Prof. zw. Edward Szczechowiak, dr inż. Mieczysław Porowski KLIMATYZACJA z CHŁODNICTWEM Kierunek: Inżynieria Środowiska Rok III R. akad.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Prof. zw. Edward Szczechowiak, dr inż. Mieczysław Porowski KLIMATYZACJA z CHŁODNICTWEM Kierunek: Inżynieria Środowiska Rok III R. akad."

Transkrypt

1 Prof. zw. Edward Szczechowiak, dr inż. Mieczysław Porowski KLIMATYZACJA z CHŁODNICTWEM Kierunek: Inżynieria Środowiska Rok III R. akad. 2006/07 Literatura 1. Malicki M.: Wentylacja i klimatyzacja. PWN Warszawa 1974, 1976, Jones W.P.: Klimatyzacja. Arkady Warszawa 1981, Borysiewicz A., Caliński S., Okulicz-Kozaryn L., Zeniuk J.: Instalacje wentylacyjne i klimatyzacyjne. Projektowanie układów. Arkady Warszawa Wasiluk W., Korczak E.: Wentylacja i klimatyzacja na statkach. Wyd. Morskie Gdańsk Makowiecki J.: Klimatyzacja. Ćwiczenia. Wyd. Ucz. Pol. Warszawskiej Malicki M.: Tablice do obliczania przewodów wentylacyjnych. Arkady Warszawa Steimle F.: Kurs klimatyzacji. Arkady Warszawa Junker B.: Regulacja urządzeń wentylacyjnych i klimatyzacyjnych. Arkady Warszawa Kostyrko K., Okołowicz-Grabowska B.: Pomiary i regulacja wilgotności w pomieszczeniach. Arkady Warszawa 1971, Kołodziejczyk L., Rubik M.: Technika chłodnicza w klimatyzacji. Arkady Warszawa Häussler W.: Zastosowanie wykresu i-x w inżynierii sanitarnej. Arkady Warszawa Recknagel, Sprenger, Hönmann: Taschenbuch für Heizung und Klimatechnik. 66 Auflage Oldenbourg Verlag Fanger P.D.: Komfort cieplny. Arkady Makowiecki J.: Montaż i eksploatacja urządzeń wentylacyjnych i klimatyzacyjnych. Arkady Baturin W.W., Eltermann W.M.: Wentylacja naturalna w zakładach przemysłowych. Arkady Lampe G., Pfeil A., Schmittlutz R., Tokarz M.: Projekt klimatyzacji a projekt budynku. Arkady Gaziński B., Szczechowiak E.: Kszatłtowanie klimatu budynków trzody chlewnej. PWRiL Warszawa, Poznań Recknagel/Sprengel: Ogrzewanie i klimatyzacja. Poradnik. Wyd. EWFE Przydróżny St., Ferencowicz J.: Klimatyzacja. Wyd. Pol. Wr E. Szczechowiak

2 20. Praca zbiorowa: Handbuch der Klimatechnik. Band 1: Grundlagen 1989, Band 2: Berechnung und Regelung 1989, Band 3: Bauelemente C.F. Mueller Karlsruhe. 21. Daniels K.: Gebäudetechnik. Oldenbourg Verlag Munchen Porowski M., Szczechowiak E.: Klimatyzacja pomieszczeń czystych. Wyd. TerMedia Mizieliński B.: Wentylacja. Systemy oddymiania budynków. WNT Warszawa Praca zbiorowa (red. Baumgarth): Handbuch der Klimatechnik. Band 1: Grundlagen C.F. Mueller Heidelberg. I. Rozwój wentylacji i klimatyzacji 1. Historia klimatyzacji Wpływ klimatu i pogody na samopoczucie człowieka zauważono już bardzo dawno. Znacznie trudniejszym było podanie naukowych podstaw tego stanu rzeczy. Aby stworzyć odpowiedni mikroklimat w pomieszczeniach (klimat wewnętrzny) na przestrzeni tysiącleci stosowano różne sposoby. Rozwój technik w tym zakresie zależał od klimatu zewnętrznego i rozwoju ludzkości. Znamiennym jest, że wszystkie ośrodki dawnej cywilizacji powstały w obszarach, przez które przechodzi izoterma C tj. Egipt, Palestyna, Asyria, Persja, kultura hinduska rzeki Indus. Nie trzeba się było trudzić w tych rejonach z ogrzewaniem pomieszczeń. Najstarsze odkrycia w zakresie ogrzewania pomieszczeń pochodzą z 1200 roku p.n.e. z odkopanego pałacu króla Arzawy w Anatolien, gdzie znaleziono pośrednie ogrzewanie pomieszczeń gorącymi gazami przepływającymi w kanałach. Natomiast najstarsze odkrycia w zakresie chłodzenia pomieszczeń pochodzą z ok r. p.n.e., gdzie w domu asyryjskiego kupca na dziedzińcu wewnętrznym zastosowano chłodzenie przez odparowanie rozpylonej wody. W tych czasach stosowano również mokre maty z trawy lub innych włókien w otworach drzwiowych i okiennych do realizacji chłodzenia wyparnego. Powszechniejsze zastosowanie ogrzewania podłogowego na gorące spaliny tzw. hypokaustu (hypokausten ogrzewanie od dołu) 800 r. p.n.e. umożliwiło rozprzestrzenienie się cywilizacji na północ i było podstawą rozwoju kultur Grecji (średnia temperatura roczna C) oraz Rzymu (średnia temperatura roczna - +15,6 0 C). Technika ta została jednak zapomniana i ponownie odkryta w 80 r. n.e. przez Rzymian, co znaleziono w Orata koło Neapolu gdzie wybudowano ogrzewanie hypokausten z przepływem świeżego powietrza. Oryginalny sposób chłodzenia zastosował w 775 r.n.e. Kalif Mahdi w swojej letniej rezydencji w Bagdadzie. Mianowicie sprowadzał śnieg i wypełniał nim podwójne ściany pomieszczeń pałacu. E. Szczechowiak

3 Już Hipokrates ( p.n.e.) napisał w dziele Powietrze, woda, otoczenie (ok. 400 r. p.n.e.), że częstotliwość chorób człowieka zależy od sposobu zmian pogody, temperatury i wilgotności. Zauważył, że duży wpływ na samopoczucie człowieka ma klimat lokalny. Przepływ powietrza przez pomieszczenia był realizowany początkowo w wyniku wykorzystania sił natury: wypór termiczny i napór wiatru. Pierwsze urządzenia do transportu powietrza zbudował Leonardo da Vinci ( ) genialny malarz i konstruktor. Był to wentylator drewniany napędzany kołem wodnym, uruchomiony ok r. Wielki lekarz i farmaceuta Paracelsus ( ) w swoich pracach naukowych porusza zagadnienia dużego wpływu sił natury na rytmikę życia, a także reakcję zdrowego i chorego człowieka na czynniki atmosferyczne. 100 lat później powyższe spostrzeżenia uogólnił filozof i matematyk Leibnitz G.W. ( ) i udowodnił poprzez obserwacje, że na samopoczucie człowieka duży wpływ ma stan pogody. W tym też czasie zaczęła powstawać nowa nauka zwana klimatologią, która w pełni rozwinęła się w XIX wieku. Wieki XVII i XVIII zapisały się w historii odkryciem składu powietrza, praw gazów idealnych, powietrza wilgotnego itp. Znane są tutaj nazwiska: Robert Boyle ( ), Joseph Priestley ( ), Antoine Laurent de Lavoisier ( ) i John Dalton ( ). Definicję klimatu podał w 1845 roku Aleksander von Humboldt ( ), która brzmi: Klimat to wszystkie czynniki zewnętrzne oddziaływujące w sposób istotny na nasze zmysły. Praktyczną konsekwencją tej definicji było zwrócenie uwagi przez Maxa von Pettenkofera ( ) na fakt pogarszania się klimatu, szczególnie miast. Jest on twórcą podstaw nowoczesnej higieny (Higiena miast). Prowadził badania gleby, wody i powietrza jako środowiska człowieka. Jego badania nad jakością powietrza w pomieszczeniach miały duże znaczenie dla rozwoju klimatyzacji. Wentylacja mechaniczna realizowana za pomocą wentylatorów rozwinęła się wraz z rozwojem górnictwa podziemnego i przemysłu ciężkiego głównie hutnictwa, gdyż była dla rozwoju tych gałęzi niezbędna patrz G. Agricola: Dwanaście ksiąg o górnictwie i hutnictwie, VDI Verlag Duesseldorf Pierwsze utrzymanie i regulację nadciśnienia w wentylacji pomieszczeń zastosował J. Vallance w XVIII wieku, a pierwszą filtrację powietrza dr Reid w 1836 r. W 1870 Carl von Linde ( ) opracował zasadę działania i zbudował pierwszą sprężarkę chłodniczą. Natomiast Herman Rietschel ( ) założył w 1885 w Wyższej Szkole Technicznej w Berlinie kierunek Ogrzewanie i wentylacja co zapoczątkowało systematyczne badania i kształcenie w Niemczech w tym zakresie. E. Szczechowiak

4 Pierwszą instalację wentylacyjną wybudowano w Operze Wiedeńskiej w 1860 r. Natomiast pierwszą instalację klimatyzacyjną zabudowano w budynku Reichstagu w W Operze w Poznaniu również zastosowano instalację wentylacyjną w 1910 r. Faktyczny rozwój dzisiejszej klimatyzacji był ściśle połączony z rozwojem chłodnictwa i wymaganiami technologii przemysłowych, szczególnie tych które wymagają stałej wilgotności powietrza np. przemysł włókienniczy. Szczególnie duży rozwój klimatyzacji następuje od przełomu XIX i XX wieku aż do lat 50- tych. Przodują w tym USA, a ojcem klimatyzacji nazwano Willisa H. Carriera ( ). Powstały ważne opracowania teoretyczne i ich praktyczne wykorzystania w budowie urządzeń. Rozwinęło się nawilżanie powietrza w oparciu o komory zraszania, rozwinięto układy regulacji w oparciu o regulację punktu rosy (pierwsze urządzenia w pełni zautomatyzowane powstały w 1907). Duże znaczenie dla rozwoju klimatyzacji miało wynalezienie w latach 20-tych bezpiecznych czynników chłodniczych (freonów) co pozwoliło na budowę indywidualnych klimatyzatorów. Niektóre istotne daty w historii rozwoju klimatyzacji w USA: Carrier projektuje pierwszy system klimatyzacyjny dla dużej drukarni na Brooklynie, system kontroluje temperaturę i wilgotność względną, 1906 system Carriera zastosowano w fabryce włókienniczej w Belmont (Północna Karolina), co otworzyło nowy rynek dla klimatyzacji, 1914 pierwsza instalacja klimatyzacyjna dla wcześniaków w szpitalu w Pittsburgu powstaje Carrier Corporation pierwsza samodzielna firma klimatyzacyjna, Carrier buduje pierwszą turbosprężarkę pierwszą bezpieczną i praktyczną sprężarkę do chłodzenia dużych pomieszczeń, co otwarło erę klimatyzacji budynków mieszkalnych, hotelowych i biurowych klimatyzacja Teatru Rivoli na Broadway, co zapoczątkowało klimatyzację teatrów, 1928 Carrier klimatyzuje Izbę Reprezentantów a rok później budynek Senatu amerykańskiego, 1930 instalacja klimatyzacyjna Carriera w wagonie jadalnym na linii Baltimore Ohio, 1935 klimatyzacja na pierwszym znanym statku oceanicznym Normandie, 1938 klimatyzacja Carriera dla transportu zwierząt w cyrku, 1938 Carrier wprowadza nowy system klimatyzacji wysokociśnieniowej, co zapoczątkowało erę klimatyzacji wieżowców. Ważnym elementem w rozwoju klimatyzacji było odkrycie zasad termodynamiki powietrza wilgotnego. W roku 1905 wprowadzony został przez E. Szczechowiak

5 O.H. Muellera w trakcie badań chłodni kominowych wykres w układzie entalpia-temperatura (h-t). Prekursor techniki klimatyzacyjnej W.H. Carrier opracował w 1911 wykres psychrometryczny temperatura-zawartość wilgoci (tx). Natomiast R. Mollier (1923) opracował wykres entalpia-zawartość wilgoci. Zasługą R. Molliera jest wprowadzenie metod wykreślnych do termodynamiki technicznej. Wykres h-x Molliera wykazuje najwięcej zalet. W Rosji stosuje się wykres Ramzina podobny do wykresu Molliera. Po roku 1945 nastąpił szybki rozwój klimatyzacji. Wprowadzono nowe rodzaje konstrukcji: Jednoprzewodowe, wysokociśnieniowe instalacje klimatyzacyjne w celu zmniejszenia kanałów; Dwuprzewodowe instalacje klimatyzacyjne; Jedno i dwuprzewodowe instalacje o zmiennym przepływie powietrza; Indukcyjne instalacje klimatyzacyjne; Układy z turbosprężarkami; Układy z klimatyzatorami miejscowymi. Od roku 1973 z powodu podwyższenia cen energii zaczęto oszczędzać energię w wyniku zastosowania urządzeń do odzyskiwania energii. Od roku 1980 powszechnie stosuje się systemy sterowania cyfrowego (DDC). Od roku 1985 zwiększono wymagania co do czystości powietrza i poziomu hałasu. Wprowadzono również układy typu Split i Multisplit z odzyskiem ciepła, systemy free cooling. 2. Zadania inżynierskie klimatyzacji W potocznym ujęciu inżynier to człowiek zajmujący się projektowaniem różnych urządzeń lub procesów. Logiczną konsekwencją takiej definicji jest podział techniki na poszczególne dziedziny w zależności od rodzaju i zasady działania urządzeń. Stosowanie takiego kryterium podziału jest reliktem rzemieślniczej fazy rozwoju techniki. Wg innych definicji zadaniem inżyniera jest rozwiązywanie problemów. Pod pojęciem problemu rozumiana jest przy tym transformacja stanu początkowego w stan końcowy. Dla inżyniera stan końcowy stanowi zaspokojenie potrzeby społeczeństwa. Wobec tego jaką potrzebę zaspokaja inżynier zajmujący się ogrzewnictwem, wentylacją i klimatyzacją? Zajmuje się on, najogólniej biorąc, tworzeniem odpowiedniego klimatu w pomieszczeniach. E. Szczechowiak

6 Pod pojęciem klimatu zgodnie z definicją Aleksandra von Humboldta rozumiemy wszystkie czynniki oddziaływujące na nasze zmysły, zdrowie i nastrój psychiczny. Do zaspokojenia potrzeby odpowiedniego klimatu w pomieszczeniach nie wystarczą już sposoby stosowane w epoce ceglanych budynków i małych skupisk ludzkich i nie wystarczy inżynier, którego specjalizacja jest określana rodzajem urządzeń. Inżynier wyspecjalizowany w ogrzewnictwie czy klimatyzacji zastanawia się bowiem, jakie należy dobrać urządzenie (ogrzewcze lub klimatyzacyjne) aby zapewnić odpowiedni klimat cieplny w pomieszczeniach. Problem zaś powinien być sformułowany następująco: jak należy dobrać system aby zapewnić określony klimat pomieszczeniach. Instalacja grzewcza lub klimatyzacyjna jest bowiem tylko jednym z elementów złożonego systemu zwanego budynkiem, a klimat cieplny tylko jednym z elementów klimatu jako całości. Te pozornie niewielkie korekty w sformułowaniu problemów inżynierskich związanych z klimatem pomieszczeń pociągają za sobą duże zmiany w zakresie rozwiązań technicznych, wymagań stawianych inżynierom i w zakresie struktury tej dziedziny techniki, że często określa się je mianem problemów trzeciej generacji (wg Petzolda). Problemy I, II i III generacji: I generacja Architektura i konstrukcja budynku TWB (w tym klimatyzacja z ogrzewaniem, chłodzeniem, wentylacją) Funkcja celu: Budynek Forma Komfort użytkowania Niezawodność i bezpieczeństwo Ekonomia Funkcja celu: Instalacje Komfort klimatyczny Niezawodność i bezpieczeństwo Funkcjonalność Ekonomia Ekologia Rys Schemat ideowy powiązań przy projektowaniu budynków - rozdzielenie zadań ( I generacja) TWB - techniczne wyposażenie budynków E. Szczechowiak

7 II generacja Mnogość parametrów wpływających na proces projektowania, wykonawstwo i eksploatację budynków, w tym w szczególności budynków wysokich, można zagregować w 5 grupach: 1. Parametry środowiska zewnętrznego, 2. Parametry charakteryzujące budynek, 3. Techniczne wyposażenie budynku (w tym klimatyzacja ogrzewanie, chłodzenie, wentylacja, instalacje sanitarne i elektryczne, BMS), 4. Parametry eksploatacyjne budynku (sposób użytkowania, parametry operacyjne urządzeń technicznych, utrzymanie komfortu, bezpieczeństwo itp., 5. Parametry ekonomiczne (inwestycyjne, eksploatacyjne). Te pięć grup parametrów powinno być brane pod uwagę przy projektowaniu każdego budynku, niezależnie od strefy klimatycznej w projekcie architektoniczno-konstrukcyjnym, w projektach technicznego wyposażenia budynków (TWB) w tym układów klimatyzacyjnych. Najlepiej, gdy proces projektowania przebiega jednocześnie (projektowanie zintegrowane). W praktyce możliwe są dwa podejścia: - wg zasady optymalizacji częściowej - II generacja (schemat wg rys. 2.2), - wg zasady optymalizacji pełnej - III generacja (schemat wg rys. 2.3). Architektura i konstrukcja budynku Fizyka budowli TWB (w tym klimatyzacja z ogrzewaniem, chłodzeniem, wentylacją) Funkcja celu: Budynek Forma Komfort klimatyczny Komfort użytkowania Niezawodność i bezpieczeństwo Funkcjonalność Ekonomia Ekologia Rys Schemat ideowy powiązań przy projektowaniu budynków wg optymalizacji częściowej (II generacja) E. Szczechowiak

8 III generacja Architektura i konstrukcja budynku TWB (w tym klimatyzacja) Teoria systemów technicznych Fizyka budowli Techniki optymalizacji Funkcja celu: Budynek zoptymalizowany Forma Komfort klimatyczny Komfort użytkowania Niezawodność i bezpieczeństwo Funkcjonalność Ekonomia Ekologia Rys Schemat ideowy powiązań przy projektowaniu budynków wg optymalizacji pełnej - III generacja (projektowanie zintegrowane) Podejście wg schematu na rys. 2.3 można zaliczyć do projektowania w pełni zintegrowanego. Przykłady ilustrujące odmienność rozwiązań technicznych, dzięki sformułowaniu problemów technicznych w języku trzeciej generacji. Pomieszczenie bez okien oświetlane sztucznie wymagające klimatyzacji Wariant A Sformułowanie problemu tradycyjnie: a) Dobrać instalację klimatyzacyjną zapewniającą uzyskanie odpowiedniej temperatury i wilgotności, b) Dobrać instalację oświetleniową dostarczającą wymaganą ilość światła. Problemem a) zajmuje się inżynier klimatyzacji, problemem b) inżynier elektryk. Określając moc chłodniczą centrali klimatyzacyjnej uwzględniamy zyski ciepła od oświetlenia. Są one znaczne i wynoszą np. dla biur 50 W/m 2 powierzchni podłogi, a przy montażu urządzeń elektronicznych są kilkakrotnie wyższe. Wpływa to na wzrost kosztów klimatyzacji. Wariant B Rozpatrujemy problem w języku III generacji: dobrać system zapewniający uzyskanie odpowiedniego klimatu. W skład tego systemu wchodzą między innymi: instalacja oświetleniowa i klimatyzacyjna. Dzięki zintegrowanemu projektowaniu możemy obecnie wykorzystać efekty współpracy tych dwóch podsystemów np. poprzez zastosowanie wywiewu powietrza przez oprawy oświetleniowe. Ciepło wydzielane przez świetlówkę jest teraz usuwane zanim dostanie się do pomieszczenia. Dzięki temu zmniejsza się moc chłodnicza, a koszty klimatyzacji są niższe o ok. 25%. Jednocześnie na skutek lepszego chłodzenia obniża się ciśnienie pary rtęci w świetlówce, co powoduje wzrost natężenia światła. Koszty instalacji oświetleniowej są dzięki temu niższe o ok. 12%. E. Szczechowiak

9 3. Definicja wentylacji i klimatyzacji Powyższe pojęcia trudno jest rozgraniczać, należy je traktować razem. Obecnie określa się raczej, że instalacja klimatyzacyjna jest instalacją wentylacyjną wyposażoną w pełny asortyment aparatów do wszechstronnego przygotowania powietrza. Klasyczne definicje podane przez American Society of Heating Ventilating Engineers (ASHVE): Wentylacja jest procesem zorganizowanej wymiany powietrza w pomieszczeniu w celu jego odświeżenia, przy jednoczesnym usunięciu na zewnątrz zanieczyszczeń powstających w pomieszczeniu. Klimatyzacja jest procesem nadawania powietrzu w pomieszczeniu określonych parametrów i warunków pożądanych ze względów higienicznych i z uwagi na dobre samopoczucie ludzi (klimatyzacja komfortu) lub wymaganych przez technologię produkcji (klimatyzacja przemysłowa). Zwykle urządzenia wentylacyjne umożliwiają wymuszenie przepływu powietrza, jego filtrację i utrzymanie pożądanej temperatury w okresie zimowym, natomiast latem nie zachowują temperatury (czasem można kontrolować przyrost temperatury). Natomiast urządzenia klimatyzacyjne umożliwiają ponadto utrzymanie temperatury i wilgotności przez cały czas działania urządzeń (cały rok). Klimatyka budynków to optymalne zaprojektowanie systemu budynek z optymalnymi urządzeniami utrzymującymi komfort klimatyczny jako zadanie wielokryterialne. Podział wentylacji Wentylacja dzieli się na następujące działy: Wentylacja naturalna (przepływ powietrza wywołany naporem wiatru i wyporem termicznym, powietrze nie jest uzdatniane). Wyróżnia się odmiany: Infiltracja, Przewietrzanie (otwieranie okien), Wentylacja grawitacyjna kanałowa, Wentylacja bezkanałowa aeracja. Wentylacja mechaniczna Nawiewna, Wywiewna, Nawiewno-wywiewna. Podział klimatyzacji Klimatyzacja dzieli się na trzy grupy: Komfortu, Przemysłowa Pomieszczeń czystych. Podział ze względu na specyfikę obiektów: Klimatyzacja budynków mieszkalnych, Klimatyzacja budynków użyteczności publicznej, Klimatyzacja budynków przemysłowych, Klimatyzacja budynków inwentarskich, Klimatyzacja budynków służby zdrowia, Klimatyzacja budynków biurowych i hotelowych, Klimatyzacja obiektów specjalnych (schronów, kopalni podziemnych, pojazdów naziemnych, samolotów, statków, statków kosmicznych itp.). E. Szczechowiak

10 II. TENDENCJE W ROZWOJU KLIMATYZACJI I CHŁODNICTWA 1. Zadania klimatyzacji i chłodnictwa Zarówno klimatyzacja jak i chłodnictwo są dziedzinami techniki, których zadaniem jest utrzymanie odpowiednich warunków klimatycznych w pomieszczeniach różnego typu. Urządzenia klimatyzacyjne są ściśle powiązane z urządzeniami chłodniczymi, ponadto urządzenia chłodnicze samodzielnie będą utrzymywać określone warunki w pomieszczeniach (chłodniach) do przechowywania różnorodnych produktów. Klimat w pomieszczeniach jest pojęciem dość złożonym i kształtuje go wiele czynników. Parametry dobrego samopoczucia człowieka są określane w ogólnym przypadku poprzez parametry komfortu klimatycznego [1]. Komfort klimatyczny jest szerszym pojęciem niż powszechnie znane pojęcie komfort cieplny i obejmuje całokształt czynników oddziaływających na nasze zmysły i mających istotny wpływ na samopoczucie człowieka (wg Aleksandra von Humboldta). Ilość tych parametrów wraz z rozwojem cywilizacji ciągle rośnie. Na parametry klimatu pomieszczenia wpływają czynniki zewnętrzne i wewnętrzne oraz instalacje klimatyzacyjna lub chłodnicza. Pokazano to na schemacie (rys. 1). Wpływy zewnętrzne Wpływy wewnętrzne Wpływy instalacji Klimat zewnętrzny Osoby i ich czynności Wentylowanie Wymiary obiektu Urządzenia technologiczne Ogrzewanie Forma budowli Maszyny Chłodzenie i osuszanie Wykonanie budynku Oświetlenie Nawilżanie Technologie Oczyszczanie powietrza KLIMAT POMIESZCZENIA Rys. 1 Określenie wpływu różnych czynników na klimat pomieszczenia Należy podkreślić, że wpływy te są bardzo zróżnicowane a dodatkowym utrudnieniem jest ich zmienność w czasie. Zmienność ta ma charakter probalistyczny. Utrzymanie odpowiedniego komfortu klimatycznego lub parametrów technologicznych w pomieszczeniach jest dość energochłonne. Kryzys energetyczny w latach spowodował wyraźny wzrost cen paliw i energii, co wymusiło - po pierwszym szoku - działania na różnych płaszczyznach, których wspólnym celem było zmniejszenie zużycia energii pierwotnej w różnych procesach. Fakt ten miał istotny wpływ na ukierunkowanie rozwoju chłodnictwa i klimatyzacji w ostatnim dwudziestoleciu. Klimatyzacja jest w gruncie rzeczy gałęzią techniki, której zadaniem jest odpowiednie kształtowanie klimatu pomieszczeń przeznaczonych dla ludzi lub technologii przemysłowych. Zadaniem chłodnictwa jest odprowadzanie ciepła z różnego rodzaju pomieszczeń lub technologii. O ile urządzenia klimatyzacyjne utrzymują temperaturę na poziomie od kilka stopni powyżej zera do parametrów komfortu dla ludzi, to urządzenia chłodnicze zapewniają utrzymanie temperatury od kilku stopni powyżej zera do temperatur ujemnych na poziomie minus C, a instalacje chłodnicze specjalne nawet znacznie poniżej tych wartości. E. Szczechowiak

11 Klimatyzacja jest dziedziną interdyscyplinarną, która korzysta z wielu dziedzin podstawowych i stosowanych. Sprawia to, że jest to branża złożona i wymaga od specjalistów klimatyzacji bardzo szerokiej wiedzy z wielu, nawet bardzo różniących się dziedzin np. fizjologia, teoria sterowania czy akustyka. Powiązania strukturalne techniki klimatyzacyjnej przedstawiono na rys. 2. Podstawy fizyczne: Technika ogrzewcza Materiałoznawstwo termodynamika, wymia- Technika wentylacyjna Maszynoznawstwo na ciepła i masy, mechani- Chłodnictwo Technika zaopatrzenia ka płynów, akustyka Elektrotechnika i elektro- Technika budowlana Podstawy meteorologiczne Podstawy fizjologiczne Obliczanie, konstrukcja i wytwarzanie nika Technika regulacji Technika systemów KLIMATYZACJA Planowanie, obliczanie i montaż elementów składowych i agregatów w systemach klimatyzacyjnych Elementów: Agregatów klimatyza- Doradztwo i sprzedaż urządzeń filtracji cyjnych i systemów ogrzewania chłodzenia Eksploatacja systemów: nawilżania nadzór osuszannia kontrola transportu konserwacja odzysku energii optymalne sterowanie regulacji remonty i wymiany Rys. 2 Powiązania strukturalne klimatyzacji Na tle tego schematu można określić sylwetkę specjalisty z zakresu klimatyzacji i zakres kształcenia inżynierów dla potrzeb produkcji urządzeń, projektowania systemów, wykonawstwa, eksploatacji urządzeń, nadzoru i sprzedaży. Można też wyodrębnić i uszeregować problemy, które są istotne dla rozwoju tej branży. Całościowe ujęcie problemów mających wpływ na utrzymanie parametrów klimatu lub parametrów wymaganych przez technologię wymaga podejścia systemowego, gdzie funkcją celu są odpowiednie parametry utrzymywane w zadanym przedziale czasu - przy minimalnym zużyciu energii pierwotnej. Wszystkie działania przy tworzeniu systemów klimatyzacyjnych i chłodniczych powinny zmierzać w tym kierunku, zarówno na etapie tworzenia obiektu i instalacji, jak i w czasie ich eksploatacji. 2. Kierunki rozwoju branży klimatyzacyjnej Rozwój techniki w ogólnym pojęciu, jak również relacje kosztów energii i urządzeń wpływały i wpływają również na rozwój klimatyzacji. W ostatnim dwudziestoleciu położono silny nacisk na techniki energooptymalne, zarówno od strony teoretycznej, jak też praktycznej [1,3,5,10,12]. Zastosowanie technik energooptymalnych jest nieodzownym elementem rozwoju klimatyzacji, tym bardziej że dotychczas udział energii cieplnej zużywanej na ogrzewanie i klimatyzację pomieszczeń wynosi w Polsce ok. 40% całkowitego bezpośredniego zużycia energii we wszystkich nośnikach [3,6]. Podobnie było w latach 70- E. Szczechowiak

12 tych w innych krajach uprzemysłowionych o zbliżonych warunkach klimatycznych. Należy tutaj podkreślić, że w ostatnim dwudziestoleciu w RFN udało się wyrażnie zmniejszyć zużycie energii przez układy klimatyzacyjne. O ile koszty eksploatacji urządzeń klimatyzacyjnych w przeliczeniu ma m 2 powierzchni klimatyzowanej wynosiły ok DM/m 2 rok w latach , to w roku 1984 koszty te wynosiły już tylko DM/m 2 rok [8]. W warunkach naszego kraju trudno jeszcze mówić o takim postępie w oszczędzaniu energii. Podany przykład dowodzi jednak, że postęp taki jest możliwy. Problem oszczędnego gospodarowania energią w zakresie urządzeń klimatyzacyjnych urasta więc do rangi zasadniczego kryterium oceny tych systemów, a idee całej polityki energetycznej nabierają niemal cech filozofii. Samo pojęcie oszczędności energii w klimatyzacji nie jest jednoznaczne. Jest raczej wieloaspektowe i dotyczy: całego obiektu w sensie architektury i jego struktury konstrukcyjno-budowlanej, przeznaczenia i trybu użytkowania obiektu oraz zagadnień technologicznych, koncepcji calych systemów instalacji we wszystkich płaszczyznach klasyfikacyjnych i poszczególnych urządzeń stanowiących ich części składowe, projektowania, a przede wszystkim eksploatacji systemów, założeń do projektowania w sensie prawnych aktów normatywnych, bezpośredniej polityki energetycznej występującej tutaj w postaci cen energii i kontroli zużycie. Oczywiście przy wszystkich istniejących naciskach ekonomicznych i potrzebie oszczędzania energii nie można zagubić zasadniczej perspektywy: budynki wznoszone są dla ludzi i do realizacji określonych zadań technologicznych, a instalacje klimatyzacyjne mają za zadanie stworzenie w pomieszczeniach wymaganych warunków klimatycznych. W zasadzie zużycie energii przez instalacje klimatyzacyjne nie jest stratą energii, tak jak np. za stratę uważa się zużycie energii dla potrzeb oświetlenia. Stratą energii będzie natomiast nadmierne jej zużycie wywołane brakiem przystosowania budynku do miejscowych warunków klimatycznych lub do wymagań technologii produkcji. Jak z tego wynika, wina za nadmierne straty energii powstałe w instalacji klimatyzacyjnej nie zawsze leży po stronie specjalistów od klimatyzacji. Można nawet stwierdzić, że dla określonych właściwości budynku i rozwiązań technologicznych - stworzenie warunków wymaganego klimatu wewnętrznego leży poza obszarem ekonomicznej pracy instalacji klimatyzacyjnej. Stąd też bardzo cenna jest koncepcja metody projektowania typu "total design" polegająca na wielodyscyplinarnej współpracy, która opiera się na skoordynowanym udziale wszystkich specjalistów zaangażowanych w projektowaniu obiektu [1,10]. W praktyce obserwuje się najczęściej niekompletność tej współpracy lub jej przesunięcie na okres, gdy pewne fakty są już dokonane. Rzutuje to oczywiście na obniżenie ekonomiczności rozwiązań instalacji klimatyzacyjnych. Konieczność oszczędzania energii spowodowała w dziedzinie klimatyzacji intensywny rozwój badań nad sposobami podniesienia sprawności użytkowej systemów i zmniejszenia tym samym kosztów eksploatacji instalacji. Badania te rozwinęły się w dwóch podstawowych kierunkach: minimalizacja obciążeń cieplnych pomieszczeń i obiektów (izolacyjność przegród zewnętrznych, stopień przeszklenia, typ okien, rodzaj szkła, ekrany przeciwsłoneczne, orientacja względem stron świata, minimalizacja wymagań komfortu cieplnego, ilość powietrza nawiewanego, minimalizacja ilości powietrza świeżego), optymalizacja wykorzystania energii dostarczonej do budynku (doskonalenie istniejących i opracowanie nowych systemów klimatyzacyjnych, dobór najwłaściwszego systemu przygotowania powietrza, odzyskiwanie energii cieplnej, energooptymalne sterowanie procesami). E. Szczechowiak

13 Warto tutaj podkreślić, że instalacje wentylacyjne i klimatyzacyjne zawsze projektowane były zgodnie ze zmysłem inżynierskim tj. w duchu oszczędności energii. Recyrkulacja powietrza z pomieszczenia stanowiła bowiem rozsądny kompromis między wymaganiami higieny i postulatami oszczędnego gospodarowania energią. Jest to zresztą najprostrza forma odzyskiwania energii w wentylacji i klimatyzacji. Wsród systemów wentylacyjnych i klimatyzacyjnych preferowane są systemy elastyczne w działaniu i zapewniające indywidualne w poszczególnych pomieszczeniach warunki nawiewu. W grę wchodzą głównie systemy: jednokanałowy indukcyjny, dwukanałowy, jednokanałowy z indywidualnymi nagrzewnicami wtórnymi, o zmiennej ilości powietrza (VAV), zintegrowane klimatyzacyjno-oświetleniowe oraz systemy zmierzające do kompleksowego rozwiązania problemów energetycznych w budynku "total energy system". W omawianych systemach powinny być uwzględniane możliwości odzyskiwania energii cieplnej z powietrza wywiewanego lub z innych źródeł. Systemy powinny być przystosowane do wykorzystania urządzeń zapewniających minimalne zużycie energii, a także do optymalnego sterowania pracą tych urządzeń. Warto tutaj zwrócić uwagę na pojęcia: skuteczności, sprawności i ekonomiczności omawianych systemów i urządzeń. Skuteczność odnosi się do pojedynczych wymienników ciepła i zależy od ich własności konstrukcyjnych i warunków wymiany ciepła. Sprawność natomiast odnosi się do całości układów czy systemów do odzyskiwania energii i uwzględnia nie tylko wymianę ciepła, ale także aspekty energetyczne związane z pokonaniem oporów przepływu powietrza i ewentualnie czynników pośrednich biorących udział w wymianie ciepła. Sprawność należy rozpatrywać w powiązaniu z całym systemem klimatyzacyjnym. Ekonomiczność systemów odzyskiwania energii cieplnej musi być oceniana w skali całego roku, a więc nie tylko w warunkach obliczeniowych. Określa się wtedy rzeczywiste ilości odzyskanej energii cieplnej w oparciu o rok testowy [3,4]. Klasyczne urządzenia do odzyskiwania energii cieplnej w klimatyzacji wykorzystują gradient temperatury między dwoma strumieniami płynów. Dzieli się je na urządzenia rekuperacyjne i regeneracyjne [5,6,9]. Stosowane systemy odzyskiwania i ponownego wykorzystania energii cieplnej w instalacjach wentylacyjnych i klimatyzacyjnych opierają się na następujących rozwiązaniach: 1). Wykorzystanie energii cieplnej zawartej w powietrzu wywiewanym z pomieszczeń (jest to podstawowa metoda odzyskiwania w otwartych układach przepływu powietrza wentylacyjnego). Stosuje się tutaj: wymienniki ciepła o przepływie krzyżowym lub przeciwprądowym (wymienniki płytowe i rurowe), regeneratory obrotowe do wymiany ciepła lub ciepła i masy (wolnoobrotowe i szybkoobrotowe), wymienniki typu powietrze-powietrze z czynnikiem pośrednim bez przemiany fazowej i z przemianą fazową czyli tzw. rurki cieplne (termowody, heat pipe, Wärmerohr), systemy z wymiennikami z wypełnieniem (urządzenia typu Kathabar wykorzystujące roztwór chlorku litu); 2). Systemy zintegrowane klimatyzacyjno-oświetleniowe: oprawy chłodzone powietrzem wywiewanym z pomieszczeń, oprawy chłodzone wodą (również w układzie z pompą ciepła); 3). Wykorzystanie pomp ciepła sprężarkowych lub absorpcyjnych; 4). Wykorzystanie elementów termoelektrycznych. Wymienione wyżej systemy są bardzo rozbudowane i szeroko stosowane w krajach Europy Zachodniej i Ameryki Północnej [5]. E. Szczechowiak

14 Techniki energooptymalne są przedmiotem wielu prac teoretycznych i wdrożeniowych [4,8] - i jak wynika z wielu konferencji i sympozjów międzynarodowych mają one stanowić przełom w klimatyzacji [8,12]. Efektywne wykorzystanie tych technik wymaga jednak wszechstronnej analizy systemów w których są zastosowane. Analiza takich złożonych systemów jest możliwa jedynie przy wykorzystaniu techniki komputerowej. Powstało wiele modeli obliczeniowych systemów klimatyzacyjnych w oparciu o rok testowy (test reference year, Test-Referenzjahr). W analizie uwzględnia się nie tylko same instalacje klimatyzacyjne, ale cały obiekt (głównie jego obudowę). Zastosowanie systemów komputerowych, a zwłaszcza ogólnie dostępnych mikrokomputerów wymaga nieco innego podejścia do zagadnienia projektowania, produkcji i eksploatacji urządzeń. Zadanie to można rozwiązać również w dziedzinie klimatyzacji poprzez wykorzystanie istniejących już systemów i uzupełnienie ich oprogramowaniem dla potrzeb klimatyzacji [2,12]. Podstawowe systemy komputerowe to: CAD-System (Computed Aided Design) - komputerowe wspomaganie projektowania i konstruowania, CAE-System (Computed Aided Engineering) - komputerowe wspomaganie obliczeń systemów inżynierskich, CAM-System (Computed Aided Manufactoring) - komputerowe wspomaganie przygotowania produkcji i steropwanie produkcją. Do komunikacji między systemami wspomagania wykorzystuje się technikę cyfrową: DDC-System (Direct Digital Control) - system bezpośredniego sterowania cyfrowego. W krajach Europy Zachodniej stosuje się dość powszechnie tego typu wspomaganie w technice klimatyzacyjnej [2]. W branży klimatyzacyjnej w naszym kraju mamy dopiero początki we wprowadzaniu wspomagania komputerowego. Systemy wspomagania komputerowego dają dopiero możliwość wprowadzenia i pełną realizację technik i technologii energooptymalnych w całej sferze zagadnień dotyczących utrzymania klimatu pomieszczeń tj. na etapie tworzenia i produkcji elementów, projektowania i montażu systemów oraz ich eksploatacji. Inne podejście będzie tylko działaniem wycinkowym. Wprowadzenie systemów komputerowych CAD, CAE, CAM i DDC wymaga nie tylko odpowiedniego zabezpieczenia w sprzęt komputerowy z oprogramowaniem i urządzenia technologiczne do produkcji, ale również wymaga zmiany sposobu myślenia wszystkich biorących udział w tym procesie. Zmienia się również sposób pracy inżyniera projektującego systemy, który korzysta z gotowych pakietów programów przystosowanych do tego celu. Ważne jest tutaj zadanie zespołów, które przygotowują oprogramowanie użytkowe dla potrzeb projektowania, produkcji urządzeń i sterowania procesami. Ważne znaczenie ma również kompleksowe podejście do zagadnień eksploatacji systemów klimatyzacyjnych w budynkach. Rozwój mikroelektroniki i systemów mikrokomputerowych pozwala na coraz bardziej powszechne wykorzystanie mikroprocesorów w układach sterowania procesami w klimatyzacji. W ostatnich latach powstało wiele systemów mikrokomputerowych służących do optymalizacji procesów sterowania i ułatwiających eksploatację. Do najbardziej znanych można tutaj zaliczyć: system automatyzacji budynku SCS-domo firmy Stäfa Control System [11], system Polygyr-S&M firmy Landis & Gyr [12], system Monogyr-Dialog i Visonik 100 firmy Landis & Gyr, system DELTA 5200 firmy Honeywell [11]. E. Szczechowiak

15 Systemy te umożliwiają sterowanie wg określonych programów firmowych, zabezpieczenie systemu przed awariami i sygnalizację podstawowych parametrów budynku i instalacji. Rozwój technologii zaawansowanych (AT) w różnych gałęziach techniki nie jest możliwy beż pomieszczeń odpowiednio klimatyzowanych. Niewątpliwie jest to motor rozwoju klimatyzacji przemysłowej, a w szczególności pomieszczeń czystych niezbędnych w technologiach AT lub HT. Rozwój technik wytwarzania i mikroelektroniki wpłynęły na poprawę jakości, niezawodności i zwiększyły możliwości optymalnej eksploatacji urządzeń i systemów. Urządzenia stały się mniejsze, lżejsze, ciszej pracujące i estetyczne. Układy sterowania cyfrowego pozwoliły na uproszczenie obsługi, lepsze dopasowanie do zmiennych potrzeb użytkowników i bardziej niezawodną oraz energooszczędną eksploatację. 3. Kierunki rozwoju chłodnictwa Wszystkie przedstawione wyżej tendencje związane z klimatyzacją dotyczą również chłodnictwa. Chłodnictwo jest nieodłącznym partnerem klimatyzacji. Rozwój chłodnictwa determinował rozwój klimatyzacji - szczególnie agregatów indywidualnych (klimatyzatorów autonomicznych). Rozwój nowoczesnych sprężarek spiralnych spowodował poprawę jakości i obniżenie głośności klimatyzatorów pomieszczeniowych i domowych urządzeń chłodniczych. Poprawa jakości wytwarzania i sposobów zabezpieczenia sprężarek wydłużyła ich żywotność i uprościła bieżącą obsługę. Wprowadzenie do obiegów chłodniczych nowych czynników powoduje, że układy te są przyjazne dla środowiska. Do urządzeń chłodniczych weszła również mikroelektronika. Sppowodowała ona, że obiegi stały się bardziej efektywne i energooszczędne. Rozwój przechowalnictwa i drobnego przetwórstwa rolno-spożywczego spowodował zapotrzebowanie na małe przechowalnie i chłodnie. Wpływa to na rozwój urządzeń chłodniczych o relatywnie niedużych mocach i komór chłodniczych o niedużych kubaturach. Układy te są przeważnie oparte o obiegi freonowe ze sprężarkami hermetycznymi - bardziej bezpiecznymi dla środowiska. 4. Literatura [1 ] Arbeitskreis der Dozenten für Klimatechnik: Handbuch der Klimatechnik. Bd , Bd , Bd , Verlag C.F. Müller, Karlsruhe [2 ] Canzler B.: Perspectiven zum EDV-Einsatz in der technischen Gebäudeausrüstung. HLH 35 (1984), 6. [3 ] Dembecki F., Gaziński B., Szczechowiak E.: Problemy oszczędności energii w ogrzewnictwie, wentylacji i klimatyzacji. Prace Instytutu Inżynierii Środowiska PP, Poznań [4 ] Jahn A.: Methoden der energetischen Proceßbewertung Raumlufttechnischer Anlagen und Grunlagen der Simulation. Diss. TU Berlin [5 ] Jüttermann H.: Wärmerückgewinnung in raumlufttechnischen Anlagen. Verlag C.F. Müller Karlsruhe [6 ] Makowiecki J.: Ekonomiczne systemy wentylacji i klimatyzacji. COW 15 (1983), 1-2. [7 ] Möhl U.: Stand und Entwicklungstendenzen der Gebäudeleittechnik. HLH 38 (1984), 12. [8 ] Müller K. G.: Klimatechnik - Branche ohne Zukunft? HLH 36 (1985), 3. [9 ] Przydróżny S.: Ograniczenie zapotrzebowania na energię dla klimatyzacji i wentylacji. E. Szczechowiak

16 COW 14 (1982), 1. [10] Recknagel, Sprenger, Hönmann: Taschenbuch für Heizung und Klimatechnik. 66 Auflage Oldenbourg Verlag [11] Sewart G.: Elektronische Regelung von Heiz- und Klimaanlagen und Zentrale Leittechnik. HLH 31 (1980), 7. [12] Zinszer H. J.: Optimieren des Energieverbrauchs. HLH 36 (1985), 3. III. KOMFORT KLIMATYCZNY A PROJEKTOWANIE ARCHITEKTONICZNE 1. Wprowadzenie Istotą projektowania budynków jest poszukiwanie odpowiedniej formy i kształtu całej bryły oraz poszczególnych pomieszczeń a także realizacja założonej funkcji celu. Dla budynków przeznaczonych dla ludzi funkcją celu jest przede wszystkim uzyskanie komfortu klimatycznego i komfortu użytkowania. Często mówi się o dążeniu do uzyskania odpowiedniej jakości powietrza w pomieszczeniach (Indoor Air Quality). Jakość powietrza wewnętrznego uzależniona jest nie tylko od warunków klimatu zewnętrznego i pogody, typowych dla danej pory roku, danego dnia i danego obszaru geograficznego oraz efektów rozwiązań z zakresu planowania przestrzennego (czynniki egzogeniczne), ale również zależy od obecności i efektywności działania urządzeń technicznego wyposażenia, liczby użytkowników przypadających na jednostkę powierzchni i ich nawyków higienicznych oraz skutków ubocznych wykonywanych przez nich czyności (czynniki endogeniczne). Zależy również od właściwości termofizycznych i biologicznych zastosowanych materiałów budowlanych, jak również rozwiązań architektonicznych (czynniki mezogeniczne). Utrzymanie sztucznych warunków klimatycznych w pomieszczeniach jest więc ważnym, ale jednoczesnie trudnym zadaniem. Spowodowane jest to wielorakimi i znacznie różniącymi się rozwiązaniami konstrukcyjnymi i przestrzennymi budynków, zmiennym oddziaływaniem atmosfery zewnętrznej, podwyższonymi wymaganiami określającymi komfort pomieszczeń oraz dążeniem do ekonomicznego wykorzystania energii pierwotnej. W budownictwie coraz częściej wprowadzane są nowe materiały termoizolacyjne, materiały elewacyjne i konstrukcyjne - czasami o niepełnej znajomości ich właściwości fizycznych. Coraz częściej urządzenia ogrzewcze i klimatyzacyjne są połączone z elementami konstrukcji budynku. W pomieszczeniach budynków o lekkich ścianach osłonowych i dużym przeszkleniu szczególną uwagę należy zwrócić na zagadnienia regulacji parametrów mikroklimatu. Mimo dużych osiągnięć nauki i techniki w budownictwie wielkokubaturowym obserwuje się również błędy i uchybienia wynikające z niedostatecznej znajomości zjawisk fizycznych (a w szczególności cieplno-wilgotnościowych) w budynkach. Dążąc do zapewnienia stanu właściwego samopoczucia ludzi w pomieszczeniach należy uwzględnić całokształt następujących problemów: ustalenie parametrów klimatu zewnętrznego oddziałującego na budynek, wymianę ciepła i powietrza w całym budynku, wymianę ciepła i aerodynamikę strumieni powietrza w ograniczonej przestrzeni pomieszczenia, optymalizację i pewność utrzymania założonych parametrów mikroklimatu w pomieszczeniu, E. Szczechowiak

17 wymianę ciepła, wilgoci i powietrza przez przegrody zewnętrzne oraz instalacje utrzymujące mikroklimat w budynku, wpływ czynników architektonicznych i planistycznych na jakość mikroklimatu pomieszczeń. Ponadto należy pamiętać, że w pomieszczeniach o dużym przeszkleniu i małej pojemności cieplnej przegród zewnętrznych mogą występować znaczące strefy, w których nie będą spełnione warunki komfortu. W takich przypadkach należy stosować specjalne osłony lub specjalne szkło ograniczające cieplne oddziaływanie chłodnych lub ciepłych powierzchni przegród zewnętrznych. Nasilające się obecnie tendencje do znacznego ograniczania konsumpcji energii dla potrzeb utrzymania odpowiedniego komfortu w pomieszczeniach różnych typów, głównie poprzez ograniczenie strat ciepła przez przenikanie zimą i zysków latem, powodują że konieczne jest nieco inne podejście do kształtowania jakości powietrza wewnętrznego pomieszczeń. W opracowaniu tego nowego podejścia powinni brać udział wszyscy specjaliści mający wpływ na projektowanie, budowę i eksploatację budynku. Podstawowe znaczenie w nowym podejściu będzie miało sprecyzowanie głównych czynników mających istotny wpływ na dobre samopoczucie człowieka - czyli na odczucie komfortu klimatycznego (często również operuje się pojęciem jakości powietrza wewnetrznego). O jakości powietrza w pomieszczeniach decydują [1,8]: budynek - jego jakość energetyczna, zdrowotność użytych materiałów i wyposażenia, systemy technicznego wyposażenia instalacyjnego, mogące dynamicznie reagować na zakłócenia wewnętrzne i zewnętrzne, systemy zasilania w energię i ich niezawodność, systemy automatycznego zarządzania procesami realizującymi podstawowe funkcje budynku (Building Energy Management Systems). Natomiast odpowiedzialność za jakość wnętrza, w tym również za jakość powietrza wewnętrznego w budynkach rozkłada się na wielu uczestników procesu inwestycyjnego i eksploatacyjnego: właścicieli i managerów budynków, architektów i projektantów, inwestorów, producentów materiałów i wyposażenia, agendy rządowe. 2. Pojęcie komfortu klimatycznego Na odczucie komfortu klimatycznego mają wpływ czynniki związane z fizjologią i psychiką człowieka oraz czynniki związane z pomieszczeniem, w którym człowiek przebywa. Czynniki związane z człowiekiem [1]: aktywność, ubiór (głównie izolacyjność termiczna ubioru), sposób odżywiania, wiek, samopoczucie, stan zdrowia, czas pobytu, otoczenie pomieszczenia, zdolność adaptacji, E. Szczechowiak

18 aklimatyzacja, rytm dnia, rytm roku, wpływy etniczne, sytuacja psychiczno-socjalna. Czynniki związane z pomieszczeniem [1]: temperatura powietrza, temperatura powierzchni i przedmiotów otaczających, prędkość powietrza, wilgotność powietrza, akustyka otoczenia, oświetlenie (naturalne i sztuczne), kolorystyka pomieszczenia i wyposażenia, ukształtowanie pomieszczenia i jego wymiary, kontakt ze światem zewnętrznym, jakość fizyczna i biologiczna powietrza, odnowa powietrza, ciśnienie powietrza, pole elektryczne, koncentracja jonów, promieniowanie elektromagnetyczne i radioaktywne. Wymienione powyżej czynniki wpływaja w różnym stopniu na odczucie komfortu klimatycznego. Pojęcie komfortu klimatycznego jest więc pojęciem ogólnym obejmującym zbiór wymagań stawianych stanowi środowiska otaczającego człowieka, zapewniających jego dobre samopoczucie. Dominująca grupa parametrów, które mają podstawowy wpływ na klimat pomieszczenia to: aktywność, izolacyjność ubioru, temperatura powietrza, temperatura powierzchni i przedmiotów otaczających, prędkość powietrza, wilgotność powietrza. Wymienione sześć wielkości wpływa bezpośrednio na komfort cieplny pomieszczenia. Komfort cieplny ma zasadnicze znaczenie dla dobrego samopoczucia człowieka, jego spełnienie jest warunkiem koniecznym choć niewystarczającym dla uzyskania pełnego komfortu klimatycznego. Poza komfortem cieplnym istnieje szereg dodatkowych czynników wpływających na komfort klimatyczny. W sposób ideowy czynniki te pokazano na rys. 1 [1]. E. Szczechowiak

19 Rys. 1. Podstawowe składniki komfortu klimatycznego Określenie wpływu najważniejszych z nich tj.: komfortu cieplnego oraz dopuszczalnego poziomu zanieczyszczeń (uwzględniającego również w ogólności: hałas, drgania oraz promieniowanie elektromagnetyczne i radioaktywne) w pomieszczeniu, na ogólnie pojęty proces inwestycyjny, obejmujący: etap założeń projektowych (dobór podstawowych wielkości projektowych), etap projektowania budynku wraz z wyposażeniem technicznym, etap realizacji inwestycji, dla budynków przeznaczonych do przebywania ludzi jest tematem niniejszego referatu. 2. Komfort cieplny 2.1. Podstawy fizjologiczne Długotrwałe oddziaływanie stałego (umiarkowanego) środowiska cieplnego przy jednoczesnej niezmiennej intensywności przebiegu procesów metabolicznych prowadzi do ustalenia się w organizmie człowieka stanu równowagi, który może być opisany równaniem bilansu energii (1) [3]: Q& Q& Q& Q& Q& = Q& = Q& + Q& (1) d w ou oj p R K gdzie: Q & ilość ciepła wewnętrznego wytwarzanego w organizmie; W, &Q d straty ciepła na skutek dyfuzji pary wodnej przez skórę; W, &Q w straty ciepła na skutek odparowania potu z powierzchni skóry; W, &Q ou straty ciepła utajonego podczas oddychania; W, &Q oj straty ciepła jawnego podczas oddychania; W, &Q p ilość ciepła przenikającego przez odzież; W, &Q R straty ciepła przez promieniowanie z zewnętrznej pow. odzieży; W, &Q K straty ciepła przez konwekcję z zewnętrznej pow. odziezy; W. E. Szczechowiak

20 Strumień energii cieplnej wyzwalanej w procesach metabolicznych w organizmie człowieka ( & Q M - ciepło metaboliczne) przetwarzane jest w ogólnym przypadku na moc mechaniczną (N) i ciepło wewnętrzne ciała ( & Q): Q& Q& M = + N (2) Po uwzględnieniu sprawności ruchowej - η, równej ilorazowi wartości pracy mechanicznej i ciepła metabolizmu równanie (2) przyjmuje postać (3): ( ) Q& = Q& 1 η (3) M lub w odniesieniu do jednostki powierzchni ciała: Q& A DU Q& M = ( 1 η ) A DU (4) Zgodnie z równaniem (1) ilość ciepła generowanego w organizmie człowieka pomniejszona o straty ciepła na drodze: odparowania potu, oddychania, równa jest ilości ciepła przenikającego przez odzież i rozpraszanego na powierzchni odzieży drogą konwekcji i promieniowania. Straty ciepła w wyniku odparowania potu stanowią sumę strat ciepła dyfuzji pary wodnej przez skórę - & Q d : d DU ( p p ) Q & = rβ A (5) s w gdzie: r β p s p w ciepło parowania wody; J/kg, współczynnik przenikania masy pary wodnej przez skórę; kg/(m 2 s Pa), ciśnienie nasycenia pary wodnej w temperaturze skóry t s ; Pa, ciśnienie cząstkowe pary wodnej w pomieszczeniu; Pa, oraz strat ciepła podczas odparowania potu z powierzchni skóry - & Q w, będących w warunkach zbliżonych do warunków komfortu cieplnego funkcją wydatku energetycznego organizmu. Straty ciepła przy oddychaniu podzielić można na dwa składniki - straty ciepła utajonego przy oddychaniu związane z przyrostem zawartości wilgoci w powietrzu pobieranym przez człowieka do oddychania: Q& V& ou = ρ rδ x (6) gdzie: V & ilość powietrza wdychanego przez człowieka; m 3 /s, Δx różnica zawartości wilgoci w powietrzu wdychanym i wydychanym, ρ gęstość powietrza suchego; kg/m 3, oraz strat ciepła jawnego przy oddychaniu, związanych z przyrostem temperatury powietrza w procesie oddychania: E. Szczechowiak

Mechanika i Budowa Maszyn

Mechanika i Budowa Maszyn Wydział Mechaniczny Nazwa programu kształcenia (kierunku) Mechanika i Budowa Maszyn Poziom i forma studiów studia II stopnia stacjonarne Specjalność: Technika cieplna, chłodnictwo i klimatyzacja Ścieżka

Bardziej szczegółowo

Klimatyzacja & Chłodnictwo (2)

Klimatyzacja & Chłodnictwo (2) Klimatyzacja & Chłodnictwo (2) Przemiany powietrza. Centrale klimatyzacyjne Prof. dr hab. inż. Edward Szczechowiak Politechnika Poznańska Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska 2009 1 Zakres Zadania

Bardziej szczegółowo

Opłacalność odzysku ciepła w centralach wentylacyjnych

Opłacalność odzysku ciepła w centralach wentylacyjnych Opłacalność odzysku ciepła w centralach wentylacyjnych W oparciu o stworzony w formacie MS Excel kod obliczeniowy przeprowadzono analizę opłacalności stosowania wymienników krzyżowych, regeneratorów obrotowych,

Bardziej szczegółowo

Wentylacja i Klimatyzacja - Podstawy Nowa książka dla studentów

Wentylacja i Klimatyzacja - Podstawy Nowa książka dla studentów Wentylacja i Klimatyzacja - Podstawy Nowa książka dla studentów Nowa książka dr. inż. Aleksandra Pełecha, pracownika Katedry Klimatyzacji i Ciepłownictwa Politechniki Wrocławskiej, pt. Wentylacja i klimatyzacja

Bardziej szczegółowo

Foto: W. Białek SKUTECZNE ZARZĄDZANIE ENERGIĄ I ŚRODOWISKIEM W BUDYNKACH

Foto: W. Białek SKUTECZNE ZARZĄDZANIE ENERGIĄ I ŚRODOWISKIEM W BUDYNKACH Foto: W. Białek SKUTECZNE ZARZĄDZANIE ENERGIĄ I ŚRODOWISKIEM W BUDYNKACH http://www.iqsystem.net.pl/grafika/int.inst.bud.jpg SYSTEM ZARZĄDZANIA BUDYNKIEM BUILDING MANAGMENT SYSTEM Funkcjonowanie Systemu

Bardziej szczegółowo

Projektowanie systemów WKiCh (03)

Projektowanie systemów WKiCh (03) Projektowanie systemów WKiCh (03) Przykłady analizy projektowej dla budynku mieszkalnego bez chłodzenia i z chłodzeniem. Prof. dr hab. inż. Edward Szczechowiak Politechnika Poznańska Wydział Budownictwa

Bardziej szczegółowo

Wentylacja i klimatyzacja. Inżynieria Środowiska I stopień (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny)

Wentylacja i klimatyzacja. Inżynieria Środowiska I stopień (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Wentylacja i klimatyzacja Nazwa modułu w języku angielskim Ventilation and

Bardziej szczegółowo

Układy wentylacyjne i klimatyzacyjne i ich ocena

Układy wentylacyjne i klimatyzacyjne i ich ocena Układy wentylacyjne i klimatyzacyjne i ich ocena Efektywność energetyczna Prof. dr hab. inż. Edward Szczechowiak Politechnika Poznańska Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska Styczeń 2009 1 Zakres

Bardziej szczegółowo

1. Szczelność powietrzna budynku

1. Szczelność powietrzna budynku 1. Szczelność powietrzna budynku Wymagania prawne, pomiary Nadmierna infiltracja powietrza do budynku powoduje: Straty energetyczne Przenikanie wilgoci do przegród budynku. Wilgoć niszczy materiały konstrukcyjne

Bardziej szczegółowo

Inżynieria Środowiska II stopień (I stopień / II stopień) ogólno akademicki (ogólno akademicki / praktyczny)

Inżynieria Środowiska II stopień (I stopień / II stopień) ogólno akademicki (ogólno akademicki / praktyczny) Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Wentylacja i klimatyzacja 3 Nazwa modułu w języku angielskim Ventilation and

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ III INSTALACJE OGRZEWCZE I WENTYLACYJNE

ROZDZIAŁ III INSTALACJE OGRZEWCZE I WENTYLACYJNE ROZDZIAŁ III INSTALACJE OGRZEWCZE I WENTYLACYJNE ZAWARTOŚĆ OPRACOWANIA I. CZĘŚĆ OPISOWA 1. PODSTAWA OPRACOWANIA.... 105 2. OBLICZENIE ILOŚCI POWIETRZA WENTYLACYJNEGO I DOBÓR URZĄDZEŃ.... 105 2.1. BUDYNEK

Bardziej szczegółowo

ogólnoakademicki Inżynieria Eksploatacji Instalacji /IEI/ ECTS Liczba godzin w tygodniu Liczba godzin w semestrze W C L P S W C L P VI 4 2E 2 30 30

ogólnoakademicki Inżynieria Eksploatacji Instalacji /IEI/ ECTS Liczba godzin w tygodniu Liczba godzin w semestrze W C L P S W C L P VI 4 2E 2 30 30 AKADEMIA MORSKA w GDYNI WYDZIAŁ MECHANICZNY Nr 46 Przedmiot: WENTYLACJA I KLIMATYZACJA Kierunek/Poziom kształcenia: MiBM/ studia pierwszego stopnia Forma studiów: stacjonarne Profil kształcenia: ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

Metody chłodzenia powietrza w klimatyzacji. Koszty chłodzenia powietrza

Metody chłodzenia powietrza w klimatyzacji. Koszty chłodzenia powietrza Metody chłodzenia powietrza w klimatyzacji. Koszty chłodzenia powietrza dr inż.grzegorz Krzyżaniak Systemy chłodnicze stosowane w klimatyzacji Systemy chłodnicze Urządzenia absorbcyjne Urządzenia sprężarkowe

Bardziej szczegółowo

Opracowanie charakterystyki energetycznej wg nowych wymagań prawnych

Opracowanie charakterystyki energetycznej wg nowych wymagań prawnych Opracowanie charakterystyki energetycznej wg nowych wymagań prawnych - wprowadzenie, najważniejsze zmiany Adam Ujma Wydział Budownictwa Politechnika Częstochowska 10. Dni Oszczędzania Energii Wrocław 21-22.10.2014

Bardziej szczegółowo

Elementy składowe instalacji rekuperacyjnej

Elementy składowe instalacji rekuperacyjnej Elementy składowe instalacji rekuperacyjnej Jakie elementy wchodzą w skład wentylacji z odzyskiem ciepła? rekuperator, czyli centrala wentylacyjna z odzyskiem ciepła, elementy nawiewne oraz wywiewne, czerpnia,

Bardziej szczegółowo

Amoniakalne urządzenia chłodnicze Tom I

Amoniakalne urządzenia chłodnicze Tom I Amoniakalne urządzenia chłodnicze Tom I W tomie pierwszym poradnika omówiono między innymi: amoniak jako czynnik roboczy: własności fizyczne, chemiczne, bezpieczeństwo użytkowania, oddziaływanie na organizm

Bardziej szczegółowo

Inżynieria Środowiska II stopień (I stopień / II stopień) ogólno akademicki (ogólno akademicki / praktyczny)

Inżynieria Środowiska II stopień (I stopień / II stopień) ogólno akademicki (ogólno akademicki / praktyczny) Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Wentylacja i klimatyzacja 2 Nazwa modułu w języku angielskim Ventilation and

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne systemy klimatyzacji precyzyjnej Swegon

Nowoczesne systemy klimatyzacji precyzyjnej Swegon Nowoczesne systemy klimatyzacji precyzyjnej Swegon Swegon jest jednym z wiodących europejskich producentów urządzeń wentylacyjnych i klimatyzacyjnych. W zakresie oferty koncernu znajdują się nie tylko

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Energetyka Rodzaj przedmiotu: specjalności obieralny Rodzaj zajęć: wykład, seminarium Urządzenia grzewcze Heat systems Forma studiów: stacjonarne Poziom studiów I stopnia Liczba

Bardziej szczegółowo

Dyrektor Stowarzyszenie Polska Wentylacja

Dyrektor Stowarzyszenie Polska Wentylacja w w w. w e n t y l a c j a. o r g. p l 02-520 Warszawa, ul. Wiśniowa 40B lok. 6 tel./fax 22 542 43 14 e-mail: spw@wentylacja.org.pl Warszawa, 27.10.2014 Szanowny Pan Janusz Żbik Podsekretarz Stanu Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie ciepła odpadowego w firmie POPRAWA EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ W MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTWACH. Przewodnik przedsiębiorcy

Wykorzystanie ciepła odpadowego w firmie POPRAWA EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ W MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTWACH. Przewodnik przedsiębiorcy Wykorzystanie ciepła odpadowego w firmie POPRAWA EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ W MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTWACH Przewodnik przedsiębiorcy Na czym polega wykorzystanie ciepła odpadowego? Wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Wprowadzenie

Spis treści. 1. Wprowadzenie Spis treści 1. Wprowadzenie 1.1 Klimat, klimatyzacja pomieszczenia, technika klimatyzacyjna 1.2 Wymogi stawiane technice klimatyzacyjnej 1.2.1 Uczucie komfortu i jakość powietrza w pomieszczeniu 1.2.2

Bardziej szczegółowo

Wpływ sposobu ogrzewania na efektywność energetyczną budynku

Wpływ sposobu ogrzewania na efektywność energetyczną budynku Wpływ sposobu ogrzewania na efektywność energetyczną budynku dr inż. Adrian Trząski MURATOR 2015, JAKOŚĆ BUDYNKU: ENERGIA * KLIMAT * KOMFORT Warszawa 4-5 Listopada 2015 Charakterystyka energetyczna budynku

Bardziej szczegółowo

Informacja o pracy dyplomowej

Informacja o pracy dyplomowej Informacja o pracy dyplomowej 1. Nazwisko i Imię: Duda Dawid adres e-mail: Duda.Dawid1@wp.pl 2. Kierunek studiów: Mechanika I Budowa Maszyn 3. Rodzaj studiów: inżynierskie 4. Specjalnośd: Systemy, Maszyny

Bardziej szczegółowo

Wienkra: Hydro Kit - Moduł centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej dla systemów MULTI V

Wienkra: Hydro Kit - Moduł centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej dla systemów MULTI V Wienkra: Hydro Kit - Moduł centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej dla systemów MULTI V Hydro Kit LG jest elementem kompleksowych rozwiązań w zakresie klimatyzacji, wentylacji i ogrzewania, który

Bardziej szczegółowo

PROJEKT WYKONAWCZY ETAP I, II

PROJEKT WYKONAWCZY ETAP I, II PROJEKTOWANIE OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW ROZBUDOWA I MODERNIZACJA OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW W SĘPÓLNIE KRAJEŃSKIM PROJEKT WYKONAWCZY ETAP I, II WENTYLACJA, OGRZEWANIE OB. NR 3 BUDYNEK OCZYSZCZALNI MECHANICZNEJ, KLIMATYZACJA

Bardziej szczegółowo

Systemair: Technologia EC

Systemair: Technologia EC Systemair: Technologia EC Kwestia ochrony środowiska naturalnego to dziedzina wymagająca zdecydowanych i szybkich działań. Dotyczy to zwłaszcza sektora przemysłowego współodpowiedzialnego, wraz z konsumentami

Bardziej szczegółowo

Efektywna Energetycznie Stolarka Okienna. pasywnej w Budzowie. dr arch. Agnieszka Cena Soroko Dolnośląska Agencja Energii i Środowiska

Efektywna Energetycznie Stolarka Okienna. pasywnej w Budzowie. dr arch. Agnieszka Cena Soroko Dolnośląska Agencja Energii i Środowiska Efektywna Energetycznie Stolarka Okienna na przykładzie szkoły pasywnej w Budzowie dr arch. Agnieszka Cena Soroko Dolnośląska Agencja Energii i Środowiska ZADANIA PRZEGRÓD PRZEŹROCZYSTYCH Przegrody przeźroczyste

Bardziej szczegółowo

Część teoretyczna pod redakcją: Prof. dr. hab. inż. Dariusza Gawina i Prof. dr. hab. inż. Henryka Sabiniaka

Część teoretyczna pod redakcją: Prof. dr. hab. inż. Dariusza Gawina i Prof. dr. hab. inż. Henryka Sabiniaka Część teoretyczna pod redakcją: Prof. dr. hab. inż. Dariusza Gawina i Prof. dr. hab. inż. Henryka Sabiniaka Autorzy: Prof. dr hab. inż. Dariusz Gawin rozdziały: 1, 2, 7.1, 7.2, 7.3, 7.4 i 7.5; Dr inż.

Bardziej szczegółowo

1. ZMIANA PARAMETRÓW POWIETRZA

1. ZMIANA PARAMETRÓW POWIETRZA Zastosowanie: Centrale basenowe typu AF-B służą do wentylacji, osuszania oraz ogrzewania wszelkiego rodzaju hal krytych basenów prywatnych, hotelowych i publicznych o charakterze rekreacyjnym, sportowym

Bardziej szczegółowo

Wentylacja w budynkach pasywnych i prawie zero energetycznych

Wentylacja w budynkach pasywnych i prawie zero energetycznych Akademia Powietrza SWEGON, Poznań-Kraków 16-17 X 2012 Wentylacja w budynkach pasywnych i prawie zero energetycznych Tomasz M. Mróz Politechnika Poznańska Instytut Inżynierii Środowiska Zakres prezentacji

Bardziej szczegółowo

Sposób przygotowania świadectwa: metodologia, podstawowe wzory i założenia

Sposób przygotowania świadectwa: metodologia, podstawowe wzory i założenia Sposób przygotowania świadectwa: metodologia, podstawowe wzory i założenia Opracowanie: BuildDesk Polska 6 listopada 2008 roku Minister Infrastruktury podpisał najważniejsze rozporządzenia wykonawcze dotyczące

Bardziej szczegółowo

Projektowanie budynków niskoenergetycznych i pasywnych

Projektowanie budynków niskoenergetycznych i pasywnych Projektowanie budynków niskoenergetycznych i pasywnych Prezentacja audiowizualna opracowana w ramach projektu Nowy Ekspert realizowanego przez Fundację Poszanowania Energii Projektowanie budynków niskoenergetycznych

Bardziej szczegółowo

Budowa Powiatowego Centrum. z Zespołem Szkół Specjalnych w Oławie. Zdzisław Brezdeń Starosta Oławski

Budowa Powiatowego Centrum. z Zespołem Szkół Specjalnych w Oławie. Zdzisław Brezdeń Starosta Oławski Budowa Powiatowego Centrum Edukacyjno Rewalidacyjnego z Zespołem Szkół Specjalnych w Oławie Zdzisław Brezdeń Starosta Oławski Lokalizacja inwestycji Energia użytkowa w pierwotnie zaprojektowanym budynku

Bardziej szczegółowo

Wysoka sezonowa efektywność energetyczna

Wysoka sezonowa efektywność energetyczna NOWE URZĄDZENIA VRF EP-YLM Wysoka sezonowa efektywność energetyczna Pierwszy na świecie płaskorurowy (płaskokanałowy) wymiennik ciepła z aluminium Moc grzewcza dostępna także podczas Informacje na temat

Bardziej szczegółowo

WENTYLACJA I OSZCZĘDNOŚĆ ENERGII

WENTYLACJA I OSZCZĘDNOŚĆ ENERGII SYSTEMY WENTYLACYJNO-GRZEWCZE PROVENT WENTYLACJA I OSZCZĘDNOŚĆ ENERGII Jeszcze do niedawna odpowiednią cyrkulację powietrza wewnątrz budynków zapewniała wentylacja grawitacyjna. W czasach, gdy tak wiele

Bardziej szczegółowo

KCX. KOMPAKTOWA CENTRALA REKUPERACYJNA urządzenie przeznaczone do wentylacji z odzyskiem ciepła

KCX. KOMPAKTOWA CENTRALA REKUPERACYJNA urządzenie przeznaczone do wentylacji z odzyskiem ciepła KCX KOMPAKTOWA CENTRALA REKUPERACYJNA urządzenie przeznaczone do wentylacji z odzyskiem ciepła Wysoka skuteczność odzysku energii, rekuperator krzyżowy o sprawności do 92% Wbudowany bypass Prawidłowa wymiana

Bardziej szczegółowo

PROJEKT TERMOMODERNIZACJI BUDYNKU ZAKRES I OCZEKIWANE REZULTATY PLANOWANYCH DZIAŁAŃ, ANALIZA UWARUNKOWAŃ I OGRANICZEŃ

PROJEKT TERMOMODERNIZACJI BUDYNKU ZAKRES I OCZEKIWANE REZULTATY PLANOWANYCH DZIAŁAŃ, ANALIZA UWARUNKOWAŃ I OGRANICZEŃ MAŁOPOLSKA AKADEMIA SAMORZĄDOWA DOBRA TERMOMODERNIZACJA W PRAKTYCE PROJEKT TERMOMODERNIZACJI BUDYNKU ZAKRES I OCZEKIWANE REZULTATY PLANOWANYCH DZIAŁAŃ, ANALIZA UWARUNKOWAŃ I OGRANICZEŃ autor: mgr inż.

Bardziej szczegółowo

Klimatyzacja & Chłodnictwo (3)

Klimatyzacja & Chłodnictwo (3) Klimatyzacja & Chłodnictwo (3) Systemy klimatyzacyjne Prof. dr hab. inż. Edward Szczechowiak Politechnika Poznańska Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska 2009 1 Systemy klimatyzacyjne Systemy tylko

Bardziej szczegółowo

Centrale wentylacyjne z odzyskiem ciepła Systemair w świetle wymagań NFOŚiGW

Centrale wentylacyjne z odzyskiem ciepła Systemair w świetle wymagań NFOŚiGW Centrale wentylacyjne z odzyskiem ciepła Systemair w świetle wymagań NFOŚiGW Centrale wentylacyjne z odzyskiem ciepła produkcji Systemair spełniają warunki i założenia przyjęte przez Narodowy Fundusz Ochrony

Bardziej szczegółowo

Materiały dydaktyczne. Chłodnictwo, klimatyzacja i wentylacja. Semestr VI. Laboratoria

Materiały dydaktyczne. Chłodnictwo, klimatyzacja i wentylacja. Semestr VI. Laboratoria Materiały dydaktyczne Chłodnictwo, klimatyzacja i wentylacja Semestr VI Laboratoria 1 1. Zagadnienia realizowane na zajęciach laboratoryjnych Zagadnienia według treści zajęć dydaktycznych: Obiegi chłodnicze

Bardziej szczegółowo

Wpływ osłon przeciwsłonecznych na efektywność energetyczną budynku Uniwersytetu Jagiellońskiego wydziału Chemii. Przemysław Stępień

Wpływ osłon przeciwsłonecznych na efektywność energetyczną budynku Uniwersytetu Jagiellońskiego wydziału Chemii. Przemysław Stępień Wpływ osłon przeciwsłonecznych na efektywność energetyczną budynku Uniwersytetu Jagiellońskiego wydziału Chemii Przemysław Stępień Wizualizacje projektowanego budynku Przyjęte rozwiązania projektowe Dane

Bardziej szczegółowo

Program Audytor OZC. Program Audytor OZC. Program Audytor OZC. Program Audytor OZC. Program Audytor OZC. FB VII w09 2006-01-24

Program Audytor OZC. Program Audytor OZC. Program Audytor OZC. Program Audytor OZC. Program Audytor OZC. FB VII w09 2006-01-24 Przegląd d komputerowych narzędzi wspomagania analizy zagadnień fizyki budowli Krzysztof Żmijewski Doc. Dr hab. Inż. itp. itd. Zakład Budownictwa Ogólnego Zespół Fizyki Budowli 3.0 służy do określania

Bardziej szczegółowo

PROJEKT BUDOWLANY WYKONAWCZY

PROJEKT BUDOWLANY WYKONAWCZY PROJEKT BUDOWLANY WYKONAWCZY ADAPTACJA POMIESZCZEŃ POBIERANIA POSIŁKÓW I SZATNIOWYCH NA ZMYWALNIE POJEMNIKÓW ZEWNĘTRZNYCH BRANŻA: ADRES INWESTYCJI: INWESTOR : Wentylacja mechaniczna CP 45300000-0 Morawica

Bardziej szczegółowo

Chłodzenie naturlane w całorocznym przygotowaniu czynnika ziębniczego

Chłodzenie naturlane w całorocznym przygotowaniu czynnika ziębniczego Chłodzenie naturlane w całorocznym przygotowaniu czynnika ziębniczego Koszty przygotowania czynnika ziębniczego są zasadniczymi kosztami eksploatacyjnymi układów chłodniczych. Wykorzystanie niskiej temperatury

Bardziej szczegółowo

Wytwornice wody lodowej Chillery - rodzaje i klasyfikacja

Wytwornice wody lodowej Chillery - rodzaje i klasyfikacja Wytwornice wody lodowej Chillery - rodzaje i klasyfikacja Stan dzisiejszy i tendencje rozwoju Wytwornice wody lodowej są obecnie podstawowym elementem systemu klimatyzacji budynków użyteczności publicznej

Bardziej szczegółowo

Wymienniki ciepła. Baza wiedzy Alnor. Baza wiedzy ALNOR Systemy Wentylacji Sp. z o.o. www.alnor.com.pl. Zasada działania rekuperatora

Wymienniki ciepła. Baza wiedzy Alnor. Baza wiedzy ALNOR Systemy Wentylacji Sp. z o.o. www.alnor.com.pl. Zasada działania rekuperatora Wymienniki ciepła Zasada działania rekuperatora Głównym zadaniem rekuperatora jest usuwanie zużytego powietrza i dostarczanie świeżego powietrza z zachowaniem odpowiednich parametrów - temperatury, wilgoci,

Bardziej szczegółowo

saving energy in comfort Recair Sensitive RS220

saving energy in comfort Recair Sensitive RS220 saving energy in comfort Recair Sensitive RS22 Recair Sensitive RS22 Recair Sensitive RS22 jest specjalnym, opatentowanym rekuperatorem przeznaczonym do odzyskiwania ciepła w ukaładach - w zrównoważonych

Bardziej szczegółowo

klimatyzacja wentylacja chłodnictwo

klimatyzacja wentylacja chłodnictwo klimatyzacja wentylacja chłodnictwo W ZAKRES NASZEJ DZIAŁALNOŚCI WCHODZI : PROJEKT I DORADZTWO TECHNICZNE, SPRZEDAŻ SYSTEMÓW KLIMATYZACJI, WENTYLACJI, CHŁODNICTWA; DOSTAWĘ I MONTAŻ URZĄDZEŃ; OBSŁUGĘ SERWISOWĄ

Bardziej szczegółowo

Optymalizacja energetyczna okien nowych i wymienianych Część 1

Optymalizacja energetyczna okien nowych i wymienianych Część 1 Optymalizacja energetyczna okien nowych i wymienianych Część 1 Co roku wymienia się w Polsce miliony okien nowe okna mają być cieplejsze i powinny zmniejszać zużycie energii potrzebnej na ogrzanie mieszkań.

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne, innowacyjne technologie jako rozwiązania zmierzające do osiągnięcia poprawy efektywności energetycznej budynków

Nowoczesne, innowacyjne technologie jako rozwiązania zmierzające do osiągnięcia poprawy efektywności energetycznej budynków Nowoczesne, innowacyjne technologie jako rozwiązania zmierzające do osiągnięcia poprawy efektywności energetycznej budynków Wydział Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Inżynierii Biomedycznej Katedra

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: ENERGETYKA Rodzaj przedmiotu: specjalności obieralny Rodzaj zajęć: wykład, ćwiczenia, laboratorium ŚWIADECTWA ENERGETYCZNE I AUDYT Energy certification and audit Forma studiów:

Bardziej szczegółowo

Pompy ciepła 25.3.2014

Pompy ciepła 25.3.2014 Katedra Klimatyzacji i Transportu Chłodniczego prof. dr hab. inż. Bogusław Zakrzewski Wykład 6: Pompy ciepła 25.3.2014 1 Pompy ciepła / chłodziarki Obieg termodynamiczny lewobieżny Pompa ciepła odwracalnie

Bardziej szczegółowo

Nagroda Fundacji Poszanowania Energii, Nagroda Ministra Budownictwa i Gospodarki Przestrzennej Za Nowoczesność, Najlepsza Budowa Roku 1992.

Nagroda Fundacji Poszanowania Energii, Nagroda Ministra Budownictwa i Gospodarki Przestrzennej Za Nowoczesność, Najlepsza Budowa Roku 1992. Raport na temat efektów wdrożenia energooszczędnego systemu ogrzewania z zastosowaniem odnawialnych źródeł energii w Centrum Biznesu Exbudu w Kielcach. Autor tego opracowania inż. Lucjan Jędrzejewski prowadził

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA ENERGETYCZNA BUDYNKU

CHARAKTERYSTYKA ENERGETYCZNA BUDYNKU CHARAKTERYSTYKA ENERGETYCZNA BUDYNKU BUDYNEK OCENIANY PP_BUDYNEK_OCENIANY RODZAJ BUDYNKU Budynek wolnostojący CAŁOŚĆ/CZĘŚĆ BUDYNKU Całość budynku ADRES BUDYNKU 59-600 Lwówek Śląski, 59-600 Lwówek Śląski

Bardziej szczegółowo

Inżynieria Środowiska II stopień (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny)

Inżynieria Środowiska II stopień (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013

Bardziej szczegółowo

Klimatyzacja 2. dr inż. Maciej Mijakowski

Klimatyzacja 2. dr inż. Maciej Mijakowski dr inż. Maciej Mijakowski Politechnika Warszawska Wydział Inżynierii Środowiska Zakład Klimatyzacji i Ogrzewnictwa http://www.is.pw.edu.pl Termodynamika powietrza wilgotnego Schemat procesu projektowania

Bardziej szczegółowo

ŚWIADECTWO CHARAKTERYSTYKI ENERGETYCZNEJ DLA BUDYNKU Budynek przedszkola

ŚWIADECTWO CHARAKTERYSTYKI ENERGETYCZNEJ DLA BUDYNKU Budynek przedszkola ŚWIADECTWO CHARAKTERYSTYKI ENERGETYCZNEJ DLA BUDYNKU Budynek przedszkola WAŻNE DO 19 Grudnia 2022 NUMER ŚWIADECTWA 1/2012 BUDYNEK OCENIANY RODZAJ BUDYNKU ADRES BUDYNKU CAŁOŚĆ/CZĘŚĆ BUDYNKU ROK ZAKOŃCZENIA

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ INŻYNIERII LĄDOWEJ I ŚRODOWISKA UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI. Wytyczne do Programu Funkcjonalno-Użytkowego Centrum Nauki Keplera w Zielonej Górze

WYDZIAŁ INŻYNIERII LĄDOWEJ I ŚRODOWISKA UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI. Wytyczne do Programu Funkcjonalno-Użytkowego Centrum Nauki Keplera w Zielonej Górze WYDZIAŁ INŻYNIERII LĄDOWEJ I ŚRODOWISKA UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI Wytyczne do Programu Funkcjonalno-Użytkowego Centrum Nauki Keplera w Zielonej Górze Opracował: dr inż. Piotr Ziembicki dr inż. Jan Bernasiński

Bardziej szczegółowo

- stosunek kosztów eksploatacji (Coraz droższe paliwa kopalne/ coraz tańsze pompy ciepła)

- stosunek kosztów eksploatacji (Coraz droższe paliwa kopalne/ coraz tańsze pompy ciepła) Czy pod względem ekonomicznym uzasadnione jest stosowanie w systemach grzewczych w Polsce sprężarkowej pompy ciepła w systemie monowalentnym czy biwalentnym? Andrzej Domian, Michał Zakrzewski Pompy ciepła,

Bardziej szczegółowo

Ewolucja systemów klimatyzacji

Ewolucja systemów klimatyzacji LIVING ENVIRONMENT SYSTEMS Ewolucja systemów klimatyzacji Hybrid City Multi (HVRF) - pierwszy na świecie dwururowy system do równoczesnego chłodzenia i grzania z odzyskiem ciepła DLA INSTALATORÓW, PROJEKTANTÓW

Bardziej szczegółowo

Określenie wymagań charakterystyki energetycznej budynków zgodne z kryterium kosztu optymalnego

Określenie wymagań charakterystyki energetycznej budynków zgodne z kryterium kosztu optymalnego Systemy wsparcia inwestycji efektywności energetycznej Finanse Prawo Ryzyko Określenie wymagań charakterystyki energetycznej budynków zgodne z kryterium kosztu optymalnego Aleksander Panek 6 marca 2012;

Bardziej szczegółowo

AUDYTY TERMOMODERNIZACYJNE A STOSOWANIE AKTUALNYCH NORM

AUDYTY TERMOMODERNIZACYJNE A STOSOWANIE AKTUALNYCH NORM AUDYTY TERMOMODERNIZACYJNE A STOSOWANIE AKTUALNYCH NORM Piotr Kukla Opracowanie w ramach realizacji projektu Doskonalenie poziomu edukacji w samorządach terytorialnych w zakresie zrównoważonego gospodarowania

Bardziej szczegółowo

OnyX. Classic Dream Sky

OnyX. Classic Dream Sky OnyX Classic Dream Sky 2 OnyX Classic OnyX Classic Centrala OnyX Classic jest urządzeniem stanowiącym główny element systemu wentylacji nawiewno-wywiewnej z odzyskiem ciepła. Zapewnia ona ciągły dopływ

Bardziej szczegółowo

BUDYNKI PASYWNE FAKTY I MITY. Opracowanie: Magdalena Szczerba

BUDYNKI PASYWNE FAKTY I MITY. Opracowanie: Magdalena Szczerba BUDYNKI PASYWNE FAKTY I MITY Opracowanie: Magdalena Szczerba MITY Budynki bardzo drogie na etapie budowy Są droższe ale o 5-10% w zależności od wyposażenia Co generuje dodatkowe koszty Zwiększona grubość

Bardziej szczegółowo

BADANIE PARAMETRÓW PROCESU SUSZENIA

BADANIE PARAMETRÓW PROCESU SUSZENIA BADANIE PARAMETRÓW PROCESU SUSZENIA 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie budowy i zasady działania suszarki konwekcyjnej z mikrofalowym wspomaganiem oraz wyznaczenie krzywej suszenia dla suszenia

Bardziej szczegółowo

WENTYLACJA DLA TWOJEGO DOMU. PRO-VENT Producent central wentylacyjnych z odzyskiem ciepła

WENTYLACJA DLA TWOJEGO DOMU. PRO-VENT Producent central wentylacyjnych z odzyskiem ciepła WENTYLACJA DLA TWOJEGO DOMU PRO-VENT Producent central wentylacyjnych z odzyskiem ciepła Parametry decydujące o mikroklimacie pomieszczeń temperatura, wilgotność, prędkość powietrza, zawartość substancji

Bardziej szczegółowo

BUDOWA I ZASADA DZIAŁANIA ABSORPCYJNEJ POMPY CIEPŁA

BUDOWA I ZASADA DZIAŁANIA ABSORPCYJNEJ POMPY CIEPŁA Anna Janik AGH Akademia Górniczo-Hutnicza Wydział Energetyki i Paliw BUDOWA I ZASADA DZIAŁANIA ABSORPCYJNEJ POMPY CIEPŁA 1. WSTĘP W ostatnich latach obserwuje się wzrost zainteresowania tematem pomp ciepła.

Bardziej szczegółowo

Oferta Małopolskiego Centrum Budownictwa Energooszczędnego skierowana różnych grup przedsiębiorców oraz osób indywidualnych.

Oferta Małopolskiego Centrum Budownictwa Energooszczędnego skierowana różnych grup przedsiębiorców oraz osób indywidualnych. Prezentujemy szczegółową ofertę Małopolskiego Centrum Budownictwa Energooszczędnego, opartą na zapleczu naukowo-laboratoryjnym Politechniki Krakowskiej. Poprzez współpracę z MCBE istnieje możliwość przeprowadzenia

Bardziej szczegółowo

Projekt budowlany: wentylacja mechaniczna dla lokalu Dom Strażaka w Krzywiniu

Projekt budowlany: wentylacja mechaniczna dla lokalu Dom Strażaka w Krzywiniu OŚWIADCZENIE PROJEKTANTA... Wstęp... 3 1.1 Podstawa opracowania... 3 1.2 Przedmiot opracowania... 4 1.3 Wykorzystana dokumentacja... 4 1.4 Stan istniejący... 4 1.5 Założenia wyjściowe... 4 2 Opis przyjętych

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Ogrzewnictwo, wentylacja i klimatyzacja Rok akademicki: 2014/2015 Kod: DIS-1-408-s Punkty ECTS: 5 Wydział: Geodezji Górniczej i Inżynierii Środowiska Kierunek: Inżynieria Środowiska Specjalność:

Bardziej szczegółowo

Politechnika Śląska Wydział Inżynierii Środowiska i Energetyki Kierunek: Mechanika i Budowa Maszyn Specjalność: Chłodnictwo i Klimatyzacja

Politechnika Śląska Wydział Inżynierii Środowiska i Energetyki Kierunek: Mechanika i Budowa Maszyn Specjalność: Chłodnictwo i Klimatyzacja Politechnika Śląska Wydział Inżynierii Środowiska i Energetyki Kierunek: Mechanika i Budowa Maszyn Specjalność: Instytut Techniki Cieplnej Konarskiego 22, 44-100 Gliwice 1 Profil absolwenta ChiK Eksplorujesz

Bardziej szczegółowo

Energia na wentylację oraz chłodzenie wg nowych wymagań prawnych.. Mgr inż. Jerzy Żurawski Dolnośląska Agencja Energii i Środowiska

Energia na wentylację oraz chłodzenie wg nowych wymagań prawnych.. Mgr inż. Jerzy Żurawski Dolnośląska Agencja Energii i Środowiska Energia na wentylację oraz chłodzenie wg nowych wymagań prawnych.. Mgr inż. Jerzy Żurawski Dolnośląska Agencja Energii i Środowiska Wentylacja i uzdatnianie powietrza Wentylacja to wymiana powietrza w

Bardziej szczegółowo

Powietrzna pompa ciepła ekologia i nowoczesne ogrzewanie domu

Powietrzna pompa ciepła ekologia i nowoczesne ogrzewanie domu Powietrzna pompa ciepła ekologia i nowoczesne ogrzewanie domu Coraz częściej decydujemy się na budowę domu w standardzie energooszczędnym wyróżniający się odpowiednią izolacją ścian, przegród zewnętrznych,

Bardziej szczegółowo

OKREŚLANIE ZAPOTRZEBOWANIA NA CIEPŁO DO WENTYLACJI W PRZYPADKU STOSOWANIA ODZYSKU CIEPŁA Z POWIETRZA WYWIEWANEGO, BEZ NAGRZEWNIC POWIETRZA

OKREŚLANIE ZAPOTRZEBOWANIA NA CIEPŁO DO WENTYLACJI W PRZYPADKU STOSOWANIA ODZYSKU CIEPŁA Z POWIETRZA WYWIEWANEGO, BEZ NAGRZEWNIC POWIETRZA OKREŚLANIE ZAPOTRZEBOWANIA NA CIEPŁO DO WENTYLACJI W PRZYPADKU STOSOWANIA ODZYSKU CIEPŁA Z POWIETRZA WYWIEWANEGO, BEZ NAGRZEWNIC POWIETRZA Michał Strzeszewski Instytut Ogrzewnictwa i Wentylacji Politechnika

Bardziej szczegółowo

ŚWIADECTWO CHARAKTERYSTYKI ENERGETYCZNEJ

ŚWIADECTWO CHARAKTERYSTYKI ENERGETYCZNEJ Dla budynku nr: 25/09/2014/ŁD 1 Ważne do: Budynek oceniany: Budynek biurowo garażowy - budynek E Rodzaj budynku Adres budynku Całość/Część budynku Rok zakończenia budowy/rok oddania do użytkowania Rok

Bardziej szczegółowo

Wentylacja z odzyskiem ciepła elementy rekuperacji

Wentylacja z odzyskiem ciepła elementy rekuperacji Wentylacja z odzyskiem ciepła elementy rekuperacji Dostarczenie właściwej ilości świeżego powietrza do budynku oraz usuwanie z niego powietrza zanieczyszczonego to zadania wentylacji mechanicznej. Z zewnątrz

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY KLIMATYZACJI BUDYNKÓW ZASILANE ENERGIĄ PROMIENIOWANIA SŁONECZNEGO

SYSTEMY KLIMATYZACJI BUDYNKÓW ZASILANE ENERGIĄ PROMIENIOWANIA SŁONECZNEGO MICHAŁ TURSKI SYSTEMY KLIMATYZACJI BUDYNKÓW ZASILANE ENERGIĄ PROMIENIOWANIA SŁONECZNEGO Promotor: Dr hab. inż. ROBERT SEKRET, Prof. PCz Częstochowa 2010 1 Populacja światowa i zapotrzebowanie na energię

Bardziej szczegółowo

ANALIZA SYSTEMU KLIMATYZACJI INDYWIDUALNEJ

ANALIZA SYSTEMU KLIMATYZACJI INDYWIDUALNEJ MGR INŻ. AGATA JAROSZ WYDZIAŁ INŻYNIERII ŚRODOWISKA, POLITECHNIKA KRAKOWSKA ANALIZA SYSTEMU KLIMATYZACJI INDYWIDUALNEJ S t r e s z c z e n i e Zainteresowanie wentylacją indywidualną wynikło z badań pokazujących,

Bardziej szczegółowo

Systemy solarne Systemy pasywne w budownictwie

Systemy solarne Systemy pasywne w budownictwie Dr inż. Mariusz Szewczyk Politechnika Rzeszowska im. I. Łukasiewicza Wydział Budowy Maszyn i Lotnictwa Katedra Termodynamiki 35-959 Rzeszów, ul. W. Pola 2 Systemy solarne Systemy pasywne w budownictwie

Bardziej szczegółowo

Zasada działania jest podobna do pracy lodówki. Z jej wnętrza, wypompowywuje się ciepło i oddaje do otoczenia.

Zasada działania jest podobna do pracy lodówki. Z jej wnętrza, wypompowywuje się ciepło i oddaje do otoczenia. Pompy ciepła Zasada działania pompy ciepła polega na pozyskiwaniu ciepła ze środowiska ( wody, gruntu i powietrza) i przekazywaniu go do odbiorcy jako ciepło grzewcze. Ciepło pobrane z otoczenia sprężane

Bardziej szczegółowo

Zapotrzebowanie na ciepło do podgrzania powietrza wentylacyjnego

Zapotrzebowanie na ciepło do podgrzania powietrza wentylacyjnego Zapotrzebowanie na ciepło do podgrzania powietrza wentylacyjnego 1. WSTĘP Zgodnie z wymaganiami "Warunków technicznych..."[1] "Budynek i jego instalacje ogrzewcze, wentylacyjne i klimatyzacyjne powinny

Bardziej szczegółowo

CENTRALE WENTYLACYJNE Z ODZYSKIEM CIEPŁA

CENTRALE WENTYLACYJNE Z ODZYSKIEM CIEPŁA CENTRALE WENTYLACYJNE Z ODZYSKIEM CIEPŁA Centrale wentylacyjne ecov mogą być integralną częścią systemów MULTI V zapewniając czyste i zdrowe powietrze w klimatyzowanych pomieszczeniach. 136 ecov 144 ecov

Bardziej szczegółowo

Kursy: 12 grup z zakresu:

Kursy: 12 grup z zakresu: SCHEMAT REALIZACJI USŁUG W RAMACH PROJEKTU EKO-TRENDY Kursy: 12 grup z zakresu: Szkolenia Instalator kolektorów słonecznych - 2 edycje szkoleń - 1 h/gr. 2. Szkolenia Nowoczesne trendy ekologiczne w budownictwie

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Ciepłownictwo i Ogrzewnictwo District Heating Systems and Heating Kierunek: inżynieria środowiska Kod przedmiotu: Rodzaj przedmiotu: Poziom przedmiotu: Semestr: VI Obieralny, moduł 5.5

Bardziej szczegółowo

Pytania kierunkowe KIB 10 KEEEIA 5 KMiPKM 5 KIS 4 KPB 4 KTMiM 4 KBEPiM 3 KMRiMB 3 KMiETI 2

Pytania kierunkowe KIB 10 KEEEIA 5 KMiPKM 5 KIS 4 KPB 4 KTMiM 4 KBEPiM 3 KMRiMB 3 KMiETI 2 Kierunek: INŻYNIERIA BEZPIECZEŃSTWA I stopień studiów I. Pytania kierunkowe Pytania kierunkowe KIB 10 KEEEIA 5 KMiPKM 5 KIS 4 KPB 4 KTMiM 4 KBEPiM 3 KMRiMB 3 KMiETI 2 Katedra Budowy, Eksploatacji Pojazdów

Bardziej szczegółowo

OPIS TECHNICZNY DO PROJEKTU BUDOWLANEGO BUDYNKU BIUROWEGO PRZY WYDZIALE CHEMII -C POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ WENTYLACJI I KLIMATYZACJI

OPIS TECHNICZNY DO PROJEKTU BUDOWLANEGO BUDYNKU BIUROWEGO PRZY WYDZIALE CHEMII -C POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ WENTYLACJI I KLIMATYZACJI OPIS TECHNICZNY DO PROJEKTU BUDOWLANEGO BUDYNKU BIUROWEGO PRZY WYDZIALE CHEMII -C POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ INSTALACJA WENTYLACJI I KLIMATYZACJI 1. ZAŁOśENIA PROJEKTOWE INSTALACYJI. Merytoryczną podstawę

Bardziej szczegółowo

Szczelność przewodów wentylacyjnych Alnor

Szczelność przewodów wentylacyjnych Alnor Szczelność przewodów wentylacyjnych Alnor Przewody wentylacyjne łączą wszystkie elementy systemu wentylacyjnego, gwarantując właściwą wymianę powietrza w budynkach. Dobór średnicy przewodów oraz materiał,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział III Drgania mechaniczne i wstrząsy 1. Charakterystyka fizyczna i podstawowe pojęcia... 87 2. Źródła drgań...

Spis treści. Rozdział III Drgania mechaniczne i wstrząsy 1. Charakterystyka fizyczna i podstawowe pojęcia... 87 2. Źródła drgań... Spis treści Rozdział I Czynniki szkodliwe i uciążliwe w środowisku pracy 1. Podział czynników szkodliwych i uciążliwych.................................. 11 2. Ogólne przepisy bezpieczeństwa i higieny

Bardziej szczegółowo

ŚWIADECTWO CHARAKTERYSTYKI ENERGETYCZNEJ. Obliczeniowe zapotrzebowanie na nieodnawialną energię pierwotną ¹

ŚWIADECTWO CHARAKTERYSTYKI ENERGETYCZNEJ. Obliczeniowe zapotrzebowanie na nieodnawialną energię pierwotną ¹ Dla budynku mieszkalnego nr: 260/2009 1 Ważne do: 24 sierpnia 2019 Budynek oceniany: Budynek mieszkalno-usługowy ISKRA III w Warszawie Rodzaj budynku Adres budynku Całość/Część budynku Rok zakończenia

Bardziej szczegółowo

Nawiew powietrza do hal basenowych przez nawiewne szyny szczelinowe

Nawiew powietrza do hal basenowych przez nawiewne szyny szczelinowe Nawiew powietrza do hal basenowych przez nawiewne szyny szczelinowe 1. Wstęp Klimatyzacja hali basenu wymaga odpowiedniej wymiany i dystrybucji powietrza, która jest kształtowana przez nawiew oraz wywiew.

Bardziej szczegółowo

Koncepcja fasady bioklimatycznej. oszczędność kosztów i energii oraz wzrost komfortu użytkowników

Koncepcja fasady bioklimatycznej. oszczędność kosztów i energii oraz wzrost komfortu użytkowników Koncepcja fasady bioklimatycznej oszczędność kosztów i energii oraz wzrost komfortu użytkowników 1 Czemu zajmować się tym tematem? Średnia ilość godzin nasłonecznienia dla Polski wynosi około 4,5 5 godzin

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do certyfikacji energetycznej budynków

Wprowadzenie do certyfikacji energetycznej budynków Michał Strzeszewski Wprowadzenie do certyfikacji energetycznej budynków Poradnik W Y D A N I E D R U G I E Wprowadzenie do certyfikacji energetycznej budynków. Poradnik. Wersja 2.00 (sierpień 2010). W

Bardziej szczegółowo

fizyka budowli zużycie energii w budownictwie

fizyka budowli zużycie energii w budownictwie fizyka budowli Karolina Kurtz-Orecka dr inż., arch. Wydział Budownictwa i Architektury Katedra Dróg, Mostów i Materiałów Budowlanych 1 zużycie energii w budownictwie TRANSPORT WYDOBYCIE PRODUKCJA SKŁADOWANIE

Bardziej szczegółowo

LG Electronics Polska: Technologia wysokiej wydajności - klimatyzatory H-Inverter

LG Electronics Polska: Technologia wysokiej wydajności - klimatyzatory H-Inverter LG Electronics Polska: Technologia wysokiej wydajności - klimatyzatory H-Inverter W dzisiejszym, nowoczesnym świecie podnoszenie komfortu życia odbywa się często kosztem środowiska naturalnego. Należy

Bardziej szczegółowo

Lekcja 13. Klimatyzacja

Lekcja 13. Klimatyzacja Lekcja 13. Klimatyzacja Jednym z bardzo często popełnianych błędów jest mylenie klimatyzacji z wentylacją. Wentylacja to wymiana powietrza w pomieszczeniu. Dzięki niej z pomieszczenia usuwane jest zanieczyszczone

Bardziej szczegółowo

Jak zbudować dom poradnik

Jak zbudować dom poradnik Jak zbudować dom poradnik Technologie Koszty budowy Finansowanie inwestycji Domem energooszczędnym jest budynek, na którego ogrzanie zużywamy przynajmniej o 30% mniej energii niż w typowych budynkach,

Bardziej szczegółowo

NARZĘDZIA DYDAKTYCZNE

NARZĘDZIA DYDAKTYCZNE Nazwa przedmiotu: Kształtowanie środowiska wewnętrznego Forming of internal environment Kierunek: Inżynieria Środowiska Kod przedmiotu: 5.4.3 Rodzaj przedmiotu: Poziom przedmiotu: Semestr: II obieralny,

Bardziej szczegółowo

REKUPERATORY BEZKANAŁOWE

REKUPERATORY BEZKANAŁOWE TANIA WENTYLACJA Z ODZYSKIEM CIEPŁA REKUPERATORY BEZKANAŁOWE Inwestorzy coraz częściej zdają sobie sprawę, że koniecznością staje się wyposażanie budynków w urządzenia wentylujące i odzyskujące ciepło.

Bardziej szczegółowo