_PatBro_DiabetesC#21C 6/26/08 12:56 PM Page 1. Cukrzyca i przewlekła choroba nerek

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "11-10-1603_PatBro_DiabetesC#21C 6/26/08 12:56 PM Page 1. Cukrzyca i przewlekła choroba nerek"

Transkrypt

1 _PatBro_DiabetesC#21C 6/26/08 12:56 PM Page 1 Cukrzyca i przewlekła choroba nerek

2 _PatBro_DiabetesC#21C 6/26/08 12:56 PM Page 2 Czym jest cukrzyca? Cukrzyca (z łaciny diabetes mellitus) to choroba, występująca kiedy Twój organizm nie produkuje wystarczającej ilości insuliny lub kiedy nie jest w stanie w normalny sposób zu ywać zwykłych ilości insuliny. Insulina to hormon, regulujący ilość cukru w krwi. Wysoki poziom cukru w krwi mo e powodować problemy w ró nych partiach Twojego organizmu. Czy istnieją ró ne rodzaje cukrzyc? Tak. Najczęściej występuje typ 1 i 2 cukrzycy. Cukrzyca typu 1 to w przybli eniu około 10 procent przypadków tej choroby. Na ogół ma ona początek w dzieciństwie. Je eli chorujesz na cukrzycę tego typu, Twoja trzustka nie posiada wystarczającej ilości insuliny i konieczne jest dostarczanie insuliny pod postacią iniekcji. Cukrzyca typu 2 (najczęściej występujący rodzaj cukrzycy) na ogół występuje u ludzi powy ej 45 roku ycia, lecz coraz częściej odnotowuje się ją u młodszych osób. Je eli chorujesz na cukrzycę tego typu, Twoja trzustka produkuje insulinę, lecz Twój organizm nie zu ywa jej w prawidłowy sposób. Wysoki poziom cukru w krwi często mo na kontrolować przez schudnięcie, ćwiczenia i tabletki, lecz konieczne mo e być równie przyjmowanie zastrzyków z insuliną. Cukrzyca 2 NATIONAL KIDNEY FOUNDATION

3 _PatBro_DiabetesC#21C 6/26/08 12:56 PM Page 3 typu 2 szczególnie często występuje u Afroamerykanów, Latynoamerykanów, Amerykanów pochodzenia azjatyckiego oraz Indian amerykańskich. W jaki sposób cukrzyca wpływa na mój organizm? Je eli cukrzyca jest niekontrolowana, mo e wystąpić uszkodzenie wielu narządów, zwłaszcza nerek, serca, oczu i nerwów. Mo e dojść do nadciśnienia oraz stwardnienia tętnic (arteriosklerozy), które to stany mogą prowadzić do chorób serca i naczyń krwionośnych. Jaki wpływ ma cukrzyca na nerki? Cukrzyca mo e uszkadzać naczynia krwionośne w nerkach. Pierwszą oznaką uszkodzenia nerek jest obecność albumin (rodzaj białka) w moczu. Test moczu czuły nawet na maleńką ilość albumin (mikroalbuminuria) pomaga wykrywać u chorych z cukrzycą uszkodzenie nerek nawet na wczesnym etapie. W przyszłości mo e dojść do pogorszenia sprawności nerek. Sprawność nerek ocenia się na podstawie wartości wskaźnika GFR (wskaźnik filtracji kłębuszkowej - z ang. Glomerular Filtration Rate) uzyskiwanego z badania poziomu kreatyniny w krwi. Uszkodzone nerki nie mogą prawidłowo oczyszczać krwi, co prowadzi do gromadzenia się w krwi zbytecznych produktów przemiany materii. Organizm zatrzymuje więcej wody i soli ni powinien, co mo e skutkować zwiększeniem masy ciała oraz obrzękiem kostek. Cukrzyca mo e równie uszkadzać naczynia w organizmie (neuropatia). Mo e to powodować problemy z oddawaniem moczu. NATIONAL KIDNEY FOUNDATION 3

4 _PatBro_DiabetesC#21C 6/26/08 12:56 PM Page 4 Pełny pęcherz mo e powodować występowanie ciśnienia wstecznego, które często uszkadza nerki. Ponadto, kiedy mocz przebywa w pęcherzu przez dłu szy czas, mogą występować infekcje dróg moczowych. Wynika to z faktu bardzo szybkiego rozmna ania się bakterii w moczu z du ą zawartością cukru. Ilu ludzi z cukrzycą zapada na przewlekłą chorobę nerek? U około jednej trzeciej ludzi z cukrzycą mo e dojść do rozwinięcia się przewlekłej choroby nerek (PCN). W niektórych grupach społecznych, np. u Afroamerykanów, Latynoamerykanów, Amerykanów pochodzenia azjatyckiego oraz Indian amerykańskich ryzyko wystąpienia tego powikłania jest wy sze. Co człowiek chory na cukrzycę mo e zrobić, eby zapobiec chorobie nerek? Właściwe kontrolowanie poziomu cukru w krwi mo e obni yć ryzyko wystąpienia przewlekłej choroby nerek. Przynajmniej raz w roku nale y wykonywać badanie moczu pod kątem albumin (rodzaj białka). Nale y 4 NATIONAL KIDNEY FOUNDATION

5 _PatBro_DiabetesC#21C 6/26/08 12:56 PM Page 5 mierzyć ciśnienie krwi zgodnie z zaleceniami lekarza oraz za ywać przepisane leki na nadciśnienie. Nale y wykonywać badania krwi w celu kontrolowania poziomu cukru w krwi oraz sprawdzania sprawności nerek przez oznaczanie poziomu kreatyniny w krwi. Konieczne jest przestrzeganie diety cukrzycowej oraz regularne wykonywanie ćwiczeń. Zaleca się unikać spo ywania alkoholu i palenia papierosów. Nale y odwiedzać lekarza zgodnie z instrukcjami. U wielu ludzi z cukrzycą nie dochodzi do wystąpienia przewlekłej choroby nerek. Chorowanie na cukrzycę nie zawsze oznacza, e dojdzie do zaburzeń pracy nerek. Porozmawiaj ze swoim lekarzem o mo liwości wystąpienia przewlekłej choroby nerek w Twoim przypadku. Jakie są wczesne objawy przewlekłej choroby nerek u ludzi, chorujących na cukrzycę? Je eli chorujesz na cukrzycę, najwcześniejszym objawem przewlekłej choroby nerek jest obecność albumin w moczu. Albuminy występują w moczu na długo przed objawami choroby nerek widocznymi w rutynowych badaniach krwi, które są wykonywane u Twojego lekarza. Albuminy w moczu mogą być wczesnym objawem anomalii naczyń krwionośnych, które mogą prowadzić do chorób serca. W związku z tym niezmiernie istotne jest poproszenie lekarza raz do roku o wykonanie badania moczu pod kątem maleńkich ilości albumin (mikroalbuminurii). Konieczne jest równie wykonywanie prostego badania krwi z oznaczeniem kreatyniny w surowicy w celu ustalenia NATIONAL KIDNEY FOUNDATION 5

6 _PatBro_DiabetesC#21C 6/26/08 12:56 PM Page 6 zdolności nerek do filtrowania wskaźnika GFR (wskaźnik filtracji kłębuszkowej). Będziesz nocą częściej wstawać do ubikacji. Twoje ciśnienie krwi mo e nadmiernie wzrosnąć. Podobnie, jak w przypadku ka dej osoby chorej na cukrzycę, musisz regularnie badać krew, mocz i ciśnienie krwi. Dzięki temu będzie mo na lepiej kontrolować Twoją chorobę oraz wcześnie rozpocząć leczenie nadciśnienia i choroby nerek. Jakie są późne objawy choroby nerek u ludzi, chorujących na cukrzycę? Do późnych objawów mo e nale eć przybranie na wadze i obrzęki kostek. W miarę postępu choroby nerek wystąpi TABELA 1 Objawy choroby nerek u chorych na cukrzycę Objawy wczesne: Albuminy w moczu (wskazuje równie na zwiększone ryzyko chorób serca) Częstsze wstawanie nocą do ubikacji Wysokie ciśnienie krwi Objawy późne: Obrzęki kostek i nóg, skurcze mięśni nóg Wysoki poziom azotu mocznikowego w krwi (BUN z ang. Blood Urea Nitrogen) oraz obni enie wskaźnika filtracji kłębuszkowej GFR Obni one zapotrzebowanie na insulinę lub tabletki przeciwcukrzycowe Osłabienie, bladość i niedokrwistość Swędzenie Poranne mdłości, wymioty 6 NATIONAL KIDNEY FOUNDATION

7 _PatBro_DiabetesC#21C 6/26/08 12:56 PM Page 7 równie wzrost azotu mocznikowego w krwi (BUN) oraz obni enie wartości wskaźnika GFR. Mogą występować nudności, wymioty, utrata apetytu, osłabienie, rosnące zmęczenie, swędzenie, skurcze mięśni (zwłaszcza nóg) oraz niski poziom erytrocytów (anemia). W niektórych przypadkach mo e dojść do obni enia zapotrzebowania na insulinę lub leki przeciwcukrzycowe. Wynika to ze zmniejszonego rozkładu insuliny przez chore nerki. W razie wystąpienia jakichkolwiek wymienionych objawów nale y skontaktować się z lekarzem. Co mo na zrobić, je eli cukrzyca ju zaatakowała nerki? W razie wystąpienia jakichkolwiek wymienionych objawów choroby nerek konieczne jest skontaktowanie się z lekarzem. Dzięki przeprowadzeniu badań moczu i krwi Twój lekarz będzie w stanie ocenić pracę Twoich nerek. Pomo e to w dobraniu jak najlepszej terapii. Wczesne wykrycie choroby nerek w połączeniu z odpowiednią terapią mo e zapobiec pogorszeniu stanu zdrowia. NATIONAL KIDNEY FOUNDATION 7

8 _PatBro_DiabetesC#21C 6/26/08 12:56 PM Page 8 Co się stanie, je eli sprawność moich nerek ulegnie obni eniu? Najpierw Twój lekarz musi dowiedzieć się, czy problem został spowodowany przez cukrzycę. Inne choroby równie mogą prowadzić do uszkodzenia nerek. Je eli nie zostaną znalezione inne problemy, Twój lekarz będzie próbował utrzymać pracę Twoich nerek na satysfakcjonującym poziomie przez jak najdłu szy okres czasu. Wykazano, e stosowanie specjalnego rodzaju leków na nadciśnienie, zwanych inhibitorami konwertazy angiotensyny (ACE) oraz blokerami receptora angiotensynowego (ARB) pomaga spowolnić utratę sprawności nerek oraz obni a częstość występowania chorób serca u osób, cierpiących na cukrzycę. Poni sze zalecenia mogą pomóc w wydłu eniu i poprawieniu sprawności nerek: kontrolowanie poziomu cukru w krwi za pomocą diety, ćwiczeń i leków kontrolowanie nadciśnienia ograniczenie ilości spo ywanej soli w celu wspomagania kontrolowania wysokiego ciśnienia krwi i obni enia częstości występowania obrzęków leczenie infekcji dróg moczowych 8 NATIONAL KIDNEY FOUNDATION

9 _PatBro_DiabetesC#21C 6/26/08 12:56 PM Page 9 korygowanie wszystkich problemów związanych z układem moczowym unikanie za ywania leków, które mogą uszkodzić nerki (zwłaszcza przeciwzapalnych leków przeciwbólowych) pytanie lekarza przed rozpoczęciem za ywania suplementów ziołowych. W jaki sposób mo na utrzymać najwy szą sprawność nerek przez jak najdłu szy okres czasu? Lekarz, specjalizujący się w leczeniu nerek (nefrolog) zaplanuje całą terapię razem z Tobą, Twoja rodziną i Twoim dietetykiem. Najlepszym sposobem na utrzymanie sprawności nerek jest kontrolowanie poziomu cukru w krwi i nadciśnienia przez za ywanie inhibitorów ACE lub blokerów ARB. W przypadku cukrzycopochodnej choroby nerek ciśnienie krwi powinno być mniejsze ni 130/80. W wielu przypadkach, eby osiągnąć tę wartość docelową, konieczne mo e być za ywanie więcej ni jednego leku na nadciśnienie. Nale y równie dobrze kontrolować poziom cukru w krwi. Do sprawdzania przeciętnego poziomu cukru w krwi wykorzystywane jest oznaczenie hemoglobiny A1c. Uzyskana wartość powinna być ni sza ni siedem procent. Pomocne mo e być ograniczenie zawartości białek w diecie. Dietę zaplanujesz razem ze swoim dietetykiem. (Zapoznaj się z broszurą Amerykańskiej Narodowej Fundacji Nefrologicznej National Kidney Foundation o tytule Dieta i przewlekła choroba nerek ) NATIONAL KIDNEY FOUNDATION 9

10 _PatBro_DiabetesC#21C 6/26/08 12:56 PM Page 10 Gdzie jest miejsce diety niskobiałkowej? Badania sugerują, e obni enie zawartości białek w diecie mo e spowolnić proces uszkadzania nerek. Nale y porozmawiać o tym ze swoim lekarzem. Je eli konieczne jest przejście na dietę niskobiałkową, nale y zaplanować to z dietetykiem. Nie wolno przechodzić na tę dietę bez rozmowy z dietetykiem, poniewa mo e to spowodować nasilenie objawów choroby. Czym jest niewydolność nerek u pacjentów z cukrzycą? Niewydolność nerek oznacza, e nerki nie są ju w stanie ju utrzymywać Twojego organizmu w zdrowej kondycji i wymagane jest prowadzenie dializ lub przeszczep. Schyłkowa niewydolność nerek ma miejsce, kiedy sprawność nerek wynosi w przybli eniu 15 procent stanu normalnego. Bez odpowiedniej terapii czas od rozpoczęcia cukrzycopochodnego uszkodzenia nerek i schyłkowej niewydolności nerek to pięć do siedmiu lat. 10 NATIONAL KIDNEY FOUNDATION

11 _PatBro_DiabetesC#21C 6/26/08 12:56 PM Page 11 W jaki sposób leczy się niewydolność nerek u pacjentów z cukrzycą? W momencie wystąpienia schyłkowej niewydolności nerek mo na zastosować jedną z trzech terapii: przeszczep nerki, hemodializy lub dializy otrzewnowe. Rodzaj odpowiedniej terapii zostanie dobrany na podstawie ogólnego stanu zdrowia oraz historii medycznej, stylu ycia i preferencji w zakresie rozwiązania. W procesie planowania du ą rolę odgrywa współczynnik powodzenia ka dego rodzaju terapii. Podjęte decyzje nie są ostateczne. Wielu ludzi korzystało z jednej z tych z terapii w ró nych okresach ycia. Twój zespół medyczny omówi z Tobą te wszystkie terapie oraz odpowie na wszystkie pytania. Czy u pacjenta z cukrzycą mo na przeprowadzić przeszczep nerki? Tak. Przeszczepiana nerka mo e pochodzić od osoby zmarłej lub ywego dawcy, który mo e być bliskim krewnym, przyjacielem lub nawet osobą obcą, która zdecydowała się na oddanie nerki osobie potrzebującej przeszczepu. Po otrzymaniu nowej dawki konieczne mo e być stosowanie wy szej dawki insuliny. Wynika to z faktu, e będziesz więcej jeść, a nowa nerka będzie w lepszym stopniu rozkładać insulinę ni stara. Będziesz równie za ywać leki zwane sterydami, które zapobiegną odrzuceniu nowej nerki przez organizm. Je eli dojdzie do niewydolności przeszczepionej nerki, w oczekiwaniu na kolejny przeszczep zostanie rozpoczęta dializoterapia. (Zapoznaj się z broszurą Amerykańskiej Narodowej Fundacji Nefrologicznej National Kidney Foundation o tytule Przeszczep nerek (ang. Kidney Transplant) ) NATIONAL KIDNEY FOUNDATION 11

12 _PatBro_DiabetesC#21C 6/26/08 12:56 PM Page 12 Jak wygląda sytuacja z przeszczepami nerek-trzustki? Czasami, w przypadku cukrzycy typu 1, mo liwe jest przeprowadzenie przeszczepu trzustki jednocześnie z przeszczepem nerki lub wkrótce po nim. Twój lekarz mo e przedstawić Ci więcej informacji odnośnie tej mo liwości. Na czym polega hemodializoterapia? Hemodializy to najpowszechniejsza postać terapii niewydolności nerek. Aby mo liwe było prowadzenie hemodializ, konieczne będzie przeprowadzenie zabiegu chirurgicznego, podczas którego nastąpi połączenie jednej z tętnic ramienia do pobliskiej yły. Dzięki temu nastąpi utworzenie większej yły, zwanej przetoką. W przetokę wkłuwane są igły, które następnie łączy się przewodami z tzw. sztuczną nerką. To urządzenie oczyszcza krew i usuwa zbyteczne produkty przemiany materii, gromadzące się w krwi. Dializa trwa około czterech godzin i na ogół musi być 12 NATIONAL KIDNEY FOUNDATION

13 _PatBro_DiabetesC#21C 6/26/08 12:56 PM Page 13 wykonywana trzy razy w tygodniu. Dializa mo e być prowadzona w szpitalu, ambulatoryjnie w klinice dializ lub w domu (po przeszkoleniu). (Zapoznaj się z broszurą Amerykańskiej Narodowej Fundacji Nefrologicznej National Kidney Foundation o tytule Hemodializa (ang. Hemodialysis) ) Na czym polega dializa otrzewnowa? Dializy otrzewnowe są często stosowane u pacjentów z cukrzycą. W tego rodzaju dializie krew pacjenta nie jest oczyszczana poza organizmem, jak w przypadku hemodializy. Krew pozostaje w naczyniach krwionośnych, otaczających przestrzeń otrzewnową (wokół brzucha). Wyściółka tej przestrzeni zachowuje się jak naturalny filtr. Podczas zabiegu chirurgicznego następuje wprowadzenie do jamy brzusznej plastikowej rurki zwanej cewnikiem. W trakcie terapii następuje powolne napełnianie jamy brzusznej (przez wcześniej wprowadzony cewnik) za pomocą płynu zwanego dializatem. Produkty przemiany materii ulegają przefiltrowaniu przez naczynia krwionośne, wyściełające przestrzeń brzuszną i przechodzą do dializatu. Po zakończeniu tego procesu zu yty dializat zostaje zdrenowany i przekazany do utylizacji. Potem następuje powtórzenie całego procesu (na ogół cztery do sześciu razy w ciągu dnia lub nocy). Dostępnych jest kilka rodzajów dializ otrzewnowych. (Zapoznaj się z broszurą Amerykańskiej Narodowej Fundacji Nefrologicznej National Kidney Foundation o tytule Wszystko, co musisz wiedzieć o dializach otrzewnowych (ang. What You Need to Know About Peritoneal Dialysis) ) Najwa niejsze informacje do zapamiętania o cukrzycy i nerkach: Schyłkowa niewydolność nerek mo e wystąpić u około jednej trzeciej ludzi chorych na cukrzycę. NATIONAL KIDNEY FOUNDATION 13

14 _PatBro_DiabetesC#21C 6/26/08 12:56 PM Page 14 Poniewa cukrzyca mo e uszkadzać naczynia krwionośne organizmu, mo e równie prowadzić do trwałego uszkodzenia nerek. Pierwszą oznaką uszkodzenia nerek jest obecność albumin w moczu. Występowanie uszkodzenia nerek oraz poziom sprawności nerek (wskaźnik GFR) wskazują na przewlekłą chorobę nerek. Wczesne uszkodzenie nerek spowodowane przez cukrzycę mo na wykryć czułym badaniem moczu na maleńkie ilości albumin (mikroalbuminurii). Do oceny wskaźnika GFR mo e zostać wykorzystane badanie krwi pod kątem poziomu kreatyniny, które pozwala ocenić pozostałą sprawność nerek. Osiągnięcie docelowego ciśnienia krwi z pomocą inhibitorów ACE jest najefektywniejszym sposobem na zwolnienie pogarszania sprawności nerek. Je eli występuje uszkodzenie nerek, obrzęki lub podwy szone ciśnienie krwi, mo e być konieczne ograniczenie ilości spo ywanej soli. Równie inne czynniki mogą powodować uszkodzenie nerek oraz wpływać na ich sprawność. Są to: zablokowanie przepływu moczu, infekcje dróg moczowych oraz niektóre leki (zwłaszcza przeciwzapalne leki przeciwbólowe). O uszkodzeniu nerek mogą świadczyć obrzęki kostek i nóg, częstsze wstawanie do ubikacji nocą, wysokie ciśnienie krwi i obni enie ilości insuliny, niezbędnej do kontrolowania cukrzycy. 14 NATIONAL KIDNEY FOUNDATION

15 _PatBro_DiabetesC#21C 6/26/08 12:56 PM Page 15 W razie pogorszenia przewlekłej choroby nerek i wystąpienia schyłkowej niewydolności nerek, taki stan chorobowy mo na leczyć przeszczepem nerek, hemodializami lub dializami otrzewnowymi. Rodzaj terapii jest dobierany indywidualnie dla ka dego pacjenta w zale ności od ogólnego stanu zdrowia, stylu ycia oraz osobistych preferencji. Planowane leczenie mo e wcześniej czy później uwzględniać ka dą z tych form terapii. Dieta cukrzycowa jest bardzo wa ną częścią terapii dla wszystkich pacjentów z cukrzycą, nawet je eli nie cierpią na przewlekłą chorobę nerek. NATIONAL KIDNEY FOUNDATION 15

16 _PatBro_DiabetesC#21C 6/26/08 12:56 PM Page 16 Ponad 20 milionów Amerykanów - jeden z dziewięciu dorosłych - cierpi na przewlekłą chorobę nerek, a większość nawet o tym nie wie. Ponad 20 kolejnych milionów jest objętych zwiększonym ryzykiem. AMERYKAŃSKA NARODOWA FUNDACJA NEFROLOGICZNA - NATIONAL KIDNEY FOUNDATION, powa na społeczna organizacja zdrowotna, stara się zapobiegać chorobom nerek i dróg moczowych, ulepszać stan zdrowia i dobrostan osób indywidualnych oraz rodzin, cierpiących na te choroby, i zwiększać dostępność wszystkich narządów do przeszczepów. Przez przedstawicielstwa na całym świecie Fundacja prowadzi programy z dziedziny badania, profesjonalnej edukacji, usług dla pacjentów i społeczeństwa, edukacji publicznej oraz przekazywania narządów. Edukacja wraz z ciągłą opieką Edukacja publiczna Zwiększone ryzyko STADIUM 1 Uszkodzenie nerek z prawidłową lub sprawnością nerek STADIUM 2 Uszkodzenie nerek z prawidłowa lub łagodnie upośledzoną sprawnością nerek STADIUM 3 Umiarkowana sprawność nerek STADIUM 4 Poważnie ograniczona sprawność nerek STADIUM 5 Schyłkowa niewydolność nerek P P P P P D DFG Ta strzałka wskazuje tematykę zasobów z systemu KLS. Lekko zacienione pola wskazują tematykę omówioną w niniejszym dokumencie. GFR = ang. Glomerular Filtration Rate wskaźnik filtracji kłębuszkowej; P = przeszczep nerki; D = dializy National Kidney Foundation 30 East 33rd Street New York, NY Dostępne równie po hiszpańsku ( ) National Kidney Foundation, Inc. Wszelkie prawa zastrze one

Niedokrwistość i przewlekła choroba nerek. Stadium od 1 do 4

Niedokrwistość i przewlekła choroba nerek. Stadium od 1 do 4 Niedokrwistość i przewlekła choroba nerek Stadium od 1 do 4 Inicjatywa poświęcona badaniu skutków choroby nerek fundacji NKF KDOQI Czy wiesz, że inicjatywa poświęcona badaniu skutków choroby nerek fundacji

Bardziej szczegółowo

Wysokie ciśnienie krwi i przewlekła choroba nerek. (Stadium od 1 do 4)

Wysokie ciśnienie krwi i przewlekła choroba nerek. (Stadium od 1 do 4) Wysokie ciśnienie krwi i przewlekła choroba nerek (Stadium od 1 do 4) Inicjatywa poświęcona badaniu skutków choroby nerek przy Amerykańskiej Narodowej Fundacji Nefrologicznej National Kidney Foundation

Bardziej szczegółowo

Informacje na temat przewlekłej choroby nerek. Poradnik dla pacjentów i ich rodzin

Informacje na temat przewlekłej choroby nerek. Poradnik dla pacjentów i ich rodzin Informacje na temat przewlekłej choroby nerek Poradnik dla pacjentów i ich rodzin Inicjatywa poświęcona badaniu skutków choroby nerek fundacji NKF-KDOQI ) Inicjatywa poświęcona badaniu skutków choroby

Bardziej szczegółowo

Przeszczepienie nerek Najczêœciej zadawane pytania

Przeszczepienie nerek Najczêœciej zadawane pytania Przeszczepienie nerek Najczêœciej zadawane pytania Witamy w naszej Stacji Dializ Dlaczego potrzebujê przeszczepienia nerki? Kiedy nerki przestaj¹ funkcjonowaæ istniej¹ trzy dostêpne metody leczenia: Hemodializa

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014 2020 Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce

Bardziej szczegółowo

11-50-1605_PatBro_Nutrition_Polish2008.qxp 7/2/08 3:50 PM Page 1. Dieta i przewlekła choroba nerek

11-50-1605_PatBro_Nutrition_Polish2008.qxp 7/2/08 3:50 PM Page 1. Dieta i przewlekła choroba nerek 11-50-1605_PatBro_Nutrition_Polish2008.qxp 7/2/08 3:50 PM Page 1 Dieta i przewlekła choroba nerek 11-50-1605_PatBro_Nutrition_Polish2008.qxp 7/2/08 3:50 PM Page 2 Inicjatywa poświęcona badaniu skutków

Bardziej szczegółowo

O Twoich nerkach. Przewlekła Choroba Nerek

O Twoich nerkach. Przewlekła Choroba Nerek Przewlekła Choroba Nerek Nerki to ważne narządy podtrzymujące życie. Ich główne zadanie polega na oczyszczaniu (filtrowaniu) krwi z toksyn i substancji odpadowych. To właśnie te toksyny/substancje odpadowe

Bardziej szczegółowo

NIEWYDOLNOŚĆ NEREK - EPIDEMIOLOGIA, OBJAWY, STADIA NIEWYDOLNOŚCI, DIAGNOSTYKA AGNIESZKA BARTOSZ GR.1

NIEWYDOLNOŚĆ NEREK - EPIDEMIOLOGIA, OBJAWY, STADIA NIEWYDOLNOŚCI, DIAGNOSTYKA AGNIESZKA BARTOSZ GR.1 NIEWYDOLNOŚĆ NEREK - EPIDEMIOLOGIA, OBJAWY, STADIA NIEWYDOLNOŚCI, DIAGNOSTYKA AGNIESZKA BARTOSZ GR.1 Niewydolność nerek Niewydolność nerek charakteryzuje się utratą zdolności do oczyszczania organizmu

Bardziej szczegółowo

POWIKŁANIA. Personal solutions for everyday life.

POWIKŁANIA. Personal solutions for everyday life. POWIKŁANIA Personal solutions for everyday life. Powikłania Cukrzyca występuje u osób, w przypadku których organizm nie potrafi sam kontrolować poziomu glukozy we krwi (określanego również jako poziom

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

www.dializadomowa.pl

www.dializadomowa.pl 12 marca 2009 r Informacja prasowa Przewlekła choroba nerek prowadzi do nieodwracalnej niewydolności tego organu. Jedyną możliwością utrzymania chorego przy życiu jest leczenie nerkozastępcze. Dializowanie

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Powikłania cukrzycy Retinopatia PRZEWLEKŁE POWIKŁANIA CUKRZYCY Cukrzyca najczęściej z powodu wieloletniego przebiegu może prowadzić do powstania tak zwanych

Bardziej szczegółowo

I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa)

I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) Spis treści 1. Wprowadzenie 13 Wstęp do wydania II 16 I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) 2. Podstawowa charakterystyka struktury i czynności nerek 21 3. Czynniki wpływające na rozwój uszkodzenia

Bardziej szczegółowo

Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki

Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki Dietetyczny środek spożywczy specjalnego przeznaczenia medycznego Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki Zestaw witamin i składników mineralnych przygotowany

Bardziej szczegółowo

Znaczenie równowagi mineralnej Dla pacjentów dializowanych otrzewnowo

Znaczenie równowagi mineralnej Dla pacjentów dializowanych otrzewnowo Znaczenie równowagi mineralnej Dla pacjentów dializowanych otrzewnowo Str. 1 Dlaczego dializa jest ważna? Dializa pomaga: 1. Usuwać produkty przemiany materii Zdrowe nerki filtrują krew, usuwając z niej

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? CEL/75/11/09 Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Otyłość i choroby nerek. groźny problem XXI wieku

Otyłość i choroby nerek. groźny problem XXI wieku Otyłość i choroby nerek groźny problem XXI wieku Dr Lucyna Kozłowska SGGW, Wydział Nauk o śywieniu Człowieka i Konsumpcji Katedra Dietetyki e-mail: lucyna_kozlowska@sggw.pl Nadwaga + otyłość 25% 27% Nadwaga

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: /14:10: listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: /14:10: listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą 14 listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą Cukrzyca jest chorobą, która staje się obecnie jednym z najważniejszych problemów dotyczących zdrowia publicznego. Jest to przewlekły i postępujący proces

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Nerek bezpłatnych badań w Krakowie

Światowy Dzień Nerek bezpłatnych badań w Krakowie Światowy Dzień Nerek - 1000 bezpłatnych badań w Krakowie 2017-03-08 4,5 mln Polaków choruje na nerki. Większość nawet się tego nie domyśla. Tylko w tym roku, co najmniej 4000 nowych osób rozpocznie stałe

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Definicja NS to zespół kliniczny, w którym wskutek dysfunkcji serca jego pojemność minutowa jest zmniejszona w stosunku do zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH CUKRZYCA.? cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynika

Bardziej szczegółowo

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2.1. Podsumowanie korzyści wynikających z leczenia Co to jest T2488? T2488

Bardziej szczegółowo

Przedszkole Miejskie Nr 12 Integracyjne w Jaworznie CUKRZYCA

Przedszkole Miejskie Nr 12 Integracyjne w Jaworznie CUKRZYCA Cukrzyca CUKRZYCA Cukrzyca jest przyczyną niedomagania i cierpienia około 60 mln. osób, które żyją z tą chorobą w Europejskim Regionie WHO. Stanowi również poważne obciążenie dla gospodarki i systemu ochrony

Bardziej szczegółowo

DZIECI ZAGROŻONE SCHORZENIAMI NEFROLOGICZNYMI OD PIERWSZYCH CHWIL ŻYCIA. 10 marca 2016 Światowy Dzień Nerek

DZIECI ZAGROŻONE SCHORZENIAMI NEFROLOGICZNYMI OD PIERWSZYCH CHWIL ŻYCIA. 10 marca 2016 Światowy Dzień Nerek Więcej informacji: Marta Andrzejewska rzecznik prasowy Nefron SNIGMP tel. kom.: 605 213 063 Biuro prasowe Marzena Fink-Stelmasiak tel.kom.: 512 556 512 email.: marzena@perpetuummedia.pl CHOROBY NEREK -

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

www.printo.it/pediatric-rheumatology/pl/intro Twardzina Wersja 2016 1. CO TO JEST TWARDZINA 1.1 Co to jest? Twardzinę inaczej nazywa się sklerodermią. Nazwa pochodzi z greki i oznacza dosłownie twardą

Bardziej szczegółowo

Nadciœnienie têtnicze4

Nadciœnienie têtnicze4 Nadciœnienie têtnicze4 Komórkowe sk³adniki od ywcze w zapobieganiu i terapii wspomagaj¹cej Fakty na temat nadciœnienia têtniczego Dlaczego Programy Zdrowia Komórkowego pomagaj¹ pacjentom z nadciœnieniem

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku.

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA KAMAGRA 100 mg, tabletki powlekane Sildenafil w postaci cytrynianu Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. 1- Należy zachować tę ulotkę,

Bardziej szczegółowo

7 Oparzenia termiczne

7 Oparzenia termiczne 7 Oparzenia termiczne Nastêpstwa i zagro enia... 162 Jak oparzenie penetruje w g³¹b skóry?.... 163 Zagro enia przy rozleg³ych oparzeniach.... 164 Kiedy nale y iœæ do lekarza?... 164 Preparaty naturalne

Bardziej szczegółowo

Rodzinna gorączka śródziemnomorska

Rodzinna gorączka śródziemnomorska www.printo.it/pediatric-rheumatology/pl/intro Rodzinna gorączka śródziemnomorska Wersja 2016 2. DIAGNOZA I LECZENIE 2.1 Jak diagnozuje się tę chorobę? Zasadniczo stosuje się następujące podejście: Podejrzenie

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Hipoglikemia Hipoglikemia Hipoglikemia, zwana inaczej niedocukrzeniem, oznacza obniżanie stężenia glukozy we krwi do wartości poniżej 55 mg/dl (3,1 mmol/l) Niekiedy objawy hipoglikemii mogą wystąpić przy

Bardziej szczegółowo

Zakażenia układu moczowego

Zakażenia układu moczowego Zakażenia układu moczowego Zakażenia układu moczowego SPIS TREŚCI CO TO JEST UKŁAD MOCZOWY? nerka moczowód pęcherz moczowy cewka moczowa zobacz więcej NA CZYM POLEGA ZAKAŻENIE UKŁADU MOCZOWEGO? pałeczka

Bardziej szczegółowo

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY 10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY FAKT 1. Około 347 mln ludzi na świecie choruje na cukrzycę. Istnieje rosnąca globalna epidemia cukrzycy, u której podłoża leży szybki przyrost przypadków nadwagi i otyłości

Bardziej szczegółowo

David Levy. P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA

David Levy. P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA David Levy P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA David Levy m d P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA Redakcja naukowa tłumaczenia prof. dr hab. n. med. W ALDEM AR KARNAFEL Z języka angielskiego tłumaczyła dr

Bardziej szczegółowo

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO Dariusz Moczulski Klinika Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. WAM ul. Żeromskiego 113, Łódź Cukrzycowa choroba nerek

Bardziej szczegółowo

Kidney Health Australia page 1/6

Kidney Health Australia page 1/6 OPCJE LECZENIA Kidney Health Australia page 1/6 WSTĘP Twoje nerki są bardzo ważne, ale czasami przestają działać. Nagła utrata funkcji nerek to ostra niewydolność nerek. Często jest krótkotrwała i leczenie

Bardziej szczegółowo

inwalidztwo rodzaj pracy

inwalidztwo rodzaj pracy Zdrowie jest najważniejsze Wykłady wraz z konsultacjami medycznymi realizowane przez Stowarzyszenia na rzecz rozwoju wsi Bogufałów Źródło Baryczy w ramach wspierania realizacji zadania publicznego przez

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA ŻYWIENIOWE, LECZENIE. dr n. med. Małgorzata Kaczkan dietetyk Katedra Żywienia Klinicznego GUMed

ZALECENIA ŻYWIENIOWE, LECZENIE. dr n. med. Małgorzata Kaczkan dietetyk Katedra Żywienia Klinicznego GUMed ZALECENIA ŻYWIENIOWE, LECZENIE dr n. med. Małgorzata Kaczkan dietetyk Katedra Żywienia Klinicznego GUMed AKTUALNE ZALECENIA I NOWE MOŻLIWOŚCI LECZENIA NIEDOŻYWIENIA CELE LECZENIA ŻYWIENIOWEGO: zapobieganie

Bardziej szczegółowo

Ostre infekcje u osób z cukrzycą

Ostre infekcje u osób z cukrzycą Ostre infekcje u osób z cukrzycą Sezon przeziębień w pełni. Wokół mamy mnóstwo zakatarzonych i kaszlących osób. Chorować nikt nie lubi, jednak ludzie przewlekle chorzy, jak diabetycy, są szczególnie podatni

Bardziej szczegółowo

Informacja dla chorego na temat operacji. przeszczepienie nerki. oraz Formularz œwiadomej zgody chorego na operacjê przeszczepienia nerki

Informacja dla chorego na temat operacji. przeszczepienie nerki. oraz Formularz œwiadomej zgody chorego na operacjê przeszczepienia nerki biomedycznych, które to umo liwi¹. Wszystko wskazuje na to, e w perspektywie tego stulecia mo liwoœci technologii genetycznej zmieni¹ ca³kowicie nasze odczuwanie i rozumienie w³asnej cielesnoœci, a oferowane

Bardziej szczegółowo

www.polfawarszawa.pl ul. Karolkowa 22/24, 01-207 Warszawa, tel. (0-22) 691 39 00, fax (0-22) 691 38 27

www.polfawarszawa.pl ul. Karolkowa 22/24, 01-207 Warszawa, tel. (0-22) 691 39 00, fax (0-22) 691 38 27 Polfa Warszawa S.A. dziękuje Pani doc. dr hab. Idalii Cybulskiej wieloletniemu lekarzowi Instytutu Kardiologii w Aninie za pomoc w opracowaniu niniejszego materiału. ul. Karolkowa 22/24, 01-207 Warszawa,

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Aktywność fizyczna glukometr glukometr glukometr glukometr glukometr skrocona 8 str broszura aktywnosc fizyczna.indd 1 2013-05-09 14:12:46 AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca Diabetes Mellitus. Przewlekła Choroba Nerek. Chronic kidney disease chapter 4

Cukrzyca Diabetes Mellitus. Przewlekła Choroba Nerek. Chronic kidney disease chapter 4 Diabetes Mellitus Przewlekła Choroba Nerek Chronic kidney disease chapter 4 to grupa zaburzeń metabolicznych, które wpływają na różne narządy i tkanki. Charakteryzuje się ona zwiększonym poziomem glukozy

Bardziej szczegółowo

Jest to test przeznaczony dla klas II gimnazjum z tematu: Układ wydalniczy. Publikuję go celem dzielenia się doświadczeniem z innymi nauczycielami.

Jest to test przeznaczony dla klas II gimnazjum z tematu: Układ wydalniczy. Publikuję go celem dzielenia się doświadczeniem z innymi nauczycielami. Literka.pl Układ wydalniczy Data dodania: 2011-06-13 21:44:58 Autor: Iwona Ewa Wiśniewska Jest to test przeznaczony dla klas II gimnazjum z tematu: Układ wydalniczy. Publikuję go celem dzielenia się doświadczeniem

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek

Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek Business Development Manager Konferencja naukowo-szkoleniowa Ryn Badania laboratoryjne w chorobach nerek Wyzwaniem dla współczesnej medycyny jest badanie

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Valsacor 40 mg tabletki powlekane Valsacor 80 mg tabletki powlekane Valsacor 160 mg tabletki powlekane Valsacor 320 mg tabletki powlekane Valsartanum Należy

Bardziej szczegółowo

Opcje terapeutyczne w chorobach nerek

Opcje terapeutyczne w chorobach nerek Opcje terapeutyczne w chorobach nerek Spis treści Co dzieje się z moim zdrowiem Co to jest niewydolność nerek? Postacie niewydolności nerek Co jest przyczyną niewydolności nerek? Jakie objawy możesz odczuwać?

Bardziej szczegółowo

Programy badań przesiewowych Wzrok u diabetyków

Programy badań przesiewowych Wzrok u diabetyków Programy badań przesiewowych Wzrok u diabetyków Dokładniejsze badania i leczenie retinopatii cukrzycowej Closer monitoring and treatment for diabetic retinopathy Ważne informacje o ochronie zdrowia Important

Bardziej szczegółowo

Rozdzia³ 1 ROZPOZNANIE

Rozdzia³ 1 ROZPOZNANIE Rozdzia³ 1 ROZPOZNANIE Dolegliwoœci i objawy Co siê ze mn¹ dzieje? Co mo e wskazywaæ na problem z tarczyc¹? Prawdê mówi¹c, trudno to jednoznacznie stwierdziæ. Niektórzy pacjenci czuj¹ siê zmêczeni i przygnêbieni,

Bardziej szczegółowo

Aktywność fizyczna. Schemat postępowania w cukrzycy

Aktywność fizyczna. Schemat postępowania w cukrzycy Aktywność fizyczna Schemat postępowania w cukrzycy Aktywność fizyczna Ćwiczenia i gimnastyka są korzystne dla każdego, a w szczególności dla chorych na cukrzycę. W przypadku tej choroby wysiłek fizyczny

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Zdrowia 2016 - Pokonaj cukrzycę!

Światowy Dzień Zdrowia 2016 - Pokonaj cukrzycę! Światowy Dzień Zdrowia 2016 - Pokonaj cukrzycę! Cukrzyca logo -międzynarodowy symbol walki z cukrzycą Tło slajdów: http://www.scitecnutrition.com/pl/catalog/guide_to_vitamins/images/guide_to_vitamins-07.jpg?v=2

Bardziej szczegółowo

Valsamix Amlodipine + Valsartan, 5 mg + 80 mg, 5 mg mg, 10 mg mg, tabletki powlekane

Valsamix Amlodipine + Valsartan, 5 mg + 80 mg, 5 mg mg, 10 mg mg, tabletki powlekane Plan zarządzania ryzykiem dla produktu leczniczego Valsamix Amlodipine + Valsartan, 5 mg + 80 mg, 5 mg + 160 mg, 10 mg + 160 mg, tabletki powlekane Nr procedury NL/H/3460/001-003/DC Tłumaczenie na język

Bardziej szczegółowo

50% pacjentów z chorobą onkologiczną nie uczestniczy w żadnej formie poradnictwa dietetycznego 50% pacjentów z chorobą onkologiczną nie uczestniczy w żadnej formie poradnictwa dietetycznego 20-50% sięga

Bardziej szczegółowo

Stopa cukrzycow a - jak zapobiegać, jak leczyć

Stopa cukrzycow a - jak zapobiegać, jak leczyć Stopa cukrzycow a - jak zapobiegać, jak leczyć dr n. med. Leszek Czupryniak Klinika DiabetologiiiChorób Metabolicznych UniwersyteckiSzpital Kliniczny nr 1 im.n. Barlickiego Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Cukrzyca typu 2 Cukrzyca typu 2 Jeśli otrzymałeś tę ulotkę, prawdopodobnie zmagasz się z problemem cukrzycy. Musisz więc odpowiedzieć sobie na pytania: czy wiesz, jak żyć z cukrzycą? Jak postępować w wyjątkowych

Bardziej szczegółowo

ANEKS III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta

ANEKS III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta ANEKS III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta Uwaga: Konieczna może być późniejsza aktualizacja charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta

Bardziej szczegółowo

Aneks III. Zmiany w odnośnych punktach druków informacyjnych do produktów

Aneks III. Zmiany w odnośnych punktach druków informacyjnych do produktów Aneks III Zmiany w odnośnych punktach druków informacyjnych do produktów Uwaga: Zmiany wprowadzone w odnośnych punktach druków informacyjnych do produktów są efektem przeprowadzenia procedury przekazania

Bardziej szczegółowo

Twoje wyniki pokazują średniej wielkości tętniaka aorty brzusznej (AAA)

Twoje wyniki pokazują średniej wielkości tętniaka aorty brzusznej (AAA) Twoje wyniki pokazują średniej wielkości tętniaka aorty brzusznej (AAA) Co teraz? Szybkie, bezpłatne i bezbolesne badanie USG dla mężczyzn w wieku 65 lat i więcej Wynik Twojego badania przesiewowego Zauważyliśmy,

Bardziej szczegółowo

Dostępność nowych form leczenia w Polsce Sesja: Nowe podejście do leczenia niewydolności serca

Dostępność nowych form leczenia w Polsce Sesja: Nowe podejście do leczenia niewydolności serca Dostępność nowych form leczenia w Polsce Sesja: Nowe podejście do leczenia niewydolności serca PROF. DR HAB. MED. TOMASZ ZIELIŃSKI KIEROWNIK KLINIKI NIEWYDOLNOŚCI SERCA I TRANSPLANTOLOGII INSTYTUTU KARDIOLOGII

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Jak postępować przy wysokich poziomach cukru?

Hiperglikemia. Jak postępować przy wysokich poziomach cukru? Hiperglikemia Jak postępować przy wysokich poziomach cukru? POSTĘPOWANIE W PRZYPADKU STWIERDZENIA WYSOKIEGO POZIOMU GLUKOZY WE KRWI, CZYLI HIPERGLIKEMII Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy)

Bardziej szczegółowo

Polacy a ich wątroba Raport z badania realizowanego przez GfK Polonia Sp. z o.o.

Polacy a ich wątroba Raport z badania realizowanego przez GfK Polonia Sp. z o.o. Polacy a ich wątroba Raport z badania realizowanego przez GfK Polonia Sp. z o.o. METODOLOGIA I CELE BADANIA Metodologia i cele badania 1 Metoda badania CAPI (Computer Assisted Personal Interviews): wywiady

Bardziej szczegółowo

Mam cukrzycę. Wezwij lekarza lub pogotowie ratunkowe. Dane Pacjenta. Stosuję następujące leki: 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Imię : Nazwisko: Telefon:

Mam cukrzycę. Wezwij lekarza lub pogotowie ratunkowe. Dane Pacjenta. Stosuję następujące leki: 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Imię : Nazwisko: Telefon: DANE PACJENTA Mam cukrzycę Jeśli wykazuję zaburzenia świadomości i jestem w stanie połykać, to podaj mi CUKIER w dowolnej formie sok, syrop, słodzoną wodę, colę, cukierki lub ciastko i zatelefonuj do mojego

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Karbis, 4 mg, tabletki Karbis, 8 mg, tabletki Karbis, 16 mg, tabletki Karbis, 32 mg, tabletki Candesartanum cilexetilum Należy zapoznać się z treścią ulotki

Bardziej szczegółowo

Pora na test. Czy przeprowadzasz kontrolę dostatecznie często? Podstawowe porady dla diabetyków 0800 701000 (ZK) 1 800 709600 (IRLANDIA)

Pora na test. Czy przeprowadzasz kontrolę dostatecznie często? Podstawowe porady dla diabetyków 0800 701000 (ZK) 1 800 709600 (IRLANDIA) 30228 Test Frequency Booklet Polish 1:Layout 1 10/11/06 4:21 PM Page 1 Czy przeprowadzasz kontrolę dostatecznie często? Podstawowe porady dla diabetyków Regularnie kontrole dostarczają cennych informacji

Bardziej szczegółowo

Aktywność fizyczna. Jak postępować w cukrzycy?

Aktywność fizyczna. Jak postępować w cukrzycy? Aktywność fizyczna Jak postępować w cukrzycy? AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA Ćwiczenia i gimnastyka są korzystne dla każdego, a w szczególności dla chorych na cukrzycę. W przypadku tej choroby wysiłek fizyczny jest

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego

Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego W TROSCE O PACJENTA CHOREGO NA RAKA GRUCZOŁU KROKOWEGO Ogólnopolski program edukacyjny Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego Program realizowany pod patronatem Polskiego Towarzystwa

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, której głównym objawem jest podwyższone stężenie glukozy we krwi (hiperglikemia). Stan taki

Bardziej szczegółowo

Aneks II. Uzupełnienia odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla pacjenta

Aneks II. Uzupełnienia odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla pacjenta Aneks II Uzupełnienia odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla pacjenta 7 Dla produktów zawierających inhibitory enzymu konwertującego angiotensynę (inhibitory ACE) benazepryl,

Bardziej szczegółowo

Imię i nazwisko Pacjenta:..PESEL/Data urodzenia:... FORMULARZ ZGODY. Imię i nazwisko Pacjenta:... Imię i nazwisko przedstawiciela ustawowego:...

Imię i nazwisko Pacjenta:..PESEL/Data urodzenia:... FORMULARZ ZGODY. Imię i nazwisko Pacjenta:... Imię i nazwisko przedstawiciela ustawowego:... FORMULARZ ZGODY I Informacje o osobach uprawnionych do wyrażenia zgody Imię i nazwisko Pacjenta:... Imię i nazwisko przedstawiciela ustawowego:... PESEL/Data urodzenia Pacjenta:... II Nazwa procedury medycznej

Bardziej szczegółowo

Ostra niewydolność serca

Ostra niewydolność serca Ostra niewydolność serca Prof. dr hab. Jacek Gajek, FESC Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Niewydolność serca Niewydolność rzutu minutowego dla pokrycia zapotrzebowania na tlen tkanek i narządów organizmu.

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Zdrowia 2016 Pokonaj cukrzycę

Światowy Dzień Zdrowia 2016 Pokonaj cukrzycę Światowy Dzień Zdrowia 2016 Pokonaj cukrzycę Światowy Dzień Zdrowia 7 kwietnia 2016 Kilka słów o historii Każdego roku Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wybiera temat przewodni Światowego Dnia Zdrowia.

Bardziej szczegółowo

Molekularne i komórkowe podstawy treningu zdrowotnego u ludzi chorych na cukrzycę

Molekularne i komórkowe podstawy treningu zdrowotnego u ludzi chorych na cukrzycę Molekularne i komórkowe podstawy treningu zdrowotnego u ludzi chorych na cukrzycę Cukrzyca grupa chorób metabolicznych charakteryzująca się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynikającą

Bardziej szczegółowo

Omówienie wyników badañ krwi

Omówienie wyników badañ krwi Omówienie wyników badañ krwi ej asz n y w ializ m a D t Wi tacji S Dlaczego badania krwi s¹ wykonywane tak czêsto? Co miesi¹c pobieramy seriê próbek krwi w celu sprawdzenia skutecznoœci zabiegu dializy

Bardziej szczegółowo

ANEKS WARUNKI LUB OGRANICZENIA W ODNIESIENIU DO BEZPIECZNEGO I SKUTECZNEGO UŻYWANIA PRODUKTÓW LECZNICZYCH DO SPEŁNIENIA PRZEZ PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE

ANEKS WARUNKI LUB OGRANICZENIA W ODNIESIENIU DO BEZPIECZNEGO I SKUTECZNEGO UŻYWANIA PRODUKTÓW LECZNICZYCH DO SPEŁNIENIA PRZEZ PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE ANEKS WARUNKI LUB OGRANICZENIA W ODNIESIENIU DO BEZPIECZNEGO I SKUTECZNEGO UŻYWANIA PRODUKTÓW LECZNICZYCH DO SPEŁNIENIA PRZEZ PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE 1/5 WARUNKI LUB OGRANICZENIA W ODNIESIENIU DO BEZPIECZNEGO

Bardziej szczegółowo

Kamiren (Doxazosinum) 1 mg, 2 mg, 4 mg tabletki

Kamiren (Doxazosinum) 1 mg, 2 mg, 4 mg tabletki Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby móc ją ponownie przeczytać. - Należy zwrócić się do lekarza lub farmaceuty, gdy potrzebna

Bardziej szczegółowo

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie:

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: DIETETYK przygotowany w ramach projektu Praktyczne kształcenie nauczycieli zawodów branży hotelarsko-turystycznej Priorytet III. Wysoka jakość

Bardziej szczegółowo

JAK DBAĆ O SIEBIE PRZY CHOROBIE NEREK

JAK DBAĆ O SIEBIE PRZY CHOROBIE NEREK JAK DBAĆ O SIEBIE PRZY CHOROBIE NEREK Kidney Health Australia Page 1/5 WSTĘP Choroba nerek jest nazywana 'cichą chorobą' ponieważ zazwyczaj nie ma ostrzeżenia. Często zdaża się, że osoba utraci do 90%

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wlosy04.qxd 4/7/07 1:33 PM Page 5

Spis treści. Wlosy04.qxd 4/7/07 1:33 PM Page 5 Wlosy04.qxd 4/7/07 1:33 PM Page 5 Spis treści Włosy nie muszą wypadać.............................. 7 Biologia włosów...................................... 10 Skóra i w³osy.....................................

Bardziej szczegółowo

LECZENIE WTÓRNEJ NADCZYNNOŚCI PRZYTARCZYC U PACJENTÓW HEMODIALIZOWANYCH ICD-10 N

LECZENIE WTÓRNEJ NADCZYNNOŚCI PRZYTARCZYC U PACJENTÓW HEMODIALIZOWANYCH ICD-10 N Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu: LECZENIE WTÓRNEJ NADCZYNNOŚCI PRZYTARCZYC U PACJENTÓW HEMODIALIZOWANYCH ICD-10 N 25.8 Inne zaburzenia

Bardziej szczegółowo

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego i ulotce dla pacjenta.

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego i ulotce dla pacjenta. Aneks III Zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego i ulotce dla pacjenta. Uwaga: Niniejsze zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... Skróty...

Przedmowa... Skróty... VII Przedmowa.............................................................. Skróty................................................................... Przedmowa..............................................................

Bardziej szczegółowo

Aneks III. Uzupełnienia odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla pacjenta

Aneks III. Uzupełnienia odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla pacjenta Aneks III Uzupełnienia odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla pacjenta Uwaga: Charakterystyka Produktu Leczniczego i Ulotka dla pacjenta są wynikiem zakończenia procedury

Bardziej szczegółowo

WYCIECZKA DO LABORATORIUM

WYCIECZKA DO LABORATORIUM WYCIECZKA DO LABORATORIUM W ramach projektu e-szkoła udaliśmy się do laboratorium w Krotoszynie na ul. Bolewskiego Mieliśmy okazję przeprowadzić wywiad z kierowniczką laboratorium Panią Hanną Czubak Oprowadzała

Bardziej szczegółowo

Co może zniszczyć nerki? Jak żyć, aby je chronić?

Co może zniszczyć nerki? Jak żyć, aby je chronić? Co może zniszczyć nerki? Jak żyć, aby je chronić? Co zawdzięczamy nerkom? Działanie nerki można sprowadzić do działania jej podstawowego elementu funkcjonalnego, czyli nefronu. Pod wpływem ciśnienia hydrostatycznego

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie u zarządzania rzyzkiem dla produktu leczniczego Cartexan przeznaczone do publicznej wiadomości

Podsumowanie u zarządzania rzyzkiem dla produktu leczniczego Cartexan przeznaczone do publicznej wiadomości Podsumowanie u zarządzania rzyzkiem dla produktu leczniczego Cartexan przeznaczone do publicznej wiadomości Omówienie rozpowszechnienia choroby Rosnąca oczekiwana długość życia i starzejące się społeczeństwo

Bardziej szczegółowo

2 Porady w zakresie obrazu chorobowego

2 Porady w zakresie obrazu chorobowego Rozdział 2 2 Porady w zakresie obrazu chorobowego W niniejszym rozdziale przedstawiona jest choroba nadciśnieniowa, choroba wieńcowa serca i niewydolność mięśnia sercowego. Dodatkowe ryzyko wystąpienia

Bardziej szczegółowo

DZIENNIczek SAMOKONTROLI

DZIENNIczek SAMOKONTROLI DZIENNIczek SAMOKONTROLI TWÓJ DZIENNICZEK SAMOKONTROLI Niniejszy dzienniczek został opracowany specjalnie z myślą o osobach chorych na cukrzycę, które są poddawane insulinoterapii. Pomoże on Tobie i Twojemu

Bardziej szczegółowo

DZIECKO Z CUKRZYCĄ W SZKOLE

DZIECKO Z CUKRZYCĄ W SZKOLE DZIECKO Z CUKRZYCĄ W SZKOLE Sylwia Musioł STATYSTYKI NA ŚWIECIE ŻYJE BLISKO 3OO MILIONÓW LUDZI CHORYCH NA CUKRZYCĘ SZACUJE SIĘ, ŻE LICZBA TA W CIĄGU JEDNEGO POKOLENIA WZROŚNIE DO OKOŁO 500 MILIONÓW W POLSCE

Bardziej szczegółowo

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO Dariusz Moczulski Klinika Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. WAM ul. Żeromskiego 113, Łódź Zaburzenia gospodarki wodno

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Szacuje się, że wysokie ciśnienie krwi jest przyczyną

Bardziej szczegółowo

Rejestr codziennej praktyki lekarskiej dotyczący cy leczenia nadciśnienia nienia tętniczego t tniczego. czynnikami ryzyka sercowo- naczyniowego

Rejestr codziennej praktyki lekarskiej dotyczący cy leczenia nadciśnienia nienia tętniczego t tniczego. czynnikami ryzyka sercowo- naczyniowego Rejestr codziennej praktyki lekarskiej dotyczący cy leczenia nadciśnienia nienia tętniczego t tniczego współwyst występującego z innymi czynnikami ryzyka sercowo- naczyniowego Nr rejestru: HOE 498_9004

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, której głównym objawem jest podwyższone stężenie glukozy we krwi (hiperglikemia). Stan taki

Bardziej szczegółowo

Twoje wyniki pokazują dużej wielkości tętniaka aorty brzusznej (AAA), które może wymagać operacji

Twoje wyniki pokazują dużej wielkości tętniaka aorty brzusznej (AAA), które może wymagać operacji Twoje wyniki pokazują dużej wielkości tętniaka aorty brzusznej (AAA), które może wymagać operacji Co teraz? Szybkie, bezpłatne i badanie bezbolesne USG badanie dla mężczyzn USG dla w mężczyzn 65 roku w

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. ZYX, 5 mg, tabletki powlekane. Levocetirizini dihydrochloridum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. ZYX, 5 mg, tabletki powlekane. Levocetirizini dihydrochloridum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika ZYX, 5 mg, tabletki powlekane Levocetirizini dihydrochloridum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera

Bardziej szczegółowo

Rzadkie Młodzieńcze Pierwotne Układowe Zapalenie Naczyń Krwionośnych

Rzadkie Młodzieńcze Pierwotne Układowe Zapalenie Naczyń Krwionośnych www.printo.it/pediatric-rheumatology/pl/intro Rzadkie Młodzieńcze Pierwotne Układowe Zapalenie Naczyń Krwionośnych Wersja 2016 2. DIAGNOZA I LECZENIE 2.1 Jakie są rodzaje zapalenia naczyń? Jak klasyfikuje

Bardziej szczegółowo

Przemysław Pyda. Przeszczepianie trzustki

Przemysław Pyda. Przeszczepianie trzustki Przemysław Pyda Przeszczepianie trzustki Przeszczepianie trzustki na świecie Wskazania i rodzaj przeszczepu (I) Cukrzyca powikłana nefropatią; podwójny przeszczep nerka trzustka jednoczasowo z nerką SPK

Bardziej szczegółowo