Sto Renowacje. Czasopismo wykonawców, architektów i konserwatorów. Budowaç Êwiadomie.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Sto Renowacje. Czasopismo wykonawców, architektów i konserwatorów. Budowaç Êwiadomie."

Transkrypt

1 Rok III Nr 1/2007 Sto Renowacje Czasopismo wykonawców, architektów i konserwatorów Trudna sztuka osuszania zawilgoconych murów Okiem eksperta str. 3 Renowacja elewacji Ratusza i Bramy Opatowskiej w Sandomierzu str. 4-7 Renowacja zabytkowego wiaduktu Markiewicza w Warszawie Wiekowy elbet trzyma si mocno str. 8-9 Izolacje poziome Skuteczny sposób na zawilgocone mury str Poradnik wykonawcy Prace tynkarskie na elewacjach zabytkowych str Sto Budowaç Êwiadomie.

2 Od wydawcy Robert Koprowicz, konsultant technologiczny Sto-ispo WejÊcie Polski do Unii Europejskiej zmieni o wiele dziedzin naszego ycia. Jednak chyba najbardziej widoczne sà rozliczne inwestycje w budownictwie, uwarunkowane nowymi mo liwoêciami finansowania z funduszy europejskich. Ten o ywiony ruch budowlany obserwujemy tak e w pracach renowacyjnych ostatnich dwóch lat, kiedy ju nie tylko pojedyncze obiekty, ale ca e staromiejskie kompleksy nagle zyska y szans na odzyskanie w krótkim czasie swej dawnej ÊwietnoÊci. Programy rewitalizacyjne powstajà w wielu zabytkowych miastach, które jeszcze niedawno nie mia y szans na uzyskanie tak du ych kwot ze skromnego bud etu Ministerstwa Kultury lub w asnych Êrodków. Rzecz w tym, by realizacja tych programów by a przeprowadzana z zachowaniem wszystkich zasad sztuki konserwatorskiej, przy zastosowaniu najnowszych technologii prac renowacyjnych. W kolejnym, trzecim ju numerze Sto Renowacji relacjonujemy przebieg prac konserwatorskich w jednym z najpi kniejszych ale i chyba zapomnianych, historycznych zakàtków Polski, jakim jest Sandomierz. W aênie zewn trzne Êrodki finansowe pozwoli y na renowacje a dwóch zabytkowych obiektów miasta w jednym sezonie Bramy Opatowskiej i Ratusza. Nowe Êrodki finansowe, a w Êlad za nimi znacznie wi cej realizacji nie mo e oznaczaç jednak obni enia jakoêci i wymagaƒ przy konserwacji obiektów zabytkowych. Szczególnie bowiem teraz projekty finansowane ze Êrodków unijnych muszà spe niaç znacznie wy sze wymagania ju w fazie projektowania, a co za tym idzie doborze technologii. Temu zagadnieniu poêwi cony jest artyku omawiajàcy walory systemu izolacji poziomej StoMurisol. Przez ca y rok 2006 Instytut Budownictwa Politechniki Wroc awskiej drobiazgowo bada t technologi. Owocem tych badaƒ jest raport wyró niajàcy ten system spoêród innych, obecnych na polskim rynku uszczelnieƒ. Rozmowa z dr. Józefem Adamowskim, prowadzàcym wspomniane badania, otwiera niniejsze wydanie Sto Renowacji. Ten znany w kraju specjalista z zakresu ochrony przed wilgocià wprowadza czytelnika w arkana praktycznych dzia aƒ, których w aêciwa kolejnoêç i technologia wykonania ma decydujàcy wp yw na trwa oêç prac renowacyjnych. Skala tego problemu jest w Polsce ogromna. Wystarczy powiedzieç, e a 70 proc. budynków wzniesionych do 1945 roku w ogóle nie ma lub ma nieskuteczne izolacje przeciwwilgociowe. Otwarcie rynków europejskich to tak e powa na migracja wykonawców i firm budowlanych za granic, co oznacza okreêlone problemy z realizacjami, tak e w obszarze zabytków. W aênie dlatego polecam artyku z cyklu Poradnik Wykonawcy, zawierajàcy wskazówki praktyczne z zakresu wykonywania tynków. Wiele z nich to wynik obserwacji prac w ostatnich latach. W sta ej rubryce poêwi conej konserwacji betonu polecam publikacj na temat przebiegu renowacji zabytkowego wiaduktu Markiewicza przy ul. Karowej w Warszawie. Ten najstarszy elbetowy obiekt mostowy stolicy, zaprojektowany przed stu laty przez Stefana Szyllera i cudem ocala y z po ogi II wojny Êwiatowej, od nowa urzeka swojà architektonicznà urodà. Zapraszam do lektury. Sto Renowacje 1/2007 2

3 Rozmowa Trudna sztuka osuszania zawilgoconych murów Okiem eksperta Z doktorem in. Józefem Adamowskim, pracownikiem naukowym Instytutu Budownictwa Politechniki Wroc awskiej, rozmawia Teodor Wernicki Jednà z czo owych specjalnoêci Instytutu Budownictwa Politechniki Wroc awskiej jest problematyka ochrony budowli przed zawilgoceniem i wynikajàcymi stàd procesami destrukcji. Z pewnoêcià ma to zwiàzek z wyst pujàcymi na terenie Dolnego Âlàska powodziami, zw aszcza ztà ostatnià w 1997 roku? To oczywiste. Wroc aw i rozleg e tereny Dolnego Âlàska doêwiadczy y w 1997 roku katastrofalnej powodzi w czasie której podtopieniu uleg a trzecia cz Êç domów we Wroc awiu i setki ró nych budowli na terenie Dolnego Âlàska. Ta powódê dotkn a zresztà w postaci alarmujàcego zawilgocenia i zasolenia murów spowodowanego podniesieniem poziomu wód gruntowych równie budowle znajdujàce si poza terenami obj tymi falà powodziowà. Zw aszcza budynki stare, nie posiadajàce izolacji przeciwwilgociowych, takie jak koêcio y, zabytkowe siedziby instytucji naukowych i wy szych uczelni. Dla pilnej potrzeby ratowania setek bezcennych budowli niezb dne by o wykonanie profesjonalnych ekspertyz okreêlajàcych stan faktyczny zabytkowych murów i sposoby ich osuszania. I to by y zadania dla naszego Instytutu. Waga, skala i pilnoêç tych zadaƒ sprawi y, i sta y si one g ównym przedmiotem dzia ania naszego potencja u naukowo-badawczego. Tym sposobem weszliêmy w rol krajowego specjalisty w dziedzinie osuszania zawilgoconych budowli. Problem zawilgocenia i zasolenia starych murów wyst puje jednak równie na terenach nie nawiedzanych przez powodzie. Co jest bezpoêrednià przyczynà d ugotrwa ego zawilgacania Êcian budynków? BezpoÊrednià przyczynà zawilgacania Êcian budynków jest brak, uszkodzenie lub nieskutecznoêç funkcjonowania poziomych i pionowych izolacji przeciwwilgociowych. Problem ten wyst puje g ównie w starych budynkach, których Êciany wykonane sà z ceg y ceramicznej, a g ównym êród em zawilgocenia murów jest podciàganie kapilarne wód gruntowych wraz z rozpuszczonymi w niej solami. Szacuje si, e w Polsce a 70% budynków wzniesionych do 1945 roku nie ma w ogóle lub ma nieskuteczne poziome i pionowe izolacje przeciwwilgociowe Êcian. I taka jest w Polsce skala tego problemu. Od czego nale y zaczynaç, przyst pujàc do renowacji zawilgoconych i zasolonych murów? Bezwzgl dnie od uporzàdkowania gospodarki wodnej w murach i ich otoczeniu, tzn. od wykonania izolacji przeciwwodnych, zarówno pionowych jak i poziomych. Inna kolejnoêç prac po prostu mija si z celem, gdy na o enie nowych tynków renowacyjnych na zawilgocone Êciany szybko zakoƒczy si ich zniszczeniem. Czy konserwatorzy zabytkowych budowli dysponujà ju skutecznymi sposobami usuwania wilgoci z murów? Majà obecnie do wyboru wiele metod osuszania Êcian. Jak ju wspomnia em, podstawowà czynnoêcià w tym zakresie jest wykonanie wtórnej izolacji poziomej. Najstarszym tego sposobem sà metody mechaniczne, z regu y niemo liwe do zastosowania w obiektach zabytkowych. Obecnie najcz Êciej stosowanà metodà wykonywania wtórnej izolacji sà iniekcje chemiczne, których celem jest wytworzenie w murze poziomej przepony przerywajàcej proces podciàgania kapilarnego wód gruntowych i uzyskania po pewnym czasie zmniejszenia wilgotnoêci w murze nad przeponà. Do iniekcji stosowane sà preparaty krzemianowe na bazie szk a wodnego potasowego i silikonów metylowo-potasowych oraz znacznie skuteczniejsze mikroemulsje silikonowe, które otrzymuje si rozcieƒczajàc wodà koncentrat SMK w proporcjach od 1:7 do 1:14 w zale noêci od stanu zawilgocenia muru. Bardzo istotny jest wybór metody wprowadzania preparatu iniekcyjnego do zawilgoconej Êciany. W gr wchodzà metody: grawitacyjna, ciênieniowa oraz impulsowo-ciênieniowa. Najskuteczniejsza i najbardziej godna polecenia jest ta ostatnia. Jej zaletà jest fakt, i zapewnia najpe niejsze nasycenie preparatem iniekcyjnym ca ego przekroju muru oraz umo liwia prowadzenie prac nawet w mocno zawilgoconych Êcianach bez koniecznoêci uprzedniego ich podsuszania. Przeprowadzone przez nasz Instytut badania skutecznoêci tej metody (StoMurisol -Impulssystem) na wielu obiektach wykaza y wysokà skutecznoêç, najwy szà z obecnie dost pnych technologii osuszania Êcian budynków. Mówiàc o sposobach prowadzenia prac konserwatorskich na zawilgoconych Êcianach obiektów zabytkowych nie sposób nie wspomnieç o koniecznoêci w aêciwego doboru tynków renowacyjnych jak równie pow ok malarskich, które muszà zachowaç paroprzepuszczalnoêç. Po jakim czasie od przeprowadzenia iniekcji muru mo na oczekiwaç jego osuszenia? Pierwsze efekty mo na zauwa yç ju po pó roku. Natomiast pe na poprawa nast puje po 2-3 latach. Wówczas wilgotnoêç murów powy ej wykonanej przepony izolacyjnej z regu y nie przekracza 3-5 procent. Dzi kuj za rozmow. 3 Sto Renowacje 1/2007

4 Realizacje Renowacja elewacji Ratusza i Bramy Opatowskiej w Sandomierzu Sandomierz to jeden z najwa niejszych historycznych oêrodków miejskich w Ma opolsce. Dawna stolica ksi stwa utraci a co prawda na znaczeniu, ale zachowa o si tutaj wiele cennych zabytków architektury, dzi ki czemu miasto zaliczane jest dzisiaj do najpi kniejszych w kraju. Miniona ÊwietnoÊç miasta okaza a si bardzo pomocna w zdobywaniu Êrodków na prace renowacyjne. W ramach funduszy ZPORR (Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego) przeprowadzono w 2006 roku prace konserwatorskie elewacji dwóch najbardziej znanych obiektów Ratusza i Bramy Opatowskiej. Program prac zak ada pe nà renowacj elewacji, a poniewa w obu przypadkach mieliêmy do czynienia ze Êcianami ceglanymi z dobudowanymi elewacjami tynkarskimi wytyczne i technologie by y bardzo podobne, zarówno dla Ratusza jak i Bramy. Prace budowlane i konserwatorskie prowadzi od po owy kwietnia do po owy paêdziernika 2006 r. zespó konserwatorów pod kierownictwem Ma gorzaty i Henryka Zyzików, zaê za dobór technologii odpowiada a firma Sto-ispo. Ratusz w Sandomierzu to pi kny charakterystyczny przyk ad rodzimej architektury renesansowej, powsta ej w wyniku przebudowy dawnej gotyckiej bry y. Wybudowany w po owie XIV w. otrzyma on w po. XVI w. renesansowà attyk, a nast pnie na pocz. XVII w. dobudowano jeszcze otynkowanà wie. Dzi ki temu prosta, niemal kubiczna bry- a nabra a lekkoêci, a sam budynek sta si jednym z najbardziej znanych i cenionych zabytków Polski po udniowowschodniej. Ratusz by wielokrotnie przebudowywany i remontowany kilkakrotnie ulega po arom. Ostatni generalny remont przechodzi w latach 70. XX wieku. Dzisiaj mieêci si tu Muzeum Regionalne i Urzàd Miejski Elewacje ceglane Problematyka konserwacji Êredniowiecznych obiektów ceglanych jest w warunkach miejskich prawie zawsze taka sama, niezale nie od regionu. Do- Êwiadczenia podobnych realizacji nadzorowanych przez firm Sto-ispo, jak np. ratusz i mury z basztami w Toruniu, zamek w Malborku czy Wysoka Brama i zamek w Olsztynie pozwala y przygotowaç sprawdzone, optymalne rozwiàzania. Jednak zakres i pewna nietypowoêç zniszczeƒ jakie ujawni y si po ustawieniu rusztowaƒ, jeszcze raz potwierdzi y zasad indywidualnej odmiennoêci ka dego obiektu. Oba obiekty przechodzi y burzliwe koleje losu by y te wielokrotnie remontowane, w tym tak e ju w XX wieku. Niestety, te niedawne prace wprowadzi y do muru bardzo silne i szczelne zaprawy cementowe. DoÊç powiedzieç, i na elewacjach ratusza oryginalna zaprawa wapienna z domieszkà màczki ceglanej zachowa a si tylko w g bi muru. Wtórne spoiny nie tylko nie zachowa y charakteru iwyglàdu oryginalnych fug, ale posiada y zupe nie inne cechy wytrzyma oêciowe i kapilarne. Na domiar z ego w wielu miejscach zarówno wstawki cegie jak i spoiny pomalowano szczelnà farbà na bazie sztucznej ywicy. Silniejsze i szczelniejsze od s abszych cegie zaprawy spowodowa y na przestrzeni wielu lat ich stopniowà degradacj. Ponadto cement wprowadzi do muru bardzo du à iloêç szkodliwych Sto Renowacje 1/2007 4

5 zwiàzków soli, tak e przyczyniajàcych si do zniszczeƒ zarówno ceg y, jak i kamienia. Wspó czesne Êrodowisko odbi o si tak e w inny niekorzystny sposób na stanie obiektów: liczne dymy, gazy i sadze spowodowa y utworzenie si na licu cegie i kamiennych detali szczelnej skorupy (dawniej zwanej patynà). XX wiek pozostawi na elewacjach tak e pi tno wspó czesnych maszynowych cegie, które odbiega y kszta tem i kolorem od oryginalnych gotyckich. Jednak najbardziej charakterystyczne i nietypowe zniszczenia elewacji ceglanych i detali kamiennych spowodowa a obecnoêç licznych ptaków, g ównie go bi, gniazdujàcych w otworach, parapetach i zag bieniach muru. Pozostawi y one po sobie olbrzymià iloêç bardzo agresywnych chemicznie odchodów. Miejscami trudno by o nawet rozpoznaç przebieg i kszta t detalu architektonicznego, przykrytego kilogramami guana. Taki stan elewacji musia spowodowaç pewne korekty we wczeêniejszych projektach dosz y bowiem zniszczenia biologiczne. W dodatku odkryto liczne przemurowania przy u yciu nowych cegie, które teraz nale a o równie poddaç zabiegom konserwatorskim. G owa duchownego jedna z dekoracji rzeêbiarskich Ratusza przed zabiegami konserwatorskimi Brama Opatowska stanowi fragment obwarowaƒ miejskich z czasów Kazimierza Wielkiego. Podobnie jak Ratusz równie otrzyma a w XVI w. renesansowà, tym razem otynkowanà attyk (ufundowanà przez sandomierzanina Stanis awa Bartolona) z ceglanà a urowà balustradà. Dzisiaj znajduje si tu siedziba PTTK Technologia napraw W pierwszej kolejnoêci nale a o si wi c uporaç ze zniszczeniami biologicznymi. Stàd te po oczyszczeniu elewacji wykonano liczne zabiegi dezynfekcyjne, stosujàc do tego celu preparat StoPrim Fungal. Nast pnie wybrano miejsca, które nale a o wzmocniç lub przemurowaç. Poniewa degradacja lica ceg y spowodowana m.in. przez wprowadzone wczeêniej zaprawy cementowe by a posuni ta w znacznie wi kszym stopniu ni to zak adano nale a o wykonaç bardzo du o przemurowaƒ. Przy powierzchniowych uszkodzeniach cegie wystarczy o zastosowaç wzmocnienie miejscowe z u yciem preparatu poliakrylowego, rozcieƒczonego w rozpuszczalniku organicznym StoPrim Grundex. Najwi kszy zakres prac dotyczy g ównie technologii zapraw, które trzeba by o dobraç tak, by nie powtórzyç b dów poprzednich remontów. Przyj to zasad, i nowe zaprawy powinny mieç wytrzyma oêç mechanicznà i w asnoêci kapilarne dopasowane do starych, s abszych cegie i zachowanych w g bi muru zapraw. Ponadto spoiny oraz zaprawy do rekonstrukcji ubytków cegie musia- y mieç te odpowiednià kolorystyk oraz frakcje kruszyw. Zdecydowano si na wykorzystanie sprawdzonej technologii zapraw wapiennych modyfikowanych dodatkami tufu wulkanicznego trassu reƒskiego. Dzi ki temu zaprawy zachowujà odpowiednià porowatoêç i plastycznoêç, a poniewa wià à hydraulicznie sà te znacznie bardziej odporne na wyp ukiwanie ani eli np. klasyczne czysto-wapienne. I wreszcie trass, który tworzàc z wapnem nierozpuszczalny krzemian powoduje, e zastosowane zaprawy doskonale sprawujà si w kwaênym Êrodowisku miejskim, które by o tutaj jednym z g ównych czynników niszczàcych elewacje. Wykorzystano g ównie gotowe mieszanki wapienno-trassowe marki Tubag. Do prac murarskich by a to zaprawa TWM, natomiast do spoinowania specjalnie przygotowano zapraw TKF barwionà fabrycznie. Przy elewacji Bramy Opatowskiej, gdzie zachowa o si wi cej orygina u, zastosowano nieco innà spoin o jaêniejszej barwie HMF be. Przy rekonstrukcji ubytków cegie i kamieni stosowano zaprawki NSR w ró nych kolorach, które mieszane ze sobà, a nast pnie odpowiednio obrobione powierzchniowo doskonale imitowa y ceg y. Na koniec pozosta ostatni wa ny zabieg aran acyjny. Poniewa na elewacjach znajdowa o si bardzo wiele nowych, XX-wiecznych cegie bardzo wyró niajàcych si swoim wyglàdem nale a o metodà laserunkowà scaliç te fragmenty kolorystycznie. Wykorzystano do tego celu specjalnà farb krzemoor- Stan w trakcie rekonstrukcji przy u yciu zaprawy Tubag NSR 5 Sto Renowacje 1/2007

6 Realizacje Ratusz elewacja ceglana przed renowacjà Wtórne cementowe spoiny spowodowa y zniszczenia lica oryginalnych cegie Zniszczenia przypory muru. Widoczne rozwarstwienia spowodowane wprowadzeniem bardzo silnych zapraw cementowych Stare, w wi kszoêci zniszczone tynki trzeba by o ca kowicie zrekonstruowaç Wstawione wspó czesne ceg y bardzo ró ni y si od oryginalnych i wymaga y scalenia kolorystycznego ganicznà StoSilco Color Lasura, pozbawionà bieli tytanowej. Ze wzgl du na du y udzia ywicy silikonowej, mo na by o jà rozcieƒczaç wodà dla uzyskania odpowiedniego stopnia krycia. Elewacje tynkarskie Podobnie jak przy renowacji ceg y, jednym z powodów zniszczeƒ wypraw tynkarskich by o zastosowanie podczas kolejnych remontów zbyt mocnych zapraw cementowych, które w dodatku posiada y w niektórych miejscach bardzo du à gruboêç. Tynki by y wi c odparzone i pop kane, a pod nimi ukazywa- y si bardzo zniszczone i os abione ceg y. Stara farba, prawdopodobnie emulsyjna, zachowa a si tylko miejscowo. Na cokole pojawi si ponadto problem zawilgocenia prawdopodobnie wynik odbitej wody opadowej oraz zalegajàcego Êniegu i soli drogowych, stosowanych zimà przez s u by miejskie. Technologia napraw Ze wzgl du na z y stan zachowania, podj to decyzje o usuni ciu starych, wtórnych wypraw w ca oêci. Zak adano, e w uk adzie kilu warstw tynku ostatnia tzw. g adê tynkarska b dzie podbarwiona w masie, bez malowania koƒcowego. Do tego celu wykorzystano podczas prób mineralny tynk zbrojony mikrow óknami ispo Klasyk z domieszkà ó tobràzowego mielonego trassu i efekt by znakomity. WczeÊniej nale a o jednak przygotowaç podk ad. Na wy szych kondygnacjach oraz na attyce wykonano wyprawy Ptaki przede wszystkim go bie pozostawi y po sobie olbrzymià iloêç bardzo agresywnych chemicznie odchodów Unoszàce si w miejskim powietrzu dymy, gazy i sadze spowodowa y utworzenie na przestrzeni wielu lat szczelnej, prawie czarnej skorupy niszczàcej lico cegie Sto Renowacje 1/2007 6

7 podk adowe stosujàc najpierw jako szpryc specjalnà gotowà zapraw mostkujàcà StoMurisol VS, zawierajàcà spoiwo odporne na sole (zmniejszono w ten sposób ryzyko przejêcia ewentualnych niewielkich iloêci soli do zaprawy), a nast pnie wyprawy podk adowe przygotowane samodzielnie na bazie wapna z trassem Tubag TK i kruszywem. Takie mieszanki gwarantowa y optymalne w asnoêci mechaniczne i odpornoêciowe podobnie jak przy doborze zapraw do renowacji ceg y. Poniewa jednak miejscami tynki osiàga y gruboêç przekraczajàcà 4 cm, niezale nie od rozbicia tynku na warstwy, konieczne by o zastosowanie dodatkowego noênika tynku, jakim by a siatka Rabitza zdyblowana z odst pem od Êciany. W ten sposób nawet bardzo gruby, ci ki tynk otrzyma dodatkowe, stabilne zbrojenie. Niestety, rozbudowany program prac oraz wczeêniej nieplanowane zabiegi konserwatorskie spowodowa y, e koƒcowa szlichta ispo Klasyk by a ju k adziona przy nieco ni szych temperaturach i wysokiej wilgotnoêci. Bardzo utrudni o to zachowanie jednolitych, stabilnych warunków wiàzania dla barwionego tynku, przez co w wielu miejscach pozostawa y ró nice kolorystyczne wynikajàce z d u szego wiàzania zaprawy. Zdecydowano si wi c na koƒcowe malowanie wszystkich elewacji tynkarskich. Serwis firmy Sto-ispo zaproponowa najlepszà do tego celu farb krzemoorganicznà StoSilco Color. WczeÊniej pozytywnie oceniona po badaniach w laboratorium PPKZ w Toruniu spe nia a warunki paroprzepuszczalnoêci i hydrofobowoêci. Z kolei jej mineralna, matowa powierzchnia odpowiada a wymogom zabytkowej elewacji. Na cokole wczeêniej wspomniane problemy wilgotnoêciowe wymusi y za- o enie wypraw tynkarskich WTA, odpornych na sole drogowe i posiadajàcych bardzo wysokà paroprzepuszczalnoêç. Ostatnia warstwa systemu jest ponadto mrozoodporna, dzi ki czemu mo e pozostaç cz Êcià przyziemia. Zastosowano kompletny uk ad tynków StoMurisol WTA z koƒcowà szlichtà ispo Klasyk, wykoƒczonà wspomnianà farbà StoSilco Color. Prace renowacyjne przy elewacjach Bramy Opatowskiej i Ratusza w Sandomierzu pokaza y jak trudny i nieprzewidywalny mo e byç zakres mo liwych problemów realizacyjnych. Pokaza y tak e jak ogromne znaczenie we wspó czesnej konserwacji ma z jednej strony doêwiadczenie i prawid owa ocena konserwatora-wykonawcy, z drugiej zaê mo liwoêci technologiczne przygotowania optymalnych rozwiàzaƒ przez producenta-dostawc. Przebieg prac w Sandomierzu mo na pod tym wzgl dem uznaç za wzorcowy. Robert Koprowicz, konsultant technologiczny Sto-ispo Jordan Paw owski, doradca techniczny Sto-ispo Zdj cia: Ma gorzata i Henryk Zyzikowie, Jordan Paw owski: Obiekty: Ratusz i Brama Opatowska w Sandomierzu Inwestor: Urzàd Miasta Sandomierz Wykonawca prac konserwatorskich: Biuro Obs ugi Budownictwa BOB JaN, Kielce Kierownik prac konserwatorskich: Ma gorzata Zyzik Produkty Sto-ispo: StoPrim Grundex StoSilco Color StoSilco Color Lasura StoPrim Fungal StoMurisol WTA ispo Klasyk zaprawy Tubag: TKF, HMF, TWM, NSR, TK, TM Przyk adowe spoinowanie lica murów po konserwacji. Zastosowano specjalnie przygotowane zaprawy TKF i HMF o ró nej frakcji kruszyw oraz kolorystyce Dekoracyjne sterczyny attyki Ratusza stan sprzed i w trakcie konserwacji. Widoczne za o one kity oraz spoiny jeszcze przed scaleniem kolorystycznym 7 Sto Renowacje 1/2007

8 Realizacje Renowacja zabytkowego wiaduktu Markiewicza w Warszawie Wiekowy elbet trzyma si mocno Wiadukt Markiewicza, najstarszy elbetowy obiekt mostowy Warszawy, doczeka si generalnego remontu. Po o ony z dala od g ównych ciàgów komunikacyjnych miasta choç przecie w jego centrum cudem ocala z po ogi II wojny Êwiatowej. Zàb czasu sprawi jednak, e generalny remont wiaduktu sta si koniecznoêcià. Pi kna Syrena z wiaduktu Markiewicza Powsta y w latach wiadukt, zbudowany z zupe nie nowego wówczas materia u konstrukcyjnego elbetu, noszàcy od 1915 r. imi znanego warszawskiego lekarza i spo ecznika Stanis awa Markiewicza, biegnie skarpà wiêlanà àczàc Krakowskie PrzedmieÊcie Ârodkowy segment wiaduktu. U góry kompozycja rzeêbiarska Jana Wojdygi z kobietà symbolizujàcà Warszaw z ni ej po o onymi ulicami PowiÊla. Koncepcj wiaduktu o kszta cie Êlimaka opracowali in ynierowie: Kajetan MoÊcicki i Kazimierz Danecki, natomiast projekt architektoniczny budowli wykona Stefan Szyller, który kilka lat póêniej projektowa warszawski most Poniatowskiego. Umieszczone po obu stronach wiaduktu interesujàce kompozycje rzeêbiarskie autorstwa Jana Wojdygi sà idealnym uzupe nieniem eklektycznej koncepcji architektonicznej budowli. Na balustrady wiaduktu powrócà teraz odtworzone wed ug archiwalnych zdj ç obeliski z latarniami, które w drugiej po- owie lat 40. zosta y uznane za elementy bur uazyjne i jako takie usuni te. Remont wiaduktu ma si ju ku koƒcowi. Skomplikowane zabiegi renowacyjne wykonujà doêwiadczeni specjaliêci tarnobrzeskiej firmy Intop, o których pracy z wykorzystaniem materia ów Sto mieliêmy ju okazj pisaç relacjonujàc budow warszawskich mostów wantowych, renowacj Pieczo owicie odtworzono bogaty wystrój Êcian i stropów obu tuneli wiaduktu zabytkowych Arkad Kubickiego oraz wie yc mostu Poniatowskiego. Natomiast konserwacj wspomnianych kompozycji rzeêbiarskich wykonali pracownicy Mi dzyuczelnianego Instytutu Konserwacji i Restauracji Dzie Sztuki pod kierunkiem prof. Andrzeja Kossa. Do precyzyjnego oczyszczenia rzeêb u yto specjalnego lasera. Remont polega na naprawie systemu izolacji i odwodnienia, wype nieniu ubytków betonu i wypraw, zabezpieczeniu powierzchniowym konstrukcji, naprawie zabytkowych rzeêb oraz odtworzeniu najbardziej zdegradowanych balustrad z betonu. Dodatkowym istotnym zagadnieniem in ynierskim, które pojawi o si w trakcie robót by o ustabilizowanie konstrukcji uków elbetowych. Wprawdzie badania poprzedzajàce prace remontowe potwierdzi y dobrà mimo up ywu lat jakoêç samego betonu, to jednak nad arkadami wiaduktu po o- Sto Renowacje 1/2007 8

9 ono betonowy p aszcz wzmacniajàcy. Do napraw obiektu zastosowano w wi kszoêci materia y Sto-ispo z dwóch grup materia owych. By y to produkty z linii naprawy i ochrony betonu StoCretec oraz z grupy zapraw do renowacji zabytków Tubag. Jednym z pierwszych zagadnieƒ po odkryciu i oczyszczeniu konstrukcji ze starej izolacji jutowo-smo owej by o wykonanie iniekcji p kni ç i rys. U yto do nich mikrocementu StoCrete ZL oraz epoksydowego iniektu sklejajàcego o nazwie StoJet IHS. W dalszej kolejnoêci wykonano izolacj z pap termozgrzewalnych u o onych na uszczelniajàcym gruncie epoksydowym StoPox BV 88. Przystàpiono tak e do napraw ubytków betonu od spodu uków i na przyczó kach, gdzie korozja betonu poczyni a najwi ksze szkody. Aplikowano tu system naprawczy PCC (w technologii StoCretec). Z kolei w przyziemiu obiektu odtworzono w technologii szalunków dekoracyjne bonie. Nie mog y one jednak przerastaç wytrzyma oêciowo materia u podpory. W zwiàzku z tym u yto wykonanej wed ug specjalnej receptury mieszanki nast pujàcych materia ów wià- àcych: Tubag TZ-r Trass-Zement rapid (szybkowià àcy, niskoalkaliczny cement pucolanowy); Tubag TK Trass-Kalk (wysokohydrauliczne wapno z dodatkiem trassu) oraz kruszywa uzyskujàc w ten sposób wymagane s absze parametry. W dalszej kolejnoêci rozpocz to odtwarzanie na konstrukcji zbrojàcej wypraw tynkarskich przy u yciu trassowych materia ów Tubag TWM Trass- -Werksteinmörtel (gotowa zaprawa wapienno-trassowa o wi kszej wytrzyma oêci) i Tubag SHG 0,3 (mineralna, wysokodyfuzyjna, szpachla zbrojona mikrow óknami). Remont obiektu zwieƒczy wykonanie ochronnych pow ok malarskich. Oddanie do u ytku wiaduktu planowane jest na po ow maja 2007 r. Pawe Danielewicz, doradca techniczny StoCretec Zdj cia: Pawe Danielewicz, Teodor Wernicki Obiekt: Wiadukt Markiewicza w Warszawie Inwestor: Zarzàd Dróg Miejskich w Warszawie Wykonawca prac budowlanych i konserwatorskich: Intop Tarnobrzeg Sp. z o.o. Mi dzyuczelniany Instytut Konserwacji i Restauracji Dzie Sztuki w Warszawie Produkty Sto-ispo: StoCrete ZL StoJet IHS System naprawy betonu PCC StoCretec StoPox BV 88 Tubag TZ-r Trass-Zement rapid Tubag TK Trass-Kalk Tubag TWM Trass-Werksteinmörtel Tubag SHG 0,3 Sanierhaftputz Wodnik symbol Wis y. Fragment kompozycji J. Wojdygi Odtworzone fragmenty betonowych balustrad Fragment wystroju tuneli Uszkodzone fragmenty przyziemia odtworzono na konstrukcji zbrojàcej przy u yciu materia ów trassowych Tubag TWM Trass-Werksteinmörtel Ostatni szlif przed malowaniem 9 Sto Renowacje 1/2007

10 Technologie System StoMurisol Izolacje poziome Skuteczny sposób na zawilgocone mury Stale stykajàce si z gruntem podziemne cz Êci budynków nara one sà na bezpoêredni dost p wody. Porowate materia y, z jakich dawniej wznoszono budynki, bardzo atwo ch onà wod wraz z rozpuszczonymi w niej solami, która wnikajàc w mur dokonuje ogromnych szkód. Historyczne awy fundamentowe po latach cz sto nie spe niajà ju swojej roli i wówczas konieczne jest wykonanie nowej izolacji poziomej. e byç jedynym skutecznym sposobem wykonania szczelnej i trwa ej izolacji poziomej. Firma Sto-ispo proponuje najbardziej sprawdzone materia y izolacyjne, tworzàce spójny i skuteczny system StoMurisol, który nie tylko odpowiada aktualnym tendencjom i wytycznym budowlano-konserwatorskim, ale zawiera w asne, opatentowane rozwiàzania, które w praktyce stanowià liczàcy si post p w technologii renowacji budynków. W 2006 roku Instytut Budownictwa Politechniki Wroc awskiej, majàcej najwi ksze doêwiadczenia w zakresie technologii uszczelnieƒ i osuszania budynków, potwierdzi po rocznych badaniach wysokà skutecznoêç i efektywnoêç systemu StoMurisol. Produkt StoMurisol Micro to st ona mikroemulsja silikonowa spe niajàca wymogi Instrukcji WTA , rozcieƒczana czystà wodà w zale noêci od stopnia zwilgocenia i ch onnoêci muru. Jedna z najbardziej istotnych zalet systemu StoMurisol Micro wynika w aênie z w aêciwoêci mikroemulsji silikonowej. Substancja ta W obiektach zabytkowych, najcz Êciej pozbawionych izolacji poziomych, nierzadko mamy do czynienia z mocno zawilgoconymi murami, zarówno na zewnàtrz jak i wewnàtrz (po prawej) Technika i rodzaj materia u izolacyjnego jest szczególnie wa na w przypadku prac w budynkach zabytkowych. Mamy tu bowiem najcz Êciej do czynienia z niejednorodnym i mocno zawilgoconym murem. Ale wtedy ingerencja w zabytkowà substancj musi byç jednak ograniczona do minimum. W takich sytuacjach nale y wykluczyç np. zastosowanie izolacji mechanicznych, wykonywanych przez podcinanie budynku. Najlepszym i najcz Êciej stosowanym sposobem jest w takich przypadkach wykonywanie poziomych barier metodà iniekcji. Dobór odpowiedniego Êrodka iniekcyjnego w po àczeniu z w aêciwà technikà jego wprowadzania do muru mo- nie zamyka ca kowicie kapilar muru, a jedynie powleka ich wewn trzne powierzchnie, nadajàc im w ten sposób bardzo wysokà wartoêç napi cia powierzchniowego, dzi ki czemu nie sà one zwil alne. Podciàganie kapilarne wody w tak zabezpieczonej strukturze staje si niemo liwe. Dodatkowà zaletà StoMurisol Micro jest zdolnoêç skutecznej penetracji w wilgotnym murze bez koniecznoêci wcze- Sto Renowacje 1/

11 Wi kszoêç preparatów ma za zadanie uszczelniç kapilary muru, co jednak ogranicza dyfuzj pary wodnej StoMurisol Micro uniemo liwia podciàganie wody, ale mimo to zostawia kapilary otwarte nie ograniczajàc paroprzepuszczalnoêci muru Êniejszego osuszania, co jest niezwykle wa ne, poniewa izolacje wykonywane sà przecie najcz Êciej w obiektach ju zawilgoconych! StoMurisol Micro spe nia wymogi instrukcji WTA Technika StoMurisol-Impulssystem to nowoczesna technika iniekcji, czyli wprowadzania iniektu do muru. Praktyka pokazuje, i r czne (grawitacyjne) metody iniekcyjne nie spe niajà w pe ni swego zadania. Niestety, coraz cz Êciej wykorzystywane standardowe agregaty ciênieniowe wraz z wprowadzanymi w mur pakerami tak e majà swoje wady. Paker doprowadza bowiem iniekt tylko do poczàtkowego odcinka otworu, nie dajàc jednak gwarancji iniekcji a do koƒca odwiertu szczególnie gdy mamy do czynienia z zabytkowym, cz sto niejednorodnym murem, ze szczelinami i rysami. Wreszcie sam agregat o sta ym ciênieniu równie mo- e nie pozwoliç na utworzenie pe nej bariery w ca ym przekroju muru. Przy takiej metodzie jest wi c bardziej prawdopodobne, e przepona b dzie mia a wiele luk. Bardzo prostym rozwiàzaniem tych problemów jest zastosowanie zamiast wymienialnych pakerów montowanej na sta e perforowanej lancy, która na ca ej d ugoêci wprowadza Êrodek iniekcyjny, niezale nie od przerw w murze. Agregat Sto Murisol-Impulssystem pozwala na w pe ni kontrolowany sposób ciênieniowego wprowadzania mikroemulsji w postaci impulsów w regulowanych odst pach czasu. Dzi ki temu mur zale nie od ch onnoêci zape niany jest stopniowo, a do wytworzenia pe nej bariery poziomej. Urzàdzenie posiada szereg z àcz, pozwa- Metoda StoMurisol-Impulssytem umo liwia wprowadzenie preparatu w 64 otwory jednoczeênie, co przyêpiesza prac 11 Sto Renowacje 1/2007

12 Technologie System StoMurisol StoMurisol-Impulssystem przekrój lancy iniekcyjnej. Specjalny, ruchomy wentyl zapobiega zawracaniu iniektu Iniekcja mikroemulsji StoMurisol Micro. Perforowane lance wprowadza si pod kàtem o w odst pach 8-10 cm, pozostawiajàc 5 cm w przekroju muru lajàcych na iniekcje a w 64 otworach jednoczeênie. Przy rozstawie otworów iniekcyjnych 8-10 cm, daje to mo liwoêç jednoczesnej iniekcji ok. 7 metrów bie àcych muru. Ca y proces iniekcji przebiega automatycznie, wed ug nastawnych czasów trwania impulsu. Maksymalne ci- Ênienie pod jakim t oczony jest Êrodek iniekcyjny wynosi 4 bary. Jest to niezaprzeczalny atut tej metody; tak niskie ciênienie nie powoduje bowiem zniszczeƒ w strukturze muru. Nie ma tak e problemów ze spadkiem ciênienia na d u szych odcinkach pracy. Monta, a nast pnie praca sprz tu odbywa si zawsze w obecnoêci serwisu Sto-ispo, co daje gwarancj pe nej kontroli i prawid owego wykorzystania techniki. Pomoc firmy jest oczywiêcie nieodp atna i stanowi element oferowanej technologii. Andrzej Wanat, doradca techniczny Sto-ispo Zdj cia: Rober Koprowicz, archiwum Sto-ispo Raport z badaƒ przeprowadzonych w Instytucie Budownictwa Politechniki Wroc awskiej wyraênie wskazuje na innowacyjnoêç i zwi kszonà skutecznoêç metody StoMurisol-Impulssystem w porównaniu z tradycyjnie stosowanymi zwyk ymi agregatami ciênieniowymi i pakerami Stary Browar w Poznaniu. W czasie prac rewitalizacyjnych zastosowano na szerokà skal system izolacji poziomych StoMurisol Sto Renowacje 1/

13 Poradnik wykonawcy Prace tynkarskie na elewacjach zabytkowych Wyprawy tynkarskie, szczególnie na elewacjach budynków zabytkowych, zawsze podlega y wyjàtkowemu re- imowi ustalanemu przez kompetentne instytucje lub oêrodki badawcze. Z jednej strony uczelnie konserwatorskie, a z drugiej wytyczne Polskich i ostatnio wprowadzanych na nasz rynek Europejskich Norm doêç precyzyjnie wskazujà, jakie cechy powinny posiadaç u ywane zaprawy. Coraz cz Êciej te wykonawcy korzystajà z gotowych wypraw, które gwarantujà powtarzalnoêç w aêciwoêci i znacznie skracajà czas pracy. Wydaje si wi c, i problemy technologiczne i niepewna trwa oêç wykonanych prac z jakimi mieli do czynienia jeszcze nie tak dawno wykonawcy, nie powinny ju wyst powaç. Praktyka pokazuje jednak, i cz sto mimo zastosowania materia ów dobrej jakoêci, ju wkrótce po wykonaniu renowacji na elewacji pojawiajà si rysy, zawilgocenia w obr bie coko u, a czasami nawet odparzenia ca ych warstw tynku. Problem wcale nie musi le eç wy àcznie po stronie wadliwego wykonawstwa, albo z ej jakoêci samego materia u. Zawsze o trwa oêci prac decyduje bowiem po àczenie obu tych elementów z tzw. dzia aniami uzupe niajàcymi. Niestety, bardzo cz sto odbiorcy materia ów bezgranicznie zawierzajà w pe nà skutecznoêç zaprawy, niezale nie od warunków w jakiej jest nak adana. Koƒczy si to najcz Êciej spaleniem zaprawy w porze upa ów, lub jej przemarzni ciem w czasie nocnych przymrozków gdy za dnia panujà jeszcze temperatury dodatnie (g ównie w okresie póêniej jesieni). èle dobrane tynki coko owe, nieodporne na obecnoêc soli i du e zawilgocenie, ju po krótkim czasie uleg y zniszczeniu, pomimo wykonanej wczeêniej izolacji poziomej Pa ac Czapskich w Warszawie. Naprawy miejscowe starych wypraw tynkarskich wymaga y u ycia niskoskurczowej zaprawy. Zastosowano historyczny tynk wapienno-trassowy Tubag HMF z mikrow óknami Z drugiej strony niew aêciwy wybór rodzaju tynku niezale nie od re imu technologicznego przestrzeganego przez nadzór tak e mo e skoƒczyç si jego zniszczeniem, np. zastosowanie klasycznej zaprawy wapiennej na cokole zawierajàcym wysokie st enie zwiàzków soli. Spróbujmy zatem przeêledziç wszystkie najwa niejsze czynnoêci wymagane podczas prac tynkarskich na zabytkowej elewacji. 1. W aêciwe rozpoznanie pod o a i wybór rodzaju zaprawy Najstarsza zasada budowlana mówi, i wszystkie prace sà tylko tak trwa- e, jak trwa e sà pod o a, na których je wykonano. Niestety, nie zawsze si o tym pami ta; cz sto wybór materia u odbywa si wg utartych ( sprawdzonych na innych obiektach) schematów bez ustalenia uwarunkowaƒ, z jakimi mamy do czynienia w ka dym nowym przypadku. Przyk adowo: ostatnio chy- 13 Sto Renowacje 1/2007

14 Poradnik wykonawcy Rysy skurczowe powsta e przy zbyt wczesnym na o eniu drobnoziarnistej szpachli na jeszcze wià àcy tynk podk adowy Wykwity wapna na barwionej zacierce tynkarskiej powsta e przy bardzo du ej wilgotnoêci i niskich temperaturach w okresie sezonowania tynku W aêciwie wykonane odci cie tynku od silnie ch onnego kamienia Sto Renowacje 1/ Pa ac Wilanowski. W pracach konserwatorskich braki i ubytki oryginalnych wypraw uzupe niono trassowo-wapiennym tynkiem HMF z mikrow óknami ba najcz Êciej projektuje si na coko- ach tynki renowacyjne WTA. Zabieg skàdinàd s uszny, ale pod warunkiem, e sprawdzany jest wczeêniej poziom zasolenia, jego wysokoêç i co najwa niejsze pochodzenie wilgoci i soli w murze, majàce przecie decydujàce znaczenie dla uk adu i gruboêci, a nawet zasadnoêci wyboru takiego tynku. Najcz Êciej zak ada si takie tynki do wysokoêci ok. 0,5 do 1 metra, bez sprawdzenia co dzieje si wy ej. Nietrudno zgadnàç jaki b dzie efekt takiej renowacji je eli zawilgocenie muru biegnie wy ej ni za o one tynki, a ich gruboêç jest po prostu zbyt ma a (najcz - Êciej ze wzgl dów finansowych). W takich przypadkach atwo przewidzieç, e zaprawa b dzie nieskuteczna! Problem dotyczy nie tylko miejsc zawilgoconych, ale generalnie doboru mieszanek tynkarskich. Niestety, na rynku budowlanym nadal pokutuje poglàd o niewielkich ró nicach mi dzy materia- ami poszczególnych firm, tymczasem oferowane zaprawy jako gotowe mieszanki potrafià mieç drastycznie ró ne cechy, zale nie od przeznaczenia lub techniki nak adania. Zupe nie inne cechy b dà posiada y zaprawy do narzutu maszynowego, a inne do tynkowania r cznego. Inne w asnoêci i wytrzyma oêç muszà mieç zaprawy do miejsc nara onych na sta y kontakt z wodà, a inne na wy szych kondygnacjach. Tynki ró nià si te mi dzy sobà frakcjami kruszyw, mo liwà gruboêcià nak adania, skurczem itp. Stàd te normowe i technologiczne rozgraniczenie mi dzy tynkami podk adowymi, wyrównawczymi, czy nawierzchniowymi. Tymczasem mo na spotkaç programy napraw, w których jedna i ta sama wyprawa jest zapisywana jako szpachla, zaprawa sztukatorska oraz tynk do uzupe nieƒ ubytków! Trzeba wi c wyraênie powiedzieç: nie ma zapraw idealnych lub z ych sà tylko w a- Êciwie lub niew aêciwie dobrane. Najprostszym rozwiàzaniem jest tutaj bezpoêredni kontakt z producentem zapraw, który przygotowujàc ofert technologicznà, bierze tym samym na siebie cz Êç odpowiedzialnoêci za w a- Êciwy dobór mieszanek. 2. W aêciwy uk ad warstw i grubo- Êci tynku Teoretycznie naj atwiejsze zadanie: ka dy z tynkarzy zna podstawowà zasad nak adania tynków warstwami od szprycu, przez podk ad, do g adzi lub innej warstwy dekoracyjnej. Jednak problemy uwidaczniajà si bardzo wyraênie np. przy ekstremalnie du ych gruboêciach tynku lub nietypowych, mieszanych pod o ach. Tutaj przekraczanie dozwolonej gruboêci zaprawy szybko koƒczy si rysami skurczowymi. Wymaga to zatem zarówno wykonywania tynków kilkoma warstwami, jak i wprowadzenie koniecznych dzia aƒ uzupe niajàcych. Oto najwa niejsze zalecenia obowiàzujàcych norm: szpryc przy wysokonasiàkliwych pod o ach zak adany na 100% powierzchni, przy niskonasiàkliwych na 50% powierzchni. W obu wariantach szpryc nie powinien byç jednak grubszy ni 0,5 cm, wszak to tylko warstwa kontaktowa; przy tynkach na pod o ach mieszanych ze wzgl du na du e ró nice napr eƒ powstajàcych w zaprawach na takim podk adzie zaleca si stosowanie siatek antyskurczo- Brak dodatkowego zabezpieczenia na profilach mo e atwo spowodowaç powstawanie rys, a nawet odspojenia ca ego tynku

15 wych zatapianych na 2/3 àcznej gruboêci zaprawy. Takie siatki zalecane sà tak e w innych miejscach napr eƒ na elewacji, jak okna, drzwi, zakoƒczenia profili itp.; przy tynkach o gruboêci wi kszej ni 4 cm konieczny jest dodatkowy no- Ênik dla tynku, np. siatka Rabitza czy Leduchowskiego, zdyblowana z odst pem od Êciany. 3. Wykonanie tynku Te czynnoêci to podstawowy warsztat tynkarza, jednak w dobie gotowych mieszanek zdarza si, i niektóre z zasad tynkarskich podczas pracy sà nieprzestrzegane lub zapominane. Warto wi c przypomnieç te najwa niejsze: przed na o eniem pierwszej warstwy tynku podk adowego nale y koniecznie pog biç spoiny do ok. 0,5 cm. Wyprawa b dzie mia a wtedy zdecydowanie lepszà, równie mechanicznà przyczepnoêç do pod o a; nigdy nie nale y zacieraç na g adko tynków podk adowych, gdy warstwà wykoƒczeniowà jest g adê lub inny tynk nawierzchniowy. Zatarcie z regu y gruboziarnistego tynku podk adowego jest oczywiêcie technicznie mo liwe, ale spowoduje zatopienie kruszyw g biej, a na powierzchni zostanie samo spoiwo (np. wapno) z silnymi tendencjami do powstawania licznych rys i sp kaƒ; zawsze po wst pnym zwiàzaniu zaprawy podk adowej nale y zgracowaç jej powierzchni. Dzi ki temu wyrównuje si faktura tynku oraz zbierana jest warstewka wykrystalizowanego spoiwa (najcz Êciej wapna), która zmniejszajàc przyczepnoêç nast pnych warstw sama wprowadza du e napr enia; bezwzgl dnie nale y zwil yç pod o e przed tynkowaniem zarówno mur jak i kolejne warstwy tynku. Zalecenie oczywiste, ale w praktyce z regu y niew aêciwie rozumiane, jako zwil anie przez p dzlowanie bezpoêrednio przed tynkowaniem. Zaleca si obfite zmoczenie pod o a dzieƒ wczeêniej na koniec dnia, a nast pnie bezpo- Êrednio przed tynkowaniem (lekkie zwil enie). Najcz stszym b dem jest zaniechanie moczenia tynku przed szpachlowaniem. Mimo, i popularne szpachlówki majà wysokà przyczepnoêç, to jednak jako mineralne zaprawy wymagajà zwil enia podk adu szczególnie w warunkach szybszego odparowywania wody (wysoka temperatura, silny wiatr). 4. Piel gnacja i sezonowanie Wszystkie gotowe mineralne mieszanki tynkarskie, mimo, e posiadajà wiele dodatków poprawiajàcych w asnoêci u ytkowe w stosunku do zapraw przygotowywanych na placu budowy, takich jak mniejszy skurcz, wi kszà zdolnoêç zatrzymywania wody zarobowej itp. wymagajà odpowiedniego re imu technologicznego, o czym niestety tak e si zapomina podczas prac. Warto wi c pami taç e: w wi kszoêci wypraw konieczny czas sezonowania zaprawy wynosi 1mm/1dzieƒ. Ten okres pozwala na stopniowe stwardnienie zaprawy przed po o eniem kolejnej warstwy, dzi ki czemu zdecydowanie spada ryzyko powstawania rys skurczowych. Czas jest wi c dla tynków czynnikiem najwa niejszym. Im d u szy okres prac na poszczególnych etapach, tym mniej problemów na elewacji; wszystkie mineralne zaprawy nale y chroniç przed nieodpowiednimi warunkami atmosferycznymi. Chodzi g ównie o mróz, wysokà temperatur, silny wiatr, zacinajàcy deszcz czyli wszystko, co wp ywa niekorzystnie na proces wiàzania hydraulicznego. Te wymogi sà sprawà oczywistà, ale nie zawsze pami ta si o tym, i dotyczà one ca ego czasu sezonowania a nie tylko chwili nak adania tynku. Czyli w ciàgu 7 do 14 dni i nocy! Ten wymóg jest szczególnie wa ny przy tynkach barwionych, gdzie wahania wilgotnoêci mogà spowodowaç ró nice w kolorze, zaê przy niskich temperaturach i wyd u onym czasie wiàzania èle przygotowana (nieêciàgni ta i niezgracowana) pierwsza warstwa tynku podk adowego. Na takiej powierzchni póêniejsza szpachla lub tynk nawierzchniowy b dzie mia zró nicowanà gruboêç i mo e atwo pop kaç, a nawet odparzyç Prawid owe Êciàganie Êwie o na o onego tynku podk adowego Gracowanie powierzchni (np. kratownicà) wst pnie zwiàzanego tynku zmniejsza napr enia w zaprawie Przyk adowa kolejnoêc prac tynkarskich na pod o u ceglanym: 1 pog ebienie spoin; 2 wykonanie pó kryjàcego cienkowarstwowego szprycu jako warstwy sczepnej; 3 na o enie i Êciàgni cie tynku podk adowego 15 Sto Renowacje 1/2007

16 Poradnik wykonawcy Brama Mostowa w Toruniu. Stare, wwi koszoêci zachowane tynki nale- a o przed scaleniem kolorystycznym wyrównaç. Zastosowano mineralny tynk Tubag KHP o du ej tolerancji na gruboêç warstwy (od 2 do 15 mm jednorazowo). Dopiero potem na o ono na ca oêç zacierk ispo Klasyk z dodatkiem trassu bez malowania mo e nastàpiç wyp ukiwanie wapna na powierzchni tynku. Problemem jest najbardziej widoczny w okresach póênojesiennych i wczesnej wiosny, gdy mamy do czynienia z du ymi wahaniami temperatury: w dzieƒ +5 C, ale w nocy przymrozki. Podobnie jest latem nie wystarczy pracowaç tylko rano, gdy jest nieco ch odniej. 5. Dzia ania uzupe niajàce Nak adanie mineralnych wypraw tynkarskich zarówno przygotowanych samodzielnie jak i gotowych mieszanek stanowi tylko fragment prac przy elewacji. Wszelkie modyfikacje materia u majà pewne ograniczenia, dlatego w miejscach sta ego zalegania wody czy Êniegu np. na parapetach nale y stosowaç odpowiednie zabezpieczenia, jak obróbki blacharskie czy tzw. szlamy izolacyjne itp. Konieczne sà te w aêciwe zabezpieczenia izolacyjne w gruncie czy odci cia tynku na styku z ziemià. Warto o tym pami taç zanim z powodu braku takowych zabezpieczeƒ nawet dobrze wykonana praca b dzie reklamowana, poniewa np. ca- a warstwa szpachli na profilu odparzy si ju po pierwszej zimie. * * * Opisane problemy wyst pujà na wi kszoêci budów i nie da si ich rozwiàzaç jednorazowo. Nie ma te mo liwoêci zdefiniowania ich wszystkich w jednym artykule. Najwa niejsze jest chyba jednak odpowiednie podejêcie do wykonywanej pracy. Je eli uda si po àczyç w aêciwy i w miar dok adny projekt prac renowacyjnych poparty wczeêniejszymi badaniami z doêwiadczeniem wykonawcy, a w trakcie pracy b dzie przestrzegany re im technologiczny, to przy wspó pracy z producentem odpowiedzialnym za dobór technologii zapraw, ryzyko nieskutecznoêci prac b dzie naprawd minimalne. Rober Koprowicz, konsultant technologiczny Sto-ispo Zdj cia: Rober Koprowicz, archiwum Sto-ispo StoJournal Czasopismo projektantów, architektów i inwestorów. Ukazuje si dwa razy w roku. Kolejne wydania StoJournal zawierajà obszerne informacje dotyczàce wybranych tematów, wsparte prezentacjà interesujàcych pod wzgl dem architektonicznym obiektów budowlanych oraz szczegó ów technicznych zastosowanych rozwiàzaƒ. Sto NowoÊci Czasopismo wykonawców budowlanych. Ukazuje sie dwa razy wroku. Prezentuje nowe osiàgni cia w pracach badawczych i rozwojowych Sto-ispo, porady dotyczàce zastosowania i obróbki materia- ów, wywiady oraz wiele innych informacji przydatnych wykonawcom budowlanym. Narzut zaprawy przez siatk Rabitza stanowiàcà zbrojenie i dodatkowy noênik dla tynku na mieszanym pod o u lub przy bardzo du ych gruboêciach wyprawy Sto Renowacje Czasopismo wykonawców, architektów i konserwatorów. Nak ad: egz. Wydawca: Sto-ispo Sp. z o.o., Warszawa, ul. Zabraniecka 15 Redakcja: Teodor Wernicki, Robert Koprowicz, Aleksandra Zych-Màczka, Warszawa, ul. Zabraniecka 15, tel , fax , Bezp atnà prenumerat czasopism Sto-ispo prosimy zamawiaç pocztà elektronicznà: lub faxem:

Skrócona instrukcja montażu

Skrócona instrukcja montażu Skrócona instrukcja montażu www.klinkier.pl Instrukcja obsługi -, łączy szybkość wykonania z ponadczasową estetyką i trwałością klinkieru CRH. Ma wszystkie zalety ogrodzenia klinkierowego ( piękny wygląd,

Bardziej szczegółowo

IV.A. PROGRAM PRAC KONSERWATORSKICH NA ELEWACJACH

IV.A. PROGRAM PRAC KONSERWATORSKICH NA ELEWACJACH IV.A. PROGRAM PRAC KONSERWATORSKICH NA ELEWACJACH CEL DZIAŁAŃ KONSERWATORSKICH Działania konserwatorskie mają na celu: usunięcie przyczyn destrukcji, przywrócenie materiałom budowlanym ich pierwotnych

Bardziej szczegółowo

- część budowlana i konstrukcyjna

- część budowlana i konstrukcyjna RUSZCZAK s.c. Firma usługowo Projektowa 02-695 Warszawa, ul. Orzycka 8 m 81 PRZEDMIAR ROBÓT - część budowlana i konstrukcyjna NAZWA INWESTYCJI : Montaz agregatu prądotwórczego 400 kva ADRES INWESTYCJI

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH 45421000-4 ROBOTY W ZAKRESIE STOLARKI BUDOWLANEJ

SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH 45421000-4 ROBOTY W ZAKRESIE STOLARKI BUDOWLANEJ SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH 45421000-4 ROBOTY W ZAKRESIE STOLARKI BUDOWLANEJ 1 SPIS TREŚCI 1. WSTĘP str. 3 2. MATERIAŁY str. 3 3. SPRZĘT str. 4 4.TRANSPORT str. 4 5. WYKONANIE

Bardziej szczegółowo

PROJEKT WYKONAWCZY. Adres obiektu: 62-510 Konin, ul. Szarotki 1. Inwestor: Przedszkole Nr 16 62-510 Konin, ul. Szarotki 1

PROJEKT WYKONAWCZY. Adres obiektu: 62-510 Konin, ul. Szarotki 1. Inwestor: Przedszkole Nr 16 62-510 Konin, ul. Szarotki 1 PRZEDSIĘBIORSTWO INWESTYCJI I BUDOWNICTWA *INWEST-BUD* 62-510 Konin, ul. Begoniowa 14 Tel. 063 245 05 45 PROJEKT WYKONAWCZY Obiekt: Przedszkole Nr 16 Temat: Remont tarasów Adres obiektu: 62-510 Konin,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 4 Spis treści. Zakres tematyczny: Beton i żelbet 9-155. Technologia betonu 10-40

Spis treści. 4 Spis treści. Zakres tematyczny: Beton i żelbet 9-155. Technologia betonu 10-40 4 Spis treści Spis treści Zakres tematyczny: Beton i żelbet 9-155 Technologia betonu 10-40 1. Składniki betonu i ich zadania 10 1.1. Cement znormalizowany 10 1.1.1. Jak przebiega proces twardnienia cementu

Bardziej szczegółowo

D- 10.03.01 TYMCZASOWE NAWIERZCHNIE Z ELEMENTÓW PREFABRYKOWANYCH

D- 10.03.01 TYMCZASOWE NAWIERZCHNIE Z ELEMENTÓW PREFABRYKOWANYCH D- 10.03.01 TYMCZASOWE NAWIERZCHNIE Z ELEMENTÓW PREFABRYKOWANYCH SPIS TREŚCI. 1. WSTĘP 2. MATERIAŁY 3. SPRZĘT 4. TRANSPORT 5. WYKONANIE ROBÓT 6. KONTROLA JAKOŚCI ROBÓT 7. OBMIAR ROBÓT 8. ODBIÓR ROBÓT 9.

Bardziej szczegółowo

Zak ad Stolarski Jan GEBAUER. ul. Âw. Marcina 35 46-050 Tarnów Opolski Tel. +48 77 / 464 48 58 Fax +48 77 / 464 48 57

Zak ad Stolarski Jan GEBAUER. ul. Âw. Marcina 35 46-050 Tarnów Opolski Tel. +48 77 / 464 48 58 Fax +48 77 / 464 48 57 Zak ad Stolarski Jan GEBAUER ul. Âw. Marcina 35 46-050 Tarnów Opolski Tel. +48 77 / 464 48 58 Fax +48 77 / 464 48 57 www.okiennice.com www.gebauer.com.pl e-mail: info@gebauer.com.pl... to wi cej ni okna

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ OPRACOWANIA

ZAWARTOŚĆ OPRACOWANIA ZAWARTOŚĆ OPRACOWANIA STRONA TYTUŁOWA OPIS TECHNICZNY CZĘŚĆ RYSUNKOWA Lp Nazwa rysunku Stadium Skala Nr rys. 1. Sytuacja inwentaryzacja 01 2. Fotografie inwentaryzacja 02 3. Fotografie inwentaryzacja 03

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE SPECYFIKACJE TECHNICZNE D - 10.03.01 TYMCZASOWE NAWIERZCHNIE Z ELEMENTÓW PREFABRYKOWANYCH

SZCZEGÓŁOWE SPECYFIKACJE TECHNICZNE D - 10.03.01 TYMCZASOWE NAWIERZCHNIE Z ELEMENTÓW PREFABRYKOWANYCH 84 SZCZEGÓŁOWE SPECYFIKACJE TECHNICZNE D - 10.03.01 TYMCZASOWE NAWIERZCHNIE Z ELEMENTÓW PREFABRYKOWANYCH D-10.03.01 Tymczasowe nawierzchnie z elementów prefabrykowanych 85 1. WSTĘP 1.1. Przedmiot SST Przedmiotem

Bardziej szczegółowo

Rozbudowa domu przedpogrzebowego na cmentarzu komunalnym w Bierutowie. Specyfikacja techniczna wykonania i odbioru robót budowlanych - Okna i drzwi

Rozbudowa domu przedpogrzebowego na cmentarzu komunalnym w Bierutowie. Specyfikacja techniczna wykonania i odbioru robót budowlanych - Okna i drzwi SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH * * * OKNA I DRZWI 1 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1.1. Przedmiot ST Przedmiotem niniejszej części specyfikacji technicznej (ST) są wymagania dotyczące

Bardziej szczegółowo

1. 40,00/2,50 16,00 3 KNR 4-01 0811-07-050 Rozebranie posadzki z płytek na zaprawie cementowej krotność= 1,00

1. 40,00/2,50 16,00 3 KNR 4-01 0811-07-050 Rozebranie posadzki z płytek na zaprawie cementowej krotność= 1,00 Książka przedmiarów REMONT TARASÓW WIEJSKA 22A-22C, 56-400 OLEŚNICA 1. REMONT TARASÓW 1 KNR 2-02 1610-08-020 Rusztowania przesuwne typu RR 1/30,o wysokości kolumny do 10 m. 2 AW-020 Dodatek za przestawienie

Bardziej szczegółowo

Specyfikacja techniczna wykonania i odbioru hydroizolacji z wykorzystaniem środka PENETRON PLUS

Specyfikacja techniczna wykonania i odbioru hydroizolacji z wykorzystaniem środka PENETRON PLUS Specyfikacja techniczna wykonania i odbioru hydroizolacji z wykorzystaniem środka przy realizacji projektu:..................................................................................................

Bardziej szczegółowo

NARZUTY Koszty pośrednie [Kp]... % R, S Zysk [Z]... % R+Kp(R), S+Kp(S) Koszty zakupu [Kz]... % M VAT [V]... % Σ(R+Kp(R)+Z(R), M+Kz(M), S+Kp(S)+Z(S))

NARZUTY Koszty pośrednie [Kp]... % R, S Zysk [Z]... % R+Kp(R), S+Kp(S) Koszty zakupu [Kz]... % M VAT [V]... % Σ(R+Kp(R)+Z(R), M+Kz(M), S+Kp(S)+Z(S)) KOSZTORYS OFERTOWY NAZWA INWESTYCJI : Remont pomieszczeń garażowych OSP w Miałach ADRES INWESTYCJI : Miały INWESTOR : Gmima Wieleń ADRES INWESTORA : 64-730 Wieleń ul. Kosciuszki 34 BRANŻA : Remontowo-budowlana

Bardziej szczegółowo

REMONT ORAZ WYMIANA STROPU W POMIESZCZENIACH PIWNIC BUDYNKU PRZY UL. MORAWY 24 W KATOWICACH

REMONT ORAZ WYMIANA STROPU W POMIESZCZENIACH PIWNIC BUDYNKU PRZY UL. MORAWY 24 W KATOWICACH INWESTOR: KOMUNALNY ZAKŁAD GOSPODARKI MIESZKANIOWEJ 40-126 KATOWICE UL. GRAŻYŃSKIEGO 5 NR UMOWY: 715/07/2011/TI NR PROJEKTU : P- 390-2 NAZWA I ADRES OBIEKTU: BUDYNEK MIESZKALNY W KATOWICACH PRZY UL. MORAWY

Bardziej szczegółowo

Przedmiar robót Nr: 1/B/08

Przedmiar robót Nr: 1/B/08 Inwestor: Urząd Dzielnicy Praga Północ ul. Kłopotowskiego 15 Warszawa Wykonawca: 2008-07-08 Przedmiar robót Nr: 1/B/08 Nr. Umowy: Kod CPV: 45453100-8 Data Oprac.: 2008-07-03 Umowa z dnia: 2008-07-03 Nazwa

Bardziej szczegółowo

3. Przedmiot opracowania:

3. Przedmiot opracowania: 3. Przedmiot opracowania: Niniejsze opracowanie obejmuje lokalizację na działce istniejącego budynku mieszkalnego z częścią gospodarczą, budynku stodoły przeznaczonego do rozbiórki. - Podstawowe wskaźniki:

Bardziej szczegółowo

Materiały informacyjne

Materiały informacyjne Materiały informacyjne Stropy styropianowe Dystrubucja: Inwest Studio 58-210 Sieniawka, Akwen 40 woj. Dolnośląskie tel./fax (74) 893-82-64 tel. kom. 605 287-100 e-mail: InwestStudio@wp.pl http://www.inweststudio.pl

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Darecka Gdańsk, 10. 04. 2012 Gdynia, ul. Falista 6/1 Konserwator zabytków-zabytkoznawca Nr dypl. UMK 865

Katarzyna Darecka Gdańsk, 10. 04. 2012 Gdynia, ul. Falista 6/1 Konserwator zabytków-zabytkoznawca Nr dypl. UMK 865 Katarzyna Darecka Gdańsk, 10. 04. 2012 Gdynia, ul. Falista 6/1 Konserwator zabytków-zabytkoznawca Nr dypl. UMK 865 OPINIA KONSERWATORSKA Okna 2. kondygnacji w elewacji zachodniej gmachu głównego Politechniki

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIAR. Urząd Miasta Gdyni Al. Marszałka J. Piłsudskiego 52/54, 81-382 Gdynia

PRZEDMIAR. Urząd Miasta Gdyni Al. Marszałka J. Piłsudskiego 52/54, 81-382 Gdynia Urząd Miasta Gdyni Al. Marszałka J. Piłsudskiego 52/54, 81-382 Gdynia 45111300-1 Roboty rozbiórkowe 45430000-0 Pokrywanie podłóg i ścian 45310000-3 Roboty instalacyjne elektryczne 45000000-7 Roboty budowlane

Bardziej szczegółowo

1. Budynek nadle nictwa wie Kromnów dz. 246 gmina Brochów.

1. Budynek nadle nictwa wie Kromnów dz. 246 gmina Brochów. Załącznik nr 1 1. Budynek nadleśnictwa wieś Kromnów dz. 246 gmina Brochów. Prace termomodernizacyjne obejmują wykonanie docieplenia ścian metodą lekką mokrą gr. 14 cm z wyprawą z tynku akrylowego typu

Bardziej szczegółowo

Instrukcja montażu fasad słupowo-ryglowych.

Instrukcja montażu fasad słupowo-ryglowych. Instrukcja montażu fasad słupowo-ryglowych. Montaż lekkich ścian osłonowym musi być wykonany w oparciu o katalogi systemowe producenta profili aluminiowych. Należy stosować systemowe elementy jednego systemodawcy.

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIAR DATA OPRACOWANIA : 30.06.2014 WYKONAWCA : INWESTOR : Data opracowania 30.06.2014. Data zatwierdzenia

PRZEDMIAR DATA OPRACOWANIA : 30.06.2014 WYKONAWCA : INWESTOR : Data opracowania 30.06.2014. Data zatwierdzenia NAZWA INWESTYCJI : PROJEKT TERMOMODERNIZACJI CIAN ZEWN TRZNYCH BUDYNKU WRAZ Z KOLORYSTY- ORAZ OCIEPLENIE STROPODACHU ZGODNIE Z AUDYTEM ENERGETYCZNYM NIERUCHO- MO CI ADRES INWESTYCJI : PADEREWSKIEGO 22,44-100

Bardziej szczegółowo

Siatki PANTANET i FORTINET

Siatki PANTANET i FORTINET Siatki PANTANET i FORTINET Podr cznik Instalatora BEKAERT KOTLARNIA Sp. z o.o. Kotlarnia 47-246, ul. D bowa 4 tel. 077 / 48 25 001-6, fax 077 / 48 25 000 Dzia Obs ugi Klienta fax 077 / 48 25 007 DZIA OBS

Bardziej szczegółowo

Plan rozwoju: Fundamenty lekkich konstrukcji stalowych

Plan rozwoju: Fundamenty lekkich konstrukcji stalowych Plan rozwoju: Fundamenty lekkich konstrukcji stalowych Konspekty wykorzystania płyt betonowych, ław fundamentowych i lekkich fundamentów palowych jako fundamentów pod budynki o lekkiej konstrukcji stalowej

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ.

INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ. INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ. I. UWAGI OGÓLNE. 1. Dostarczanie posiłków, ich przechowywanie i dystrybucja musza odbywać się w warunkach zapewniających

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIARY. SPORZĄDZIŁ KALKULACJE : mgr Wiesław Rosiński DATA OPRACOWANIA : kwiecień 2010. Ogółem wartość kosztorysowa robót : 0.

PRZEDMIARY. SPORZĄDZIŁ KALKULACJE : mgr Wiesław Rosiński DATA OPRACOWANIA : kwiecień 2010. Ogółem wartość kosztorysowa robót : 0. Y NAZWA INWESTYCJI : Remont elewacji ceglanej ADRES INWESTYCJI : Torun ul Rabiańska 8 INWESTOR : Centrum Astronomiczne PAN ADRES INWESTORA : Toruń ul Rabiańska 8 SPORZĄDZIŁ KALKULACJE : mgr Wiesław Rosiński

Bardziej szczegółowo

Katalog. Nakładów Rzeczowych. nr K-49. Nowe technologie. Roboty budowlane w systemie Porotherm. Ściany w systemach Porotherm Profi i Porotherm DRYFIX

Katalog. Nakładów Rzeczowych. nr K-49. Nowe technologie. Roboty budowlane w systemie Porotherm. Ściany w systemach Porotherm Profi i Porotherm DRYFIX Katalog nr K-49 Nakładów Rzeczowych Nowe technologie Roboty budowlane w systemie Porotherm. Ściany w systemach Porotherm Profi i Porotherm DRYFIX Wydawca: Katalog nr K-49 Nakładów Rzeczowych Nowe technologie

Bardziej szczegółowo

DOKUMENTACJA REMONT PIWNIC BUDYNKÓW KOMUNALNYCH

DOKUMENTACJA REMONT PIWNIC BUDYNKÓW KOMUNALNYCH Wrocław 21.05.2007r DOKUMENTACJA REMONT PIWNIC BUDYNKÓW KOMUNALNYCH Boguszów - Gorce ul Kościuszki nr 1, 5, 7 ul Wesołowskiego -Masalskiego nr 1-4, 5, 7 SPIS TREŚCI 1. CHARAKTERYSTYKA BUDYNKÓW 1.1. ul.

Bardziej szczegółowo

D - 10.10.01f JESIENNE UTRZYMANIE DROGI

D - 10.10.01f JESIENNE UTRZYMANIE DROGI ZAŁĄCZNIK NR 12 DO SIWZ D - 10.10.01f JESIENNE UTRZYMANIE DROGI SPIS TREŚCI 1. WSTĘP... 2 2. MATERIAŁY... 2 3. SPRZĘT... 2 4. TRANSPORT... 2 5. WYKONANIE ROBÓT... 3 6. KONTROLA JAKOŚCI ROBÓT... 4 7. OBMIAR

Bardziej szczegółowo

Urządzenie do odprowadzania spalin

Urządzenie do odprowadzania spalin Urządzenie do odprowadzania spalin Nr. Art. 158930 INSTRUKCJA OBSŁUGI Informacje wstępne: Po otrzymaniu urządzenia należy sprawdzić czy opakowanie jest w stanie nienaruszonym. Jeśli po dostarczeniu produktu

Bardziej szczegółowo

SPECJALNA, SZYBKOSCHNĄCA ZAPRAWA FUGOWA NA BAZIE CEMENTU DO FUGOWANIA KAMIENIA NATURALNEGO DO SPOIN O SZEROKOŚCI OD 0 DO 5 MM, NIE DAJĄCA PRZEBARWIEŃ.

SPECJALNA, SZYBKOSCHNĄCA ZAPRAWA FUGOWA NA BAZIE CEMENTU DO FUGOWANIA KAMIENIA NATURALNEGO DO SPOIN O SZEROKOŚCI OD 0 DO 5 MM, NIE DAJĄCA PRZEBARWIEŃ. MARMOCOLOR SPECJALNA, SZYBKOSCHNĄCA ZAPRAWA FUGOWA NA BAZIE CEMENTU DO FUGOWANIA KAMIENIA NATURALNEGO DO SPOIN O SZEROKOŚCI OD 0 DO 5 MM, NIE DAJĄCA PRZEBARWIEŃ. ZAKRES STOSOWANIA MARMOCOLOR jest przeznaczony

Bardziej szczegółowo

PROJEKT BUDOWLANY i WYKONAWCZY

PROJEKT BUDOWLANY i WYKONAWCZY Archigraf MICHAŁ BRUTKOWSKI PRACOWNIA ARCHITEKTONICZNA PRACOWNIA: ul. J. Rosołą 58 lokal 113, 02-786 Warszawa, tel./fax:0224468089, e-mail: pracownia@archigraf.eu, e-mail: mb@archigraf.eu PROJEKT BUDOWLANY

Bardziej szczegółowo

KOSZTORYS OFERTOWY UPROSZCZONY formularz NAZWA INWESTYCJI : Remont kompleksowy budynku Komisariatu Policji w Darłowie-

KOSZTORYS OFERTOWY UPROSZCZONY formularz NAZWA INWESTYCJI : Remont kompleksowy budynku Komisariatu Policji w Darłowie- OFERTOWY UPROSZCZONY formularz NAZWA INWESTYCJI : Remont kompleksowy budynku Komisariatu Policji w Darłowie- I etap ADRES INWESTYCJI : Darłowo ul. Rzemieślnicza 48 INWESTOR : Komenda Wojewódzka Policji

Bardziej szczegółowo

P R Z E D M I A R R O B Ó T

P R Z E D M I A R R O B Ó T STRONA TYTUŁOWA PRZEDMIARU ROBÓT P R Z E D M I A R R O B Ó T Budowa : Remont budynku KPPSP w Nowym Tomyślu Kod CPV : 45216121-8 45216121-8 Roboty budowlane w zakresie obiektów straŝy poŝarnej Obiekt :

Bardziej szczegółowo

elero VarioTec Instrukcja obs ugi Instrukcj nale y zachowaç!

elero VarioTec Instrukcja obs ugi Instrukcj nale y zachowaç! VarioTec elero Instrukcja obs ugi Instrukcj nale y zachowaç! elero GmbH Antriebstechnik Linsenhofer Str. 59 63 D-72660 Beuren info@elero.de www.elero.com 309023 Nr. 18 100.3401/0604 Spis treêci Wskazówki

Bardziej szczegółowo

Przedmiar robót ROBOTY BUDOWLANE

Przedmiar robót ROBOTY BUDOWLANE Przedmiar robót ROBOTY BUDOWLANE Data: 2015-07-03 Budowa: ADAPTACJA POMIESZCZEŃ PIWNIC BUDYNKU "A" Z PRZEZNACZENIEM NA ARCHIWUM ZAKŁADOWE ORAZ ZABUDOWA PRZESUWNYCH REGAŁÓW ARCHIWIZACYJNYCH I SZAF SZUFLADOWYCH

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIAR UL. SANATORYJNA 18/4, 82-550 PRABUTY ZAKŁAD PROJEKTOWO-WYKONAWCZY JA- NUSZ LEŚNIEWSKI

PRZEDMIAR UL. SANATORYJNA 18/4, 82-550 PRABUTY ZAKŁAD PROJEKTOWO-WYKONAWCZY JA- NUSZ LEŚNIEWSKI ZAKŁAD PROJEKTOWO-WYKONAWCZY JA- NUSZ LEŚNIEWSKI UL. SANATORYJNA 8/4, 8-550 PRABUTY PRZEDMIAR Klasyfikacja robót wg. Wspólnego Słownika Zamówień 4500-0 Roboty w zakresie przygotowania terenu pod budowę

Bardziej szczegółowo

Ocieplenia stropów. Ocieplenia stropów. Tynki cementowo- -wapienne

Ocieplenia stropów. Ocieplenia stropów. Tynki cementowo- -wapienne Ocieplenia stropów Ocieplenia stropów garaży Tynki cementowo- i piwnic -wapienne Tynki cementowo-wapienne Caparol Wykańczanie murów tynkami znane jest od najdawniejszych czasów, od kiedy tylko zaczęto

Bardziej szczegółowo

Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu

Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu Techniki korekcyjne wykorzystywane w metodzie kinesiotapingu Jak ju wspomniano, kinesiotaping mo e byç stosowany jako osobna metoda terapeutyczna, jak równie mo e stanowiç uzupe nienie innych metod fizjoterapeutycznych.

Bardziej szczegółowo

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 Wykonawcy ubiegający się o udzielenie zamówienia Dotyczy: postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na Usługę druku książek, nr postępowania

Bardziej szczegółowo

Kamienica zabytkowa Lidzbark Warmiński, ul. Kopernika 38. Wspólnota Mieszkaniowa Lidzbark Warmiński, ul. Kopernika 38

Kamienica zabytkowa Lidzbark Warmiński, ul. Kopernika 38. Wspólnota Mieszkaniowa Lidzbark Warmiński, ul. Kopernika 38 INWENTARYZACJA I PROJEKT ODTWORZENIA ZABYTKOWEJ STOLARKI OKIENNEJ OBIEKT: Kamienica zabytkowa Lidzbark Warmiński, ul. Kopernika 38 INWESTOR: Wspólnota Mieszkaniowa Lidzbark Warmiński, ul. Kopernika 38

Bardziej szczegółowo

PROJEKT BUDOWLANO-WYKONAWCZY OPIS TECHNICZNY

PROJEKT BUDOWLANO-WYKONAWCZY OPIS TECHNICZNY WYKONANIE IZOLACJI PRZECIWWILGOCIOWYCH WRAZ Z DRENAŻEM OTOKOWYM BUDYNKU NR 22 NA TERENIE AKADEMII OBRONY NARODOWEJ PROJEKT BUDOWLANO-WYKONAWCZY CZĘŚĆ ARCHITEKTONICZNA OPIS TECHNICZNY Adres inwestycji:

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIAR ROBÓT. Adaptacja pomieszczenia na sale wykładowe. Budowa : Główny Urząd Statystyczny Oddział w Poznaniu. Obiekt : Prace remontowe

PRZEDMIAR ROBÓT. Adaptacja pomieszczenia na sale wykładowe. Budowa : Główny Urząd Statystyczny Oddział w Poznaniu. Obiekt : Prace remontowe STRONA TYTUŁOWA ORGBUD-SERWIS Poznań Budowa : Główny Urząd Statystyczny Oddział w Poznaniu PRZEDMIAR ROBÓT Budowa : Główny Urząd Statystyczny Oddział w Poznaniu Data: 2014-04-17 SPIS DZIAŁÓW PRZEDMIARU

Bardziej szczegółowo

Kosztorys. Docieplenie szczytu budynku pawilonu leczniczo-zabiegowego wraz z renowacja istniejącej elewacji budynku

Kosztorys. Docieplenie szczytu budynku pawilonu leczniczo-zabiegowego wraz z renowacja istniejącej elewacji budynku Wartość kosztorysowa Podatek VAT Cena kosztorysowa Słownie: Kosztorys Docieplenie szczytu budynku pawilonu leczniczo-zabiegowego wraz z renowacja istniejącej elewacji budynku Obiekt Budowa Augustów ul.

Bardziej szczegółowo

NACZYNIE WZBIORCZE INSTRUKCJA OBSŁUGI INSTRUKCJA INSTALOWANIA

NACZYNIE WZBIORCZE INSTRUKCJA OBSŁUGI INSTRUKCJA INSTALOWANIA NACZYNIE WZBIORCZE INSTRUKCJA OBSŁUGI INSTRUKCJA INSTALOWANIA Kraków 31.01.2014 Dział Techniczny: ul. Pasternik 76, 31-354 Kraków tel. +48 12 379 37 90~91 fax +48 12 378 94 78 tel. kom. +48 665 001 613

Bardziej szczegółowo

D-05.03.24A NAWIERZCHNIA Z AŻUROWYCH PŁYT BETONOWYCH MEBA

D-05.03.24A NAWIERZCHNIA Z AŻUROWYCH PŁYT BETONOWYCH MEBA GDYNIA ETAP 1 113 D-05.03.24A NAWIERZCHNIA Z AŻUROWYCH PŁYT BETONOWYCH MEBA 1 WSTĘP 1.1 Przedmiot Specyfikacji Przedmiotem niniejszej Specyfikacji Technicznej wymagania dotyczące wykonania i odbioru robót

Bardziej szczegółowo

PROJEKT WYKONAWCZY DLA TEMATU:

PROJEKT WYKONAWCZY DLA TEMATU: zał. Nr 8.1 do SIWZ PROJEKT WYKONAWCZY DLA TEMATU: REMONT STACJI UZDATNIANIA WODY I UJĘCIA NA SKAWIE NA DZIAŁKACH NR EWID. 4038/2, 5565/5 PRZY UL. NAD SKAWĄ W MIEJSCOWOŚCI JORDANÓW INWESTOR/ZAMAWIAJĄCY:

Bardziej szczegółowo

TEMAT: EKSPERTYZA TECHNICZNA DLA INWESTYCJI: REMONTU BUDYNKU INFORMACJI TURYSTYCZNEJ W JURGOWIE

TEMAT: EKSPERTYZA TECHNICZNA DLA INWESTYCJI: REMONTU BUDYNKU INFORMACJI TURYSTYCZNEJ W JURGOWIE TEMAT: EKSPERTYZA TECHNICZNA DLA INWESTYCJI: REMONTU BUDYNKU INFORMACJI TURYSTYCZNEJ W JURGOWIE INWESTOR: GMINA BUKOWINA TATRZAŃSKA UL. DŁUGA 144, 34-530 BUKOWINA TATRZAŃSKA ADRES INWESTYCJI: 34-532 JURGÓW

Bardziej szczegółowo

Od redakcji. Symbolem oznaczono zadania wykraczające poza zakres materiału omówionego w podręczniku Fizyka z plusem cz. 2.

Od redakcji. Symbolem oznaczono zadania wykraczające poza zakres materiału omówionego w podręczniku Fizyka z plusem cz. 2. Od redakcji Niniejszy zbiór zadań powstał z myślą o tych wszystkich, dla których rozwiązanie zadania z fizyki nie polega wyłącznie na mechanicznym przekształceniu wzorów i podstawieniu do nich danych.

Bardziej szczegółowo

Płytki z cegły. Nazwa płytki: LICO CLASSIC. Jesienna Promocja -> Rabaty do 39%! Aktualna cena już od 68 PLN/m2

Płytki z cegły. Nazwa płytki: LICO CLASSIC. Jesienna Promocja -> Rabaty do 39%! Aktualna cena już od 68 PLN/m2 Partnerzy Płytki z cegły Nazwa płytki: LICO CLASSIC Jesienna Promocja -> Rabaty do 39%! Aktualna cena już od 68 PLN/m2 Płytki z cegły Nazwa płytki: LICO CLASSIC Jesienna Promocja -> Rabaty do 39%! Aktualna

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. Nazwa zamówienia: Wykonanie usług geodezyjnych podziały nieruchomości

ZAPYTANIE OFERTOWE. Nazwa zamówienia: Wykonanie usług geodezyjnych podziały nieruchomości Znak sprawy: GP. 271.3.2014.AK ZAPYTANIE OFERTOWE Nazwa zamówienia: Wykonanie usług geodezyjnych podziały nieruchomości 1. ZAMAWIAJĄCY Zamawiający: Gmina Lubicz Adres: ul. Toruńska 21, 87-162 Lubicz telefon:

Bardziej szczegółowo

Współczesne nowoczesne budownictwo pozwala na wyrażenie indywidualnego stylu domu..

Współczesne nowoczesne budownictwo pozwala na wyrażenie indywidualnego stylu domu.. Współczesne nowoczesne budownictwo pozwala na wyrażenie indywidualnego stylu domu.. w którym będziemy mieszkać. Coraz więcej osób, korzystających ze standardowych projektów, decyduje się nadać swojemu

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DOTYCZĄCA BEZPIECZEŃSTWA I OCHRONY ZDROWIA ORAZ PLANU BEZPIECZEŃSTWA I OCHRONY ZDROWIA

INFORMACJA DOTYCZĄCA BEZPIECZEŃSTWA I OCHRONY ZDROWIA ORAZ PLANU BEZPIECZEŃSTWA I OCHRONY ZDROWIA INFORMACJA DOTYCZĄCA BEZPIECZEŃSTWA I OCHRONY ZDROWIA ORAZ PLANU BEZPIECZEŃSTWA I OCHRONY ZDROWIA INWESTYCJA OBIEKT: ADRES : INWESTOR: JEDNOSTKA PROJEKTOWA: AUTOR OPRACOWANIA REMONT DACHU WRAZ Z OCIEPLENIEM

Bardziej szczegółowo

Automatyczne Systemy Infuzyjne

Automatyczne Systemy Infuzyjne Automatyczne Systemy Infuzyjne Wype nienie luki Nie ma potrzeby stosowania skomplikowanych i czasoch onnych udoskonaleƒ sprz tu infuzyjnego wymaganych do specjalistycznych pomp. Pompy towarzyszàce pacjentowi

Bardziej szczegółowo

1. Najnowsze dane dotyczące zapotrzebowania energetycznego w okresie wzrostu

1. Najnowsze dane dotyczące zapotrzebowania energetycznego w okresie wzrostu 1. Najnowsze dane dotyczące zapotrzebowania energetycznego w okresie wzrostu Im wi kszy pies doros y, tym proporcjonalnie mniejsza waga urodzeniowa szczeni cia. Waga nowonarodzonego szczeni cia rasy Yorkshire

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY ZAKRES ROBÓT

SZCZEGÓŁOWY ZAKRES ROBÓT SZCZEGÓŁOWY ZAKRES ROBÓT NAZWA INWESTYCJI : Węzeł cieplny - roboty budowlane ADRES INWESTYCJI : Warszawa ul. śelazna 81 INWESTOR : Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy Wola m. st. Warszawa

Bardziej szczegółowo

WZORU UŻYTKOWEGO EGZEMPLARZ ARCHIWALNY. d2)opis OCHRONNY. (19) PL (n)62894. Centralny Instytut Ochrony Pracy, Warszawa, PL

WZORU UŻYTKOWEGO EGZEMPLARZ ARCHIWALNY. d2)opis OCHRONNY. (19) PL (n)62894. Centralny Instytut Ochrony Pracy, Warszawa, PL RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej d2)opis OCHRONNY WZORU UŻYTKOWEGO (21) Numer zgłoszenia: 112772 (22) Data zgłoszenia: 29.11.2001 EGZEMPLARZ ARCHIWALNY (19) PL (n)62894 (13)

Bardziej szczegółowo

OKNA. Spójrz na Êwiat przez okna VEKA. Systemy okienne i drzwiowe

OKNA. Spójrz na Êwiat przez okna VEKA. Systemy okienne i drzwiowe OKNA Spójrz na Êwiat przez okna VEKA. Systemy okienne i drzwiowe Budowa domu to inwestycja na d ugie lata, dlatego wymaga przemyêlanych decyzji. Okno wybór na lata Budowa domu to inwestycja na d ugie lata.

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA

SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA NAWIERZCHNIE Z PŁYT ŻELBETOWYCH SST-03 SPIS TREŚCI 1. Wstęp... 2 2. Materiały... 2 3. Sprzęt.... 3 4. Transport.... 3 5. Wykonanie robót.... 4 6. Kontrola jakości robót....

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi platformy zakupowej e-osaa (klient podstawowy)

Instrukcja obsługi platformy zakupowej e-osaa (klient podstawowy) Instrukcja obsługi platformy zakupowej e-osaa (klient podstawowy) 1. Wejście na stronę http://www.officemedia.com.pl strona główną Office Media 2. Logowanie do zakupowej części serwisu. Login i hasło należy

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ OPRACOWANIA

ZAWARTOŚĆ OPRACOWANIA Widok budynku komunalnego od strony drogi. I.CZĘŚĆ OPISOWA ZAWARTOŚĆ OPRACOWANIA 1. BUDYNEK W ZAKRZEWIE PARCELE GM. BARUCHOWO I.1 Opis ogólny budynku. I.2 Opis szczegółowy budynku. I.3 Stan techniczny

Bardziej szczegółowo

Projekt robót remontowych II pawilonu i łącznika Szkoły Podstawowej w Błażowej

Projekt robót remontowych II pawilonu i łącznika Szkoły Podstawowej w Błażowej Projekt robót remontowych II pawilonu i łącznika Szkoły Podstawowej w Błażowej Inwestor: Gmina Błażowa Plac Jana Pawła II 1 36-030 Błażowa Adres Inwestycji: Szkoła Podstawowa w Błażowej ul. Armii Krajowej

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 13.12.2006 KOM(2006) 796 wersja ostateczna Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przedłużenia okresu stosowania decyzji 2000/91/WE upoważniającej Królestwo Danii i

Bardziej szczegółowo

KOSZTORYS OFERTOWY. Przedmiot robót: Renowacja elewacji Leszno, ul. KOŚCIELNA 3.

KOSZTORYS OFERTOWY. Przedmiot robót: Renowacja elewacji Leszno, ul. KOŚCIELNA 3. KOSZTORYS OFERTOWY Przedmiot robót: Renowacja elewacji Leszno, ul. KOŚCIELNA 3. Zamawiający: Miejski Zakład Budynków Komunalnych 64-100 Leszno ul. J.Dekana 10. Wykonawca prac: ul. Rodzaj robót: renowacja

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJE TECHNICZNE ST 03.00.00 PODŁOGI I POSADZKI

SPECYFIKACJE TECHNICZNE ST 03.00.00 PODŁOGI I POSADZKI ST 03.00.00 Podłogi i posadzki 1 SPECYFIKACJE TECHNICZNE ST 03.00.00 PODŁOGI I POSADZKI ST 03.00.00 Podłogi i posadzki 2 SPIS TREŚCI 1. WSTĘP... 2. MATERIAŁY... 3. SPRZĘT... 4. TRANSPORT... 5. WYKONANIE

Bardziej szczegółowo

Edycja geometrii w Solid Edge ST

Edycja geometrii w Solid Edge ST Edycja geometrii w Solid Edge ST Artykuł pt.: " Czym jest Technologia Synchroniczna a czym nie jest?" zwracał kilkukrotnie uwagę na fakt, że nie należy mylić pojęć modelowania bezpośredniego i edycji bezpośredniej.

Bardziej szczegółowo

Zamawiający potwierdza, że zapis ten należy rozumieć jako przeprowadzenie audytu z usług Inżyniera.

Zamawiający potwierdza, że zapis ten należy rozumieć jako przeprowadzenie audytu z usług Inżyniera. Pytanie nr 1 Bardzo prosimy o wyjaśnienie jak postrzegają Państwo możliwość przeliczenia walut obcych na PLN przez Oferenta, który będzie składał ofertę i chciał mieć pewność, iż spełnia warunki dopuszczające

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

Opis programu do wizualizacji algorytmów z zakresu arytmetyki komputerowej

Opis programu do wizualizacji algorytmów z zakresu arytmetyki komputerowej Opis programu do wizualizacji algorytmów z zakresu arytmetyki komputerowej 3.1 Informacje ogólne Program WAAK 1.0 służy do wizualizacji algorytmów arytmetyki komputerowej. Oczywiście istnieje wiele narzędzi

Bardziej szczegółowo

P R Z E D M I A R R O B Ó T

P R Z E D M I A R R O B Ó T STRONA TYTUŁOWA PRZEDMIARU ROBÓT P R Z E D M I A R R O B Ó T Kod CPV : 45000000-7 Roboty budowlane Kod CPV : 45214210-5 Szkoły podstawowe Kod CPV : 45430000-0 Pokrywanie podłóg i ścian Inwestor : Publiczne

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIAR. SPORZĄDZIŁ KALKULACJE : mgr inż. Piotr Rajca DATA OPRACOWANIA : maj 2016 r. WYKONAWCA : INWESTOR : Data opracowania maj 2016 r.

PRZEDMIAR. SPORZĄDZIŁ KALKULACJE : mgr inż. Piotr Rajca DATA OPRACOWANIA : maj 2016 r. WYKONAWCA : INWESTOR : Data opracowania maj 2016 r. Pracownia Projektowa "KONSTRUKTOR" ul. Wojska Polskiego 5, 58-160 Świebodzice PRZEDMIAR NAZWA INWESTYCJI : Teroodernizacja budynku ieszkalnego ADRES INWESTYCJI : Osiedle Górnicze 4 INWESTOR : Wspólnota

Bardziej szczegółowo

BUD SERWIS Deka spółka jawna 44-100 Gliwice, ul. Lutycka 6 tel./fax 32 335 51 25 budserwis@budserwis.pl www.budserwis.pl

BUD SERWIS Deka spółka jawna 44-100 Gliwice, ul. Lutycka 6 tel./fax 32 335 51 25 budserwis@budserwis.pl www.budserwis.pl EKSPERTYZA STANU TECHNICZNEGO tarasu budynku przedszkola BUD SERWIS Deka spółka jawna 44-100 Gliwice, ul. Lutycka 6 tel./fax 32 335 51 25 budserwis@budserwis.pl www.budserwis.pl OBIEKT: INWESTOR: Budynek

Bardziej szczegółowo

Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników

Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników poradnik dla bezpoêredniego prze o onego wprowadzanego pracownika WZMOCNIENIE ZDOLNOÂCI ADMINISTRACYJNYCH PROJEKT BLIèNIACZY PHARE PL03/IB/OT/06 Proces

Bardziej szczegółowo

1. Materiały. Drewno. 2.1.1. Wytrzymałości charakterystyczne drewna iglastego w MPa (megapaskale) podaje poniższa tabela.

1. Materiały. Drewno. 2.1.1. Wytrzymałości charakterystyczne drewna iglastego w MPa (megapaskale) podaje poniższa tabela. 1. Materiały Drewno Do konstrukcji drewnianych stosuje się drewno iglaste zabezpieczone przed szkodnikami biologicznymi i ogniem. Preparaty do nasycania drewna należy stosować zgodnie z instrukcją ITB

Bardziej szczegółowo

Ogólne bezpieczeƒstwo produktów

Ogólne bezpieczeƒstwo produktów Ogólne bezpieczeƒstwo produktów !?! PRODUKT to rzecz ruchoma: nowa lub u ywana, naprawiana lub regenerowana, przeznaczona do u ytku konsumentów lub co do której istnieje prawdopodobieƒstwo, e mo e byç

Bardziej szczegółowo

ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY

ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 8 Obowiązki pracodawcy Podstawowy obowiązek

Bardziej szczegółowo

Nazwa Firmy Kosztorysowanie FORTE 9.52

Nazwa Firmy Kosztorysowanie FORTE 9.52 Nazwa Firy Koorysowanie FORTE 9.52 Prawa autorskie INWESTPROJEKT-SŁUPSK 45213150-9 Roboty budowlane w zakresie biurowców REMONT I MODERNIZACJA ELEWACJI BUDYNKU RATUSZA OD STRONY PLACU DOMINIKAŃSKIEGO -

Bardziej szczegółowo

R O Z P O R ZĄDZENIE M I N I S T R A N A U K I I S Z K O L N I C T WA W YŻSZEGO 1) z dnia... 2015 r.

R O Z P O R ZĄDZENIE M I N I S T R A N A U K I I S Z K O L N I C T WA W YŻSZEGO 1) z dnia... 2015 r. R O Z P O R ZĄDZENIE Projekt 02.06.2015 r. M I N I S T R A N A U K I I S Z K O L N I C T WA W YŻSZEGO 1) z dnia... 2015 r. w sprawie szczegółowych kryteriów i trybu przyznawania oraz rozliczania środków

Bardziej szczegółowo

Lp. Podst Opis i wyliczenia j.m. Poszcz Razem Roboty budowlane 1 STOPY, ŚCIANY FUNDAMENTOWE 1 d.1

Lp. Podst Opis i wyliczenia j.m. Poszcz Razem Roboty budowlane 1 STOPY, ŚCIANY FUNDAMENTOWE 1 d.1 Roboty budowlane 1 STOPY, ŚCIANY FUNDAMENTOWE 1 d.1 KNNR N001-0210-030 Wykopy oraz przekopy wykonywane na odkład koparkai podsiębiernyi o pojeności łyŝki 0,25 3, głębokość wykopu do 3,00. Grunt kategorii

Bardziej szczegółowo

Przedmiar. Remont budynku ul. K.Paryskiej 14-16

Przedmiar. Remont budynku ul. K.Paryskiej 14-16 Przedmiar Budowa: Budynek użytkowy OSP Moszczenica Obiekt: Jastrzębie-Zdrój ul. Komuny Paryskiej 16 Zamawiający: Miejski Zarząd Nieruchomości Jastrzębie-Zdrój ul. 1 Maja 55 Jednostka opracowująca kosztorys:

Bardziej szczegółowo

RODEK RZECZOZNAWCÓW SITR Rok za enia 1974 85-030 Bydgoszcz, ul. Bol. Rumi skiego 6, pok. 8 REGON: 092355266 322-44-19 NIP: 953-153-15-22

RODEK RZECZOZNAWCÓW SITR Rok za enia 1974 85-030 Bydgoszcz, ul. Bol. Rumi skiego 6, pok. 8 REGON: 092355266 322-44-19 NIP: 953-153-15-22 RODEK RZECZOZNAWCÓW SITR Rok za enia 1974 85-030 Bydgoszcz, ul. Bol. Rumi skiego 6, pok. 8 REGON: 092355266 322-44-19 NIP: 953-153-15-22 Zlec. 102/2011 Zamawiaj cy: Agencja Nieruchomo ci Rolnych Oddzia

Bardziej szczegółowo

ANEKAS DO PROJEKTU WYKONAWCZEGO

ANEKAS DO PROJEKTU WYKONAWCZEGO Adnotacje urzędowe: Nazwa i adres Inwestora: GMINA PURDA, PURDA 19, 11-030 PURDA Nazwa i adres jednostki projektowej: ARKAS PROJEKT SP. Z O.O. SP. K. 10-460 OLSZTYN AL. PIŁSUDSKIEGO 75A, BUD B TEL. (089)

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ OPRACOWANIA

ZAWARTOŚĆ OPRACOWANIA ZAWARTOŚĆ OPRACOWANIA OŚWIADCZENIE PROJEKTANTÓW KOPIA DECYZJI O PRZYZNANYCH UPRAWNIENIACH BUDOWLANYCH KOPIA ZAŚWIADCZENIA O PRZYNALEśNOŚCI DO ZIIB I Ekspertyza techniczna stanu budynku 1. Przedmiot, cel

Bardziej szczegółowo

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 1. ZMIANA GRUPY PRACOWNIKÓW LUB AWANS W przypadku zatrudnienia w danej grupie pracowników (naukowo-dydaktyczni, dydaktyczni, naukowi) przez okres poniżej 1 roku nie dokonuje

Bardziej szczegółowo

Przedmiar robót ul. Średnia 8 Dach i elewacja

Przedmiar robót ul. Średnia 8 Dach i elewacja Przedmiar robót ul. Średnia 8 Dach i elewacja Lp. Podstawa ustalenia 1 wg nakładów KNR 2-020908-01- Opis robót Tynki szlachetne nakrapiane wykonane ręcznie,na ścianach płaskich i powierzchniach poziomych,balkonów,loggii.

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 229 14531 Poz. 1916 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 12 grudnia 2002 r.

Dziennik Ustaw Nr 229 14531 Poz. 1916 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 12 grudnia 2002 r. Dziennik Ustaw Nr 229 14531 Poz. 1916 1916 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 12 grudnia 2002 r. zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie wzorów deklaracji podatkowych dla podatku od towarów i us ug oraz

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH

SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH Zał. nr 4 SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH Nazwa zadania: Wykonanie metodą lekko - mokrą elewacji budynków Zamawiającego w Warszawie, przy ul. Łuckiej 17/23. Inwestor: Ośrodek

Bardziej szczegółowo

2.Prawo zachowania masy

2.Prawo zachowania masy 2.Prawo zachowania masy Zdefiniujmy najpierw pewne podstawowe pojęcia: Układ - obszar przestrzeni o określonych granicach Ośrodek ciągły - obszar przestrzeni którego rozmiary charakterystyczne są wystarczająco

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIAR ROBÓT. Zagospodarowanie otoczenia osady Gaudynek 39. Data opracowania: 2008-09-03. Nazwa zamówienia:

PRZEDMIAR ROBÓT. Zagospodarowanie otoczenia osady Gaudynek 39. Data opracowania: 2008-09-03. Nazwa zamówienia: Data opracowania: 2008-09-03 PRZEDMIAR ROBÓT Nazwa zamówienia: Zagospodarowanie otoczenia osady Gaudynek 39 Adres inwestycji: Gaudynek 39, dz. 107 obręb Gaudynek Zamawiający: Nadleśnictwo Drygały, ul.

Bardziej szczegółowo

Działki nr: 44/75 obręb B-48. Tuxbel Engineering Sp. z o. o. ul. Mielżyńskiego 14. 61-725 Poznań

Działki nr: 44/75 obręb B-48. Tuxbel Engineering Sp. z o. o. ul. Mielżyńskiego 14. 61-725 Poznań INWESTOR: Miasto Łódź Wydział Gospodarki Komunalnej w Departamencie Infrastruktury i Lokali UMŁ ul. Piotrkowska 175 Łódź PRZEDSIĘWZIĘCIE BUDOWLANE: Opracowanie dokumentacji projektowo kosztorysowej na

Bardziej szczegółowo

Słownie: WYKONAWCA : INWESTOR : Data opracowania 10.05.2013. Data zatwierdzenia

Słownie: WYKONAWCA : INWESTOR : Data opracowania 10.05.2013. Data zatwierdzenia KOSZTORYS OFERTOWY NAZWA INWESTYCJI : Odnowienie elewacji wraz z balkonami ADRES INWESTYCJI : Budynek mieszkalny ul. Warszawska 1 w Gizycku INWESTOR : Wspólnota Mieszkaniowa nr 114 ADRES INWESTORA : ul.

Bardziej szczegółowo

OFERTA WSPÓŁPRACY. Prezentacja firmy Apetito

OFERTA WSPÓŁPRACY. Prezentacja firmy Apetito OFERTA WSPÓŁPRACY Prezentacja firmy Apetito o nas... BON Apetito Sp. z o.o. powstała w 2009 roku i konsekwentnie tworzy sieć restauracji pod nazwą BONapetito, w których klienci mogą kupować pyszne jedzenie

Bardziej szczegółowo

Być albo nie być produktów strukturyzowanych na polskim

Być albo nie być produktów strukturyzowanych na polskim Być albo nie być produktów strukturyzowanych na polskim rynku Wall Street 2009 Robert Raszczyk Główny Specjalista Dział Instrumentów Finansowych, GPW Zakopane, 06.06.2009 Program Czy wciąż potrzebna edukacja?

Bardziej szczegółowo

REMONT ELEWACJI POŁUDNIOWO-ZACHODNIEJ ZABYTKOWEGO RATUSZA W STRZELCACH OPOLSKICH

REMONT ELEWACJI POŁUDNIOWO-ZACHODNIEJ ZABYTKOWEGO RATUSZA W STRZELCACH OPOLSKICH A.F. PROJEKT Pracownia Projektowa Gliwice Tytuł opracowania: REMONT ELEWACJI POŁUDNIOWO-ZACHODNIEJ ZABYTKOWEGO Kody CPV: 45400000-1 Roboty wykończeniowe w zakresie obiektów budowlanych 45453000-7 Roboty

Bardziej szczegółowo

Nowe Miasto Lub., 26.11 2010 r. ZP.3431-11/10 ZAWIADOMIENIE

Nowe Miasto Lub., 26.11 2010 r. ZP.3431-11/10 ZAWIADOMIENIE ZP.3431-11/10 Nowe Miasto Lub., 26.11 2010 r. ZAWIADOMIENIE Zgodnie z art. 92 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (tj. Dz.U. z 2010 r. Nr 113 poz.759 ze zm.) informuję, że w postępowaniu

Bardziej szczegółowo

Audyt SEO. Elementy oraz proces przygotowania audytu. strona

Audyt SEO. Elementy oraz proces przygotowania audytu. strona Audyt SEO Elementy oraz proces przygotowania audytu 1 Spis treści Kim jesteśmy? 3 Czym jest audyt SEO 4 Główne elementy audytu 5 Kwestie techniczne 6 Słowa kluczowe 7 Optymalizacja kodu strony 8 Optymalizacja

Bardziej szczegółowo

www.unimetal.pl NIP: 7671447269

www.unimetal.pl NIP: 7671447269 EGZ. NR 1 UNIMETAL Sp. z o.o. tel. +8 67 26 0 80 ul. Kujańska 10 tel. +8 67 26 22 71 77 00 Złotów fax +8 67 26 26 7 www.unimetal.pl NIP: 76717269 I N W E N T A R Y Z A C J A B U D O W L A N A W R A Z Z

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zim.wroc.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zim.wroc.pl Page 1 of 5 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zim.wroc.pl Wrocław: Zaprojektowanie i wykonanie Muchoborskiego Ogrodu Dzieci dla

Bardziej szczegółowo