Architektoniczne problemy odnowy historycznych przestrzeni miejskich na przykładzie kolonii robotniczej Zandek w Zabrzu

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Architektoniczne problemy odnowy historycznych przestrzeni miejskich na przykładzie kolonii robotniczej Zandek w Zabrzu"

Transkrypt

1 Architektoniczne problemy odnowy historycznych przestrzeni miejskich na przykładzie kolonii robotniczej Zandek w Zabrzu Dr inż. arch. Jakub Czarnecki, dr inż. arch. Paweł Maryńczuk, Politechnika Śląska, Gliwice 1. Geneza W procesie rewaloryzacji złożonego procesu przywracania utraconych bądź zdegradowanych wartości, wielostronność spojrzenia reprezentowana przez przedstawicieli różnych dyscyplin musi dawać w konsekwencji różnorodność stanowisk. Dla przeprowadzenia całego twórczego procesu podejmowane działania muszą opierać się na umiejętności i chęci porozumienia się przy ustalaniu decyzji dotyczących ostatecznych efektów rewaloryzacji. Wymagany jest więc kompromis ze strony wszystkich uczestniczących w jej przeprowadzeniu w zasadzie od samego początku: historyka sztuki, architekta, inżynierów branżowych oraz zrozumienia przez konserwatora, że nie każdy obiekt wymaga zachowania, bo czasem jest to zwykły barak zajmujący cenne śródmiejskie tereny. W tym wzajemnym dialogu regulatorem wyznaczającym granice ustępstw powinny być ustalone zasady dostatecznie elastyczne i obszerne, aby mogły objąć każdy obiekt zależnie od jego historii i każdy zakres działań zależny od stopnia zniszczenia obiektu. W zasadach tych musi być uwzględniona w sposób jednoznaczny hierarchia rewaloryzowanych wartości obiektu. Fot Aktualny stan kolonii robotniczej Zandek w Zabrzu główna aleja dojazdowa 60

2 2. Wprowadzenie Opisywany zespół to spory rozdział architektonicznej przeszłości Zabrza. Osiedle patronackie Huty Donnersmarck wybudowane zostało w latach , według projektu grupy architektów z Berlina Charlottenburga. Kolonia miała wyróżniać się piękną architekturą, mieszkaniami o wysokim standardzie i prestiżu oraz stać się wizytówką spółki. Domom towarzyszyły nieistniejące dziś obiekty gospodarcze. W jej skład weszło około 40 budynków mieszkalnych powstałych na zbliżonych do siebie, symetrycznych rzutach. Kompozycja rozmieszczenia obiektów na działce związana jest z podziałem parcel i ma tendencje do rozlatywania się w kierunku wschód zachód. W większości z nich mieściło się 12 mieszkań po 4 na każdej z trzech kondygnacji, składających się z kuchni i dwóch pokoi, ze wspólnymi toaletami umieszczonymi na półpiętrach. Dziś mieszczą się tam siedziby Straży Pożarnej, Straży Miejskiej, szkoły językowej i mieszkania prywatne, które w późniejszym okresie podzielono na mniejsze. Z biegiem czasu na wielu niewykorzystanych przestrzeniach, po wyburzeniu przybudówek, powstały spontanicznie tworzące się zespoły parkingowe i garażowe, wtłoczone w istniejącą zabudowę. Będąc odpowiedzią na stale rosnące w tym zakresie potrzeby, degradują obecny poziom estetyczny całych rejonów osiedla i są Rys Aktualny stan kolonii robotniczej Zandek w Zabrzu: a) rozmieszczenie budynków, b) główny układ komunikacji, c) zieleń wysoka Jest sprawą oczywistą, że każdy problem projektowy, w procesie rewitalizacyjnym rozwiązać można na wiele sposobów. Jednoznaczny i sprawny wybór najlepszego rozwiązania wymaga ścisłego określenia kryteriów, hierarchizacji tych kryteriów, a dopiero później waloryzacji wariantów w konfrontacji z kryteriami, kolejno od szczytu hierarchii. Rozwiązanie architektoniczne w analizowanym obiekcie poddawane jest ocenie w aspekcie wielu kryteriów, które można podzielić na trzy grupy: kryteria konserwatorskie, kryteria techniczne (m.in. określone przez normy i przepisy techniczno-budowlane), kryteria użytkowe i ekonomiczne, które w systemie wolnorynkowym formułuje zamawiający inwestor. Idea i prawny system ochrony obiektów historycznych wymagają, aby hierarchizując te kryteria grupę konserwatorską postawić na pierwszym miejscu. Potrzebne jest w tym celu bardziej precyzyjne określenie kryteriów z grupy konserwatorskiej. Brak jednoznaczności powoduje bowiem, że kryteria konserwatorskie przegrywają z kryteriami technicznymi, ściśle określonymi wzorem matematycznym, liczbą, a także z kryteriami użytkowo-ekonomicznymi, formułowanymi z mocnej pozycji tego kto płaci. Poszukując wspólnej bazy dla określenia kryteriów konserwatorskich doboru rozwiązań inżynieryjnych w obiektach zabytkowych, wskazać można dwa podstawowe problemy konserwacji. Pierwszy to autentyzm pojęcie, problem i kryterium obecne we wszystkich doktrynach, oś konstrukcyjna Karty Weneckiej [1] i dokumentów opracowanych jako jej rozwinięcie. Szczególną rolę tego pojęcia i problemu podkreślają uchwalone przez ICOMOS: dokument sympozjum w Nara (1994) [2], deklaracja z San Antonio (1996), a także deklaracja Sofijska (1996) [3]. Analizując problematykę odnowy zespołu Zandek w Zabrzu, będziemy mieli do czynienia z zarówno gruntowną przebua) b) c) wyzwaniem dla nowych inwestycji, właściwych dla wartościowych terenów. Osobnym problemem w procesie odnowy okazało się niewłaściwe zadrzewienie osiedla. Drzewa rosnące zbyt blisko spowodowały nierównomierne osiadanie fundamentów, uszkodzenia dróg i chodników oraz postępującą niesprawność urządzeń kanalizacyjnych. Pozostawienie aktualnej sytuacji geotechnicznej i ekologicznej własnemu biegowi wypadków jest w przypadku odnowy niemożliwe. To wszystko mieści się w ramach niezbędnych działań rewaloryzacji; powstaje pole styku działań konserwatorskich z twórczymi działaniami architektonicznymi, pole niezbędnego kompromisu, na którym obowiązywać będzie zasada konieczności wypracowania wspólnego stanowiska. 3.Kryteria konserwatorskie doboru rozwiązań projektowych 61

3 62 dową otoczenia budynków, jak i przebudową oraz restauracją budynków. I tak procesowi odnowy podlegałyby elewacje obiektów, za którymi schowałyby się współczesne funkcje z nowoczesnym wystrojem i wyposażeniem. W przyszłości planując modernizację budynków z jednoczesną adaptacją do współczesnych funkcji, inwestor musi liczyć się jednak z trudnościami mającymi swoje źródło w sprzecznościach pomiędzy potrzebami, a możliwością ich realizacji, wynikającymi z geometrii budynków, rodzaju i stanu zachowania konstrukcji oraz ograniczeń prawnych Kryteria konserwatorskie związane z autentyzmem Cenną analizę problemu autentyzmu przeprowadził w 1971 roku prof. O. Czerner [4] wyróżniając następujące jego aspekty: autentyzm materiału autentyzm formy autentyzm funkcji autentyzm oddziaływania i skojarzeń Dodać należy aspekt wysuwany przez innych naukowców: autentyzm miejsca, obejmujący także kwestie otoczenia i kontekstu przestrzennego. We wspomnianej analizie, prof. Czerner zaznaczył, że istnieje kolizja między zachowaniem autentyzmu funkcji a podstawową drogą utrzymania możliwie wielu zabytków przez adaptacje do współczesnych potrzeb. Problem ten rozwinął Leo van Nispen w dyskusji na kongresie UNESCO/RILEM w Paryżu w 1993 roku, stawiając tezę, że chcąc w pełni zachować jeden z aspektów autentyzmu musimy ingerować w inny. Dążenie do zachowania obiektów historycznych bez ingerencji w pierwotny materiał, powoduje konieczność wprowadzenia widocznych (a więc ingerujących w formę lub otoczenie) struktur. Pragnienie zachowania istniejącej formy, a jeszcze bardziej odtworzenia formy pierwotnej, rodzi konieczność interwencji w materiał i technologię. Praktyczny wniosek z tej kolizji poszczególnych aspektów autentyzmu jest następujący: dla konkretnego obiektu, w oparciu o analizę jego charakteru i wartości niezbędna jest hierarchizacja elementów autentyzmu. Jest to zgodne z bardziej ogólnym postulatem wprowadzenia systemu waloryzacji obiektów zabytkowych i zróżnicowania form ich ochrony. Postulat ten wynika z doświadczeń praktycznych, gdyż doktryna jednakowej ochrony wszystkich obiektów zabytkowych wobec wspomnianego ich zróżnicowania stała się nierealna Autentyzm materiału Jeśli w hierarchii wartości obiektów, takich jak budynki osiedla Zandek, najwyżej postawimy autentyzm materiału, to wyżej należy ocenić rozwiązania projektowe nieingerujące lub minimalnie ingerujące w tę substancję. Będą to konstrukcje i warstwy budowlane zewnętrzne wobec obiektu. Te zewnętrzne w stosunku do substancji zabezpieczenia i wzmocnienia mogą być rozwiązane zarówno w postaci skontrastowanych z zabytkiem konstrukcji współczesnych, z podkreśleniem nowej technologii, lub też fragmentarycznej rekonstrukcji niezbędnych elementów struktury zabytkowej, z dyskretnym zaznaczeniem granicy. Kryterium tego wyboru związane jest z autentyzmem formy i miejsca Autentyzm technologii W odniesieniu do obiektów lub elementów, których materiał podlega stosunkowo częstej wymianie (pokrycia dachowe, tynki), podstawowym aspektem autentyzmu będzie autentyzm technologii. Polegać on winien na zastosowaniu przy wymianie materiału tych samych narzędzi, metod obróbki i montażu. Kwestia autentyzmu technologii wymaga poruszenia problemu nowoczesnych technologii w budynku zabytkowym. Karta Wenecka jednoznacznie rozstrzyga ten problem w art. 10: Kiedy techniki tradycyjne okazują się niewystarczające, wzmocnienie zabytku można zapewnić sięgając do wszelkich nowoczesnych technik konserwatorskich i budowlanych, których skuteczność wykazałyby dane naukowe i zapewniało doświadczenie [1]. A zatem, po techniki współczesne należy sięgać w tych miejscach i w takim zakresie, gdzie nie jest możliwe powtórzenie technologii pierwotnej jest to kolejne kryterium doboru rozwiązań inżynierskich w obiektach historycznych. Jest sprawą oczywistą,że wprowadzając instalacje do budynku, w którym pierwotnie ich nie było stosujemy technologie najnowocześniejsze, zwłaszcza że nowsze technologie instalacyjne na ogół wymagają mniejszej ingerencji w zabytek niż starsze Autentyzm formy Przyjmuje się, że autentyzm formy będzie najważniejszy w obiektach o charakterze dzieł sztuki lub w obiektach, które utraciły znaczną część pierwotnej substancji materiału przy naprawach i rekonstrukcjach. W ramach postulowanego systemu waloryzacji obiektów ustala się, czy prymat ma forma pierwotna, czy też forma, jaką nadał zabytkowi czas. Prymat formy pierwotnej niewątpliwie uzasadniałby rekonstrukcję tj. uzupełnienie części zniszczonych, co mogłoby prowadzić do restauracji obiektów zespołu. Funkcja natomiast, w obiekcie narzuca formie swoje wymagania i koniecznością jest dążenie do wzajemnego pokrywania się wytycznych funkcji z wytycznymi formy Autentyzm miejsca Autentyzm miejsca to nie tylko położenie (lokalizacja) obiektu, ale cały kontekst przestrzenny zarówno naturalny, jak i kulturowy. Konieczność ochrony obiektów historycznych wraz z otoczeniem była podnoszona już dawno (m.in. art. 6 Karty Weneckiej) [1]. Jednym z kryteriów doboru rozwiązań inżynierskich

4 powinna być zatem ocena, w jakim stopniu respektują kontekst przestrzenny. Można przyjąć, że w kontekście przyrodniczym dla projektowanych obiektów bardziej odpowiednie będą rozwiązania eksponujące materiały naturalne (kamień, drewno). W kontekście miejskim można natomiast łatwiej zaakceptować eksponowanie materiałów współczesnych, jak: szkło, beton architektoniczny czy aluminium Kryteria związane ze skalą czasu Kompatybilność Coraz więcej wybitnych twórców wyznaje pogląd, że dobra znajomość przeszłości nie jest obciążeniem, lecz przeciwnie staje się bogatym źródłem inspiracji. Takie podejście do problemu kształtowania i rewaloryzacji przestrzeni miejskich posiadające zespoły zabytkowe jest niezwykle pomocne w rozwiązywaniu nowych zadań w istniejącej przestrzeni kulturowej [5]. Pozwala na jej współczesną, lecz ukierunkowaną kontynuację. Problem współpracy nowych elementów z substancją zabytkową, kryterium współpracy, w długim okresie czasu jest istotne przy doborze rozwiązania projektowego zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz obiektów, co znalazło odzwierciedlenie w proponowanych rozwiązaniach przestrzennych osiedla. Najprostszym sposobem zapewnienia kompatybilności zarówno w budynkach, jak i w obszarze zewnętrznym jest zastosowanie technologii tradycyjnej zgodnej z technologią oryginalną. Wraz z kwestią autentyczności daje to zdecydowane preferencje dla technologii tradycyjnej Odwracalność Kryterium odwracalności przy doborze rozwiązań projektowych w obiektach historycznych sprowadza się do możliwości demontażu konstrukcji, elementu, warstwy budowlanej lub instalacji bez naruszenia substancji autentycznej. Potrzeba demontażu instalacji i elementów wykończeniowych jest oczywista obecnie w ciągu około 20 lat (okres bardzo krótki w skali historii zabytku) następuje zużycie funkcjonalne, a czasem także techniczne. Wpływają na to rosnące potrzeby użytkowe, zmiany technologii i wymogów normowych. Potrzeba demontażu elementów konstrukcyjnych jest mniej oczywista: praktyka wykazuje, że występuje jednak stosunkowo często. Korzystniejsze (wg kryterium konserwatorskiego) są zatem konstrukcje montowane z elementów, a nie monolityczne. 4. Przyjęte założenia programowe Nowa struktura funkcjonalno-przestrzenna zespołu osiedla powinna odpowiadać potrzebom dnia dzisiejszego, z pozostawieniem w większości budynków istniejących funkcji, ma być elastyczna i współczesna w swym wyrazie. Postulowany przez niektórych zamiar rekonstrukcji przestrzeni zdecydowanie odrzucono nie tylko z powodu chęci wyrażenia naznaczonych teraźniejszością architektonicznych przekonań. Pojawiła się bowiem jednorazowa szansa wykorzystania całego potencjału przestrzennego zespołu. Zdecydowanie również odrzucono pomysły budowania zabytkowego układu urbanistycznego z pierwotnym wystrojem klasycystycznym czy czymś podobnym. Bez korekt w układzie komunikacyjnym i wprowadzenia lokalnych powiązań niektórych ulic oraz zwiększenia jednokierunkowości nie będziemy w stanie upłynnić coraz bardziej intensywnego ruchu kołowego i nie unikniemy wypadków, jakie wynikają z kolizji ruchu kołowego z ruchem pieszym [6]. Czy można lepiej przekonać niedowiarków? Przecież kontekst architektoniczny jest dokładnie taki sam jak kiedyś, a idea zestawiania starego z nowym szeroko propagowana jest na całym świecie [7]. Wnętrza urbanistyczne przemawiać będą do swoich użytkowników językiem współczesności. Odnowione historyczne ściany budynków, obecnie przysłonięte przez nieuporządkowaną zieleń, a teraz wyeksponowane i odrestaurowane, uzupełnione cegłą, drewnem i szkłem, stworzą nowe, dalekie od udawania czegokolwiek przestrzenie publiczne Zabrza. 5. Strategia Każdy obiekt stanowi część zespołu urbanistycznego i tym samym staje się przedmiotem działań, które z konieczności muszą obejmować coraz to większą skalę. Analizując układ przestrzenny zespołu widzimy, że ustawione wzdłuż ulicy w różnych odległościach obiekty tworzą formę, która zmuszać nas będzie do pewnych logiczności względem niej w czasie dalszego formowania. W części wschodniej i centralnej układ jest tak formowany, że zmusza nas do ustawienia przy obiektach form, które nie wyłamują się z dyscypliny wytyczonej poprzez dobitność linii prostej. Inaczej jest w dalszej części osiedla. Budynki wyrywają się z poprzedniego nakazu formalnego, co powoduje, że mamy inną możliwość formowania z racji ich odmiennych stanowisk w układzie. Ponieważ obiekty zachowują podobny charakter, możemy ustalić hierarchię formalną tych układów i stwierdzić, że kompozycja całości przechodzi ze spoistej w najswobodniejszą. Formy swobodne są również słuszne w architekturze jak formy spoiste. Można przytoczyć wiele przykładów, w których słuszniejsze i logiczniejsze jest opieranie się na unormowaniach swobodnych [8]. Można powiedzieć, że istotą tej architektury jest jej złożoność wynikająca z procesu powtarzania, multiplikowania elementów w różnej skali, zgodnie z matematycznymi zasadami geometrii, aby np. detal, ornament pozostawał zintegrowany z większym fragmentem oraz całością założenia. Tak więc, architektura oparta na geometrii posługuje się indywidualnym językiem, w którym takie elementy, jak skala (np. powiększenie stwarza możliwość wglądu w coraz mniejsze elementy, ale zawsze 63

5 Rys. 7. Plan zagospodarowanie terenu kolonii robotniczej Zandek w Zabrzu układ projektowany zachowuje podobieństwo do całości), wzajemne podobieństwo (nie jest to identyczność, ale zdecydowana zbieżność kształtów, form), symetria (nie klasyczna, wzdłuż osi, ale poprzez skalę) oraz złożoność są traktowane w specyficzny sposób, i z pewnością charakteryzują nowe pojmowanie architektury. 6. Przyjęte rozwiązania projektowe Właściwym rozwiązaniem dla powierzonego nam zadania projektowego okazał się zespół nieuporządkowanych, ale powtarzalnych obiektów, opartych na kącie prostym, powiązanych z naturalnym układem budynków, zieleni i kształtem terenu. Dlaczego prostokąt i kwadrat? Jeśli rozrzucimy na płaszczyźnie zupełnie swobodnie jakieś formy, to przekonamy się, że wśród nieregularnych wieloboków i bezkształtnych plam dobitniejsze i łatwiejsze do zauważenia będą trójkąty, wśród trójkątów prostokąty, wśród prostokątów kwadraty, a wśród kwadratów koła. Aby zastosować koła, musielibyśmy zwalczyć w sobie dobitność kąta prostego, co przychodzi nam z trudem. Możemy zatem ustalić hierarchię form mających swoje źródło w geometrii. Układ kilkudziesięciu wolnostojących, nierównoległych i nieprostopadłych do układu drogi dojazdowej, obiektów o podobnej geometrii, stał się częścią większej całości, stracił w masie swoją indywidualność na korzyść tej całości, zgodnie z zasadą, że wartość formy końcowej zależy od zespołu, w którym się znajduje. W konsekwencji główna zasada rządząca kompozycją budynków, kwartałów zieleni, placów zabaw, zespołów parkingów, od urbanistyki po detal została sprowadzona do swobodnej kompozycji geometrii euklidesowej. W rezultacie tak rozumianej zasady powstała przejrzysta i zwarta tkanka kompozycyjna, kształtowana na bazie podobnych i powtarzalnych segmentów, która pozwoliła na rozwinięcie siatki komunikacyjnej pomiędzy placami z budynkami, Rys Plan zagospodarowanie terenu kolonii robotniczej Zandek w Zabrzu wizualizacje przestrzenne 64

6 miejscami publicznymi, kierunkiem poruszania się pieszych i parkowania pojazdów. 7. Podsumowanie Zdając sobie sprawę jak trudny w obecnych warunkach społeczno-gospodarczych jest proces inwestowania zawarte w opracowaniu propozycje związane z rewaloryzacją uwzględniają je w miarę możliwości lecz na pierwszy plan wydobywają to, co zawsze w ostatecznym odbiorze wyznaczało rangę i było czynnikiem ponadczasowym określającym jego wartość, tj. kompozycję przestrzeni i wynikającą z niej harmonię nowych elementów struktury z jej historyczna tkanką. Obok tych problemów w przedstawionej pracy położono duży nacisk na uwzględnienie w proponowanych rozwiązaniach tak istotnych dzisiaj problemów komunikacyjnych występujących na obszarze osiedla. Na wszystkie te problemy staraliśmy się w miarę możliwości odpowiedzieć dając sugestie rozwiązań, które w dalszych fazach mogą być modyfikowane. Przyjęta w opracowaniu metoda pracy opiera się na zlustrowaniu głównych problemów, jakie występują na obszarze osiedla o historycznym charakterze, i których rozwiązanie staje się Propozycja wykonania izolacji szczególnie pilne. Zakłada się, że niekompletne dane wyjściowe i błędne lub niejasne założenia konserwatorskie prowadzą do błędnych rozwiązań, a w rezultacie ostatecznym nawet do uszkodzenia i degradacji historycznej przestrzeni, rozumianej nie tylko w sensie technicznym, ale także utraty autentyzmu. Natomiast kompletny i precyzyjny materiał wyjściowy umożliwia sprawny dobór rozwiązań architektonicznych, w zgodzie z założeniami konserwatorskimi. Bibliografia [1] Vademecum konserwatora zabytków. Międzynarodowe normy ochrony dziedzictwa kultury, Biuletyn Polskiego komitetu Narodowego ICOMOS, Warszawa 1996 [2] The Nara Document on Authenticity, 1994r.tekst udostępniony przez Centrum Dokumentacji ICOMOS w Paryżu [3] Sofia Declaration, ICOMOS Nouvelles/News 1997 [4] Czerner O., Wartość autentyzmu w zabytkach Ochrona Zabytków 1971 [5] Cęckiewicz W., Problemy urbanistyczne- problemy rewaloryzacyjne śródmiejskich obszarów Krakowa. [6] OECD/ECMT: Urban Ravel and sustainable development Paris 2002 [7] Muller A., Wege Und Umwege in der Verkehrsplanung. Hochschulverlag AG an der ETH Zurich [8] Mandelbrot B. B. The Fractal Geometry o Nature. New York 1983 [9] Zdjęcia i rysunki zamieszczone w artykule są wykonane przez autorów przeciwwilgociowej na murze kamiennym na przykładzie krypty średniowiecznego kościoła Dr Marek Dankowski, Uniwersytet Zielonogórski 1. Wprowadzenie Osuszanie zawilgoconych murów obiektów budowlanych, zwłaszcza historycznych, pochodzących sprzed kilkuset lat, jest nie lada wyzwaniem dla współczesnych inżynierów budownictwa. Woda jest wrogiem bardzo podstępnym. Przepływa przez warstwy gruntu dochodząc do ścian budynków różnego wieku i zbudowanych w różnych technologiach. Na skutek podciągania kapilarnego wędruje w górę i w poprzek ścian, bez względu na ich konstrukcję, żłobi sobie przejścia o coraz większej przepustowości, niesie ze sobą ładunek rozpuszczonych w niej różnych soli, które później wywołują tzw. korozję chemiczną materiałów ściennych, począwszy od malatur, poprzez tynki, a kończąc na destrukcji materiałów konstrukcyjnych, takich jak: cegły ceramiczne, pustaki, zaprawy, beton i inne. 65

7 66 Stosunkowo łatwo jest poradzić sobie z wodą napierającą w obiektach stosunkowo nowych, chociaż i tutaj znane są przypadki, i to także z najbliższego nam terenu Zielonej Góry, że walka ta oparta jest o ogromne koszty i duże przedsięwzięcia techniczne (przykład: niektóre obiekty w rejonie starego miasta w Zielonej Górze). Osuszanie obiektów historycznych jest często o wiele trudniejsze, i to z różnych przyczyn: na przykład zupełny brak izolacji pionowych i poziomych w budynkach, których w odległych latach na ogół w ogóle nie wykonywano. Dalej, słabo związane elementy konstrukcyjne murów fundamentowych i ścian piwnic, uniemożliwiają odsłonięcie (odkopanie) budynku w celu założenia współczesnej izolacji pionowej. Mury te wykonywano najczęściej z miejscowych kamieni polnych, tzw. otoczaków, łączonych zaprawą wapienną. W późniejszych okresach mury fundamentowe i piwnic wykonywano jako tzw. mury mieszane, z kamieni polnych i z cegły pełnej ceramicznej łączonych również zaprawą wapienną. Latem 2010 roku wykonano w Laboratorium Instytutu Budownictwa UZ badania zaprawy wapiennej pochodzącej ze spoin XVIII-wiecznego pałacu w Studzieńcu koło Zielonej Góry. Stwierdzono, że skład wagowy tych zapraw był następujący: wapno : piasek = 1 : 3,5, co sugerowało, że wytrzymałość zaprawy, którą stosowano do murowania wynosiła nie więcej niż 0,6 N/mm 2 (0,6 MPa). Dzisiaj w wielu miejscach, szczególnie tych, które bezpośrednio narażone są na wpływ czynników atmosferycznych, zaprawy te ulegają wykruszeniu się i powolnemu wymywaniu ze spoin. I wreszcie jeszcze jeden problem, mianowicie mury piwnic i fundamentów wykonane z kamieni narzutowych, mają bardzo nierówną powierzchnię zewnętrzną, obfitującą w różnego typu uskoki. Powierzchnie te trudno uszczelnić, np. współczesnymi materiałami hydroizolacyjnymi rolowymi, czy też innymi. Mimo opisanych wyżej niektórych, lecz istotnych trudności związanych z wykonywaniem hydroizolacji budynków zabytkowych, w artykule przedstawiono propozycję uszczelnienia zawilgoconych i wcześniej pozbawionych jakichkolwiek izolacji, ścian XIV- -wiecznego kamiennego kościoła, zwłaszcza ścian krypty znajdującej się pod zakrystią. 2. Historia miejscowości i obiektu Opisywany obiekt jest budynkiem kościelnym zlokalizowanym przy ul. Długiej w samym centrum miejscowości Świdnica k. Zielonej Góry (kościół p.w. św. Marcina). Miejscowość ta leży w odległości około 10 km na południowy-zachód od obecnych rogatek Zielonej Góry, przy trasie z Zielonej Góry do Żar. Świdnica po raz pierwszy została wymieniona w źródłach historycznych w roku 1376 jako tzw. Villa Szwydnicz [1]. Pomimo, że dzisiaj ma statut wsi wójtowskiej, to jednak w XVI i XVII wieku przyznano jej prawa miejskie za staraniem Baltazara Kietlicza, przedstawiciela rodu rycerskiego, którego własnością była wówczas Świdnica. Prawa miejskie nadał wsi Władysław Jagiellończyk król Czech i Węgier. Przywileje te potwierdził w 1602 roku cesarz austriacki Rudolf II. Świdnica utraciła jednak nadane jej prawa miejskie w wyniku wojny trzydziestoletniej. Została wówczas dość poważnie zniszczona, chociaż przyjmuje się również tezę, iż nie wytrzymała konkurencji z rozwijającym się tuż obok miastem Zielona Góra. Z tych odległych czasów pochodzą niektóre obiekty zabytkowe obecne dzisiaj w krajobrazie Świdnicy. Jest to między innymi pałac, który na podwalinach starszych obiektów postawił Baltazar Kietlicz, później w XVIII i XIX wieku przebudowywany, w którym po renowacji przeprowadzonej w latach mieści się obecnie Muzeum Archeologiczne Środkowego Nadodrza. Bardzo cennym zabytkiem jest również opisywany w tym artykule kościół parafialny p.w. św. Marcina. Niektóre źródła (np. [1], [2]) informują ogólnie, iż powstał on w XIV wieku, inne natomiast (np. [3]), uściślają koniec budowy kościoła na rok Czyli byłoby to o 20 lat wcześniej od daty pierwszego zapisu miejscowości Świdnica (Villa Szwydnicz) w źródłach historycznych. W latach przeprowadzono w świątyni prace modernizacyjne polegające m.in. na doświetleniu wnętrza przez powiększenie otworów okiennych oraz przerekonstruowaniu drewnianego stropu w prezbiterium na sklepienie kolebkowo-krzyżowe. W czasie kolejnego poważnego remontu i przebudowy, które miały miejsce w połowie XIX wieku, górną kondygnację wieży przekształcono na formę neogotycką, natomiast kamienne mury zewnętrzne otynkowano. Po II wojnie światowej dokonano innych zmian, w tym jedną z bocznych kaplic po stronie północnej prezbiterium zamieniono na zakrystię. Zmieniono przy tym formę wejścia do tego pomieszczenia od strony kościoła, które wcześniej było szerokim przejściem ostrołukowym wyposażonym w ozdobną kutą kratę żeliwną. Dzisiaj są to wąskie drewniane drzwi. Przy okazji zawężono wejście do krypty znajdującej się pod obecną zakrystią i to w taki sposób, że może się przedostać do niej najwyżej szczupła osoba. W takiej sytuacji o jakimkolwiek wyjęciu znajdujących się tam trumien, czy przeprowadzeniu prac konserwacyjnych pod względem czysto technicznym, nie ma co marzyć. 3. Opis obiektu Kościół p.w. św. Marcina zbudowano w stylu gotyckim. Jest to budynek jednonawowy z wydzielonym

8 od strony wschodniej trójbocznie zamkniętym prezbiterium. Od strony zachodniej, do bryły nawy głównej przylega wieża posadowiona na planie kwadratu. Po stronie północnej przylega do prezbiterium przybudówka mieszcząca obecnie zakrystię, natomiast po stronie południowej kościoła znajdują się dwie mniejsze przybudówki wejściowe. Ściany świątyni wykonano z głazów narzutowych połączonych zaprawą wapienną na kruszywie z piasku naturalnego o uziarnieniu na ogół do 2 mm, z pewnym udziałem frakcji do 4 mm. Zaprawa wapienna mogła być modyfikowana różnymi substancjami, np. pochodzenia organicznego (takie technologie stosowano w okresie średniowiecza). Spoiny wapienne w murze są różnej grubości, na ogół od około 2 cm do około nawet 5 cm. Średnica głazów narzutowych jest różna, od około 5 10 cm do około cm. W strukturze muru ułożone są one dość dowolnie, co widoczne jest zwłaszcza w nieotynkowanych ścianach wieży. W niektórych miejscach, w roli budulca zastosowano bryły rudy darniowej. Z materiału tego wykonano m.in. naroża wieży, naroża przypór i obramowanie otworów okiennych, np. po stronie wschodniej prezbiterium. Ruda darniowa była dość popularnym materiałem budowlanym w średniowieczu w rejonach swego występowania, w tym m.in. na Środkowym Nadodrzu, chociaż rola jaką pełniła w strukturze różnych obiektów, nie do końca jest wyjaśniona. Podobnie jak ściany, także i fundamenty kościoła wykonano z otoczaków o średnicy około cm. Na podstawie wykonanych odkrywek [4] stwierdzono, że zaprawa wapienna znajdująca się w spoinach jest bardzo słaba i podlega procesowi wykruszania się. W związku z tym, także zamocowanie w murze poszczególnych otoczaków jest niezbyt pewne, co może stwarzać istotne problemy np. w trakcie odsłaniania ścian fundamentowych obiektu w celu założenia izolacji. Cytat z [4]: otoczaki ułożone są chaotycznie, brak jest odsadzki, grubość ściany fundamentowej jest jednolita. Głębokość posadowienia wynosi ok. 190 cm dla budynku kościoła i ok. 150 cm dla krypty, co pokrywa się mniej więcej z głębokością posadowienia posadzki ceglanej w krypcie. Dachy świątyni są dwuspadowe o więźbie drewnianej krokwiowej. Pokryte są dachówkami ceramicznymi typu karpiówka, ułożonymi w tzw. koronkę. 4. Zawilgocenie obiektu Największym problemem analizowanego obiektu jest nadmierne zawilgocenie jego murów, a co za tym idzie, występowanie intensywnej korozji chemicznej, zwłaszcza wypraw tynkarskich zewnętrznych. Na szczęście, co jest ważną informacją, w obrębie ścian kościoła nie stwierdzono występowania grzybów domowych i grzybów pleśni, dla rozwoju których istnieją tutaj korzystne warunki termiczno- -wilgotnościowe. Wilgotność murów świątyni zbadano, stosując do tego celu miernik dielektryczny TROTEC T650. Pomiary wilgotności ścian wykonano w kilkunastu miejscach w nawie głównej, prezbiterium i w zakrystii. Największy stopień zawilgocenia, odpowiadający według [5] murom mokrym, stwierdzono na wszystkich ścianach zewnętrznych świątyni w pasie na wysokość do około cm powyżej posadzki w kościele. Powyżej tego pasa zawilgocenie ścian znajduje się w stopniu wilgotnym, czyli średnim [5]. Również wysoki stopień zawilgocenia (mur mokry) ustalono na ścianie wewnętrznej między prezbiterium a zakrystią, lecz tylko w strefie nad kryptą, czyli do 3 m w prawo od wejścia z prezbiterium do zakrystii. 5. Korozja chemiczna Długotrwałemu zawilgoceniu ścian budynków towarzyszą zwykle zjawiska współtowarzyszące, w tym między innymi korozja chemiczna murów objawiająca się zewnętrznie pojawieniem się wykwitów solnych, na ogół o zabarwieniu białym oraz niszczeniem i łuszczeniem wymalowań, a także destrukcji tynków i innych materiałów budowlanych, w tym konstrukcyjnych, np. cegieł i zapraw. Jest uzasadnione teoretycznie i potwierdzone w praktyce budowlanej, że zjawisko występowania wykwitów solnych jest zawsze sprzężone z nadmiernym zawilgoceniem ścian budynków i w stosunku do tego ostatniego jest efektem wtórnym. Woda podsiąkająca z gruntu lub woda deszczowa wędrująca kapilarnie w górę ścian, niesie ze sobą rozpuszczone w niej sole pochodzące zarówno z gruntu, jak i z wbudowanych materiałów (cegły, zaprawa, beton itp.). Podczas powierzchniowego odparowywania wody, roztwór ulega zatężeniu i wreszcie przesyceniu. Wówczas zawarte w nim sole ulegają rekrystalizacji w powierzchniowych warstwach muru, zwiększając przy tym swoją objętość, co działa destrukcyjnie na materiały ścienne. Analizując opisywany obiekt, wewnątrz kościoła nie stwierdzono występowania typowych efektów wysoleń, objawiających się chociażby degradacją wymalowań. Warto nadmienić, że istniejąca wewnątrz świątyni malatura pochodzi sprzed kilkunastu lat. Natomiast korozja chemiczna widoczna w postaci intensywnych wysoleń na tynkach, obecna jest na wszystkich (z wyjątkiem wieży) elewacjach zewnętrznych kościoła. Wysolenia te widoczne są w postaci białych lub nieco przebarwionych w odcieniu żółtawym nalotów i wykwitów solnych, obecnych na tynkach zewnętrznych, które to wysolenia równocześnie świadczą 67

9 68 o zasięgu zawilgocenia muru w danym miejscu licząc od poziomu gruntu, czy w strefie zacieków od strony dachu. Jak już wcześniej wspomniano, wewnątrz kościoła nie stwierdzono objawów korozji biologicznej, natomiast po jego stronie zewnętrznej, zwłaszcza w obrębie ściany północnej, w jej strefie przygruntowej sięgającej do wysokości około 60 cm, widoczne są rozwijające się kolonie glonów (Algae) o intensywnej zielonej barwie plech. 6. Przyczyny zawilgocenia i korozji chemicznej obiektu Podstawowe przyczyny zawilgocenia ścian kościoła, a co za tym idzie także efektów korozji chemicznej, są następujące: brak izolacji poziomej i pionowej ścian (jeżeli chodzi o izolację poziomą dotyczy to również ścian wewnętrznych); brak obróbek blacharskich (opierzeń) między ścianami wieży i dachem nawy głównej oraz między ścianami nawy a dachem prezbiterium; brak rynien na jednej z przybudówek wejściowych po stronie południowej obiektu (zachodnia); zły stan dachówek na uskokach przypór konstrukcyjnych ścian; i przede wszystkim łatwy dostęp wód opadowych do ścian świątyni. Opisując otoczenie kościoła można zaznaczyć, o czym była już mowa wcześniej, że budynek kościoła p.w. św. Marcina w Świdnicy jest posadowiony na posesji zlokalizowanej po północnej stronie ul. Długiej. Między budynkiem kościoła a wspomnianą ulicą, a także po jego wschodniej stronie, teren jest płaski. Po stronie północnej natomiast zaobserwowano wyraźny spadek terenu od kościoła w kierunku przepływającego kilkanaście metrów dalej cieku wodnego. Bezpośrednio do ścian budynku kościoła przylega grunt rodzimy i nasypowy, zwłaszcza po stronie północnej, zachodniej i wschodniej porośnięty trawą i grubą warstwą mchów, które jak gąbka chłoną wodę pochodzącą z uszkodzonych rynien i fragmentów dachu. Zauważono także, iż woda deszczowa ściekająca z dachu wyżłobiła i wypłukała w gruncie nasypowym w bezpośrednim sąsiedztwie ścian kościoła swoiste zagłębienia w kształcie rynien, gdzie podczas opadów gromadzi się, wsiąkając następnie w mury. Jak wykazało rozpoznanie geologiczne [4], na powierzchni wokół kościoła zalega warstwa gleby pochodzenia nasypowego o miąższości około cm. Niżej znajdują się osady nasypowe o miąższości około 150 cm, w skład których wchodzi piasek średni z domieszką gleby oraz gruzu, natomiast poniżej występują piaski naturalne średnie. Wszystkie wymienione warstwy są łatwo przepuszczalne dla wody. Poziom zlokalizowanych wód gruntowych znajduje się około 50 cm poniżej ław fundamentowych kościoła; cyt za [4]: stwierdzono występowanie wody gruntowej o zwierciadle swobodnym na głębokości 1,9 2,9 m p.p.t. Badania wykonano w okresie średnim pod względem ilości opadów i uzyskane wyniki należy uznać za stany średnie warstwa wodonośna jest drenowana przez pobliski ciek, o którym wspomniano już wcześniej. Przedstawione ustalenia ukierunkowują postępowanie zmierzające do docelowego osuszenia pomieszczeń kościoła, zwłaszcza zaś jego zabytkowych krypt. W wyniku rozpoznania geologicznego stwierdzono, że pod posadzką nawy głównej, prezbiterium i zakrystii znajdują się co najmniej trzy krypty. 7. Proponowany sposób usunięcia skutków zawilgocenia ścian kościoła na poziomie krypty pod zakrystią Uwagi wstępne dotyczące ogólnego programu osuszenia krypty. Najwłaściwszym i najskuteczniejszym sposobem zmierzającym do przyszłościowego osuszenia murów kościoła, w tym także podziemi, byłoby całkowite fizyczne odcięcie jego ścian zewnętrznych i wewnętrznych od kapilarnego podciągania wody z gruntu, bez względu na jej pochodzenie, czy jest to np. woda opadowa infiltrująca do ścian świątyni, czy jest to np. typowa woda gruntowa. Należy podkreślić, że w przypadku szczelnego odcięcia wszystkich ścian od wpływu wilgoci zewnętrznej, uwzględniając ich grubość oraz poziom obecnego zawilgocenia i przyjmując, że pomieszczenia kościoła zostaną prawidłowo i skutecznie zwentylowane, proces naturalnego wysychania tych ścian będzie trwał około 4 6 lat. I ten okres można dość dokładnie wyliczyć. Wysychanie murów można jednak również technicznie przyspieszyć w sposób wymuszony przez zastosowanie na przykład osuszaczy mikrofalowych czy np. tzw. kondensacyjnych osuszaczy powietrza. Ale to także tylko wówczas, gdy będzie założona izolacja pionowa i pozioma murów. Jednak z drugiej strony należy, wziąć pod uwagę ogromny koszt wykonania izolacji pionowych i zwłaszcza poziomych, ścian kościoła. Poza tym, problemy techniczne związane z wykonaniem izolacji poziomej, np. metodą iniekcji ciśnieniowej, w murze kamiennym o grubości powyżej 100 cm, mogą być nie do pokonania. Biorąc pod uwagę powyższe zastrzeżenia, pomieszczenie krypty proponuje się uszczelnić przed wilgocią wykonując tzw. wannę wewnętrzną, polegającą na utworzeniu szczelnej izolacji przeciwwilgociowej

10 na posadzce krypty oraz na ścianach pionowych, to jest zewnętrznej północnej i wewnętrznych, przy zastosowaniu preparatów szczelnych w stosunku do ujemnego (odrywającego) ciśnienia wody, czyli wytrzymałych na ciśnienie wody działającej od strony zewnętrznej do wnętrza pomieszczenia. Zabezpieczenie takie będzie i tak zabezpieczeniem wykonanym nieco na wyrost, ponieważ ustalone zwierciadło wód gruntowych przy kościele znajduje się kilkadziesiąt centymetrów poniżej jego ław fundamentowych. Czynnikiem wspomagającym działanie i skuteczność proponowanej izolacji będzie przewidywane odprowadzenie wód opadowych po zewnętrznej stronie kościoła od jego ścian, zwłaszcza od jego ściany północnej, która jednocześnie stanowi zewnętrzną, północną ścianę krypty pod zakrystią. Należy również wziąć pod uwagę fakt, że pod względem geologicznym, w najbliższym sąsiedztwie ścian opisywanej świątyni znajdują się utwory zawierające piasek średni, dla którego tzw. współczynnik wodoprzepuszczalności gruntu k (współczynnik infiltracji) przyjmuje wartość większą niż 0,1 mm/s, co według np. [6] jest bardzo korzystnym, w sensie niewielkim, stopniem obciążenia murów wilgocią. Woda opadowa powinna spływać w miarę sprawnie do warstwy wodonośnej, która jest drenowana przez wcześniej wspomniany ciek wodny biegnący około 20 m od północnej strony kościoła. Sytuacja ta i wspomniane warunki geotechniczne w zasadzie stawiają pod znakiem zapytania ewentualne projektowanie na przykład drenażu wokół świątyni, które to przedsięwzięcie, oprócz pochłonięcia dodatkowych kosztów, może niewiele wnieść do zmiany warunków hydrogeologicznych w sąsiedztwie kościoła. 8. Proponowana technologia uszczelnienia posadzki krypty Posadzka krypty jest obecnie wykonana z cegieł pełnych ułożonych na gruncie rodzimym. Przewiduje się wykonanie następującego zakresu i kolejności prac renowacyjnych według wariantów: Wariant I a) Usunięcie istniejącej w krypcie posadzki z cegieł pełnych wraz z warstwą podłoża na głębokość np. do 30 cm; b) Ułożenie na zagęszczonym gruncie geowłókniny; c) Wykonanie podkładu betonowego o grubości około 10 cm, np. z betonu żwirowego klasy C12/15 (dawne B15) na cemencie CEM III 32,5 HSR (odporny na działanie siarczanów), wzmocnionego np. przez wklejenie siatki stosowanej przy termomodernizacjach budynków; d) Po stwardnieniu, wykonanie na powierzchni betonu przepony izolacyjnej ze szlamu elastycznego, np. o nazwie Aquafin 2K, Sulfatex-schlämme lub z innego dostępnego preparatu z jego ciągłą kontynuacją na ścianach pionowych; e) Po odpowiednim okresie sezonowania warstwy izolacyjnej, można ułożyć na jej powierzchni warstwę piasku drobnoziarnistego o uziarnieniu do φ = 1 mm, o grubości np cm, w której usytuowane zostaną cegły posadzki. Wariant II a) Usunięcie istniejącej posadzki jak w wariancie I pkt.a), wraz z warstwą podłoża na głębokość np. do około 50 cm; b) Odkrywkę należy wypełnić żwirem płukanym o uziarnieniu 2 16 mm, warstwą o grubości do 30 cm (żwir nie powoduje podciągania wody); c) Na warstwie żwiru ułożyć geowłókninę; d) Na geowłókninie wykonać warstwę betonu klasy C12/15 o grubości około 10 cm; e) Na warstwie stwardniałego betonu ułożyć izolację jednowarstwową z papy wierzchniego krycia. Papy nie przyklejać do podłoża jedynie skleić lepikiem jej zakłady. Papę wywinąć na ściany kamienne pionowe, tak aby zapewnić ciągłość izolacji. Na styku posadzki i ścian wykonać półokrągłą fasetę o promieniu r = 5 cm; f) na warstwie papy ułożyć warstwę piasku jak w wariancie I, w który można wtopić cegły posadzki ścieralnej. 9. Proponowana izolacja ścian pionowych krypty Jak już wyjaśniono wcześniej, ściany pionowe krypty proponuje się uszczelnić wyłącznie od strony wewnętrznej, tworząc izolację ciężką typu wanny wewnętrznej. Niestety, przy takim rozwiązaniu, mur na całej swojej grubości pozostanie mokry, chociaż w przypadku murów kamiennych omawianej krypty, będzie to dotyczyło właściwie wyłącznie jego spoinowania, bowiem nasiąkliwość kamieni narzutowych, stanowiących główny budulec ściany jest znikoma Wariant wykorzystujący współczesne szlamy uszczelniające i tynki renowacyjne a) Całkowite usunięcie starych, uszkodzonych fragmentów zapraw, oczyszczenie ściany z ziaren słabych i zwietrzałych na przykład przez szczotkowanie, usunięcie istniejącej zaprawy ze spoin między kamieniami, a w dolnej części sklepień spomiędzy cegieł na głębokość co najmniej 3 cm i dobre powierzchniowe przesuszenie muru, np. przy użyciu gorącego powietrza; b) Nasycenie spoin preparatem wiążącym sole rozpuszczalne, w tym siarczany. Do tego celu można stosować różne preparaty dostępne na rynku, 69

11 70 np. o nazwie Sulfatex flüssig, czy Esco-Fluat lub inne. Sole, które po takim zabiegu ewentualnie wykrystalizują na powierzchni spoiny, należy usunąć na sucho ; c) Wypełnienie spoin i wyrównanie nierówności muru specjalną zaprawą służącą do tego celu, którą w swoich systemach mają wszystkie wiodące firmy zajmujące się renowacjami; d) Po stwardnieniu warstwy wyrównującej nałożyć na nią warstwę szczelnej i elastycznej wyprawy np. o nazwie Aquafin 2K, Sulfatex-schlämme lub innej. Są to współczesne szlamy uszczelniające, przepuszczalne dla pary wodnej, natomiast szczelne w stosunku do wody występującej pod ciśnieniem; e) Na uszczelnieniu wykonać odpowiednią obrzutkę, na którą, po stwardnieniu (około 2 3 dni) nałożyć tynk renowacyjny, na przykład o nazwie Sanierputz special, Sanierputz stara biel, Salzspeicherputz, Thermopal SR44 lub inne, warstwą o grubości około 3 cm; f) Tynki renowacyjne można powierzchniowo wykończyć przez stosowanie firmowych farb o dużym współczynniku paroprzepuszczalności. Uwagi! 1. W przypadku przyjęcia w uszczelnieniach jakiegoś wybranego systemu firmowego nie należy mieszać zawartych w nim rozwiązań i preparatów z preparatami innych firm. 2. Uszczelnienie proponowane dla powierzchni pionowych należy wywinąć na sklepienie ceramiczne krypty Wariant oszczędnościowy bazujący na ma - teriałach tradycyjnych a) Oczyszczenie muru i nasycenie spoin preparatem wiążącym sole, jak w pkt. 1. a) i b); b) Wypełnienie wydrapanych spoin i wykonanie na murze kamiennym warstwy wyrównawczej z zaprawy cementowej na cemencie hutniczym CEM II 32,5 HSR (odporny na działanie soli) o stosunku C : P = 1 : 3. Można również przyjąć wariant, że spoiny zostaną wypełnione zaprawą stosowaną do murowania cegieł klinkierowych, z wypełniaczem pochłaniającym sole, w postaci trasu powulkanicznego, np. firmy Sopro lub firmy Atlas. Dopiero po wypełnieniu spoin jak wyżej, nałożyć warstwę wyrównawczą z zaprawy cementowej; c) Wykonanie izolacji z dwóch warstw papy asfaltowej wierzchniego krycia na lepiku, według następującego postępowania: pierwszą, wewnętrzną warstwę papy przymocować do muru kamiennego (warstwa wyrównawcza) i do sklepienia ceramicznego, na przykład kołkami z tworzyw sztucznych stosowanymi do mocowania ociepleń budynków. Papę wywinąć na sklepienie na odległość co najmniej 50 cm i również przymocować do sklepienia, jak opisano wyżej. Papę należy przykleić do cementowej warstwy wyrównawczej lepikiem; drugą warstwę papy (zewnętrzną) dokleić do poprzedniej na całej powierzchni lepikiem. Arkusze papy łączyć na zakład o szerokości minimum 20 cm; d) Ściany pionowe wykończyć od strony wewnętrznej krypty przez wykonanie ścianki dociskowej o grubości 12 cm, bez kotwienia, z cegły pełnej klinkierowej 25 x 12 x 6,5 cm łączonej zaprawą do murowania klinkieru. Można zastosować cegły o powierzchni licowej tzw. młotkowanej, ryflowanej lub/i podpalanej, imitujące w ten sposób cegły stare ; e) Istniejące sklepienie ceramiczne oczyścić i zaimpregnować firmowym preparatem hydrofobowym. 10. Podsumowanie W artykule przedstawiono propozycje wykonania uszczelnień przeciwwilgociowych na murach kamiennych i ceramicznych krypty XIV-wiecznego kościoła, czyli w pomieszczeniu, które od kilkuset lat znajduje się dosłownie pod ziemią. Zaproponowano dwa sposoby: wariant droższy oparty o współcześnie stosowane środki hydroizoalcyjne oraz wariant kosztorysowo tańszy, bazujący na metodach tradycyjnych stosowanych od dziesięcioleci. Wydaje się, że oba warianty mogą być równie skuteczne. Autor jest przekonany, że ratowanie takich zabytków jak kamienny XIV-wieczny kościół w Świdnicy, jest naszym ogólnym obowiązkiem, a uzyskane w wyniku proponowanego przedsięwzięcia efekty, rzucą nowe światło na możliwości współczesnej techniki w osuszaniu budynków, w tym o średniowiecznym rodowodzie. Należy również zdawać sobie sprawę z tego, że wszystkie propozycje zmierzające do przyszłościowego osuszenia pomieszczenia krypty pod zakrystią w kościele p.w. św. Marcina w Świdnicy muszą być zaakceptowane przez urząd Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Bibliografia [1] Kowalski S., Miasta Środkowego Nadodrza dawniej. Historia zapisana w zabytkach. Lubuskie Towarzystwo Naukowe, Zielona Góra 1994 [2] Peryt-Gierasimczuk I. i inni, Czas architekturą zapisany. Państwowa Służba Ochrony Zabytków. Zielona Góra [3] Chrzanowski A., Ocena stanu technicznego w zakresie pokrycia dachowego i zawilgoceń murów budynku kościoła p.w. św. Marcina w Świdnicy, woj. Lubuskie. Zielona Góra 2010 [4] Gontaszewska A., Dokumentacja geotechniczna kościoła p.w. św. Marcina w Świdnicy koło Zielonej Góry. Zielona Góra 2010 [5] Dankowski M., Ekspertyza mykologiczna ścian budynku kościoła p.w. św. Marcina w Świdnicy kolo Zielonej Góry. Zielona Góra 2010

ORZECZENIE TECHNICZNE

ORZECZENIE TECHNICZNE 1 RODZAJ DOKUMENTACJI: ORZECZENIE TECHNICZNE Obiekt: budynek warsztatowo-biurowy Adres: Wrocław, pl. Hirszfelda 12, Ozn. geod. Obręb Południe, AM- 23, dz. nr 9,10 Inwestor: Dolnośląskie Centrum Onkologii

Bardziej szczegółowo

Spis treści: I. OPIS TECHNICZNY KONSTRUKCJI...2 1. Opis stanu istniejącego konstrukcji budynku...2

Spis treści: I. OPIS TECHNICZNY KONSTRUKCJI...2 1. Opis stanu istniejącego konstrukcji budynku...2 Spis treści: I. OPIS TECHNICZNY KONSTRUKCJI...2 1. Opis stanu istniejącego konstrukcji budynku....2 1.1 Fundamenty... 2 1.2 Ściany... 2 1.2.1 Ściany piwnic... 2 1.2.2 Ściany kondygnacji nadziemnych...

Bardziej szczegółowo

ŚWIETLICA WIEJSKA W SKALE

ŚWIETLICA WIEJSKA W SKALE ŚWIETLICA WIEJSKA W SKALE Projekt prac remontowych Temat opracowania: Remont Budynku Mieszkalnego i Świetlicy Wiejskiej w Skale Zamawiający: Gmina i Miasto w Lwówku Śląskim Aleja Wojska Polskiego 25 A

Bardziej szczegółowo

Systemy renowacji zabytkowych obiektów budowlanych

Systemy renowacji zabytkowych obiektów budowlanych Politechnika Białostocka Katedra Podstaw Budownictwa i Ochrony Budowli Temat pracy: Systemy renowacji zabytkowych obiektów budowlanych Promotor: dr inż. Dorota Dworzańczyk Wykonał: Paweł Sokołowski Białystok

Bardziej szczegółowo

Specyfikacja techniczna jest stosowana jako dokument przetargowy i kontraktowy przy zlecaniu i realizacji robót wymienionych w pkt. 1.1.

Specyfikacja techniczna jest stosowana jako dokument przetargowy i kontraktowy przy zlecaniu i realizacji robót wymienionych w pkt. 1.1. ST 01.04 ROBOTY IZOLACYJNE Numery pozycji CPV Roboty izolacyjne-45320000-6 1.WSTĘP 1.1 Przedmiot ST Przedmiotem niniejszej Specyfikacji Technicznej są wymagania dotyczące wykonania i odbioru robót związanych

Bardziej szczegółowo

EKSPERTYZA TECHNICZNA

EKSPERTYZA TECHNICZNA EKSPERTYZA TECHNICZNA Nazwa BUDYNKU GMINNEGO PRZEDSZKOLA W KRUSZYNIE Adres UL. KOŚCIELNA 70 42-282 KRUSZYNA Numery ewidencyjne działek DZIAŁKA NR EWID. 759 Inwestor GMINA KRUSZYNA UL. KMICICA 5 42-282

Bardziej szczegółowo

PROJEKT(BUDOWLANY(( PRZEBUDOWY(I(ZMIANY(SPOSOBU(UŻYTKOWANIA(POMIESZCZEŃ( Z(PRZEZNACZENIEM(NA(POMIESZCZENIA(ŚWIETLICY(SZKOLNEJ(

PROJEKT(BUDOWLANY(( PRZEBUDOWY(I(ZMIANY(SPOSOBU(UŻYTKOWANIA(POMIESZCZEŃ( Z(PRZEZNACZENIEM(NA(POMIESZCZENIA(ŚWIETLICY(SZKOLNEJ( PROJEKTBUDOWLANY PRZEBUDOWYIZMIANYSPOSOBUUŻYTKOWANIAPOMIESZCZEŃ ZPRZEZNACZENIEMNAPOMIESZCZENIAŚWIETLICYSZKOLNEJ Obiekt: PomieszczeniawbudynkuSzkołyPodstawowejnr23wBytomiu Lokalizacja: ul.wojciechowskiego6,41"933bytom

Bardziej szczegółowo

PROJEKT WYKONAWCZY OPIS TECHNICZNY

PROJEKT WYKONAWCZY OPIS TECHNICZNY WYKONANIE IZOLACJI PRZECIWWILGOCIOWYCH WRAZ Z DRENAŻEM OTOKOWYM BUDYNKU NR 25 NA TERENIE AKADEMII OBRONY NARODOWEJ PROJEKT WYKONAWCZY CZĘŚĆ ARCHITEKTONICZNA OPIS TECHNICZNY Adres inwestycji: Inwestor:

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRAC KONSERWATORSKO RESTAURATORSKICH I SCALENIA KOLORYSTYCZNEGO ELEWACJI KORPUSU GŁÓWNEGO ORAZ ŁĄCZNIKÓW PAŁACU ZAMOYSKICH W KOZŁÓWCE

PROGRAM PRAC KONSERWATORSKO RESTAURATORSKICH I SCALENIA KOLORYSTYCZNEGO ELEWACJI KORPUSU GŁÓWNEGO ORAZ ŁĄCZNIKÓW PAŁACU ZAMOYSKICH W KOZŁÓWCE Załącznik nr 10 do siwz PROGRAM PRAC KONSERWATORSKO RESTAURATORSKICH I SCALENIA KOLORYSTYCZNEGO ELEWACJI KORPUSU GŁÓWNEGO ORAZ ŁĄCZNIKÓW PAŁACU ZAMOYSKICH W KOZŁÓWCE Opracowanie Artysta Plastyk- Konserwator

Bardziej szczegółowo

PROJEKT BUDOWLANY. Projekt kolorystyki i remontu elewacji budynku położonego w Górze przy ul. Podwale 24

PROJEKT BUDOWLANY. Projekt kolorystyki i remontu elewacji budynku położonego w Górze przy ul. Podwale 24 PROJEKT BUDOWLANY OBIEKT: INWESTOR I ZLECENIODAWCA Projekt kolorystyki i remontu elewacji budynku położonego w Górze przy ul. Podwale 24 Starostwo Powiatowe w Górze Ul. Mickiewicza 1 56-200 Góra GENERALNY

Bardziej szczegółowo

1. Klasyfikacja pożarowa budynku

1. Klasyfikacja pożarowa budynku 1. Klasyfikacja pożarowa budynku Na podstawie rozporządzenia MI w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DZU nr 75 poz. 690 z 12 kwietnia 2002 z późniejszymi

Bardziej szczegółowo

1 Inwestor : Gmina Nidzica Pl. Wolności 1 13-100 Nidzica

1 Inwestor : Gmina Nidzica Pl. Wolności 1 13-100 Nidzica strona : 1 Inwestor : Gmina Nidzica Pl. Wolności 1 13-100 Nidzica INWENTARYZACJA BUDOWLANA DACHU Obiekt : Budynek mieszkalny, wielorodzinny w Nidzicy Adres : Nidzica, ul. Warszawska 5 Opracowali ; Roboty

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja fotograficzna

Dokumentacja fotograficzna Kościół Św. Antoniego w Ratowie Dokumentacja fotograficzna Załącznik do pracowania Renowacja elewacji i fundamentów Kościoła Św. Antoniego w Ratowie 1 Fot. 1 Elewacja boczna, wschodnia. Uszkodzenia lub

Bardziej szczegółowo

BUDOWA SIEDZIBY PLACÓWKI TERENOWEJ W STASZOWIE PRZY UL. MICKIEWICZA PROJEKT WYKONAWCZY - KONSTRUKCJA SPIS TREŚCI

BUDOWA SIEDZIBY PLACÓWKI TERENOWEJ W STASZOWIE PRZY UL. MICKIEWICZA PROJEKT WYKONAWCZY - KONSTRUKCJA SPIS TREŚCI SPIS TREŚCI I./ OPIS TECHNICZNY II./ WYKAZY STALI III./ RYSUNKI 1K.RZUT FUNDAMENTÓW SKALA 1 : 50 2K.RZUT KONSTRUKCYJNY PARTERU SKALA 1 : 100 3K.RZUT KONSTRUKCYJNY I PIĘTRA SKALA 1 : 100 4K.RZUT KONSTRUKCYJNY

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI ZAWARTOŚĆ OPRACOWANIA I. DANE OGÓLNE

SPIS TREŚCI ZAWARTOŚĆ OPRACOWANIA I. DANE OGÓLNE SPIS TREŚCI ZAWARTOŚĆ OPRACOWANIA...1 I. DANE OGÓLNE...1 II. ZAGOSPODAROWANIE DZIAŁKI...2 III. OPIS TECHNICZNY...4 1. Przedmiot opracowania...4 2. Stan istniejący...4 IV. CZĘŚĆ RYSUNKOWA...6 ZAWARTOŚĆ

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIAR : REMPROSE STR.: 1 2007.10.04. WOJEWÓDZKI SZPITAL SPECJALISTYCZNY im.prof.j.gasińskiego TYCHY,UL.EDUKACJI 102 P R Z E D M I A R R O B Ó T

PRZEDMIAR : REMPROSE STR.: 1 2007.10.04. WOJEWÓDZKI SZPITAL SPECJALISTYCZNY im.prof.j.gasińskiego TYCHY,UL.EDUKACJI 102 P R Z E D M I A R R O B Ó T PRZEDMIAR : REMPROSE STR.: 1 2007.10.04 WOJEWÓDZKI SZPITAL SPECJALISTYCZNY im.prof.j.gasińskiego TYCHY,UL.EDUKACJI 102 P R Z E D M I A R R O B Ó T JEDN. ILOŚĆ WSPÓŁCZYNNIKI LP O P I S R O B Ó T * ---------------------------

Bardziej szczegółowo

Opis przedmiotu zamówienia Wytyczne dla wykonawców

Opis przedmiotu zamówienia Wytyczne dla wykonawców Opis przedmiotu zamówienia Wytyczne dla wykonawców Roboty budowlane polegające na adaptacji piwnic w budynku przy ul. Augustyńskiego 2 w Gdańsku na pomieszczenia archiwum Adres inwestycji : Gdańsk, ul.

Bardziej szczegółowo

WROCŁAW ul. Rejtana budynek biurowo - administracyjny

WROCŁAW ul. Rejtana budynek biurowo - administracyjny WROCŁAW ul. Rejtana budynek biurowo - administracyjny Wrocław, ul. Rejtana 9-11 Działka nr 39 Powierzchnia działki: 876,0 m² Działka zabudowana budynkiem biurowo usługowym Księga wieczysta: WR1K/00102868/7

Bardziej szczegółowo

MODERNIZACJA ELEWACJI WRAZ Z DOCIEPLENIEM ORAZ MODERNIZACJA KLATKI SCHODOWEJ LOKALIZACJA: ULICA DWORCOWA 5 DZIAŁKA NR 413/3

MODERNIZACJA ELEWACJI WRAZ Z DOCIEPLENIEM ORAZ MODERNIZACJA KLATKI SCHODOWEJ LOKALIZACJA: ULICA DWORCOWA 5 DZIAŁKA NR 413/3 PROJEKT WYKONAWCZY MODERNIZACJA ELEWACJI WRAZ Z DOCIEPLENIEM ORAZ MODERNIZACJA KLATKI SCHODOWEJ LOKALIZACJA: ULICA DWORCOWA 5 DZIAŁKA NR 413/3 OBIEKT: INWESTOR: MIEJSKO GMINNY OŚRODEK KULTURY, SPORTU I

Bardziej szczegółowo

WROCŁAW ul. Kołłątaja 15 budynek biurowo - administracyjny

WROCŁAW ul. Kołłątaja 15 budynek biurowo - administracyjny WROCŁAW ul. Kołłątaja 15 budynek biurowo - administracyjny Wrocław, ul. Kołłątaja 15 Działka nr 40 Powierzchnia działki: 534 m² Działka zabudowana budynkiem biurowo - usługowym Księga wieczysta: WR1K/00097378/6

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ XII. Izolacje wodochronne budynków Izolacje bitumiczne

ROZDZIAŁ XII. Izolacje wodochronne budynków Izolacje bitumiczne ROZDZIAŁ XII Izolacje wodochronne budynków Izolacje bitumiczne Prawidłowo wykonana izolacja wodochronna budowli ma ogromne wpływ na walory uŝytkowe obiektu, jego trwałość jak równieŝ na koszty eksploatacji

Bardziej szczegółowo

PRACOWNIA PROJEKTOWA ARCHITEKTURY I BUDOWNICTWA ATLANT OPINIA TECHNICZNA

PRACOWNIA PROJEKTOWA ARCHITEKTURY I BUDOWNICTWA ATLANT OPINIA TECHNICZNA PRACOWNIA PROJEKTOWA ARCHITEKTURY I BUDOWNICTWA ATLANT Jan Koperkiewicz, 82-300 Elbląg, ul.prusa 3B/6 NIP 578 102 14 41 tel.: (55) 235 47 25 e-mail: jankoperkiewicz@wp.pl REGON 170049655 OPINIA TECHNICZNA

Bardziej szczegółowo

EKSPERTYZA TECHNICZNA

EKSPERTYZA TECHNICZNA Październik 2013 r. EKSPERTYZA TECHNICZNA na okoliczność : Określenia stanu technicznego istniejącego obiektu usytuowanego na działce nr 1036/1 przy ul. Świerczewskiego 2 w Krośnie Odrzańskim. Autorzy

Bardziej szczegółowo

OSUSZANIE BUDYNKÓW - TEORIA A PRAKTYKA. Opracowanie: dr inŝ.. Zbigniew Burski

OSUSZANIE BUDYNKÓW - TEORIA A PRAKTYKA. Opracowanie: dr inŝ.. Zbigniew Burski OSUSZANIE BUDYNKÓW - TEORIA A PRAKTYKA. Opracowanie: dr inŝ.. Zbigniew Burski Plan Prezentacji Słowo wstępu Przyczyny zawilgoceń przegród budowlanych Związanie wody w materiałach budowlanych Zjawisko kapilarnego

Bardziej szczegółowo

GMINA MIEJSKA SŁUPSK PL. ZWYCI

GMINA MIEJSKA SŁUPSK PL. ZWYCI Biuro Inżynierskie Anna Gontarz-Bagińska Nowy Świat ul. Nad Jeziorem 13, 80-299 Gdańsk-Osowa tel. / fax. (058) 522-94-34 inzynierskiebiuro@neostrada.pl TEMAT PROJEKT ROZBIÓRKI OBIEKT OBIEKT GOSPODARCZY

Bardziej szczegółowo

OPIS TECHNICZNY DO PROJEKTU ROZBIÓRKI BUDYNKU GOSPODARCZEGO W RAMACH ROZBUDOWY I PRZEBUDOWY ISNIEJĄCEGO DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ

OPIS TECHNICZNY DO PROJEKTU ROZBIÓRKI BUDYNKU GOSPODARCZEGO W RAMACH ROZBUDOWY I PRZEBUDOWY ISNIEJĄCEGO DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ 1 DO PROJEKTU ROZBIÓRKI BUDYNKU GOSPODARCZEGO W RAMACH ROZBUDOWY I PRZEBUDOWY ISNIEJĄCEGO DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ 1.0 Dane ogólne 1.1 Przedmiot opracowania Przedmiotem opracowania jest projekt rozbiórki

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ OPRACOWANIA. 1. Dane podstawowe 1.1. Podstawa i zakres opracowania

ZAWARTOŚĆ OPRACOWANIA. 1. Dane podstawowe 1.1. Podstawa i zakres opracowania ZAWARTOŚĆ OPRACOWANIA 1. Dane podstawowe 1.1. Podstawa i zakres opracowania 2. Opis techniczny 2.1. Opis stanu istniejącego 2.2. Opis elementów projektowanej konstrukcji 2.2.1. Naprawa pęknięć ścian 2.2.2.

Bardziej szczegółowo

budynków NR 12 i NR 1

budynków NR 12 i NR 1 KONCEPCJA ARCHITEKTONICZNO-BUDOWLANA budynków NR 12 i NR 1 INWESTOR (ZAMAWIAJĄCY): ADRES OBIEKTÓW: EC1 ŁÓDŹ MIASTO KULTURY 90-022022 Łódź ul. Targowa 1/3 AUTORZY OPRACOWANIA: mgr inż. Dariusz Dolecki UPR

Bardziej szczegółowo

Kosztorys zerowy. Remont kapitalny dachu nad obiektem Biura Wystaw Artystycznych w Katowicach

Kosztorys zerowy. Remont kapitalny dachu nad obiektem Biura Wystaw Artystycznych w Katowicach Kosztorys zerowy Remont kapitalny dachu nad obiektem Biura Wystaw Artystycznych w Katowicach Data: 2009-06-01 Budowa: Remont dachu BWA w Katwocach Obiekt: Biuro Wystaw Artystycznych w Katowicach Zamawiający:

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ OPRACOWANIA

ZAWARTOŚĆ OPRACOWANIA ZAWARTOŚĆ OPRACOWANIA 1. Dane podstawowe 1.1. Podstawa i zakres opracowania 1.2. Oświadczenie projektantów i sprawdzającego 1.3. Uprawnienia i oświadczenie o przynaleŝności do Izby projektantów 2. Opis

Bardziej szczegółowo

OPIS ZAWARTOŚCI I. OPINIA TECHNICZNA.

OPIS ZAWARTOŚCI I. OPINIA TECHNICZNA. OPIS ZAWARTOŚCI I.. 1. PODSTAWA OPRACOWANIA. 2. CEL I ZAKRES OPRACOWANIA. 3. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA BUDYNKU. 4. ANALIZA PRZEDMIOTU OPINII. 5. ANALIZA OBLICZENIOWA. 6. KONCEPCJA ADAPTACJI OBIEKTU. 7. WNIOSKI

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO I OCHRONA ZDROWIA

BEZPIECZEŃSTWO I OCHRONA ZDROWIA BEZPIECZEŃSTWO I OCHRONA ZDROWIA Przed przystąpieniem do robót rozbiórkowych należy ogrodzić teren przy obiekcie linami na szerokość większą od powierzchni zabudowy o ok.10m w każdym z możliwych kierunków

Bardziej szczegółowo

PROJEKT BUDOWLANY ARCHITEKTURA

PROJEKT BUDOWLANY ARCHITEKTURA REMONT ELEWACJI BUDYNKU MIESZKALNEGO WIELORODZINNEGO WRAZ Z WYMIANĄ STOLARKI OKIENNEJ I DRZWIOWEJ PRZY ULICY KOCHANOWSKIEGO 9 W MUROWANEJ GOŚLINIE PROJEKT BUDOWLANY ARCHITEKTURA INWESTOR: LIDER Sp. z o.o.

Bardziej szczegółowo

Wpływ zawilgocenia ściany zewnętrznej budynku mieszkalnego na rozkład temperatur wewnętrznych

Wpływ zawilgocenia ściany zewnętrznej budynku mieszkalnego na rozkład temperatur wewnętrznych Wpływ zawilgocenia ściany zewnętrznej budynku mieszkalnego na rozkład temperatur wewnętrznych W wyniku programu badań transportu wilgoci i soli rozpuszczalnych w ścianach obiektów historycznych, przeprowadzono

Bardziej szczegółowo

quick-mix sp. z o.o. ul. Brzegowa 73, 57-100 Strzelin tel: 071/ 39 27 215, 601/997 187

quick-mix sp. z o.o. ul. Brzegowa 73, 57-100 Strzelin tel: 071/ 39 27 215, 601/997 187 quick-mix sp. z o.o. ul. Brzegowa 73, 57-100 Strzelin tel: 071/ 39 27 215, 601/997 187 TEMAT Renowacja zawilgoconych oraz zasolonych ścian OBIEKT Stodoła należąca do folwarku w Bukowcu ADRES Bukowiec ZLECENIODAWCA

Bardziej szczegółowo

EKSPERTYZA TECHNICZNA STANU KONSTRUKCJI I ELEMENTÓW BUDYNKU Z UWZGLĘDNIENIEM STANU PODŁOŻA GRUNTOWEGO

EKSPERTYZA TECHNICZNA STANU KONSTRUKCJI I ELEMENTÓW BUDYNKU Z UWZGLĘDNIENIEM STANU PODŁOŻA GRUNTOWEGO TEMAT: WYDZIELENIE POMIESZCZENIA HIGIENICZNO-SANITARNEGO, PRZEBICIE JEDNEGO OTWORU DRZWIOWEGO ORAZ ZABUDOWA JEDNEGO OTWORU DRZWIOWEGO WRAZ Z PRZEBUDOWĄ WEWNĘTRZNEJ INSTALACJI WODY, KANALIZACJI, CENTRALNEGO

Bardziej szczegółowo

Opis techniczny do zgłoszenia robót budowlanych budynku mieszkalnego wielorodzinnego na działce nr 158/5 w Słuchaj

Opis techniczny do zgłoszenia robót budowlanych budynku mieszkalnego wielorodzinnego na działce nr 158/5 w Słuchaj Opis techniczny do zgłoszenia robót budowlanych budynku mieszkalnego wielorodzinnego na działce nr 158/5 w Słuchaj Inwestor: Agencja Nieruchomości Rolnych ul. Hetmańska 38 85-039 Bydgoszcz 1. Przedmiot

Bardziej szczegółowo

ul. Węgierska 247 33-300 Nowy Sącz NIP 734-313-53-35 tel./fax 18 442 99 95 kom. 605 627 024 gargasmarcin@wp.pl OPINIA TECHNICZNA

ul. Węgierska 247 33-300 Nowy Sącz NIP 734-313-53-35 tel./fax 18 442 99 95 kom. 605 627 024 gargasmarcin@wp.pl OPINIA TECHNICZNA ul. Węgierska 247 33-300 Nowy Sącz NIP 734-313-53-35 tel./fax 18 442 99 95 kom. 605 627 024 gargasmarcin@wp.pl OPINIA TECHNICZNA /podbicie fundamentów/ Temat : Remont pomieszczeń biblioteki i czytelni

Bardziej szczegółowo

Przedmiar robót. Malowanie 2013 - Roboty remontowe / tynkarskie i malarskie / w wybranych pomieszczeniach Zamku Królewskiego na Wawelu

Przedmiar robót. Malowanie 2013 - Roboty remontowe / tynkarskie i malarskie / w wybranych pomieszczeniach Zamku Królewskiego na Wawelu Przedmiar robót pomieszczeniach Zamku Królewskiego na Budowa: Bieżąca konserwacja - roboty malarskie Obiekt lub rodzaj robót: Różne obiekty na Lokalizacja: Zamek Królewski na Inwestor: Zamek Królewski

Bardziej szczegółowo

Z PRZEBIEGU PRAC REMONTOWYCH ELEWACJI SZKOŁY

Z PRZEBIEGU PRAC REMONTOWYCH ELEWACJI SZKOŁY SPRAWOZDANIE RZECZOWE Z PRZEBIEGU PRAC REMONTOWYCH ELEWACJI SZKOŁY I. STAN BUDYNKU SZKOŁY PRZED REMONTEM Dane dotyczące budynku przed remontem w 2014: - data poprzedniej renowacji elewacji 1997, - data

Bardziej szczegółowo

EKSPERTYZA TECHNICZNA

EKSPERTYZA TECHNICZNA 16 EKSPERTYZA TECHNICZNA ISTNIEJĄCEGO BUDYNKU WARSZTATOWO-GARAŻOWEGO ZLOKALIZOWANEGO W ZESPOLE BUDYNKÓW PAŃSTWOWEJ STRAŻY POŻARNEJ W BIAŁYMSTOKU PRZY ULICY WARSZAWSKIEJ 3 1.0. PRZEDMIOT i CEL EKSPERTYZY

Bardziej szczegółowo

GMINA MIEJSKA SŁUPSK PL. ZWYCI

GMINA MIEJSKA SŁUPSK PL. ZWYCI Biuro Inżynierskie Anna Gontarz-Bagińska Nowy Świat ul. Nad Jeziorem 13, 80-299 Gdańsk-Osowa tel. / fax. (058) 522-94-34 inzynierskiebiuro@neostrada.pl TEMAT PROJEKT ROZBIÓRKI OBIEKT LOKALIZACJA INWESTOR

Bardziej szczegółowo

ROTUNDA. RESKON - Pracownia Konserwacji Dzieł Sztuki

ROTUNDA. RESKON - Pracownia Konserwacji Dzieł Sztuki ROTUNDA - 8 - Fot.R.1 Rotunda, widok w kierunku północnym Fot.R.2 Rotunda, widok w kierunku zachodnim - 9 - Fot.R.3 Rotunda, widok w kierunku wschodnim Fot.R.4 Rotunda, widok w kierunku południowym - 10

Bardziej szczegółowo

Gmina Korfantów 48-317 Korfantów ul. Rynek 4. 1/Korfantów /12

Gmina Korfantów 48-317 Korfantów ul. Rynek 4. 1/Korfantów /12 Gmina Korfantów 48-317 Korfantów ul. Rynek 4 Dokumentacja geotechniczna z badań podłoża gruntowego 1/Korfantów /12 dla zaprojektowania boiska i obiektu kubaturowego na terenie działki 414 i 411/10 obręb

Bardziej szczegółowo

INWESTOR: Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej w Krakowie ul. Westerplatte 19 31-033 Kraków NAZWA OBIEKTU BUDOWLANEGO:

INWESTOR: Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej w Krakowie ul. Westerplatte 19 31-033 Kraków NAZWA OBIEKTU BUDOWLANEGO: Usługi Projektowo Budowlane Projekt Technika ul. Skibińskiego 13; 25-819 Kielce tel. 886-720-094; www.projekt-technika.pl email: biuro@projekt-technika.pl INWESTOR: Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej

Bardziej szczegółowo

Kosztorys OFERTOWY. Sporządził. inż. Rajmund Scheffler. 15.04. 2015r

Kosztorys OFERTOWY. Sporządził. inż. Rajmund Scheffler. 15.04. 2015r Kosztorys OFERTOWY Obiekt Budowa Biuro kosztorysowe ROBOTY REMONTOWE, NAPRAWCZE I REWITALIZACYJNE KAPLICZKI p. w. NMP NIEPOKALANIE POCZĘTEJ Wola Rzędzińska, województwo małopolskie powiat tarnowski gmina

Bardziej szczegółowo

WAWA-BUD ul. Gen. St. Maczka 2/13 71-050 Szczecin NIP 966-058-00-89 REGON 320928562 tel. 518 300 856 wawabud@02.pl www.wawa-bud.pl

WAWA-BUD ul. Gen. St. Maczka 2/13 71-050 Szczecin NIP 966-058-00-89 REGON 320928562 tel. 518 300 856 wawabud@02.pl www.wawa-bud.pl SPRAWOZDANIE NR 28 / 203 BADANIE TERMOWIZYJNE I WILGOTNOŚCIOWE PIWNIC BUDYNKU MIESZKALNEGO PRZY UL. PARKOWEJ 29,30 W SZCZECINIE Zleceniodawca : Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. Parkowej 29,30.

Bardziej szczegółowo

Tynk mozaikowy karta kolorów

Tynk mozaikowy karta kolorów Tynk mozaikowy karta kolorów TYLKO DLA ProFESJONALISTÓW 2 1,5 mm 1,5 mm M-1502 M-1516 M-1530 M-1544 M-1558 M-1572 M-1586 M-1600 M-1504 M-1518 M-1532 M-1546 M-1560 M-1574 M-1588 M-1602 M-1506 M-1520 M-1534

Bardziej szczegółowo

Inwentaryzacja oraz opis nieruchomości. [rzuty kondygnacji w formacie dwg, pdf oraz jpg w pliku elektronicznym Rybnicka_29_inwentaryzacja.

Inwentaryzacja oraz opis nieruchomości. [rzuty kondygnacji w formacie dwg, pdf oraz jpg w pliku elektronicznym Rybnicka_29_inwentaryzacja. Załącznik nr 10 do Regulaminu konkursu Inwentaryzacja oraz opis nieruchomości [rzuty kondygnacji w formacie dwg, pdf oraz jpg w pliku elektronicznym Rybnicka_29_inwentaryzacja.zip] Nieruchomość stanowi

Bardziej szczegółowo

Przedmiar robót - Roboty remontowe - Izolacja ścian zewnętrznych.

Przedmiar robót - Roboty remontowe - Izolacja ścian zewnętrznych. Roboty remontowe - Izolacja ścian zewnętrznych Strona tytułowa obmiaru BranŜa: Roboty budowlane Wspólny Słownik Zamówień: Przedmiar robót - Roboty remontowe - Izolacja ścian zewnętrznych. 45111220-6 Roboty

Bardziej szczegółowo

ATK. P R A C O W N I A P R O J E K T O W A ARCHITEKT TOMASZ KURIAŃSKI ul. Janickiego 8/9, Szczecin 71-270, tel. 0502 541 573

ATK. P R A C O W N I A P R O J E K T O W A ARCHITEKT TOMASZ KURIAŃSKI ul. Janickiego 8/9, Szczecin 71-270, tel. 0502 541 573 JEDNOSTKA PROJEKTOWA: ATK P R A C O W N I A P R O J E K T O W A ARCHITEKT TOMASZ KURIAŃSKI ul. Janickiego 8/9, Szczecin 71-270, tel. 0502 541 573 TEMAT/ OBIEKT: INWENTARYZACJA BUDOWLANA PIWNIC W BUDYNKU

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe. Nazwa inwestycji. Branża. Adres inwestycji. Inwestor. Projektował. NIP 812-119-96-31 Regon: 672975379

Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe. Nazwa inwestycji. Branża. Adres inwestycji. Inwestor. Projektował. NIP 812-119-96-31 Regon: 672975379 Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe AGATA NOWAKOWSKA projekt 26 600, Radom, ul.żeromskiego 31 tel./fax 48 340 46 46 NIP 812-119-96-31 Regon: 672975379 Nazwa inwestycji Branża Projekt budowlany wykonania

Bardziej szczegółowo

Załącznik do protokołu odbioru robót Termomodernizacja ZPO Wielgie z dnia 25.01.2013 28.01.2013r.

Załącznik do protokołu odbioru robót Termomodernizacja ZPO Wielgie z dnia 25.01.2013 28.01.2013r. 1 Załącznik do protokołu odbioru robót Termomodernizacja ZPO Wielgie z dnia 25.01.2013 28.01.2013r. 1. Szkoła Podstawowa Zdjęcie nr 1 Ściana wschodnia Niezgodna z projektem technologia termomodernizacji,

Bardziej szczegółowo

OPIS TECHNICZNY KONSTRUKCJA do projektu wykonawczego Modernizacja i adaptacja pomieszczeń budynków Wydziału Chemicznego na nowoczesne laboratoria

OPIS TECHNICZNY KONSTRUKCJA do projektu wykonawczego Modernizacja i adaptacja pomieszczeń budynków Wydziału Chemicznego na nowoczesne laboratoria OPIS TECHNICZNY KONSTRUKCJA do projektu wykonawczego Modernizacja i adaptacja pomieszczeń budynków Wydziału Chemicznego na nowoczesne laboratoria naukowe 1 1.1 Podstawa opracowania - Projekt architektoniczno

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIAR ROBÓT. Klasyfikacja robót wg. Wspólnego Słownika Zamówień 45262700-8 Przebudowa budynków

PRZEDMIAR ROBÓT. Klasyfikacja robót wg. Wspólnego Słownika Zamówień 45262700-8 Przebudowa budynków ROBÓT Klasyfikacja robót wg. Wspólnego Słownika Zamówień NAZWA INWESTYCJI : Przebudowa pomieszczeń na węzeł cieplny ADRES INWESTYCJI : Łódź ul.wólczańska 157 INWESTOR : Agencja UŜytkowania i Poszanowania

Bardziej szczegółowo

SCHIEDEL PUSTAKI WENTYLACYJNE

SCHIEDEL PUSTAKI WENTYLACYJNE SCHIEDEL PUSTAKI WENTYLACYJNE KARTA OPIS WYROBU Pustaki wentylacyjne produkowane przez firmę Schiedel Sp. z o.o. wykonywane są z keramzytobetonu o gęstości 1200 kg / m 3 i wytrzymałości na ściskanie minimum

Bardziej szczegółowo

OPIS TECHNICZNY do projektu wykonawczego Budowa nowego obiektu szpitalnego na terenie Zakładu Karnego w Czarnem

OPIS TECHNICZNY do projektu wykonawczego Budowa nowego obiektu szpitalnego na terenie Zakładu Karnego w Czarnem OPIS TECHNICZNY do projektu wykonawczego Budowa nowego obiektu szpitalnego na terenie Zakładu Karnego w Czarnem 1. Przedmiot opracowania. Przedmiotem opracowania jest projekt wykonawczy wolnostojącego

Bardziej szczegółowo

EKSPERTYZA TECHNICZNA

EKSPERTYZA TECHNICZNA FIRMA PRODUKCYJNO-USŁUGOWO-HANDLOWA VITARO Pracownia projektowa Wykonawstwo robót budowlanych Produkcja parapetów i blatów Suszenie i frakcjonowanie kruszyw Zarządzanie i pośrednictwo nieruchomościami

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIAR MUZEUM PAŁACU KRÓLA JANA III W WILA- NOWIE. Warszawa ul.st.kostki Potockiego 10/16

PRZEDMIAR MUZEUM PAŁACU KRÓLA JANA III W WILA- NOWIE. Warszawa ul.st.kostki Potockiego 10/16 MUZEUM PAŁACU KRÓLA JANA III W WILA- NOWIE Warszawa ul.st.kostki Potockiego 1/16 PRZEDMIAR NAZWA INWESTYCJI : Konserwacja muru i elementów piaskowcowych muru oporowego od wejścia głównego do Pałacu ADRES

Bardziej szczegółowo

Lp. Nazwa Robocizna Materiały Sprzęt Kp Z RAZEM 1 Rusztowania. 3 Prace budowlano konserwatorskie. przy murze z cegieł. przy murze z kamienia RAZEM

Lp. Nazwa Robocizna Materiały Sprzęt Kp Z RAZEM 1 Rusztowania. 3 Prace budowlano konserwatorskie. przy murze z cegieł. przy murze z kamienia RAZEM TABELA ELEMENTÓW SCALONYCH Lp. Nazwa Robocizna Materiały Sprzęt Kp Z RAZEM 1 Rusztowania 2 Prace budowlano konserwatorskie przy murze z cegieł 3 Prace budowlano konserwatorskie przy murze z kamienia RAZEM

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Załącznik nr 1 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA I. NAZWA ZADANIA: wykonanie dokumentacji projektowo-kosztorysowych wraz ze Specyfikacjami Technicznymi Wykonania i Odbioru Robót i informacją BIOZ dla 5-ciu obiektów

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja. - kosztorys inwestorski etap I: izolacja pionowa ścian fundamentowych budynku szkoły od strony drogi,

Dokumentacja. - kosztorys inwestorski etap I: izolacja pionowa ścian fundamentowych budynku szkoły od strony drogi, Załącznik nr 7 do siwz Znak sprawy IOS.VI.ZP.271.4.2015 Dokumentacja Nazwa inwestycji: Docieplenie budynku Szkoły Podstawowej w Buszkowicach wraz z izolacją termiczną i przeciwwilgociową fundamentów etap

Bardziej szczegółowo

Wilgoć - czynnik oddziaływujący na budynek

Wilgoć - czynnik oddziaływujący na budynek Wilgoć - czynnik oddziaływujący na budynek Tylko niektóre czynniki oddziałujące na budynek mogą stwarzać równie intensywne i istotne dla jego prawidłowego funkcjonowania zagrożenie jak wilgoć w różnych

Bardziej szczegółowo

PROJEKT BUDOWLANY I EKSPERTYZA TECHNICZNA

PROJEKT BUDOWLANY I EKSPERTYZA TECHNICZNA USŁUGI BUDOWLANE PRZEMYSŁAW ZAWADZKI Kostów 9/10, 46-220 Byczyna tel. 500-076-238, e-mail:p-z@post.pl PROJEKT BUDOWLANY I EKSPERTYZA TECHNICZNA Inwestor: Środowiskowy Dom Samopomocy w Kluczborku ul. Zamkowa

Bardziej szczegółowo

E K S P E R T Y Z A B U DO W L A N A

E K S P E R T Y Z A B U DO W L A N A RODZAJ OPRACOWANIA : E K S P E R T Y Z A B U DO W L A N A PRZEDSIĘWZIĘCIE rozbudowa i nadbudowa budynku mieszkalnego wielorodzinnego położonego w Międzyzdrojach przy ul. Marii Skłodowskiej Curie 41, (działki

Bardziej szczegółowo

Lubuski Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia w Zielonej Górze

Lubuski Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia w Zielonej Górze Lubuski Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia w Zielonej Górze Delegatura Oddziału w Gorzowie Wlkp. ul. Targowa 2 (dawnej Przemysłowa 14-15) Budynek Delegatury Lubuskiego Oddziału Wojewódzkiego

Bardziej szczegółowo

Adres ul. Kirasjerów 3 Adres siedziby ul. X w Szczecinie Osoba wykonująca badanie termowizyjne. mgr inż. Beata Ziembicka Osoba kontaktowa Jan K.

Adres ul. Kirasjerów 3 Adres siedziby ul. X w Szczecinie Osoba wykonująca badanie termowizyjne. mgr inż. Beata Ziembicka Osoba kontaktowa Jan K. Image and Object Parameters Text Comments Description Analizę przeprowadzono celem sprawdzenia jakości termicznej budynku uwzględniając wpływ parametrów zewnętrznych. Badania wykonano z zewnątrz i wewnątrz

Bardziej szczegółowo

Termomodernizacja wraz z zarządzaniem energią w obiektach zabytkowych Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie

Termomodernizacja wraz z zarządzaniem energią w obiektach zabytkowych Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie Termomodernizacja wraz z zarządzaniem energią w obiektach zabytkowych w Warszawie INWESTYCJA REALIZOWANA Z DOTACJI UDZIELONEJ PRZEZ NARODOWY FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ w ramach I konkursu

Bardziej szczegółowo

Rodzaj opracowania: Projekt budowlany do zgłoszenia

Rodzaj opracowania: Projekt budowlany do zgłoszenia Rodzaj opracowania: Projekt budowlany do zgłoszenia Nazwa nadana zamówieniu przez zamawiającego: Termomodernizacja budynku świetlicy wiejskiej w Złotowie Adres obiektu budowlanego: Działka nr 198, Złotowo,

Bardziej szczegółowo

- plansza zagospodarowania terenu PZT1. - przekroje PZT2

- plansza zagospodarowania terenu PZT1. - przekroje PZT2 SPIS ZAWARTOŚCI PROJEKTU Część opisowa Część rysunkowa - plansza zagospodarowania terenu PZT1 - przekroje PZT2 - wizualizacja fragmentu założenia PZT3 - przedmiar robót 1 PROJEKT ZAGOSPODAROWANIA TERENU

Bardziej szczegółowo

Opis techniczny. do projektu remontu wewnętrznych pomieszczeń w istniejącym budynku. świetlicy wiejskiej w Kacicach PRZEDMIOT I CEL OPRACOWANIA

Opis techniczny. do projektu remontu wewnętrznych pomieszczeń w istniejącym budynku. świetlicy wiejskiej w Kacicach PRZEDMIOT I CEL OPRACOWANIA Opis techniczny do projektu remontu wewnętrznych pomieszczeń w istniejącym budynku świetlicy wiejskiej w Kacicach Inwestor: Gmina Pułtusk 06-100 Pułtusk, Rynek 41 Lokalizacja: działka nr ew. 143, 142/6,

Bardziej szczegółowo

NAZWA ZADANIA: TERMOMODERNIZACJA BUDYNKU OSP W BŁAŻOWEJ

NAZWA ZADANIA: TERMOMODERNIZACJA BUDYNKU OSP W BŁAŻOWEJ INWESTOR: GMINA BŁAŻOWA PLAC JANA PAWŁA II 1 36-030 BŁAŻOWA NAZWA ZADANIA: TERMOMODERNIZACJA BUDYNKU OSP W BŁAŻOWEJ LOKALIZACJA: DZIAŁKA NR 1189 ul. PARTYZANTÓW 1 36-030 BŁAŻOWA Lipiec 2014 r. Opis techniczny

Bardziej szczegółowo

EKSPERTYZA TECHNICZNA

EKSPERTYZA TECHNICZNA Widok elewacji południowej EKSPERTYZA TECHNICZNA dotycząca przebudowy pomieszczeń w budynku transformatorowni w pawilonie D-10 AGH, ul.reymonta 19, Kraków oraz wpływu planowanej inwestycji na istniejące

Bardziej szczegółowo

Opinia techniczna dotycząca przyczyn zawilgocenia ścian w kasie biletowej w budynku teatru

Opinia techniczna dotycząca przyczyn zawilgocenia ścian w kasie biletowej w budynku teatru Opinia techniczna dotycząca przyczyn zawilgocenia ścian w kasie biletowej w budynku teatru 1.Dane podstawowe. Obiekt: Budynek Teatru im. Cypriana Kamila Norwida Jelenia Góra ul. Aleja Wojska Polskiego

Bardziej szczegółowo

SPIS ZAWARTOŚCI OPRACOWANIA

SPIS ZAWARTOŚCI OPRACOWANIA SPIS ZAWARTOŚCI OPRACOWANIA Spis zawartości opracowania Opis techniczny przyjętych założeń projektowych oraz rozwiązań konstrukcyjnych Spis rysunków: - Poz.1.Nadproża stalowe...k1/1, K1/2 - Poz.2.Konstrukcja

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI I. CZĘŚĆ OPISOWA - DROGI, CHODNIKI, PARKINGI II. CZĘŚĆ RYSUNKOWA - DROGI, CHODNIKI, PARKINGI

SPIS TREŚCI I. CZĘŚĆ OPISOWA - DROGI, CHODNIKI, PARKINGI II. CZĘŚĆ RYSUNKOWA - DROGI, CHODNIKI, PARKINGI SPIS TREŚCI I. CZĘŚĆ OPISOWA - DROGI, CHODNIKI, PARKINGI II. CZĘŚĆ RYSUNKOWA - DROGI, CHODNIKI, PARKINGI Nr rys. D-1 Projekt zagospodarowania terenu - drogi - skala 1:500 Nr rys. D-2 Przekroje normalne

Bardziej szczegółowo

3. Izolacja pionowa ścian fundamentowych.

3. Izolacja pionowa ścian fundamentowych. PRZEDMIAR ROBÓT Przebudowa i remony kuchni i zaplecza w budynku Szkoły Podstawowej Nr 16 w Gdyni ul.chabrowa 43 Kod pozycji Nr specyfikacji Jednostka Cena Lp. Wyszczególnienie elementów rozliczeniowych

Bardziej szczegółowo

OPIS TECHNICZNY REMONT ELEWACJI BUDYNKU ADMINISTRACYJNEGO NADLEŚNICTWA STAROGARD GD. - KOLORYSTYKA STAROGARD GD., UL. GDAŃSKA 12

OPIS TECHNICZNY REMONT ELEWACJI BUDYNKU ADMINISTRACYJNEGO NADLEŚNICTWA STAROGARD GD. - KOLORYSTYKA STAROGARD GD., UL. GDAŃSKA 12 OPIS TECHNICZNY REMONT ELEWACJI BUDYNKU ADMINISTRACYJNEGO NADLEŚNICTWA STAROGARD GD. - KOLORYSTYKA STAROGARD GD., UL. GDAŃSKA 12 FOT. 1 WIDOK ELEWACJI FRONTOWEJ-PÓŁNOCNEJ ZAWARTOŚĆ OPRACOWANIA Strona tytułowa

Bardziej szczegółowo

Fundamenty i podłogi w domach energooszczędnych

Fundamenty i podłogi w domach energooszczędnych Fundamenty i podłogi w domach energooszczędnych Fundament to najważniejszy element konstrukcyjny budynku. Ma bezpośredni kontakt z gruntem, co wiąże się z tym, że musi być bardzo dobrze zabezpieczony cieplnie

Bardziej szczegółowo

SZCZECIN UL. DĘBOGÓRSKA 23

SZCZECIN UL. DĘBOGÓRSKA 23 SZCZECIN UL. DĘBOGÓRSKA 23 1. CHARAKTERYSTYKA BUDYNKU 2. SPECYFIKACJA TECHNICZNA 1.1. Wprowadzenie 1.1.1. Budynek mieszkalny wielorodzinny wybudowany w latach przedwojennych w konstrukcji tradycyjnej z

Bardziej szczegółowo

PROJEKT: UCHWAŁA NR... RADY MIASTA POZNANIA z dnia...

PROJEKT: UCHWAŁA NR... RADY MIASTA POZNANIA z dnia... PROJEKT: UCHWAŁA NR... RADY MIASTA POZNANIA z dnia... w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów w rejonie ulic: Ścinawskiej i M. Wołodyjowskiego w Poznaniu - 2. Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Renowacja elewacji wschodniej Zamku Królewskiego w Warszawie

Renowacja elewacji wschodniej Zamku Królewskiego w Warszawie Renowacja elewacji wschodniej Zamku Królewskiego w Warszawie Projekt współfinansowany jest ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do SIWZ

Załącznik nr 3 do SIWZ Załącznik nr 3 do SIWZ Program prac konserwatorskich przy zabytkowej nawierzchni ceramicznej krużganków w XV w. zespole poklasztornym Franciszkanów w Gdańsku, Gdańsk ul. Toruńska 1. Zadanie realizowane

Bardziej szczegółowo

PROJEKT BUDOWLANY ZADASZENIA DLA GŁUSZCÓW

PROJEKT BUDOWLANY ZADASZENIA DLA GŁUSZCÓW PROJEKT BUDOWLANY ZADASZENIA DLA GŁUSZCÓW OBIEKT: Kompleks hodowlany głuszca ADRES: Brzóza Królewska działka nr 6425, gmina LeŜajsk BRANśA: Architektoniczno konstrukcyjna INWESTOR: Lasy Państwowe Nadleśnictwo

Bardziej szczegółowo

Czym jest H-Block H-Block H-Block plus Właściwości izolacyjnej płyty konstrukcyjnej H-Block Kontakt

Czym jest H-Block H-Block H-Block plus Właściwości izolacyjnej płyty konstrukcyjnej H-Block Kontakt Czym jest H-Block H-Block H-Block plus Właściwości izolacyjnej płyty konstrukcyjnej H-Block Kontakt Czym jest H-Block to: chroniona prawem patentowym izolacyjna płyta konstrukcyjna zbudowana z pianki poliuretanowej,

Bardziej szczegółowo

O P I N I A T E C H N I C Z N A. N/t stanu zawilgocenia pomieszczeń piwnic i strefy przyziemia Pałacu Krasińskich w Warszawie

O P I N I A T E C H N I C Z N A. N/t stanu zawilgocenia pomieszczeń piwnic i strefy przyziemia Pałacu Krasińskich w Warszawie O P I N I A T E C H N I C Z N A N/t stanu zawilgocenia pomieszczeń piwnic i strefy przyziemia Pałacu Krasińskich w Warszawie Wykonali: Dr inż. Ryszard Jurkiewicz Mgr inż. Maciej Wczelik Warszawa, wrzesień

Bardziej szczegółowo

OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA ROBÓT

OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA ROBÓT Część 2. Opis techniczny KOMPLEKS HIBERNACYJNY DLA NIETOPERZY 2m. Kosztorys inwestorski zbiorczy OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA ROBÓT Rozdział 1. ROBOTY ZIEMNE Pozycja 1. Ręczne roboty ziemne z przewozem gruntu

Bardziej szczegółowo

WILCZA ESKA ETAP III

WILCZA ESKA ETAP III WILCZA ESKA ETAP III Na teren zespołu budynków prowadzą trzy zjazdy z czego dwa zlokalizowane są od strony ul. Królowej Jadwigi oraz jeden z ul. Wilczej. Prowadzą one do drogi wewnętrznej zaprojektowanej

Bardziej szczegółowo

D - 03.04.01 STUDNIE CHŁONNE

D - 03.04.01 STUDNIE CHŁONNE D - 03.04.01 STUDNIE CHŁONNE SPIS TREŚCI 1. WSTĘP...2 2. MATERIAŁY...3 3. SPRZĘT...3 4. TRANSPORT...4 5. WYKONANIE ROBÓT...4 6. KONTROLA JAKOŚCI ROBÓT...4 7. OBMIAR ROBÓT...5 8. ODBIÓR ROBÓT...5 9. PODSTAWA

Bardziej szczegółowo

Przepusty pod zjazdami Nr D 06.02.01. Szczegółowe Specyfikacje Techniczne

Przepusty pod zjazdami Nr D 06.02.01. Szczegółowe Specyfikacje Techniczne Przepusty pod zjazdami Nr D 06.02.01 Szczegółowe Specyfikacje Techniczne 1. Przedmiot specyfikacji technicznej 1.1.Przedmiot ST Przedmiotem niniejszej specyfikacji technicznej są wymagania MODERNIZACJA

Bardziej szczegółowo

OFERTA ZABEZPIECZENIA BUDYNKU PRZED PODCIĄGANIEM KAPILARNYM I SKUTECZNEGO OSUSZENIA. budynku Kościoła zlokalizowanego. ul. Odolanowska 44 Granowiec

OFERTA ZABEZPIECZENIA BUDYNKU PRZED PODCIĄGANIEM KAPILARNYM I SKUTECZNEGO OSUSZENIA. budynku Kościoła zlokalizowanego. ul. Odolanowska 44 Granowiec OFERTA ZABEZPIECZENIA BUDYNKU PRZED PODCIĄGANIEM KAPILARNYM I SKUTECZNEGO OSUSZENIA budynku Kościoła zlokalizowanego ul. Odolanowska 44 Granowiec opracowana dla Księdza Proboszcza Zdzisława Naglera Parafia

Bardziej szczegółowo

zbigniew.paszkowski@gmail.co

zbigniew.paszkowski@gmail.co OCHRONA I KONSERWACJA ZABYTKÓW S1 SEMESTR VII (ZIMOWY) 2014/15 1. UCZESTNICTWO W WYKŁADACH DOKUMENTOWANE ZESZYTEM Z NOTATKAMI SKŁADANYMI DO WERYFIKACJI PO WYKŁADZIE I NA KONIEC SEMESTRU 2. UCZESTNICTWO

Bardziej szczegółowo

OPIS TECHNICZNY CZĘŚĆ 3 KONSTRUKCJE BUDOWLANE

OPIS TECHNICZNY CZĘŚĆ 3 KONSTRUKCJE BUDOWLANE OPIS TECHNICZNY CZĘŚĆ 3 KONSTRUKCJE BUDOWLANE 1. Podstawa opracowania - założenia branży architektonicznej - dokumentacja geotechniczna - obowiązujące normy i przepisy prawa budowlanego 2. Projektowane

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ OPRACOWANIA. 3. Charakterystyka techniczna budynku

ZAWARTOŚĆ OPRACOWANIA. 3. Charakterystyka techniczna budynku 1 ZAWARTOŚĆ OPRACOWANIA 1. Podstawa opracowania 2. Cel i zakres ekspertyzy technicznej 3. Charakterystyka techniczna budynku 4. Ocena stanu technicznego poziomej i pionowej izolacji przeciwwilgociowej

Bardziej szczegółowo

PROJEKT BUDOWLANY KORTU TENISOWEGO NA TERENIE MEDYCZNEJ SZKOLE POLICEALNEJ I ZESPOŁU SZKÓŁ IM. MARII SKŁODOWSKIEJ CURIE W MIŃSKU MAZOWIECKIM

PROJEKT BUDOWLANY KORTU TENISOWEGO NA TERENIE MEDYCZNEJ SZKOLE POLICEALNEJ I ZESPOŁU SZKÓŁ IM. MARII SKŁODOWSKIEJ CURIE W MIŃSKU MAZOWIECKIM PROJEKT BUDOWLANY KORTU TENISOWEGO NA TERENIE MEDYCZNEJ SZKOLE POLICEALNEJ I ZESPOŁU SZKÓŁ IM. MARII SKŁODOWSKIEJ CURIE W MIŃSKU MAZOWIECKIM Inwestor: MEDYCZNA SZKOŁA POLICEALNA UL. 1 PLM WARSZAWA 1 05-300

Bardziej szczegółowo

WSTĘP DO REWITALIZACJI OBSZAROWEJ CENTRUM ŁODZI

WSTĘP DO REWITALIZACJI OBSZAROWEJ CENTRUM ŁODZI PROGRAM WSTĘP DO REWITALIZACJI OBSZAROWEJ CENTRUM ŁODZI PROGRAM REMONTOWY DLA NIERUCHOMOŚCI GMINNYCH ZLOKALIZOWANYCH W STREFIE WIELKOMIEJSKIEJ ŁODZI NA LATA 2011-2014 OBSZAR DZIAŁANIA Programem objęty

Bardziej szczegółowo

Przedmiar robót 5A-11-B. Roboty budowlane - renowacja od wewnątrz ścian piwnic, taras i wymiana stolarki okiennej piwnic od strony tarasu

Przedmiar robót 5A-11-B. Roboty budowlane - renowacja od wewnątrz ścian piwnic, taras i wymiana stolarki okiennej piwnic od strony tarasu Przedmiar robót 5A-11-B. Roboty budowlane - renowacja od wewnątrz ścian piwnic, taras i wymiana stolarki okiennej piwnic od strony tarasu Obiekt DOM POBYTU DZIENNEGO DLA OSÓB Z UPOŚLEDZENIEM UMYSŁOWYM

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ ARCHITEKTONICZNA

CZĘŚĆ ARCHITEKTONICZNA BUDOWA WOLNO STOJĄCEGO BUDYNKU MIESZKALNEGO JEDNORODZINNEGO Z DWOMA WYDZIELONYMI LOKALAMI MIESZKALNYMI WRAZ Z INSTALACJAMI WEWNĘTRZNYMI: WOD-KAN I ELEKTRYCZNĄ, BUDOWA PRZYŁĄCZA WODY ORAZ BUDOWA DWÓCH BEZODPŁYWOWYCH

Bardziej szczegółowo

PROJEKT ARCHITEKTONICZNO-BUDOWLANY

PROJEKT ARCHITEKTONICZNO-BUDOWLANY Pracownia Projektowa ARCHITEKT mgr inż.arch. Janusz Rotko email: rotkoj@wp. p l PROJEKT ARCHITEKTONICZNO-BUDOWLANY Inwestor: Obiekt: Temat: Branża: URZĄD GMINY ROPA ROPA 733, 38-312 ROPA BUDYNEK WIEJSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Schiedel Pustaki wentylacyjne

Schiedel Pustaki wentylacyjne Schiedel Pustaki wentylacyjne Opis wyrobu Pustaki wentylacyjne produkowane przez firmę Schiedel Sp. z o.o. wykonywane są z keramzytobetonu o gęstości 1200 kg / m 3 i wytrzymałości na ściskanie minimum

Bardziej szczegółowo