baran Archiwalia organów kontroli administracji wojskowej okresu międzywojennego. BIBLIOGRAFIA WAŻNIEJSZYCH PUBLIKACJI OGŁOSZONYCH DRUKIEM PRZEZ PRACOWNIKÓW WOJSKOWEJ SŁUŻBY ARCHIWALNEJ Maria Baran Archiwalia organów kontroli administracji wojskowej okresu międzywojennego. [W:] Wybrane

Bardziej szczegółowo

Podziękowania naszych podopiecznych:

Podziękowania naszych podopiecznych: Podziękowania naszych podopiecznych: W imieniu swoim jak i moich rodziców składam ogromne podziękowanie Stowarzyszeniu za pomoc finansową. Dzięki działaniu właśnie tego Stowarzyszenia osoby niepełnosprawne

Bardziej szczegółowo

OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ

OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ 1 Drogi Czytelniku! Życzymy Ci przyjemnej lektury Szkolnego Newsa. Zachęcamy do refleksji nad pytaniem

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z realizacji projektu Kamienie Pamięci odszukaj bohatera Września

Sprawozdanie z realizacji projektu Kamienie Pamięci odszukaj bohatera Września Sprawozdanie z realizacji projektu Kamienie Pamięci odszukaj bohatera Września Grupa/osoba realizująca projekt: Koło Młodych Regionalistów przy Zespole Szkół im. Jadwigi i Władysława Zamoyskich w Rokietnicy

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Rozkład materiału kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Lp. Temat jednostki lekcyjnej Zagadnienia 1. I wojna światowa geneza, przebieg, skutki Proponowana Scenariusz lekcji liczba godzin str.

Bardziej szczegółowo

free mini przewodnik ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy

free mini przewodnik ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy mini przewodnik free ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy 2 Na mapie: A Swoboda: Przydrożny krzyż We wsi Swoboda niedaleko Zgierza, na skraju lasu stoi stalowy krzyż. Z opowiadań

Bardziej szczegółowo

2 Pytania badawcze: 3 Wyjaśnienie pojęć z pytań badawczych: 3.1 Pytanie pierwsze. 3.2 Pytanie drugie

2 Pytania badawcze: 3 Wyjaśnienie pojęć z pytań badawczych: 3.1 Pytanie pierwsze. 3.2 Pytanie drugie Prezentacja podsumowująca projekt Zagrożenie dla uczniów Gimnazjum w Birczy ze względu na brak ograniczenia prędkości na ulicy Jana Pawła II znajdującej się przy samej szkole. Opracował: EFGMORS 1 Spis

Bardziej szczegółowo

Zapewne wasz trzylatek właśnie rozpocznie lub rozpoczął edukację przedszkolną, która wiąże się z pewnymi trudnościami dodatkowymi emocjami.

Zapewne wasz trzylatek właśnie rozpocznie lub rozpoczął edukację przedszkolną, która wiąże się z pewnymi trudnościami dodatkowymi emocjami. Współczesne przedszkola są otwarte na potrzeby rodziców i dzieci, dlatego też podejmują wiele inicjatyw i działań własnych, których celem jest podnoszenie jakości pracy placówki, a co za tym idzie podniesienie

Bardziej szczegółowo

X wieku Cladzco XIII wieku zamek Ernesta Bawarskiego Lorenza Krischke

X wieku Cladzco XIII wieku zamek Ernesta Bawarskiego Lorenza Krischke Twierdza Kłodzko Twierdza Kłodzko to jeden z najlepiej zachowanych obiektów tego typu nie tylko w Polsce ale i w Europie, której losy są ściśle powiązane z miastem, na którego historię miało wpływ położenie

Bardziej szczegółowo

KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK

KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK Dał Polsce wolność, granice, moc i szacunek. Warsztaty historyczne KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK Śladami Józefa Piłsudskiego Część 3: DAŁ POLSCE WOLNOŚĆ, GRANICE, MOC I SZACUNEK Po powrocie do Polski,

Bardziej szczegółowo

Sponsor głównej nagrody dla Moto-Turysty Roku w postaci bonu na zakup towarów z oferty Sw-Motech o wartości 300 zł.

Sponsor głównej nagrody dla Moto-Turysty Roku w postaci bonu na zakup towarów z oferty Sw-Motech o wartości 300 zł. Sponsor głównej nagrody dla Moto-Turysty Roku w postaci bonu na zakup towarów z oferty Sw-Motech o wartości 300 zł. Relacja nadesłana do publikacji w sezonie 2011 (01.04.2011-31.03.2012) 011 / 2011 / Turystyczne

Bardziej szczegółowo

(Jan Paweł II, Warszawa, 2 czerwca 1979 r.)

(Jan Paweł II, Warszawa, 2 czerwca 1979 r.) Przybywam do was jako syn tej ziemi, tego narodu, a zarazem, z niezbadanych wyroków Opatrzności, jako następca Świętego Piotra na tej właśnie rzymskiej stolicy. Dziękuję wam, żeście nie zapomnieli o mnie,

Bardziej szczegółowo

Czy przebywałeś w Norwegii nieprzerwanie przez ostatnie 12 miesięcy? Krótszy urlop za granicą nie przerywa czasu przebywania w Norwegii.

Czy przebywałeś w Norwegii nieprzerwanie przez ostatnie 12 miesięcy? Krótszy urlop za granicą nie przerywa czasu przebywania w Norwegii. Matka i ojciec składają wniosek osobno Nie wolno wysłać wspólnego wniosku. Wnioskuję o przyznanie zasiłku rodzicielskiego dla matki/części zasiłku należnej matce Wnioskuję o przyznanie zasiłku rodzicielskiego

Bardziej szczegółowo

PROJEKT EDUKACYJNY "Krokus" w GM16

PROJEKT EDUKACYJNY Krokus w GM16 Projekt gimnazjalny Krokus ocalić od zapomnienia jest elementem międzynarodowego przedsięwzięcia Irlandzkiego Towarzystwa Edukacji o Holokauście i Muzeum śydowskiego Galicja w Krakowie, które przekazują

Bardziej szczegółowo

4. INWENTARYZACJA OBIEKTÓW HISTORYCZNYCH I KULTUROWYCH GMINY KOLONOWSKIE

4. INWENTARYZACJA OBIEKTÓW HISTORYCZNYCH I KULTUROWYCH GMINY KOLONOWSKIE 4. INWENTARYZACJA OBIEKTÓW HISTORYCZNYCH I KULTUROWYCH GMINY KOLONOWSKIE W skład gminy wchodzą miasto Kolonowskie osiedle Fosowskie i 3 sołectwa: Spórok, Staniszcze Małe, Staniszcze Wielkie 4.1. OGÓLNA

Bardziej szczegółowo

Mniejszości narodowe i etniczne na Mazowszu

Mniejszości narodowe i etniczne na Mazowszu Mniejszości narodowe i etniczne na Mazowszu - Działania Pełnomocnika Wojewody Mazowieckiego do spraw mniejszości narodowych i etnicznych. Warszawa, dnia 11 czerwca 2013 r. Przestawione dane dotyczą społeczności

Bardziej szczegółowo

POROZUMIENIE O WSPÓŁPRACY POMIĘDZY STOWARZYSZENIEM RODZIN OSADNIKÓW WOJSKOWYCH I CYWILNYCH KRESÓW WSCHODNICH A MINISTREM OBRONY NARODOWEJ

POROZUMIENIE O WSPÓŁPRACY POMIĘDZY STOWARZYSZENIEM RODZIN OSADNIKÓW WOJSKOWYCH I CYWILNYCH KRESÓW WSCHODNICH A MINISTREM OBRONY NARODOWEJ POROZUMIENIE O WSPÓŁPRACY POMIĘDZY STOWARZYSZENIEM RODZIN OSADNIKÓW WOJSKOWYCH I CYWILNYCH KRESÓW WSCHODNICH A MINISTREM OBRONY NARODOWEJ Zawarte w dniu 19 października 2000 r. 19 października 2000 roku

Bardziej szczegółowo

Lud Podolski, Głos Podola, Ziemia Podolska

Lud Podolski, Głos Podola, Ziemia Podolska Lud Podolski, Głos Podola, Ziemia Podolska Terytorium współczesnej Ukrainy zamieszkały przez liczne grupy nieukraińców Radziecki spadek - to spadek niepodległej Ukrainy i niepodległej Polski Ludność polska

Bardziej szczegółowo

II ETAP KONKURSU O JÓZEFIE PIŁSUDSKIM

II ETAP KONKURSU O JÓZEFIE PIŁSUDSKIM II ETAP KONKURSU O JÓZEFIE PIŁSUDSKIM Imię i nazwisko Szkoła.. 1. W którym roku uchwalono konstytucję kwietniową?... 2. Podaj lata, w jakich Piłsudski był Naczelnikiem Państwa?... 3. W jakiej tradycji

Bardziej szczegółowo

Andrzej Grzeszczuk. Wileńszczyzna. w II Rzeczypospolitej. Materiały dydaktyczne do lekcji historii dla szkół ponadpodstawowych

Andrzej Grzeszczuk. Wileńszczyzna. w II Rzeczypospolitej. Materiały dydaktyczne do lekcji historii dla szkół ponadpodstawowych Andrzej Grzeszczuk Wileńszczyzna w II Rzeczypospolitej Materiały dydaktyczne do lekcji historii dla szkół ponadpodstawowych Andrzej Grzeszczuk Wileńszczyzna w II Rzeczypospolitej Materiały dydaktyczne

Bardziej szczegółowo

Koperta 2 Grupa B. Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię

Koperta 2 Grupa B. Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię Koperta 2 Grupa B Podczas dzisiejszego szukania śladów przeszłości dla waszej grupy ciekawe będą przede wszystkim: Ratusz,

Bardziej szczegółowo

Szanowni Państwo, 80-letnia historia Ochotniczej Straży Pożarnej Łódź Sikawa to pasmo sukcesów zarówno strażaków jak i osób nam pomagającym.

Szanowni Państwo, 80-letnia historia Ochotniczej Straży Pożarnej Łódź Sikawa to pasmo sukcesów zarówno strażaków jak i osób nam pomagającym. Szanowni Państwo, Mamy przyjemność zaproponować Państwu współpracę z jedną z najlepszych i najbardziej utytułowanych jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych w Łodzi. Ochotnicza Straż Pożarna Łodź Sikawa,

Bardziej szczegółowo

Dawno temu leśną krainą

Dawno temu leśną krainą Dawno temu leśną krainą rządził poczciwy, stary król Kanut Wielki. Mieszkał w wielkim, kamiennym zamku, otoczonym lasami, pełnymi dzikich zwierząt. D D d d Król Kanut mieszkał w zamku razem ze swoją rodziną:

Bardziej szczegółowo

Polski Czerwony Krzyż w Bolesławcu 1945-2013

Polski Czerwony Krzyż w Bolesławcu 1945-2013 Polski Czerwony Krzyż w Bolesławcu 1945-2013 Na podstawie materiałów z internetu i pracy Pani Gabrieli Członki Opracował Danuta Zielińska Zbigniew Herbut Początki w Bolesławcu Na Dolnym Śląsku tuż po zajęciu

Bardziej szczegółowo

Dostarczenie uczniom wiedzy na temat kultury żydowskiej Przekazanie wiedzy na temat Holocaustu

Dostarczenie uczniom wiedzy na temat kultury żydowskiej Przekazanie wiedzy na temat Holocaustu Dostarczenie uczniom wiedzy na temat kultury żydowskiej Przekazanie wiedzy na temat Holocaustu Uczestniczyliśmy w dodatkowych zajęciach na temat historii i kultury Żydów. Wzięliśmy udział w obchodach Międzynarodowego

Bardziej szczegółowo

Wywiady. Pani Halina Glińska. Tancerka, właścicielka sklepu Just Dance z akcesoriami tanecznymi

Wywiady. Pani Halina Glińska. Tancerka, właścicielka sklepu Just Dance z akcesoriami tanecznymi Wywiady Pani Aleksandra Machnikowska Przedsiębiorca od 2009 roku, najpierw w spółce cywilnej prowadziła sklep Just Dance. Od 2012 roku prowadzi restaurację EL KAKTUS. W styczniu 2014 restauracja EL KAKTUS

Bardziej szczegółowo

PAŁAC DZIEDUSZYCKICH W ZARZECZU WCZORAJ I DZIŚ. mała wystawa o wielkiej rzeczy

PAŁAC DZIEDUSZYCKICH W ZARZECZU WCZORAJ I DZIŚ. mała wystawa o wielkiej rzeczy PAŁAC DZIEDUSZYCKICH W ZARZECZU WCZORAJ I DZIŚ mała wystawa o wielkiej rzeczy Od 26 listopada 2012 roku w sali wystaw Muzeum Dzieduszyckich w Zarzeczu, prezentowana jest wystawa pt. Pałac Dzieduszyckich

Bardziej szczegółowo

Malborskie mosty. Bernard Jesionowski. Malbork 2008. Bernard Jesionowski Malborskie mosty Strona 1

Malborskie mosty. Bernard Jesionowski. Malbork 2008. Bernard Jesionowski Malborskie mosty Strona 1 Malborskie mosty Bernard Jesionowski Malbork 2008 Bernard Jesionowski Malborskie mosty Strona 1 Tradycja istnienia stałej przeprawy przez Nogat w Malborku ma średniowieczną tradycję. Świadczą o tym cylindryczne

Bardziej szczegółowo

Pomniki i tablice. Toruń. Zbigniew Kręcicki

Pomniki i tablice. Toruń. Zbigniew Kręcicki Zbigniew Kręcicki Pomniki i tablice Toruń Po lewej. Plac Rapackiego. Uroczyste odsłonięcie pomnika Marszałka nastąpiło 15 sierpnia 2000 r. w 80. rocznicę bitwy warszawskiej. Po prawej. Pierwszy, tymczasowy

Bardziej szczegółowo

Robert Prusakowski. Kwiecień, 2012 r.

Robert Prusakowski. Kwiecień, 2012 r. Wstęp Wąbrzeska Kolejka Powiatowa Dla ilu mieszkańców Wąbrzeźna ta nazwa ma dziś jeszcze jakieś znaczenie? Kto wiąże z nią wspomnienia? Kto potrafi coś o niej opowiedzieć? Zapewne niewielu 1 kwietnia 2008

Bardziej szczegółowo

POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE

POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE "PRZED 75 LATY, 27 WRZEŚNIA 1939 R., ROZPOCZĘTO TWORZENIE STRUKTUR POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO. BYŁO ONO FENOMENEM NA SKALĘ ŚWIATOWĄ. TAJNE STRUKTURY PAŃSTWA POLSKIEGO, PODLEGŁE

Bardziej szczegółowo

Skwer przed kinem Muranów - startujemy

Skwer przed kinem Muranów - startujemy 27 IX 2014 RAJD OCHOTY ŚLADAMI POWSTANIA WARSZAWSKIEGO W 75. ROCZNICĘ UTWORZENIA POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO W sobotę, 27 września 2014 roku na terenie Śródmieścia odbył się Rajd Ochoty Śladami Powstania

Bardziej szczegółowo

Dom Ani Mój dom znajduje się w niewielkiej wsi 20km od Ostródy. Dla mnie jest miejscem niezwykłym, chyba najwspanialszym na świecie. To z nim wiążą się moje przeżycia z dzieciństwa, gdyż mieszkam tu od

Bardziej szczegółowo

MŁODZIEŻOWA ENCYKLOPEDIA INTERNETOWA BOHATERÓW KRAJNY POD REDAKCJĄ MICHAŁA KOKOWSKIEGO

MŁODZIEŻOWA ENCYKLOPEDIA INTERNETOWA BOHATERÓW KRAJNY POD REDAKCJĄ MICHAŁA KOKOWSKIEGO MŁODZIEŻOWA ENCYKLOPEDIA INTERNETOWA BOHATERÓW KRAJNY POD REDAKCJĄ MICHAŁA KOKOWSKIEGO WARSZAWA KRAKÓW: INSTYTUT HISTORII NAUKI PAN, 2015 ISBN 978-83-86062-23-2 Życiorys Bolesław Szymon Romanowski urodził

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU JAN PAWEŁ II ORĘDOWNIK RODZINY NASZA SPOŁECZNOŚĆ SZKOLNA ŁĄCZY SIĘ Z TYMI SŁOWAMI PAMIĘTAMY 27 kwietnia 2015 roku odbył się w naszej

Bardziej szczegółowo

MICHAIŁ DARAGAN. Życzliwy gubernator i jego dokonania

MICHAIŁ DARAGAN. Życzliwy gubernator i jego dokonania MICHAIŁ DARAGAN Życzliwy gubernator i jego dokonania RODZINA Szlachecka rodzina Daraganów bierze swój początek z dwóch ziem ukraińskich. Najstarszym znanym przodkiem gubernatora był jego pradziadek Iwan

Bardziej szczegółowo

ROK HISTORII NAJNOWSZEJ w Zespole Szkół im A. Mickiewicza w Bielsku Podlaskim

ROK HISTORII NAJNOWSZEJ w Zespole Szkół im A. Mickiewicza w Bielsku Podlaskim ROK HISTORII NAJNOWSZEJ w Zespole Szkół im A. Mickiewicza w Bielsku Podlaskim Konkurs Nasi bliscy, nasze dzieje, nasza pamięć - straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką Ministerstwo Edukacji

Bardziej szczegółowo

NASZA WIZYTA W PRACOWNI LITERACKIEJ ARKADEGO FIEDLERA

NASZA WIZYTA W PRACOWNI LITERACKIEJ ARKADEGO FIEDLERA NASZA WIZYTA W PRACOWNI LITERACKIEJ ARKADEGO FIEDLERA Śladem Zygmunta Pniewskiego Dnia 8 kwietnia wybraliśmy się do Pracowni Literackiej Arkadego Fiedlera, aby poszukać śladów wyprawy do Brazylii oraz

Bardziej szczegółowo

Internetowy Projekt Zbieramy Wspomnienia

Internetowy Projekt Zbieramy Wspomnienia Internetowy Projekt Zbieramy Wspomnienia WSPOMNIENIA Z LAT 70 NA PODSTAWIE KRONIK SZKOLNYCH. W ramach Internetowego Projektu Zbieramy Wspomnienia pomiędzy końcem jednych, a początkiem drugich zajęć wybrałam

Bardziej szczegółowo

Warszawa Poczdam Kilonia Skagen Odense - Kopenhaga Ystad Świnoujście Warszawa: 10 do 12 dni 2800 km WYPRAWA DO DANII - SKAGEN

Warszawa Poczdam Kilonia Skagen Odense - Kopenhaga Ystad Świnoujście Warszawa: 10 do 12 dni 2800 km WYPRAWA DO DANII - SKAGEN Warszawa Poczdam Kilonia Skagen Odense - Kopenhaga Ystad Świnoujście Warszawa: 10 do 12 dni 2800 km WYPRAWA DO DANII - SKAGEN Niemcy - Poczdam Budynek z 1685 r, początkowo jako oranżeria a następnie stajnie

Bardziej szczegółowo

MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE

MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE 2015.05.11 1 BALTIJOS JŪRA LENKIJOS IR LIETUVOS KONCEPCIJOSE IR POLITIKOJE: ŽVILGSNIS Į LIETUVIŠKUS VADOVĖLIUS / MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE

Bardziej szczegółowo

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca.

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca. Sposób na wszystkie kłopoty Marcin wracał ze szkoły w bardzo złym humorze. Wprawdzie wyjątkowo skończył dziś lekcje trochę wcześniej niż zwykle, ale klasówka z matematyki nie poszła mu najlepiej, a rano

Bardziej szczegółowo

Prawo tworzenia stowarzyszeń, członkowstwo, władze.

Prawo tworzenia stowarzyszeń, członkowstwo, władze. Prawo tworzenia stowarzyszeń, członkowstwo, władze. 1. Komu przysługuje prawo tworzenia. Prawo tworzenia stowarzyszeń przysługuje: obywatelom polskim, mającym pełną zdolność do czynności prawnych, którzy

Bardziej szczegółowo

GMINA OBROWO PAKIET INFORMACYJNY

GMINA OBROWO PAKIET INFORMACYJNY GMINA OBROWO PAKIET INFORMACYJNY Dragon Partners Sp. z o.o., Lipiec 2013 1 Spis treści I. Podstawowe informacje...3 A. Dane teleadresowe...3 B. Charakterystyka Emitenta...3 II. Program emisji obligacji...5

Bardziej szczegółowo

Rok XXIII listopad-grudzień 2013 nr 6(127) cena: 6,00 PLN (w tym 5% VAT) temat na czasie MEDIA KONTRA KOŚCIÓŁ? ISSN 1230-7297 11

Rok XXIII listopad-grudzień 2013 nr 6(127) cena: 6,00 PLN (w tym 5% VAT) temat na czasie MEDIA KONTRA KOŚCIÓŁ? ISSN 1230-7297 11 Rok XXIII listopad-grudzień 2013 nr 6(127) cena: 6,00 PLN (w tym 5% VAT) czasser CA dwumiesięcznik religijno-społeczny dwum iesięcę znik religij ijno no-s -spo łeczny temat na czasie MEDIA KONTRA KOŚCIÓŁ?

Bardziej szczegółowo

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND TRANSATLANTIC TRENDS POLAND P.1 Czy uważa Pan(i), że dla przyszłości Polski będzie najlepiej, jeśli będziemy brali aktywny udział w sprawach światowych, czy też jeśli będziemy trzymali się od nich z daleka?

Bardziej szczegółowo

Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU

Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU Jan Paweł II Jan Paweł II właściwie Karol Józef Wojtyła, urodził się 18 maja 1920 w Wadowicach, zmarł 2 kwietnia 2005 w Watykanie polski biskup rzymskokatolicki, biskup

Bardziej szczegółowo

Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD

Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD K A T A R Z Y N A O R K I S Z S T O W A R Z Y S Z E N I E N A R Z E C Z D Z I E C I Z N A D P O B U D L I W O Ś C I Ą P S Y C H O R U C H O W Ą Moment narodzenia

Bardziej szczegółowo

WYWIAD Z ŚW. STANISŁAWEM KOSTKĄ

WYWIAD Z ŚW. STANISŁAWEM KOSTKĄ WYWIAD Z ŚW. STANISŁAWEM KOSTKĄ Witaj Św. Stanisławie, czy mogę z Tobą przeprowadzić wywiad? - Witam. Tak bardzo chętnie udzielę wywiadu. Gdzie i kiedy się urodziłeś? - Urodziłem się w Październiku 1550r.

Bardziej szczegółowo

problemy polityczne współczesnego świata

problemy polityczne współczesnego świata Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmuller problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 1998 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności -

Bardziej szczegółowo

GRUPA A. a) zniesienie stanu wojennego w PRL-u b) obrady Okrągłego Stołu / 2

GRUPA A. a) zniesienie stanu wojennego w PRL-u b) obrady Okrągłego Stołu / 2 Rozdział VII. W powojennej Polsce GRUPA A 8 1. Podaj rok, w którym miały miejsce poniższe wydarzenia. a) zniesienie stanu wojennego w PRL-u b) obrady Okrągłego Stołu 2. Zdecyduj, czy poniższe zdania są

Bardziej szczegółowo

Nazwa i opis przedmiotu

Nazwa i opis przedmiotu Przedwojenna fotografia przedstawiające płytę żorskiego rynku. 1. przedwojenna przedstawiająca portret zbiorowy komendantów żorskiej policji. 2. z ok XIX/XX wieku. Portret, sepia. 3. z ok XIX/XX wieku.

Bardziej szczegółowo