TRZECI SEKTOR PIĄTA WŁADZA?

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "TRZECI SEKTOR PIĄTA WŁADZA?"

Transkrypt

1 STYCZEŃ 2011 ISSN BRIEF PROGRAMOWY INSTYTUTU KOŚCIUSZKI TRZECI SEKTOR PIĄTA WŁADZA? Wstęp Prezentowany brief programowy ma na celu przedstawienie kondycji polskiego sektora pozarządowego po dwudziestu latach transformacji, a także zarysowanie perspektyw jego rozwoju. Do refleksji nad stanem trzeciego sektora dodatkowo skłania fakt, iż rok 2011 jest Europejskim Rokiem Wolontariatu, a wolontariat to właśnie ta forma partycypacji w życiu społecznym, której organizacje pozarządowe zawdzięczają szczególnie dużo. Analiza, jaką przeprowadziliśmy wskazuje, że budowa społeczeństwa obywatelskiego w Polsce, wymieniana przez ekspertów jako jeden z celów polskiej transformacji, nie została jeszcze w stopniu satysfakcjonującym zakończona, a organizacje pozarządowe w swojej działalności napotykają na szereg barier legislacyjnych, administracyjnych, ekonomicznych i społecznych. Istnienie tych przeszkód stało się jednym z powodów, dla których w Senacie RP rozpoczęła się na początku bieżącego roku, procedura przyjęcia projektu ustawy o wolności zrzeszania się (projekt, będący inicjatywą ustawodawczą Senatu, zostanie następnie skierowany do Sejmu RP). Dyskusję o potrzebie zmiany ustawy Prawo o stowarzyszeniach podjęto już przeszło dwa lata temu na forum Parlamentarnego Zespołu ds. Współpracy z Organizacjami Pozarządowymi. Procedowany obecnie projekt ustawy o zrzeszeniach niewątpliwie zmierza w kierunku zniesienia barier legislacyjnych i administracyjnych istotnych z punktu widzenia organizacji eksperckich takich jak Instytut Kościuszki i w naszej ocenie może przyczynić się do budowy aktywnego społeczeństwa obywatelskiego oraz zwiększenia pluralizmu debaty publicznej. Proponowana jednolita regulacja prawna spełnia większość oczekiwań dotyczących usunięcia zasadniczych barier jakie zaobserwowaliśmy w praktyce działalności organizacji pozarządowych. Niewątpliwą wartością projektu ustawy jest również próba dostosowania polskiego prawa do standardów właściwych dla Unii Europejskiej. To aspekt wyjątkowo istotny, ponieważ rozwój sektora pozarządowego w Polsce jest znacznie opóźniony w stosunku do większości pozostałych krajów członkowskich. Jak wskazują badania, zatrzymał się on na poziomie stanu z lat Ponadto widoczna jest wyraźnie tendencja do starzenia się organizacji pozarządowych i zwiększania się dysproporcji w jakości, w zakresie działalności oraz w dostępie do finansowania. Pogłębia się także podział na organizacje posiadające status Organizacji Pożytku Publicznego i go nie posiadające, słowo wstępu:: Izabela Albrycht prezes Zarządu Instytutu Kościuszki politolog, absolwentka Instytutu Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Jagiellońskiego i studiów podyplomowych Public Relations w Wyższej Szkole Europejskiej im. Ks. Tischnera w Krakowie. Odbyła półroczny staż w Parlamencie Europejskim. Instytut Kościuszki jest niezależnym, pozarządowym instytutem naukowo-badawczym (Think Tank) o charakterze non-profit, założonym w 2000 r. Misją Instytutu Kościuszki jest działanie na rzecz społeczno-gospodarczego rozwoju i bezpieczeństwa Polski jako aktywnego członka Unii Europejskiej oraz partnera sojuszu euroatlantyckiego. Instytut Kościuszki pragnie być liderem pozytywnych przemian, tworzyć i przekazywać najlepsze rozwiązania, również na rzecz sąsiadujących krajów budujących państwo prawa, społeczeństwo obywatelskie i gospodarkę wolnorynkową. Biuro w Krakowie: ul. Karmelicka 9/14, Kraków, Polska, tel.: , Projekt layoutu: Wydawnictwo Qlco, Robert Stachowicz Skład i opracowanie graficzne: Małgorzata Kopecka,

2 co w krótkim czasie grozi dalszym pogarszaniem się statystyk i kondycji trzeciego sektora. Rozwiązania zaproponowane w projekcie ustawy mogą w pewnym stopniu i zakresie przyczynić się do odwrócenia tej tendencji. Instytut Kościuszki, przy okazji publikacji niniejszego briefu programowego oraz w kolejnych swoich inicjatywach badawczych, chciałby zwrócić szczególną uwagę na bariery rozwoju think tanków czyli organizacji zajmujących się analizą, ewaluacją i kreowaniem polityk publicznych, a także działalnością edukacyjną. Eksperci wskazują na słabość tego typu organizacji w Polsce. Liczba think tanków i organizacji strażniczych w Polsce to, w zależności od źródła, od 34 1 do Biorąc pod uwagę dodatkowo fakt, że nie wszystkie z nich prowadzą działalność interdyscyplinarną, koncentrując się niekiedy na jednym obszarze badawczym, ich ilość uznać należy za niewystarczającą. Głównym powodem, dla którego sektor polskich organizacji typu think tank nie rozwinął się w takim stopniu jak w krajach Europy Zachodniej czy w USA, jest nie tylko znaczne zapóźnienie w budowie społeczeństwa obywatelskiego w Polsce, ale także fakt, że rola think tanków nie jest obecnie wystarczająco doceniana zarówno przez polityków i decydentów, jaki i przez środowisko akademickie i media. Think tanki we współczesnych, demokratycznych społeczeństwach pełnią funkcję ekspercką i innowacyjną, jako niezależne ośrodki zajmujące się badaniami i analizami dotyczącymi spraw publicznych. W naszym przekonaniu do celów działalności think tanków należy poszukiwanie sposobów rozwiązania problemów społecznych oraz aktywny udział w publicznej debacie. Think tanki przetwarzając idee w wiedzę użyteczną dla społeczeństwa i polityków tworzą praktyczne rekomendacje zarówno dla obecnych, jak i przyszłych problemów i wyzwań. W ten sposób odbywa się tzw. policy-making process wymyślanie rozwiązań, godzenie wartości i wizji z realiami. Polityki publiczne, których dotyczy działalność think tanków są podstawowym wymiarem funkcjonowania państwa i jego instytucji 3, a możliwość ich monitorowania, analizy i udział ekspertów organizacji pozarządowych w ich tworzeniu jest podstawą dialogu społecznego. Z kolei, jakość oraz pluralizm dialogu społecznego są miarą demokracji i stopnia rozwoju społeczeństwa obywatelskiego. Organizacja aktywna w ramach polityk publicznych, zwłaszcza taka, która podejmuje także monitoring działalności władzy i polityków, by spełniać swoje zadanie rzetelnie i niezależnie, powinna mieć zapewnione przez państwo sprzyjające warunki funkcjonowania. Niezbędne jest do tego wyeliminowanie administracyjnych i praktycznych barier. Najbardziej newralgiczne problemy to m.in. brak transparentności i równości w nawiązywaniu współpracy z instytucjami publicznymi, brak równego dostępu do konsultacji społecznych, brak przejrzystości procesów dysponowania środkami publicznymi przez administrację państwową w ramach procedur przyznawania think tankom lub zlecania im ekspertyz i analiz. Tylko taka sytuacja, w której uchybienia te zostaną zlikwidowane pozwoli na partycypację w debacie publicznej różnorodnych organizacji pozarządowych. Dzięki temu zapewniony zostanie udział w niej reprezentatywnej części społeczeństwa obywatelskiego, a tym samym prezentacja pełnego spektrum poglądów. W konsekwencji wypełnić się może treścią obywatelska koncepcja państwa 4. Koncepcje polityk publicznych i metody wcielenia ich w życie, powinny być oparte o fachową wiedzę. Każda instytucja publiczna realizująca polityki publiczne stoi zatem także przed wyzwaniem dobrego korzystania z zewnętrznych badań dotyczących czynników wpływających na powodzenie polityk. To samo dotyczy właściwego rozpoznania potrzeb społecznych, zrozumienia ich charakteru i znajdowania kompetentnych rozwiązań 5. Wskazać można także takie wyzwania, przed którymi stoją same think tanki. Do najważniejszych należy profesjonalizacja poprzez standaryzację. Standaryzacja definiować powinna interakcje pomiędzy think tankami a środowiskiem zewnętrznym, oraz zmierzać powinna do wypracowania najlepszych i najbardziej skutecznych metod dziania tak aby think tanki zajęły stałe miejsce w policy-making process. Standaryzacja to także wypracowania transparentnych zasad programowych i fundraisingowych z jednej strony etyki fundraisingu z drugiej transparentności finansowania. Wprowadzenie takich standardów przez wszystkie polskie think tanki pozwoli uzyskać sektorowi wysoki stopień profesjonalizacji zgodny z najlepszymi praktykami. Z uwagi na fakt, iż think tankom przypisuje się rolę pomostów między wiedzą (światem nauki) a władzą (światem polityki i instytucji państwa), zaś ich znaczenie dla budowy społeczeństwa obywatelskiego jest nie do przecenienia, należy zadbać o to, aby ten typ organizacji pozarządowych rozwijał się w Polsce bez przeszkód i mógł zapewnić sektorowi publicznemu profesjonalne i kompetentne zaplecze eksperckie, niezależne od partykularnych grup interesów. 1 Wojciech Ziętara, Think Tanks Na przykładzie USA i Polski, Lublin 2010, str Ranking The Global Go-To Think Tanks 2010, Uniwersytet w Pensylwanii, UNU-edition.pdf, data dostępu r. 3 Jarosław Górniak, Sprawne państwo cykle tworzenia i oceniania polityk/programów publicznych, w: Pismo Dialogu Społecznego, nr 4/2008, str Tamże. 5 Tamże. 2

3 Przegląd stanu organizowania się i aktywności społeczej obywateli autorzy briefu: 1. Aktywność społeczna w Polsce Jak pokazują przedstawione poniżej dane z ośmiu badań opinii społecznej, rozwój sektora organizacji pozarządowych zatrzymał się na poziomie z lat Aktualne badania wykazują starzenie się organizacji tego sektora i pogłębianie się dysproporcji w ich działalności oraz w dostępie do finansowania, co w sposób szczególny dotyczy organizacji pożytku publicznego (OPP). Według wyników badania przeprowadzonego w 2010 r. przez Centrum Badania Opinii Społecznej (CBOS) blisko trzy czwarte dorosłych Polaków (72%) nie działało w żadnej organizacji obywatelskiej. Mniej więcej co siódmy respondent (15%) deklarował, że poświęca swój wolny czas na działalność społeczną w jednej dziedzinie, 5% działało w dwóch dziedzinach, a 8% w trzech lub więcej 1. Po spadku odnotowanym w 2008 r., w 2009 r. ogólne zaangażowanie Polaków w pracę społeczną (zbiorczy wskaźnik) powróciło do poziomu z lat Aktywność w organizacjach obywatelskich i/lub pracę na rzecz własnej społeczności lokalnej czy też pracę charytatywną dla osób potrzebujących, deklarowała ponad jedna trzecia dorosłych Polaków (36%). Jednak najczęściej była to działalność indywidualna, okazjonalna, nie zaś prowadzona w ramach członkostwa w NGOs 2. Jan Stefanowicz adwokat, założyciel Kancelarii Juris, przewodniczący Rady Konsultacyjnej Centrum Monitoringu Wolności Prasy od 2001 r. Przewodniczący, Wiceprzewodniczący i Członek Rady Nadzorczej Grupy LOTOS S.A. od 2005 r., Członek założyciel Towarzystwa Ekonomistów Polskich od 1995r. Członek założyciel Transparency International od 1998r. Prace na zlecenie Biura Studiów i Ekspertyz Sejmu,ekspert w Komisji Konstytucyjnej Zgromadzenia Narodowego. Konsultant, współautor redakcji rozdziału X Konstytucji RP o finansach publicznych. 2. Wybrane aspekty sektora pozarządowego w innych krajach Porównanie danych dotyczących polskich organizacji pozarządowych z sytuacją sektora NGO w innych krajach jest utrudnione m.in. ze względu na różnice w definicji pojęcia non govermental organizations obowiązującej w poszczególnych państwach, a także z uwagi na różnice prawne, społeczne i ekonomiczne. Jednakże, chociażby dla ogólnego zobrazowania sytuacji trzeciego sektora w Polsce na tle innych krajów, warto podać kilka przykładów: W Republice Czeskiej, liczącej ok. 10 mln obywateli, działa 105 tys. organizacji o charakterze nonprofit, do których zalicza się m.in. fundacje i stowarzyszenia (wskaźnik - 10,5 organizacji na 1000 mieszkańców). Najbardziej powszechnym typem organizacji pozarządowej jest stowarzyszenie. Liczba stowarzyszeń to ok. 68 tys CBOS-BS/16/2010, Aktywność Polaków w organizacjach obywatelskich w latach , Warszawa, luty Tamże. 3 United States Agency for International Development,The NGO Sustainability Index. For Central and Eastern Europe and Eurasia, Czerwiec Tomasz Uchman dziennikarz, menedżer. Pracował m.in. w wielu instytucjach finansowych i organizacjach samorządu gospodarczego, zajmując się PR-em i lobbingiem (dyrektor Instytutu Lobbingu w Business Center Club). Interesują go zagadnienia gospodarcze i społeczne, w tym zwłaszcza rola kapitału społecznego i społeczeństwa obywatelskiego. Anna Maria Polak studentka V roku prawa na Wydziale Prawa i Administracji UW. Była praktykantką w Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka. Obecnie zaangażowana jest w działalność Kliniki Prawa UW oraz odbywa praktyki w Kancelarii Juris gdzie zajmuje się m. in. analizą funkcjonowania organizacji pozarządowych.

4 Jan Stefanowicz, Tomasz Uchman, Anna Maria Polak Zarejestrowane organizacje pozarządowe Bournemouth Kraj Ogólna liczba zarejestrowanych organizacji pozarządowych Liczba organizacji pozarządowych na tysiąc mieszkańców , ,38 W Brazylii działa 276 tys. legalnie zarejestrowanych prywatnych fundacji i stowarzyszeń (dane z 2002 r.). Przy liczbie ludności wynoszącej ok. 190 mln daje to wskaźnik 1,5 NGOs na 1000 osób 4. W Wielkiej Brytanii liczba zarejestrowanych organizacji non profit wynosi 170 tys. (3,4 na 1000 osób). W Estonii na 1,33 mln obywateli liczba zarejestrowanych NGOs wynosi , z czego ok. 813 to fundacje, a 29 tys. to stowarzyszenia (22,8 na 1000 osób) 5. We Francji, w 2007 r. zarejestrowanych i aktywnych było 1,1 mln organizacji nonprofit (16,9 na 1000 osób) 6. 4 L. C. Compos, F. Alcoforado, Law, Government and Third Sector in Brazil. Por. także: L. Landim, Thirty years and recent dilemmas, NGOs and Third Sector in Brazil, Federal University of Rio de Janerio. 5 United States Agency for International Development,The NGO Sustainability Index. For Central and Eastern Europe and Eurasia, Czerwiec Assocation pour le Developement de la Documentacion sur L economie Sociale, Les associations en France, Poids, profiles et evolutions, Novembre NGOs w Polsce Według danych 7 z września 2009 r. w Polsce formalnie zarejestrowanych (KRS/ REGON) było 64 tys. stowarzyszeń i 10 tys. fundacji. Uwzględniając inne podmioty całego sektora pozarządowego, do liczby tej należy dołączyć: 16 tys. Ochotniczych Straży Pożarnych; 4 tys. organizacji społecznych (komitety rodzicielskie, koła łowieckie, komitety społeczne itp.); 15 tys. jednostek kościoła katolickiego, innych kościołów i związków zawodowych; 5 tys. organizacji samorządu gospodarczego i zawodowego. Na podstawie najnowszych badań i danych 8 należy jednak szacować, że udział realnie istniejących i faktycznie funkcjonujących organizacji trzeciego sektora jest w rzeczywistości istotnie niższy, a to przede wszystkim z uwagi na: nieprzeprowadzanie postępowań likwidacyjnych stowarzyszeń i fundacji; 7 Stowarzyszenie Klon/Jawor, Podstawowe fakty o organizacjach pozarządowych - raport z badania 2008, str Chodzi tu zwłaszcza o opracowania Instytutu Spraw Publicznych Polskiej Akademii Nauk (Warszawa 2008) oraz SOF-1 Departamentu Badań Społecznych Głównego Urzędu Statystycznego (Warszawa 2009). Por. także: raport z badania zrealizowanego w 2008 r. przez Stowarzyszenie Klon/ Jawor; Diagnoza problemów funkcjonowania organizacji pożytku publicznego, Zakład Badań Naukowych Polskiego Towarzystwa Socjologicznego; raporty: CBOS- BS/10/2010, Działalność społeczna Polaków, CBOS- BS/15/2010, Dobroczynność w Polsce, CBOS-BS/16/2010, Aktywność Polaków w organizacjach obywatelskich oraz PBS DGA, Wpływ statusu OPP na działalność organizacji. Raport z analizy danych, czerwiec niezgłaszanie zaprzestania prowadzenia działalności i niewyrejestrowywanie podmiotów z rejestru REGON i KRS; porzucanie organizacji (brak władz i aktywnych członków). We wspomnianych badaniach i opracowaniach liczbę praktycznie nieistniejących i niedziałających organizacji ocenia się na 25-45% wszystkich formalnie zarejestrowanych podmiotów. Można zatem przyjąć, że przy ok. 65 tys. czynnych organizacji w Polsce na 1000 obywateli przypada ich 1,7. Jest to zaledwie 1/10 1/2 poziomu występującego w wymienionych wyżej krajach UE. Mimo to aktywność społeczna i charytatywna Polaków utrzymuje się na zbliżonym poziomie od pięciu lat, chociaż 80-90% obywateli realizuje ją poza członkostwem w organizacjach lub działalnością w fundacjach. Z badania CBOS wynika, że w 2009 r. większość Polaków (58%) starała się w jakiś sposób incydentalnie pomagać osobom potrzebującym. Blisko połowa (49%) co najmniej raz przekazała pieniądze na cele dobroczynne, ponad jedna trzecia (37%) udzieliła pomocy rzeczowej, np. przekazując potrzebującym ubrania lub książki, a co ósmy dorosły Polak (12%) przynajmniej raz bezinteresownie poświęcił innym własną pracę lub ofiarował swoją usługę 9. Pomimo stosunkowo dużej otwartości Polaków na pro- 9 CBOS-BS/15/2010, Dobroczynność w Polsce, Warszawa, luty 2010, str. 2. 4

5 blemy potrzebujących z roku na rok systematycznie maleje liczba osób, które udzielają pomocy rzeczowej (od 2007 r. ich odsetek zmniejszył się o 8 punktów procentowych) oraz przeznaczają na cele dobroczynne swoją pracę lub usługi (od 2008 r. spadek z 19% do 12%). Po odnotowanym rok temu istotnym wzroście zmniejszył się również (o 5 punktów procentowych) odsetek respondentów deklarujących finansowe wspieranie akcji charytatywnych (z wyjątkiem akcji w rodzaju Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy). Obecnie ich liczba jest taka sama jak w 2007 r. (49%). Mniejsza hojność w tym względzie może wynikać z bardziej racjonalnego wydatkowania pieniędzy w 2009 r., spowodowanego obawami przed skutkami światowego kryzysu gospodarczego dla naszego kraju. Jak wynika z deklaracji, w 2009 r. ponad dwie piąte ankietowanych (42%, o 3 punkty procentowe więcej niż w 2007 r. i o 6 punktów procentowych więcej niż w 2008 r.) nie wspomogło potrzebujących w żaden z ww. sposobów. Nieco ponad jedna czwarta dorosłych Polaków (26%) w 2009 r. udzielała się charytatywnie na jeden z trzech powyższych sposobów, niemal tyle samo (25%) pomagało potrzebującym na dwa różne sposoby, a tylko 7% ogółu ofiarowało zarówno pieniądze, dobra materialne, jak i własną pracę Tamże, str. 3. W 2009 r., podobnie jak rok wcześniej, Polacy najczęściej poświęcali swój czas na pracę społeczną w komitetach rodzicielskich, radach rodziców, fundacjach szkolnych i uczelnianych oraz w innych organizacjach działających na rzecz szkolnictwa i oświaty. Aktywne członkostwo deklarowało w nich ośmiu na stu dorosłych Polaków. Co siedemnasty badany (5,8%) był aktywnym członkiem związku, klubu lub stowarzyszenia o charakterze sportowym, a co dwudziesty (5,1%) udzielał się w jakiejś organizacji zajmującej się pomocą dzieciom. Inne organizacje oraz mniej lub bardziej sformalizowane grupy obywatelskie, w których Polacy deklarują stosunkowo znaczną aktywność, to: ruchy religijne i kościelne oraz wspólnoty parafialne (zgodnie z deklaracjami działa w nich 4,5% badanych); organizacje charytatywne pomagające chorym, niepełnosprawnym, starym, ubogim, bezdomnym oraz innym potrzebującym (4%); związki działkowiczów, hodowców, wędkarzy, myśliwych (3,3%); harcerstwo, stowarzyszenia studenckie oraz inne organizacje młodzieżowe (3,2%); Ochotnicza Straż Pożarna, Górskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe i inne formy społecznego ratownictwa (2,7%); organizacje artystyczne typu chór, orkiestra, zespół taneczny lub teatralny (2,6%); organizacje samopomocowe, takie jak stowarzyszenia osób niepełnosprawnych, samotnych ojców, anonimowych alkoholików, bezrobotnych (2,5%); towarzystwa naukowe (2,3%); organizacje działające na rzecz zwierząt (2,3%); związki zawodowe (2,1%). Aktywność społeczna w pozostałych grupach o charakterze obywatelskim nie sięga 2% *. Jak się okazuje, w 2009 r. co dziewiąty dorosły Polak (11% badanych, o 2 punkty procentowe więcej niż w 2007 r.) angażował się społecznie w pracę zarówno na rzecz swojej społeczności, jak i organizacji obywatelskich. Co dwunasty badany (8%, o 3 punkty procentowe mniej niż w 2007 r.) działał jedynie w środowisku lokalnym, a 17% badanych (o 6 punktów procentowych więcej niż w 2007 r.) pracowało wyłącznie w organizacjach obywatelskich. W sumie społecznicy stanowili w 2009 r. ponad jedną trzecią ogółu dorosłych obywateli (36%) i było to o 5 punktów procentowych więcej niż w 2007 r. i mniej więcej tyle samo co w latach 2003 i 2005 *. * CBOS-BS/16/2010, Aktywność Polaków w organizacjach obywatelskich w latach , Warszawa, luty * * Tamże Zgodnie z deklaracjami badanych, w ostatnich latach na aktywnym uczestnictwie członków szczególnie mocno zyskały organizacje działające na rzecz szkolnictwa i oświaty (wzrost o 3,2 punktu procentowego), stowarzyszenia sportowe (wzrost o 3 punkty), organizacje charytatywne działające na rzecz potrzebujących dzieci (wzrost o 2,7 punktu), towarzystwa przyjaciół zwierząt i opieki nad zwierzętami (wzrost o 2 punkty), grupy artystyczne (wzrost o 1,8 punktu), towarzystwa naukowe (wzrost o 1,8 punktu), ruchy religijne, kościelne, wspólnoty parafialne (wzrost o 1,7 punktu), stowarzyszenia i związki działkowiczów, hodowców, wędkarzy itp. (wzrost o 1,7 punktu), organizacje samopomocowe (wzrost o 1,7 punktu), organizacje charytatywne zajmujące się osobami starymi, niepełnosprawnymi, ubogimi i bezdomnymi (wzrost o 1,6 punktu) *. * CBOS- BS/16/2010, Aktywność Polaków w organizacjach obywatelskich w latach , Warszawa, luty 2010, str

6 Jan Stefanowicz, Tomasz Uchman, Anna Maria Polak Wolny czas poświęcany przez Polaków na działalnośc w NGO 6

7 4. Obszary działalności Największa liczba funkcjonujących w Polsce organizacji pozarządowych działa w obszarze sportu, turystyki, rekreacji i hobby (38,3% organizacji wskazuje ten obszar jako najważniejsze pole swojej działalności). Inne obszary wskazywane najczęściej jako główne pola działalności organizacji to: kultura i sztuka (12,7%); edukacja i wychowanie (12,8%); usługi socjalne i pomoc społeczna (11,2%); ochrona zdrowia (7,7%); ochrona środowiska (4%) CBOS- BS/16/2010, Aktywność Polaków w organizacjach obywatelskich w latach , Warszawa, luty 2010, str Uczestnictwo i beneficjenci Jeśli za kryterium przyjąć oddziaływanie, największy zasięg działania (nie licząc organizacji ekologicznych, w przypadku których liczba odpowiedzi na pytanie o liczbę odbiorców była jednak zbyt niska) mają organizacje prowadzące działalność wydawniczą oraz związaną ze środkami masowego przekazu. Zgodnie z deklaracjami połowa z nich miała w 2007 r. nie mniej niż 450 odbiorców, a jedna na cztery więcej niż 1000 odbiorców. Niewiele mniejszą grupę odbiorców zarejestrowały organizacje zajmujące się działalnością sceniczną, teatralną, muzyczną oraz kinematograficzną, a także organizacje działające w zakresie ochrony zdrowia, oferujące opiekę szpitalną lub ambulatoryjną (połowa mogła pochwalić się nie mniej niż 350 odbiorcami) *. Najmłodsi badani (w wieku od 18 do 24 lat) wyróżniają się aktywnością w ramach związków, klubów i stowarzyszeń sportowych (dotyczy to 15% z nich), a także organizacji młodzieżowych, typu: harcerstwo, kluby i stowarzyszenia uczniowskie oraz studenckie (11%), organizacje charytatywne pomagające dzieciom (10%), pozostałe grupy charytatywne (8%) oraz stowarzyszenia artystyczne (7%). Spośród uczniów i studentów 16% działa w organizacjach sportowych, a 15% w stowarzyszeniach młodzieżowych. Jedna ósma w ramach jakiejś organizacji niesie pomoc dzieciom (13%) lub innym potrzebującym (12%), a co dziesiąty udziela się w chórze, orkiestrze, zespole tanecznym lub innej organizacji artystycznej. Rolnicy cechują się ponadprzeciętnym zaangażowaniem w działalność organizacji szkolno-oświatowych (15%), związków, klubów i stowarzyszeń o charakterze sportowym (14%), ochotniczych organizacji pomocowych w rodzaju Ochotnicza Straż Pożarna (13%), zrzeszeń religijnych, kościelnych i parafialnych (10%) oraz grup charytatywnych (8%). Osoby o najwyższych dochodach stosunkowo częściej niż pozostali badani zrzeszają się w towarzystwach naukowych (9%), związkach działkowiczów, hodowców, wędkarzy itp. (8%), organizacjach turystycznych (7%), stowarzyszeniach miłośników miasta lub regionu (7%) oraz towarzystwach przyjaźni z innymi krajami i narodami (6%). Respondenci praktykujący religijnie kilka razy w tygodniu wyróżniają się natomiast przede wszystkim aktywnością w ramach ruchów religijnych, wspólnot parafialnych oraz innych organizacji kościelnych (30%), a ponadto nieco częściej niż pozostali działają w organizacjach związanych ze szkolnictwem i oświatą (14%), grupach charytatywnych pomagających dzieciom (10%), stowarzyszeniach artystycznych takich jak chór czy zespół muzyczny (8%), klubach seniorów (7%), towarzystwach opieki nad zwierzętami (7%), grupach proekologicznych (6%), organizacjach ratowniczych (6%), samorządach dzielnicowych i osiedlowych (6%), a także w klubach kolekcjonerów, zbieraczy i hobbystów (5%). Warto jednak zaznaczyć, że obecnie, mimo korzystnych zmian, odsetki deklaracji dobrowolnej i nieodpłatnej pracy na rzecz swojego środowiska lub osób potrzebujących są niemal we wszystkich grupach społeczno-demograficznych niższe od tych z lat 2002 i 2004 lub co najwyżej do nich zbliżone. Wyjątek stanowią mieszkańcy największych miast, badani o najwyższych dochodach oraz osoby nieuczestniczące w praktykach religijnych **. * CBOS- BS/10/2010, Działalność społeczna Polaków, Warszawa, luty ** Stowarzyszenie Klon/ Jawor, Podstawowe fakty o organizacjach pozarządowych - raport z badania 2008, str

8 Organizacje zatrudniające pracowników W 2008 r. respondenci z 29% organizacji zadeklarowali, że w ostatnim roku zatrudniały one (niezależnie od formy zatrudnienia) płatny personel. Dodatkowo 14% organizacji korzystało z płatnej pracy na zasadzie jednorazowych umów cywilno-prawnych. Interesujące wydaje się w tym kontekście porównanie udziału zatrudnienia w organizacjach pozarządowych w stosunku do ogółu liczby osób aktywnych gospodarczo w poszczególnych krajach UE, co przedstawia poniższy wykres (dane z lat )*: * Opracowanie na podstawie L. M. Salamon, S. W. Sokolowski, R. List, Global Civil Society. An Overview, The Johns Hopkins University Institute for Policy Studies Center for Civil Society Studies, Baltimore Por.: html?phpsessid=3a3c0b3b150f56501a d81b02d, Finanse organizacji pozarządowych Najzasobniejsze finansowo organizacje stanowią zaledwie 5% ogółu sektora NGOs. W 2005 r. ta grupa najbogatszych organizacji dysponowała rocznymi przychodami przekraczającymi 700 tys. zł, a w 2007 r. było to już ponad 1,3 mln zł 12. Ten widoczny, pogłębiający się proces rozwarstwienia ekonomicznego trzeciego sektora doprowadził do sytuacji, w której 5% organizacji kumuluje 70-80% zasobów finansowych całego sektora. Siedem na dziesięć spośród badanych organizacji (68%) wskazywało, że korzystały ze źródeł niepublicznych, przy czym 7% pozyskiwało przychody z działalności gospodarczej. Prawie połowa badanych organizacji (46%) czerpała środki ze źródeł publicznych. Średnia wartość deklarowanych przychodów dla organizacji (ogółem), które wykazały przychody, wyniosła 237 tys. zł. W połowie badanych organizacji przychody nie przekroczyły 20 tys. zł w skali roku. Najwyższe średnie przychody, zarówno ze źródeł publicznych, jak i niepublicznych są charakterystyczne dla fundacji. Wśród nich występuje również najwyższy odsetek organizacji wykazujących przychody w ramach działalności gospodarczej (18%) oraz relatywnie wysoki odsetek organizacji pozyskujących środki w ramach odpłatnej działalności statutowej (23%). Udział jednostek korzystających z przychodów z odpłatnej działalności statutowej wynosi 24% i dotyczy tylko organizacji pożytku publicznego. Stowarzyszenia i organizacje społeczne dysponowały ponad pięciokrotnie mniejszymi dochodami niż fundacje, i to zarówno na poziomie przeciętnej organizacji, jak i na poziomie wskaźnika 12. Stowarzyszenie Klon/Jawor, Podstawowe fakty o organizacjach pozarządowych - raport z badania wyznaczającego środkową wartość (medianę) przychodów organizacji tego typu 13. Odsetek organizacji o przychodach nieprzekraczających 10 tys. zł zmniejszył się w ciągu dwóch lat o ok. 8 punktów procentowych z 50% w 2005 r. do ok. 42% w 2007 r Organizacje korzystające z funduszy strukturalnych lub programów unijnych W ciągu czterech lat (od połowy 2004 r. do początku 2008 r.) dofinansowanie z tych źródeł otrzymało ok. 9% wszystkich organizacji, tj. ok. 60% tych, które aplikowały. 7,5% organizacji pozyskało w tym czasie środki także z programów przedakcesyjnych Zarządzanie finansami Na lokatach terminowych środki pieniężne lokuje 9% organizacji, co oznacza, że dysponują one wolnymi pieniędzmi. Odnosi się to przede wszystkim do fundacji. Zła sytuacja finansowa i trudności w zdobywaniu funduszy to najczęściej wskazywany przez organizacje problem odczuwany w codziennym funkcjonowaniu - wskazuje go 61% organizacji. Jest to jednak znacząco mniejszy odsetek niż dwa lata temu (73%) Departament Badań Społecznych GUS, Wstępna informacja nt. wyników badania stowarzyszeń, fundacji i innych organizacji społecznych (SOF-1), Stowarzyszenie Klon/ Jawor, Podstawowe fakty o organizacjach pozarządowych - raport z badania 2008, str Tamże, str Tamże, str

9 Jan Stefanowicz, Tomasz Uchman, Anna Maria Polak 6. Problemy i potrzeby organizacji Organizacje pozarządowe zgłaszają zastrzeżenia co do funkcjonowania administracji publicznej, a szczególnie wobec nadmiernie rozbudowanej biurokracji (53% wskazań). Prawie jedna trzecia (32%) organizacji wskazuje na niejasne reguły współpracy z administracją (warto jednak zaznaczyć, że dwa i cztery lata wcześniej problem ten odnotowywał większy odsetek organizacji - o ok. 7 punktów procentowych) 17. Z badań wynika ponadto, że w przeciętnym stowarzyszeniu 48% członków włącza się aktywnie w jego życie, śledzi jego działania i aktywnie w nich uczestniczy, ale co trzeci członek (32%) jest bierny nie uczestniczy nawet w walnych zgromadzeniach, nie płaci składek, ani nie utrzymuje kontaktu z organizacją. Pozostała grupa członków (20%) nie jest ani szczególnie aktywna, ani zupełnie bierna 18. Z danych zebranych w 2008 r. wynika, że tylko 16% ogółu członków stowarzyszeń aktywnie włącza się w życie organizacji, poświęca im swój czas i uczestniczy w ich pracach. Odsetek członków biernych kształtuje się wciąż na podobnym poziomie, co w przeciętnej organizacji oznacza, iż wśród wszystkich członków stanowią oni jedną trzecią (33%). Różnica między procentem aktywnych członków w przeciętnej organizacji a ich odsetkiem wśród wszystkich członków wynika przede wszystkim ze zdecydowanie mniejszej aktywności członków w dużych, masowych organizacjach, w których członkostwo jest często traktowane formalnie 19. Od 2004 r. systematycznie zmniejsza się poziom gotowości do współdziałania na rzecz lokalnej społeczności. Obecnie 42% ogółu badanych twierdzi, że zna aktywną społecznie osobę spoza swojej rodziny, której byłoby gotowe pomagać w dobrowolnej i bezpłatnej pracy na rzecz swojego środowiska lub potrzebujących. Większość jednak (53%) przyznaje, że nie zna nikogo, z kim mogłaby współdziałać w tej dziedzinie 20. W 2009 r., tak samo jak dwa lata wcześniej, tylko co piąty dorosły Polak (20%) pracował dobrowolnie i nieodpłatnie na rzecz swojego środowiska, kościoła, osiedla, wsi, miasta lub na rzecz osób potrzebujących. Zdecydowana większość (80%) nie podejmowała takich działań 21. Z badań wynika, że gdyby organizacje dysponowały dodatkowymi środkami finansowymi, zdecydowanie najczęściej zostałyby one spożytkowane na zakup sprzętu. 17. Tamże, str Tamże, str Tamże, str CBOS-BS/10/2010, Działalność społeczna Polaków, Warszawa, luty Tamże, str. 12. Respondenci z aż 28% organizacji stwierdzili, że byłby to sprzęt biurowy, komputery itp., zaś 42% organizacji kupiłoby raczej inny sprzęt, związany z obszarem ich działalności. 24% badanych odpowiedziało, że pieniądze zostały zainwestowane w remont lub w powiększenie lokalu, a 12%, że w oprogramowanie komputerowe Podsumowanie Zauważalne aspekty negatywne w funkcjonowaniu trzeciego sektora w Polsce 23. Niższy przyrost naturalny spada liczba nowo powstających organizacji sektor się starzeje. Rozwarstwienie zwiększają się (lub utrzymują) olbrzymie dysproporcje między większością organizacji pozarządowych, a liderami sektora, którzy w największym stopniu wpływają na jego wizerunek społeczny oraz na dotyczące go regulacje prawne. O skali rozwarstwienia pomiędzy małymi, lokalnymi organizacjami, a potężnymi, złożonymi instytucjami świadczy choćby to, że 5% organizacji, których roczne przychody przekraczają 1 mln złotych, kumuluje łącznie w zależności od przyjętej metody oszacowań od 70% do 80% ogółu przychodów sektora (sic!). Rozwarstwienie ekonomiczne polskiego sektora pozarządowego jest zatem olbrzymie. Współczynnik Giniego 24 dla danych z 2007 r. wynosi Podobny wynik zanotowano dwa lata wcześniej (w 2005 r.), jednak jeszcze w 2003 r. współczynnik ten wynosił jedynie 0,89. Oznacza to, że od tego czasu rozwarstwienie sektora pozarządowego pogłębiło się pod względem zasobów finansowych. Podobny wynik daje porównanie obu okresów przez odwołanie do krzywej Lorenza 25. Według danych z 2003 r. 10% organizacji o najwyższych przychodach kumulowało w sumie ok. 83% wszystkich środków 22. Stowarzyszenie Klon/ Jawor, Podstawowe fakty o organizacjach pozarządowych - raport z badania 2008, str Tamże, str Współczynnik Giniego, index Giniego, wskaźnik Giniego to stosowana w statystyce miara koncentracji nierównomierności rozkładu zmiany losowej. Nazwa pochodzi od nazwiska twórcy współczynnika Corrado Giniego. Współczynnik Giniego przyjmuje wartości z przedziału [0; 1] choć często jest też wyrażany w procentach. Wartość zerowa współczynnika wskazuje na pełną równomierność rozkładu; wzrost wartości współczynnika oznacza wzrost nierównomierności rozkładu. W ekonometrii index Giniego nosi nazwę Wskaźnika Nierówności Społecznej. 25 Krzywa Lorenza w statystyce opisuje stopień koncentracji (nierównomierności podziału globalnego zasobu cechy) jednowymiarowego rozkładu zmiennej losowej o wartościach nieujemnych. Jest często wykorzystywana w ekonometrii do opisywania stopnia nierówności dystrybucji dochodów w społeczeństwie. 9

10 zasilających sektor pozarządowy. W 2005 r. było to już prawie 87% i podobnie w 2007 r. Ostatnie dane 26 sugerują dalsze pogłębienie się zróżnicowań w zasobności sektora. Nierównowaga wynikająca z wielkości udziału środków publicznych w finansowaniu organizacji rośnie wprawdzie udział środków publicznych w całości przychodów sektora, wyraźnie natomiast spada rola własnych środków wypracowanych przez organizacje w ramach własnej działalności ekonomicznej, zwłaszcza gospodarczej. Uprzedmiotowienie mimo rozwoju finansowej współpracy organizacji pozarządowych i jednostek samorządu terytorialnego nie zmienia się obraz pozafinansowych praktyk współpracy. Organizacje coraz częściej pozycjonowane są w roli usługodawcy a nie partnera. Alienacja sektora organizacje wycofują się z krajowych, regionalnych lub branżowych federacji, związków i zrzeszeń. Kurczy się też baza członkowska i aktywność członków w organizacjach. Spada popularność wolontariatu. 26 Stowarzyszenie Klon/Jawor, Podstawowe fakty o organizacjach pozarządowych Raport z badania 2008 r. O heroizmie, niewykorzystanym potencjale, rozczarowaniu i winnych całego zamieszania wypowiada się m.in. prof. Piotr Gliński w publikacji na łamach Gazety ngo.pl : Ogólnie rzecz biorąc, z trzech podstawowych celów polskiej transformacji: budowy instytucji demokratycznych, budowy instytucji rynku i budowy społeczeństwa obywatelskiego, ten trzeci został osiągnięty w najmniejszym stopniu i co do tego w zasadzie większość analityków i socjologów jest zgodna. ( ) Dzisiaj społeczeństwo obywatelskie jest słabe, ma charakter enklawowy i to jest jedna z przyczyn słabości polskiej demokracji. Politycy tego nie rozumieją, nie widzą też w tym dla siebie interesu - działalność na rzecz rozwoju społeczeństwa obywatelskiego nie jest nagradzana politycznie w krótkich okresach czasu, lecz wymaga długoletnich strategii ( ). Na przeszkodzie dla rozwoju stoi też brak równowagi sił na poziomie lokalnym. W Polsce rozwinięto samorządy, dając władzę lokalnym grupom interesu. Trzeci sektor powinien balansować działalność tych elit, jednak słabość organizacji strażniczych i think tanków jest ewidentna. To prowadzi do patologii rozwoju innych sfer obywatelskich, np. komitetów obywatelskich. ( ) Na poziomie meta podstawową wartością tego sektora jest działanie misyjne. Może ono dotyczyć różnych wartości konkretnych, ideologicznych. Z początku trzeci sektor miał bardzo silna misję, potem następowała profesjonalizacja. Teoretycznie profesjonalizacja inicjatyw obywatelskich powinna zawierać w sobie także przekaz misyjny, etyczny. Jednak my mamy kłopot z utrzymaniem równowagi między tymi dwiema sferami. Towarzyszą temu takie zjawiska, jak uzależnienie od projektów, dostosowywanie misji do źródeł finansowania, upadek funkcji kontrolnej sektora zwłaszcza na poziomie lokalnym. Organizacje rezygnowały z funkcji kontrolnych głównie dlatego, że były uzależnione finansowo od lokalnych możnych, co uniemożliwiało obiektywną kontrolę. Ważne jest powstawanie warstwy oligarchicznej liderów trzeciego sektora, którzy funkcjonują na poziomie innych elit w Polsce, zapominając o interesie oddolnym. Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie jest przykładem regulacji stworzonej przez silnych dla silnych. Istnieje także syndrom narcyzmu medialnego i innych negatywnych zjawisk związanych z procesem mediatyzacji. ( ) Dostępność zasobów jest ogólnie niewielka, dziury trzeba jakoś łatać. Można to robić np. liderstwem i nieformalnymi kontaktami z elitami. To zjawisko jest negatywne, ale czasem wynika z konieczności *. * P. Gliński, Powodów do optymizmu brak, Gazeta ngo.pl, nr 3/

11 Jan Stefanowicz, Tomasz Uchman, Anna Maria Polak 8. Uprzywilejowane OPP - 1 % Instytucja 1% została wprowadzona do polskiego systemu podatkowego w dniu 1 stycznia 2004 r. Podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych mogą od tej daty pomniejszyć w zeznaniu rocznym należny podatek o kwotę przekazaną na rzecz organizacji pożytku publicznego. Formalnie zarejestrowanych Organizacji Pożytku Publicznego (OPP) było w końcu 2009 r. łącznie ok. 7,5-7,7 tys. (brak dokładnych danych w badaniach). 1% podatku za 2009 r. otrzymało 7128 podmiotów w łącznej sumie 357,1 mln zł 27. Dane dotyczące charakteru organizacji, które w 2010 r. (z podatku za 2009 r.) otrzymały najwyższe kwoty w skali całego kraju przedstawia poniższa tabela 28. Pozostałe (poza wwym. 50 organizacjami), tj organizacji, otrzymało kwotę ,44 zł, co oznacza, że na jedną organizację przypadło średnio zł, przy czym znaczna liczba organizacji otrzymała od kilkudziesięciu do kilkuset złotych. 27. Ministerstwo Finansów RP, Informacja na temat kwot 1% należnego podatku dochodowego od osób fizycznych przekazanych organizacjom pożytku publicznego z zeznań za 2009 rok. 28 Opracowanie własne na podstawie: MF Informacji a temat kwot 1%... etc. Forma organizacji Liczba Kwota w zł procent łącznej kwoty przekazanego podatku Fundacje ,71 41,3% Stowarzyszenia ,28 8,4% Caritas ,19 0,6% Osoby kościelne ,50 0,6% Ochotnicze Straże Pożarne ,88 0,5% Razem ,56 51,4% 9. Badanie OPP Autorzy raportu badawczego Diagnoza problemów funkcjonowania organizacji pożytku publicznego z Zakładu Badań Naukowych Polskiego Towarzystwa Socjologicznego stwierdzają 29, że prowadzenie badania OPP drogą oficjalną, w której po wysłaniu pisma następował telefon, okazało się nieskuteczne. Lepsze efekty osiągnięto w organizacjach nieposiadających własnych biur. Jeśli udało się ustalić jeden telefon kontaktowy, dalszy kontakt przebiegał według schematu: Ja niestety nie mogę, ale dam panu telefon do pana/pani XY, proszę się na mnie powołać. Ogółem obraz organizacji, jaki jawi się z analizy przebiegu części rekrutacyjnej badania, prowadzi do konstatacji, że organizacje skupiają się na działalności merytorycznej, dla której powstały, ramy prawne, w jakich funkcjonują traktują bardzo formalnie jako jedno z utrudnień (ograniczeń), na które nie mają wpływu (nieusuwalne). 29 Zakład Badań Naukowych Polskiego Towarzystwa Socjologicznego, Diagnoza problemów funkcjonowania organizacji pożytku publicznego- Raport Badawczy, str. 12. Przyglądając się wynikom konsultacji, autorzy raportu konkludują, że po pierwsze widać stosunkowo niewielkie zainteresowanie sektora jako takiego konsultacjami regulacji odnoszących się do niego, po drugie zaś rysują się skrajne opinie zarówno na temat samej ustawy o organizacjach pożytku publicznego (UOPP), jak i jej nowelizacji. Skrajności te zaczynają się od podkreślania pozytywnych efektów ustawy, a kończą na podważaniu jej treści, pojęcia statusu pożytku publicznego oraz założeń i formy, jaką przyjęła nowelizacja. Wypowiedzi przedstawicieli organizacji sektora odnoszące się do zmian związanych z uzyskaniem statusu OPP zawierają wiele sprzeczności. Z jednej strony badani zaprzeczają, by uzyskanie statusu zmieniło coś w funkcjonowaniu organizacji, ale z drugiej strony część organizacji wskazuje na status OPP, jako czynnik wspomagający współpracę z partnerami publicznymi. Autorzy cytują: Uważaliśmy, że możemy mieć dobrą markę, nawet, jeżeli jesteśmy OPP, ale (...) to zrobiliśmy tylko po to, żeby dostać pieniądze. Status OPP jest dla części badanych 11

12 kryterium formalnym, które muszą spełniać, aby kontynuować współpracę podjętą często zanim UOPP zaczęła obowiązywać. Jednocześnie deklarują oni, że bez tego statusu szukaliby innych sposobów realizacji współpracy. Ponadto, co jest istotne, badani nie widzą możliwości i chęci rozszerzania zakresu współpracy (czy to ze względu na liczbę partnerów, czy obszary współpracy) przez fakt posiadania statusu OPP. W raporcie konkluduje się, że często wymóg sprawozdawczości i kontroli jest jedynie formalnością, która w codziennej działalności organizacji nie ma istotnego znaczenia. Tak więc kontrola wewnątrz organizacji bywa kompletną fikcją. Konkluzja ta potwierdza potoczne zarzuty formułowane niekiedy wobec trzeciego sektora. Analizując zgromadzone dane, można również dostrzec, że na kwestii sprawozdawczości (czyli realizacji zasady jawności) kończy się obszar standardów związanych z OPP, jaki badani dostrzegają jako istotny, lub taki, który wpływa na ich codzienne funkcjonowanie, relacje wewnątrz organizacji, stosunki z partnerami oraz beneficjentami. Inaczej rzecz ujmując, cały obszar zasad współpracy z administracją publiczną (zasada pomocniczości, suwerenności stron, partnerstwa, efektywności, uczciwej konkurencji), z wyjątkiem zasady jawności, nie znajduje odzwierciedlenia w wypowiedziach badanych. Marek Rymsza 30, cytowany w badaniu, rozpatrując efekt standaryzacji współpracy po wejściu w życie UOPP, na przykładzie modelu angielskiego i niemieckiego wskazuje na oczekiwaną profesjonalizację, etatyzację i komercjalizację trzeciego sektora, jako pochodne standaryzacji współpracy międzysektorowej 31. Na podstawie wywiadów 32 można określić obszary pozytywnych zmian w funkcjonowaniu organizacji w wyniku posiadania przez nie statusu OPP: poprawa wizerunku (wiarygodność, pozytywny odbiór); wyższe notowania (poważniejsze traktowanie ze strony jednostek samorządu terytorialnego, biznesu, społeczności lokalnej, w jakiej działają organizacje); większa skłonność do współpracy ze strony jednostek samorządu terytorialnego; ułatwienia w pozyskiwaniu sponsorów, darczyńców (rozmówcy podkreślali, że niektórzy darczyńcy są chętni do współpracy wyłącznie z OPP; można więc mówić o tym, że OPP cieszą się preferencjami darczyńców w stosunku do organizacji pozarządowych nieposiadających tego statusu); status OPP oznacza pozytywną samoocenę (mówiąc o korzyściach płynących z posiadania statusu Organizacji Pożytku Publicznego, badani podkreślali hierarchizację wewnątrz sektora, jaka jest rezultatem UOPP; jednak poza elementem wysokiej samooceny, pozytywnego odbioru, możliwości pozyskiwania sponsorów oraz korzyści finansowych z 1% podatku, nie przekłada się to w większości badanych przypadków na dostrzegalny rozwój i profesjonalizację organizacji). Podkreślić należy, iż różnica między OPP a pozostałymi organizacjami leży w możliwości finansowania OPP z darowizn pochodzących z przekazywania 1% podatku przez obywateli oraz ogłaszaniu specjalnych konkursów przez samorządy terytorialne, do których dostęp mają wyłącznie OPP. W ocenie większości uczestników dyskusji grupowych organizacje bez statusu są natomiast - jeśli chodzi o działalność społeczną - wyżej oceniane (jako bardziej misyjne, społeczne, nienastawione na zysk). Organizacje ze statusem mają siłę, są potężne, ale tracą chęć do zaangażowanej, autentycznej i spontanicznej działalności 33. Podsumowując, można powiedzieć, że organizacje - definiując za pośrednictwem testu projekcyjnego (jedna z metod badawczych) charakterystykę OPP - same wskazują na różnicę mentalną, światopoglądową, jaka wiąże się ze zróżnicowaniem: OPP i nie OPP. Tak jak sama ustawa jest przez badanych wąsko postrzegana (tylko z perspektywy możliwości uzyskania środków finansowych, co sprowadza się z kolei tylko do korzyści z 1% podatku), tak organizacje posiadające status OPP różnią się - w ich mniemaniu - możliwością pozyskiwania środków czego nie mogą czynić pozostałe organizacje, co z kolei może być odbierane jako nieuczciwe, mniej moralne, mniej społeczne. Badania Instytutu Spraw Publicznych pokazują dobitnie bardzo zróżnicowane rozumienie naczelnych zasad współpracy (pomocniczości, suwerenności stron, partnerstwa, efektywności, uczciwej konkurencji i jawności) zarówno przez administrację publiczną, jak i NGOs Dr Marek Rymsza, socjolog, Uniwersytet Warszawski 31 M. Rymsza postuluje zresztą standaryzację nie działalności NGOs, ale zlecanych im usług społecznych. Por. M. Rymsza, Standaryzacja współpracy administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi jako element polityki państwa wobec trzeciego sektora, [w:] M. Rymsza, P. Frączak, R. Skrzypiec, Z. Wejman, Standardy współpracy administracji publicznej z sektorem pozarządowym. Ekspertyza przygotowana na zlecenia MPiPS, Instytut Spraw Publicznych, Warszawa Wywiady zawarte w: ZBN PTS, Diagnoza problemów funkcjonowania organizacji pożytku publicznego Raport badawczy z przedstawicielami organizacji pozarządowych nt. korzyści płynących z posiadania przez organizację statusu OPP. 33 Tamże 34 Publikacja omawia zmiany w polityce państwa wobec sektora obywatelskiego i w prawnych regulacjach działalności organizacji pozarządowych. Zawiera analizy oraz omówienia wyników badań empirycznych. Pierwsze z badań dotyczy funkcjonowania uchwalonej w 2003 r. Ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie i pokazuje, na ile przepisy prawne zmieniły instytucje sektora publicznego i organizacje pozarządowe, jakie są pozytywne rezultaty uchwalenia ustawy, a jakie skutki uboczne wejścia w życie jej przepisów. Drugie badanie analizuje rolę radnych w systemie międzysektorowej współpracy i wskazuje na niewykorzystany potencjał tej grupy decydentów lokalnych htthttp://www.isp.org.pl/ksiegarnia,publikacja,61,129.html 12

13 Jan Stefanowicz, Tomasz Uchman, Anna Maria Polak Duża część organizacji w badaniu PTS to podmioty lokalne (z województw Świętokrzyskiego i Mazowieckiego), których tradycje i kontekst działania są często kompletnie inne od tych właściwych organizacjom, które działają w dużych miastach, są organizacjami infrastrukturalnymi, mają ambicje aktywnego uczestnictwa w życiu publicznym, biorą udział w konsultacjach społecznych czy też są uczestnikami takich inicjatyw sektorowych jak Ogólnopolskie Forum Inicjatyw Pozarządowych. Okazuje się też, że spora część badanych organizacji nie prowadzi współpracy z samorządem terytorialnym (lub robi to w ograniczonym zakresie) i nie korzysta ze środków wspólnotowych przy realizacji własnych działań. W jeszcze innym badaniu organizacji pożytku publicznego (PBS DGA z czerwca 2010 r.) 35 zastosowano dość szczególną metodologię. Ze względu na bardzo duże zróżnicowanie organizacji OPP pod względem wielkości dochodów z tytułu 1% podatku, silną polaryzację wewnątrz tej grupy oraz nierówne rozłożenie tej cechy pomiędzy poszczególnymi kategoriami podmiotów zastosowano dobór warstwowy. Zmiennymi warstwującymi były: wielkość kwoty uzyskiwanej poprzez mechanizm 1% podatku; województwo, w którym zarejestrowana jest organizacja. 35 PBS DGA, Wpływ statusu OPP na działalność organizacji. Raport z analizy danych, czerwiec Wykorzystanie warstwowania przy doborze próby zapewniało odzwierciedlenie ważnych, z punktu widzenia badania, elementów populacji. Takiej gwarancji nie daje zastosowanie losowego schematu doboru bez warstwowania, ponieważ niesie ono ryzyko niewystąpienia w próbie pewnych istotnych grup, np. podmiotów uzyskujących powyżej 1 mln zł dochodu z tytułu 1% podatku, gdyż stanowią one zaledwie 0,8% badanego zbioru. Operatem doboru była lista jednostek OPP składająca się z 7729 podmiotów, przygotowana przez Ministerstwo Finansów RP i zamieszczona w Informacji na temat kwot 1% podatku należnego przekazanych organizacjom pożytku publicznego z zeznania za 2008 rok. Stanowiła ona również podstawę dla opracowania struktury próby. Przedstawiciele jednej trzeciej organizacji pozyskujących powyżej 1 mln zł z 1% podatku wskazali, że istotnym powodem ubiegania się przez ich organizacje o uzyskanie statusu OPP była możliwości korzystania z ulg podatkowych. Tę odpowiedź wybierali także (choć rzadziej) respondenci z innych organizacji. Brak jest jednak zależności pomiędzy częstością wyboru tej odpowiedzi a wielkością środków pozyskiwanych przez poszczególne organizacje z alokacji 1% podatku. Kwestie te ilustrują poniższe tabele 36 : 36 PBS DGA, Wpływ statusu OPP na działalność organizacji Raport z analizy danych, str. 12 i

14 Z badania wynika, że: status OPP traktowany jest instrumentalnie głównie jako źródło dochodu, w drugim rzędzie jako sposób zdobywania prestiżu; organizacje odnotowały zwiększenie wielkości środków z 1 % podatku, ale zyskują głównie najwięksi beneficjenci tego rozwiązania; jednocześnie jedna trzecia badanych deklaruje, że jest w stanie przewidzieć wielkość otrzymanych środków; organizacje pozytywnie oceniają posiadanie statusu OPP (darowizny, wolontariusze); prestiż, dorobek oraz obszar działania organizacji postrzegane są jako główne motory napędowe uzyskiwania wpływów z 1% podatku; widoczne jest zróżnicowanie kanałów dystrybucji informacji w zależności od dochodów organizacji uzyskiwanych z 1% podatku. 10. Status OPP Z perspektywy badanych organizacji wpływ posiadania statusu OPP na ich codzienne funkcjonowanie jest mały. Wiąże się to z przeświadczeniem ich działaczy, że działalność organizacji ze statusem OPP nie różni się w istotny sposób od działalności organizacji, które tego statusu nie posiadają. Potwierdza to diagnozę sformułowaną przez przedstawicieli organizacji uczestniczących w konsultacjach społecznych na temat proponowanych zmian w ustawie o działalności pożytku publicznego i wolontariacie: OPP w terenie (poza ogólnopolskimi i infrastrukturalnymi) nie znają swoich praw i obowiązków. A skoro organizacje nie znają tych regulacji, to nie ma mowy, by ich świadomie przestrzegały. W trakcie konsultacji część organizacji formułowała też negatywną ocenę pogłębiającego się podziału na organizacje z i bez statusu OPP (w konsekwencji pojawia się problem marginalizacji małych organizacji, bez statusu OPP, wzrost konkurencji w sektorze i nierównie traktowanie przez samorząd terytorialny i jego jednostki zależne w prowadzonych konkursach, ale też w ramach innych form współpracy, takich jak wymiana informacji, konsultacje itp.). 14

15 Natomiast w toku badań wątki zróżnicowania i hierarchizacji organizacji traktowane były raczej jako procesy pozytywne (co wynika zapewne z faktu, że badane OPP prezentowały własną perspektywę, kładąc nacisk na korzyści osiągane dzięki tym podziałom). Zasadniczym sposobem korzystania ze statusu OPP przez badane organizacje jest wykorzystanie mechanizmu 1% podatku. W mniejszym stopniu liczą się też ulgi podatkowe oraz korzystanie z usług wolontariuszy. W tym sensie badane OPP korzystają oczywiście z zagwarantowanych ustawowo przywilejów. Zdaniem autorów badania widać więc selektywne wykorzystanie zapisów ustawy przez badanych. Jako zaletę, płynącą z posiadania statusu OPP, traktuje się - w aspekcie propagandowym uzyskiwanie nowych kanałów informowania na zewnątrz o działaniach organizacji. Pozytywnie oceniana jest zatem możliwość figurowania w rejestrze OPP na stronach Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej oraz na stronie Jednocześnie status OPP i związane z nim kontrole, są przez cześć badanych postrzegane jako problem i uciążliwość. Inne trudności i problemy związane z powyższym to bardzo rozbudowane procedury biurokratyczne, na przykład konieczność pisania szczegółowych sprawozdań, co jak się podkreśla odciąga od pracy z ludźmi. Dla części badanych (szczególnie z małych, lokalnych organizacji) status OPP okazuje się balastem (w rachunku zysków i strat widzą więcej problemów niż korzyści), który sprawia, że rozważają możliwość rezygnacji ze statusu OPP. Jeżeli chodzi o żywo dyskutowany problem ustawowego rozdzielenia instytucji wolontariatu i instytucji pracy społecznej członków stowarzyszeń w przyszłej nowelizacji ustawy, to ta kwestia nie była obecna w dyskusji w trakcie badań terenowych. Podobne wnioski, zarówno z analizy wywiadów, jak i z konsultacji, odnoszą się w komentowanym badaniu do systemu kontroli oraz sprawozdawczości. Uwagi sprowadzały się do krytyki zbyt rozbudowanej sprawozdawczości, konieczności składania jej do kilku podmiotów oraz trudności, jakie dla organizacji wiążą się z kontrolą działalności. W badaniach terenowych nie pojawiły się także opinie ani rekomendacje dotyczące takich instytucji proponowanych w nowelizacji jak partnerstwo publiczno społeczne, inicjatywy lokalne czy lokalne rady pożytku publicznego. Nie pojawiły się w tych badaniach często podejmowane w publicznej dyskusji o UOPP (i widoczne także w trakcie konsultacji społecznych) kontrowersje związane z działalnością Federacji Inicjatyw Oświatowych, działalnością gospodarczą OPP (także odpowiedzialnością za nią) i wynagrodzeniami. Wynikać to może m.in. z faktu, że część przedstawicieli badanych organizacji nie znała treści nowelizacji. Podczas dyskusji bardzo aktywnie zabierali głos przedstawiciele kilku cytowanych wielokrotnie w raporcie PTS organizacji infrastrukturalnych (SPLOT, Klon/Jawor) czy eksperckich. MPiPS zgromadziło głosy i uwagi 21 podmiotów (część z nich to wspomniane organizacje infrastrukturalne). Podczas sześciu konferencji konsultacyjnych w regionach oraz konferencji podsumowującej w Warszawie głos zabrała też pewna (choć ograniczona) grupa innych organizacji. W kontekście ogólnej liczby 5603 organizacji pożytku publicznego (w kwietniu 2008 r.) trudno jednak mówić o jakimkolwiek wspólnym stanowisku sektora czy w ogóle o jakimkolwiek szerszym zainteresowaniu organizacji zmianami ustawy. Zjawisko to jest zresztą symptomatyczne i koresponduje z problemami, jakie nastręczała rekrutacja uczestników (czyli przedstawicieli OPP) do badań opisanych w raporcie. Ważnym, wspólnym postulatem jest doprecyzowanie, rozróżnienie i uszczegółowienie pojęć występujących w UOPP i dookreślenie statusu pewnych instytucji już istniejących (wolontariat, działalność pożytku publicznego), a także wprowadzenie do ustawy instytucji przedsiębiorczości społecznej. 15

16 12. Propozycje kierunków dalszych badań Zastanawiające są ogromne różnice w szacowaniu liczby praktyczne nieistniejących, niewyrejestrowanych organizacji. Trudne, ale i niezbędne może być zbadanie, dlaczego blisko połowa (wg niektórych szacunków aż 45% ogółu organizacji) nie dopełnia obowiązku wyrejestrowania, co sprawia, że organizacje są porzucane, czyli w praktyce niezdolne do wyboru nowych władz i pozyskania nowych, aktywnych członków. Przyjmując ten odsetek (35%) faktycznie nieistniejących organizacji za prawdziwy oraz mając na uwadze stan organizowania się społeczeństwa (1,7 organizacji na 1000 mieszkańców) należałoby się zastanowić nad poważną dyskusją o przyszłości już nie tylko samego sektora organizacji pozarządowych, ale również nad rzeczywistym stanem społeczeństwa obywatelskiego w Polsce. 13. Wniosek Rozwój sektora pozarządowego i organizowania się społeczeństwa obywatelskiego zatrzymał się 7 8 lat temu, nie osiągając nawet połowy stanu właściwego krajom wysokorozwiniętym. Utworzenie statusu OPP, a następnie nowelizacja UOPP, podniesienie progu dostępu (i jednocześnie uprzywilejowania) do finansowania z tytułu 1% podatku i środków jednostek samorządu terytorialnego spowodowało ograniczenie rozwoju sektora NGO (starzenie się) w odniesieniu do organizacji bez statusu OPP. Można mówić nawet o poważnym regresie, gdyż de facto odcięto bezstatusowe NGO od środków samorządów i darczyńców oraz niejako skazano na infamię : jeśli nie jesteś OPP, znaczy, że jesteś nieprzejrzysty i mniej wiarygodny. Dalsze informacje i komentarze: Izabela Albrycht tel Instytut Kościuszki jest niezależnym, pozarządowym instytutem naukowo-badawczym (Think Tank) o charakterze non-profit, założonym w 2000 r. Misją Instytutu Kościuszki jest działanie na rzecz społeczno-gospodarczego rozwoju i bezpieczeństwa Polski jako aktywnego członka Unii Europejskiej oraz partnera sojuszu euroatlantyckiego. Instytut Kościuszki pragnie być liderem pozytywnych przemian, tworzyć i przekazywać najlepsze rozwiązania, również na rzecz sąsiadujących krajów budujących państwo prawa, społeczeństwo obywatelskie i gospodarkę wolnorynkową. Biuro w Krakowie: ul. Karmelicka 9/14, Kraków, Polska, tel.: , Projekt layoutu: Wydawnictwo Qlco, Robert Stachowicz Skład i opracowanie graficzne: Małgorzata Kopecka, 16

Członkostwo w lubelskich organizacjach społecznych

Członkostwo w lubelskich organizacjach społecznych Opracowanie: Andrzej Juros, Arkadiusz Biały Członkostwo w lubelskich organizacjach społecznych O sile i potencjale stowarzyszeń świadczą ich członkowie nie tylko ich liczba, lecz przede wszystkich zaangażowanie

Bardziej szczegółowo

Wewnętrzne zróżnicowanie sektora

Wewnętrzne zróżnicowanie sektora Wewnętrzne zróżnicowanie sektora Podstawowe fakty o branżach sektora organizacji pozarządowych w Polsce SPORT, TURYSTYKA, REKREACJA, HOBBY Jan Herbst Stowarzyszenie Klon/Jawor, marzec 2005 16 B. SPORT,

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKATzBADAŃ. Aktywność Polaków w organizacjach obywatelskich NR 13/2016 ISSN 2353-5822

KOMUNIKATzBADAŃ. Aktywność Polaków w organizacjach obywatelskich NR 13/2016 ISSN 2353-5822 KOMUNKATzBADAŃ NR 13/2016 SSN 2353-5822 Aktywność Polaków w organizacjach obywatelskich Przedruk i rozpowszechnianie tej publikacji w całości dozwolone wyłącznie za zgodą CBOS. Wykorzystanie fragmentów

Bardziej szczegółowo

Wpływ statusu OPP na działalność organizacji. Warszawa, 20.10.2010 r.

Wpływ statusu OPP na działalność organizacji. Warszawa, 20.10.2010 r. Wpływ statusu OPP na działalność organizacji r. Metodologia Badanie przeprowadzone zostało w kwietniu 2010 roku przez firmę PBS DGA, na reprezentatywnej próbie 400 podmiotów, które posiadały status Organizacji

Bardziej szczegółowo

Metodologia Badanie ankietowe

Metodologia Badanie ankietowe Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego Biuro Pełnomocnika ds. Współpracy z Organizacjami Pozarządowymi BADANIE POTENCJAŁU ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH Realizator badań Urząd Marszałkowski Województwa

Bardziej szczegółowo

Nr 1177. Informacja. Środki publiczne przekazane stowarzyszeniom i fundacjom w latach 2000-2004. Grudzień 2005. Urszula Smołkowska

Nr 1177. Informacja. Środki publiczne przekazane stowarzyszeniom i fundacjom w latach 2000-2004. Grudzień 2005. Urszula Smołkowska KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ STUDIÓW BUDŻETOWYCH Środki publiczne przekazane stowarzyszeniom i fundacjom w latach 2000-2004 Grudzień 2005 Urszula Smołkowska Informacja Nr 1177 Ustawa

Bardziej szczegółowo

Organizacje pożytku publicznego i 1%

Organizacje pożytku publicznego i 1% GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 23.04.2015 r. Notatka informacyjna Organizacje pożytku publicznego i W latach 2004-2014 liczba zarejestrowanych organizacji pożytku publicznego (OPP) wzrosła blisko

Bardziej szczegółowo

Warszawa, luty 2012 BS/18/2012 AKTYWNOŚĆ SPOŁECZNA W ORGANIZACJACH OBYWATELSKICH

Warszawa, luty 2012 BS/18/2012 AKTYWNOŚĆ SPOŁECZNA W ORGANIZACJACH OBYWATELSKICH Warszawa, luty 2012 BS/18/2012 AKTYWNOŚĆ SPOŁECZNA W ORGANIZACJACH OBYWATELSKICH Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 13 stycznia 2011 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo

Warszawa, luty 2010 BS/16/2010

Warszawa, luty 2010 BS/16/2010 Warszawa, luty 2010 BS/16/2010 AKTYWNOŚĆ POLAKÓW W ORGANIZACJACH OBYWATELSKICH W LATACH 1998 2010 Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 3 października 2008 roku Fundacja

Bardziej szczegółowo

Wewnętrzne zróżnicowanie sektora

Wewnętrzne zróżnicowanie sektora Wewnętrzne zróżnicowanie sektora Podstawowe fakty o branżach sektora organizacji pozarządowych w Polsce POMOC SPOŁECZNA, USŁUGI SOCJALNE Jan Herbst Stowarzyszenie Klon/Jawor, marzec 2005 27 D. POMOC SPOŁECZNA,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, luty 2010 BS/15/2010 DOBROCZYNNOŚĆ W POLSCE

Warszawa, luty 2010 BS/15/2010 DOBROCZYNNOŚĆ W POLSCE Warszawa, luty 2010 BS/15/2010 DOBROCZYNNOŚĆ W POLSCE Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 3 października 2008 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul. Żurawia

Bardziej szczegółowo

Warszawa, styczeń 2012 BS/15/2012 DOBROCZYNNOŚĆ POLAKÓW W CZASACH ŚWIATOWEGO KRYZYSU

Warszawa, styczeń 2012 BS/15/2012 DOBROCZYNNOŚĆ POLAKÓW W CZASACH ŚWIATOWEGO KRYZYSU Warszawa, styczeń 2012 BS/15/2012 DOBROCZYNNOŚĆ POLAKÓW W CZASACH ŚWIATOWEGO KRYZYSU Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 13 stycznia 2011 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo

Z jakich usług finansowych korzystają organizacje pozarządowe? Czego potrzebują? Stowarzyszenie Klon/Jawor

Z jakich usług finansowych korzystają organizacje pozarządowe? Czego potrzebują? Stowarzyszenie Klon/Jawor Z jakich usług finansowych korzystają organizacje pozarządowe? Czego potrzebują? Marta Gumkowska Stowarzyszenie Klon/Jawor Źródła danych - Kondycja sektora organizacji pozarządowych w Polsce 2006 (reprezentatywna,

Bardziej szczegółowo

Organizacje pożytku publicznego i 1% - wstępne wyniki badania na formularzu SOF-5 za 2011 r.

Organizacje pożytku publicznego i 1% - wstępne wyniki badania na formularzu SOF-5 za 2011 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia oraz Urząd Statystyczny w Krakowie Warszawa, 23 kwietnia 2013 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Organizacje pożytku publicznego

Bardziej szczegółowo

Diagnoza NGO. Badania ilościowe i jakościowe organizacji pozarządowych

Diagnoza NGO. Badania ilościowe i jakościowe organizacji pozarządowych Diagnoza NGO Badania ilościowe i jakościowe organizacji pozarządowych w województwie kujawsko-pomorskim o Diagnozie NGO Realizator badań Kujawsko-Pomorski Ośrodek Wsparcia Inicjatyw Pozarządowych TŁOK

Bardziej szczegółowo

OFERTA PROJEKTU CENTRUM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ

OFERTA PROJEKTU CENTRUM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ OFERTA PROJEKTU CENTRUM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ Centrum Aktywności Lokalnej to projekt oferujący kompleksowe wsparcie dla organizacji pozarządowych oraz grup nieformalnych działających na terenie województwa

Bardziej szczegółowo

Wewnętrzne zróżnicowanie sektora

Wewnętrzne zróżnicowanie sektora Wewnętrzne zróżnicowanie sektora Podstawowe fakty o branżach sektora organizacji pozarządowych w Polsce EDUKACJA I WYCHOWANIE Jan Herbst Stowarzyszenie Klon/Jawor, marzec 25 21 C. EDUKACJA I WYCHOWANIE

Bardziej szczegółowo

POLSKIE ORGANIZACJE POZARZĄDOWE 2015

POLSKIE ORGANIZACJE POZARZĄDOWE 2015 POLSKIE ORGANIZACJE POZARZĄDOWE 2015 STOWARZYSZENIE KLON/JAWOR, WARSZAWA 2015 Przedruki lub przenoszenie całości lub części tej publikacji na inne nośniki możliwe wyłącznie za zgodą właściciela praw autorskich.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, maj 2010 BS/70/2010

Warszawa, maj 2010 BS/70/2010 Warszawa, maj 2010 BS/70/2010 PIT-y 2009 Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 4 lutego 2010 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul. Żurawia 4a, 00-503 Warszawa

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz ankiety badania organizacji pozarządowych

Kwestionariusz ankiety badania organizacji pozarządowych Załącznik nr 3 do Zarządzenia nr 2/2012 Wójta Gminy Rokietnica z dnia 12 stycznia 2012 r. Kwestionariusz ankiety badania organizacji pozarządowych 1. Proszę formę prawną organizacji pozarządowej Prosimy

Bardziej szczegółowo

Raport z badania dotyczącego potrzeb szkoleniowych pracowników Urzędów Pracy. 1. Wstęp. 2. Dane ilościowe

Raport z badania dotyczącego potrzeb szkoleniowych pracowników Urzędów Pracy. 1. Wstęp. 2. Dane ilościowe Raport z badania dotyczącego potrzeb szkoleniowych pracowników Urzędów Pracy 1. Wstęp Niniejszy raport został opracowany celem przedstawienia potrzeb szkoleniowych pracowników Urzędów Pracy w całej Polsce

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2013 BS/74/2013. POLACY O PIT-ach I URZĘDACH SKARBOWYCH

Warszawa, czerwiec 2013 BS/74/2013. POLACY O PIT-ach I URZĘDACH SKARBOWYCH Warszawa, czerwiec 2013 BS/74/2013 POLACY O PIT-ach I URZĘDACH SKARBOWYCH Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW

Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ GRUPOWA AKTYWNOŚĆ SPOŁECZNA POLAKÓW W LATACH 1998-2004 BS/24/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, LUTY 2004

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ GRUPOWA AKTYWNOŚĆ SPOŁECZNA POLAKÓW W LATACH 1998-2004 BS/24/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, LUTY 2004 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

ANKIETA DLA ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH

ANKIETA DLA ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH ANKIETA DLA ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH Szanowni Państwo! Niniejsza ankieta ma na celu zdiagnozowanie środowiska organizacji pozarządowych funkcjonujących na terenie powiatu kraśnickiego. Składa się z 2

Bardziej szczegółowo

OFERTA NA BADANIA I ANALIZY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH ORAZ AKTYWNOŚCI OBYWATELSKIEJ

OFERTA NA BADANIA I ANALIZY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH ORAZ AKTYWNOŚCI OBYWATELSKIEJ OFERTA NA BADANIA I ANALIZY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH ORAZ AKTYWNOŚCI OBYWATELSKIEJ Stowarzyszenie Klon/Jawor to wiodąca polska organizacja zajmująca się badaniami sektora pozarządowego. Naszą

Bardziej szczegółowo

Polskie fundacje korporacyjne - najważniejsze fakty Wyniki badania 2012

Polskie fundacje korporacyjne - najważniejsze fakty Wyniki badania 2012 Polskie fundacje korporacyjne - najważniejsze fakty Wyniki badania 2012 Warszawa, listopad 2012 O badaniu i o prezentacji Najważniejsze informacje zebrane w badaniach: ilościowym i jakościowym (lipiec-wrzesień

Bardziej szczegółowo

PROJEKT. Wstęp. Rozdział I Postanowienia ogólne 1. Ilekroć w niniejszym programie jest mowa o:

PROJEKT. Wstęp. Rozdział I Postanowienia ogólne 1. Ilekroć w niniejszym programie jest mowa o: PROJEKT Program Współpracy Gminy Gostynin z organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie na rok 2013 Wstęp

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ?

Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ? Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ? Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Wstępna informacja nt. wyników Badania stowarzyszeń, fundacji i organizacji społecznych (SOF-1) zrealizowanego w 2009 r.

Wstępna informacja nt. wyników Badania stowarzyszeń, fundacji i organizacji społecznych (SOF-1) zrealizowanego w 2009 r. Wstępna informacja nt. wyników Badania stowarzyszeń, fundacji i organizacji społecznych (SOF-1) zrealizowanego w 2009 r. 17.05.2010 r. Opracował Zespół: dr Sławomir Nałęcz - kierujący mgr Karolina Goś-Wójcicka

Bardziej szczegółowo

Badanie potrzeb organizacji pozarządowych w Polsce w zakresie narzędzi planowania strategicznego i zarządzania personelem

Badanie potrzeb organizacji pozarządowych w Polsce w zakresie narzędzi planowania strategicznego i zarządzania personelem Badanie potrzeb organizacji pozarządowych w Polsce w zakresie narzędzi planowania strategicznego i zarządzania personelem Raport z badań Piotr Prokopowicz Grzegorz Żmuda Marianna Król Kraków, 2013 Spis

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Warszawa, luty 2012 BS/19/2012

Warszawa, luty 2012 BS/19/2012 Warszawa, luty 2012 BS/19/2012 GOTOWOŚĆ POLAKÓW DO WSPÓŁPRACY W LATACH 2002 2012 Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 13 stycznia 2011 roku Fundacja Centrum Badania Opinii

Bardziej szczegółowo

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Zielonej Górze W województwie lubuskim

Bardziej szczegółowo

www.forumrynkupracy.com.pl.

www.forumrynkupracy.com.pl. Projekt współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. www.forumrynkupracy.com.pl. Konferencja 22.09.11, Wrocław imię, nazwisko prelegenta: Zenon Matuszko

Bardziej szczegółowo

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Zielonej Górze Ekonomia społeczna to

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

1. Definicja działalności pożytku publicznego, 2. Rodzaje działalności pożytku publicznego, 3. Jednostki realizujące działalność pożytku publicznego,

1. Definicja działalności pożytku publicznego, 2. Rodzaje działalności pożytku publicznego, 3. Jednostki realizujące działalność pożytku publicznego, 1. Definicja działalności pożytku publicznego, 2. Rodzaje działalności pożytku publicznego, 3. Jednostki realizujące działalność pożytku publicznego, 4. Przedmiot działalności pożytku publicznego, 5. Procedury,

Bardziej szczegółowo

Potrzeby i aktualna sytuacja organizacji pozarządowych we Wrocławiu

Potrzeby i aktualna sytuacja organizacji pozarządowych we Wrocławiu Potrzeby i aktualna sytuacja organizacji pozarządowych we Wrocławiu Rezultaty badania przeprowadzonego przez IMAS International i Ośrodek Inicjatyw Obywatelskich Marzec 2006 1 CELE BADANIA sprawdzenie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, wrzesień 2014 ISSN 2353-5822 NR 123/2014 OPINIE O MINIMALNEJ GODZINOWEJ STAWCE WYNAGRODZENIA

Warszawa, wrzesień 2014 ISSN 2353-5822 NR 123/2014 OPINIE O MINIMALNEJ GODZINOWEJ STAWCE WYNAGRODZENIA Warszawa, wrzesień 2014 ISSN 2353-5822 NR 123/2014 OPINIE O MINIMALNEJ GODZINOWEJ STAWCE WYNAGRODZENIA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja

Bardziej szczegółowo

Wstępna informacja nt. wyników Badania stowarzyszeń, fundacji i organizacji społecznych (SOF-1) zrealizowanego w 2009 r.

Wstępna informacja nt. wyników Badania stowarzyszeń, fundacji i organizacji społecznych (SOF-1) zrealizowanego w 2009 r. Wstępna informacja nt. wyników Badania stowarzyszeń, fundacji i organizacji społecznych (SOF-1) zrealizowanego w 2009 r. 17.05.2010 r. Opracował Zespół: dr Sławomir Nałęcz - kierujący mgr Karolina Goś-Wójcicka

Bardziej szczegółowo

Warszawa, wrzesień 2014 ISSN 2353-5822 NR 133/2014 OPINIE O ADMINISTRACJI PODATKOWEJ

Warszawa, wrzesień 2014 ISSN 2353-5822 NR 133/2014 OPINIE O ADMINISTRACJI PODATKOWEJ Warszawa, wrzesień 2014 ISSN 2353-5822 NR 133/2014 OPINIE O ADMINISTRACJI PODATKOWEJ Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo

Informacja podsumowująca Badanie organizacji pozarządowych prowadzących działania poza granicami kraju

Informacja podsumowująca Badanie organizacji pozarządowych prowadzących działania poza granicami kraju Polsko-Amerykańska Fundacja Wolności Informacja podsumowująca Badanie organizacji pozarządowych prowadzących działania poza granicami kraju 1. Podstawowe informacje o badaniu: Badanie zostało wykonane

Bardziej szczegółowo

OGÓŁEM ORGANIZACJE 8,6. Fundacje 1,8 2,9

OGÓŁEM ORGANIZACJE 8,6. Fundacje 1,8 2,9 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa,.0.2016 r. Notatka informacyjna Działalność stowarzyszeń i podobnych organizacji społecznych, fundacji, społecznych podmiotów wyznaniowych oraz samorządu gospodarczego

Bardziej szczegółowo

Strategiczna Mapa Drogowa a wyniki badań organizacji pozarządowych i ich wizerunku

Strategiczna Mapa Drogowa a wyniki badań organizacji pozarządowych i ich wizerunku KONFERENCJA Rok po VII OFIP - Droga do Polski Obywatelskiej. Strategiczna Mapa Drogowa Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego 15-16 października 2015 r. Strategiczna Mapa Drogowa a wyniki badań organizacji

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU NOWODWORSKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI W 2009r.

PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU NOWODWORSKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI W 2009r. PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU NOWODWORSKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI W 2009r. 1 SPIS TREŚCI 1. Wstęp... 3 2. Cele i efekty..3 3. Postanowienia ogólne.4 4. Formy współpracy..5 5. Zasady współpracy.7

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz ankiety badania potencjału organizacji pozarządowych

Kwestionariusz ankiety badania potencjału organizacji pozarządowych Kutno, Marzec 2012 r. Kwestionariusz ankiety badania potencjału organizacji pozarządowych 1. Nazwa organizacji 1 2. Proszę formę prawną organizacji pozarządowej Prosimy wybrać jedną pozycję z listy i wpisać

Bardziej szczegółowo

Zaangażowanie społeczne instytucji finansowych w Polsce

Zaangażowanie społeczne instytucji finansowych w Polsce Zaangażowanie społeczne instytucji finansowych w Polsce Warszawa, 19 kwietnia 2011 r. 1 Kontekst badania W dotychczasowych czterech edycjach konkursu Liderzy Filantropii najwięcej uczestników reprezentowało

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2009 BS/140/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI

Warszawa, październik 2009 BS/140/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI Warszawa, październik 00 BS/0/00 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI CBOS, wspólnie z ośrodkami badania opinii społecznej z innych państw, uczestniczy w programie World Public Opinion. Jest to program

Bardziej szczegółowo

Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych

Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych ul. Szpitalna 5/5, 00-031 Warszawa, tel. (022) 828 91 28 wew. 135 fax. (022) 828 91 29 Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie

USTAWA. z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie LexPolonica nr 27335. Stan prawny 2012-11-29 Dz.U.2010.234.1536 (U) Działalność pożytku publicznego i wolontariat zmiany: 2011-07-01 Dz.U.2011.112.654 art. 166 2011-10-30 Dz.U.2011.205.1211 art. 2 2011-11-03

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA O KONTRAKCIE Z NORWEGIĄ NA DOSTAWĘ GAZU DO POLSKI BS/166/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA O KONTRAKCIE Z NORWEGIĄ NA DOSTAWĘ GAZU DO POLSKI BS/166/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Warszawa, styczeń 2015 ISSN 2353-5822 NR 3/2015 ZADOWOLENIE Z ŻYCIA

Warszawa, styczeń 2015 ISSN 2353-5822 NR 3/2015 ZADOWOLENIE Z ŻYCIA Warszawa, styczeń 2015 ISSN 2353-5822 NR 3/2015 ZADOWOLENIE Z ŻYCIA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, styczeń 2011 BS/12/2011 O STANIE SZKOLNICTWA WYŻSZEGO I ŹRÓDŁACH JEGO FINANSOWANIA

Warszawa, styczeń 2011 BS/12/2011 O STANIE SZKOLNICTWA WYŻSZEGO I ŹRÓDŁACH JEGO FINANSOWANIA Warszawa, styczeń 2011 BS/12/2011 O STANIE SZKOLNICTWA WYŻSZEGO I ŹRÓDŁACH JEGO FINANSOWANIA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 4 lutego 2010 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Diagnoza współpracy w projekcie pn: Wspólnie budujmy kapitał społeczny Kalisza wdrożenie standardów współpracy NGO i JST

Diagnoza współpracy w projekcie pn: Wspólnie budujmy kapitał społeczny Kalisza wdrożenie standardów współpracy NGO i JST KWESTIONARIUSZ ANKIETY Szanowni Państwo, serdecznie zapraszamy do udziału w badaniu, którego celem jest pozyskanie informacji nt. współpracy kaliskich organizacji pozarządowych (fundacji i stowarzyszeń)

Bardziej szczegółowo

Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 95/2014 STOSUNKI POLSKO-UKRAIŃSKIE W OPINIACH POLAKÓW

Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 95/2014 STOSUNKI POLSKO-UKRAIŃSKIE W OPINIACH POLAKÓW Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 95/2014 STOSUNKI POLSKO-UKRAIŃSKIE W OPINIACH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

ANKIETA DLA ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH

ANKIETA DLA ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH CZĘŚĆ PIERWSZA - INFORMACJE O ORGANIZACJI ANKIETA DLA ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH 1. NAZWA ORGANIZACJI I ADRES SIEDZIBY:................................................................................................................................................................................................................................................

Bardziej szczegółowo

Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych ANKIETA

Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych ANKIETA ul. Szpitalna 5/5, 00-031 Warszawa, tel. (022) 828 91 28 wew. 135 fax. (022) 828 91 29 Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności fundacji INSTYTUT INICJATYW POZARZĄDOWYCH

Sprawozdanie z działalności fundacji INSTYTUT INICJATYW POZARZĄDOWYCH Sprawozdanie z działalności fundacji INSTYTUT INICJATYW POZARZĄDOWYCH w roku 2008 1) Nazwa fundacji: siedziba: adres: Instytut Inicjatyw Pozarządowych Warszawa ul. Przybyszewskiego 32/34 data wpisu w Krajowym

Bardziej szczegółowo

Wzrost wiedzy oraz nabycie kompetencji w zakresie współpracy międzysektorowej

Wzrost wiedzy oraz nabycie kompetencji w zakresie współpracy międzysektorowej Wzrost wiedzy oraz nabycie kompetencji w zakresie współpracy międzysektorowej Raport z badań przeprowadzonych w ramach projektu Standardy współpracy międzysektorowej w powiecie oleckim Program Operacyjny

Bardziej szczegółowo

Wewnętrzne zróżnicowanie sektora

Wewnętrzne zróżnicowanie sektora Wewnętrzne zróżnicowanie sektora Podstawowe fakty o branżach sektora organizacji pozarządowych w Polsce OCHRONA ZDROWIA Jan Herbst Stowarzyszenie Klon/Jawor, marzec 2005 32 E. OCHRONA ZDROWIA 1. LICZBA

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2013 BS/89/2013 SUKCES ŻYCIOWY I JEGO DETERMINANTY

Warszawa, czerwiec 2013 BS/89/2013 SUKCES ŻYCIOWY I JEGO DETERMINANTY Warszawa, czerwiec 2013 BS/89/2013 SUKCES ŻYCIOWY I JEGO DETERMINANTY Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Projekt UCHWAŁA Nr /2015 RADY MIEJSKIEJ W CHMIELNIKU z dnia 2015 roku

Projekt UCHWAŁA Nr /2015 RADY MIEJSKIEJ W CHMIELNIKU z dnia 2015 roku Wersja nr 1 z 13 października 2015 r. Projekt UCHWAŁA Nr /2015 RADY MIEJSKIEJ W CHMIELNIKU z dnia 2015 roku w sprawie: przyjęcia na rok 2016 programu współpracy Gminy Chmielnik z organizacjami pozarządowymi

Bardziej szczegółowo

Warszawa, grudzień 2012 BS/161/2012 CENY I ZAKUPY

Warszawa, grudzień 2012 BS/161/2012 CENY I ZAKUPY Warszawa, grudzień 2012 BS/161/2012 CENY I ZAKUPY Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul. Żurawia

Bardziej szczegółowo

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Odpowiedzialny biznes to przede wszystkim uczciwe postępowanie raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Współcześnie coraz więcej mówi się na świecie

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ KORUPCJA, NEPOTYZM, NIEUCZCIWY LOBBING BS/2/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, STYCZEŃ 2004

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ KORUPCJA, NEPOTYZM, NIEUCZCIWY LOBBING BS/2/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, STYCZEŃ 2004 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Rola sieci organizacji pozarządowych w budowaniu klimatu współpracy III sektora z samorządem

Rola sieci organizacji pozarządowych w budowaniu klimatu współpracy III sektora z samorządem Rola sieci organizacji pozarządowych w budowaniu klimatu współpracy III sektora z samorządem Włodzimierz Puzyna Udział III sektora w kreowaniu polityk publicznych 16. 06. 2015 Plan prezentacji Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Diagnoza stanu aktywności społecznej na terenie gminy

Diagnoza stanu aktywności społecznej na terenie gminy Diagnoza stanu aktywności społecznej na terenie gminy Szanowni Państwo, mając na celu planowanie rozwoju społecznego należy poznać uwarunkowania sprzyjające lub ograniczające szanse lokalnego rozwoju.

Bardziej szczegółowo

Tomasz Schimanek Współpraca samorządu terytorialnego z organizacjami pozarządowymi

Tomasz Schimanek Współpraca samorządu terytorialnego z organizacjami pozarządowymi Tomasz Schimanek Współpraca samorządu terytorialnego z organizacjami pozarządowymi 2 PLAN PREZENTACJI I. SAMORZĄD TERYTORIALNY II. ORGANIZACJE POZARZĄDOWE III. WSPÓŁPRACA IV. DLACZEGO WSPÓŁPRACA? 3 SAMORZĄD

Bardziej szczegółowo

Zaangażowanie społeczne firm z branży paliwowej, energetycznej i wydobywczej w Polsce. Warszawa, 7 grudnia 2011 r.

Zaangażowanie społeczne firm z branży paliwowej, energetycznej i wydobywczej w Polsce. Warszawa, 7 grudnia 2011 r. Zaangażowanie społeczne firm z branży paliwowej, energetycznej i wydobywczej w Polsce Warszawa, 7 grudnia 2011 r. 1 Kontekst badania W tegorocznej edycji 4 firmy z 18 uczestników, w tym zwycięzca - PKN

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INSTYTUT SPRAW PUBLICZNYCH CBOS BRYTYJCZYCY I POLACY O ROZSZERZENIU UNII EUROPEJSKIEJ BS/46/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INSTYTUT SPRAW PUBLICZNYCH CBOS BRYTYJCZYCY I POLACY O ROZSZERZENIU UNII EUROPEJSKIEJ BS/46/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INSTYTUT SPRAW PUBLICZNYCH UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 http://www.cbos.pl sekretariat@cbos.pl SEKRETARIAT 629-35 - 69, 628-37

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Kraków, ul. Kazimierza Wyki 3 e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 12 415 60 11 Internet: http://www.stat.gov.pl/krak Informacja sygnalna - Nr 3 Data opracowania

Bardziej szczegółowo

Na terenie miasta aktywnie działa ok. 150 organizacji pozarządowych z czego 26 ma status organizacji pożytku publicznego 1. 1 Dane z marca 2015 r.

Na terenie miasta aktywnie działa ok. 150 organizacji pozarządowych z czego 26 ma status organizacji pożytku publicznego 1. 1 Dane z marca 2015 r. Sprawozdanie z realizacji przez Gminę Miasto Ostrów Wielkopolski programu współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 3 Ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności

Bardziej szczegółowo

Roczne zeznanie podatkowe Polaków PIT 2011. KPMG w Polsce Warszawa, kwiecień 2012

Roczne zeznanie podatkowe Polaków PIT 2011. KPMG w Polsce Warszawa, kwiecień 2012 Roczne zeznanie podatkowe Polaków PIT 2011 KPMG w Polsce Warszawa, kwiecień 2012 Spis treści 1. Najważniejsze wnioski 2. Metodyka badania 3. Kiedy rozliczamy się z Urzędem Skarbowym? 4. Czy rozliczenie

Bardziej szczegółowo

OCHRONA ZDROWIA - POWINNOŚĆ PAŃSTWA CZY OBYWATELA? WARSZAWA, LUTY 2000

OCHRONA ZDROWIA - POWINNOŚĆ PAŃSTWA CZY OBYWATELA? WARSZAWA, LUTY 2000 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

JAROSŁAW PERDUTA Departament Spraw Społecznych Urząd Miejski Wrocławia

JAROSŁAW PERDUTA Departament Spraw Społecznych Urząd Miejski Wrocławia EUROPEJSKI DOM SPOTKAŃ WROCŁAWSKO-LWOWSKI PROGRAM WSPIERANIA I INICJOWANIA WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH Truskawiec, 20 listopada 2008 r. JAROSŁAW PERDUTA Departament Spraw Społecznych

Bardziej szczegółowo

KARTA WSPÓŁPRACY GMINY SIEDLEC Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA LATA 2005 2010

KARTA WSPÓŁPRACY GMINY SIEDLEC Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA LATA 2005 2010 KARTA WSPÓŁPRACY GMINY SIEDLEC Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA LATA 2005 2010 Wrzesień 2005 ROZDZIAŁ I Definicje i określenia 1. Definicje: - działalność pożytku publicznego jest to działalność społecznie

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA

OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA - w ramach projektu Razem Blisko Krakowa zintegrowany rozwój podkrakowskiego obszaru

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr. Rady Gminy Oleśnica z dnia.2014 r.

Uchwała Nr. Rady Gminy Oleśnica z dnia.2014 r. Uchwała Nr. Rady Gminy Oleśnica z dnia.2014 r. w sprawie przyjęcia Programu współpracy Gminy Oleśnica z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na rok 2015.

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ PODATKI W OPINII SPOŁECZNEJ BS/135/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2003

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ PODATKI W OPINII SPOŁECZNEJ BS/135/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2003 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

1.04. GOSPODARKA SPOŁECZNA

1.04. GOSPODARKA SPOŁECZNA 1.04. GOSPODARKA SPOŁECZNA 1. Symbol badania: 1.04.01(024) 2. Temat badania: Fundacje i stowarzyszenia oraz społeczne jednostki Kościoła katolickiego, innych kościołów i związków wyznaniowych 3. Rodzaj

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INTERNET I KOMPUTERY W GOSPODARSTWACH DOMOWYCH BS/50/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INTERNET I KOMPUTERY W GOSPODARSTWACH DOMOWYCH BS/50/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

PROJEKT PROGRMAU WSPÓŁPRACY POWIATU NOWODWORSKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI I INNYMI PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU

PROJEKT PROGRMAU WSPÓŁPRACY POWIATU NOWODWORSKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI I INNYMI PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PROJEKT PROGRMAU WSPÓŁPRACY POWIATU NOWODWORSKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI I INNYMI PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2011 I. WSTĘP Organizacje pozarządowe, obok sektora

Bardziej szczegółowo

Partie polityczne w 2012 r.

Partie polityczne w 2012 r. Materiał na konferencję prasową w dniu 3 stycznia 214 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia oraz Urząd Statystyczny w Krakowie Notatka informacyjna Warszawa, 3 stycznia

Bardziej szczegółowo

Badanie na temat mieszkalnictwa w Polsce

Badanie na temat mieszkalnictwa w Polsce Badanie na temat mieszkalnictwa w Polsce BADANIE NA REPREZENT ATYWNEJ GRUPIE POLEK/POLAKÓW Badanie realizowane w ramach projekru Społeczne Forum Polityki Mieszkaniowej współfinansowanego z Funduszy EOG

Bardziej szczegółowo

Roczny program współpracy Gminy Siedlce z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na rok 2010

Roczny program współpracy Gminy Siedlce z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na rok 2010 Załącznik Nr 1 do uchwały Nr Rady Gminy Siedlce z dnia 26 listopada 2009 roku Roczny program współpracy Gminy Siedlce z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku

Bardziej szczegółowo

Przedstawienie wyników badań ankietowych w ramach projektu Ciesz-Lab

Przedstawienie wyników badań ankietowych w ramach projektu Ciesz-Lab Przedstawienie wyników badań ankietowych w ramach projektu Ciesz-Lab Informacje podstawowe: Temat: przedstawienie wyników badań ankietowych przeprowadzonych w ramach projektu Ciesz-Lab Termin badania:

Bardziej szczegółowo

PROJEKT. Załącznik do Uchwały Nr.. Rady Powiatu w Lipnie

PROJEKT. Załącznik do Uchwały Nr.. Rady Powiatu w Lipnie Załącznik do Uchwały Nr.. Rady Powiatu w Lipnie z dnia PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU LIPNOWSKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ INNYMI UPRAWNIONYMI PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO

Bardziej szczegółowo

Opracowanie wniosków i rekomendacji na Ogólnopolskie Forum Inicjatyw Pozarządowych. Rola trzeciego sektora w rozwoju kraju

Opracowanie wniosków i rekomendacji na Ogólnopolskie Forum Inicjatyw Pozarządowych. Rola trzeciego sektora w rozwoju kraju Opracowanie wniosków i rekomendacji na Ogólnopolskie Forum Inicjatyw Pozarządowych Rola trzeciego sektora w rozwoju kraju Diagnoza Po odzyskaniu przez Polskę wolności w 1989 r. nastąpił dynamiczny rozwój

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych)

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) 015 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Opracowanie sygnalne Warszawa, 9.06.2015 r. Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) Jaki był zasięg ubóstwa ekonomicznego

Bardziej szczegółowo

Polski sukces 1989-2014. Tytuł prezentacji Dokonania i perspektywy

Polski sukces 1989-2014. Tytuł prezentacji Dokonania i perspektywy Polski sukces 1989-2014. Tytuł prezentacji Dokonania i perspektywy Wyniki badania ankietowego Dr Jarosław Górski Wydział Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Europejski Instytutu Marketingu Miejsc

Bardziej szczegółowo

Dr Wojciech Knieć Instytut Socjologii Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

Dr Wojciech Knieć Instytut Socjologii Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Dr Wojciech Knieć Instytut Socjologii Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu statystycznego obrazu kondycji obywatelskiej kondycji starych organizacji pozarządowych na wsi wpływu Unii Europejskiej na

Bardziej szczegółowo

Jeden procent dla Organizacji Pożytku Publicznego. Badanie TNS Polska. Jeden procent dla OPP

Jeden procent dla Organizacji Pożytku Publicznego. Badanie TNS Polska. Jeden procent dla OPP Jeden procent dla Organizacji Pożytku Publicznego Badanie TNS Polska Jeden procent dla OPP Wprowadzenie Na początku funkcjonowania ustawa o OPP nie ułatwiała podatnikom dokonywania odpisów 1%. Musieli

Bardziej szczegółowo

Obywatelski Parlament Seniorów reprezentacja interesów osób starszych na poziomie krajowym i partner w kreowaniu polityki senioralnej

Obywatelski Parlament Seniorów reprezentacja interesów osób starszych na poziomie krajowym i partner w kreowaniu polityki senioralnej Obywatelski Parlament Seniorów reprezentacja interesów osób starszych na poziomie krajowym i partner w kreowaniu polityki senioralnej Michał Szczerba Przewodniczący Parlamentarnego Zespołu Spotkanie inauguracyjne

Bardziej szczegółowo

III sektor oczami wielkopolskich organizacji

III sektor oczami wielkopolskich organizacji III sektor oczami wielkopolskich organizacji Opracowanie: Ewa Gałka, Justyna Schaefer-Kurkowiak Zaprosić wiarę na pyry z gzikiem można tylko w Wielkopolsce. Województwo wielkopolskie ma wiele cech, którymi

Bardziej szczegółowo

Program współpracy Gminy Zwierzyniec z podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na 2016 rok

Program współpracy Gminy Zwierzyniec z podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na 2016 rok Program współpracy Gminy Zwierzyniec z podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na 2016 rok WPROWADZENIE Partnerska współpraca z organizacjami pozarządowymi jest niezbędna dla skutecznego

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2013 BS/135/2013 WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I WAKACYJNA PRACA ZAROBKOWA UCZNIÓW

Warszawa, październik 2013 BS/135/2013 WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I WAKACYJNA PRACA ZAROBKOWA UCZNIÓW Warszawa, październik 2013 BS/135/2013 WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I WAKACYJNA PRACA ZAROBKOWA UCZNIÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr III /15/10 Rady Gminy Kramsk z dnia 29 grudnia 2010 roku

Uchwała Nr III /15/10 Rady Gminy Kramsk z dnia 29 grudnia 2010 roku Uchwała Nr III /15/10 Rady Gminy Kramsk z dnia 29 grudnia 2010 roku w sprawie Programu współpracy na 2011 rok Gminy Kramsk z organizacjami pozarządowymi, podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego

Bardziej szczegółowo