CZY POKORA MO E DAWA SZCZ CIE? ZWI ZKI POKORY Z ASPIRACJAMI I ZADOWOLENIEM Z YCIA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "CZY POKORA MO E DAWA SZCZ CIE? ZWI ZKI POKORY Z ASPIRACJAMI I ZADOWOLENIEM Z YCIA"

Transkrypt

1 ROCZNIKI PSYCHOLOGICZNE/ ANNALS OF PSYCHOLOGY 2013, XVI, 3, ANNA MARIA ZAWADZKA JUSTYNA ZALEWSKA 41 Uniwersytet Gdaski Instytut Psychologii CZY POKORA MOE DAWA SZCZCIE? ZWIZKI POKORY Z ASPIRACJAMI I ZADOWOLENIEM Z YCIA Pokora otwiera spojrzenie duchowe na wszystkie wartoci wiata. Ona zakłada, e nie ma zasługi, a wszystko jest darem i cudem, powoduje, e człowiek wszystko zdobywa. Pokorny staje si natychmiast duchowym bogaczem Max Scheler Przeprowadzono badanie, w którym przeanalizowano zwizki aspiracji yciowych i zadowolenia z ycia z pokor (rozumian jako godzenie si z ograniczeniami, akceptacja siebie i rzeczywistoci, brak potrzeby kontroli, wykorzystywanie poraek i niewywyszanie si). Uzyskane wyniki wskazały, e pokora moe by predyktorem aspiracji wewntrznych i zadowolenia z ycia. Ponadto ustalono, e aspiracje wewntrzne dodatnio wi si z akceptacj siebie i rzeczywistoci, a aspiracje zewntrzne ujemnie wi si z brakiem potrzeby kontroli. Dwa wymiary pokory godzenie si z ograniczeniami oraz akceptacja siebie i rzeczywistoci wi si dodatnio z zadowoleniem z ycia. Słowa kluczowe: pokora, aspiracje yciowe, zadowolenie z ycia. WPROWADZENIE Jeden z najwikszych filozofów nowoytnych, Immanuel Kant, uwaał pokor za cnot wszystkich cnót (por. Grenberg, 2005). Od wieków w głównych nurtach religijnych judaizmie, chrzecijastwie, islamie, buddyzmie wska- ANNA MARIA ZAWADZKA Instytut Psychologii, Uniwersytet Gdaski, ul. Bayskiego 4, Gdask; JUSTYNA ZALEWSKA Instytut Psychologii, Uniwersytet Gdaski, ul. Bayskiego 4, Gdask;

2 416 ANNA MARIA ZAWADZKA, JUSTYNA ZALEWSKA zuje si na pokor jako podstawow cech dojrzałej duchowoci, która gwarantuje dobre ycie. Problem pokory jest wany take poza religiami, pokora odnosi si do stosunku osoby do siebie i innych. W psychologii o pokorze mówi si w kontekcie osigania dojrzałoci przez człowieka (por. Allport, 1961; Rogers, 1961) czy cnót, których rozwijanie prowadzi do dobrego ycia (por. Park, Peterson i Seligman, 2004; Seligman, 2002). Badacze wskazuj, e pokora wie si z wartociami religijnymi, z trafnoci spostrzegania siebie i innych oraz e jest wanym elementem dobrych relacji midzyludzkich (por. Dbrowski, 1984; Emmons, 1999; Emmons i Kneezel, 2005; Tangley, 2000). W kulturze zachodniej kulturze konsumpcji i materializmu wzmacnia si pogld, e pycha (tj. wygórowane pojcie o sobie, przesadna ambicja, miło własna) prowadzi w kierunku osignicia szczcia w yciu. Konsumpcjonizm i materializm promuj jako wartoci władz i hedonizm oraz materialistyczne cele yciowe sław, bogactwo i atrakcyjno fizyczn. Jak wynika z przeprowadzonych dotychczas bada, denia do realizacji tych wartoci i celów maj negatywne konsekwencje dla dobrostanu osób i społeczestw (Górnik-Durose, 2002; Kasser, 2002; Kasser i Ryan, 1993, 1996; por. take Górnik-Durose, Mróz i Zawadzka, 2012). Z kolei rozwijaniu cnoty pokory sprzyjaj wartoci tradycji i yczliwoci oraz denia do celów zwizanych z duchowoci (niematerialistycznych) (por. Grouzet, 2005; Schwartz, 1992). Te wartoci i cele s sprzeczne z wartociami promowanymi przez kultur konsumpcji i materializmu. Dlatego te pokora moe by niedoceniana w yciu jednostkowym i społecznym jako cnota majca potencjał uszczliwiania ludzi. W prezentowanym badaniu postanowiono odpowiedzie na pytania, czy i w jaki sposób pokora wie si z wewntrznymi (niematerialistycznymi) i zewntrznymi (materialistycznymi) aspiracjami yciowymi oraz z zadowoleniem z ycia. Podjty temat nie doczekał si wielu opracowa. O ile autorkom wiadomo, do tej pory przeprowadzono jedno badanie na próbie amerykaskiej wskazujce na istnienie zwizków aspiracji yciowych z pokor (Visser, Pozzebon, 2013). Podobnie przeprowadzone dotychczas badania dotyczce zwizku pokory z dobrostanem s nieliczne i daj sprzeczne odpowiedzi, tj. wskazuj, e zwizek ten jest pozytywny (Park, Peterson i Seligman, 2004; Rowat i in., 2006) lub negatywny (Trzebiska, 2004). W dalszej czci artykułu przedstawiono zało- enia teoretyczne, metod, wyniki, dyskusj i wnioski z przeprowadzonego badania.

3 CZY POKORA MOE DAWA SZCZCIE? POKORA I DOBRE YCIE 417 Definicje pokory Główn przyczyn nielicznych bada dotyczcych pokory jest trudno, jak badacze widz w zdefiniowaniu tego pojcia. Jednym ze sposobów zdefiniowania pokory jest okrelanie jej za pomoc przeciwstawnych charakterystyk, np. jest brakiem narcyzmu, arogancji, pychy, egoizmu (por. Exline i Geyer, 2004; Rowatt i in., 2006). Innym sposobem definiowania pokory jest okrelanie jej poprzez charakterystyki pokrewne, np. uznanie jej za cech równowan skromno- ci (por. Tangney, 2002; Seligman, 2002). Jeszcze innym sposobem definiowania jest okrelanie, czym jest pokora. W tym nurcie badacze take róni si co do tego, jak pojmuj to pojcie. Jedni odnosz si do sposobu postrzegania siebie i przyjmuj, e osoba pokorna to taka, która trafnie siebie postrzega (por. Baumeister i Exline, 2002; Emmons, 1999), lub taka, która ma mniejsz skłonno do podwyszania swojej samooceny i stawiania siebie w lepszym wietle (por. Sedekides, Gregg i Hart, 2007). W innych ujciach przyjmuje si, e pokora dotyczy okrelonego charakteru relacji społecznych i wskazuje si, e osoba pokorna to taka, która opiera relacje z innymi na empatii, partnerstwie, uprzejmoci, szacunku, wdzicznoci i braku chci kontroli (Emmons, 2007; Exeline i Geyer, 2004; Means i in., 1990) czy te potrafi przyznawa si do błdów i jest otwarta na punkty widzenia i rady innych (Harrell i Bond, 2006) lub take jest oddana i posłuszna Bogu (Emmons, 2003; Emmons i Kneezel, 2005; Exline i Geyer, 2004). Badacze wskazuj równie, e na pokor składa si akceptowany społecznie sposób regulacji emocji (Davis i in., 2011). W zwizku z przypisywaniem pokorze kilku znacze niektórzy badacze opisuj j jako konstrukt wielowymiarowy (Emmons, 1999; Tangley, 2000). Do wymiarów, jakie zgodnie wyróniaj, zalicza si: dystans do siebie i swoich osigni, godzenie si z ograniczeniami, brak arogancji, trafn ocen własnych moliwoci, samoakceptacj, mał koncentracj na sobie. W dotychczas prowadzonych badaniach badacze przyjmuj najczciej jedno z dwóch uj pokory, które ley u podstawy jej pomiaru. W pierwszym ujciu pokor widzi si jako trafno postrzegania siebie, w drugim ustosunkowanie do innych, charakter relacji z innymi. W przypadku pomiaru trafnoci oceny własnej osoby najczciej stosuje si skale przymiotnikowe dyferencjału semantycznego, na których osoba badana ocenia siebie. Wad tych skal jest taka moliwo, e osoby, które nie s pokorne, mog ocenia siebie lepiej, aby pokaza si w lepszym wietle, a osoby, które s pokorne, mog ocenia si gorzej, aby REGISTRATION FORM Strona 417

4 418 ANNA MARIA ZAWADZKA, JUSTYNA ZALEWSKA przedstawi siebie w sposób umiarkowany (Davis, Worthington i Hook, 2010). W przypadku pomiaru pokory z perspektywy charakteru relacji z innymi jednym ze sposobów s pomiary oparte na samoopisach. Obejmuj one analiz pokory jako charakterystyki czy cechy osobowoci jednostki (por. Lee i Ashton, 2004). Narzdzie zastosowane w prezentowanym badaniu dotyczy pomiaru pokory zgodnie z drugim ujciem, w oparciu o samoopis. Pokor rozumie si tutaj jako cech, któr mona rozwija i która dotyczy ustosunkowania do siebie i innych osób. Polega ona na uznaniu własnej ograniczonoci, nie wywyszaniu si ponad innych, unikaniu chwalenia si swoimi dokonaniami, czerpaniu radoci z kadej chwili, przyznawaniu si do poraek i efektywnego ich wykorzystania, akceptacji biegu wydarze w swoim yciu i zmiany tych wydarze, kiedy mona co zmieni na lepsze, przyjciem, e człowiek nie jest w stanie kontrolowa rzeczywistoci i nie moe sterowa działaniem otaczajcych go osób, wiadomoci tego, e nie uda si przey ycia, unikajc niepowodze oraz błdów. Przeciwiestwem pokory jest: zniechcenie, rezygnacja, niepokój i brak przebaczania sobie popełnionych błdów. Pokora i szczcie Psychologowie nurtu humanistycznego, a nastpnie nurtu nazwanego psychologi pozytywn, w szczególny sposób starali si i staraj odpowiedzie na pytanie, jakie cechy prowadz do pełni rozwoju człowieczestwa i w efekcie dobrostanu osób. W nurcie psychologii humanistycznej, w koncepcji dojrzałoci osoby (1961) Allport wskazywał na cechy, które przez dzisiejszych badaczy s uznawane za wymiary pokory; s to samoakceptacja, obiektywizacja samego siebie i realizm (por. Emmons, 1999; Tangley, 2000). Podobnie Rogers (1961), okrelajc osob funkcjonujc w pełni człowieczestwa, podkrelał cechy, które odpowiadaj opisowi pokory, tj. budowanie solidnego obrazu własnej osoby, racjonalne spogldanie na to, co si dzieje wewntrz osoby i poza ni. W nurcie psychologii pozytywnej Seligman (2002), prezentujc teori autentycznego szczcia, wskazuje, e realizacja cnót w tym skromnoci i pokory prowadzi do szczcia (por. take Trzebiska, 2008). Seligman twierdzi, e kluczowe dla spełnienia si osoby jest dopasowanie swoich właciwoci do otoczenia. Pokora pozwala pozna i doceni te właciwoci (por. Park, Peterson i Seligman, 2004). Podobnie w koncepcjach powstałych w nurcie teorii autodeterminacji podkrela si znaczenie realizacji celów wewntrznych, takich jak akceptacja siebie, rozwój osobisty, afiliacja i poczucie wspólnoty z innymi, dla dobrostanu. Tre tych celów nawizuje do pojcia pokory. Celom wewntrznym

5 CZY POKORA MOE DAWA SZCZCIE? 419 przeciwstawia si denie do celów zewntrznych bogactwa, sławy, atrakcyjnoci fizycznej (Kasser i Ryan, 1993, 1996). Z bada przeprowadzonych w tym nurcie wynika, e denie do realizacji celów wewntrznych w przeciwiestwie do celów zewntrznych wie si z mniejszym nasileniem niepokoju, depresji, narcyzmu i mniejszym wystpowaniem symptomów psychosomatycznych (Kasser i Ryan, 1996). W naszej rodzimej psychologii, w koncepcji dezintegracji pozytywnej, Dbrowski (1984) wskazywał, e osignicie dobrostanu wie si z rozwojem na coraz wyszym poziomie ku pełni człowieczestwa. T pełni człowieczestwa okrelaj właciwoci psychiczne: intelektualne, moralne, społeczne, estetyczne i na najwyszym poziomie religijne, które wi si z pokor. Dotychczas przeprowadzono jedno badanie na temat zwizku aspiracji yciowych z pokor. Pokor badano jako czynnik HH (uczciwo-pokora) z modelu osobowoci HEXACO-PL. Obejmuje on uczciwo, szczero, skromno i unikanie zachłannoci. Uzyskane wyniki wskazały na pozytywne zwizki aspiracji wewntrznych i negatywne aspiracji zewntrznych z badan pokor (Visser i Pozzebon, 2013). Nieliczne s take badania analizujce zwizki pokory z zadowoleniem z ycia. W badaniu przeprowadzonym przez Park, Petersona i Seligmana (2004) wskazano na pozytywne słabe korelacje pokory i skromnoci z zadowoleniem z ycia. W badaniach Trzebiskiej sprawdzano, w jaki sposób nasilenie cnót wdzicznoci, miłoci, nadziei, duchowoci, mdroci i pokory wie si z wybranymi aspektami zdrowia (tj. intensywnoci wystpowania symptomów psychopatologicznych i dobrostanem afektywnym, psychicznym i społecznym). W badaniu tym wykazano, e cnoty, takie jak nadzieja i miło, maj duy wpływ na zdrowie, podobnie jak duchowo i wdziczno (jednak ten wpływ okazał si mniejszy ni w przypadku nadziei i miłoci). Z kolei w przypadku pokory okazało si, e jej wyszy poziom wizał si z niszym dobrostanem emocjonalnym i społecznym (Trzebiska, 2004). W badaniu przeprowadzonym przez Rowatt i jej współpracowników (2006) wskazano na zwizki pokory z dobrostanem w odniesieniu do arogancji. Pokora w porównaniu z arogancj wizała si z wysz samoocen, wdzicznoci, chci przebaczania, duchowoci i lepszym ogólnym zdrowiem. Ustalono te, e pokora nie wie si z nisk samoocen, pesymizmem i depresj. Wykazano take, e pomiar utajony pokory był zwizany z lepszymi wynikami w nauce, gdy kontrolowano trzy cechy badanych narcyzm, samowiadomo i utajon samoocen. W innych badaniach sprawdzano, jakie s korelaty pokory. Jedno z tego typu bada wykazało, e ludzie pokorni chtniej wybaczaj innym. Co wicej, wiksze prawdopodobiestwo wybaczenia jest wówczas, gdy osoby, oprócz wysokich REGISTRATION FORM Strona 419

6 420 ANNA MARIA ZAWADZKA, JUSTYNA ZALEWSKA wyników na skali pokory, osigaj wysokie wyniki na skali duchowoci, czyli s zarówno pokorne, jak i uduchowione (Powers i in., 2007). W jeszcze innym badaniu wskazano, e osoby o wysokim poziomie pokory chtniej współpracuj oraz chtniej pomagaj innym w potrzebie ni osoby o niskim poziomie pokory (Hilbig i Zettler, 2009). Udowodniono take, e osoby pokorne charakteryzuj si lepsz jakoci zwizków z innymi ni osoby niepokorne (Peters, Rowatt i Johnson, 2011). Ponadto w kolejnych badaniach udało si wykaza, e pokora pozwala przewidywa hojno (Exline i Hill, 2012). Z bada tych wynika, e ludzie pokorni w stosunku do niepokornych chtniej daj pienidze na cele charytatywne, odpowiadaj na proby zwizane z udziałem w badaniach naukowych, daj wicej pienidzy anonimowym osobom, s uprzejme w takiej samej mierze wobec osób znajomych, jak i nieznajomych czy darczyców, a take w stosunku do osób, od których nic nie otrzymały i z którymi nie maj interesu. Przeprowadzono take badanie, w którym starano si dociec, z czym kojarzy si pokora i jak postrzegane s osoby, które j przejawiaj (Exline i Geyer, 2004). Wikszo osób pozytywnie kojarzyła pokor i chciała, aby ta cecha w wikszym stopniu je charakteryzowała. Osoby badane, mylc o pokorze, cz- ciej przypominały sobie sytuacje sukcesu ni niepowodzenia zwizanego z obnieniem samooceny. Ponadto osoby badane uwaały, e osoby pokorne charakteryzuj si grzecznoci i dbałoci o innych, nie s samolubne oraz s inteligentne i odnosz sukces. Z kolejnych bada wynika, e osoby pokorne chtniej przyjmuj co od innych ni osoby niepokorne (Exline, 2012). Rezultaty tych bada wskazały, e osoby pokorne odczuwały wicej wdzicznoci i czuły si bardziej kochane w sytuacji, kiedy dowiadczały dobroci innych (tj. otrzymywały co od innych), ni osoby niepokorne. Pewne porednie wnioski na temat zwizku pokory z zadowoleniem z ycia mona wycign z bada dotyczcych cech zwizanych z pokor i jej przeciwstawnych. Na podstawie analizy cechy nawizujcej do pokory, jak jest gotowo do samonaprawy, i cechy przeciwstawnej pokorze, jak jest tendencja do naduywania władzy, ustalono, e gotowo do samonaprawy wie si z podwyszonym zadowoleniem z ycia (Zawadzka i Szabowska-Walaszczyk, 2012), a tendencja do naduywania władzy jest zwizana z obnionym zadowoleniem z ycia oraz negatywnie z preferowaniem kategorii wartoci realizujcych cele wewntrzne Przekraczanie Ja (Zawadzka, Sk i Szabowska-Walaszczyk, 2013).

7 CZY POKORA MOE DAWA SZCZCIE? BADANIE 421 Celem przeprowadzonego badania była analiza zwizków pokory z aspiracjami yciowymi wewntrznymi i zewntrznymi oraz z zadowoleniem z ycia. Ponadto miało odpowiedzie na pytanie, czy pokora moe by dobrym predyktorem aspiracji yciowych i zadowolenia z ycia. Badana pokora dotyczy stosunku do siebie i innych, co jest zgodne z treci aspiracji wewntrznych, które odnosz si do rozwoju osobistego, akceptacji siebie, satysfakcjonujcych zwizków z innymi, wspólnotowoci (por. Kasser i Ryan, 1996). Z kolei tre aspiracji zewntrznych (materialistycznych) jest przeciwstawna do analizowanego tu pojcia pokory, gdy dotycz one bogactwa, sławy, wizerunku, a te wi si z poszukiwaniem aprobaty społecznej i nagród majcych na celu podwyszanie własnej samooceny (por. Kasser i Ryan, 1996). Odwołujc si do powyszych wniosków z bada nad aspiracjami oraz biorc pod uwag wyniki bada wskazujcych na zwizki pokory (jako cechy osobowoci uczciwo pokora) z aspiracjami yciowymi (por. Visser i Pozzebon, 2013), postawiono dwie hipotezy: H 1: Pokora wie si dodatnio z wewntrznymi aspiracjami yciowymi. H 2: Pokora wie si ujemnie z zewntrznymi aspiracjami yciowymi. Ponadto starano si pogłbi te zalenoci, testujc załoenie, e pokora moe stanowi dobry predyktor aspiracji yciowych. W wietle psychologii humanistycznej i pozytywnej dobrostan jest zwizany z posiadaniem cech pokrewnych pokorze (por. Allport, 1961; Seligman, 2002). Z kolei badania dotyczce korelatów pokory wskazuj, e pokora ma zwizek z jakoci zwizków interpersonalnych (Peters, Rowatt i Johanson, 2011), z chci wybaczania (Worthngton, 1998; Powers i in., 2007), współpracy, pomocy innym w potrzebie (Hilbig i Zettler, 2009; LaBouff i in., 2012) oraz hojnoci (Exline i Hill, 2012). Wymienione korelaty pokory wi si z dobrostanem, a co za tym idzie na ich podstawie w poredni sposób mona zakłada istnienie zwizku pokory z zadowoleniem z ycia. Ponadto badania przeprowadzone do tej pory wskazały na pozytywne zwizki cnoty, pokory i skromnoci z zadowoleniem z ycia (Park, Peterson i Seligman, 2004). W odniesieniu do powyszych wniosków postawiono trzeci hipotez: H 3: Pokora wie si dodatnio z zadowoleniem z ycia. Podobnie jak w przypadku aspiracji yciowych, tak i tu pogłbiono analizy, testujc załoenie, e pokora moe stanowi dobry predyktor zadowolenia z ycia. REGISTRATION FORM Strona 421

8 422 ANNA MARIA ZAWADZKA, JUSTYNA ZALEWSKA METODA Grupa badana Przebadano 139 osób, w wieku M = 29,53 roku (SD = 10,43), w tym 80 kobiet i 59 mczyzn, z wykształceniem zawodowym (5%), rednim (61,9%) i wyszym (33,1%). Badani pochodzili z województwa pomorskiego. Narzdzia i procedura Skala Pokory. Pomiaru pokory dokonano za pomoc Skali Pokory autorstwa Zalewskiej i Zawadzkiej (por. Zalewska, 2011). Skala ta dotyczy odnoszenia si do siebie i innych. Narzdzie przygotowano w oparciu o przegld definicji pokory zwizanych ze stosunkiem osoby do siebie i innych, na ich podstawie wygenerowano stwierdzenia, które poddano ocenie sdziów kompetentnych, a nastpnie przeprowadzono eksploracyjn analiz czynnikow i analiz rzetelnoci. Uzyskany współczynnik W Kendalla wiadczy o wysokiej zgodnoci sdziów: W = 0,897. Analiza czynnikowa (metoda: głównych składowych, rotacja: Varimax) wskazała na pi czynników, które tłumaczyły procent zmiennoci w badanej próbie nastpujco: Czynnik 1 akceptacja siebie i rzeczywistoci 24,1%; Czynnik 2 godzenie si z własnymi ograniczeniami 9,6%; Czynnik 3 brak poszukiwania kontroli 6,74%; Czynnik 4 niewywyszanie si 4,71% i wykorzystywanie poraek do poprawy siebie 4,18% wariancji w badanej próbie. Przeprowadzona analiza rzetelnoci Cronbacha w zbadanej grupie dla całej skali wyniosła: = 0,88, a rednia i odchylenie standardowe przedstawiały si nastpujco: M = 4,38 (SD = 0,59). Korelacje poszczególnych czynników ze sob, rednie i odchylenia standardowe dla kadego z wymiarów pokory i ich rzetelnoci przedstawiono w Tabeli 1. Tabela 1. Korelacje piciu wymiarów pokory i ich rednie i odchylenia standardowe M SD P1 0,53*** 0,40*** 0,27** 0,30*** 4,49 1,02 0,92 P2 0,53*** 0,04 n.i. 0,43*** 0,48*** 5,08 0,80 0,85 P3 0,40*** 0,04 n.i. -0,02 n.i. 0,09 n.i. 3,67 0,97 0,77 P4 0,27** 0,43*** -0,02 n.i. 0,36*** 4,62 0,71 0,71 P5 0,30*** 0,48*** 0,09 0,36*** 4,42 0,76 0,42 Poziomy istotnoci statystycznej *-0,05, **-0,01, ***-0,001; P1 godzenie si z ograniczeniami, P2 akceptacja siebie i rzeczywistoci, P3 brak potrzeby kontroli, P4 wykorzystywanie poraek do poprawy siebie, P5 niewywyszanie si

9 CZY POKORA MOE DAWA SZCZCIE? 423 Jak wynika z Tabeli 1, rzetelno badanych skal była zadowalajca, oprócz skali niewywyszanie si. Dlatego pominito t skal w szczegółowych analizach w ramach prezentowanego badania. Podsumowujc przedstawione wyej wyniki, Skala Pokory spełnia podstawowe wymagania zwizane z trafnoci wewntrzn i rzetelnoci narzdzia. Na Skal Pokory składa si 49 stwierdze, które tworz pi wymiarów pokory. S nimi: 1. Godzenie si z ograniczeniami (np. Chciałbym wiele zmieni w moim yciu, Ciko mi si pogodzi z błdami, które popełniam); 2. Akceptacja siebie i rzeczywistoci (np. W moim yciu dobrze si układa, Akceptuj bieg wydarze w moim yciu); 3. Brak potrzeby kontroli (np. Lubi, jak inni robi to, czego ja chc, Lubi sytuacje, w których mam kontrol); 4. Wykorzystywanie poraek do poprawy siebie (np. Nie załamuj si niepowodzeniami, Nawet jeli co mi nie wychodzi, to nie zamartwiam si tym); 5. Niewywyszanie si (np. Lubi si wywysza ponad innych, Jestem raczej skromn osob). Odpowiedzi na pytania zwizane ze Skal Pokory badani zaznaczaj na 7-stopniowej skali, gdzie 1 oznacza: zdecydowanie mnie nie opisuje, a 7 zdecydowanie mnie opisuje. Indeks aspiracji yciowych. Pomiaru aspiracji dokonano przy uyciu Indeksu Aspiracji yciowych (Aspiration Index, autorstwa Kassera i Ryana, 1996; tłum. Duda, 2009, polska adaptacja Zawadzka, Duda, Rymkiewicz, Kondratowicz-Nowak, 2013). Kwestionariusz składa si z 35 celów, dotyczcych 7 aspiracji yciowych (trzech zewntrznych i trzech wewntrznych oraz aspiracji dotyczcych zdrowia). Aspiracje te to: bogactwo/aspiracje finansowe (np. cel yciowy: by zamonym), sława/uznanie (cel yciowy: by moje nazwisko było znane przez wielu ludzi), wizerunek/atrakcyjno fizyczna (cel yciowy: skutecznie ukrywa oznaki starzenia si), rozwój osobisty (cel yciowy: dorosn i nauczy si nowych rzeczy), zwizki z innymi (cel yciowy: mie dobrych przyjaciół, na których mog liczy), wspólnotowo (cel yciowy: pracowa nad lepszym bytem dla społeczestwa) i zdrowie (cel yciowy: by zdrowym fizycznie). Badani ustosunkowuj si do kadego z celów, odpowiadajc na trzy pytania, posługujc si przy tym 7-stopniow skal. Pytanie pierwsze odnosi si do tego, jak wany jest dla ciebie dany cel (od 1 w ogóle nie jest wany do 7 bardzo wany ). Pytanie drugie brzmi, na ile prawdopodobne jest, e osigniesz ten cel w przyszłoci (od 1 w ogóle nie jest prawdopodobne do 7 bardzo prawdopodobne ). Pytanie trzecie dotyczy tego, jak duo z tego celu udało ci si ju osign (od 1 w ogóle nie do 7 bardzo duo ). Rzetelnoci dla kadej z badanych aspiracji yciowych były wysokie i wynosiły od = 0,84 do = 0,93 (por. Tabela 2). rednie dla poszczególnych aspiracji REGISTRATION FORM Strona 423

10 424 ANNA MARIA ZAWADZKA, JUSTYNA ZALEWSKA przedstawiały si nastpujco: osoby badane najwyej ceniły aspiracje dotyczce zwizków z innymi i zdrowia, a najniej sławy (por. Tabela 2). Drabina Cantrila. Do pomiaru poziomu zadowolenia z ycia zastosowano Drabin Cantrila (Cantril s Self-Anchoring Scale, 1965, w adaptacji Czapiskiego, 1992). Narzdzie to składa si z jednego pytania, którego skala odpowiedzi zaprezentowana jest w formie graficznej przedstawiajcej drabin. Badani odnosz si do pytania o zadowolenie z ycia, zaznaczajc odpowied w przedziale od 0 ( najgorsze ycie, jakiego mógłbym si spodziewa ) do 10 ( najlepsze ycie, jakiego mógłbym si spodziewa ). Narzdzie pozwala równie uzyska informacj o zadowoleniu z ycia w przeszłoci oraz o przewidywanym przez respondenta poziomie zadowolenia w przyszłoci za pomoc kolejnych czterech pyta. W badanej grupie rednia odpowiedzi na pytanie o ogólne zadowolenie z obecnego ycia wyniosła: M = 6,44 (SD = 1,41). Analiza rzetelno- ci dla całej Drabiny Cantrila (piciu pyta) wskazała na wynik = 0,55. W zwizku z niezadowalajc rzetelnoci zsumowanych skal Drabiny Cantrila w badaniu właciwym wykorzystano pytanie podstawow skal Cantrila, tj. ocen obecnego ycia na skali od 0 ( najgorsze ycie, jakiego mógłbym si spodziewa ) do 10 ( najlepsze ycie, jakiego mógłbym si spodziewa ). Procedura. Badani, pojedynczo lub w małych grupach (do piciu osób), odpowiadali na pytania kwestionariuszy w nastpujcej kolejnoci: Indeks Aspiracji yciowych, Drabina Cantrila, Skala Pokory. WYNIKI Zwizki pokory z aspiracjami yciowymi W celu zweryfikowania postawionych hipotez w pierwszym rzdzie przeanalizowano zwizki kadej z aspiracji z kadym z wymiarów pokory. Przeprowadzona analiza r Pearsona wskazała na istotne statystycznie korelacje testowanych wymiarów pokory z badanymi aspiracjami. Dwa wymiary pokory godzenie si z ograniczeniami oraz akceptacja siebie i rzeczywistoci korelowały dodatnio z aspiracjami dotyczcymi rozwoju osobistego, zwizków z innymi i zdrowia (por. Tabela 2). Wymiar pokory wykorzystywanie poraek do poprawy siebie wizał si dodatnio z aspiracjami odnoszcymi si do zdrowia. Z kolei wymiar pokory brak kontroli korelował ujemnie z aspiracjami dotyczcymi bogactwa i wizerunku (por. Tabela 2). Uzyskany wynik wskazuje, e im w wikszym stopniu osoby opisywały siebie jako godzce si z ograniczeniami

11 CZY POKORA MOE DAWA SZCZCIE? 425 oraz akceptujce siebie i rzeczywisto, tym bardziej ceniły aspiracje wewntrzne: rozwój osobisty i zwizki z innymi. Natomiast im bardziej opisywały siebie jako niedce do kontroli nad innymi, tym mniej ceniły aspiracje zewntrzne: bogactwo i wizerunek. Co ciekawe, im w wikszym stopniu osoby opisywały siebie jako godzce si z ograniczeniami, akceptujce siebie i rzeczywisto oraz wykorzystujce poraki do poprawy siebie, tym bardziej ich aspiracje wizały si ze zdrowiem. Podsumowujc, otrzymane wyniki korelacji wskazuj, e hipoteza H 1 si potwierdziła: dwa wymiary pokory godzenie si z ograniczeniami oraz akceptacja siebie i rzeczywistoci wizały si dodatnio z aspiracjami wewntrznymi. Podobnie potwierdziła si hipoteza H 2. Wymiar pokory brak potrzeby kontroli wizał si ujemnie z aspiracjami zewntrznymi. Tabela 2. Korelacje badanych wymiarów pokory z aspiracjami yciowymi oraz rednie, odchylenia standardowe i rzetelno dla aspiracji yciowych P1 P2 P3 P4 M SD A1-0,31*** 3,83 1,00 0,91 A2 2,51 1,12 0,93 A3-0,22** 3,91 1,08 0,91 A4 0,25** 0,33*** 5,19 0,75 0,84 A5 0,26** 0,36*** 5,44 0,87 0,89 A6 4,15 1,00 0,91 A7 0,21* 0,29*** 0,23** 5,36 0,82 0,91 Poziomy istotnoci statystycznej *-0,05, **-0,01, ***-0,001; P1 godzenie si z ograniczeniami, P2 akceptacja siebie i rzeczywistoci, P3 brak potrzeby kontroli, P4 wykorzystywanie poraek do poprawy siebie, A1 bogactwo, A2 sława, A3 wizerunek, A4 rozwój osobisty, A5 zwizki z innymi, A6 wspólnotowo, A7 zdrowie Zgodnie z przyjtym załoeniem sprawdzono, w jakim stopniu pokora moe stanowi dobry predyktor testowanych aspiracji yciowych wewntrznych i zewntrznych. Zsumowano wyniki trzech aspiracji (rozwój osobisty, zwizki z innymi i wspólnotowo) i utworzono zmienn aspiracje wewntrzne, po czym przeprowadzono analiz regresji liniowej (metoda wprowadzania). Po stronie zmiennych niezalenych wprowadzono: płe, wiek i pokor (tj. zsumowany wynik piciu wymiarów pokory). Testowany model okazał si istotny statystycznie: R = 0,38, R² = 0,14, F(3, 135) = 7,38, p < 0,001. Uzyskano istotne współczynniki czstkowe analizy regresji w przypadku pokory ( = 0,29, t = 3,60, p < 0,001) i płci ( = -0,26, t = -3,22, p < 0,01). Wynik ten oznacza, e aspiracje wewntrzne wizały si pozytywnie z pokor oraz charakteryzowały bardziej REGISTRATION FORM Strona 425

12 426 ANNA MARIA ZAWADZKA, JUSTYNA ZALEWSKA mczyzn ni kobiety w badanej próbie. Aby pogłbi prowadzone analizy, w dalszej kolejnoci sprawdzono, jak aspiracje wewntrzne wi si z czterema badanymi wymiarami pokory, tj. godzeniem si z ograniczeniami oraz akceptacj siebie i rzeczywistoci, brakiem potrzeby kontroli i wykorzystywaniem poraek do poprawy siebie (ze wzgldu na nisk rzetelno wyłczono z pomiaru wymiar wywyszania si). Testowany model analizy regresji okazał si istotny: R = 0,30, R² = 0,09, F(4, 134) = 3,27, p < 0,01. Analiza regresji wskazała na istotny współczynnik w przypadku wymiaru pokory akceptacja siebie i rzeczywistoci ( = 0,25, t = 2,33, p < 0,05). Nastpnie zsumowano wyniki dla aspiracji (bogactwo, sława i wizerunek) i utworzono zmienn zalen aspiracje zewntrzne, po czym przeprowadzono analiz regresji (metoda wprowadzania), gdzie zmiennymi niezalenymi były płe, wiek i pokora. Model ten był statystycznie nieistotny (F < 1, n.i.). W dalszej kolejnoci do modelu regresji liniowej, gdzie zmiennymi niezalenymi były cztery wymiary pokory, wprowadzono zmienn zalen aspiracje zewntrzne. Testowany model okazał si istotny statystycznie: R = 0,26, R² = 0,07, F(4, 134) = 2,47, p < 0,01. Istotny współczynnik uzyskano dla braku potrzeby kontroli ( = -0,27, t = -2,88, p < 0,01). W oparciu o przedstawione wyniki analizy regresji mona take przyj zgodnie z załoeniem e pokora stanowi predyktor badanych aspiracji yciowych. Zwizki pokory z zadowoleniem z ycia Na pocztku przeanalizowano korelacj kadego z wymiarów pokory z zadowoleniem z ycia. Na podstawie przeprowadzonej analizy r Pearsona ustalono istotn dodatni korelacj pomidzy dwoma wymiarami pokory: godzeniem si z ograniczeniami (r = 0,38, p < 0,001) oraz akceptacj siebie i rzeczywistoci (r = 0,41, p < 0,001) a zadowoleniem z ycia, co oznacza, e im wyej osoby oceniały siebie na tych wymiarach pokory, tym bardziej były zadowolone z ycia. Wynik ten jest zgody z hipotez H 3 i dowodzi zakładanych zwizków pokory z zadowoleniem z ycia. W celu ustalenia, czy na podstawie pokory mona przewidywa zadowolenie z ycia, przeprowadzono analiz regresji. Zastosowano model analizy regresji liniowej (metoda wprowadzania). Zmiennymi niezalenymi były: płe, wiek i pokora (tj. zsumowana warto wszystkich wymiarów pokory), a zmienn zalen poziom ogólnego zadowolenia z ycia. Testowany model okazał si istotny statystycznie: R = 0,41, R² = 0,16, F(4, 138) = 8,63, p < 0,001. Istotny współczynnik zaobserwowano w przypadku pokory ( = 0,40, t = 4,94, p < 0,001).

13 CZY POKORA MOE DAWA SZCZCIE? 427 Uzyskany wynik oznacza, e pokora wie si pozytywnie z zadowoleniem z ycia i moe stanowi dobry jego predyktor. Aby zgłbi badane zwizki, w dalszej kolejnoci przeledzono za pomoc analizy regresji zalenoci midzy zadowoleniem z ycia a czterema badanymi wymiarami pokory. Testowany model okazał si istotny statystycznie: R = 0,40, R² = 0,22, F(4,131) = 9,33, p < 0,001. Istotne współczynniki uzyskano dla dwóch wymiarów pokory godzenie si z ograniczeniami ( = 0,29, t = 2,81, p < 0,01) oraz akceptacja siebie i rzeczywistoci ( = 0,31, t = 3,11, p = 0,01). W ten sposób ustalono, e te dwa wymiary w najwikszym stopniu tłumacz zwizek pokory zadowoleniem z ycia. Współczynniki dla pozostałych wymiarów pokory były nieistotne statystycznie. DYSKUSJA WYNIKÓW I WNIOSKI Uzyskane wyniki wskazały, e zarówno pokora, jak i jej wyrónione wymiary maj zwizek z wewntrznymi aspiracjami yciowymi. Ustalono, e im wyszy jest poziom pokory na wymiarach godzenie si z ograniczeniami oraz akceptacja siebie i rzeczywistoci, tym wyszy jest poziom aspiracji wewntrznych (zwizki z innymi i rozwój osobisty). Wskazano równie, e badana tu pokora oraz płe mog by predyktorami aspiracji wewntrznych. Pokora nie stanowiła predyktora aspiracji zewntrznych, jednake w przeprowadzonym badaniu wykazano negatywny zwizek aspiracji zewntrznych z jednym z jej wymiarów, dotyczcym braku potrzeby kontroli. Omawiany wymiar pokory odnosi si do stosunku osoby do posiadania władzy nad innymi i wpływu na zdarzenia. W ten sposób nawizuje do wniosków z bada wykazujcych zwizki aspiracji zewntrznych z wartoci władzy (por. Zawadzka, 2008, 2013). Otrzymany rezultat moe wskazywa, e brak potrzeby kontroli obnia ukierunkowanie osób na aspiracje zewntrzne materialistyczne. Uzyskane wyniki dotyczce aspiracji yciowych nawizuj do bada poprzedników, w których wykazano pozytywne zwizki pokory (rozumianej jako uczciwo, szczero, unikanie zachłannoci i skromno) z aspiracjami wewntrznymi oraz negatywne z aspiracjami zewntrznymi (Visser i Pozzebon, 2013). Stwierdzone tu zalenoci badanej pokory i aspiracji yciowych s słabsze ni w badaniach poprzedników, co oznacza, e naley je interpretowa z pewn ostronoci. Z zaprezentowanych w artykule bada wynika, e pokora jest dobrym predyktorem zadowolenia z ycia. Wczeniejsze badania (por. Park, Peterson, Selig- REGISTRATION FORM Strona 427

14 428 ANNA MARIA ZAWADZKA, JUSTYNA ZALEWSKA man, 2004) wykazywały pozytywne zwizki cechy pokory-skromnoci z zadowoleniem z ycia. Zgodno obydwu wyników wzmacnia pogld, e pokora moe uszczliwia ludzi. Przeprowadzone analizy dowiodły równie, e dwa wród czterech analizowanych wymiarów pokory godzenie si z ograniczeniami oraz akceptacja siebie i rzeczywistoci w istotny statystycznie sposób tłumacz poziom zadowolenia z ycia. Omawiane wymiary pokory nawizuj do cech, które stanowi o dojrzałoci osoby (por. Allport, 1961), a jej osignicie prowadzi do dobrostanu. Baumeister i Exline (2002) wskazuj, e pokora (zapomnienie o własnym Ja) redukuje zachowania, które wi si z przymusem podkrelania własnej wanoci i posiadania racji. Akceptacja siebie i rzeczywistoci oraz godzenie si z ograniczeniami mog podwysza dobrostan, gdy chroni przed nadmiernymi ambicjami, porównywaniem si z innymi i deniem do maksymalizacji osigni (por. Tangney, 2000). Z bada Schwartza i Warda (2007) wynika, e ludzie, którzy d do osigania maksymalnych rezultatów własnych działa (maksymalici), najłatwiej popadaj w depresj. W zaprezentowanym tu badaniu wykazano zwizek pokory z aspiracjami dotyczcymi zdrowia, co moe dowodzi, e pokora sprzyja zachowaniu zdrowia, które stanowi wany element dobrostanu człowieka. Tak jak wskazano w artykule, definiowanie pojcia pokory jest wyzwaniem dla badaczy (por. cz dotyczc pojcia pokory), std uzyskane tu wyniki bada nad pokor trzeba interpretowa, uwzgldniajc ich ograniczenia. Pewnym ograniczeniem prezentowanego tu badania jest to, e zastosowana Skala Pokory w małym stopniu obejmuje wymiar trafnoci spostrzegania siebie. W kolejnych badaniach wskazane byłoby uzupełnienie analiz o skal trafnoci oceny własnej osoby. Warto jednak doda, e zastosowana skala stanowi now propozycj pomiaru pokory, nawizujc do uj pokory z perspektywy relacji z innymi (por. Emmons, 1999; Tangney, 2000). Ponadto pewnym ograniczeniem zaprezentowanego badania moe by zbyt prosty pomiar zadowolenia z ycia. Zsumowany wynik skal Drabiny Cantrila osignł nisk rzetelno, dlatego te wykorzystano jedn skal ogólnego zadowolenia na Drabinie Cantrila. W przyszłoci wane byłoby sprawdzenie, czy i w jaki sposób pokora tłumaczy inne miary dobrostanu, np. satysfakcj z ycia, samorealizacj, poziom lku czy niepokoju. Jak wynika z bada, cech kojarzon z pokor s osignicia i zdolnoci osoby (por. Exline, i Geyer, 2004). Zatem warto zbada, czy osignicia i sukcesy w yciu mediuj zwizek midzy pokor i zadowoleniem z ycia. Badanie zaprezentowane w tym artykule wpisuje si w nurt bada dotyczcych dobrego ycia, tj. szczliwego i zgodnego ze standardami. Kultura indywidualizmu, konsumpcji i efektywnoci, w której yjemy, podkrela znaczenie war-

15 CZY POKORA MOE DAWA SZCZCIE? 429 toci i de przeciwnych pokorze. Co wicej, promowane aspiracje zewntrzne przysłaniaj cele wewntrzne, które prowadz do dobrostanu (por. Kasser, 2002; Kasser i Ryan, 1993, 1996). Uzyskane w prezentowanym badaniu wyniki wskazuj, e typy de, zwane zewntrznymi, negatywnie wi si z pokor, a pokora wie si pozytywnie z deniami wewntrznymi i moe stanowi sposobno podwyszania zadowolenia z ycia. Warto zatem bra pod uwag, e rozwijanie cnoty pokory moe stanowi sposobno osigania dobrostanu. LITERATURA CYTOWANA Allport, G. W. (1961). Pattern and growth in personality. New York: Holt, Rinehart and Winston. Baumeister, R. F. i Exline, J. (2002). Mystical self loss: A challenge for psychological theory. The International Journal for the Psychology of Religion, 12(1), Czapiski, J. (1992). Psychologia szczcia. Przegld bada i zarys teorii cebulowej. Pozna: Academos. Davis, D. E., Hook, J. N., Worthington, E. L., Van Tongeren, D. R., Gartner, A. L., Jennings, D. J. i Emmons, R. A. (2011). Relational humility: Conceptualizing and measuring humility as a personal judgment. Journal of Personality Assessment, 93, Davis, D. E., Worthington, E. L. i Hook, J. N. (2010). Humility: Review of measurement strategies and conceptualization as personality judgment. The Journal of Positive Psychology, 5(4), Dbrowski, K. (1984). Osobowo i jej kształtowanie przez dezintegracj pozytywn. Lublin: PTHP. Duda, J. (2009). Wpływ kupowania produktów kulturalnych na satysfakcj z ycia w zalenoci od aspiracji. Niepublikowana praca magisterska, Uniwersytet Gdaski, Gdask. Emmons, R. A. (1999). Is spirituality an intelligence? Motivation, cognition, and the psychology of ultimate concern. International Journal for the Psychology of Religion, 10, Emmons, R. A. (2003). Personal goals, life meaning, and virtue: Wellsprings of a positive life. W: C. L. M. Keyes i J. Haidt (red.), Flourishing: Positive psychology and the life well lived (s ). Washington, DC: APA. Emmons, R. A. (2007). Thanks. How the new science of gratitude can make you happier. New York: Houghton Mifflin. Emmons, R. A. i Kneezel, T. (2005). Giving thanks: Spiritual and religious correlates of gratitude. Journal of Psychology and Christianity, 24(2), Exline, J. (2012). Humility and the ability to receive form others. Journal of Psychology and Christianity, 31(1), Exline, J. i Geyer, A. L. (2004). Perception of humility: A preliminary study. Self and Identity, 3, Exline, J. i Hill, P. (2012). Humility: A consistent and robust predictor of generosity. The Journal of Positive Psychology dedicated furthering research and promoting good practice, 7(3), Górnik-Durose, M. (2002). Psychologiczne aspekty posiadania midzy instrumentalnoci a społeczn uytecznoci dóbr materialnych. Katowice: Wydawnictwo U. Górnik-Durose, M. i Janiec, K. (2010). Merkantylizm psychiczny, struktura celów yciowych a poczucie dobrostanu psychicznego. W: A. M. Zawadzka i M. Górnik-Durose (red.), REGISTRATION FORM Strona 429

16 430 ANNA MARIA ZAWADZKA, JUSTYNA ZALEWSKA ycie w konsumpcji, konsumpcja w yciu, (s ). Sopot: Gdaskie Wydawnictwo Psychologiczne. Górnik-Durose, M., Mróz, B. i Zawadzka, A. M. (2012). Współczesna oferta supermarketu szcz- cia nowe zjawiska w zachowaniach konsumenckich. Trójgłos interdyscyplinarny. W: M. Górnik-Durose i A. M. Zawadzka (red.). W supermarkecie szczcia, O rónorodnoci zachowa konsumenckich w kontekcie jakoci ycia (s ). Warszawa: Wydawnictwo Difin. Grenberg, J. M. (2005). Kant and the ethics of humility: A story of dependence, corruption and virtue. Cambridge, MA: Cambridge University Press. Grouzet, F. M., Kasser, T., Ahuvia, A., Ferdandes-Dols, J. M., Kim, Y., Lau, S., Ryan, R., Saunders, S., Schmuck, P. i Shedon, K. (2005). The structure of goals contents across cultures. Journal of Personality and Social Psychology, 8(5), Harrel, S. P. i Bond, M. A. (2006). Listening to diversity stories: Principles for practice in community research and action. American Journal of Community Psychology, 37(3-4), Hilbig, B. E. i Zettler, I. (2009). Pillars of cooperation: Honesty-humility, social value orientations, and economic behavior. Journal of Research in Personality, 43, Kasser, T. (2002). The high price of materialism. London: MIT Press. Kasser, T. i Ryan, R. M. (1993). A dark side of an American dream: Correlates of financial success as a central life aspiration. Journal of Personality and Social Psychology, 65, Kasser, T. i Ryan, R. M. (1996). Further examining the American dream: Differential correlates of intrinsic and extrinsic goals. Personality and Social Psychology Bulletin, 22, LaBouff, J. P., Rowartt, W. C., Johnson, M. K., Tsang, J.-A. i McCullough, W. G. (2012). Humble persons are more helpful than less humble persons: Evidence from three studies. The Journal of Positive Psychology, 7(1), Lee, K. i Ashton, M. C. (2004). Psychometric properties of HEXACO personality inventory. Multivariate Behavioural Research, 39, Means, J. R., Wilson, G. L., Strum, C., Biron, J. E. i Bach, P. J. (1990). Humility as a psychotherapeutic formulation. Counseling Psychology Quarterly, 3, Park, N., Peterson, C. i Seligman, M. E. (2004). Strengths of character and well-being. Journal of Social and Clinical Psychology, 23, Peters, A., Rowatt, W. C. i Johnson, M. K. (2011). Association between dispositional humility and social relationship quality. Psychology, 2(3), Powers, C., Nam, R.K., Rowatt, W. C. i Hill, P. C. (2007). Associations between humility, spiritual transcendence and forgiveness. W: R. Piedmont (red.), Research in the Social Scientific Study of Religion, 18, Rogers, C. (1961). Becoming a person: A therapist s view of psychotherapy. Boston: Houghton Milffin. Rowatt, W. C., Powers, C., Targhette, V., Comer, J., Kennedy, S. i Labuff, J. (2006). Development and initial validation of an implicit measure of humility relative to arrogance. Journal of Positive Psychology, 1(4), Schwartz, B. i Ward, A. (2007). Mie si lepiej, ale czu si gorzej: paradoks wyboru. W: P. A. Linley i S. Joseph (red.), Psychologia pozytywna w praktyce (s ). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN. Schwartz, S. H. (1992). Universals in the content and structure of values: Theoretical advances and empirical tests in 20 countries. W: M. P. Zanna (red.), Advances in experimental social psychology (vol. 25, s. 1-65). New York: Academic Press. Sedekides, C., Gregg, A. P. i Hart, C. M. (2007). The importance of being modest, W: C. Sedekides i S. J. Spencer (red.), The self (s ). New York: Psychology Press Taylor and Francis Group.

17 CZY POKORA MOE DAWA SZCZCIE? Seligman, M. E. (2002). Authentic happiness: Using the new positive psychology to realize your potential for lasting fulfillment. New York: Free Press. Tangney, J. P. (2000). Humility: Theoretical perspectives, empirical findings and directions for future research. Journal of Social and Clinical Psychology, 19, Tangney, J. P. (2002). Humility. W: C. R. Snyder i S. J. Lopez (red.), Handbook of positive psychology (s ). Oxford, England: Oxford University Press. Trzebiska, E. (2004). Siła psychiczna ujcie dowiadczeniowo-analityczne. Psychologia Jako- ci ycia, 3(1), Trzebiska, E. (2008). Psychologia pozytywna. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne. Visser, B. A i Pozzebon, J. (2013). Life aspirations, personality and well-being. Personality and Individual Differences, 54(2), Worthington, E. L. (1998). An empathy-humility-commitment model of forgiveness applied within family dyads. Journal of Family Theraphy, 20(1), Zalewska, J. (2011). Aspiracje materialistyczne, zadowolenie z ycia i pokora. Niepublikowana praca magisterska, Uniwersytet Gdaski, Gdask. Zawadzka, A. M. (2008). Orientacja materialistyczna, teoria opanowywania trwogi i preferencje nabywcze konsumentów. W: M. Plopa i M. Błaek (red.), Współczesny człowiek w wietle dylematów i wyzwa: perspektywa psychologiczna (s ). Kraków: Wydawnictwo Impuls. Zawadzka, A. M. (2013). Aspiracje materialistyczne dzieci i młodziey w kontekcie preferowanych wartoci i dobrostanu. Czasopismo Psychologiczne, 19(1), Zawadzka, A. M., Duda, J., Rymkiewicz R., i Kondratowicz-Nowak, B. (2013). Polska adaptacja siedmiowymiarowego modelu aspiracji yciowych Kassera i Ryana. Niepublikowany manuskrypt. Uniwersytet Gdaski, Gdask. Zawadzka, A. M., Sk, T., Szabowska-Walaszczyk, A. (2013). Jak naduywanie władzy wie si z dobrostanem jednostki? W: M. Górnik-Durose (red.), W poszukiwaniu wyznaczników jako- ci ycia. Katowice: Wydawnictwo U. Chowanna, 40(1), Zawadzka, A. M. i Szabowska-Walaszczyk, A. (2012). Z czym wie si motyw samonaprawy? Analiza wybranych wyznaczników gotowoci do samonaprawy. Psychologia Jakoci ycia, 10(1), REGISTRATION FORM Strona 431

W: Irena Borowik, Maria Libiszowska-Żółtkowska (red.) (2008), Oblicza religii i religijności. Kraków: Nomos, s

W: Irena Borowik, Maria Libiszowska-Żółtkowska (red.) (2008), Oblicza religii i religijności. Kraków: Nomos, s W: Irena Borowik, Maria Libiszowska-Żółtkowska (red.) (2008), Oblicza religii i religijności. Kraków: Nomos, s. 48-60. Literatura (w książce włączona do całej reszty cytowanych pozycji): Allport

Bardziej szczegółowo

Psychologia Pozytywna to nurt psychologiczny, który co prawda ma. przedstawi obszary, w których psychologia pozytywna jest w Polsce

Psychologia Pozytywna to nurt psychologiczny, który co prawda ma. przedstawi obszary, w których psychologia pozytywna jest w Polsce Psychologia pozytywna i jej rozwój w Polsce Psychologia Pozytywna to nurt psychologiczny, który co prawda ma niezbyt długą historię, jednak czerpie z dokonań psychologii na przestrzeni wielu dziesięcioleci.

Bardziej szczegółowo

Siedmiowymiarowy model aspiracji yciowych Kassera i Ryana. Analiza trafno ci i rzetelno ci narz dzia

Siedmiowymiarowy model aspiracji yciowych Kassera i Ryana. Analiza trafno ci i rzetelno ci narz dzia Psychologia Spo eczna 2015 tom 10 1 (32) 100 111 ISSN 1896-1800 doi: 10.7366/1896180020153207 Siedmiowymiarowy model aspiracji yciowych Kassera i Ryana. Analiza trafno ci i rzetelno ci narz dzia Anna Maria

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe w pigułce

Badania marketingowe w pigułce Jolanta Tkaczyk Badania marketingowe w pigułce Dlaczego klienci kupuj nasze produkty lub usługi? To pytanie spdza sen z powiek wikszoci menederom. Kady z nich byłby skłonny zapłaci due pienidze za konkretn

Bardziej szczegółowo

Argumenty na poparcie idei wydzielenia OSD w formie tzw. małego OSD bez majtku.

Argumenty na poparcie idei wydzielenia OSD w formie tzw. małego OSD bez majtku. Warszawa, dnia 22 03 2007 Zrzeszenie Zwizków Zawodowych Energetyków Dotyczy: Informacja prawna dotyczca kwestii wydzielenia Operatora Systemu Dystrybucyjnego w energetyce Argumenty na poparcie idei wydzielenia

Bardziej szczegółowo

DECYZJA. odmawiam uwzgldnienia wniosku. Uzasadnienie

DECYZJA. odmawiam uwzgldnienia wniosku. Uzasadnienie Decyzja Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia 21 marca 2005 r. odmawiajca uwzgldnienia wniosku o zobowizanie Zarzdu Banku, do wykrelenia danych osobowych dotyczcych Skarcego z Bankowego

Bardziej szczegółowo

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu ostatnich kilku dekad diametralnie zmienił się charakter prowadzonej

Bardziej szczegółowo

Projekt Własnego Pomysłu Badawczego

Projekt Własnego Pomysłu Badawczego Projekt badawczy Projekt Własnego Pomysłu Badawczego 1. Prezentacja publiczna (10 pkt) Krótkie wystąpienie mające na celu zapoznanie grupy z najistotniejszymi aspektami własnego pomysłu badawczego Ocenie

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ: PSYCHOLOGIA KIERUNEK:

WYDZIAŁ: PSYCHOLOGIA KIERUNEK: Lp. I Introductory module 3 Academic skills Information Technology introduction Intellectual Property Mysterious Code of Science Online surveys Personal growth and social competences in the globalizedintercultural

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI Przez program profilaktyczny rozumie si działania psychoedukacyjne, których celem jest zapobieganie zachowaniom ryzykownym uczniów i szkodom wynikajcym z problemów w ich otoczeniu.

Bardziej szczegółowo

Wsparcie społeczne. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ

Wsparcie społeczne. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Szeroko definiowane wsparcie społeczne to pomoc dostępna dla jednostki w sytuacjach trudnych (Saranson, 1982, za: Sęk, Cieślak, 2004), jako zaspokojenie potrzeb w

Bardziej szczegółowo

KLUB INTEGRACJI SPOŁECZNEJ W KURZTNIKU

KLUB INTEGRACJI SPOŁECZNEJ W KURZTNIKU KLUB INTEGRACJI SPOŁECZNEJ W KURZTNIKU JAKO AKTYWNA FORMA PRZECIWDZIAŁANIA ANIA WYKLUCZENIU SPOŁECZNEMU Dariusz Falkowski Olsztyn 12 kwietnia 2007 Praca napisana w ramach kursu Jak pomóc c Wykluczonym

Bardziej szczegółowo

Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005

Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005 Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005 Warszawa, maj 2006 Spis treci Wprowadzenie...3 Cz I Zbiorcze wykonanie budetów jednostek samorzdu terytorialnego...7 1. Cz operacyjna...7

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: Wybrane zagadnienia z korelacji i regresji.

Ćwiczenie: Wybrane zagadnienia z korelacji i regresji. Ćwiczenie: Wybrane zagadnienia z korelacji i regresji. W statystyce stopień zależności między cechami można wyrazić wg następującej skali: Skala Guillforda Przedział Zależność Współczynnik [0,00±0,20)

Bardziej szczegółowo

NAUKA, ZAWÓD, PRACA. Opracowała: mgr Boena Woniak

NAUKA, ZAWÓD, PRACA. Opracowała: mgr Boena Woniak NAUKA, ZAWÓD, PRACA Program wychowawczy dla klasy III D Gimnazjumnr 1 w Konstantynowie Łódzkim w roku szkolnym 2004/2005 przygotowujcy uczniów do wyboru szkoły i przyszłego zawodu. Opracowała: mgr Boena

Bardziej szczegółowo

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar Sp. z o.o., Warszawa 2011

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar Sp. z o.o., Warszawa 2011 Recenzenci: prof. dr hab. Jan F. Terelak dr hab. Stanisław A. Witkowski, profesor UWr Redaktor prowadzący: Anna Raciborska Redakcja i korekta: Dorota Kassjanowicz Projekt okładki: Katarzyna Juras Copyright

Bardziej szczegółowo

Cash flow projektu zakładajcego posiadanie własnego magazynu oraz posiłkowanie si magazynem obcym w przypadku sezonowych zwyek

Cash flow projektu zakładajcego posiadanie własnego magazynu oraz posiłkowanie si magazynem obcym w przypadku sezonowych zwyek Optymalizacja zaangaowania kapitałowego 4.01.2005 r. w decyzjach typu make or buy. Magazyn czy obcy cz. 2. Cash flow projektu zakładajcego posiadanie własnego magazynu oraz posiłkowanie si magazynem obcym

Bardziej szczegółowo

DDK-076-115/04/VP Warszawa, 02 czerwca 2004 r.

DDK-076-115/04/VP Warszawa, 02 czerwca 2004 r. Korespondencja w sprawie wystpienia Odpowied Prezesa Urzdu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na wystpienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych. PREZES URZDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW

Bardziej szczegółowo

1) Instytucje kształcce w tym zawodzie (w kraju i we Wrocławiu). 2) Moliwoci podnoszenia kwalifikacji i dokształcania w tym zawodzie.

1) Instytucje kształcce w tym zawodzie (w kraju i we Wrocławiu). 2) Moliwoci podnoszenia kwalifikacji i dokształcania w tym zawodzie. Spis treci: I. Wprowadzenie II. Zadania i czynnoci 1) Potencjalne miejsca pracy. 2) Zakres obowizków. III. Wymagania zawodu 1) Wymagania fizyczne i zdrowotne 2) Wymagania psychologiczne IV. Kształcenie

Bardziej szczegółowo

Urzd przyjazny obywatelom. Kodeks Etyki Pracy zie Marszałkowskim Województwa Mazowieckiego

Urzd przyjazny obywatelom. Kodeks Etyki Pracy zie Marszałkowskim Województwa Mazowieckiego Urzd przyjazny obywatelom Kodeks Etyki Pracy w Urzdzie zie Marszałkowskim Województwa Mazowieckiego Warszawa 2006 1. Wprowadzenie Potrzeba opracowania i wdroenia w Urzdzie Marszałkowskim Województwa Mazowieckiego

Bardziej szczegółowo

Metodologia badań psychologicznych

Metodologia badań psychologicznych Metodologia badań psychologicznych Lucyna Golińska SPOŁECZNA AKADEMIA NAUK Psychologia jako nauka empiryczna Wprowadzenie pojęć Wykład 5 Cele badań naukowych 1. Opis- (funkcja deskryptywna) procedura definiowania

Bardziej szczegółowo

WALIDACJA SKALI OCENY NADMIERNEGO KORZYSTANIA Z SIECI SPOŁECZNOŚCIOWYCH (SONKSS)

WALIDACJA SKALI OCENY NADMIERNEGO KORZYSTANIA Z SIECI SPOŁECZNOŚCIOWYCH (SONKSS) WALIDACJA SKALI OCENY NADMIERNEGO KORZYSTANIA Z SIECI SPOŁECZNOŚCIOWYCH (SONKSS) dr hab. Paweł Izdebski prof. nadzw. mgr Martyna Kotyśko Instytut Psychologii Uniwersytet Kazimierza Wielkiego Grant: Osobowościowe

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU KŁOBUCKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZDOWYMI W 2005 ROKU.

PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU KŁOBUCKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZDOWYMI W 2005 ROKU. Załcznik Nr 1 do Uchwały Nr 202/XXI/2004 Rady Powiatu w Kłobucku z dnia 23 listopada 2004 roku PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU KŁOBUCKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZDOWYMI W 2005 ROKU. I. Wstp do załoe rocznego

Bardziej szczegółowo

Jakość życia w perspektywie pedagogicznej

Jakość życia w perspektywie pedagogicznej Jakość życia w perspektywie pedagogicznej Jadwiga Daszykowska Jakość życia w perspektywie pedagogicznej Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2007 Copyright by Jadwiga Daszykowska Copyright by Oficyna Wydawnicza

Bardziej szczegółowo

FACES IV David H. Olson, Ph.D.

FACES IV David H. Olson, Ph.D. FACES IV ANALIZA DANYCH Z UśYCIEM WYNIKÓW FACES IV David H. Olson, Ph.D. 2010 Life Innovations P.O. Box 190 Minneapolis, MN 55440 www.facesiv.com ANALIZA DANYCH Z UśYCIEM WYNIKÓW FACES IV Główne hipotezy

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA NAJLEPSZYCH RODZICÓW POD S CEM poznajemy podstawowe umiej tno ci, których potrzebujemy aby by dobrymi rodzicami.

AKADEMIA NAJLEPSZYCH RODZICÓW POD S CEM poznajemy podstawowe umiej tno ci, których potrzebujemy aby by dobrymi rodzicami. AKADEMIA NAJLEPSZYCH RODZICÓW POD SCEM poznajemy podstawowe umiejtnoci, których potrzebujemy aby by dobrymi rodzicami. Bycie rodzicem jest czym wydawaoby si prostym i naturalnym, ale jednoczenie nie ma

Bardziej szczegółowo

Bazy danych. Plan wykładu. Proces modelowania i implementacji bazy danych. Elementy ERD. Wykład 2: Diagramy zwizków encji (ERD)

Bazy danych. Plan wykładu. Proces modelowania i implementacji bazy danych. Elementy ERD. Wykład 2: Diagramy zwizków encji (ERD) Plan wykładu Bazy danych Wykład 2: Diagramy zwizków encji (ERD) Diagramy zwizków encji elementy ERD licznoci zwizków podklasy klucze zbiory słabych encji Małgorzata Krtowska Katedra Oprogramowania e-mail:

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU. Psychologia pozytywna 1100-PS2WM-NJ. Wydział Pedagogiki i Psychologii Instytut Psychologii psychologia

OPIS PRZEDMIOTU. Psychologia pozytywna 1100-PS2WM-NJ. Wydział Pedagogiki i Psychologii Instytut Psychologii psychologia OPIS PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Psychologia pozytywna 1100-PS2WM-NJ Wydział Instytut/Katedra Kierunek Specjalność/specjalizacja Poziom organizacyjny studiów: System studiów Wydział Pedagogiki

Bardziej szczegółowo

Osoba, która Ci przekazała tego ebooka, lubi Cię i chce, abyś poświęcał wiele uwagi swojemu rozwojowi osobistemu.

Osoba, która Ci przekazała tego ebooka, lubi Cię i chce, abyś poświęcał wiele uwagi swojemu rozwojowi osobistemu. Osoba, która Ci przekazała tego ebooka, lubi Cię i chce, abyś poświęcał wiele uwagi swojemu rozwojowi osobistemu. Zależy jej na Twoim sukcesie, w każdej sferze życia. Im więcej szczęśliwych ludzi na świecie,

Bardziej szczegółowo

ROZPORZDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia... 2006 r.

ROZPORZDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia... 2006 r. Projekt z dnia 8 listopada 2006 r. ROZPORZDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia... 2006 r. w sprawie warunków i sposobu wykonywania przez przedszkola, szkoły i placówki publiczne zada umoliwiajcych

Bardziej szczegółowo

Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów

Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów Analiza procesu jest narzdziem do osignicia wyszej efektywnoci organizacji (midzy innymi). Wymaga ona zbudowania modelu procesu biznesowego bdcego opisem funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

Formy kształcenia a studia i praca zawodowa w opinii absolwentów kierunku zarządzanie na Uniwersytecie Ekonomicznym w Katowicach

Formy kształcenia a studia i praca zawodowa w opinii absolwentów kierunku zarządzanie na Uniwersytecie Ekonomicznym w Katowicach Formy kształcenia a studia i praca zawodowa w opinii absolwentów kierunku zarządzanie na Uniwersytecie Ekonomicznym w Katowicach Marcin Komańda Oryginalnie opublikowane w: Uniwersytet w perspektywie kształcenia

Bardziej szczegółowo

Osoba, która Ci przekazała tego ebooka, lubi Cię i chce, abyś poświęcał wiele uwagi swojemu rozwojowi osobistemu.

Osoba, która Ci przekazała tego ebooka, lubi Cię i chce, abyś poświęcał wiele uwagi swojemu rozwojowi osobistemu. Osoba, która Ci przekazała tego ebooka, lubi Cię i chce, abyś poświęcał wiele uwagi swojemu rozwojowi osobistemu. Zależy jej na Twoim sukcesie, w każdej sferze życia. Im więcej szczęśliwych ludzi na świecie,

Bardziej szczegółowo

Izolacja Anteny szerokopasmowe i wskopasmowe

Izolacja Anteny szerokopasmowe i wskopasmowe Izolacja Anteny szerokopasmowe i wskopasmowe W literaturze technicznej mona znale róne opinie, na temat okrelenia, kiedy antena moe zosta nazwana szerokopasmow. Niektórzy producenci nazywaj anten szerokopasmow

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wprowadzenie... 11 MIEJSCE PSYCHOLOGII W BADANIACH NAD PROKREACJA Rozdział 1 Biologiczne, kulturowe i społeczne aspekty prokreacji...

Spis treści Wprowadzenie... 11 MIEJSCE PSYCHOLOGII W BADANIACH NAD PROKREACJA Rozdział 1 Biologiczne, kulturowe i społeczne aspekty prokreacji... Spis treści Wprowadzenie... 11 MIEJSCE PSYCHOLOGII W BADANIACH NAD PROKREACJA Rozdział 1 Biologiczne, kulturowe i społeczne aspekty prokreacji... 21 Prokreacja, zdrowie reprodukcyjne, zdrowie prokreacyjne...

Bardziej szczegółowo

DOBRO CZY DOBROSTAN OSOBY Z GŁ BOK NIEPEŁNOSPRAWNO CI SPRZ ON?

DOBRO CZY DOBROSTAN OSOBY Z GŁ BOK NIEPEŁNOSPRAWNO CI SPRZ ON? ROCZNIKI PSYCHOLOGICZNE/ ANNALS OF PSYCHOLOGY 2013, XVI, 4, 689-694 GRZEGORZ WICEK 1 Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II Instytut Psychologii DOBRO CZY DOBROSTAN OSOBY Z GŁBOK NIEPEŁNOSPRAWNOCI

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Magdalena Śmieja, Jarosław Orzechowski (red.) - Inteligencja emocjonalna. Spis treści

Księgarnia PWN: Magdalena Śmieja, Jarosław Orzechowski (red.) - Inteligencja emocjonalna. Spis treści Księgarnia PWN: Magdalena Śmieja, Jarosław Orzechowski (red.) - Inteligencja emocjonalna Spis treści Wprowadzenie (Magdalena Śmieja, Jarosław Orzechowski)....... 11 Część I. Teoria 1. Inteligencja emocjonalna:

Bardziej szczegółowo

DECYZJA. odmawiam uwzgldnienia wniosku. Uzasadnienie

DECYZJA. odmawiam uwzgldnienia wniosku. Uzasadnienie Decyzja Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia 6 lipca 2005 r. dotyczca przetwarzania danych osobowych córki Skarcego, przez Stowarzyszenie, poprzez publikacj informacji na temat rodziny

Bardziej szczegółowo

ROLA I ZADANIA ZHP W WYCHOWANIU DZIECI I MŁODZIEY

ROLA I ZADANIA ZHP W WYCHOWANIU DZIECI I MŁODZIEY ROLA I ZADANIA ZHP W WYCHOWANIU DZIECI I MŁODZIEY ZWIZEK HARCERSTWA POLSKIEGO (ZHP) - działajca od 1918 r. najwiksza organizacja wychowawcza w Polsce, skupiajca dzieci, młodzie i dorosłych. Załoenia ideowe:

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr Rady Miasta Rejowiec Fabryczny

Uchwała Nr Rady Miasta Rejowiec Fabryczny PROJEKT Uchwała Nr Rady Miasta Rejowiec Fabryczny z dnia w sprawie programu współpracy Miasta Rejowiec Fabryczny z organizacjami pozarzdowymi oraz podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy o działalnoci

Bardziej szczegółowo

DEPRESJA WRÓD MŁODZIEY [w czterech odsłonach]

DEPRESJA WRÓD MŁODZIEY [w czterech odsłonach] DEPRESJA WRÓD MŁODZIEY [w czterech odsłonach] [REFERAT DO WYKORZYSTANIA PRZEZ WYCHOWAWCÓW PODCZAS WYWIADÓWKI W RAMACH PEDAGOGIZACJI RODZICÓW] OPRACOWAŁA: EWA CHABOWSKA Rypin 2010/2011 2 I. JAK WANY JEST

Bardziej szczegółowo

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Anna Ratajska 1 2 1 1 Instytut Psychologii, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego Institute of Psychology, Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz

Bardziej szczegółowo

Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Wiedza o teatrze A. STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA

Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Wiedza o teatrze A. STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA Załcznik nr 110 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Wiedza o teatrze A. STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA I. WYMAGANIA OGÓLNE Studia pierwszego stopnia trwaj nie krócej ni 6 semestrów. Liczba godzin zaj

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU. Psychologiczne koszty sukcesu w zarządzaniu./ Moduł 175..: Psychologia Zarządzania Zasobami Ludzkimi.

SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU. Psychologiczne koszty sukcesu w zarządzaniu./ Moduł 175..: Psychologia Zarządzania Zasobami Ludzkimi. SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu/ moduł (w języku polskim) Psychologiczne koszty sukcesu w zarządzaniu./ Moduł 175..: Psychologia Zarządzania Zasobami Ludzkimi. 2. Nazwa przedmiotu w języku

Bardziej szczegółowo

Krystyna Skarżyńska Instytut Psychologii PAN i Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej

Krystyna Skarżyńska Instytut Psychologii PAN i Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej Krystyna Skarżyńska Instytut Psychologii PAN i Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej Zaufanie interpersonalne i poczucie skuteczności mieszkańców Warszawy Zaufanie do ludzi oraz poczucie własnej skuteczności

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 2: PSYCHOLOGIA POZNAWCZA JAKO NAUKA EKSPERYMENTALNA

WYKŁAD 2: PSYCHOLOGIA POZNAWCZA JAKO NAUKA EKSPERYMENTALNA WYKŁAD 2: PSYCHOLOGIA POZNAWCZA JAKO NAUKA EKSPERYMENTALNA Psychologia poznawcza dr Mateusz Hohol METODA NAUKOWA (1) problem badawczy (2) hipoteza (4) analiza danych (3) eksperyment (5) wniosek: potwierzenie

Bardziej szczegółowo

Bazy danych. Plan wykładu. Proces modelowania i implementacji bazy danych. Elementy ERD. Wykład 2: Diagramy zwizków encji (ERD)

Bazy danych. Plan wykładu. Proces modelowania i implementacji bazy danych. Elementy ERD. Wykład 2: Diagramy zwizków encji (ERD) Plan wykładu Bazy danych Wykład 2: Diagramy zwizków encji (ERD) Diagramy zwizków encji elementy ERD licznoci zwizków podklasy klucze zbiory słabych encji Małgorzata Krtowska Katedra Oprogramowania e-mail:

Bardziej szczegółowo

Instrument oceny 360 stopni zgodny z naukową metodologią, to jest możliwe! Analiza przypadku

Instrument oceny 360 stopni zgodny z naukową metodologią, to jest możliwe! Analiza przypadku Instrument oceny 360 stopni zgodny z naukową metodologią, to jest możliwe! Analiza przypadku dr Victor Wekselberg, Senior Konsultant Mirosława Achinger, Prezes Mispol SA Plan wystąpienia 1. Czym jest kwestionariusz

Bardziej szczegółowo

Kobiety kształtujmy własn przyszło - wersja wstpna-

Kobiety kształtujmy własn przyszło - wersja wstpna- II raport okresowy z ewaluacji projektu: Kobiety kształtujmy własn przyszło - wersja wstpna- - Malbork, padziernik 2007 - opracował: Jakub Lobert Projekt dofinansowany przez Ministerstwo Pracy i Polityki

Bardziej szczegółowo

dr hab. Mieczysław Ciosek, prof. UG, kierownik Zakładu Psychologii Penitencjarnej i Resocjalizacji Instytutu Psychologii UG:

dr hab. Mieczysław Ciosek, prof. UG, kierownik Zakładu Psychologii Penitencjarnej i Resocjalizacji Instytutu Psychologii UG: Niedostosowanie społeczne nieletnich. Działania, zmiana, efektywność. Justyna Siemionow Publikacja powstała na podstawie praktycznych doświadczeń autorki, która pracuje z młodzieżą niedostosowaną społecznie

Bardziej szczegółowo

Młodzi ludzie wobec rynku pracy sytuacja, aspiracje, postawy

Młodzi ludzie wobec rynku pracy sytuacja, aspiracje, postawy Młodzi ludzie wobec rynku pracy sytuacja, aspiracje, postawy Plan prezentacji: Forum Społeczne CASE 25 kwietnia 2003 Prezentacja wyników bada Praca dla młodych i Młodzi w pracy zrealizowanych w latach

Bardziej szczegółowo

Psychometria. Psychologia potoczna. Psychometria (z gr. psyche dusza, metria miara) Plan wykładów. Plan wykładów. Wprowadzenie w problematykę zajęć

Psychometria. Psychologia potoczna. Psychometria (z gr. psyche dusza, metria miara) Plan wykładów. Plan wykładów. Wprowadzenie w problematykę zajęć Psychometria Wprowadzenie w problematykę zajęć W 1 Psychologia potoczna potoczne przekonanie dotyczące natury ludzkiego zachowania wyrażające się w zdroworozsądkowych, intuicyjnych twierdzeniach. dr Łukasz

Bardziej szczegółowo

Diagnoza psychologiczna: podstawowe kompetencje (II część - decyzje diagnostyczne) Rola intuicji w diagnozie

Diagnoza psychologiczna: podstawowe kompetencje (II część - decyzje diagnostyczne) Rola intuicji w diagnozie Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Instytut Psychologii Anna Słysz Diagnoza psychologiczna: podstawowe kompetencje (II część - decyzje diagnostyczne) konwersatorium/wykład Poznań 2008 1 Rola

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu w języku polskim SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU Moralność a psychologia międzykulturowa 2. Nazwa przedmiotu w języku angielskim Morality and Cross-Cultural Psychology 3. Jednostka prowadząca

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU. Metody badań zachowań społecznych 1100-PS-36MBZS-sj. Jednolite magisterskie stacjonarne. Dr Alicja Malina. Zaliczenie z oceną

OPIS PRZEDMIOTU. Metody badań zachowań społecznych 1100-PS-36MBZS-sj. Jednolite magisterskie stacjonarne. Dr Alicja Malina. Zaliczenie z oceną OPIS PRZEDMIOTU Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Rektora UKW Nr 48/2009/2010 z dnia 14 czerwca 2010 r. Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Metody badań zachowań społecznych 1100-PS-36MBZS-sj Wydział Instytut/Katedra

Bardziej szczegółowo

Problem pomiaru obiektywnych i subiektywnych uwarunkowań jakości życia

Problem pomiaru obiektywnych i subiektywnych uwarunkowań jakości życia Problem pomiaru obiektywnych i subiektywnych uwarunkowań jakości życia MIKOŁAJ MAJKOWICZ KATEDRA PSYCHOLOGII I ZAKŁAD BADAŃ NAD JAKOŚCIĄ ŻYCIA WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU GDAŃSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY Użycie

Bardziej szczegółowo

RELIGIJNY SYSTEM ZNACZEŃ I RELIGIJNE RADZENIE SOBIE ZE STRESEM A EUDAJMONISTYCZNY DOBROSTAN PSYCHICZNY

RELIGIJNY SYSTEM ZNACZEŃ I RELIGIJNE RADZENIE SOBIE ZE STRESEM A EUDAJMONISTYCZNY DOBROSTAN PSYCHICZNY A R T Y K U Ł Y ROCZNIKI PSYCHOLOGICZNE/ ANNALS OF PSYCHOLOGY 2014, XVII, 4, 647-664 DARIUSZ KROK 14 Uniwersytet Opolski Katedra Psychologii i Pedagogiki Rodziny RELIGIJNY SYSTEM ZNACZEŃ I RELIGIJNE RADZENIE

Bardziej szczegółowo

Statyczna próba skrcania

Statyczna próba skrcania Laboratorium z Wytrzymałoci Materiałów Statyczna próba skrcania Instrukcja uzupełniajca Opracował: Łukasz Blacha Politechnika Opolska Katedra Mechaniki i PKM Opole, 2011 2 Wprowadzenie Do celów wiczenia

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W KRZYWIZNACH KRGOSŁUPA MCZYZN I KOBIET W POZYCJI SIEDZCEJ W ZALENOCI OD TYPU POSTAWY CIAŁA WSTP

ZMIANY W KRZYWIZNACH KRGOSŁUPA MCZYZN I KOBIET W POZYCJI SIEDZCEJ W ZALENOCI OD TYPU POSTAWY CIAŁA WSTP Elbieta CHLEBICKA Agnieszka GUZIK Wincenty LIWA Politechnika Wrocławska ZMIANY W KRZYWIZNACH KRGOSŁUPA MCZYZN I KOBIET W POZYCJI SIEDZCEJ W ZALENOCI OD TYPU POSTAWY CIAŁA WSTP siedzca, która jest przyjmowana

Bardziej szczegółowo

ZNACZENIE PRAWIDŁOWEGO ODYWIANIA W ROZWOJU MŁODEGO ORGANIZMU

ZNACZENIE PRAWIDŁOWEGO ODYWIANIA W ROZWOJU MŁODEGO ORGANIZMU ZNACZENIE PRAWIDŁOWEGO ODYWIANIA W ROZWOJU MŁODEGO ORGANIZMU Tryb ycia współczesnego, młodego pokolenia nie sprzyja regularnemu odywianiu si. W tej sytuacji zapewnienie dzieciom i młodziey moliwoci regularnego

Bardziej szczegółowo

Raport z badań preferencji licealistów

Raport z badań preferencji licealistów Raport z badań preferencji licealistów Uniwersytet Jagielloński 2011 Raport 2011 1 Szanowni Państwo, definiując misję naszej uczelni napisaliśmy, że Zadaniem Uniwersytetu było i jest wytyczanie nowych

Bardziej szczegółowo

Z pasji, dla przyjemności czy dla nagrody różne oblicza motywacji wewnętrznej uczniów. Dr Małgorzata Chrupała-Pniak Uniwersytet Śląski w Katowicach

Z pasji, dla przyjemności czy dla nagrody różne oblicza motywacji wewnętrznej uczniów. Dr Małgorzata Chrupała-Pniak Uniwersytet Śląski w Katowicach Z pasji, dla przyjemności czy dla nagrody różne oblicza motywacji wewnętrznej uczniów Dr Małgorzata Chrupała-Pniak Uniwersytet Śląski w Katowicach I am always ready to learn although I do not always like

Bardziej szczegółowo

GRANICE DUCHOWO CI PERSPEKTYWA DRUGA KWESTIONARIUSZ SFERY DUCHOWEJ*

GRANICE DUCHOWO CI PERSPEKTYWA DRUGA KWESTIONARIUSZ SFERY DUCHOWEJ* ROCZNIKI PSYCHOLOGICZNE/ ANNALS OF PSYCHOLOGY 2013, XVI, 3, 487-512 KATARZYNA SKRZYPISKA KAROL KARASIEWICZ Uniwersytet Gdaski Instytut Psychologii 1 GRANICE DUCHOWOCI PERSPEKTYWA DRUGA KWESTIONARIUSZ SFERY

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU. Psychologia kliniczna adolescenta. Wydział Pedagogiki i Psychologii. Psychologia. jednolite studia magisterskie.

OPIS PRZEDMIOTU. Psychologia kliniczna adolescenta. Wydział Pedagogiki i Psychologii. Psychologia. jednolite studia magisterskie. OPIS PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Psychologia kliniczna adolescenta Wydział Wydział Pedagogiki i Psychologii Instytut/Katedra Instytut Psychologii, Katedra Psychologii Klinicznej Kierunek

Bardziej szczegółowo

Zainteresowania naukowe: Zasoby osobiste i ich znaczenie dla zdrowia, relacji rodzinnych i zawodowych. Publikacje naukowe

Zainteresowania naukowe: Zasoby osobiste i ich znaczenie dla zdrowia, relacji rodzinnych i zawodowych. Publikacje naukowe Justyna Mróz psycholog, doktor nauk humanistycznych, adiunkt w Zakładzie Psychologii UJK. Absolwentka psychologii na Wydziale Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach; Szkoły Zarządzania

Bardziej szczegółowo

KIERUNEK KOSMETOLOGIA

KIERUNEK KOSMETOLOGIA KIERUNEK KOSMETOLOGIA MARKETING I KOMUNIKACJA SPOŁECZNA Studia niestacjonarne II stopnia Etap studiów II rok, semestr III Wymiar zaj Seminaria: 10 godz. Łcznie: 10 godz. Osoba odpowiedzialna za przedmiot

Bardziej szczegółowo

ZAANGAŻOWANIE W PRACĘ ZAWODOWĄ A ZADOWOLENIE Z ŻYCIA PRACOWNIKÓW NAUKOWYCH

ZAANGAŻOWANIE W PRACĘ ZAWODOWĄ A ZADOWOLENIE Z ŻYCIA PRACOWNIKÓW NAUKOWYCH ZAANGAŻOWANIE W PRACĘ ZAWODOWĄ A ZADOWOLENIE Z ŻYCIA PRACOWNIKÓW NAUKOWYCH Karolina Kasprzak Joanna Kicka Klaudia Krych Magdalena Rzytka Adrianna Siebers STRESZCZENIE Badałyśmy zależności pomiędzy zaangażowaniem

Bardziej szczegółowo

POLEMIKI, RECENZJE, SPRAWOZDANIA

POLEMIKI, RECENZJE, SPRAWOZDANIA 273 Ks. Józef M a k s e l o n, Człowiek wobec mierci. Aspekty psychologiczno- -pastoralne, Kraków: Wydawnictwo Naukowe Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie 2005, ss. 364 Zagadnienia zwizane ze mierci,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 25 maja 2005 r. MINISTER INFRASTRUKf URY BNls /05/1882. Pan Włodzimierz Cimoszewicz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Warszawa, dnia 25 maja 2005 r. MINISTER INFRASTRUKf URY BNls /05/1882. Pan Włodzimierz Cimoszewicz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Warszawa, dnia 25 maja 2005 r. MINISTER INFRASTRUKf URY BNls-0701-9/05/1882 Pan Włodzimierz Cimoszewicz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej W odpowiedzi na interpelacj Pana Posła Tomasza Szczypiskiego

Bardziej szczegółowo

EP io default website

EP io default website 26-01-2015 Od regulacji Internetu po bezpieczestwo publiczne debata na temat dylematów ochrony danych Nowoczesna gospodarka opiera si w duej mierze na przetwarzaniu danych, dlatego potrzebne s jasne reguy,

Bardziej szczegółowo

Sposoby przekazywania parametrów w metodach.

Sposoby przekazywania parametrów w metodach. Temat: Definiowanie i wywoływanie metod. Zmienne lokalne w metodach. Sposoby przekazywania parametrów w metodach. Pojcia klasy i obiektu wprowadzenie. 1. Definiowanie i wywoływanie metod W dotychczas omawianych

Bardziej szczegółowo

Bazy danych Podstawy teoretyczne

Bazy danych Podstawy teoretyczne Pojcia podstawowe Baza Danych jest to zbiór danych o okrelonej strukturze zapisany w nieulotnej pamici, mogcy zaspokoi potrzeby wielu u!ytkowników korzystajcych z niego w sposóbs selektywny w dogodnym

Bardziej szczegółowo

WOLONTARIATU. Konkurs organizowany przez Sie Centrów Wolontariatu. www.wolontariat.org.pl

WOLONTARIATU. Konkurs organizowany przez Sie Centrów Wolontariatu. www.wolontariat.org.pl BARWY WOLONTARIATU Konkurs organizowany przez Sie Centrów Wolontariatu Szanowni Pastwo, Serdecznie zapraszamy Pastwa do udziału w konkursie Barwy wolontariatu. Jest to siódma edycja konkursu, którego realizacj

Bardziej szczegółowo

Ocena dowiadcze pracy wolontarystycznej w perspektywie pracy zawodowej Projekt AVE, projekt Leonardo da Vinci (2003-2006) Raport z Polski

Ocena dowiadcze pracy wolontarystycznej w perspektywie pracy zawodowej Projekt AVE, projekt Leonardo da Vinci (2003-2006) Raport z Polski Ocena dowiadcze pracy wolontarystycznej w perspektywie pracy zawodowej Projekt AVE, projekt Leonardo da Vinci (2003-2006) Raport z Polski Podstawowe informacje o badaniu Centrum Wolontariatu, Warszawa

Bardziej szczegółowo

Raport Testy Trenerskie. Kadr Makroregionalnych Polskiego Związku Podnoszenia Ciężarów

Raport Testy Trenerskie. Kadr Makroregionalnych Polskiego Związku Podnoszenia Ciężarów Raport Testy Trenerskie Kadr Makroregionalnych Polskiego Związku Podnoszenia Ciężarów W trakcie zgrupowań Kadr Makroregionalnych Polskiego Związku Podnoszenia Ciężarów, poddano zawodników Testom Trenerskim.

Bardziej szczegółowo

Rola religii i duchowości w radzeniu sobie z chorobą nowotworową. Opieka duszpasterska i wsparcie duchowe u pacjentów ze szpiczakiem

Rola religii i duchowości w radzeniu sobie z chorobą nowotworową. Opieka duszpasterska i wsparcie duchowe u pacjentów ze szpiczakiem Rola religii i duchowości w radzeniu sobie z chorobą nowotworową Opieka duszpasterska i wsparcie duchowe u pacjentów ze szpiczakiem Duchowość 1. Duchowość = religijność 2. Duchowość versus religijność

Bardziej szczegółowo

ROCZNIKI PSYCHOLOGICZNE Tom VII, numer 1 2004

ROCZNIKI PSYCHOLOGICZNE Tom VII, numer 1 2004 A R T Y K U Ł Y ROCZNIKI PSYCHOLOGICZNE Tom VII, numer 1 2004 KRYSTYNA SKARŻYŃSKA POSZUKIWAĆ PRZYJACIÓŁ CZY ZDOBYWAĆ MAJATEK? CELE ŻYCIOWE A ZADOWOLENIE Z ŻYCIA Ważnym atrybutem ludzkich zachowań jest

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Psychologia potrzeb. Dr Monika Wróblewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Psychologia potrzeb. Dr Monika Wróblewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Psychologia potrzeb Dr Monika Wróblewska Uniwersytet w Białymstoku 10 czerwca 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL 1. Specyfika potrzeb

Bardziej szczegółowo

KOMPETENCJA W DIAGNOZOWANIU, CZYLI O KONIECZNO CI USTAWICZNEGO KSZTAŁCENIA

KOMPETENCJA W DIAGNOZOWANIU, CZYLI O KONIECZNO CI USTAWICZNEGO KSZTAŁCENIA ROCZNIKI PSYCHOLOGICZNE/ ANNALS OF PSYCHOLOGY 2015, XVIII, 2, 205-210 PIOTR K. OLE 13 Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II Instytut Psychologii Szkoła Wysza Psychologii Społecznej w Warszawie KOMPETENCJA

Bardziej szczegółowo

WIEDZA EKONOMICZNA I POSTAWY WOBEC PODATKÓW DOROSŁYCH POLAKÓW SABINA KOŁODZIEJ

WIEDZA EKONOMICZNA I POSTAWY WOBEC PODATKÓW DOROSŁYCH POLAKÓW SABINA KOŁODZIEJ WIEDZA EKONOMICZNA I POSTAWY WOBEC PODATKÓW DOROSŁYCH POLAKÓW SABINA KOŁODZIEJ Streszczenie W artykule przedstawiono wyniki bada analizujcych poziom wiedzy ekonomicznej dorosłych Polaków oraz ich stosunek

Bardziej szczegółowo

Wpływ kapitału ludzkiego na rozwój regionalny w Polsce

Wpływ kapitału ludzkiego na rozwój regionalny w Polsce 6.1. Wprowadzenie Współczesny rozwój gospodarczy cechuje odwrócenie proporcji midzy czynnikami produkcji, które decyduj o jego tempie. Nastpuje stopniowe przejcie od konkurencji zasobów do konkurencji

Bardziej szczegółowo

Paweł Gole, Securing. 1 InfoTRAMS "Cloud Computing Latajc c w chmurach"

Paweł Gole, Securing. 1 InfoTRAMS Cloud Computing Latajc c w chmurach Paweł Gole, Securing 1 InfoTRAMS "Cloud Computing Latajc c w chmurach" Agenda Cloud Computing co to właciwie jest Co jest moje w chmurze, co kontroluj Stare i nowe problemy bezpieczestwa Dostpno Interfejs

Bardziej szczegółowo

Test inteligencji emocjonalnej. Katarzyna Thomas

Test inteligencji emocjonalnej. Katarzyna Thomas Test inteligencji emocjonalnej Wykresy i liczby 2013-08-01 Poufne Normy: Poland 2010 Niniejszy raport zawiera informacje i wskazówki pomocne przy rozwijaniu wiedzy i świadomości dotyczącej inteligencji

Bardziej szczegółowo

B I B L I O T E K I N A U K O W E W K U L T U R Z E I C Y W I L I Z A C J I

B I B L I O T E K I N A U K O W E W K U L T U R Z E I C Y W I L I Z A C J I B I B L I O T E K I N A U K O W E W K U L T U R Z E I C Y W I L I Z A C J I Stefan Kubów Dolnolska Szkoła Wysza Edukacji TWP we Wrocławiu Biblioteka stefan.kubow@dswe.wroc.pl Wartoci zawodowe w bibliotekarstwie

Bardziej szczegółowo

Artykuł wydrukowany w miesięczniku Język Polski w Szkole gimnazjum, nr 2, Kielce, 2000/2001. Wyuczona bezradność

Artykuł wydrukowany w miesięczniku Język Polski w Szkole gimnazjum, nr 2, Kielce, 2000/2001. Wyuczona bezradność Opracowała: mgr Elżbieta Rutkowska Artykuł wydrukowany w miesięczniku Język Polski w Szkole gimnazjum, nr 2, Kielce, 2000/2001 Wyuczona bezradność Każdy człowiek często znajduje się w sytuacji, kiedy wydarzenia

Bardziej szczegółowo

Program zajęć. Metoda warsztatowa zakłada maksymalny i aktywny udział uczestników przy zminimalizowaniu tradycyjnych sposobów przekazywania wiedzy.

Program zajęć. Metoda warsztatowa zakłada maksymalny i aktywny udział uczestników przy zminimalizowaniu tradycyjnych sposobów przekazywania wiedzy. Program zajęć ROZMOWA I DIAGNOZA PSYCHOLOGICZNA W DORADZTWIE. WYKORZYSTANIE WIELOWYMIAROWEGO KWESTIONARIUSZA PREFERENCJI. OPIS SZKOLENIA CELE SZKOLENIA: Celem szkolenia jest podniesienie skuteczności zawodowej

Bardziej szczegółowo

DECYZJA. Warszawa, dnia 31 marca 2006 r. GI-DEC-DS-106/06

DECYZJA. Warszawa, dnia 31 marca 2006 r. GI-DEC-DS-106/06 Decyzja Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych nakazujca Spółce usunicie uchybie w procesie przetwarzania danych osobowych osób biorcych udział w organizowanych przez t Spółk konkursach, poprzez

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu w języku polskim SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU Psychologia społeczna 2. Nazwa przedmiotu w języku angielskim Social psychology 3. Jednostka prowadząca przedmiot Wydział Nauk Historycznych

Bardziej szczegółowo

W WIETLE TEORII INTELIGENCJI SPRZYJAJCEJ POWODZENIU YCIOWEMU ROBERTA J. STERNBERGA

W WIETLE TEORII INTELIGENCJI SPRZYJAJCEJ POWODZENIU YCIOWEMU ROBERTA J. STERNBERGA 95 ROCZNIKI PSYCHOLOGICZNE Tom IX, numer 1 2006 ANDRZEJ E. SKOWSKI STYMULOWANIE ROZWOJU ZDOLNOCI W WIETLE TEORII INTELIGENCJI SPRZYJAJCEJ POWODZENIU YCIOWEMU ROBERTA J. STERNBERGA W artykule dokonano próby

Bardziej szczegółowo

Regulamin. przyznawania nagród dla nauczycieli zatrudnionych w szkołach i placówkach prowadzonych przez Powiat Łukowski

Regulamin. przyznawania nagród dla nauczycieli zatrudnionych w szkołach i placówkach prowadzonych przez Powiat Łukowski Załcznik do Uchwały Nr XXXIV/247/2009 Rady Powiatu w Łukowie z dnia 30 wrzenia 2009 r. Regulamin przyznawania nagród dla nauczycieli zatrudnionych w szkołach i placówkach prowadzonych przez Powiat Łukowski

Bardziej szczegółowo

A N K I E T A. Zalety i wady ankiety. wielka możliwość nieszczerych odpowiedzi przy posyłaniu ankiet pocztą wiele z nich nie wraca

A N K I E T A. Zalety i wady ankiety. wielka możliwość nieszczerych odpowiedzi przy posyłaniu ankiet pocztą wiele z nich nie wraca A N K I E T A 1 Badania ankietowe stosuje się najczęściej w celu szybkiego przebadania bardzo licznych populacji. Jest to najbardziej oszczędny sposób zbierania danych. 2 Zalety i wady ankiety zalety wady

Bardziej szczegółowo

Jakość życia nie zależy wyłącznie od dobrostanu fizycznego, bo stan zdrowia ma wpływ na wiele aspektów życia.

Jakość życia nie zależy wyłącznie od dobrostanu fizycznego, bo stan zdrowia ma wpływ na wiele aspektów życia. Jakość życia w chorobie nowotworowej Krzysztof G. Jeziorski Warszawa Definicja jakości życia WHO (1993) Poczucie jednostki co do jej pozycji życiowej w ujęciu kulturowym oraz systemu wartości, w którym

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. w języku polskim. w języku angielskim USYTUOWANIE PRZEDMIOTU W SYSTEMIE STUDIÓW. Wykład Ćwiczenia OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA PRZEDMIOTU

KARTA PRZEDMIOTU. w języku polskim. w języku angielskim USYTUOWANIE PRZEDMIOTU W SYSTEMIE STUDIÓW. Wykład Ćwiczenia OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA PRZEDMIOTU Kod przedmiotu Nazwa przedmiotu KARTA PRZEDMIOTU w języku polskim w języku angielskim WPP USYTUOWANIE PRZEDMIOTU W SYSTEMIE STUDIÓW Współczesne problemy psychologii Contemporary problems of psychology

Bardziej szczegółowo

Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo

Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo Ma³gorzata Czajkowska Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych

Bardziej szczegółowo

Program Sprzeda wersja 2011 Korekty rabatowe

Program Sprzeda wersja 2011 Korekty rabatowe Autor: Jacek Bielecki Ostatnia zmiana: 14 marca 2011 Wersja: 2011 Spis treci Program Sprzeda wersja 2011 Korekty rabatowe PROGRAM SPRZEDA WERSJA 2011 KOREKTY RABATOWE... 1 Spis treci... 1 Aktywacja funkcjonalnoci...

Bardziej szczegółowo

W KONCEPCJI POMIARU PSYCHOLOGICZNEGO

W KONCEPCJI POMIARU PSYCHOLOGICZNEGO HEURYSTYKI KATEGORII ROZMYTYCH W KONCEPCJI POMIARU PSYCHOLOGICZNEGO Niniejsza książka jest pierwszą w Polsce monografią, która stanowi autorską propozycję oparcia pomiaru psychologicznego na heurystykach

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2011 BS/38/2011 STOSUNEK POLAKÓW DO PRACY I PRACOWITOŚCI

Warszawa, kwiecień 2011 BS/38/2011 STOSUNEK POLAKÓW DO PRACY I PRACOWITOŚCI Warszawa, kwiecień 2011 BS/38/2011 STOSUNEK POLAKÓW DO PRACY I PRACOWITOŚCI Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 13 stycznia 2011 roku Fundacja Centrum Badania Opinii

Bardziej szczegółowo

Kryzys w wartościowaniu i relacje rodzinne w świetle badań podopiecznych schroniska dla nieletnich i uczniów liceum

Kryzys w wartościowaniu i relacje rodzinne w świetle badań podopiecznych schroniska dla nieletnich i uczniów liceum Kryzys w wartościowaniu i relacje rodzinne w świetle badań podopiecznych schroniska dla nieletnich i uczniów liceum Wartości, które człowiek ceni, wybiera i realizuje, pozostają w istotnym związku z rozwojem

Bardziej szczegółowo

Grupy i czynniki ryzyka Komunikacja jako forma profilaktyki

Grupy i czynniki ryzyka Komunikacja jako forma profilaktyki Grupy i czynniki ryzyka Komunikacja jako forma profilaktyki mgr Anna Dolczewska Samela psycholog kliniczny, terapeuta tel.: 607 25 48 27 e-mail: samela@konto.pl WCZESNA ADOLESCENCJA 13 17 rok życia CENTRALNY

Bardziej szczegółowo

Warszawa, styczeń 2014 BS/1/2014 POLACY O SWOIM SZCZĘŚCIU, PECHU I ZADOWOLENIU Z ŻYCIA

Warszawa, styczeń 2014 BS/1/2014 POLACY O SWOIM SZCZĘŚCIU, PECHU I ZADOWOLENIU Z ŻYCIA Warszawa, styczeń 2014 BS/1/2014 POLACY O SWOIM SZCZĘŚCIU, PECHU I ZADOWOLENIU Z ŻYCIA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo