PROCES PRODUKCJI PIWA. Jakość

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PROCES PRODUKCJI PIWA. Jakość"

Transkrypt

1 81 PROCES PRODUKCJI PIWA Autor: Adam Dąbek Kierownik Warzelni Browaru Leżajsk S.A., Grupa Żywiec S.A. Piwo jest to napój otrzymywany w wyniku fermentacji brzeczki piwnej, roztworu przygotowanego z wody i surowców skrobiowych (słód jęczmienny) oraz chmielu pod wpływem drożdży piwowarskich. Jakość Produkując piwo browar staje przed bardzo trudnym zadaniem dostosowania produktu do oczekiwań klienta. Różnorodność technologii, stosowanych surowców oraz wielu innych czynników powodują bardzo dużą ilość rodzajów piwa dostępnego konsumentowi. Podstawowym oczekiwaniem konsumenta jest przekonanie, że to co kupuje jest bezpieczne i dobrej jakości. Piwo należy produkować w ten sposób by w pełni spełniało oczekiwania konsumenta, należy dokonać wszelkich starań by osiągnąć zadowolenie klienta, a jednocześnie mieć pewność, że będzie ono bezpieczne, smaczne i trwałe. Systemy zapewnienia jakości ISO i HACCP mają na celu dostarczenie klientowi oczekiwanego produktu. Aby osiągnąć zamierzony cel potrzebna jest współpraca załogi, na wszystkich szczeblach. Pracownicy mają pierwszy kontakt z surowcem, procesem, produktem, wpływając bezpośrednio na końcową jakość wyrobu. Pracownicy są kluczowym elementem na każdym z etapów wprowadzania jakości. Podstawowe surowce stosowane do produkcji piwa: Słód jęczmienny Woda Chmiel Drożdże Słód Słód jest to produkt przerobu jęczmienia browarnego w procesie słodowania. Dlaczego jęczmień jest używany w browarnictwie? posiada wysoką zawartość skrobi - ok. 67 % s.s. korzystną zawartość białka, najlepiej % łuska jęczmienia spełnia funkcję ochronną w procesie słodowania, a w dalszym procesie na warzelni stanowi naturalny materiał filtracyjny posiada korzystny wpływ na własności smakowe piwa.

2 82 Do produkcji słodu nadaje się jęczmień jary, bez zanieczyszczeń i o wysokiej sile witalnej, tzn. wysokiej zdolności kiełkowania. Cel słodowania: uaktywnienie, produkcja i wykorzystanie działania enzymów z jęczmienia Woda W browarnictwie wodę zużywamy: - do słodowania jęczmienia - do celów technicznych (kotłownia, chłodzenie) - do mycia urządzeń i opakowań - do zacierania słodu i wyprodukowania brzeczki słodowej Wymagania jakościowe dla wody jako surowca i wszędzie tam, gdzie następuje jej kontakt z piwem, jęczmieniem są określane Zarządzeniem Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej dla wody zdatnej do picia. Ponadto wodę poddaje się korekcie składu chemicznego w zależności od ph oraz zawartości różnych soli wapnia, magnezu, żelaza, manganu. Każda woda pitna, zarówno bardzo miękka jak i bardzo twarda nadaje się do produkcji piwa. Jest tylko pytanie, jakim kosztem następuje jej uzdatnianie. Zużycie wody do produkcji piwa, w zależności od stanu technicznego browaru waha się od 3,5 do 12 hl na 1 hl wyrobu gotowego. Chmiel Uważany często za główny składnik piwa. Szyszki chmielowe zawierają żywice, którym piwo zawdzięcza charakterystyczny gorzki smak, oraz olejki eteryczne. W tych ostatnich dzięki chromatografii gazowej zidentyfikowano ponad 200 różnych składników aromatycznych. Nic dziwnego, że w chmielowym napoju spotykamy takie bogactwo smaku i zapachu. Rozróżnia się odmiany chmielu: aromatyczne i goryczkowe. Odmiany te różnią się zawartością olejków chmielowych oraz substancji goryczkowych określanych jako: -kwasy i -kwasy. Szyszki chmielowe zbierane z plantacji są jak najszybciej przetwarzane, aby zapobiec starzeniu się chmielu. Drożdże Drożdże - są to drobnoustroje jednokomórkowe, należące do grupy grzybów. Celem stosowania drożdży jest przeprowadzenie fermentacji alkoholowej, podczas której następuje zamiana cukrów (maltoza, glukoza, fruktoza) na alkohol etylowy i dwutlenek węgla. C 6 H 12 O C 2 H 5 OH + 2CO 2 + energia cieplna

3 83 Rozróżnia się drożdże fermentacji dolnej i górnej fermentacji. Drożdże górnej fermentacji charakteryzują się tym, że fermentują w wyższych temperaturach (15-25 C) i podczas fermentacji zbierają się na powierzchni piwa tworząc kożuch. Drożdże dolnej fermentacji fermentują w niższych temperaturach (6-12 C), a po zakończonej fermentacji osiadają na dno naczynia, co określa się kłaczkowaniem drożdży. Produkcja brzeczki Podstawowe etapy w produkcji brzeczki to: 1. Śrutowanie słodu 2. Zacieranie 3. Filtracja zacieru 4. Gotowanie brzeczki 5. Oddzielenie osadów w kadzi osadowej Whirpool 6. Chłodzenie brzeczki Śrutowanie słodu W czasie procesu zacierania enzymy rozkładają związki nierozpuszczalne w związki rozpuszczalne, aby enzymy mogły oddziaływać na substancje zawarte w słodzie słód należy rozdrobnić. Śrutowanie jest procesem mechanicznego rozdrobnienia, w którym należy chronić łuskę słodu przed rozdrobnieniem, ponieważ jest ona potrzebna jako materiał filtracyjny w trakcie filtracji zacieru. Zacieranie Zacieranie jest najważniejszym procesem przy wytwarzaniu brzeczki. W trakcie zacierania śruta zostaje wymieszana z wodą i substancje zawarte w słodzie przechodzą do roztworu jako składniki ekstraktu. Większość substancji zawartych w słodzie jest nierozpuszczalna a do piwa mogą przechodzić tylko substancje rozpuszczalne, dlatego konieczne jest przeprowadzenie nierozpuszczalnych substancji śruty w rozpuszczalne, czyli wytworzenie dużej ilości ekstraktu. Substancje rozpuszczalne to: cukry, substancje mineralne i określone substancje białkowe. Substancje nierozpuszczalne to skrobia, celuloza. Celem zacierania jest zupełny rozkład skrobi do cukrów i dekstryn. Główna ilość ekstraktu powstaje podczas działania enzymów w ich optymalnych warunkach. W trakcie zacierania temperaturę zacieru podnosi się do optymalnych temperatur dla działania enzymów. Stosowane są następujące przerwy dla działania enzymów:

4 Temperatura [ o C] Przerwa białkowa i β-glukanowa o C Rozkład skrobi musi być poprzedzony rozkładem β-glukanów otaczających cząsteczki skrobi. β-glukan substancja, która przy źle prowadzonym procesie zacierania może zmienić swoje właściwości i przejść w formę żelu znacznie utrudniając proces filtracji zacieru, podwyższając lepkość brzeczki. W wyniku enzymatycznego rozkładu substancji białkowych tworzą się niskocząsteczkowe substancje białkowe szczególnie peptydy i aminokwasy, które stanowią niezbędne pożywienie dla drożdży. Zbyt długa przerwa białkowa daje jednak złą pianę (na pienistość korzystnie wpływają wysokocząsteczkowe substancje białkowe). 2. Przerwa maltozowa. Przerwa w temperaturze od 62 do 65 C jest optymalna dla działania β-amylazy, która od nieredukującego końca łańcucha skrobi odszczepia cząsteczki maltozy. Przez dłuższe zacieranie w tej temperaturze uzyskujemy piwa z wyższym ostatecznym stopniem odfermentowania. 3. Przerwa docukrzania Przerwa w temperaturze od 72 C do 75 C stwarza optymalne warunki dla działania α- amylazy. Długie łańcuchy skrobi α-amylaza rozkłada do mniejszych dekstryn. 4. Zakończenie zacierania w temperaturze 78 C W zależności od sposobu prowadzenia zacierania rozróżniamy dwie grupy procesów zacierania: 1. Procesy infuzyjne 2. Procesy dekokcyjne zasyp grysu + 40 śrutowanie 35 zacieru I część śrutowanie II część Czas [min] Rys. 1. Wykres zacierania dekokcyjno-infuzyjnego

5 85 Filtracja zacieru Głównym celem prowadzenia filtracji zacieru jest oddzielenie części stałych [łuski, zarodków, i innych] zwanych wysłodzinami lub młótem, które w procesie zacierania nie rozpuszczają się, od roztworu zawierającego rozpuszczalne składniki czyli brzeczki. Gotowanie brzeczki Celem gotowania brzeczki jest: - Rozpuszczenie i przemiana substancji chmielu - Wytwarzanie i wytrącenie związków białkowo-garbnikowych - Odparowanie wody - Sterylizacja brzeczki - Zakwaszenie brzeczki - Zniszczenie enzymów - Wzrost zabarwienia brzeczki - Wytworzenie substancji redukujących - Obniżenie zawartości DMS i innych lotnych substancji Wybicie brzeczki Przez wybicie brzeczki rozumie się wypompowanie wygotowanej brzeczki z kotła warzelnego do kadzi osadowej z zawirowaniem. Kadź osadowa Whirpool jest to urządzenie do oddzielania osadu gorącego z brzeczki. Zbiornik ten stanowi pierwszy element linii chłodzenia brzeczki. W chwili rozpoczęcia wybicia do kotła warzelnego dodawany jest ZnSO 4. Cynk wzmaga syntezę białka w komórce drożdży. Fermentacja brzeczki Aby brzeczka stała się piwem zawarte w niej cukry muszą zostać przetworzone przez enzymy drożdży w etanol i dwutlenek węgla. Istotne jest również zjawisko wytwarzania bardzo wielu produktów ubocznych fermentacji, które mają bardzo istotny wpływ na jakość produkowanego piwa Fazy fermentacji Faza I nastawienie fermentacji. Drożdże w pierwszym okresie fermentacji muszą się przyzwyczaić do nowych warunków. Środowisko brzeczki jest dla nich stresujące inna jest temperatura, ph, koncentracja cukrów jest wysoka. Ta faza trwa zazwyczaj kilka godzin. Faza II faza logarytmicznego wzrostu

6 86 Po zaadaptowaniu się do nowych warunków drożdże zaczynają czerpać z bardzo bogatego otoczenia wszystkie substancje potrzebne do życia. Warunki są dla nich idealne ponieważ w brzeczce znajdują się : - Aminokwasy do budowy struktur komórkowych - Fosforany do tworzenia w mitochondriach wysokoenergetycznego związku o nazwie ATP - Kwasy tłuszczowe do budowy błon komórkowych - Cukry do gromadzenia substancji zapasowych [glikogen] - Mikroelementy [Zn, Ca] do przebiegu procesów enzymatycznych Z chwilą gdy tlen rozpuszczony w brzeczce zostanie wyczerpany na oddychanie komórek, muszą one ograniczyć swoją gospodarkę energetyczną do beztlenowego procesu glikolizy, pozwalające uzyskać niezbędne im do życia skromne ilości energii przez fermentację - przemianę cukrów na alkohol i CO 2. III faza dofermentowanie W brzeczce nie ma już praktycznie cukrów łatwo dostępnych, co powoduje, że drożdże zaczynają wykorzystywać zgromadzone zapasy. Stężenie niekorzystnych metabolitów wpływa hamująco na procesy życiowe drożdży. Drożdże zaczynają zbierać się w konglomeraty [kłaczki], które powoli zaczynają powoli opadać. W tej fazie drożdże wydzielają do otoczenia enzymy i produkty przemiany materii. Słabsze komórki obumierają i na skutek autolizy błon komórkowych zawartość komórki wylewa się. W tej fazie należy drożdże odebrać IV faza leżakowanie W tej fazie mimo niskich temperatur procesy życiowe drożdży przebiegają nadal. Energię do ich prowadzenia komórki czerpią głównie z rozkładu i fermentacji substancji zapasowych zgromadzonych wcześniej. Następuje kłaczkowanie drożdży (drożdże łączą się w aglomeraty w postaci kłaczków i osiadają na dnie tanku). Stabilizuje się bukiet smakowo aromatyczny piwa. Wysycenie piwa CO 2. Filtracja piwa Celem procesu filtracji piwa jest otrzymanie trwałego produktu bez wyraźnych zmętnień, czy też opalizacji. Z piwa w procesie filtracji powinny być usunięte substancje, które w czasie przechowywania mogłyby spowodować powstanie zmętnień obniżających jakość piwa.

7 87 Technologia HGB Stosowana metoda HGB polega na wyprodukowaniu brzeczki o stężeniu wyższym niż piwo gotowe i następnie normalizacji przefermentowanego piwa do założonych parametrów technologicznych przy pomocy specjalnie przygotowanej wody. Technologia HGB wymaga specjalnego podejścia do procesu: - brzeczka ma wyższe stężenie proces fermentacji trwa nieco dłużej - brzeczka musi mieć odpowiedni skład zwłaszcza jeśli chodzi o substancje białkowe frakcji odpowiedzialnych za tworzenie piany - w czasie fermentacji tworzy się więcej ubocznych produktów fermentacji (głownie estrów i alkoholi wyższych). Piwo a zdrowie konsumenta Współcześnie troskę o jakość piwa powinni przejawiać producenci ze względu na naukowo dowiedzione pozytywne oddziaływanie tego napoju na zdrowie konsumenta. Piwo: - pobudza trawienie i łagodzi pragnienie, - ma zbliżoną wartość kaloryczną do wartości mleka - zawiera witaminy z grupy B (B1, B2, B6), - posiada korzystniejszą zawartość jonów wapnia, potasu i magnezu od wielu uznanych wód mineralnych, - działa moczopędnie, korzystnie w niektórych chorobach nerek - działa łagodząco i zapobiegawczo w chorobach krążenia i osteoporozie, a nawet wykazuje działanie antynowotworowe dzięki zawartości związków polifenolowych.

Biotechnologia w produkcji piwa. Wykłady Samodzielna Katedra Biotechnologii i Biologii Molekularnej dr Sławomir Wierzba

Biotechnologia w produkcji piwa. Wykłady Samodzielna Katedra Biotechnologii i Biologii Molekularnej dr Sławomir Wierzba Biotechnologia w produkcji piwa Wykłady Samodzielna Katedra Biotechnologii i Biologii Molekularnej dr Sławomir Wierzba Literatura Wolfgang Kunze - Technologia Piwa i Słodu, Piwochmiel, 1999 r. Treść wykładów

Bardziej szczegółowo

Biotechnologia w produkcji piwa. Wykłady Samodzielna Katedra Biotechnologii i Biologii Molekularnej dr Sławomir Wierzba

Biotechnologia w produkcji piwa. Wykłady Samodzielna Katedra Biotechnologii i Biologii Molekularnej dr Sławomir Wierzba Biotechnologia w produkcji piwa Wykłady Samodzielna Katedra Biotechnologii i Biologii Molekularnej dr Sławomir Wierzba Literatura Wolfgang Kunze - Technologia Piwa i Słodu, Piwochmiel, 1999 r. Treść wykładów

Bardziej szczegółowo

Nowe surowce konsekwencje technologiczne Edyta Kordialik-Bogacka

Nowe surowce konsekwencje technologiczne Edyta Kordialik-Bogacka Nowe surowce konsekwencje technologiczne Edyta Kordialik-Bogacka Politechnika Łódzka Wydział Biotechnologii i Nauk o Żywności Instytut Technologii Fermentacji i Mikrobiologii Piwo Jęczmień browarny Duża

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania produkcją - MES

Systemy zarządzania produkcją - MES Systemy zarządzania produkcją - MES Laboratorium 2: Podstawowe parametry procesu produkcyjnego w środowisku Qcadoo MES Politechnika Rzeszowska 2014 Proces produkcyjny Na początku należy zdefiniować proces

Bardziej szczegółowo

Produkcja piwa. Napój produkowany z wody, słodu jęczmiennego, szyszek chmielowych i drożdży z rodzaju Saccharomyces

Produkcja piwa. Napój produkowany z wody, słodu jęczmiennego, szyszek chmielowych i drożdży z rodzaju Saccharomyces Produkcja piwa Napój produkowany z wody, słodu jęczmiennego, szyszek chmielowych i drożdży z rodzaju Saccharomyces Surowce słód, woda, drożdże, chmiel, składniki podstawowe preparaty enzymatyczne i stabilizujące,

Bardziej szczegółowo

Biotechnologia w produkcji piwa. Wykłady Samodzielna Katedra Biotechnologii i Biologii Molekularnej dr Sławomir Wierzba

Biotechnologia w produkcji piwa. Wykłady Samodzielna Katedra Biotechnologii i Biologii Molekularnej dr Sławomir Wierzba Biotechnologia w produkcji piwa Wykłady Samodzielna Katedra Biotechnologii i Biologii Molekularnej dr Sławomir Wierzba Literatura Wolfgang Kunze - Technologia Piwa i Słodu, Piwochmiel, 1999 r. Treść wykładów

Bardziej szczegółowo

Stara zasada browarnictwa mówi, że do produkcji piwa używać należy tylko trzech składników: - wody - słodu - chmielu

Stara zasada browarnictwa mówi, że do produkcji piwa używać należy tylko trzech składników: - wody - słodu - chmielu Pewnie każdego kiedyś ciekawiło jak się warzy piwo w browarze, tak samo mnie. Dzięki praktyce w Tyskich Browarach Książęcych należących do Kampanii Piwowarskiej, w której skład wchodzą wspomniany już Tyski

Bardziej szczegółowo

PIWA SPECJALNE KIERUNKI BADAŃ I ROZWOJU

PIWA SPECJALNE KIERUNKI BADAŃ I ROZWOJU PIWA SPECJALNE KIERUNKI BADAŃ I ROZWOJU PIWA SPECJALNE Brak prostej definicji piw specjalnych Nowe awngardowe piwa Piwa rzemieślnicze Niespotykane dodatki smakowe Niekonwencjonalny sposób fermentacji PIWA

Bardziej szczegółowo

Warzenie piwa metodą zacierania

Warzenie piwa metodą zacierania Warzenie piwa metodą zacierania Surowce które potrzebujemy: woda ześrutowany słód chmiel drożdże piwowarskie Sprzęt którego potrzebujemy: garnek o pojemności 25l lub używany keg po piwie o pojemności 30l

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 2. Surowce browarnicze część teoretyczna. Do produkcji piwa potrzebne są cztery surowce: jęczmień, chmiel, woda i drożdże.

ĆWICZENIE NR 2. Surowce browarnicze część teoretyczna. Do produkcji piwa potrzebne są cztery surowce: jęczmień, chmiel, woda i drożdże. ĆWICZENIE NR 2 Surowce browarnicze część teoretyczna Do produkcji piwa potrzebne są cztery surowce: jęczmień, chmiel, woda i drożdże. Jęczmień jest głównym surowcem, a o jego przydatności decyduje wysoka

Bardziej szczegółowo

FORUM TECHNOLOGII BROWARNICZYCH

FORUM TECHNOLOGII BROWARNICZYCH FORUM TECHNOLOGII BROWARNICZYCH Cieszyn 5-7 października 2011 Ekonomiczne możliwości optymalizacji procesu w browarze średniej wielkości z zastosowaniem techniki oddzielania Plan prezentacji Branża piwowarska,

Bardziej szczegółowo

Zawsze tam gdzie liczy się jakość i zaangażowanie, a współpraca to przyjemność.

Zawsze tam gdzie liczy się jakość i zaangażowanie, a współpraca to przyjemność. Zawsze tam gdzie liczy się jakość i zaangażowanie, a współpraca to przyjemność. Oferujemy nową jakość na rynku MAXX TURBO marki Johnnie Cotton. Drożdże MAXX TURBO marki Johnnie Cotton dla osób ceniących

Bardziej szczegółowo

Źródła energii dla mięśni. mgr. Joanna Misiorowska

Źródła energii dla mięśni. mgr. Joanna Misiorowska Źródła energii dla mięśni mgr. Joanna Misiorowska Skąd ta energia? Skurcz włókna mięśniowego wymaga nakładu energii w postaci ATP W zależności od czasu pracy mięśni, ATP może być uzyskiwany z różnych źródeł

Bardziej szczegółowo

Chłodzenie brzeczki. Fermentowania

Chłodzenie brzeczki. Fermentowania CHARAKTERYSTYKA I ZALETY MINIBROWARU Minibrowar w restauracji, łącząc w sobie część produkcyjną z częścią restauracyjną, potrafi utworzyć placówkę gastronomiczną o bardzo dobrych wskaźnikach gospodarczych,

Bardziej szczegółowo

BIOTECHNOLOGIA OGÓLNA

BIOTECHNOLOGIA OGÓLNA BIOTECHNOLOGIA OGÓLNA 1. 2. 3. 4. 5. Ogólne podstawy biologicznych metod oczyszczania ścieków. Ścieki i ich rodzaje. Stosowane metody analityczne. Substancje biogenne w ściekach. Tlenowe procesy przemiany

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw z 2005 roku Nr 88 poz 748

Dziennik Ustaw z 2005 roku Nr 88 poz 748 Dziennik Ustaw z 2005 roku Nr 88 poz 748 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 2 maja 2005 r. w sprawie szczegółowego sposobu wyrobu fermentowanych napojów winiarskich oraz metod analiz

Bardziej szczegółowo

Składniki podłoża hodowlanego

Składniki podłoża hodowlanego Składniki podłoża hodowlanego 35-40 pierwiastków niezbędne w odżywianiu drobnoustrojów Makroelementy: C, O, H, N, P, S, K i Mg stanowią 98% s.s. bakterii i grzybów Mikroelementy niezbędne: Zn, Mn, Fe,

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O ZATWIERDZENIE ZMIANY

WNIOSEK O ZATWIERDZENIE ZMIANY C 134/54 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 14.5.2013 Publikacja wniosku w sprawie zmian zgodnie z art. 50 ust. 2 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1151/2012 w sprawie systemów

Bardziej szczegółowo

Czy produkcja żywności to procesy fizyczne i reakcje chemiczne?

Czy produkcja żywności to procesy fizyczne i reakcje chemiczne? Czy produkcja żywności to procesy fizyczne i reakcje chemiczne? Co to jest przemiana fizyczna? Podaj przykład przemiany fizycznej? Co to jest przemiana chemiczna? Podaj przykład przemiany chemicznej? Doświadczenie

Bardziej szczegółowo

WPŁYW ph ZACIERU I BRZECZKI NA PRZEBIEG PROCESU TECHNOLOGICZNEGO I WYBRANE WYRÓŻNIKI JAKOŚCIOWE PIWA

WPŁYW ph ZACIERU I BRZECZKI NA PRZEBIEG PROCESU TECHNOLOGICZNEGO I WYBRANE WYRÓŻNIKI JAKOŚCIOWE PIWA BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLII, 2009, 3, str. 414 419 Jacek Nowak, Michał Paluszkiewicz, Małgorzata Lasik WPŁYW ph ZACIERU I BRZECZKI NA PRZEBIEG PROCESU TECHNOLOGICZNEGO I WYBRANE WYRÓŻNIKI JAKOŚCIOWE PIWA

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA PODSTAWOWA II Etap Edukacyjny: Klasy IV-VI Przyroda Czas realizacji materiału

SZKOŁA PODSTAWOWA II Etap Edukacyjny: Klasy IV-VI Przyroda Czas realizacji materiału SZKOŁA PODSTAWOWA II Etap Edukacyjny: Klasy IV-VI Przyroda Cele kształcenia: I, II, III, IV i V Treści nauczania wymagania szczegółowe: 1 (1, 8), 5 (1, 2, 4, 5), 9 (1, 2, 4, 9, 13), 14 Czas realizacji

Bardziej szczegółowo

OCENA MELASU JAKO SUROWCA DO PRODUKCJI ETANOLU I DROŻDŻY

OCENA MELASU JAKO SUROWCA DO PRODUKCJI ETANOLU I DROŻDŻY OCENA MELASU JAKO SUROWCA DO PRODUKCJI ETANOLU I DROŻDŻY 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest oznaczenie wybranych cech i składników melasu, porównanie ich z normą i ocena przydatności danej próby melasu

Bardziej szczegółowo

Warzenie z procesem zacierania

Warzenie z procesem zacierania Warzenie z procesem zacierania Witamy serdecznie, przed Tobą otwiera się właśnie świat domowego piwa! Zanim stworzysz swoje pierwsze piwo zapoznaj się proszę z niniejszą instrukcją, która pozwoli Ci w

Bardziej szczegółowo

Co to jest FERMENTACJA?

Co to jest FERMENTACJA? Co to jest FERMENTACJA? FERMENTACJA - rozkład niektórych monosacharydów, np. glukozy, pod wpływem enzymów wydzielanych przez drożdże lub bakterie. czyli tzw. biokatalizatorów. Enzymy (biokatalizatory)

Bardziej szczegółowo

Węglowodany (Cukry) Część 3. Związki wielofunkcyjne

Węglowodany (Cukry) Część 3. Związki wielofunkcyjne Węglowodany (Cukry) Część 3 Związki wielofunkcyjne Glikozydy Monosacharydy Ryboza, Deoksyryboza: - wzory - funkcje biologiczne, pochodne Disacharydy Sacharoza, Celobioza, Maltoza,Laktoza - wzór - właściwości

Bardziej szczegółowo

Planowanie Projektów Odnawialnych Źródeł Energii Biomasa (odpady fermentowalne)

Planowanie Projektów Odnawialnych Źródeł Energii Biomasa (odpady fermentowalne) Slajd 1 Lennart Tyrberg, Energy Agency of Southeast Sweden Planowanie Projektów Odnawialnych Źródeł Energii Biomasa (odpady fermentowalne) Prepared by: Mgr inż. Andrzej Michalski Verified by: Dr inż. Andrzej

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 1 Drożdże część teoretyczna

ĆWICZENIE NR 1 Drożdże część teoretyczna ĆWICZENIE NR 1 Drożdże część teoretyczna 1. Budowa komórki drożdżowej i fizjologia drożdży Drożdże pod względem systematycznym należą do grupy grzybów. Dzieli się je na dwie podgrupy: tworzące i nie tworzące

Bardziej szczegółowo

Cukry właściwości i funkcje

Cukry właściwości i funkcje Cukry właściwości i funkcje Miejsce cukrów wśród innych składników chemicznych Cukry Z cukrem mamy do czynienia bardzo często - kiedy sięgamy po białe kryształy z cukiernicy. Większość z nas nie uświadamia

Bardziej szczegółowo

Ekstrakt z Chińskich Daktyli TIENS. Doskonałe odżywienie krwi i ukojenie nerwów

Ekstrakt z Chińskich Daktyli TIENS. Doskonałe odżywienie krwi i ukojenie nerwów Ekstrakt z Chińskich Daktyli TIENS Doskonałe odżywienie krwi i ukojenie nerwów Lekarze z Chin uważają, że owoce głożyny znane jako chińskie daktyle pomagają zachować sprawność, poprawiają odporność, wspomagają

Bardziej szczegółowo

Warzenie piwa Brewkit

Warzenie piwa Brewkit Warzenie piwa Brewkit Sprzęt którego potrzebujemy: garnek minimum 5l plastikowe mieszadło fermentor z kranikiem i rurką fermentacyjną kubek lub zlewka środek do dezynfekcji np. pirosiarczan sodu termometr

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 3. Browarnictwo część teoretyczna

ĆWICZENIE NR 3. Browarnictwo część teoretyczna ĆWICZENIE NR 3 Browarnictwo część teoretyczna HISTORIA Pierwsze napoje alkoholowe pojawiły się około III tysiąclecia przed naszą erą w starożytnej Mezopotamii, zapewne jako dzieło przypadku, tworząc pierwowzór

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 4. Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne

Ćwiczenie 4. Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne Klasyczna Analiza Jakościowa Organiczna, Ćw. 4 - Identyfikacja wybranych cukrów Ćwiczenie 4 Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne Zagadnienia teoretyczne: 1. Budowa

Bardziej szczegółowo

CORAZ BLIŻEJ ISTOTY ŻYCIA WERSJA A. imię i nazwisko :. klasa :.. ilość punktów :.

CORAZ BLIŻEJ ISTOTY ŻYCIA WERSJA A. imię i nazwisko :. klasa :.. ilość punktów :. CORAZ BLIŻEJ ISTOTY ŻYCIA WERSJA A imię i nazwisko :. klasa :.. ilość punktów :. Zadanie 1 Przeanalizuj schemat i wykonaj polecenia. a. Wymień cztery struktury występujące zarówno w komórce roślinnej,

Bardziej szczegółowo

Zadanie: 1 (1 pkt) Czy piorąc w wodzie miękkiej i twardej zużywa się jednakowe ilości mydła?

Zadanie: 1 (1 pkt) Czy piorąc w wodzie miękkiej i twardej zużywa się jednakowe ilości mydła? Zadanie: 1 (1 pkt) Czy piorąc w wodzie miękkiej i twardej zużywa się jednakowe ilości mydła? Zadanie: 2 (1 pkt) Woda twarda powoduje tworzenie się kamienia kotłowego. Uzasadnij, pisząc odpowiednie równania

Bardziej szczegółowo

Reakcje zachodzące w komórkach

Reakcje zachodzące w komórkach Reakcje zachodzące w komórkach W każdej sekundzie we wszystkich organizmach żywych zachodzi niezliczona ilość reakcji metabolicznych. Metabolizm (gr. metabole - przemiana) to przemiany materii i energii

Bardziej szczegółowo

Zapytania ofertowe dla zamówienia publicznego o wartości powyżej zł netto

Zapytania ofertowe dla zamówienia publicznego o wartości powyżej zł netto Rodzaj zamówienia: usługa 1. DANE ZAMAWIAJĄCEGO: CK BROWAR Sp. z o.o. ul. Podwale 6-7 31-118 Kraków NIP 677-16-98-467 Zapytania ofertowe dla zamówienia publicznego o wartości powyżej 50 000 zł netto 2.

Bardziej szczegółowo

Redukcja strat w procesie stabilizacji : najlepsza w klasie oszczędność czasu i kosztów

Redukcja strat w procesie stabilizacji : najlepsza w klasie oszczędność czasu i kosztów Redukcja strat w procesie stabilizacji : najlepsza w klasie oszczędność czasu i kosztów Fokke Van den Bergh, Adam Siekacz Opracowanie i prezentacja Cezary Longin Góral V MIĘDZYNARODOWY KONGRES BROWARNIKÓW

Bardziej szczegółowo

PL B1. GRABEK HALINA, Warszawa, PL BUP 23/06. KAZIMIERZ GRABEK, Warszawa, PL WUP 06/11. rzecz. pat.

PL B1. GRABEK HALINA, Warszawa, PL BUP 23/06. KAZIMIERZ GRABEK, Warszawa, PL WUP 06/11. rzecz. pat. RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 208934 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 375011 (51) Int.Cl. C09H 3/00 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia: 12.05.2005

Bardziej szczegółowo

Jęczmień - H. Gąsiorowski

Jęczmień - H. Gąsiorowski Jęczmień - H. Gąsiorowski Spis treści WSTĘP 1. Przemysław Ratajczak PRODUKCJA JĘCZMIENIA W POLSCE l NA ŚWIECIE 1. Produkcja zbóŝ na świecie 2. Światowe tendencje w produkcji jęczmienia 3. Produkcja i wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

VITA-MIN Plus połączenie witamin i minerałów, stworzone z myślą o osobach aktywnie uprawiających sport.

VITA-MIN Plus połączenie witamin i minerałów, stworzone z myślą o osobach aktywnie uprawiających sport. Witaminy i minerały > Model : Producent : Olimp VITAMIN Plus połączenie witamin i minerałów, stworzone z myślą o osobach aktywnie uprawiających sport. DZIAŁA PROZDROWOTNIE WZMACNIA SYSTEM ODPORNOŚCIOWY

Bardziej szczegółowo

Zasady znakowania piwa na podstawie przepisów rozporządzenia 1169/2011

Zasady znakowania piwa na podstawie przepisów rozporządzenia 1169/2011 Zasady znakowania piwa na podstawie przepisów rozporządzenia 1169/2011? Dorota Balińska-Hajduk Biuro Kontroli Jakości Handlowej Główny Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Tytuł projektu: Realizacja Przedmiot Treści nauczania z podstawy programowej Treści wykraczające poza podstawę

Bardziej szczegółowo

Reakcje chemiczne. Dorota Lewandowska, Anna Warchoł, Lidia Wasyłyszyn. Kompendium wiedzy. 1. Reakcje chemiczne i ich symboliczny zapis

Reakcje chemiczne. Dorota Lewandowska, Anna Warchoł, Lidia Wasyłyszyn. Kompendium wiedzy. 1. Reakcje chemiczne i ich symboliczny zapis strona 1/6 Reakcje chemiczne Dorota Lewandowska, Anna Warchoł, Lidia Wasyłyszyn Treść podstawy programowej: Reakcje chemiczne i równania reakcji chemicznych. Zagadnienia do powtórki 1. 2. 3. Reakcje chemiczne

Bardziej szczegółowo

FESTIWAL NAUKI PYTANIA Z CHEMII ORGANICZNEJ

FESTIWAL NAUKI PYTANIA Z CHEMII ORGANICZNEJ FESTIWAL NAUKI PYTANIA Z CHEMII ORGANICZNEJ Agata Ołownia-Sarna 1. Chemia organiczna to chemia związków: a) Węgla, b) Tlenu, c) Azotu. 2. Do związków organicznych zaliczamy: a) Metan, b) Kwas węglowy,

Bardziej szczegółowo

Karta pracy IV/1a - Reakcje w roztworach: - rozpuszczanie, rozpuszczalność i krystalizacja

Karta pracy IV/1a - Reakcje w roztworach: - rozpuszczanie, rozpuszczalność i krystalizacja Karta pracy IV/1a - Reakcje w roztworach: - rozpuszczanie, rozpuszczalność i krystalizacja I. Rozpuszczalność 1. Rozpuszczalność - maksymalna ilość gram substancji, która w określonej temperaturze rozpuszcza

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE I - BIAŁKA. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z właściwościami fizykochemicznymi białek i ich reakcjami charakterystycznymi.

ĆWICZENIE I - BIAŁKA. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z właściwościami fizykochemicznymi białek i ich reakcjami charakterystycznymi. ĆWICZENIE I - BIAŁKA Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z właściwościami fizykochemicznymi białek i ich reakcjami charakterystycznymi. Odczynniki: - wodny 1% roztwór siarczanu(vi) miedzi(ii), - 10% wodny

Bardziej szczegółowo

Instalacji odmagnezowania blendy flotacyjnej w Dziale Przeróbki Mechanicznej Olkusz Pomorzany ZGH Bolesław S.A.

Instalacji odmagnezowania blendy flotacyjnej w Dziale Przeróbki Mechanicznej Olkusz Pomorzany ZGH Bolesław S.A. Instalacji odmagnezowania blendy flotacyjnej w Dziale Przeróbki Mechanicznej Olkusz Pomorzany ZGH Bolesław S.A. AMK Kraków SA al. Jana Pawła II 41; 31-864 Kraków Tel. 12 647 66 38 www.amk@amk.krakow.pl;

Bardziej szczegółowo

TIENS L-Karnityna Plus

TIENS L-Karnityna Plus TIENS L-Karnityna Plus Zawartość jednej kapsułki Winian L-Karnityny w proszku 400 mg L-Arginina 100 mg Niacyna (witamina PP) 16 mg Witamina B6 (pirydoksyna) 2.1 mg Stearynian magnezu pochodzenia roślinnego

Bardziej szczegółowo

ECO TRADE SP. Z O.O. pawilon 5 stoisko 41 Chleb Bracki

ECO TRADE SP. Z O.O. pawilon 5 stoisko 41 Chleb Bracki ECO TRADE SP. Z O.O. pawilon 5 stoisko 41 Chleb Bracki 60% RAZOWA MIESZANKA MĄCZNA Chleb Bracki to pieczywo razowe z dodatkiem naturalnych kwasów - pszennego i żytniego. Mieszanka bogata w mikroelementy

Bardziej szczegółowo

Węglowodany (Cukry) Część 2. Związki wielofunkcyjne

Węglowodany (Cukry) Część 2. Związki wielofunkcyjne Węglowodany (Cukry) Część 2 Związki wielofunkcyjne Monosacharydy Glukoza, Fruktoza: - wzory łańcuchowe, wzory Fishera, - właściwości fizyczne i chemiczne (zależności między budową a właściwościami) - funkcje

Bardziej szczegółowo

(21) Numer zgłoszenia: (54) Sposób wytwarzania preparatu barwników czerwonych buraka ćwikłowego

(21) Numer zgłoszenia: (54) Sposób wytwarzania preparatu barwników czerwonych buraka ćwikłowego RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19)PL (11)167526 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 292733 (22) Data zgłoszenia: 10.12.1991 (51) IntCl6: C12P 1/00 C12N

Bardziej szczegółowo

Zadania na listopad. Zadanie 1 Meksyk położony jest od Buenos Aires na A. północny wschód B. południowy wschód C. północny zachód D.

Zadania na listopad. Zadanie 1 Meksyk położony jest od Buenos Aires na A. północny wschód B. południowy wschód C. północny zachód D. Zadania na listopad Zadania z geografii Meksyk położony jest od Buenos Aires na A. północny wschód B. południowy wschód C. północny zachód D. południowy zachód Zadanie 2 Jeżeli w Lagos jest godzina 12.00

Bardziej szczegółowo

Oddychanie komórkowe. Pozyskiwanie i przetwarzanie energii w komórkach roślinnych. Oddychanie zachodzi w mitochondriach Wykład 7.

Oddychanie komórkowe. Pozyskiwanie i przetwarzanie energii w komórkach roślinnych. Oddychanie zachodzi w mitochondriach Wykład 7. Wykład 7. Pozyskiwanie i przetwarzanie energii w komórkach roślinnych Literatura dodatkowa: Oddychanie to wielostopniowy proces utleniania substratów związany z wytwarzaniem w komórce metabolicznie użytecznej

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia do egzaminu z biochemii (studia niestacjonarne)

Zagadnienia do egzaminu z biochemii (studia niestacjonarne) Zagadnienia do egzaminu z biochemii (studia niestacjonarne) Aminokwasy, białka, cukry i ich metabolizm 1. Aminokwasy, wzór ogólny i charakterystyczne grupy. 2. Wiązanie peptydowe. 3. Białka, ich struktura.

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola 3 SPIS TREŚCI 1. Znaczenie nauki o żywieniu 1.1. Cele i zadania nauki o żywieniu................................................8 1.2. Rozwój nauki o żywieniu człowieka.............................................9

Bardziej szczegółowo

Jakość plonu a równowaga składników pokarmowych w nawożeniu

Jakość plonu a równowaga składników pokarmowych w nawożeniu Jakość plonu a równowaga składników pokarmowych w nawożeniu Jan Łabętowicz, Wojciech Stępień 1. Względność pojęcia jakości plonu 2. Miejsce nawożenia w kształtowaniu jakości plonów 3. Azot jako główny

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 1 PODSTAWY TECHNOLOGII ŻYWNOŚCI

TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 1 PODSTAWY TECHNOLOGII ŻYWNOŚCI TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 1 PODSTAWY TECHNOLOGII ŻYWNOŚCI Praca zbiorowa pod red. Ewy Czarnieckiej-Skubina SPIS TREŚCI Rozdział 1. Wiadomości wstępne 1.1. Definicja i zakres pojęcia technologia 1.2. Podstawowe

Bardziej szczegółowo

CHEMIA klasa 3 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery.

CHEMIA klasa 3 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery. CHEMIA klasa 3 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery. Dział - Węgiel i jego związki. określa, czym zajmuje się chemia organiczna definiuje

Bardziej szczegółowo

Przemiany substancji

Przemiany substancji Przemiany substancji Poniżej przedstawiono graf pokazujący rodzaje przemian jaki ulegają substancje chemiczne. Przemiany substancji Przemiany chemiczne Przemiany fizyczne Objawy: - zmiania barwy, - efekty

Bardziej szczegółowo

Tematyka zajęć z podstaw żywienia człowieka klasa: 1 TK -1, 1TK - 2

Tematyka zajęć z podstaw żywienia człowieka klasa: 1 TK -1, 1TK - 2 Tematyka zajęć z podstaw żywienia człowieka klasa: 1 TK -1, 1TK - 2 1. Zapoznanie z PSO, wymaganiami edukacyjnymi i strukturą egzaminu zewnętrznego. 2. Problematyka żywienia w Polsce i na świecie. -wymienia

Bardziej szczegółowo

1. Biotechnologia i inżynieria genetyczna zagadnienia wstępne 13

1. Biotechnologia i inżynieria genetyczna zagadnienia wstępne 13 Spis treści Przedmowa 11 1. Biotechnologia i inżynieria genetyczna zagadnienia wstępne 13 1.1. Wprowadzenie 13 1.2. Biotechnologia żywności znaczenie gospodarcze i społeczne 13 1.3. Produkty modyfikowane

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych CHEMIA klasa III Oceny śródroczne:

Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych CHEMIA klasa III Oceny śródroczne: Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych CHEMIA klasa III Oceny śródroczne: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: -określa, co to są

Bardziej szczegółowo

Nieprawidłowe odżywianie jest szczególnie groźne w wieku podeszłym, gdyż może prowadzić do niedożywienia

Nieprawidłowe odżywianie jest szczególnie groźne w wieku podeszłym, gdyż może prowadzić do niedożywienia Nieprawidłowe odżywianie jest szczególnie groźne w wieku podeszłym, gdyż może prowadzić do niedożywienia Niedożywienie może występować u osób z nadwagą (powyżej 120% masy należnej) niedowagą (poniżej 80%

Bardziej szczegółowo

Uzdatnianie wody na cele technologiczne i techniczne w browarach

Uzdatnianie wody na cele technologiczne i techniczne w browarach Uzdatnianie wody na cele technologiczne i techniczne w browarach Najtańsze sprawdzone technologie mgr inż. Jan Marjanowski CBW UNITEX Sp. z o.o. w Gdańsku Forum Technologii Browarniczych Cieszyn, 5-7 październik

Bardziej szczegółowo

AE/ZP-27-17/15 Załącznik Nr 1 Formularz Cenowy

AE/ZP-27-17/15 Załącznik Nr 1 Formularz Cenowy AE/ZP-27-17/15 Załącznik Nr 1 Formularz Cenowy Cena brutto zamówienia - każdego pakietu powinna stanowić sumę wartości brutto wszystkich pozycji ujętych w pakiecie, natomiast wartość brutto poszczególnych

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWE ZADANIA WĘGLOWODANY

PRZYKŁADOWE ZADANIA WĘGLOWODANY PRZYKŁADOWE ZADANIA WĘGLOWODANY Zadanie 1216 (2 pkt) Przeczytaj poniższy tekst i zapisz poniżej nazwy cukrów X i Y, o których mowa. Kwasy nukleinowe są długimi łańcuchami poliestrowymi, zbudowanymi z połączonych

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 1. Aminokwasy

ĆWICZENIE 1. Aminokwasy ĆWICZENIE 1 Aminokwasy Przygotować 5 (lub więcej) 1% roztworów poszczególnych aminokwasów i białka jaja kurzego i dla każdego z nich wykonać wszystkie reakcje charakterystyczne. Reakcja ksantoproteinowa

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie aktywności - i β- amylazy słodu metodą kolorymetryczną

Oznaczanie aktywności - i β- amylazy słodu metodą kolorymetryczną KATEDRA BIOCHEMII Wydział Biologii i Ochrony Środowiska Oznaczanie aktywności - i β- amylazy słodu metodą kolorymetryczną ĆWICZENIE 5 OZNACZANIE AKTYWNOŚCI -AMYLAZY SŁODU METODĄ KOLORYMETRYCZNĄ Enzymy

Bardziej szczegółowo

C 6 H 12 O 6 2 C 2 O 5 OH + 2 CO 2 H = -84 kj/mol

C 6 H 12 O 6 2 C 2 O 5 OH + 2 CO 2 H = -84 kj/mol OTRZYMYWANIE BIOETANOLU ETAP II (filtracja) i III (destylacja) CEL ĆWICZENIA: Celem ćwiczenia jest przeprowadzenie procesu filtracji brzeczki fermentacyjnej oraz uzyskanie produktu końcowego (bioetanolu)

Bardziej szczegółowo

Bliskie spotkania z biologią. METABOLIZM część II. dr hab. Joanna Moraczewska, prof. UKW

Bliskie spotkania z biologią. METABOLIZM część II. dr hab. Joanna Moraczewska, prof. UKW Bliskie spotkania z biologią METABOLIZM część II dr hab. Joanna Moraczewska, prof. UKW Instytut Biologii Eksperymetalnej, Zakład Biochemii i Biologii Komórki METABOLIZM KATABOLIZM - rozkład związków chemicznych

Bardziej szczegółowo

Saccharomyces cerevisiae 100% i preparaty na bazie tych drożdży

Saccharomyces cerevisiae 100% i preparaty na bazie tych drożdży Saccharomyces cerevisiae 100% i preparaty na bazie tych drożdży Ideą stworzenia marki AgroYeast było długotrwałe doświadczenie w pracy z drożdżami piwowarskimi Saccharomyces cerevisiae i ich oddziaływaniem

Bardziej szczegółowo

Trawienie i wchłanianie substancji odżywczych

Trawienie i wchłanianie substancji odżywczych Trawienie i wchłanianie substancji odżywczych Człowiek, aby mógł się rozwijać, wzrastać i wykonywać podstawowe funkcje życiowe musi się odżywiać. Poprzez ten proces każda komórka organizmu otrzymuje niezbędne

Bardziej szczegółowo

BIOLOGICZNA METODA OCENY PRZYDATNOŚCI MELASU DO PRODUKCJI ETANOLU

BIOLOGICZNA METODA OCENY PRZYDATNOŚCI MELASU DO PRODUKCJI ETANOLU BIOLOGICZNA METODA OCENY PRZYDATNOŚCI MELASU DO PRODUKCJI ETANOLU 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie z podstawowymi zagadnieniami gorzelnictwa melasowego, przeprowadzeniem próby fermentacyjnej

Bardziej szczegółowo

8. MANGANOMETRIA. 8. Manganometria

8. MANGANOMETRIA. 8. Manganometria 8. MANGANOMETRIA 5 8. Manganometria 8.1. Oblicz ile gramów KMnO 4 zawiera 5 dm 3 roztworu o stężeniu 0,0285 mol dm 3. Odp. 22,5207 g 8.2. W jakiej objętości 0,0205 molowego roztworu KMnO 4 znajduje się

Bardziej szczegółowo

Ekstrakt z Chińskich Daktyli

Ekstrakt z Chińskich Daktyli Ekstrakt z Chińskich Daktyli Ekstrakt z Chińskich Daktyli TIENS Lekarze z Chin uważają, że owoce głożyny znane jako chińskie daktyle Pomagają zachować sprawność Poprawiają odporność Wspomagają pracę żołądka

Bardziej szczegółowo

Transport przez błony

Transport przez błony Transport przez błony Transport bierny Nie wymaga nakładu energii Transport aktywny Wymaga nakładu energii Dyfuzja prosta Dyfuzja ułatwiona Przenośniki Kanały jonowe Transport przez pory w błonie jądrowej

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie dekstranu w sokach cukrowniczych

Oznaczanie dekstranu w sokach cukrowniczych Oznaczanie dekstranu w sokach cukrowniczych mgr inż. Aneta Antczak Instytut Chemicznej Technologii Żywności Specjalistyczne Laboratorium Analityki Cukrowniczej Instytut Chemicznej Technologii Żywności

Bardziej szczegółowo

Utylizacja osadów ściekowych

Utylizacja osadów ściekowych Utylizacja osadów ściekowych Ćwiczenie nr 1 BADANIE PROCESU FERMENTACJI OSADÓW ŚCIEKOWYCH 1. CHARAKTERYSTYKA PROCESU Fermentacją nazywamy proces przemiany biomasy bez dostępu tlenu. Znalazł on zastosowanie

Bardziej szczegółowo

Na początek przyjrzymy się więc, jak komórka rośliny produkuje ATP, korzystając z energii światła w fazie jasnej fotosyntezy.

Na początek przyjrzymy się więc, jak komórka rośliny produkuje ATP, korzystając z energii światła w fazie jasnej fotosyntezy. Fotosynteza jako forma biosyntezy Bogactwo molekuł biologicznych przedstawionych w poprzednim rozdziale to efekt ich wytwarzania w komórkach w wyniku różnorodnych powiązanych ze sobą procesów chemicznych.

Bardziej szczegółowo

Wielofunkcyjne związki organiczne poziom rozszerzony

Wielofunkcyjne związki organiczne poziom rozszerzony Wielofunkcyjne związki organiczne poziom rozszerzony Zadanie 1. (2 pkt) Źródło: KE 2010 (PR), zad. 29. Pewien dwufunkcyjny związek organiczny ma masę molową równą 90 g/mol. W jego cząsteczce stosunek liczby

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Rolniczy im. H. Kołłątaja w Krakowie Wydział Technologii Żywności Katedra Technologii Fermentacji i Mikrobiologii Technicznej

Uniwersytet Rolniczy im. H. Kołłątaja w Krakowie Wydział Technologii Żywności Katedra Technologii Fermentacji i Mikrobiologii Technicznej Uniwersytet Rolniczy im. H. Kołłątaja w Krakowie Wydział Technologii Żywności Katedra Technologii Fermentacji i Mikrobiologii Technicznej Aleksander Poreda Załącznik II Autoreferat w języku polskim 1.

Bardziej szczegółowo

SUBSTANCJA POFERMENTACYJNA JAKO NAWÓZ. dr Alina Kowalczyk-Juśko Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie Wydział Nauk Rolniczych w Zamościu

SUBSTANCJA POFERMENTACYJNA JAKO NAWÓZ. dr Alina Kowalczyk-Juśko Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie Wydział Nauk Rolniczych w Zamościu SUBSTANCJA POFERMENTACYJNA JAKO NAWÓZ dr Alina Kowalczyk-Juśko Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie Wydział Nauk Rolniczych w Zamościu Komory fermentacyjne Faza ciekła: Pozostałość pofermentacyjna - związki

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE z chemii dla klasy trzeciej

WYMAGANIA EDUKACYJNE z chemii dla klasy trzeciej Lucyna Krupa Rok szkolny 2016/2017 Anna Mikrut WYMAGANIA EDUKACYJNE z chemii dla klasy trzeciej Wyróżnia się wymagania na: ocenę dopuszczającą ocenę dostateczną (obejmują wymagania na ocenę dopuszczającą)

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 5 ANALIZA NMR PRODUKTÓW FERMENTACJI ALKOHOLOWEJ

ĆWICZENIE NR 5 ANALIZA NMR PRODUKTÓW FERMENTACJI ALKOHOLOWEJ ĆWICZENIE NR 5 ANALIZA NMR PRODUKTÓW FERMENTACJI ALKOHOLOWEJ Uwaga: Ze względu na laboratoryjny charakter zajęć oraz kontakt z materiałem biologicznym, studenci zobowiązani są uŝywać fartuchów i rękawiczek

Bardziej szczegółowo

CHEMIA. Treści nauczania- wymagania szczegółowe. Substancje i ich właściwości. Uczeń: Wewnętrzna budowa materii. Uczeń:

CHEMIA. Treści nauczania- wymagania szczegółowe. Substancje i ich właściwości. Uczeń: Wewnętrzna budowa materii. Uczeń: CHEMIA Treści nauczania- wymagania szczegółowe Substancje i ich właściwości. Uczeń: Podaje przykłady zastosować chemii w życiu codziennym Nazywa wybrane szkło i sprzęt laboratoryjny oraz określa jego przeznaczenie

Bardziej szczegółowo

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria Środowiska w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracowała: mgr

Bardziej szczegółowo

Komórka organizmy beztkankowe

Komórka organizmy beztkankowe Grupa a Komórka organizmy beztkankowe Poniższy test składa się z 12 zadań. Przy każdym poleceniu podano liczbę punktów możliwą do uzyskania za prawidłową odpowiedź. Za rozwiązanie całego testu możesz otrzymać

Bardziej szczegółowo

Zapotrzebowanie na energię

Zapotrzebowanie na energię Zapotrzebowanie na energię Krowa wykorzystuje na produkcję mleka tylko około 20% pobranej energii. Pozostałe 80% jest przeznaczone na podtrzymanie funkcji życiowych oraz stanowi stratę w postaci wypromieniowanego

Bardziej szczegółowo

Konkurs Przedmiotowy z biologii dla uczniów gimnazjów województwa lubuskiego finał 2013. Model odpowiedzi, kryteria przyznawania punktów.

Konkurs Przedmiotowy z biologii dla uczniów gimnazjów województwa lubuskiego finał 2013. Model odpowiedzi, kryteria przyznawania punktów. Konkurs Przedmiotowy z biologii dla uczniów gimnazjów województwa lubuskiego finał 201 Model odpowiedzi, kryteria przyznawania punktów. Za rozwiązanie zadań z arkusza konkursowego można uzyskać 60 punktów.

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE GIMNAZJUM NR 2 W RYCZOWIE WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z CHEMII w klasie II gimnazjum str. 1 Wymagania edukacyjne niezbędne do

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI 1. ZAKRES, ROZWÓJ I ZNACZENIE CHEMII ŻYWNOŚCI 11

SPIS TREŚCI 1. ZAKRES, ROZWÓJ I ZNACZENIE CHEMII ŻYWNOŚCI 11 SPIS TREŚCI PRZEDMOWA 9 1. ZAKRES, ROZWÓJ I ZNACZENIE CHEMII ŻYWNOŚCI 11 1.1. Zakres chemii żywności 11 1.2. Zarys rozwoju 12 1.2.1. Początki wiedzy o żywności 12 1.2.2. Zaczątki chemii żywności 13 1.2.3.

Bardziej szczegółowo

Prezentacja otwarcia. Arcyksiążęcy Browar w Żywcu Jerzy Dwornicki

Prezentacja otwarcia. Arcyksiążęcy Browar w Żywcu Jerzy Dwornicki Prezentacja otwarcia Arcyksiążęcy Browar w Żywcu Jerzy Dwornicki Koncern Heineken Browar Żywiec jest częścią Grupy Żywiec S.A. która należy do koncernu Heineken (ok. 62% akcji). Heineken to: Firma piwowarska

Bardziej szczegółowo

Chemia. 3. Która z wymienionych substancji jest pierwiastkiem? A Powietrze. B Dwutlenek węgla. C Tlen. D Tlenek magnezu.

Chemia. 3. Która z wymienionych substancji jest pierwiastkiem? A Powietrze. B Dwutlenek węgla. C Tlen. D Tlenek magnezu. Chemia Zestaw I 1. Na lekcjach chemii badano właściwości: żelaza, węgla, cukru, miedzi i magnezu. Który z zestawów badanych substancji zawiera tylko niemetale? A Węgiel, siarka, tlen. B Węgiel, magnez,

Bardziej szczegółowo

Substancje o Znaczeniu Biologicznym

Substancje o Znaczeniu Biologicznym Substancje o Znaczeniu Biologicznym Tłuszcze Jadalne są to tłuszcze, które może spożywać człowiek. Stanowią ważny, wysokoenergetyczny składnik diety. Z chemicznego punktu widzenia głównym składnikiem tłuszczów

Bardziej szczegółowo

4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE. suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach

4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE. suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach 4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach JESTEŚ RODZICEM MŁODEGO SPORTOWCA? Czy Twoje dziecko uczęszcza na treningi minimum 2 razy w tygodniu? Zdarzyło się, że

Bardziej szczegółowo

Znaczenie kultur bakteryjnych w produkcji serów i twarogów

Znaczenie kultur bakteryjnych w produkcji serów i twarogów Znaczenie kultur bakteryjnych w produkcji serów i twarogów mgr inż. Grzegorz Pabis www.gappoland.com Kom. 606-436-513 Drobnoustroje czyli bakterie, drożdże i pleśnie odgrywają w mleczarstwie istotną rolę.

Bardziej szczegółowo

Test kompetencji z chemii do liceum. Grupa A.

Test kompetencji z chemii do liceum. Grupa A. Test kompetencji z chemii do liceum. Grupa A. 1. Atomy to: A- niepodzielne cząstki pierwiastka B- ujemne cząstki materii C- dodatnie cząstki materii D- najmniejsze cząstki pierwiastka, zachowujące jego

Bardziej szczegółowo

Krowi Milk: Krowa Super Vit Plus Dodatki: Składniki analityczne:

Krowi Milk: Krowa Super Vit Plus Dodatki: Składniki analityczne: Produkty Krowi Milk: to specjalnie wyselekcjonowane najlepsze surowce zróżnicowane źródła białka i energii w tym również tłuszcze chronione niezbędne witaminy i mikroelementy utrzymujące zwierzęta w najlepszej

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Właściwości fizyczne. Wodorki berylowców. Berylowce

Spis treści. Właściwości fizyczne. Wodorki berylowców. Berylowce Berylowce Spis treści 1 Właściwości fizyczne 2 Wodorki berylowców 3 Tlenki berylowców 4 Nadtlenki 5 Wodorotlenki 6 Iloczyn rozpuszczalności 7 Chlorki, fluorki, węglany 8 Siarczany 9 Twardość wody 10 Analiza

Bardziej szczegółowo

Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, który: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, który:

Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, który: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, który: Kryteria oceniania z chemii dla klasy 3A i 3B Gimnazjum w Borui Kościelnej Rok szkolny: 2015/2016 Semestr: pierwszy Opracowała: mgr Krystyna Milkowska, mgr inż. Malwina Beyga Ocenę niedostateczną otrzymuje

Bardziej szczegółowo