PORADNIK DLA PRZEDSIĘBIORCÓW - PRAKTYCZNY TRANSFER TECHNOLOGII W FIRMACH

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PORADNIK DLA PRZEDSIĘBIORCÓW - PRAKTYCZNY TRANSFER TECHNOLOGII W FIRMACH"

Transkrypt

1 PORADNIK DLA PRZEDSIĘBIORCÓW - PRAKTYCZNY TRANSFER TECHNOLOGII W FIRMACH Tomasz Klajbor, Jerzy Koszałka Publikacja współfinansowana przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach projektu systemowego "Mazowiecka Sieć Ośrodków Doradczo-Informacyjnych w zakresie innowacji (MSODI)"

2 Wydawca: Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Wydział Innowacyjności Al. Solidarności 61, Warszawa Opracowanie: dr inż. Tomasz Klajbor, dr inż. Jerzy Koszałka Współpraca: mgr inż. Damian Kuźniewski Recenzent: dr Zbigniew Krzewiński Skład graficzny: mgr inż. arch. Anna Poradzińska Publikacja współfinansowana przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach projektu systemowego "Mazowiecka Sieć Ośrodków Doradczo-Informacyjnych w zakresie innowacji (MSODI)" Warszawa, styczeń 2013 Wszystkie zdjęcia ujęte w poradniku zostały zakupione ze strony:

3 PORADNIK DLA PRZEDSIĘBIORCÓW - PRAKTYCZNY TRANSFER TECHNOLOGII W FIRMACH

4

5 SPIS TREŚCI WSTĘP WPROWADZENIE DO TRANSFERU TECHNOLOGII NA MAZOWSZU Potencjał technologiczny MSP działających na obszarze Mazowsza Transfer technologii i komercjalizacja rozwiązań innowacyjnych na Mazowszu Trajektorie rozwoju technologicznego Źródła technologii Metody transferu technologii Ogólna organizacja procesu transferu technologii w przedsiębiorstwie Korzyści wynikające z transferu technologii dla przedsiębiorstw PLANOWANIE TRANSFERU TECHNOLOGII Strategiczne uwarunkowania rozwoju technologii Proces formułowania strategii technologicznej Pojęcie i formułowanie strategii technologicznej Analiza strategiczna Metody tworzenia strategii technologicznej Rodzaje strategii technologicznych Zasady wdrażania strategii Planowanie i wybór technologii w firmach Ogólne zasady wyboru technologii Gotowość technologii a zdolność do jej absorpcji w firmie Ocena poziomu innowacyjności technologii Ocena finansowej efektywności inwestycji w technologię Planowanie projektów transferu technologii Istota projektu transferu technologii Metodyki zarządzania projektami REALIZACJA TRANSFERU TECHNOLOGII Realizacja projektów transferu technologii w firmie Kultura pracy w firmie dla kreatywności i innowacji Organizacja transferu technologii w firmie zarządzanie portfelowe Przygotowanie kadry do realizacji przedsięwzięć z zakresu transferu technologii Uwarunkowania prawne i rodzaje umów w transferze technologii Wprowadzenie do uwarunkowań prawnych Nabycie praw do rozwiązań i technologii wytwarzanych w ramach własnej działalności...60

6 Weryfikacja praw własności do technologii Ochrona wyników pracy intelektualnej i zabezpieczenie wyłączności przedsiębiorcy do danej technologii Umowy transferu technologii Umowy o zachowaniu w poufności Wpływ projektów transferu technologii na procesy produkcyjne firmy Główne wyzwania i ryzyka projektów transferu technologii Dobre praktyki w realizacji transferu technologii na Mazowszu EWALUACJA TRANSFERU TECHNOLOGII Pojęcie ewaluacji transferu technologii Ewaluacja strategii technologicznej Ewaluacja projektów transferu technologii WSPARCIE TRANSFERU TECHNOLOGII Rodzaje wsparcia - Informacja na temat praktycznej ścieżki poszukiwania technologii i realizacji transferu technologii na Mazowszu Doradztwo technologiczne Doradztwo prawne/patentowe aspekty ochrony praw własności intelektualnej Finansowanie transferu technologii (instytucje i źródła finansowego wsparcia) Źródła i instrumenty typologia i uwarunkowania Dotacje unijne w 2013 roku Kredyty bankowe Kredyt technologiczny Instrumenty kapitałowe Wsparcie NCBiR program INNOTECH Poręczenia kredytowe Wsparcie dla komercjalizacji oraz wsparcie infrastrukturalne Rola MSODI w transferze technologii w regionie Dodatkowa literatura i opracowania na temat transferu technologii Dobre praktyki współpracy instytucjonalnej dla transferu wiedzy i technologii na Mazowszu, w kraju i Europie Przykłady z Mazowsza i kraju Przykłady współpracy z Europy Perspektywa rozwoju transferu wiedzy i technologii pomiędzy nauką a biznesem na Mazowszu PODSUMOWANIE I ZAKOŃCZENIE BIBLIOGRAFIA SPIS TABEL I RYSUNKÓW ZAŁĄCZNIKI Słownik Pojęć Baza teleadresowa wybranych instytucji transferu technologii (z Mazowsza i Polski) Test wstępnej samooceny konkurencyjności firmy...112

7 WSTĘP Współczesny biznes, rozumiany jako wytwarzanie i dostarczanie dóbr i/lub świadczenie usług, zwykle w celach komercyjnych, staje przed coraz większymi wyzwaniami. Rosną wymagania klientów, zainteresowanych coraz lepszymi, bardziej funkcjonalnymi, wydajnymi i bezpiecznymi wyrobami i usługami, oczekując przy tym, że będą coraz tańsze. Rosną zagrożenia konkurencyjne, wynikające między innymi z obniżania barier wejścia i otwierania się rynków krajowych, regionalnych i lokalnych, na których coraz większą rolę odgrywają firmy globalne, traktujące jako otwarte dla siebie rynki coraz większej liczby krajów i części świata. Udział w powstawaniu wyzwań mają też rządy i władze publiczne, dbające o równość szans konkurencyjnych dla wszystkich podmiotów gospodarczych, jednocześnie egzekwując coraz liczniejsze wymogi, zabezpieczające prawa indywidualnych konsumentów jak też pracowników. 3

8 Pojawiają się nowe rozwiązania, wychodzące naprzeciw potrzebie wytwarzania produktów o coraz wyższych parametrach technicznych i użytkowych. Nowe, niekonwencjonalne sposoby działania firm, umożliwiają oferowanie odbiorcom różnorakich korzyści, podnoszących wartość produktów dla odbiorców, w formach jeszcze do niedawna nie wyobrażalnych. Lawinowo przyrasta liczba wynalazków i innowacji, przeobrażających gruntownie wiele branż i dziedzin gospodarki. Jedną z przyczyn tego stanu rzeczy jest docenienie przez przedsiębiorców roli i możliwości technologii, które współcześnie stają się jednym z podstawowych motorów rozwoju. Nie tylko gotowe produkty, ale również sposoby ich wytwarzania oraz dostarczania konsumentom i użytkownikom są przestrzenią konkurencji, a także współpracy coraz większej liczby podmiotów gospodarczych. Rosnącą rolę odgrywa na tym polu wymiana między tymi, którzy dysponują wynalazkami a tymi, którzy ich potrzebują i potrafią zastosować. Dotyczy to nie tylko dużych firm, o wielkich potrzebach i potencjale wykorzystania nowych rozwiązań. Procesy wymiany wytworów myśli, określanej jako transfer technologii, stają się coraz częściej jednym z ważnych obszarów działalności małych i średnich przedsiębiorstw. Zjawisko ma charakter uniwersalny, dotyka bowiem ogółu firm uczestniczących w wymianie dóbr i usług opartej na zasadach rynkowych w wymiarze globalnym. Siłą rzeczy, dotyka również podmiotów gospodarczych z regionu Mazowsza. Tej problematyce poświęcono niniejszy poradnik. Przedmiotem opracowania jest praktyczny transfer technologii w firmach. Adresatami i planowanymi użytkownikami poradnika są właściciele, zarządzający i zatrudnieni w komórkach rozwoju przedsiębiorstw produkcyjno-usługowych, zwłaszcza małych i średnich, przede wszystkim z obszaru województwa mazowieckiego. Korzystanie z niego może być pomocne również dla tych, którzy pracują na rzecz przedsiębiorstw, oferując im wyniki badań, nowe rozwiązania, doradztwo, szkolenia, środki techniczne czy zasoby finansowe. Z poradnika mogą także korzystać ci, którzy tworzą warunki dla skutecznej i sprawnej działalności przedsiębiorstw, stanowiąc prawo, prowadząc politykę gospodarczą czy zarządzając programami pomocy i wsparcia dla podmiotów gospodarczych. Celem poradnika jest prezentacja zasad transferu technologii we współczesnych firmach, dla ułatwienia planowania, realizacji oraz ewaluacji związanych z nim przedsięwzięć. Dzięki poradnikowi jego użytkownicy powinni lepiej zrozumieć i przeprowadzić analizę sytuacji w firmie i jej otoczeniu, przygotować plany i podjąć stosowne decyzje, dotyczące pozyskania bądź oferowania technologii odbiorcom, wykonać skutecznie i sprawnie działania wymagane procesem transferu technologii, ocenić jego wyniki, jak też kreować warunki do realizacji transferu, przy zachowaniu harmonii między potrzebami zainteresowanych przedsiębiorców a możliwościami sfery publicznej. Zakresem poradnika objęto: wprowadzenie do transferu technologii na Mazowszu, w tym określenie potencjału technologicznego MSP oraz naświetlenie transferu technologii i komercjalizacji rozwiązań innowacyjnych na Mazowszu, omówienie trajektorii rozwoju technologicznego, źródeł technologii, metod transferu technologii, ogólnej organizacji procesu transferu technologii w firmie oraz korzyści wynikających z transferu technologii dla firm, planowanie transferu technologii, w tym strategiczne uwarunkowania rozwoju technologii, proces formułowania strategii technologicznej, z tworzeniem, rodzajami i zasadami wdrażania strategii, planowanie i wybór technologii w firmach, z gotowością technologiczną firmy, oceną poziomu innowacyjności technologii i oceną finansowej efektywności inwestycji w technologię, a także planowanie projektów transferu technologii, w tym omówienie metodyki zarządzania projektami, realizację transferu technologii, z organizacją transferu technologii w firmie, przygotowaniem kadry do realizacji przedsięwzięć z zakresu transferu technologii, uwarunkowaniami prawnymi i rodzajami 4

9 umów w transferze technologii, głównymi wyzwaniami i ryzykami projektów transferu technologii oraz dobrymi praktykami w realizacji transferu technologii na Mazowszu, ewaluację transferu technologii, w tym ewaluację strategii technologicznej oraz ewaluację projektów transferu technologii, wsparcie transferu technologii, w tym rodzaje wsparcia i praktyczną "ścieżkę" poszukiwania technologii i realizacji transferu technologii na Mazowszu, doradztwo technologiczne, doradztwo prawne i aspekty ochrony praw własności intelektualnej, instytucje i źródła wsparcia finansowego oraz wsparcie infrastrukturalne transferu technologii, informacje na temat Mazowieckiej Sieci Ośrodków Doradczo-Informacyjnych (MSODI) w zakresie innowacji, dodatkową literaturę i opracowania na temat transferu technologii, dobre praktyki transferu wiedzy i technologii na Mazowszu, w kraju i Europie oraz perspektywę rozwoju transferu wiedzy i technologii pomiędzy nauką a biznesem na Mazowszu, podsumowanie, z zestawieniem wniosków końcowych. W opracowaniu poradnika wykorzystano: opracowania i raporty dotyczące problematyki wsparcia rozwoju gospodarki i przedsiębiorstw Mazowsza, w tym małych i średnich przedsiębiorstw, wykonane z inspiracji i na rzecz władz województwa mazowieckiego, programy i plany rządowe i samorządów różnych szczebli, dotyczące rozwoju gospodarki opartej o innowacje, wyniki badań i opracowania uczelni, ośrodków badawczo-rozwojowych oraz przedsiębiorstw, na temat wyników, stanu i perspektyw innowacji i transferu technologii w polskich firmach, informacje ze stron internetowych instytucji wsparcia różnych szczebli w Unii Europejskiej, Polsce, a zwłaszcza w województwie mazowieckim, opracowania Polskiej Agencji Promocji Przedsiębiorczości dotyczące innowacji i transferu technologii, zwłaszcza zestaw opracowań przygotowany w ramach projektu SKUTECZNE OTOCZENIE INNOWACYJNEGO BIZNESU, literaturę zwartą, czasopisma oraz źródła internetowe, publikujące projekty, opracowania i raporty dotyczące transferu technologii oraz gospodarki opartej na wiedzy. Niniejszy poradnik powstał na zlecenie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego w Warszawie, w ramach projektu pt. Mazowiecka Sieć Ośrodków Doradczo Informacyjnych w zakresie innowacji. Poradnik, jak i projekt, były współfinansowane ze środków Unii Europejskiej (Europejskiego Funduszu Społecznego). 5

10 1. WPROWADZENIE DO TRANSFERU TECHNOLOGII NA MAZOWSZU 1.1. Potencjał technologiczny MSP działających na obszarze Mazowsza Jak pokazał raport INNOWACYJNE MAZOWSZE stan innowacyjności po uchwaleniu RIS Mazovia ¹, pozycja województwa mazowieckiego w sektorze innowacyjnym na tle Polski kształtuje się dosyć korzystnie. Firmy z Mazowsza stanowią ok. 17% wszystkich zarejestrowanych firm w Polsce. Niewiele wyższy jest udział Mazowsza w przemysłach wysokiej i średniowysokiej techniki, ale już w usługach high-tech ten udział jest znaczący (28%), a bardzo duży w grupie firm kontrolowanych przez kapitał zagraniczny (40%). Wspomniany raport rozwija także m.in. kwestie przedsiębiorstw innowacyjnych technologicznie które wprowadziły innowacje produktowe i procesowe w przemyśle (w ostatnich dwu lub trzech latach). Udział tychże przedsiębiorstw w ogólnej liczbie przedsiębiorstw w przemyśle, liczących powyżej 9 pracujących, wynosił na Mazowszu ok. 23%² i była to wartość zbliżona do średniej krajowej. W tym kontekście Mazowsze to region dość innowacyjny, ale stosunkowo mało uprzemysłowiony. Jak podaje dr hab. S. Łobejko³: Województwo mazowieckie to region najbardziej atrakcyjny gospodarczo (w skali kraju). Mazowsze cechuje się najwyższym odsetkiem zatrudnionych w sektorze usług w Polsce. Sektory usług rynkowych (finansowo-ubezpieczeniowe, telekomunikacyjne, informatyczne, medialne, obsługa nieruchomości i firm, transport) wytwarzają większość wartości dodanej regionu. Dobrze rozwinięte sektory przemysłowe na Mazowszu to: chemiczny, petrochemiczny, metalowy, elektromaszynowy, elektroniczny, spożywczy, farmaceutyczny, poligraficzny, precyzyjny, optyczny oraz motoryzacyjny. Branże innowacyjne Mazowsza to przede wszystkim branże: ICT, elektroniczna, farmaceutyczna, finanse i ubezpieczenia. W powyższym kontekście oraz bazując na opracowaniu OECD, wskazującym sektory innowacyjne na świecie⁴, można także próbować wskazać wybrane branże, decydujące o globalnych kierunkach rozwoju technologicznego, które mogą być szansą dla Mazowsza. Można do nich zaliczyć m.in.: przemysł chemiczny, przemysł petrochemiczny, 6 ¹ Matusiak K.B., Cieślik J. (red.), INNOWACYJNE MAZOWSZE. Stan innowacyjności po uchwaleniu RIS Mazovia , Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego, Warszawa październik ² Przedsiębiorstwo innowacyjne technologicznie to przedsiębiorstwo, które w badanym okresie referencyjnym (dwu- lub trzyletnim) wprowadziło na rynek przynajmniej jeden nowy lub istotnie ulepszony produkt (wyrób/usługa) bądź wdrożyło przynajmniej jeden nowy lub istotnie ulepszony proces, przy czym produkt ten i proces są nowością przynajmniej z punktu widzenia tego przedsiębiorstwa. Za: Matusiak K.B., Cieślik J. (red.), INNOWACYJNE MAZOWSZE. Stan innowacyjności po uchwaleniu RIS Mazovia , Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego, Warszawa październik ³ Na podstawie S. Łobejko, prezentacja w ramach V posiedzenia Mazowieckiej Rady Innowacyjności, Warszawa, 26 listopada 2012 r.

11 biotechnologie, branżę ICT, sprzęt elektroniczny i optoelektronikę. Powyższe uwarunkowania globalne i regionalne mają także swoje odzwierciedlenie w 13 funkcjonujących klastrach⁵ i 17 inicjatywach klastrowych⁶ tworzonych w regionie⁷. Wybrane klastry Mazowsza, powiązane z globalnymi kierunkami rozwoju innowacyjnego i technologicznego według OECD, przedstawiono w Tab. 1. Tab. 1. Wybrane klastry funkcjonujące na Mazowszu Lp. Nazwa klastra Technologiczny obszar zainteresowania (dominujący) Status 1. Mazowiecki Klaster Technologii Informacyjnych i Komunikacyjnych (ICT) ICT Stowarzyszenie Rozwoju Społeczno-Gospodarczego Wiedza 2. Klaster.info ICT Sekwencja Sp. z o.o. h p://klaster.info/ 3. Klaster Poland to Europe IT Stowarzyszenie Poland to Europe 4. Optoklaster Mazowiecki Klaster Innowacyjnych Technologii Fotonicznych Optoelektronika Instytut Optyki Stosowanej 5. Mazowiecki Klaster Lotniczy AVIATION MAZOVIA Przemysł lotniczy Stowarzyszenie Młodych Inżynierów Lotnictwa 6. Pla orma Innowacji w Architekturze SMART GRIDS Branża budowlano - architektoniczna Krajowa Izba Gospodarcza Elektroniki i Telekomunikacji h p://goo.gl/mzcir 7. Mul Show Cluster Mul Show Solu on for Sports & Leisure Facili es Cluster Branża audiowizualna Polskie Stowarzyszenie Rozwoju Infrastruktury Sportu i Rekreacji IAKS 8. Klaster Nauk Medycznych i Biomedycznych Alice-Med Nauki medyczne i biomedyczne Instytut Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej im. M. Mossakowskiego PAN h p://www.imdik.pan.pl/pl/klastry/alice-med Źródło: opracowanie własne na podstawie Interaktywnej mapy klastrów PARP, h p://www.pi.gov.pl/parp/data/klastry/ ⁴ OECD (2011), OECD Science, Technology and Industry Scoreboard 2011, OECD Publishing. ⁵ Klaster to geograficzne skupisko wzajemnie powiązanych firm (konkurujących I współpracujących), wyspecjalizowanych dostawców i powiązanych instytucji (np. uczelni, instytucji wspierających, itp.) działających w pokrewnych dziedzinach/branżach. Na podstawie: Porter M.E., The Competitive Advantage of Nations, New York, The Free Press ⁶ Inicjatywa klastrowa to świadome, zorganizowane przedsięwzięcie mające na celu w sposób usystematyzowany wpływać na potencjał rozwoju danego klastra. Często finansowana ze środków uczestników i wsparcia publicznego tworzona w formie projektu i przekształcana w bardziej formalne struktury w okresie do 36 miesięcy od inicjacji. Na podstawie: L. Palmen, M. Baron, Przewodnik dla animatorów inicjatyw klastrowych, PARP, Warszawa ⁷ Na podstawie: Interaktywna mapa klastrów PARP, 7

12 Jak pokazano wyżej, w ogólności województwo mazowieckie posiada wiele silnych stron, jeżeli chodzi o potencjał innowacyjny i technologiczny. W nadchodzącej perspektywie wsparcia unijnego na lata staje także przed szansą wzmocnienia swojej pozycji, również dzięki realizacji efektywnych projektów komercjalizacji i transferu technologii. Jednym z założeń niniejszego podręcznika jest właśnie pomoc przedsiębiorcom w tego typu przedsięwzięciach Transfer technologii i komercjalizacja rozwiązań innowacyjnych na Mazowszu Jednym ze słów, najczęściej kojarzonych ze współczesnym biznesem, jest technologia. Technologia może oznaczać konkretny proces (np. kucie, skrawanie, spawanie), może też oznaczać wiedzę o wytwarzaniu z użyciem środków technicznych lub przy ich wykorzystaniu. Tak też definiuje ją P. Trott stwierdzając, że "technologia jest wiedzą stosowaną do produktów i procesów produkcji"⁸. Pierwotnie skupiona na obróbce i przeróbce materiałów i materii nieożywionej, współcześnie technologia rozumiana jest znacznie szerzej. Odnosi się bowiem także do materii ożywionej⁹, obejmując takie dziedziny/obszary jak technologia upraw, hodowli, żywienia czy uczenia się. Odróżnia się przy tym od techniki¹⁰, rozumianej, jako dziedzina działalności, która polega na wytwarzaniu zjawisk i przedmiotów niewystępujących w przyrodzie. Jako technikę określa się również same urządzenia techniczne. Lawinowy wzrost wymagań klientów i rynku oraz konieczność stałego doskonalenia produktów i procesów produkcji doprowadziły do szerokiej wymiany tworzonych i wykorzystywanych technologii, określanej jako transfer technologii. Wiedza jest istotą technologii, decydując o jej nowoczesności i użyteczności, a generalnie - wartości, zarówno dla twórców jak i jej użytkowników (nabywców). Ma ona charakter techniczny (wiedza naukowa, inżynierska, umiejętność rozwiązywania określonych problemów) oraz proceduralny (ochrona własności intelektualnej, umowy, patento-wanie, licencje itp.). Know-how ("wiedzieć jak")¹¹ oznacza zestaw nieopatentowanych informacji praktycznych, uzyskanych dzięki doświadczeniu i badaniom. Mają one charakter: niejawny, a więc nie są powszechnie znane i dostępne, Transfer technologii (od łacińskiego: transfero = przenoszę) jest rozumiany jako "...przekazywanie określonej wiedzy technicznej i organizacyjnej i związanej z nią know-how celem gospodarczego (komercyjnego) wykorzystania. istotny, czyli ważny i użyteczny z punktu widzenia działalności, której dotyczą, Za: K. Matusiak (red.), Innowacje i transfer technologii. Słownik pojęć, PARP, Warszawa 2008, s Według Słownika Wyrazów Obcych, technologia (od greckich słów techne = sztuka, rzemiosło + logos = słowo, nauka) to "... nauka obejmująca dział techniki dotyczący metod wytwarzania lub przetwarzania surowców, półwyrobów i wyrobów". Za: Słownik Wyrazów Obcych PWN, PWN, Warszawa 1980, s zidentyfikowany, a więc przedstawiany wystarczająco zrozumiale, by sprawdzić czy spełniają kryteria niejawności i istotności. ⁸ P. Trott, Innovation Management and New Product Development, Prentice Hall, Harlow 2008, s. 17. ⁹ T. Pszczołowski, Mała encyklopedia prakseologii i teorii organizacji, Wydawnictwo Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków- Gdańsk 1978, s ¹⁰ r. ¹¹ K. Matusiak (red.), Innowacje i transfer technologii. Słownik pojęć, PARP, Warszawa 2011, s

13 Coraz szersze wykorzystanie technologii i ciągłe ich unowocześnianie stało się podstawą wielu nowych dziedzin działalności produkcyjno-usługowej, określanych jako gospodarka oparta na wiedzy. Firmy zainteresowane zdobywaniem przewagi konkurencyjnej na rynkach w warunkach gospodarki opartej na wiedzy coraz rzadziej są w stanie osiągnąć ją własnymi siłami. Nawet najwięksi gracze rynkowi korzystają z dorobku innych podmiotów dążąc do zapewnienia własnej ofercie wysokiej użyteczności, oczekiwanej przez klientów oraz unikalności, budzącej ich zainteresowanie. Obserwuje się rosnące zainteresowanie osiągnięciami innych firm na rynku po to, by rozwiązania szczególnie wartościowe, podnoszące jakość produktów i poprawiające zdolności konkurencyjne, przenosić i stosować we własnym przedsiębiorstwie. Oznacza to rosnące zainteresowanie transferem technologii przez różnych uczestników rynku. W warunkach dominacji gospodarki opartej na wiedzy, przy coraz bardziej konkurencyjnym rynku, o sukcesie dostawcy rynkowego decydują szeroko rozumiane korzyści oferowane odbiorcom. Kluczową rolę w ich wytwarzaniu i oferowaniu odgrywają stosowane technologie. Można więc stwierdzić, iż technologie oraz ich transfer decydują o przewadze konkurencyjnej firmy na rynku. Jak to wcześniej stwierdzono, w warunkach coraz bardziej konkurencyjnego rynku, przy rosnącej dominacji gospodarki opartej na wiedzy, o przewadze konkurencyjnej i sukcesie dostawcy rynkowego decydują szeroko rozumiane korzyści oferowane odbiorcom. Na korzyści dla odbiorców wpływa zarówno wartość otrzymywanych przez nich produktów jak i korzyści uzyskiwane dzięki stosowaniu odpowiednich procesów i ich organizacji. Uwzględniając fakt, że zarówno w produktach, jak i w sposobach ich wytwarzania i oferowania dużą, a w niektórych obszarach decydującą rolę odgrywają stosowane technologie można stwierdzić, iż technologie oraz ich transfer decydują o przewadze konkurencyjnej firmy na rynku. Zjawisko zainteresowania transferem technologii i budowania gospodarki opartej na wiedzy obserwuje się również na Mazowszu. Województwo mazowieckie zdecydowanie przoduje w kraju pod względem wartości wskaźników stosowanych do opisu potencjału tzw. sfery badań i rozwoju (B+R), czyli głównego miejsca generowania wiedzy. W województwie skoncentrowane jest około 30% ogólnego krajowego potencjału tej sfery, jeśli chodzi o liczbę jednostek i zatrudnienie¹². Działalność B+R prowadzona jest przez podmioty różnego rodzaju. Według danych GUS działalność B+R prowadzi w Polsce ok instytucji, spośród których ok. 30% to jednostki działające na terenie województwa mazowieckiego. Mazowsze posiada dobrze rozwinięte zaplecze naukowo-oświatowe. Na terenie województwa mazowieckiego funkcjonuje 107 uczelni wyższych, z czego 71 mieści się w Warszawie¹³. Jednak według danych GUS, w 2008 r. zaledwie 39 mazowieckich szkół wyższych prowadziło działalność B+R. W skali Unii Europejskiej województwo mazowieckie plasuje się na odległych miejscach w rankingach wartości wskaźników z zakresu działalności B+R. Szczególnie niepokojąco wygląda sytuacja pod względem wartości wskaźników z zakresu statystyki patentów służących do oceny efektów działalności B+R i innowacyjnej¹⁴. W ostatnich latach w sferze transferu technologii na terenie województwa mazowieckiego miało miejsce kilka godnych uwagi osiągnięć. Między innymi ze względu na fakty, iż wiele instytucji naukowych przy wsparciu publicznym wzmocniło swój potencjał, powstały nowe laboratoria ¹² Matusiak K.B., Cieślik J. (red.), INNOWACYJNE MAZOWSZE. Stan innowacyjności po uchwaleniu RIS Mazovia , Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego, Warszawa październik ¹³ Na podstawie S. Łobejko, prezentacja w ramach V posiedzenia Mazowieckiej Rady Innowacyjności, Warszawa, 26 listopada 2012 r. ¹⁴ Matusiak K.B., Cieślik J. (red.), INNOWACYJNE MAZOWSZE. op. cit., s

14 i zorganizowano inicjatywy dla tworzenia nowoczesnych przestrzeni gospodarczych, a przy wybranych uczelniach Mazowsza powstały centra transferu technologii instytucje ułatwiające przepływ wiedzy i komercjalizację technologii. Dynamiczny wzrost liczby przedsiębiorców sektora MSP, a wśród nich dominujący udział mikro przedsiębiorców (98% podmiotów) przyczynił się do dodatkowych zmian na rynku usług badawczych, także na Mazowszu. Większość sektora MSP oczekuje ze strony jednostek naukowych szybkiego opracowania ekspertyz i analiz. Z drugiej strony jednostki naukowe, nie mając pewności pozyskania zleceń i ciągłości finansowania, często poszukują wsparcia ze środków budżetowych¹⁵. Szerzej formuły wsparcia i organizacje funkcjonujące wokół transferu technologii na Mazowszu opisano w rozdziale 5 niniejszego poradnika. ¹⁵ Matusiak K.B., Cieślik J. (red.), INNOWACYJNE MAZOWSZE. op. cit., s

15 1.3. Trajektorie rozwoju technologicznego Technologie, podobnie jak inne wytwory ludzkiej myśli i pracy, w różnych okresach swego istnienia mają różne znaczenie i wartość dla ich użytkowników. Pod wpływem różnorodnych działań, którym podlega określona technologia (zmiany, udoskonalenia, wykorzystanie doświadczeń), jej możliwości (potencjał) zmieniają się w czasie. Zjawisko to obrazuje krzywa cyklu życia technologii, zwykle przyjmująca charakterystyczny kształt litery "S" (Rys. 1). W wielu przypadkach, w początkowych okresach swego cyklu życia, nowsze technologie nie osiągają parametrów i możliwości, którymi dysponują technologie starszych generacji. Aby nowa technologia w pełni ujawniła swój potencjał, konieczne jest jej dopracowanie, co na ogół wymaga wielu analiz, badań i usprawnień. Nakłada się na to proces powstawania i rozwoju nowych technologii, często wykorzystujących nowe zjawiska i zasady działania (technologie nowszych generacji), o wyższych parametrach i możliwościach. Zastępują one starsze technologie w zastosowaniach przemysłowych, zapewniając nowe możliwości ich użytkownikom. Możliwość technologii Granica fizycznych możliwosci technologii II Przedział czasu w którym należy zmienić technologię ( okno technologii ) Granica fizycznych możliwosci technologii I Technologia II (nowsza) Technologia I (starsza) Cykl życia technologii II Cykl życia technologii I Za wcześnie na wprowadzenie technologii nowszej Za późno na wprowadzenie technologii nowszej Czas Rys. 1. Krzywe cyklu życia technologii Źródło: opracowanie własne na podstawie K. Santarek (red.), Transfer technologii z uczelni do biznesu. Tworzenie mechanizmów transferu technologii, PARP, Warszawa, wrzesień 2008, s

16 Z cyklem życia technologii i wprowadzaniem technologii nowych generacji wiążą się dwa podstawowe problemy, które dotyczą decyzji: o podjęciu prac nad nowszą technologią, która często w początkowym okresie nie daje gwarancji uzyskania przewagi nad technologią starszą, jest więc obarczona dużym ryzykiem, że podjęte prace zakończą się fiaskiem, przynosząc stratę, w przypadku pozytywnej decyzji o podjęciu prac nad nowszą technologią - o terminie, kiedy je realizować; pożądanym okresem, w którym należałoby wycofać technologię starszą i zastąpić ją technologią nowszą jest tzw. "okno technologii". Zbyt wczesne wycofanie się z technologii starszej grozi utratą korzyści z jej eksploatacji w okresie, gdy wypełnia związane z nią oczekiwania. Gdy wycofanie nastąpi przed okresem spłaty wyłożonych na nią nakładów, może to prowadzić nawet do strat. Jeżeli podjęcie prac i wdrożenie nowej technologii nastąpi zbyt późno, niemożliwe może być dorównanie konkurentom, którzy podejmą stosowne prace w właściwym czasie, prowadząc do utraty przewagi konkurencyjnej, a nawet zdolności konkurowania w ogóle. Stąd znaczenie i konieczność starannego przygotowania decyzji o podjęciu prac nad nowymi technologiami. Uwzględniając znaczenie i siłę konkurencyjną technologii oraz jej wpływ na osiąganie przewagi przez firmy na rynku, technologie wykorzystywane w określonej branży (sektorze) sklasyfikować można następująco¹⁶. Technologie bazowe (podstawowe) - są szeroko rozpowszechnione w przemyśle, stanowiąc podstawę działalności/funkcjonowania wielu firm. Ich ulepszanie i doskonalenie przynosi niewielkie korzyści, które mogą być łatwo naśladowane przez konkurentów. Choć powszechnie stosowane, są mało atrakcyjne dla potencjalnych użytkowników, którzy na ogół zdają sobie sprawę z trudności budowania z ich pomocą przewagi konkurencyjnej firmy na rynku. Technologie kluczowe - dają znaczące korzyści tym firmom, które posługują się nimi sprawniej niż konkurenci. Są zwykle podstawą przewagi konkurencyjnej firm wiodących w branży/sektorze, zapewniając bogatszą ofertę, wyższą jakość produktów, większą wydajność czy niższe koszty. Bez dysponowania technologiami kluczowymi firmy rzadko są w stanie osiągnąć przewagę nad konkurentami. Stąd też firmy zainteresowane zdobyciem i/lub utrzymaniem przywództwa w branży dokładają starań, by nimi dysponować. Firma zainteresowana przewagą konkurencyjną na rynku powinna stosować przede wszystkim technologie kluczowe, z opcją ich zastąpienia w przyszłości technologiami nadającymi tempo (postępującymi). Korzystanie z powszechnie stosowanych technologii bazowych (podstawowych) do zdobycia przewagi zwykle nie wystarcza. Technologie nadające tempo (postępujące) - to technologie we wczesnym stadium rozwoju. Jeśli rozwiną się z sukcesem, jako technologie nowszej generacji, zastępują technologie kluczowe, zmieniając podstawy konkurowania w branży i przemyśle. Firmy, które skutecznie je wdrożą, mogą liczyć na osiągnięcie przewagi nad konkurentami w przyszłości. Jest z tym jednak związany istotny margines ryzyka, że zaangażowanie się w ich rozwój i wdrożenie nie potwierdzi zamierzonych efektów. W dziedzinach o wysokiej dynamice zmian, wiele firm decyduje się na podjęcie prac nad technologiami postępującymi, licząc na efekty w przyszłości. Technologie wschodzące - są technologiami, które nie udowodniły jeszcze swoich użyteczności, w związku z tym wymagają długiego, kosztownego i ryzykownego procesu rozwoju i dopracowania, potwierdzającego ich przydatność. Tak jak w przypadku technologii postępujących, ich sukces może ¹⁶ G. Stonehouse, J. Hamil, D. Cambell, T. Purdie, Globalizacja. Strategia i zarządzanie, Felberg SJA, Warszawa 2001, s

17 diametralnie zmienić zasady konkurowania w sektorze/branży. Ryzyko prac nad technologiami wschodzącymi wyraża się zarówno w niebezpieczeństwie, że nie potwierdzą się zakładane korzyści z ich wdrożenia, jaki i w możliwości pojawienia się technologii alternatywnych, o wskaźnikach użyteczności korzystniejszych niż technologie opracowywane. Typologię technologii, z określeniem stopnia nasycenia potencjalnych zastosowań oraz decyzji, co do ich przyszłości w firmie, przedstawiono na Rys. 2. Stopień nasycania potencjalnych zastosowań Monitoruj Inwestuj selektywnie Wycofuj się selektywnie Rozwijaj i stale kontroluj KLUCZOWA NADAJĄCA TEMPO BAZOWA WSCHODZĄCA Czas Rys. 2. Typologia technologii Źródło: K. Santarek (red.), Transfer technologii z uczelni do biznesu. Tworzenie mechanizmów transferu technologii, PARP, Warszawa, wrzesień 2008, s. 97. Jak wynika z Rys. 2, najwyższy stopień nasycenia potencjalnych zastosowań osiągają technologie bazowe. Zastosowania te osiągają jednak poziom graniczny (maksymalny), który w perspektywie będzie spadał, ponieważ gracze rynkowi, dążąc do zdobywania lub utrzymania przewagi konkurencyjnej, w coraz szerszym zakresie wprowadzali będą technologie kluczowe. Stąd rekomendacja dla technologii bazowych: "wycofuj się selektywnie". Zalecenia dla pozostałych typów technologii to: technologie kluczowe: "rozwijaj i stale kontroluj", technologie nadające tempo: "inwestuj selektywnie", technologie wschodzące: "monitoruj". Pozycja rynkowa firmy, stosującej określone technologie, zależy nie tylko od stopnia nowości i siły konkurencyjnej technologii, lecz również od stopnia jej opanowania przez firmę (tzw. zdolności do absorpcji). Problem ten omówiono w podrozdziale 2.3. Planowanie i wybór technologii w firmach. 13

18 1.4. Źródła technologii Technologie wykorzystywane przez firmy produkcyjno-usługowe pochodzą z trzech głównych źródeł, określanych jako¹⁷: wewnętrzne, gdy firma przeprowadza prace badawczo-rozwojowe w własnym zakresie i własnymi siłami, względnie we współpracy w grupie firm, w efekcie których powstają nowe technologie, wdrażane do praktyki, gdy spełniają przyjęte w planach wymagania, zewnętrzne, gdy firma wykorzystuje technologie opracowane przez inne podmioty, stając się ich właścicielem dzięki zakupom licencji, praw własności względnie przejęciu firmy wraz z technologią, kombinowane, gdy powstające technologie są efektem działań wewnątrz i na zewnątrz firmy, przy wzajemnym przenikaniu się i uzupełnianiu obu źródeł. Główne źródła technologii z punktu widzenia przedsiębiorstwa przedstawiono na Rys. 3. Główne źródła technologii w przedsiębiorstwie Źródła wewnętrzne Źródła kombinowane Źródła zewnętrzne wewnętrzne badania i rozwój odtwarzanie zakup licencji wewnętrzne badania i rozwój w ramach grupy firm potajemne przejęcie technologii/wiedzy zakup praw własności pozyskanie technologii ze źródeł ogólnie dostępnych wspólne przedsięwzięcie (joint venture) z dostawcą technologii zlecenie B+R przejecie firmy wraz z technologią strategiczne partnerstwo w zakresie B+R Rys. 3. Główne źródła technologii z punktu widzenia przedsiębiorstwa Źródło: P. Głodek, M. Gołębiowski, Transfer technologii w małych i średnich przedsiębiorstwach, Warszawa 2006, s. 10. Pozyskiwanie technologii ze źródeł wewnętrznych przedsiębiorstwa jest możliwe wówczas, gdy własnymi siłami prowadzi ono prace badawczo-rozwojowe (B+R), ukierunkowane na rozwiązanie problemów, występujących w jej produktach, procesach produkcyjnych, świadczeniu usług, serwisie, itp. Stamtąd zwykle pochodzą tematy i inspiracje do prac B+R, w które zaangażowane bywają pojedyncze osoby, zespoły, jak też samodzielne jednostki badawczo-rozwojowe, projektowe i wdrożeniowe, zależnie od celów i polityki przedsiębiorstwa. Do zalet kreowania technologii siłami własnymi przedsiębiorstwa mogą należeć: oryginalność rozwiązań, tworzonych przez własne komórki w warunkach relatywnie dużej swobody zespołu twórczego, ograniczonej jedynie celami stawianymi przez kierownictwo oraz dysponowanym ¹⁷ Opracowano na podstawie P. Głodek, M. Gołębiowski, Transfer technologii w małych i średnich przedsiębiorstwach, PARP, Warszawa 2006, s Opracowano na podstawie P. Głodek, M. Gołębiowski, Transfer technologii w małych i średnich przedsiębiorstwach, PARP, Warszawa 2006, s

19 potencjałem, opanowanie tworzonych i wykorzystywanych technologii oraz pozyskiwanie know-how, które w całości pozostają w przedsiębiorstwie oraz budowanie potencjału jednostek badawczo-projektowych i wdrożeniowych, zdolnych do podejmowania wyzwań, przed którymi staje przedsiębiorstwo w wyniku zmian rynkowych i wewnętrznych, sterowanie czasem publicznego ujawniania własnych rozwiązań i ich ochroną przed konkurentami, możliwość pozyskania środków ze sprzedaży własnego dorobku w ramach patentów, licencji, knowhow, itp. Kreowanie technologii siłami własnymi przedsiębiorstwa ma też wady. Należą do nich: konieczność organizowania i utrzymania jednostek zajmujących się działalnością badawczo-rozwojową i wdrożeniową oraz tworzenia im warunków do działania, zaangażowanie kierownictwa w procesy wyznaczania celów, zadań, ich realizację i nadzór, co wiąże się często z opanowaniem i śledzeniem rozwoju określonych dziedzin nauki i technologii, ponoszenie niezbędnych kosztów na działalność badawczo-rozwojową, w całym okresie funkcjonowania jednostek czy zespołów badawczo-rozwojowych (koszty stałe), pełne ponoszenie ryzyka niepowodzenia, związanego z nietrafnymi decyzjami co do kierunków prac badawczo-rozwojowych oraz wdrażania ich wyników, często dłuższy czas wypracowywania satysfakcjonujących rozwiązań i wdrażania ich do praktyki. konieczność stałego podnoszenia wiedzy i umiejętności techniczno-technologicznych przez członków służb B+R. Mimo licznych wad i zagrożeń, które niesie funkcjonowanie własnego zaplecza kreującego nowe technologie warto wiedzieć, że bez niego trudno jest przedsiębiorstwu kształtować własną odrębność i oryginalność oraz silną pozycję rynkową. Zewnętrzne źródła technologii, przyjęte w polityce przedsiębiorstwa jako podstawowa droga zasilania w nowe rozwiązania techniczno-technologiczne i innowacje oznaczają, że musi ono być nastawione na stałe śledzenie otoczenia dla rozpoznania źródeł technologii i rozwiązań przydatnych w przedsiębiorstwie oraz opanowanie sztuki ich pozyskiwania i adaptacji dla własnych celów. W działalności tej ogromną rolę odgrywa transfer technologii. Zaletą zewnętrznych źródeł technologii jest: mniejsze znaczenie własnych prac badawczo-rozwojowych i w związku z tym mniejsze zaangażowanie własnego potencjału w opracowanie nowych technologii, szybsze przygotowanie zewnętrznych rozwiązań do wdrożenia w przedsiębiorstwie, często bez żadnych nakładów względnie po niewielkich adaptacjach, co w krótkim czasie pozwala uzyskać zamierzone efekty wdrożenia, ograniczenie ryzyka niepowodzenia, gdy można skorzystać z doświadczeń twórców technologii, zwykle niższe koszty uzyskania zamierzonych rozwiązań. Jako wady zewnętrznych źródeł technologii wskazać można: relatywnie powierzchowną znajomość technologii, szczególnie gdy jej twórcy nie są zainteresowani 15

20 dzieleniem się doświadczeniami, zgromadzonymi podczas prac nad nowymi rozwiązaniami, co nie buduje potencjału innowacyjno-rozwojowego przedsiębiorstwa adaptującego, szeroki w niektórych przypadkach zakres prac adaptacyjnych w przedsiębiorstwie wykorzystującym zewnętrzne technologie, co może utrudniać skuteczne i sprawne ich wdrożenie, konieczność budowania relacji z twórcami i właścicielami adaptowanych technologii, co może wymagać czasu i różnorodnych działań. Zalety i wady kombinowanych źródeł technologii, jak sama nazwa wskazuje, są kombinacją zalet i wad źródeł wewnętrznych i zewnętrznych i każdorazowo muszą być rozpatrywane indywidualnie. Porównanie wybranych cech głównych kategorii źródeł technologii przedsiębiorstwa przedstawiono w Tab. 2. Tab. 2. Porównanie wybranych cech głównych kategorii źródeł technologii przedsiębiorstwa Czynnik Wewnętrzne źródła technologii Kombinacja wewnętrznych i zewnętrznych Zewnętrzne źródła technologii Wzrost technologiczny firmy Największy potencjał Średni potencjał Najmniejszy potencjał - musi znaleźć inne drogi Wyłączność technologii Największy potencjał Istnieje szansa utrzymania wyłączności Najczęściej technologia nie jest unikalna Technologia jako przewaga konkurencyjna Unikalny proces lub produkt Zwykle trzeba ją dzielić z partnerami Istnieje szansa jej osiągnięcia na konkretnym rynku Potencjał techniczny firmy niezbędny do wykorzystania danego źródła Wysoki Umiarkowany Relatywnie niski, istotny przy wdrożeniu technologii w firmie Okres pozyskania Najdłuższy Może być skrócony dzięki partnerom Najkrótszy Ryzyko niepowodzenia Największe Średnie Niskie Wielkość nakładów Najwyższe Średnie Niskie, jednak istnieje niebezpieczeństwo kosztów ukrytych Źródło: P. Głodek, M. Gołębiowski, Transfer technologii w małych i średnich przedsiębiorstwach, Warszawa 2006, s Jak wynika z zapisów Tab. 2, w zależności od ich potencjału i możliwości, przedsiębiorstwom zainteresowanym budowaniem przewagi konkurencyjnej na rynku poprzez rozwój technologii, zalecić można następujące źródła transferu technologii (Rys. 4.): przedsiębiorstwa silne kadrowo, technicznie i ekonomicznie: korzystanie głównie z wewnętrznych źródeł transferu technologii, przedsiębiorstwa w średniej sytuacji, gdy chodzi o potencjał rozwojowy: gdzie to możliwe, wykorzystywanie własnych źródeł transferu technologii, wspierane technologiami ze źródeł

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010 2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności j mikroprzedsiębiorstw Dr Barbara Grzybowska Warszawa, maj 2010 PLAN WYSTĄPIENIA 1. Współpraca mikroprzedsiębiorstw z innymi podmiotami w zakresie realizacji

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

Współpraca sektora MŚP z B+R pod kątem rozwoju potencjału innowacyjnego sektora MŚP w województwie mazowieckim. dr Michał Klepka

Współpraca sektora MŚP z B+R pod kątem rozwoju potencjału innowacyjnego sektora MŚP w województwie mazowieckim. dr Michał Klepka Współpraca sektora MŚP z B+R pod kątem rozwoju potencjału innowacyjnego sektora MŚP w województwie mazowieckim dr Michał Klepka Współpraca - formy Nieformalne spotkania Praktyki studenckie Zamawiane prace

Bardziej szczegółowo

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych WROCŁAWSKI PARK TECHNOLOGICZNY Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych Marek Winkowski Wiceprezes WPT S.A. Anna Madera - Kierownik DAIP Gdańsk, 09.03.2009

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00 PROGRAMY SEMINARIÓW TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk 1. Pojęcia podstawowe z obszaru innowacyjnej przedsiębiorczości 2. Proces poszukiwania innowacyjności 3. Proces wprowadzania innowacji

Bardziej szczegółowo

Pozyskanie technologii

Pozyskanie technologii Pozyskanie technologii Przeszukiwanie otoczenia w poszukiwaniu sygnałów o potencjalnych zagrożeniach i szansach Analiza strategiczna, wybór I planowanie Nabycie technologii Dokonanie przeglądu i uczenie

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF

WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF ZARZĄDZANIE SIECIĄ WSPÓŁPRACY MŚP Łukasz Pytliński CEM Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej Wrzesień 2010 1 WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU

Bardziej szczegółowo

Finansowanie innowacji. Adrian Lis

Finansowanie innowacji. Adrian Lis 2011 Finansowanie innowacji Adrian Lis Plan prezentacji Część teoretyczna Wewnętrzne i zewnętrzne źródła finansowania innowacji Programy wspierające innowacyjność Część praktyczna Główne problemy i najlepsze

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Urząd d Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2007 - Ostrowiec Świętokrzyski,

Bardziej szczegółowo

dla badań i rozwoju: Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG

dla badań i rozwoju: Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG dla badań i rozwoju: Oś Priorytetowa 1. - Badania i rozwój nowoczesnych technologii Oś Priorytetowa 2. Infrastruktura sfery B+R Oś Priorytetowa 3. Kapitał

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP

FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP Iwona Szendel Dyrektor Zespołu Instrumentów Inwestycyjnych Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r Możliwości finansowania dla MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII 03 czerwca 2008 r OLGA WARZECHA CENTRUM TRANSFERU TECHNOLOGII AGH Dział Obsługi Funduszy Strukturalnych tel. 12 617 31 59 warzecha@agh.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Możliwości finansowania transferu wiedzy ze środków dotacyjnych na Mazowszu w latach 2014-2020

Możliwości finansowania transferu wiedzy ze środków dotacyjnych na Mazowszu w latach 2014-2020 Możliwości finansowania transferu wiedzy ze środków dotacyjnych na Mazowszu w latach 2014-2020 Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych O MJWPU RPO WM PO KL

Bardziej szczegółowo

CENTRUM FUNDUSZY EUROPEJSKICH. Wsparcie dla przedsiębiorców ze środków UE w latach 2014-2020

CENTRUM FUNDUSZY EUROPEJSKICH. Wsparcie dla przedsiębiorców ze środków UE w latach 2014-2020 CENTRUM FUNDUSZY EUROPEJSKICH Wsparcie dla przedsiębiorców ze środków UE w latach 2014-2020 Krajowe programy Program Operacyjny Inteligentny Rozwój (POIR) 2014-2020 Celem POIR jest zwiększenie innowacyjności

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju

Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju Regionalny Program Operacyjny Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020 Marcin Twardokus Departament Programów Regionalnych Główny Punkt

Bardziej szczegółowo

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu AUTOEVENT 2014 2 PRZEMYSŁ MOTORYZACYJNY Jeden z największych producentów samochodów i komponentów motoryzacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Bardziej szczegółowo

INŻYNIERIA I MARKETING dlaczego są sobie potrzebne?

INŻYNIERIA I MARKETING dlaczego są sobie potrzebne? POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA I EKONOMII Międzynarodowa Konferencja Naukowo-techniczna PROGRAMY, PROJEKTY, PROCESY zarządzanie, innowacje, najlepsze praktyki INŻYNIERIA I MARKETING dlaczego

Bardziej szczegółowo

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata 2011-2020 Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego.

Bardziej szczegółowo

Pozycja mikroprzedsiębiorstw w regionalnych systemach innowacji

Pozycja mikroprzedsiębiorstw w regionalnych systemach innowacji 2010 Pozycja mikroprzedsiębiorstw w regionalnych systemach innowacji Paweł Czyż Warszawa, maj 2010 WPROWADZENIE Ewolucja teorii wzrostu gospodarczego i podejścia do innowacji Od podejścia neoklasycznego

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Wydział Innowacyjności i Rozwoju Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Siedlce,

Bardziej szczegółowo

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020.

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Raport Społeczeństwo informacyjne w liczbach 2012 http://www.mac.gov.pl/raporty-i-dane/ 2 3% populacji firm w Polsce 1540 firm dużych Potencjał sektora

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości DEFINICJE KLASTRA: Klastry to geograficzne skupiska wzajemnie powiązanych firm, wyspecjalizowanych dostawców, jednostek świadczących

Bardziej szczegółowo

Kompilacja pojęć stosowanych w badaniach statystycznych statystyki publicznej na temat innowacyjności przez Główny Urząd Statystyczny (GUS).

Kompilacja pojęć stosowanych w badaniach statystycznych statystyki publicznej na temat innowacyjności przez Główny Urząd Statystyczny (GUS). Kompilacja pojęć stosowanych w badaniach statystycznych statystyki publicznej na temat innowacyjności przez Główny Urząd Statystyczny (GUS). (Kompilacja dokonana przez Fundację Centrum Analiz Transportowych

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Na realizacje projektów do Polski w latach 2014-2020 z budżetu Unii Europejskiej trafić ma 82,5 mld euro Kwota zostanie podzielona odpowiednio:

Bardziej szczegółowo

Przegląd dostępnych środków finansowych wspomagających rozwój inicjatywy. Bogdan Kępka

Przegląd dostępnych środków finansowych wspomagających rozwój inicjatywy. Bogdan Kępka Przegląd dostępnych środków finansowych wspomagających rozwój inicjatywy Bogdan Kępka Plan Prezentacji Wstęp Finansowanie w obszarze zarządzania Finansowanie w obszarze marketingu Finansowanie w obszarze

Bardziej szczegółowo

Grażyna Gończar Konsultant ds. Funduszy UE. STRATEGOR Wielkopolskie Centrum Ekspertyz Finansowych

Grażyna Gończar Konsultant ds. Funduszy UE. STRATEGOR Wielkopolskie Centrum Ekspertyz Finansowych Grażyna Gończar Konsultant ds. Funduszy UE STRATEGOR Wielkopolskie Centrum Ekspertyz Finansowych Kilka słów o nas Nasze sukcesy i nasze doświadczenie Kredyt technologiczny w oczach przedsiębiorców 4.3

Bardziej szczegółowo

Ocena realizacji celu strategicznego RIS: Integracja środowisk społecznogospodarczych. Wanda M. Gaczek Józef Komorowski Rober Romanowski

Ocena realizacji celu strategicznego RIS: Integracja środowisk społecznogospodarczych. Wanda M. Gaczek Józef Komorowski Rober Romanowski Ocena realizacji celu strategicznego RIS: Integracja środowisk społecznogospodarczych regionu Wanda M. Gaczek Józef Komorowski Rober Romanowski Struktura opracowania 1. Źródła informacji, metoda oceny

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego. na lata 2014-2020. Kraków, 15 czerwca 2015 r.

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego. na lata 2014-2020. Kraków, 15 czerwca 2015 r. Kraków, 15 czerwca 2015 r. Tomasz Sokół Zastępca Dyrektora Małopolskiego Centrum Przedsiębiorczości Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego 1 na lata 2014-2020 2 Środki na wsparcie przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Regionalny program operacyjny jest narzędziem słuŝącym realizacji strategii rozwoju regionu przy wykorzystaniu środków Unii Europejskiej w latach

Bardziej szczegółowo

ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008

ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008 ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008 KONKURS Zgłoszenie pomysłu do Konkursu należy przysłać do 17 listopada, e-mailem na adres konkurs@uni.lodz.pl Rozstrzygnięcie Konkursu do 12 grudnia

Bardziej szczegółowo

Współpraca nauka przedsiębiorstwa - Business Angels na Dolnym Śląsku 10.05.2010r.

Współpraca nauka przedsiębiorstwa - Business Angels na Dolnym Śląsku 10.05.2010r. Współpraca nauka przedsiębiorstwa - Business Angels na Dolnym Śląsku 10.05.2010r. Tomasz Niciak Koordynator Regionalny Ponadregionalnej Sieci Aniołów Biznesu Kierownik Dolnośląskiego Ośrodka Transferu

Bardziej szczegółowo

LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013

LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013 MOśLIWO LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013 2013 Działalno alność PARP na rzecz wspierania rozwoju i innowacyjności ci polskich przedsiębiorstw Izabela WójtowiczW Dyrektor Zespołu

Bardziej szczegółowo

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Bydgoszcz, 14.05.2014 Pracodawcy Pomorza i Kujaw Związek Pracodawców Pracodawcy Pomorza i Kujaw to regionalny

Bardziej szczegółowo

Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych. Radlin, 14 marca 2014 r.

Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych. Radlin, 14 marca 2014 r. Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych Radlin, 14 marca 2014 r. Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych Cele Obserwatoriów Specjalistycznych 1. Wsparcie i usprawnienie zarządzania

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG W RAMACH DZIAŁANIA 4.5

ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG W RAMACH DZIAŁANIA 4.5 ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG W RAMACH DZIAŁANIA 4.5 LP Działanie Dotychczasowe brzmienie w brzmieniu zaakceptowanym przez KM 1. 4.5 W projekcie przewidziano komponent B+R - (utworzenie

Bardziej szczegółowo

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 http://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/2014_2020/strony/ glowna.aspx 2 I Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja naukowoprzemysłowe

Bardziej szczegółowo

liwości finansowania branży y IT z funduszy UE

liwości finansowania branży y IT z funduszy UE Możliwo liwości finansowania branży y IT z funduszy UE CO TO JEST DOTACJA? Dotacja jest bezzwrotną pomocą finansową W wielu przypadkach jest to refundacja kosztów, które przedsiębiorca poniósł. Dlatego

Bardziej szczegółowo

REGIONALNE ŚRODKI NA WSPIERANIE DZIAŁÓW R&D. Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych

REGIONALNE ŚRODKI NA WSPIERANIE DZIAŁÓW R&D. Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych REGIONALNE ŚRODKI NA WSPIERANIE DZIAŁÓW R&D Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych Jaka jest Rola MJWPU? Wprowadzanie w świat finansowania innowacji na Mazowszu

Bardziej szczegółowo

Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej

Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej Wrocław, 02.06.2010 Materiał prasowy Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej W sprawnym funkcjonowaniu przedsiębiorstwa coraz większego znaczenia nabierają zintegrowane systemy informatyczne.

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość akademicka. Spółki spin-off i spin-out. 10 lipca 2008 r.

Przedsiębiorczość akademicka. Spółki spin-off i spin-out. 10 lipca 2008 r. Przedsiębiorczość akademicka Spółki spin-off i spin-out Uwarunkowania prawne: -Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (DZ.U. Nr 164 poz. 1365 z poźn. zmianami) -Ustawa z dnia 15 września

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 maja 2012 r. Tomasz Geodecki Piotr Kopyciński Łukasz Mamica Marcin Zawicki Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do

Bardziej szczegółowo

SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA

SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA 1. Klaster / Klastering Strona 1 Rys historyczny Inicjatywy klastrowe powstają w wyniku polityki rozwoju gospodarczego lub też w wyniku wydarzeń, które skłaniają

Bardziej szczegółowo

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 2013 Joanna Podgórska Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 Seminarium CATI Warszawa, 24 czerwca 2013 roku

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 16 maja

Bardziej szczegółowo

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Towarzystwo Inicjatyw Europejskich ul. Próchnika 1 lok. 303 90-408 Maj 2013 Operator Programu Wolontariatu Długoterminowego

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ MECHANICZNY Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji. Wydatki strukturalne EWIDENCJONOWANIE I SPRAWOZDAWCZOŚĆ

WYDZIAŁ MECHANICZNY Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji. Wydatki strukturalne EWIDENCJONOWANIE I SPRAWOZDAWCZOŚĆ WYDZIAŁ MECHANICZNY Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji Wydatki strukturalne EWIDENCJONOWANIE I SPRAWOZDAWCZOŚĆ 13 maja 2011 Wydatki strukturalne akty prawne Ustawa o finansach publicznych z dn.

Bardziej szczegółowo

Klaster. Powiązanie kooperacyjne (PK) Inicjatywa klastrowa (IK) DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy

Klaster. Powiązanie kooperacyjne (PK) Inicjatywa klastrowa (IK) DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy Klaster skupisko podmiotów występujących na danym terenie, ogół podmiotów w danej branży/sektorze gospodarki itd. Powiązanie kooperacyjne (PK) podstawowy, niesformalizowany

Bardziej szczegółowo

KLASTER DESIGNU, INNOWACJI I MODY

KLASTER DESIGNU, INNOWACJI I MODY KLASTER Jolanta Maria Kozak Prezes TML Prezes Klastra Designu Innowacji i Mody INICJATORZY KLASTRA: INICJATORZY KLASTRA INSTYTUCJA OKOŁOBIZNESOWA, W ramach tworzonego klastra odpowiada za pozyskiwanie

Bardziej szczegółowo

Wsparcie na innowacje dla przedsiębiorców - PARP perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie na innowacje dla przedsiębiorców - PARP perspektywie finansowej 2014-2020 2015 Paulina Zadura-Lichota Dyrektor Departament Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności PARP Wsparcie na innowacje dla przedsiębiorców - PARP perspektywie finansowej 2014-2020 Józefów, 17 marca 2015

Bardziej szczegółowo

Komercjalizacja wyników badań naukowych przez Wrocławskie Centrum Transferu Technologii Politechniki Wrocławskiej

Komercjalizacja wyników badań naukowych przez Wrocławskie Centrum Transferu Technologii Politechniki Wrocławskiej dr Jacek Firlej, Politechnika Wrocławska Komercjalizacja wyników badań naukowych przez Wrocławskie Centrum Transferu Technologii Politechniki Wrocławskiej Diagnoza stan przed realizacją projektu Niski

Bardziej szczegółowo

Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski

Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski Dr inż. MBA Janusz Marszalec Centrum Edisona, Warszawa 8 kwietnia 2014

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020

Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 1 Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 2 Stan prac wdrożeniowych System informatyczny Wytyczne i wzory dokumentów Szczegółowe opisy priorytetów Negocjacje programów operacyjnych z KE

Bardziej szczegółowo

Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców

Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców 2011 Anna Tarnawa Kierownik Sekcji Badań i Analiz Departament Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców Warszawa, 22 listopada 2011 r. Działalność

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji RPO Lubuskie 2020 Oś Priorytetowa 1 Gospodarka i innowacje PI 3 c Zwiększone zastosowanie innowacji w przedsiębiorstwach sektora MŚP W ramach PI mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN CENTRUM PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I TRANSFERU TECHNOLOGII UNIWERSYTETU ZIELONOGÓRSKIEGO

REGULAMIN CENTRUM PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I TRANSFERU TECHNOLOGII UNIWERSYTETU ZIELONOGÓRSKIEGO Załącznik do uchwały nr 463 Senatu UZ z 29.04.2015r. REGULAMIN CENTRUM PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I TRANSFERU TECHNOLOGII UNIWERSYTETU ZIELONOGÓRSKIEGO 1. Centrum Przedsiębiorczości i Transferu Technologii Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne ze szczególnym uwzględnieniem Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Warszawa, 28 stycznia 2007 1 Narodowe Strategiczne

Bardziej szczegółowo

Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw

Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw prof. dr hab. Krystyna Poznańska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Katedra Zarządzania Innowacjami Poziom innowacyjności Polski na tle UE W raporcie

Bardziej szczegółowo

Współpraca przedsiębiorców z nauką możliwości i doświadczenia. Lech Światły

Współpraca przedsiębiorców z nauką możliwości i doświadczenia. Lech Światły Współpraca przedsiębiorców z nauką możliwości i doświadczenia Lech Światły P r o j e k t y z w iązane z I N N O W A C J A M I z r e a l i z o w a n e p r z e z K u j a w s k o - P o m o r s k i Z w iązek

Bardziej szczegółowo

Możliwości finansowania ze środków europejskich w perspektywie finansowej UE na lata 2014-2020

Możliwości finansowania ze środków europejskich w perspektywie finansowej UE na lata 2014-2020 Możliwości finansowania ze środków europejskich w perspektywie finansowej UE na lata 2014-2020 I. Poddziałanie 1.1.1 PO Inteligentny Rozwój Szybka Ścieżka". Ocenie podlega, czy projekt ma charakter projektu

Bardziej szczegółowo

Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020

Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Założeniem POIR jest wsparcie realizacji całego procesu powstawania

Bardziej szczegółowo

Informacja o udzielanym w Niemczech wsparciu systemowym w branży technologii informacyjnokomunikacyjnych 2015-12-25 21:55:07

Informacja o udzielanym w Niemczech wsparciu systemowym w branży technologii informacyjnokomunikacyjnych 2015-12-25 21:55:07 Informacja o udzielanym w Niemczech wsparciu systemowym w branży technologii informacyjnokomunikacyjnych (ICT) 2015-12-25 21:55:07 2 Niemiecka branża ICT osiągnęła w 2012 roku obroty w wysokości ok. 220

Bardziej szczegółowo

Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP

Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP Mirosław Marek PARP, Prezes Zarządu Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP)

Bardziej szczegółowo

Programy Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego wspierające przedsiębiorczość akademicką oraz transfer technologii

Programy Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego wspierające przedsiębiorczość akademicką oraz transfer technologii Programy Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego wspierające przedsiębiorczość akademicką oraz transfer technologii Marta Pytlarczyk Zastępca Dyrektora Departament Wdrożeń i Innowacji IniTech projekt rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Fundusze strukturalne i przedakcesyjne dla MŚP

Fundusze strukturalne i przedakcesyjne dla MŚP Fundusze strukturalne i przedakcesyjne dla MŚP Michał Janas Centrum Wspierania Biznesu w Rzeszowie www.spp.org.pl Plan 1) PHARE 2002 2) 3) Phare 2002 Program Rozwoju Przedsiębiorstw Usługi doradcze w następuj

Bardziej szczegółowo

Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników

Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników 2010 Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników Paulina Zadura-Lichota Zespół Przedsiębiorczości Warszawa, styczeń 2010 r. Pojęcie inteligentnej organizacji Organizacja inteligentna

Bardziej szczegółowo

ZARYS STRATEGII ROZWOJU GOSPODARCZEGO LESZNA

ZARYS STRATEGII ROZWOJU GOSPODARCZEGO LESZNA Partnerstwo w ramach potrójnej spirali na rzecz strategii rozwoju gospodarczego ZARYS STRATEGII ROZWOJU GOSPODARCZEGO LESZNA Strategia rozwoju Leszna została opracowana w 1997r. W 2008r. Rada Miejska Leszna

Bardziej szczegółowo

Nauka i biznes Klastry technologiczne jako narzędzia budowania wartości dodanej

Nauka i biznes Klastry technologiczne jako narzędzia budowania wartości dodanej Nauka i biznes Klastry technologiczne jako narzędzia budowania wartości dodanej Luk Palmen InnoCo Sp. z o.o. info@innoco-team.com www.innoco-team.com wrzesień 2009 Przebieg prezentacji Potencjał Unikatowe

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Spotkanie informacyjne. Plany wspierające dalszą działalność i rozwój Klastra INNOWATOR Perspektywa programowa na lata 2014-2020. 01.04.

Spotkanie informacyjne. Plany wspierające dalszą działalność i rozwój Klastra INNOWATOR Perspektywa programowa na lata 2014-2020. 01.04. Spotkanie informacyjne Plany wspierające dalszą działalność i rozwój Klastra INNOWATOR Perspektywa programowa na lata 2014-2020 01.04.2015 Kielce Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko Program

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla mikroprzedsiębiorstw

Wsparcie dla mikroprzedsiębiorstw Wsparcie dla mikroprzedsiębiorstw Portal finansowy IPO.pl Każde mikroprzedsiębiorstwo powinno skorzystać ze wsparcia funduszy unijnych. Fundusze te mają bardzo wiele zalet, które wpływają pozytywnie na

Bardziej szczegółowo

Bartosz Pilitowski Gdański Park Naukowo-Technologiczny Instytut Socjologii UMK

Bartosz Pilitowski Gdański Park Naukowo-Technologiczny Instytut Socjologii UMK Bartosz Pilitowski Gdański Park Naukowo-Technologiczny Instytut Socjologii UMK Uniwersytet w Białymstoku, 2 XII 2010 Plan prezentacji: 1. Wizje komercjalizacji nauki 2. Wizje innowacji 3. Komercjalizacja

Bardziej szczegółowo

Finansowanie wdrażania innowacji przez banki

Finansowanie wdrażania innowacji przez banki III Forum Gospodarcze InvestExpo Finansowanie wdrażania innowacji przez banki Dr inż. Jerzy Małkowski Związek Banków Polskich Chorzów, 8 kwietnia 2011 r. 1 CZYM JEST INNOWACJA? Efekty wszelkich działań

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do komercjalizacji technologii i innowacyjnych rozwiązań

Wprowadzenie do komercjalizacji technologii i innowacyjnych rozwiązań Unię uropejską w ramach uropejskiego Funduszu połecznego Wprowadzenie do komercjalizacji technologii i innowacyjnych rozwiązań Maciej Psarski Uniwersytet Łódzki Centrum Transferu Technologii Komercjalizacja

Bardziej szczegółowo

Wielkopolskie Centrum Klastrowe

Wielkopolskie Centrum Klastrowe Wielkopolskie Centrum Klastrowe Platforma klastrów Założenia koncepcji Brokera Technologicznego Marek Dondelewski Poznao 10.09.2012r. LMC www.ines.org.pl Program rozwoju klasteringu Program ekspercki Konsorcjum

Bardziej szczegółowo

Klastry i ich wpływ na gospodarkę. dr Maciej Woźniak Wydział Zarządzania AGH

Klastry i ich wpływ na gospodarkę. dr Maciej Woźniak Wydział Zarządzania AGH Klastry i ich wpływ na gospodarkę dr Maciej Woźniak Wydział Zarządzania AGH Definicja klastra Klaster jest to specyficzna forma organizacji produkcji, polegająca na koncentracji w bliskiej przestrzeni

Bardziej szczegółowo

Po co nam klaster? Edyta Pęcherz

Po co nam klaster? Edyta Pęcherz Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Fundusze Europejskie dla rozwoju innowacyjnej gospodarki. Inwestujemy

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I 1. Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia: kierunek należy do obszaru kształcenia w zakresie nauk społecznych. 2. Profil kształcenia: ogólnoakademicki.

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój Instrumenty wsparcia przedsiębiorców w Programie Operacyjnym Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój I. Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja

Bardziej szczegółowo

Aktywne formy kreowania współpracy

Aktywne formy kreowania współpracy Projekt nr... Kształtowanie sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Dolnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem aspektów ekonomiczno społecznych Aktywne formy kreowania współpracy Dr inż.

Bardziej szczegółowo

Czym jest SIR? Cele szczegółowe SIR:

Czym jest SIR? Cele szczegółowe SIR: Czym jest SIR? Sieć na rzecz innowacji w rolnictwie i na obszarach wiejskich funkcjonuje w ramach Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich (podsieć KSOW) i ma charakter otwarty. Uczestnikami Sieci mogą być wszystkie

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Daniel Szczechowski Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Opole, 13 listopada 2014 r. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Prowadzenie badań naukowych pod kątem skutecznej komercjalizacji wiedzy na dolnośląskich uczelniach wyższych

Prowadzenie badań naukowych pod kątem skutecznej komercjalizacji wiedzy na dolnośląskich uczelniach wyższych Prowadzenie badań naukowych pod kątem skutecznej komercjalizacji wiedzy na dolnośląskich uczelniach wyższych Rekomendacje z Rady Programową Dolnośląskiego Ośrodka Transferu Wiedzy i Technologii, która

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania Wydział Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Rozporządzenie ogólne PE i Rady Ukierunkowanie

Bardziej szczegółowo

Nauka i Edukacja dla innowacji. Lidia Szczygłowska

Nauka i Edukacja dla innowacji. Lidia Szczygłowska Nauka i Edukacja dla innowacji Lidia Szczygłowska Innovatis jako termin łaciński oznacza odnowę, tworzenie czegoś nowego. Według klasycznej definicji Josepha Schumpetera innowacja to: wprowadzenie do produkcji

Bardziej szczegółowo

Proinnowacyjność w regionach działalność Krajowej Sieci Innowacji Krajowego Systemu Usług dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw

Proinnowacyjność w regionach działalność Krajowej Sieci Innowacji Krajowego Systemu Usług dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw Proinnowacyjność w regionach działalność Krajowej Sieci Innowacji Krajowego Systemu Usług dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw Jakub Rawski Zespół Instytucjonalnego Systemu Wsparcia Polska Agencja Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Technology Acceleration Canvas

Technology Acceleration Canvas Technology Acceleration Canvas dla innowatorów i przedsiębiorców Luk Palmen Marcin Baron InnoCo 2015 Dlaczego? Ten przewodnik przygotowaliśmy dla Państwa na podstawie naszych wieloletnich doświadczeń współpracy

Bardziej szczegółowo

Transfer technologii z uczelni do przemysłu

Transfer technologii z uczelni do przemysłu Transfer technologii z uczelni do przemysłu Olaf Gajl Podsekretarz Stanu w MNiSW Krzysztof J. Kurzydłowski Podsekretarz Stanu w MNiSW Innowacyjna pozycja Polski (European Innovation Scoreboard 2006) 2005

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA KOMERCJALIZACJI TECHNOLOGII

AKADEMIA KOMERCJALIZACJI TECHNOLOGII AKADEMIA KOMERCJALIZACJI TECHNOLOGII PROGRAM SZKOLENIOWO-WARSZTATOWY GRUPY INVESTIN Termin: 21 października 4 listopada 2015 Miejsce: Łódź Wojewódzkie Centrum Przedsiębiorczości, ul. Prezydenta Gabriela

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klastering Polski 40-010 Katowice ul. Warszawska 36

Stowarzyszenie Klastering Polski 40-010 Katowice ul. Warszawska 36 Stowarzyszenie Klastering Polski platformą współpracy międzyklastrowej Ekoinnowacje w nowej perspektywie finansowej kraju i Europie: Środowisko i energia z czego finansować projekty i z kim współpracować?

Bardziej szczegółowo