Strona Zepołu Szkół nr 1 w Bełżycach Dziecko z zaburzoną lateralizacją Bożena Watras

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Strona Zepołu Szkół nr 1 w Bełżycach Dziecko z zaburzoną lateralizacją Bożena Watras"

Transkrypt

1 TRUDNOŚCI W NAUCE. Pojęcie lateralizacji. Ważnym elementem w rozwoju ruchowym dziecka jest prawidłowy przebieg procesu lateralizacji. Lateralizacja- to postępujący w trakcie rozwoju ruchowego proces, w wyniku którego kształtuje się przewaga jednej strony ciała nad drugą. Lateralizację czynności nazywa się też asymetrią funkcjonalną. Asymetria funkcjonowania półkul mózgowych rozwija się w ciągu życia dziecka. W kolejnych okresach rozwoju układu nerwowego dochodzi do ustalenia w mózgu lokalizacji poszczególnych funkcji. Ze względu na krzyżowanie się większości szlaków nerwowych łączących mózg z narządami zmysłów i ruchu, czynności i funkcje powiązane są z półkulami w następującym porządku: prawa półkula kieruje pracą lewej strony ciała, a lewa półkula odpowiada za funkcjonowanie narządów po prawej stronie. Oprócz asymetrycznej przewagi funkcjonalnej jednej z półkul mózgowych może wystąpić sytuacja jej braku, co ma miejsce, gdy żadna z półkul nie wykazuje wyraźnej przewagi, dominacja wówczas nie występuje, obie półkule działają jakby ekwiwalentnie. Skutkuje to swoistymi konsekwencjami obserwowanymi w zachowaniu dziecka. Rodzaje lateralizacji: Uwzględnienie czynnika asymetrii funkcjonalnej mózgu bądź jego braku, prowadzi do wyodrębnienia dwóch modeli lateralizacji: jednorodnej i niejednorodnej. I tak, lateralizacja jednorodna może być prawostronna, gdy dziecko posługuje się prawą ręką w manipulacji, rysowaniu, pisaniu, prawą nogą przy skakaniu, kopaniu piłki, prawym okiem przy zaglądaniu do lunety czy małych otworów, prawym uchem przy słuchaniu tykania zegarka. Taka zdecydowana przewaga narządów ruchu i zmysłu po stronie prawej uwarunkowana jest dominacją lewej półkuli mózgu. Jeżeli dziecko preferuje używanie w tych czynnościach odpowiednich narządów po lewej stronie ciała, jest zlateralizowane lewostronnie wskutek odwróconej dominacji półkulowej - z funkcjonalną przewagą półkuli prawej. Taka formuła to lateralizacja jednorodna lewostronna. W przypadku braku ukształtowanej dominacji jednej z półkul, mamy do czynienia z lateralizacją skrzyżowaną bądź nieustaloną, tzw. słabą. Lateralizacja nieustalona manifestuje się niezdecydowaniem dziecka w zakresie prawej i lewej ręki przy czynnościach manualnych, co sprawia, że zmienia ono preferencje, a poziom grafomotoryczny obu kończyn jest jednakowo słaby. Dziecko takie sprawia wrażenie, jakby miało raczej dwie lewe niż dwie prawe ręce; jest oburęczne, obunożne, obuoczne, ale tylko w obrębie jednej pary narządów. Dzieci oburęczne są najczęściej opóźnione w rozwoju ruchowym. Brak dominacji w zakresie rąk powoduje niezręczność manualną. Lateralizacja skrzyżowana może być obserwowana w zachowaniu dziecka jako leworęczność i prawooczność, czyli brak zdecydowanej przewagi narządów po jednej stronie ciała. Inną formą tego modelu jest praworęczne dziecko z dominującym lewym okiem. Należy podkreślić, iż każdy z narządów wykazuje wyraźną przewagę, ale występuje ona po przeciwnych stronach. Istnieje podejrzenie o zaburzenie lateralizacji u dzieci, u których zauważyliśmy następujące objawy: dziecko posługuje się sprawniej lewą ręką, czasami posługuje się na równi obiema słaba sprawność manualna, której może towarzyszyć ogólna niezręczność ciała trudności w przyswajaniu pojęć określających kierunki przestrzenne strona 1 / 6

2 trudność w orientacji w stronach swego ciała Zaburzenia procesu lateralizacji jako przyczyna trudności i niepowodzeń szkolnych Nieprawidłowa lateralizacja i leworęczność mogą być źródłem różnych trudności dziecka. Szczególnie negatywny wpływ na naukę ma skrzyżowanie lateralizacji w zakresie oka i ręki, ponieważ utrudnia kształtowanie się koordynacji wzrokowo- manualnej. Lateralizacja nieustalona manifestuje się obniżeniem sprawności w zakresie obu rąk, powoduje opóźnienia w rozwoju orientacji przestrzennej oraz koordynacji wzrokowo- ruchowej, których przejawy są podobne jak przy zaburzonym kierunkowym spostrzeganiu. Zaburzenia lateralizacji, zwłaszcza w połączeniu z innymi rodzajami zaburzeń, mogą być przyczyną niepowodzeń szkolnych dziecka. Objawy tych niepowodzeń uzewnętrzniają się na lekcjach języka polskiego, rysunków, geografii, geometrii, wychowania fizycznego. Do najczęstszych trudności dziecka na tle zaburzeń lateralizacji należą trudności w opanowaniu umiejętności czytania i pisania. W czytaniu i pisaniu występują symptomy zaburzeń orientacji kierunkowej, jak mylenie liter i cyfr o podobnym kształcie, a innym ułożeniu w przestrzeni: b- d, b- p, d-g, n- u, 6-9, a także odwracanie kształtów liter i cyfr. Zjawisko to nazywamy inwersją statyczną. Występuje ona głównie podczas czynności pisania( zaburzone odtwarzanie kształtów liter), lecz także w czytaniu( błędne rozpoznawanie liter asymetrycznych). Oprócz inwersji statycznej w czytaniu i pisaniu występuje inwersja dynamiczna, która polega na przestawianiu kolejności liter i cyfr, np.: kot- tok, sok- kos, (tzw. czeski błąd) itp. ; przestawianiu liter w dwuznakach: sz- zs, zmianie kolejności sylab w wyrazach: mata- tama lub zmianie kolejności całych wyrazów. Połączenie obu zjawisk (inwersji statycznej i dynamicznej) powoduje w szczególnych przypadkach pismo lustrzane, które polega na odwróceniu zarówno kształtu, kolejności, jak i kierunku kreślenia liter (od strony prawej do lewej ). Najczęściej jednak u dzieci z zaburzoną koordynacją wzrokowo- manualną spotyka się chaotyczny sposób pisania, w którym występują odwrócone lustrzanie pojedyncze litery, zamiany kolejności liter w sylabach i sylab w wyrazach obok napisanych poprawnie wyrazów. Niezliczona ilość skreśleń i poprawek świadczy o refleksji i kontroli wzrokowej, nie zawsze skutecznej. Trudnościom tym towarzyszy zwykle obniżony poziom graficzny pisma. Jeśli nawet sprawność manualna jest w normie, koncentracja na prawidłowości zapisu nie pozwala dziecku skupić się na estetyce pisma. Trudności tego typu występują niekiedy w wieku przedszkolnym lub na początku nauki pisania u dzieci z niewielkimi opóźnieniami rozwoju, lecz ustępują szybko pod wpływem oddziaływań pedagogicznych. Jeśli jednak utrzymują się przez dłuższy czas i nie poddają się zabiegom terapeutycznym, należy je traktować jako patologię. Słaba lateralizacja stanowi często główną przyczynę zaburzeń w orientacji przestrzennej. Brak dominacji jednej ze stron ciała utrudnia wytwarzanie się orientacji w lewej i prawej stronie własnego ciała. Dziecko nie umie wskazać, gdzie jest prawa ręka, oko, noga. Ma trudności ze wskazaniem kierunków w przestrzeni (na prawo, na lewo). Trudności dziecka leworęcznego Lateralizacja lewostronna utrudnia dziecku funkcjonowanie, ponieważ większość urządzeń technicznych oraz przedmiotów codziennego użytku jest przeznaczona dla osób praworęcznych. Dziecko leworęczne znajduje się zazwyczaj w sytuacji o wiele trudniejszej niż jego praworęczni rówieśnicy. Szczególnie początki nauki szkolnej, przede wszystkim zaś początki nauki pisania bywają trudne, a nawet szokujące. Najczęściej w klasie I szkoły podstawowej dziecko leworęczne różni się od swoich kolegów. Odrębność ta połączona jest z kłopotami i trudnościami technicznymi, a nierzadko z zaburzeniami utrudniającymi naukę czytania i pisania. Sprawą niezmiernie ważną jest wybór ręki, którą dziecko leworęczne ma pisać. Jeśli okaże się, że lateralizacja lewostronna jest pełna, strona 2 / 6

3 tzn. dominuje nie tylko lewa ręka, ale też noga i oko, dziecko nie powinno mieć kłopotów z nauką pisania, czytania, określania kierunków. Podczas rysowania czy pisania u dzieci leworęcznych mogą jednak pojawić się problemy. Zaburzenia stwierdzone u dzieci lewostronnych uznaje się za skutek zmuszania ich do posługiwania się prawą ręką, co wywołuje tzw. konflikt dominacji ( uaktywnienie ośrodków w półkuli niedominującej ). Należy podkreślić, że dzieci leworęczne przestawiane na siłę wykazują różne zaburzenia osobowości. Możemy zauważyć u nich płaczliwość, lękliwość, ataki złości, agresji. Zaburzenia nerwicowe objawiają się jąkaniem, moczeniem nocnym. Utrwala się w nich niechęć do przedszkola, szkoły. Często obserwuje się nadpobudliwość psychomotoryczną. Problemy psychologiczne są skutkiem niewłaściwej postawy otoczenia wobec leworęczności. Przejawia się ona nadmiernym zainteresowaniem i ochroną dziecka, bądź też zmuszaniem do wykonywania czynności prawą ręką, czy wreszcie wyśmiewaniem, przezywaniem, np. przez kolegów. Takie zachowania mogą negatywnie wpływać na samoocenę dziecka, obniżać poczucie jego wartości, prowadzić do kompleksów, nieśmiałości, a nawet lękliwości, nasilającej się w nowych sytuacjach ( obawa przed reakcją nieznanego otoczenia, niepewność) Może to prowadzić do kształtowania się postawy wycofującej. W każdym przypadku dziecka z lateralizacją lewostronną, skrzyżowaną i nieustaloną należy bezwzględnie dokonać dokładnych badań psychologicznych i lekarskich w celu ustalenia formuły lateralizacji i podjęcia odpowiedniej terapii. Praca z dzieckiem z zaburzoną lateralizacją Mając na uwadze różnorodne trudności, jakie napotykają dzieci z opóźnionym lub nieprawidłowym procesem lateralizacji, konieczna jest w niektórych przypadkach reedukacja zmierzająca do przyspieszenia bądź ustalenia dominacji stronnej. W wieku niemowlęcym pozostawia się dzieciom całkowitą swobodę w zakresie wyboru ręki podczas czynności ruchowych. W późniejszym okresie korzystne jest utrwalenie praworęczności u dzieci oburęcznych, szczególnie gdy dominuje u nich oko prawe. W wieku przedszkolnym należy wspierać aktywność lewej ręki w przypadku dziecka lewostronnego i usprawniać ją motorycznie. Ćwiczenia powinny mieć na celu przyswojenie dziecku prawidłowych nawyków ruchowych: właściwego sposobu trzymania ołówka, właściwego kierunku rysowania linii pionowych, poziomych, okręgów. należy ćwiczyć precyzję i szybkość ruchów, kształcić zdolność kontrolowania napięcia mięśni, eliminować niepotrzebne ruchy. Motorykę rąk powinno usprawniać się za pomocą różnorodnych ćwiczeń graficznych z zastosowaniem różnych przyborów do rysowania: ołówka, kredek woskowych, mazaków, kredy, długopisu. Mogą być one wykonane na tablicy lub na dużych arkuszach papieru. Leworęczność jest zjawiskiem złożonym i ma wielorakie aspekty. Decyzja o przestawianiu dziecka na prawą rękę wymaga więc wzięcia pod uwagę wielu różnych czynników. Próby przeuczania mogą być podejmowane w przypadku dzieci oburęcznych i o słabej przewadze ręki lewej; dzieci u których sprawność ruchowa prawej ręki jest prawidłowa. Nigdy nie przeuczamy na prawą rękę dzieci: strona 3 / 6

4 zlateralizowanych lewostronnie o wczesnej sile dominacji lewej ręki lewoocznych- dąży się do jednorodnej( po tej samej stronie ciała) lateralizacji oka i ręki upośledzonych umysłowo o małej sprawności ręki prawej akceptujących swoją leworęczność jąkających się Można przyjąć następującą zasadę: im mniejsza jest różnica pomiędzy wydolnością obu rąk, im bardziej prawa ręka u dziecka leworęcznego jest sprawna, tym większa szansa na to, aby dziecko przestawić. Wśród wielu szczególnych zasad postępowania z dzieckiem leworęcznym najważniejszym jest prawo dziecka leworęcznego do posługiwania lewą ręką. Postępowanie z dzieckiem leworęcznym nie jest równoznaczne z przestawieniem go na rękę prawą, ale powinno uwzględnić pomoc w przygotowaniu dziecka do nauki pisania zgodnie z jego możliwościami. Czynność pisania tradycyjnie wykonywana prawą ręką w kierunku od strony lewej ku prawej, zazwyczaj sprawia dziecku leworęcznemu problemy. Sposób pisania lewą ręką jest odmienny. Leworęcznemu dziecku trzeba więc dodatkowo ułatwić naukę: kartkę, na której będzie pisało, układamy ukośnie tak, by lewy róg uniesiony był ku górze, większa część kartki powinna leżeć na lewo od osi ciała dziecka zwracamy uwagę na prawidłowe oświetlenie. Światło powinno padać z góry. siedząc w ławce szkolnej dziecko powinno mieć sąsiada po swojej prawej stronie, co zapewnia swobodę ruchów dbamy o prawidłowe ułożenie dłoni dziecka, gdy trzyma ołówek. Powinien być przytrzymywany między kciukiem a palcem wskazującym. pilnujemy, aby dziecko podczas nauki pisania posługiwało się wyłącznie ołówkiem (nie wymaga określonego kąta nachylenia w stosunku do kartki ani precyzyjnego regulowania nacisku) W procesie wdrażania prawidłowych ruchów podczas pisania należy zwrócić uwagę na dbanie o prawidłowe zapisywanie liter, trening w zakresie płynnego przesuwania ręki od lewej do prawej krawędzi zeszytu, wdrażanie dziecka, aby podczas pisania dłoń i przedramię cały czas były oparte o zeszyt, a tylko pióro było unoszone ku górze, w czasie przesuwania ręki z końca jednej linijki do początku następnej, łokieć powinien być oparty o ławkę, a tylko dłoń i przedramię przesuwają się. Należy dbać o to, aby dziecko kontrolowało i regulowało własne napięcie mięśniowe, aby ograniczało się ono do aktywizacji tylko tych mięśni, które uczestniczą w danej czynności ruchowej. Sprawne zapisywanie tekstu jest wynikiem współdziałania obu rąk. Zatem usprawniać należy także kończynę pomocniczą, która przytrzymuje zeszyt, przesuwa go do góry w trakcie pisania, co umożliwia stabilność ręki piszącej. Duże znaczenie ma dobra współpraca ręki i oka podczas pisania. Należy usprawniać współdziałanie czynności strona 4 / 6

5 ruchowych lewej ręki i oka po tej samej stronie, usprawniać rękę po stronie dominującego oka, umożliwiać stałe śledzenie wzrokiem czynności pisania przez dziecko. Dzieci te wkładają duży wysiłek w pisanie, który powoduje nadmierne napięcie mięśniowe (dzieci wówczas są przygarbione, schylają głowę zbyt nisko lub ją przekrzywiają). Należy wyrabiać właściwą postawę ciała dziecka leworęcznego podczas pisania, co jest istotne ze względów zdrowotnych. Ponieważ dzieci leworęczne męczą się w czasie pisania, wskazane jest stosowanie przerw i ćwiczeń relaksujących ręce, np. wymachy, kurczenie i rozkurczanie mięśni dłoni. Tolerujemy ponadto wolniejsze tempo pracy tych dzieci i niższy poziom graficzny. Nigdy też nie podkreślamy ich inności. Dzieci leworęczne zmuszane do pisania prawa ręką unikają tych czynności. Jeżeli mamy dziecko o lateralizacji jednostronnej lewostronnej, zaakceptujmy to i pomóżmy mu również to zaakceptować. Dla bezproblemowej nauki czytania i pisania większe znaczenie ma prawostronna dominacja w zakresie oczu, niż to, czy dziecko jest prawo- czy leworęczne. U dzieci z dominacją lewego oka ruchy gałek ocznych mają tendencję do kierowania się od strony prawej do lewej i dlatego popełniają one bardzo typowe błędy w czytaniu. U dzieci takich należy wytworzyć odruch wodzenia wzrokiem od strony lewej do prawej. Najlepsze efekty daje czytanie tekstów z tzw. przysłoną. Przysłaniamy cały tekst, aby wzrok dziecka nie był rozbiegany i zmuszamy je do wodzenia wzrokiem za przesuwanym w prawo paskiem papieru ( trudniejsze wyrazy uczymy czytać sylabicznie). Ćwiczenia dla dzieci z zaburzoną lateralizacją W ramach zajęć korekcyjno- kompensacyjnych należy zwrócić uwagę na: usprawnianie motoryki rąk rozwijanie koordynacji wzrokowo- słuchowej, orientacji w przestrzeni wykształcenie prawidłowego uchwytu ołówka wyrobienie nawyków ruchowych związanych z zachowaniem prawidłowego kierunku w czasie rysowania szlaczków ( pisania w szkole) kontrolowanie i regulowanie napięcia mięśni w czasie ćwiczeń grafomotorycznych Motorykę rąk należy usprawniać poprzez: zabawy manualne typu: nawlekanie koralików, lepienie z plasteliny, wydzieranki, rysowanie po śladzie, kalkowanie, odwzorowywanie, obrysowywanie, zabawy i układanie modeli z palców i dłoni, przewlekanie kolorowego sznurka przez dziurki, zawiązywanie kokardek, układanki typu puzzle, klocki Lego niewyręczanie dziecka w czynnościach typu: ubieranie się, mycie, sznurowanie butów, zapinanie guzików itp. Ćwiczyć nawyki ruchowe związane z kierunkiem pisania od lewej ku prawej stronie poprzez: strona 5 / 6

6 uświadamianie dziecku kierunku we własnym schemacie ciała i przestrzeni utrwalanie kierunku ruchu rysowania okręgów w przeciwnym do ruchu wskazówek zegara utrwalenie kierunku ręki od lewej do prawej strony oraz z góry na dół przez kończenie już zaczętych szlaczków. Zasadniczym problemem pedagogicznym nie są jednak trudności techniczne, lecz konsekwencje niewłaściwego postępowania wychowawczego. Chcąc pomóc dziecku leworęcznemu w normalnym funkcjonowaniu w grupie, klasie, domu- powinniśmy stwarzać jak najwięcej sytuacji sprzyjających rozwojowi dziecka. Powinniśmy je wspierać, usprawniać i pod żadnym pozorem nie krytykować. Aby jednak praca z dzieckiem leworęcznym przyniosła oczekiwane efekty musi być kontynuowana w domu rodzinnym dziecka. strona 6 / 6

Polskie Stowarzyszenie Dysleksji w Luksemburgu ogłasza zapisy na bezpłatne badanie lateralizacji dzieci

Polskie Stowarzyszenie Dysleksji w Luksemburgu ogłasza zapisy na bezpłatne badanie lateralizacji dzieci Polskie Stowarzyszenie Dysleksji w Luksemburgu ogłasza zapisy na bezpłatne badanie lateralizacji dzieci, które odbedzie się w miesiącu wrześniu i październiku 2012 roku. Zgłoszenia: dzieci od 4 roku życia,

Bardziej szczegółowo

Teresa Kusak doradca metodyczny edukacji wczesnoszkolnej CKPiDN w Mielcu

Teresa Kusak doradca metodyczny edukacji wczesnoszkolnej CKPiDN w Mielcu Teresa Kusak doradca metodyczny edukacji wczesnoszkolnej CKPiDN w Mielcu Wrażenia kinestetyczno-ruchowe powstają jednocześnie z wrażeniami dotykowymi i wzrokowymi. Możliwość wykonania czynności pisania

Bardziej szczegółowo

Lateralizacja u dzieci Podział lateralizacji: Właściwa postawa wobec leworęczności Wczesna diagnoza leworęcznego dziecka

Lateralizacja u dzieci Podział lateralizacji: Właściwa postawa wobec leworęczności Wczesna diagnoza leworęcznego dziecka Lateralizacja u dzieci Lateralizacja jest wewnętrznym uświadomieniem sobie obu stron ciała wraz z ich zróżnicowaniem. W momencie, kiedy dziecko rozwinęło w sobie znajomość stron ciała i jest świadome prawej

Bardziej szczegółowo

Moje dziecko jest leworęczne

Moje dziecko jest leworęczne Moje dziecko jest leworęczne Lateralizacja to inaczej stronność ciała, a więc większa sprawność jednej strony ciała od drugiej, która nie ogranicza się wyłącznie do pracy rąk, choć najwyraźniej zaznacza

Bardziej szczegółowo

DZIECKO Z ZABURZONĄ LATERALIZACJĄ- JAKIE MOśE MIEĆ TRUDNOŚCI W NAUCE

DZIECKO Z ZABURZONĄ LATERALIZACJĄ- JAKIE MOśE MIEĆ TRUDNOŚCI W NAUCE DZIECKO Z ZABURZONĄ LATERALIZACJĄ- JAKIE MOśE MIEĆ TRUDNOŚCI W NAUCE Pojęcie lateralizacji WaŜnym elementem w rozwoju ruchowym dziecka jest prawidłowy przebieg procesu lateralizacji. Lateralizacja- to

Bardziej szczegółowo

DRODZY RODZICE DZIECKA LEWORĘCZNEGO!!! Oto podstawowe zasady które pomogą Wam kształtować gotowość do pisania Waszego dziecka

DRODZY RODZICE DZIECKA LEWORĘCZNEGO!!! Oto podstawowe zasady które pomogą Wam kształtować gotowość do pisania Waszego dziecka DRODZY RODZICE DZIECKA LEWORĘCZNEGO!!! Oto podstawowe zasady które pomogą Wam kształtować gotowość do pisania Waszego dziecka 1.Właściwa postawa wobec leworęczności Leworęczność jak praworęczność jest

Bardziej szczegółowo

Kształtowanie się dominacji stronnej

Kształtowanie się dominacji stronnej Kształtowanie się dominacji stronnej Lateralizacja wyraża się np. większą sprawnością ruchową kończyn prawych od kończyn lewych. Lateralizacja to inaczej "stronność" - asymetria czynnościowa prawej i lewej

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia lateralizacji. Kształtowanie się lateralizacji

Zaburzenia lateralizacji. Kształtowanie się lateralizacji Zaburzenia lateralizacji Dziecko kończące przedszkole powinno rozróżniać lewą i prawą stronę, określać kierunki oraz dysponować sprawnością rąk i ikoordynacją wzrokowo-ruchową. Aby w pełni opanować te

Bardziej szczegółowo

Kształtowanie poziomu grafomotorycznego dzieci leworęcznych

Kształtowanie poziomu grafomotorycznego dzieci leworęcznych Kształtowanie poziomu grafomotorycznego dzieci leworęcznych Problem leworęczności budzi żywe zainteresowanie już od wielu lat. Kiedyś bycie leworęcznym oznaczało bycie gorszym, uważano to za swego rodzaju

Bardziej szczegółowo

ZABURZENIA LATERALIZACJI I ICH WPŁYW NA OSIĄGNIĘCIA SZKOLNE

ZABURZENIA LATERALIZACJI I ICH WPŁYW NA OSIĄGNIĘCIA SZKOLNE ZABURZENIA LATERALIZACJI I ICH WPŁYW NA OSIĄGNIĘCIA SZKOLNE mgr Iwona Olak 1 Jednym z aspektów, a zarazem i czynników rozwoju ruchowego dziecka jest postępujący proces lateralizacji, czyli inaczej przewagi

Bardziej szczegółowo

ZABURZENIA PROCESU LATERALIZACJI. DZIECKO LEWORĘCZNE. Opracowała: Monika Haligowska

ZABURZENIA PROCESU LATERALIZACJI. DZIECKO LEWORĘCZNE. Opracowała: Monika Haligowska ZABURZENIA PROCESU LATERALIZACJI. DZIECKO LEWORĘCZNE. Opracowała: Monika Haligowska LATERALIZACJA stronność półkulowa mózgu; lateralizację czynności nazywa się też asymetrią funkcjonalną mózgu : specjalizacja

Bardziej szczegółowo

Program koła kaligraficznego Zgrabne szlaczki i literki. rok szkolny 2016/2017

Program koła kaligraficznego Zgrabne szlaczki i literki. rok szkolny 2016/2017 Program koła kaligraficznego Zgrabne szlaczki i literki rok szkolny 2016/2017 Koło kaligraficzne kierowane jest dla uczniów klas 0-1. Będzie się odbywać w wymiarze jednej godziny tygodniowo. Cele zajęć:

Bardziej szczegółowo

DYSLEKSJA PORADY DLA RODZICÓW

DYSLEKSJA PORADY DLA RODZICÓW DYSLEKSJA PORADY DLA RODZICÓW CO TO JEST DYSLEKSJA? Dysleksja rozwojowa jest to zespół zaburzeń występujących w procesie uczenia się, czytania i pisania u dzieci o prawidłowym rozwoju umysłowym. U podstaw

Bardziej szczegółowo

badanie i sposób postępowania

badanie i sposób postępowania DZIECKO LEWORĘCZNE badanie i sposób postępowania Leworęczność jest najczęściej przekazywana genetycznie, w skrajnych wypadkach jest wynikiem konieczności powstałej w ciągu życia (urazy i wylewy mózgu,

Bardziej szczegółowo

ANALIZA GŁOSKOWA umiejętność rozkładania słów na poszczególne elementy składowe głoski, które odpowiadają fonemom (najmniejszym cząstkom języka).

ANALIZA GŁOSKOWA umiejętność rozkładania słów na poszczególne elementy składowe głoski, które odpowiadają fonemom (najmniejszym cząstkom języka). A ANALIZA I SYNTEZA ogół czynności dokonywania rozkładu całości na poszczególne elementy składowe oraz scalania tych elementów w całość. Czynności te dotyczą też procesów poznawczych, analizy i syntezy

Bardziej szczegółowo

Danuta Krzywoń Zasady postępowania z dziećmi leworęcznymi. Nauczyciel i Szkoła 1 (6), 104-108

Danuta Krzywoń Zasady postępowania z dziećmi leworęcznymi. Nauczyciel i Szkoła 1 (6), 104-108 Danuta Krzywoń Zasady postępowania z dziećmi leworęcznymi Nauczyciel i Szkoła 1 (6), 104-108 1999 Danuta Krzywoń Zasady postępowania z dziećmi leworęcznymi Każdemu z rodziców zależy na prawidłowym i optymalnym

Bardziej szczegółowo

Rozwój grafomotoryki i jej zaburzenia oraz sposoby usprawniania.

Rozwój grafomotoryki i jej zaburzenia oraz sposoby usprawniania. Rozwój grafomotoryki i jej zaburzenia oraz sposoby usprawniania. Wyjaśnienie pojęcia grafomotoryka Grafika zapis Motoryka zdolność wykonywania różnych czynności ruchowych ROZWÓJ GRAFOMOTORYKI Okresem przygotowawczym

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2006 Copyright by Ewa Gaweł, Kraków 2006 Opracowanie grafi czne i projekt okładki: Robert Gaweł ISBN 978-83-7308-679-1 ISBN 978-83-7587-946-9 Ofi cyna Wydawnicza

Bardziej szczegółowo

Jak pomóc dziecku w nauce czytania i pisania. ( artykuł dla rodziców dzieci kl. O )

Jak pomóc dziecku w nauce czytania i pisania. ( artykuł dla rodziców dzieci kl. O ) Jak pomóc dziecku w nauce czytania i pisania. ( artykuł dla rodziców dzieci kl. O ) Rodzice posyłając dziecko do szkoły oczekują od niego dobrych wyników w nauce. Wielu dzieciom nauka nie sprawia trudności,

Bardziej szczegółowo

Zabawy grafomotoryczne 2

Zabawy grafomotoryczne 2 Dla rodziców Zabawy grafomotoryczne 2 Zabawy grafomotoryczne pozwalają korygować nieprawidłową technikę rysowania i stymulują polisensorycznie, tzn. oddziałują na wszystkie zmysły dziecka. Usprawniają

Bardziej szczegółowo

Jedzie zima Cz. Janczarski

Jedzie zima Cz. Janczarski Jedzie zima Cz. Janczarski Przypłynęła chmura sina. Od północy wiatr zacina. Kot wyjść z domu nie ma chęci. Coś się tam na dworze święci! Kraczą wrony na parkanie : - Jedzie zima, groźna pani! I już lecą

Bardziej szczegółowo

ORIENTACJA PRZESTRZENNA U DZIECKA W WIEKU PRZEDSZKOLNYM

ORIENTACJA PRZESTRZENNA U DZIECKA W WIEKU PRZEDSZKOLNYM ORIENTACJA PRZESTRZENNA U DZIECKA W WIEKU PRZEDSZKOLNYM W artykule przedstawione są ćwiczenia rozwijające orientację przestrzenną przeznaczone dla trzylatków, czterolatków, pięciolatków i sześciolatków.

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2004 Copyright by Ewa Gaweł, Kraków 2004 Opracowanie grafi czne i projekt okładki: Robert Gaweł ISBN 978-83-7308-679-1 ISBN 978-83-7587-947-6 Ofi cyna Wydawnicza

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia grafomotoryczne 2

Ćwiczenia grafomotoryczne 2 Dla Rodziców Ćwiczenia grafomotoryczne 2 Ćwiczenia grafomotoryczne pozwalają korygować nieprawidłową technikę rysowania i stymulują polisensorycznie, tzn. oddziałują na wszystkie zmysły dziecka. Usprawniają

Bardziej szczegółowo

Informacje dla rodziców i nauczycieli. Co to jest dysleksja? Czy moje dziecko jest dyslektykiem?

Informacje dla rodziców i nauczycieli. Co to jest dysleksja? Czy moje dziecko jest dyslektykiem? Informacje dla rodziców i nauczycieli Czy moje dziecko jest dyslektykiem? W swojej pracy w gimnazjum spotkałam się niejednokrotnie z uczniami, którzy mimo poważnych trudności w nauce doszli do kolejnego

Bardziej szczegółowo

LEWORĘCZNOŚĆ. Ulotka dla rodziców. Opracowała Jowita Herman nauczyciel Szkoły Podstawowej Nr 1 w Starachowicach

LEWORĘCZNOŚĆ. Ulotka dla rodziców. Opracowała Jowita Herman nauczyciel Szkoły Podstawowej Nr 1 w Starachowicach LEWORĘCZNOŚĆ Ulotka dla rodziców. Opracowała Jowita Herman nauczyciel Szkoły Podstawowej Nr 1 w Starachowicach 1 Co to jest lateralizacja i jak się rozwija? Człowiek jest istotą asymetryczną nie tylko

Bardziej szczegółowo

Mała motoryka czyli na czym polega usprawnianie dłoni i palców.

Mała motoryka czyli na czym polega usprawnianie dłoni i palców. Mała motoryka czyli na czym polega usprawnianie dłoni i palców. Opracowała Katarzyna Szpakowska pedagog P P-P w Bielsku Podlaskim Motoryka mała sprawność dłoni i palców. W przedszkolu/szkole spotyka się

Bardziej szczegółowo

Dysleksja - objawy. Objawy utrzymujące się przez cały czas

Dysleksja - objawy. Objawy utrzymujące się przez cały czas Dysleksja - objawy Jeśli będziemy obserwować nasze dziecko, odpowiednio wcześnie zauważymy z czym ma problemy, jakie błędy pojawiają się najczęściej w jego pracach i jednocześnie wcześnie zareagujemy (pomożemy),

Bardziej szczegółowo

JAK ROZPOZNAĆ DZIECKO Z RYZYKA DYSLEKSJI?

JAK ROZPOZNAĆ DZIECKO Z RYZYKA DYSLEKSJI? JAK ROZPOZNAĆ DZIECKO Z RYZYKA DYSLEKSJI? Ryzyko dysleksji oznacza zagrożenie wystąpienia specyficznych trudności w czytaniu i pisaniu. Terminu tego używa się wobec dzieci w wieku poniemowlęcym i przedszkolnym

Bardziej szczegółowo

Marzena Dobek-pedagog, logopeda. 1. Ćwiczenia sprawności manualnej. Ćwiczenia rozmachowe

Marzena Dobek-pedagog, logopeda. 1. Ćwiczenia sprawności manualnej. Ćwiczenia rozmachowe Pragnę zaprezentować przykładowe ćwiczenia, które mogą być wykorzystywane w toku zajęć korekcyjno-kompensacyjnych, rewalidacyjnych czy przez samego rodzica na terenie domu. Życzę miłego spędzania czasu

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA TERAPII RĘKI DIAGNOZA I TERAPIA RĘKI, SPRAWNOŚCI MANUALNYCH ORAZ GRAFOMOTORYCZNYCH ORGANIZATORZY KURSU:

SZKOŁA TERAPII RĘKI DIAGNOZA I TERAPIA RĘKI, SPRAWNOŚCI MANUALNYCH ORAZ GRAFOMOTORYCZNYCH ORGANIZATORZY KURSU: ORGANIZATORZY KURSU: SZKOŁA TERAPII RĘKI DIAGNOZA I TERAPIA RĘKI, SPRAWNOŚCI MANUALNYCH ORAZ GRAFOMOTORYCZNYCH Program autorski Copyright 2013 Agnieszka Rosa Dzień/ godziny zajęć Osoba prowadząca Program:

Bardziej szczegółowo

Diagnoza funkcjonalna dziecka

Diagnoza funkcjonalna dziecka Diagnoza funkcjonalna dziecka Dane dziecka: i opis środowiska wychowującego Imię i nazwisko: XX, chłopiec Wiek dziecka: 3,6 Nie uczęszcza do przedszkola Rodzice: wykształcenie mama- wyższe, ojciec średnie

Bardziej szczegółowo

Zajęcia specjalistów TERAPIA LOGOPEDYCZNA

Zajęcia specjalistów TERAPIA LOGOPEDYCZNA Zajęcia specjalistów TERAPIA LOGOPEDYCZNA Prawidłowy rozwój mowy uwarunkowany jest właściwym rozwojem intelektualnym, fizycznym i emocjonalnym. Opanowanie właściwej techniki mówienia, wyraziste wymawianie

Bardziej szczegółowo

czyli wyruszam do szkoły

czyli wyruszam do szkoły czyli wyruszam do szkoły Dojrzałość szkolna Gotowość dziecka do podjęcia obowiązków i zadań, jakie stawia przed nim szkoła. Osiągniecie przez dziecko odpowiedniego stopnia rozwoju fizycznego, intelektualnego

Bardziej szczegółowo

ANKIETA REKRUTACYJNA

ANKIETA REKRUTACYJNA ANKIETA REKRUTACYJNA Prosimy o wypełnienie poniższej ankiety rekrutacyjnej, której celem jest zebranie informacji niezbędnych do przeprowadzenia rekrutacji uczestników projektu Wszyscy razem. 1. Imię i

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia grafomotoryczne

Ćwiczenia grafomotoryczne Dla Rodziców Ćwiczenia grafomotoryczne Ćwiczenia grafomotoryczne pozwalają korygować nieprawidłową technikę rysowania i stymulują polisensorycznie, tzn. oddziałują na wszystkie zmysły dziecka. Usprawniają

Bardziej szczegółowo

Co to jest dysleksja rozwojowa?

Co to jest dysleksja rozwojowa? Co to jest dysleksja rozwojowa? DYSLEKSJA ROZWOJOWA to nazwa całego zespołu trudności w czytaniu i pisaniu u dzieci o prawidłowym rozwoju umysłowym, w uproszczeniu zwanego dysleksją. Określenie rozwojowa

Bardziej szczegółowo

Nabycie umiejętności graficznych wymaga rozwoju umiejętności motorycznych, koordynacji wzrokowo-ruchowej i samoregulacji. NPDN PROTOTO - J.

Nabycie umiejętności graficznych wymaga rozwoju umiejętności motorycznych, koordynacji wzrokowo-ruchowej i samoregulacji. NPDN PROTOTO - J. Nabycie umiejętności graficznych wymaga rozwoju umiejętności motorycznych, koordynacji wzrokowo-ruchowej i samoregulacji. KOORDYNACJA WZROKOWO - RUCHOWA Zdolność osoby do koordynowania informacji przekazanych

Bardziej szczegółowo

pedagog dla rodzica Wpisany przez Jolanta Osadczuk, Monika Ilnicka Szanowni Rodzice

pedagog dla rodzica Wpisany przez Jolanta Osadczuk, Monika Ilnicka Szanowni Rodzice Szanowni Rodzice DYSLEKSJA Dysleksja to specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu. Są to zaburzenia niektórych funkcji poznawczych, motorycznych, orientacji w schemacie ciała i przestrzeni, pamięci, lateralizacji

Bardziej szczegółowo

Zabawy grafomotoryczne

Zabawy grafomotoryczne Dla rodziców Zabawy grafomotoryczne Zabawy grafomotoryczne pozwalają korygować nieprawidłową technikę rysowania i stymulują polisensorycznie, tzn. oddziałują na wszystkie zmysły dziecka. Usprawniają małą

Bardziej szczegółowo

Lilianna Lewicka. Lateralizacja

Lilianna Lewicka. Lateralizacja Lilianna Lewicka Lateralizacja Jednym z aspektów, a zarazem i czynników rozwoju ruchowego dziecka jest postępujący proces lateralizacji, czyli inaczej przewagi jednej strony podczas ruchowej czynności.

Bardziej szczegółowo

Percepcja wzrokowa jest zdolnością do rozpoznawania i rozróżniania bodźców

Percepcja wzrokowa jest zdolnością do rozpoznawania i rozróżniania bodźców Percepcja wzrokowa jest zdolnością do rozpoznawania i rozróżniania bodźców wzrokowych a także do ich interpretowania przez odniesienie do poprzednich doświadczeń. Nie jest wyłącznie zdolnością do dokładnego

Bardziej szczegółowo

Jak pomóc dziecku leworęcznemu?

Jak pomóc dziecku leworęcznemu? Jak pomóc dziecku leworęcznemu? W świecie przystosowanym do potrzeb osób praworęcznych dziecko leworęczne potrzebuje wsparcia podczas wykonywania czynności. Większość rzeczy napotkanych w swoim otoczeniu

Bardziej szczegółowo

Umiejętności szkolne i ich wykorzystanie w podstawie funkcjonowania sensomotorycznego. Opracowała mgr Dorota Rudzińska-Friedel

Umiejętności szkolne i ich wykorzystanie w podstawie funkcjonowania sensomotorycznego. Opracowała mgr Dorota Rudzińska-Friedel Umiejętności szkolne i ich wykorzystanie w podstawie funkcjonowania sensomotorycznego Opracowała mgr Dorota Rudzińska-Friedel OGÓLNE Umiejętność, które wykorzystujemy we wszelkiego typu działaniach SAMOREGULACJI

Bardziej szczegółowo

JAK POMÓC DZIECKU ZE SPECYFICZNYMI TRUDNOŚCIAMI W NAUCE? Część I - Terminologia

JAK POMÓC DZIECKU ZE SPECYFICZNYMI TRUDNOŚCIAMI W NAUCE? Część I - Terminologia JAK POMÓC DZIECKU ZE SPECYFICZNYMI TRUDNOŚCIAMI W NAUCE? Część I - Terminologia Nabycie umiejętności sprawnego czytania, pisania i liczenia w pierwszych latach nauki szkolnej jest warunkiem koniecznym

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZA PRZEDSZKOLNA 6-LATKA arkusz badania gotowości dziecka do podjęcia nauki w szkole KARTA DZIECKA

DIAGNOZA PRZEDSZKOLNA 6-LATKA arkusz badania gotowości dziecka do podjęcia nauki w szkole KARTA DZIECKA .. pieczątka przedszkola DIAGNOZA PRZEDSZKOLNA 6-LATKA arkusz badania gotowości dziecka do podjęcia nauki w szkole KARTA DZIECKA Rok szkolny... Dane o dziecku Imię i nazwisko... Data urodzenia :... Wiek

Bardziej szczegółowo

8-7 obrazków - 3 punkty 6 5 obrazków 2 punkty 4 i mniej 1 punkt

8-7 obrazków - 3 punkty 6 5 obrazków 2 punkty 4 i mniej 1 punkt Diagnoza wstępna ucznia klasy pierwszej Imię i nazwisko ucznia. Klasa Dojrzałość społeczno- emocjonalna Zachowania dzieci Liczba punktów otocz łatwo nawiązuje kontakty z rówieśnikami 0 1 chętnie uczestniczy

Bardziej szczegółowo

PROGRAM USPRAWNIANIA GRAFOMOTORYKI DLA UCZNIÓW MAJĄCYCH TRUDNOŚCI W PISANIU CHCĘ ŁADNIE PISAĆ Rok szkolny 2013/2014

PROGRAM USPRAWNIANIA GRAFOMOTORYKI DLA UCZNIÓW MAJĄCYCH TRUDNOŚCI W PISANIU CHCĘ ŁADNIE PISAĆ Rok szkolny 2013/2014 PROGRAM USPRAWNIANIA GRAFOMOTORYKI DLA UCZNIÓW MAJĄCYCH TRUDNOŚCI W PISANIU CHCĘ ŁADNIE PISAĆ Rok szkolny 2013/2014 Opracowała: mgr Łucja Kurz WSTĘP Ręce dziecka są naturalnym instrumentem przy pomocy,

Bardziej szczegółowo

O DOJRZAŁOŚCI SZKOLNEJ SŁÓW KILKA

O DOJRZAŁOŚCI SZKOLNEJ SŁÓW KILKA O DOJRZAŁOŚCI SZKOLNEJ SŁÓW KILKA Udany start szkolny jest bardzo istotny dla całej kariery szkolnej dziecka. Aby dziecko mogło rozpocząć naukę i sprostać wymaganiom szkolnym powinno osiągnąć tzw. DOJRZAŁOŚĆ

Bardziej szczegółowo

Szkolniak7 Świąteczny czas

Szkolniak7 Świąteczny czas Szkolniak7 Świąteczny czas ORGANIZATOR PROJEKTU Publiczna Szkoła Podstawowa nr 7 11-go Listopada 16 97-500, Radomsko Numer 1 11/15 PARTNER Edukacja czytelnicza i promocja czytelnictwa to jeden z kierunków

Bardziej szczegółowo

Dzieci ryzyka dysleksji

Dzieci ryzyka dysleksji Literka.pl Dzieci ryzyka dysleksji Data dodania: 2013-03-05 21:29:28 Autor: Marzena Zych Pierwsze objawy dysleksji u uczniów w klasach I III szkoły podstawowej Dzieci ryzyka dysleksji 1. Objawy dysleksji

Bardziej szczegółowo

System percepcyjno-motoryczny to:

System percepcyjno-motoryczny to: POSTĘPOWANIE REWALIDACYJNE (USPRAWNIAJĄCE, KOREKCYJNE, KOMPENSACYJNE) WOBEC FUNKCJI PERCEPCYJNO- MOTORYCZNYCH ORAZ PROCESÓW CZYTANIA I PISANIA. REWALIDACYJNE (terapeutyczne) ABC NAUCZYCIELA. Motoryka System

Bardziej szczegółowo

Dysleksja rozwojowa CO WARTO WIEDZIEĆ O DYSLEKSJI ROZWOJOWEJ?

Dysleksja rozwojowa CO WARTO WIEDZIEĆ O DYSLEKSJI ROZWOJOWEJ? Dysleksja rozwojowa CO WARTO WIEDZIEĆ O DYSLEKSJI ROZWOJOWEJ? TERMINOLOGIA 1. Szersze znaczenie terminu dysleksja rozwojowa - specyficzne trudności w czytaniu, pisaniu, liczeniu u dzieci o prawidłowym

Bardziej szczegółowo

Program pracy terapeutycznej dla dziecka o zaburzonej koordynacji wzrokowo- ruchowej i sprawności manualnej. Opracowała: Beata Cejmańska

Program pracy terapeutycznej dla dziecka o zaburzonej koordynacji wzrokowo- ruchowej i sprawności manualnej. Opracowała: Beata Cejmańska Program pracy terapeutycznej dla dziecka o zaburzonej koordynacji wzrokowo- ruchowej i sprawności manualnej Opracowała: Beata Cejmańska Wstęp: Koordynacja wzrokowo ruchowa i sprawność manualna to umiejętności,

Bardziej szczegółowo

KSZTAŁTOWANIE SPRAWNOŚCI GRAFOMOTORYCZNEJ - JAK POMÓC DZIECKU OSIĄGNĄĆ SUKCES W SZKOLE

KSZTAŁTOWANIE SPRAWNOŚCI GRAFOMOTORYCZNEJ - JAK POMÓC DZIECKU OSIĄGNĄĆ SUKCES W SZKOLE KSZTAŁTOWANIE SPRAWNOŚCI GRAFOMOTORYCZNEJ - JAK POMÓC DZIECKU OSIĄGNĄĆ SUKCES W SZKOLE 1) Rozwój rysunku jako ważny element rozwoju grafomotoryki Rysunek stanowi źródło wiedzy o jego autorze. Dostarcza

Bardziej szczegółowo

14 listopada weszła w życie tzw. Ustawa sześciolatkowa. Zawarte w niej rozwiązania wprowadzają regulacje dotyczące obejmowania obowiązkiem szkolnym

14 listopada weszła w życie tzw. Ustawa sześciolatkowa. Zawarte w niej rozwiązania wprowadzają regulacje dotyczące obejmowania obowiązkiem szkolnym 14 listopada weszła w życie tzw. Ustawa sześciolatkowa. Zawarte w niej rozwiązania wprowadzają regulacje dotyczące obejmowania obowiązkiem szkolnym dzieci sześcioletnich. Datą wprowadzenia obowiązku szkolnego

Bardziej szczegółowo

ZESTAW ĆWICZEŃ POPRAWIAJĄCY SPRAWNOŚĆ MANUALNĄ DZIECKA 6-LETNIEGO

ZESTAW ĆWICZEŃ POPRAWIAJĄCY SPRAWNOŚĆ MANUALNĄ DZIECKA 6-LETNIEGO ZESTAW ĆWICZEŃ POPRAWIAJĄCY SPRAWNOŚĆ MANUALNĄ DZIECKA 6-LETNIEGO I. Malowanie Do malowania używamy długiego, grubego pędzla, ręka nie może opierać się o stół.. 1. Malowanie pędzlem powierzchni całego

Bardziej szczegółowo

Dysleksja rozwojowa Dysleksja rozwojowa jest terminem, który określa zespół specyficznych trudności w uczeniu się czytania i pisania

Dysleksja rozwojowa Dysleksja rozwojowa jest terminem, który określa zespół specyficznych trudności w uczeniu się czytania i pisania Dysleksja rozwojowa Dysleksja rozwojowa jest terminem, który określa zespół specyficznych trudności w uczeniu się czytania i pisania. Określenie rozwojowa oznacza, że trudności występują w nasilonym stopniu

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA TERAPII RĘKI. Program autorski Szkoła Terapii Ręki 2013 Agnieszka Rosa. Program: Program. Częśd I Terapia ręki- wspomaganie funkcji pisania 29

SZKOŁA TERAPII RĘKI. Program autorski Szkoła Terapii Ręki 2013 Agnieszka Rosa. Program: Program. Częśd I Terapia ręki- wspomaganie funkcji pisania 29 ORGANIZATORZY KURSU: SZKOŁA TERAPII RĘKI Program autorski Szkoła Terapii Ręki 2013 Agnieszka Rosa Dzieo/ godziny zajęd Osoba prowadząca Program: Program Częśd I Terapia ręki- wspomaganie funkcji pisania

Bardziej szczegółowo

DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA opracowała Anna Wydmuch PPP Nr8 w Poznaniu

DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA opracowała Anna Wydmuch PPP Nr8 w Poznaniu DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA opracowała Anna Wydmuch PPP Nr8 w Poznaniu Wg S. Szumana dojrzałość (gotowość) szkolna to osiągnięcie przez dziecko takiego poziomu rozwoju fizycznego, społecznego i psychicznego, które

Bardziej szczegółowo

ZAJĘCIA DLA DZIECI Z TRUDNOŚCIAMI W CZYTANIU I PISANIU ( MARZEC / KWIECIEŃ )

ZAJĘCIA DLA DZIECI Z TRUDNOŚCIAMI W CZYTANIU I PISANIU ( MARZEC / KWIECIEŃ ) ZAJĘCIA DLA DZIECI Z TRUDNOŚCIAMI W CZYTANIU I PISANIU ( MARZEC / KWIECIEŃ ) Zajęcia prowadzone w tym okresie obejmowały ćwiczenia i zabawy powiązane treściowo z materiałem nauczania dla klasy trzeciej

Bardziej szczegółowo

Jak dysleksja może wpływać na naukę dzieci. Pisanie

Jak dysleksja może wpływać na naukę dzieci. Pisanie Jak dysleksja może wpływać na naukę dzieci. W zależności od głębokości i rodzaju zaburzonych funkcji percepcyjno motorycznych, trudności z nauką dzieci dyslektycznych mogą przybierać różne formy. Pisanie

Bardziej szczegółowo

DOSTOSOWANIE WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH DLA UCZNIÓW Z DYSLEKSJĄ NA LEKCJACH TECHNIKI I INFORMATYKI

DOSTOSOWANIE WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH DLA UCZNIÓW Z DYSLEKSJĄ NA LEKCJACH TECHNIKI I INFORMATYKI DOSTOSOWANIE WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH DLA UCZNIÓW Z DYSLEKSJĄ NA LEKCJACH TECHNIKI I INFORMATYKI Możliwe objawy dysleksji CZYTANIE Trudności w opanowaniu techniki czytania tj.: głoskowanie, sylabizowanie,

Bardziej szczegółowo

Terapię zaburzeń grafomotorycznych prowadzę w trzech etapach:

Terapię zaburzeń grafomotorycznych prowadzę w trzech etapach: ABY ŁADNIE PISAŁY Jakże często powtarzamy swoim uczniom: Pisz ładnie!". Spełnienie jednak tej prośby nie zawsze jest łatwe. Przyczyny brzydkiego pisania mogą być różne. Wystarczy, że dziecku zmęczy się

Bardziej szczegółowo

Tematyka i terminy realizacji:

Tematyka i terminy realizacji: OPZ załącznik nr 1 Przygotowanie i przeprowadzenie wykładów oraz ćwiczeń audytoryjnych i laboratoryjnych w ramach Kursu kwalifikacyjnego z zakresu zajęć edukacyjnych Terapia pedagogiczna - 3 zadania. Tematyka

Bardziej szczegółowo

TERESA TRYPUĆ NIEZBĘDNIK O DYSLEKSJI I TERAPII

TERESA TRYPUĆ NIEZBĘDNIK O DYSLEKSJI I TERAPII 1 TERESA TRYPUĆ NIEZBĘDNIK O DYSLEKSJI I TERAPII 2 Copyright by Teresa Trypuć Wydawca: self-publishing ISBN 978-83-7859-311-9 Wszelkie prawa zastrzeżone Wydanie II 2014 3 Spis treści CZĘŚĆ I WSTĘP... 7

Bardziej szczegółowo

LEWORĘCZNOŚĆ. Artykuł w magazynie Moja Rodzina luty 2001 Nr 2 indeks

LEWORĘCZNOŚĆ. Artykuł w magazynie Moja Rodzina luty 2001 Nr 2 indeks LEWORĘCZNOŚĆ Artykuł w magazynie Moja Rodzina luty 2001 Nr 2 indeks 324701 W przeszłości powszechne było przestawianie dzieci leworęcznych na prawą rękę". Powodem tego był fakt, że od wieków prawa ręka,

Bardziej szczegółowo

Metodykanauczania pisania dzieci od 3-9 lat Z CYKLU: PORADY DYDAKTYKA

Metodykanauczania pisania dzieci od 3-9 lat Z CYKLU: PORADY DYDAKTYKA Metodykanauczania pisania dzieci od 3-9 lat Z CYKLU: PORADY DYDAKTYKA Pisanie to -skomplikowany proces angażujący wielorako różnorodne czynności dziecka: sensoryczne (wzrokowe, słuchowe, kinestetyczne),

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA PODSTAWOWA W ZESPOLE SZKÓŁ W RUSKU

SZKOŁA PODSTAWOWA W ZESPOLE SZKÓŁ W RUSKU SZKOŁA PODSTAWOWA W ZESPOLE SZKÓŁ W RUSKU PROGRAM ZAJĘĆ KOREKCYJNO - KOMPENSACYJNYCH DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ Czas przeznaczony na realizację 29 godzin CEL GŁÓWNY Celem nadrzędnym zajęć korekcyjno

Bardziej szczegółowo

LATERALIZACJA I JEJ ZABURZENIA

LATERALIZACJA I JEJ ZABURZENIA LATERALIZACJA I JEJ ZABURZENIA Opracowała: IRENA SZYMANKIEWICZ Nauczycielka Zespołu Szkół Specjalnych w Jarocinie Jarocin 2014 SPIS TREŚCI 1. Pojęcie lateralizacji... 3 2. Etapy rozwoju lateralizacji...

Bardziej szczegółowo

Co to jest dysleksja rozwojowa?

Co to jest dysleksja rozwojowa? Ryzyko dysleksji Spis treści Pojęcie dysleksji Czynniki sprzyjające dysleksji Funkcje odpowiedzialne za naukę czytania i pisania Symptomy ryzyka dysleksji w wieku niemowlęcym i poniemowlęcym Symptomy ryzyka

Bardziej szczegółowo

Motoryka ogólna i manualna jako czynnik gotowości dziecka do nauki szkolnej

Motoryka ogólna i manualna jako czynnik gotowości dziecka do nauki szkolnej Motoryka ogólna i manualna jako czynnik gotowości dziecka do nauki szkolnej Od dziecka rozpoczynającego naukę szkolną oczekuje się nie tylko określonego rozwoju społecznego, emocjonalnego i poznawczego,

Bardziej szczegółowo

Jak pomóc dziecku mającemu trudności w nauce czytania i pisania?

Jak pomóc dziecku mającemu trudności w nauce czytania i pisania? Jak pomóc dziecku mającemu trudności w nauce czytania i pisania? Stopniowe opanowanie umiejętności czytania i pisania stanowi jeden z najistotniejszych elementów nauki w zerówce jak i w pierwszych latach

Bardziej szczegółowo

Opracowała Ewa Jakubiak

Opracowała Ewa Jakubiak Opracowała Ewa Jakubiak Metoda Dobrego Startu (MDS) została opracowana przez prof. zw. dr hab. Martę Bogdanowicz w czasie bezpośredniej pracy z dziećmi w przedszkolach, szkole, poradni zdrowia psychicznego,

Bardziej szczegółowo

6 TEMAT NUMERU. Terapia ręki

6 TEMAT NUMERU. Terapia ręki 6 TEMAT NUMERU Terapia ręki TEMAT NUMERU 7 Precyzyjne ruchy rąk należą do najbardziej skomplikowanych ruchów. Od rozwoju motoryki małej zależny jest pomyślny rozwój umiejętności samoobsługi, rysowania,

Bardziej szczegółowo

Gotowość szkolna. Kryteria gotowości szkolnej:

Gotowość szkolna. Kryteria gotowości szkolnej: Gotowość szkolna Dojrzałość szkolna to osiągnięcie przez dziecko takiego stopnia rozwoju umysłowego, emocjonalnego, społecznego i fizycznego, jaki umożliwia mu udział w życiu szkolnym i opanowanie treści

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIA USPRAWNIAJĄCE GRAFOMOTORYKĘ RĘKI

ĆWICZENIA USPRAWNIAJĄCE GRAFOMOTORYKĘ RĘKI ĆWICZENIA USPRAWNIAJĄCE GRAFOMOTORYKĘ RĘKI Autor opracowania: mgr Dorota Sikorska Jak często wykazują obserwacje i doświadczenia nauczycieli przedszkoli i klas nauczania zintegrowanego, sprawność manualna

Bardziej szczegółowo

Sześciolatek. w przedszkolu. w klasie I. przygotowuje się do nauki czytania, pisania i matematyki. uczy się czytania, pisania i matematyki

Sześciolatek. w przedszkolu. w klasie I. przygotowuje się do nauki czytania, pisania i matematyki. uczy się czytania, pisania i matematyki Nie zmuszaj dzieci do aktywności, lecz wyzwalaj ich aktywność. Nie każ myśleć, lecz twórz warunki do myślenia. Nie żądaj, lecz przekonuj. Pozwól dziecku pytać i powoli rozwijaj jego umysł tak, aby samo

Bardziej szczegółowo

Ryzyko dysleksji i dysleksja rozwojowa u uczniów klas I-III. Opracowanie: prof. zw. dr hab. Marta Bogdanowicz

Ryzyko dysleksji i dysleksja rozwojowa u uczniów klas I-III. Opracowanie: prof. zw. dr hab. Marta Bogdanowicz Ryzyko dysleksji i dysleksja rozwojowa u uczniów klas I-III Opracowanie: prof. zw. dr hab. Marta Bogdanowicz PRZYCZYNY TRUDNOŚCI W CZYTANIU I PISANIU obniŝenie poziomu inteligencji zaniedbania dydaktyczne

Bardziej szczegółowo

DZIECKO RYZYKA DYSLEKSJI

DZIECKO RYZYKA DYSLEKSJI DZIECKO RYZYKA DYSLEKSJI Termin dysleksja kojarzy się najczęściej z zaburzeniami dzieci w wieku szkolnym, które objawiają się kłopotami z nauką pisania, czytania, z ortografią i matematyką. Niektórzy kojarzą

Bardziej szczegółowo

DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA I OBJAWY NIEDOJRZAŁOŚCI SZKOLNEJ U DZIECKA 6 LETNIEGO

DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA I OBJAWY NIEDOJRZAŁOŚCI SZKOLNEJ U DZIECKA 6 LETNIEGO DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA I OBJAWY NIEDOJRZAŁOŚCI SZKOLNEJ U DZIECKA 6 LETNIEGO DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA to gotowość do podjęcia przez dziecko zadań i obowiązków jakie stawia przed nim szkoła. Dojrzałość obejmuje:

Bardziej szczegółowo

GOTOWOŚĆ SZEŚCIOLATKA DO PODJĘCIA NAUKI SZKOLNEJ

GOTOWOŚĆ SZEŚCIOLATKA DO PODJĘCIA NAUKI SZKOLNEJ GOTOWOŚĆ SZEŚCIOLATKA DO PODJĘCIA NAUKI SZKOLNEJ Zagadnienia 1. Co to jest gotowość szkolna i od czego zależy. 2. Obszary gotowości szkolnej. 3. Na co zwrócić uwagę. 4. Refleksja. GOTOWOŚĆ SZKOLNA oznacza

Bardziej szczegółowo

SPECYFICZNE TRUDNOŚCI W UCZENIU SIĘ MATEMATYKI DYSKALKULIA

SPECYFICZNE TRUDNOŚCI W UCZENIU SIĘ MATEMATYKI DYSKALKULIA SPECYFICZNE TRUDNOŚCI W UCZENIU SIĘ MATEMATYKI DYSKALKULIA DEFINICJA DYSKALKULII Dyskalkulia rozwojowa jest strukturalnym zaburzeniem zdolności matematycznych, mającym swe źródło w genetycznych lub wrodzonych

Bardziej szczegółowo

WCZESNE ROZPOZNAWANIE ZABURZEŃ O CHARAKTERZE DYSLEKTYCZNYM

WCZESNE ROZPOZNAWANIE ZABURZEŃ O CHARAKTERZE DYSLEKTYCZNYM WCZESNE ROZPOZNAWANIE ZABURZEŃ O CHARAKTERZE DYSLEKTYCZNYM PRZEZ RODZICA NA POCZĄTKOWYM ETAPIE NAUKI: KLASY I-III Mówimy jeszcze o Ryzyku Dysleksji, Ryzyko nie równa się dysleksji DYSLEKSJA ROZWOJOWA i

Bardziej szczegółowo

REFERAT NA TEMAT: SPECYFICZNE TRUDNOŚCI W CZYTANIU I PISANIU DYSLEKSJA, DYSORTOGRAFIA I DYSGRAFIA

REFERAT NA TEMAT: SPECYFICZNE TRUDNOŚCI W CZYTANIU I PISANIU DYSLEKSJA, DYSORTOGRAFIA I DYSGRAFIA REFERAT NA TEMAT: SPECYFICZNE TRUDNOŚCI W CZYTANIU I PISANIU DYSLEKSJA, DYSORTOGRAFIA I DYSGRAFIA Opracowanie: Izabela Betkier Nauczyciel nauczania zintegrowanego Publiczna Szkoła Podstawowa Nr 1 w Starogardzie

Bardziej szczegółowo

Beata Bąk nauczyciel terapii pedagogicznej. A oto niektóre, najciekawsze fragmenty naszych zajęć:

Beata Bąk nauczyciel terapii pedagogicznej. A oto niektóre, najciekawsze fragmenty naszych zajęć: Optymalny rozwój dziecka jest wspólnym celem wszystkich osób uczestniczących w procesie jego edukacji. Szczególne znaczenie ma on w odniesieniu do dzieci o nieharmonijnym rozwoju i specjalnych potrzebach

Bardziej szczegółowo

SPRAWNOŚĆ RUCHOWA, ORIENTACJA PRZESTRZENNA I LATERALIZACJA

SPRAWNOŚĆ RUCHOWA, ORIENTACJA PRZESTRZENNA I LATERALIZACJA SPRAWNOŚĆ RUCHOWA, ORIENTACJA PRZESTRZENNA I LATERALIZACJA Od dziecka w wieku przedszkolnym oczekuje się nie tylko rozwoju funkcji poznawczych, ale również określonego poziomu rozwoju ruchowego. Bardzo

Bardziej szczegółowo

Doskonalenie pisania 4/5 LAT. Od kropek do linii. Linie i szlaczki. Od linii do liter. Do wykonania w domu

Doskonalenie pisania 4/5 LAT. Od kropek do linii. Linie i szlaczki. Od linii do liter. Do wykonania w domu IA N A IS P I K U A N O ĆWICZENIA D Doskonalenie pisania 4/5 LAT Od kropek do linii Linie i szlaczki Od linii do liter Do wykonania w domu 2 Ze szkoły do domu Ze szkoły do domu Drodzy Rodzice, Nauka pisania

Bardziej szczegółowo

MÓW DZIECKU, ŻE JEST DOBRE, ŻE MOŻE, ŻE POTRAFI. Janusz Korczak

MÓW DZIECKU, ŻE JEST DOBRE, ŻE MOŻE, ŻE POTRAFI. Janusz Korczak MÓW DZIECKU, ŻE JEST DOBRE, ŻE MOŻE, ŻE POTRAFI Janusz Korczak 1 Każde dziecko na początku szkolnej edukacji powinno nauczyć się czytać i pisać. Jest to warunek niezbędny do dalszego kształcenia. Jak pokazuje

Bardziej szczegółowo

Program zajęć korekcyjno kompensacyjnych dla uczniów z deficytami rozwojowymi stwierdzona dysleksja (klasy I III gimnazjum)

Program zajęć korekcyjno kompensacyjnych dla uczniów z deficytami rozwojowymi stwierdzona dysleksja (klasy I III gimnazjum) 1 Program zajęć korekcyjno kompensacyjnych dla uczniów z deficytami rozwojowymi stwierdzona dysleksja (klasy I III gimnazjum) Wstęp Niepodejmowanie odpowiednich działań w stosunku do uczniów o specjalnych

Bardziej szczegółowo

METODA DOBREGO STARTU (MDS) MARTY BOGDANOWICZ

METODA DOBREGO STARTU (MDS) MARTY BOGDANOWICZ METODA DOBREGO STARTU (MDS) MARTY BOGDANOWICZ Metoda Dobrego Startu (MDS) została opracowana przez Martę Bogdanowicz w czasie bezpośredniej pracy z dziećmi w przedszkolach, szkole, poradni zdrowia psychicznego,

Bardziej szczegółowo

Konstruowanie programów wspomagania rozwoju dzieci w świetle przeprowadzonej diagnozy przedszkolnej

Konstruowanie programów wspomagania rozwoju dzieci w świetle przeprowadzonej diagnozy przedszkolnej Konstruowanie programów wspomagania rozwoju dzieci w świetle przeprowadzonej diagnozy przedszkolnej Danuta Mroczyk Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Zielonej Górze I co dalej z diagnozą przedszkolną?

Bardziej szczegółowo

Moja praca z dzieckiem ryzyka dysleksji

Moja praca z dzieckiem ryzyka dysleksji DZIELIMY SIĘ DOŚWIADCZENIAMI Moja praca z dzieckiem ryzyka dysleksji W latach 2002 2005, przez trzy lata moim uczniem był Kamil. Gdy obserwowałam chłopca podczas pierwszych miesięcy nauki, zaniepokoiły

Bardziej szczegółowo

Metoda opracowana przez prof. Jagodę Cieszyńską opiera się na wieloletnich doświadczeniach w pracy z dziećmi z zaburzona komunikacją językową.

Metoda opracowana przez prof. Jagodę Cieszyńską opiera się na wieloletnich doświadczeniach w pracy z dziećmi z zaburzona komunikacją językową. Metoda Krakowska Metoda opracowana przez prof. Jagodę Cieszyńską opiera się na wieloletnich doświadczeniach w pracy z dziećmi z zaburzona komunikacją językową. Jest to metoda sylabowa oparta na wspomaganiu

Bardziej szczegółowo

Percepcja wzrokowa i orientacja przestrzenna

Percepcja wzrokowa i orientacja przestrzenna Percepcja wzrokowa i orientacja przestrzenna dr Marta Herzberg Instytut Nauk Społecznych WSG Percepcja wzrokowa jest zdolnością do rozpoznawania i rozróżniania bodźców wzrokowych, a także do ich interpretacji

Bardziej szczegółowo

Gotowość szkolna. Renata Spisak Sowa Poradnia Psychologiczno Pedagogiczna w Suchej Beskidzkiej

Gotowość szkolna. Renata Spisak Sowa Poradnia Psychologiczno Pedagogiczna w Suchej Beskidzkiej Gotowość szkolna Renata Spisak Sowa Poradnia Psychologiczno Pedagogiczna w Suchej Beskidzkiej GOTOWOŚĆ (DOJRZAŁOŚĆ) SZKOLNA oznacza osiągnięcie przez dziecko takiego stopnia rozwoju, który pozwoli mu sprostać

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRACY KOREKCYJNO-KOMPENSACYJNEJ DLA DZIECKA Z ZABURZONĄ FUNKCJĄ ANALIZATORA WZROKOWEGO

PROGRAM PRACY KOREKCYJNO-KOMPENSACYJNEJ DLA DZIECKA Z ZABURZONĄ FUNKCJĄ ANALIZATORA WZROKOWEGO PROGRAM PRACY KOREKCYJNO-KOMPENSACYJNEJ DLA DZIECKA Z ZABURZONĄ FUNKCJĄ ANALIZATORA WZROKOWEGO 1. Wstęp 2. Diagnoza problemu 3. Program pracy opracowały: mgr Małgorzata Janusz mgr Teresa Jabłońska I. Istotne

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Prof. dr. hab. Bronisława Woźniczka-Paruzel ROLA BIBLIOTEKI SZKOLNEJ W TERAPII DZIECI DYSLEKTYCZNYCH Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Wprowadzenie Struktura prezentacji 1. Dysleksja definiowanie

Bardziej szczegółowo

Zrozumieć dysleksję. DYSLEKSJA zespół specyficznych trudności w uczeniu się pisania i czytania Rozwojowa

Zrozumieć dysleksję. DYSLEKSJA zespół specyficznych trudności w uczeniu się pisania i czytania Rozwojowa DYSLEKSJA zespół specyficznych trudności w uczeniu się pisania i czytania Rozwojowa Nabyta Nasilony stopień trudności utrata opanowanej od początku nauki szkolnej umiejętności czytania na skutek urazu

Bardziej szczegółowo

Moduł I. Problemy rozwoju i samorealizacji człowieka 40 godz. (10 wykłady, 10 ćwiczenia audytoryjne, 20 ćwiczeń laboratoryjne).

Moduł I. Problemy rozwoju i samorealizacji człowieka 40 godz. (10 wykłady, 10 ćwiczenia audytoryjne, 20 ćwiczeń laboratoryjne). OPZ załącznik nr 1 Przygotowanie i przeprowadzenie wykładów oraz ćwiczeń audytoryjnych i laboratoryjnych w ramach Kursu kwalifikacyjnego z zakresu terapii pedagogicznej - 5 zadań. Tematyka i terminy realizacji:

Bardziej szczegółowo