Jak Urządzić świat? Katarzyna Boni, Jędrzej Witkowski. scenariusze lekcji

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Jak Urządzić świat? Katarzyna Boni, Jędrzej Witkowski. scenariusze lekcji"

Transkrypt

1 Jak Urządzić świat? Katarzyna Boni, Jędrzej Witkowski scenariusze lekcji Centrum Edukacji Obywatelskiej 2013 A4

2 WSTĘP Niniejsza broszura zawiera scenariusze powstałe w ramach programu Jak urządzić świat?. To pytanie, które nurtuje nie tylko wielkich polityków, filozofów i znanych dziennikarzy, ale także od czasu do czasu nas wszystkich. W programie Centrum Edukacji Obywatelskiej i Gazety Wyborczej próbowaliśmy na nie odpowiedzieć, angażując młodych ludzi w rozwiązywanie globalnych problemów. Młodzi ludzie chętnie angażują się w działania, których celem jest naprawa świata, zwłaszcza teraz, gdy zewsząd słyszą o kryzysie światowych finansów, kłopotach całych branż i krajów, a także masowych protestach od Wall Street aż po arabską Wiosnę Ludów. Coraz częściej pojawiają się opinie, że to coś więcej niż krótkotrwały impas i że świat wymaga radykalnych zmian na każdym poziomie: ograniczenia cierpienia najuboższych narodów i regionów, zdecydowanej ochrony zasobów planety, zaprzestania spekulacji finansowych, rozwiązania zapalnych problemów politycznych globu, zmniejszenia różnic między klasami i warstwami społecznymi. Scenariusze, które proponujemy są przeznaczone dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych do realizacji na lekcjach WOS, godzinach wychowawczych, geografii, ale także podczas zajęć pozalekcyjnych. Stawiają na rozwój krytycznego myślenia, współpracę uczniów i, co szczególnie ważne powiązanie szkoły z realnymi problemami, uczenie rozpoznawania ich i rozwiązywania. Fundacja Centrum Edukacji Obywatelskiej 2 / 25

3 Ubóstwo na świecie jak je przezwyciężyć? Pytanie Kluczowe Co znaczy być ubogim? czas 4 Cele Uczeń/uczennica: formułuje definicję ubóstwa rozróżnia ubóstwo na poziomie indywidualnym i krajowym opisuje podstawy mechanizmu działania mikrokredytów NaCoBeZu własnymi słowami zdefiniujesz, czym jest ubóstwo opiszesz, jak działa mechanizm mikrokredytów Metody i formy pracy burza mózgów praca z tekstem praca w grupie miniwykład Pomoce dydaktyczne mapa świata komputer i rzutnik lub duży wydruk mapy świata z załącznika nr 2 Przebieg zajęć 1 Lekcję rozpocznij od burzy mózgów. Zapytaj uczennice i uczniów: Co to znaczy być ubogim? Wszystkie padające odpowiedzi spisz na tablicy. 2 Podziel klasę na grupy czteroosobowe. Każdej grupie rozdaj kartę z listą potrzeb (załącznik nr 1). Poproś o wykreślenie tych rzeczy, które nie są ich zdaniem konieczne do godnego życia. Przeznacz na to zadanie kilka minut, a następnie poproś grupy o sformułowanie definicji ubóstwa Ubóstwo to lub Człowiek ubogi. 8 minut 3 Poproś grupy o przedstawienie swoich definicji. Możesz wynotować na tablicy najważniejsze elementy definicji. Podsumuj wypowiedzi uczniowskie. Zwróć uwagę na następujące elementy: ubóstwo nie ogranicza się do braku środków finansowych; ubóstwo to brak możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb; 3 / 25

4 każdy z nas może te podstawowe potrzeby określać inaczej, dlatego słowo ubóstwo każdy z nas może definiować inaczej; skrajne ubóstwo to sytuacja, w której człowiek nie ma możliwości zaspokojenia swoich najbardziej podstawowych potrzeb (np. brakuje mu wody pitnej lub jedzenia); o ubóstwie mówimy w odniesieniu do ludzi oraz w odniesieniu do państw państwo ubogie to takie, które nie może zapewnić swoim obywatelkom i obywatelom możliwości realizacji ich potrzeb (np. nie gwarantuje dostępu do edukacji, opieki medycznej, itp.); z ubóstwem mamy do czynienia w każdym kraju, także w Polsce, jednak w naszym kraju nie zdarzają się (lub bardzo rzadko zdarzają się) przykłady skrajnego ubóstwa. Na tablicy zapisz hasła: ubóstwo i skrajne ubóstwo. 8 minut 4 Korzystając z rzutnika multimedialnego, komputera lub kolorowego wydruku przedstaw klasie mapę skrajnego ubóstwa (załącznik nr 2). Wytłumacz, że jest to alternatywna mapa, na której wielkość kraju zależy od tego, jak duża część jego mieszkańców żyje poniżej granicy ubóstwa ustalonej na poziomie 2 dolarów dziennie. Mała powierzchnia kraju na mapie oznacza, że niewielu jego mieszkańców, żyje w skrajnym ubóstwie. Zapytaj uczniów i uczennice, w jakich regionach i krajach ubóstwo jest najbardziej poważnym problemem. Dla porównania możesz pokazać również zwykłą mapę świata. 5 Poproś uczennice i uczniów, by w trójkach zastanowili się, jakie formy pomagania ludziom ubogim (w Polsce lub zagranicą) znają. Po kilku minutach poproś chętne osoby o wypowiedzi. Zwróć uwagę uczniów, że formy pomocy mogą dotyczyć wspierania poszczególnych osób (np. wsparcie rzeczowe) lub działań systemowych (tworzenie nowych miejsc pracy). Oba typy działań są potrzebne. Powiedz, że dzisiaj poznają nową formę wspierania wybranych osób. Zapytaj klasę, czy słyszeli kiedykolwiek o mikrokredytach. Jeśli w klasie są takie osoby, poproś je o skrótowe przedstawienie tej idei. 6 minut 6 Rozdaj tym samym trójkom teksty pomocnicze dotyczące mikrokredytów (załącznik nr 3), poproś o zapoznanie się z nimi (każda osoba czyta jeden tekst) a następnie o wspólne wypełnienie brakującymi słowami schematu działania mikrokredytu. 8 minut 7 Poproś jedną grupę o przedstawienie odpowiedzi. Upewnij się, czy wszyscy w klasie zrozumieli ten schemat, w razie konieczności raz jeszcze go wyjaśnij. 3 minuty 8 Podsumuj zajęcia wracając do definicji ubóstwa i pokazując, w jaki sposób mikrokredyt może pomóc w wychodzeniu z tego stanu. 2 minuty Pomysł na kontynuację zajęć Przedstaw klasie ideę organizacji Kiva (portal w języku angielskim lub podstawowe informacje o organizacji w polskiej Wikipedii Dzięki portalowi kiva.org każdy z nas może pożyczyć pieniądze niewielkim przedsiębiorcom z krajów uboższych, tym samym włączając się w praktyczne upowszechnienie idei mikrokredytów. 4 / 25

5 Aby udzielić pożyczki należy zarejestrować się w serwisie, wybrać pożyczkobiorcę z bazy i przekazać minimum 25 dolarów (ok zł). Pożyczkobiorca spłaca pożyczkę (Kiva ma 99% ściągalność udzielanych pożyczek), środki wracają na nasze konto i możemy po raz kolejny pożyczyć je innej osobie. Wspólne udzielenie pożyczki przez klasę (np. przy wsparciu nauczyciela języka angielskiego portal jest prowadzony w języku angielskim), poprzedzone wyborem pożyczkobiorcy i poznaniem jego historii jest świetną kontynuacją lekcji o ubóstwie. Uczniowie i uczennice widzą, że ich wsparcie ma znaczenie dla konkretnej osoby, pożyczone pieniądze do nich wracają i mogą je ponownie wykorzystać. Materiały pomocnicze (dostępne na stronie internetowej Załącznik 1 Karta potrzeb Załącznik 2 Mapa skrajnego ubóstwa Załącznik 3 Informacje o mikrokredytach Załącznik 4 Schemat działania mikrokredytu 5 / 25

6 Skąd się bierze ubóstwo? Pytanie Kluczowe Jakie są przyczyny ubóstwa na świecie? czas 4 Cele Uczeń/uczennica: opisuje wskaźnik rozwoju społecznego jako jeden z mierników rozwoju wymienia przyczyny ubóstwa w Afryce subsaharyjskiej opisuje mechanizmy utrudniające rozwój państw afrykańskich związane z handlem międzynarodowym NaCoBeZu opiszesz, czym jest wskaźnik rozwoju społecznego i co się na niego składa wskażesz przynajmniej 6 przyczyn ubóstwa państw afrykańskich wyjaśnisz przynajmniej 3 mechanizmy, które utrudniają rozwój państw afrykańskich Metody i formy pracy praca z tekstem praca w grupie miniwykład Pomoce dydaktyczne mapa świata komputer i rzutnik lub duży wydruk mapy świata z załącznika nr 2 tablice arkusze papieru i flamastry dla 5 grup Przebieg zajęć 1 Przed lekcją poproś uczniów i uczennice o wyszukanie informacji na temat wskaźnika rozwoju społecznego. Czym jest wskaźnik rozwoju społecznego? Jakie elementy bierze się pod uwagę przy wyznaczaniu wartości wskaźnika? Które miejsce w rankingu rozwoju społecznego zajmuje Polska? Informacje te można łatwo wyszukać w internecie. 2 Lekcję rozpocznij od wyświetlenia mapy świata wg wskaźnika rozwoju społecznego (załącznik nr 1). Możesz wykorzystać do tego komputer i rzutnik lub wydrukować mapę w dużym formacie. Zbierz od klasy informacje, które udało im się zdobyć na temat wskaźnika rozwoju społecznego. Wskaźnik rozwoju społecznego to miara rozwoju krajów opracowana przez Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP). 6 / 25

7 Przy wyznaczaniu wartości wskaźnika bierze się pod uwagę: średnią oczekiwaną długość życia (zdrowie), średnią liczbę lat edukacji (dostęp do edukacji) i produkt narodowy na osobę (bogactwo). Polska znajduje się na 39 miejscu na 187 państw sklasyfikowanych w rankingu i zalicza się do grupy państw o bardzo wysokim wskaźniku rozwoju społecznego. Podsumowując, podkreśl, że na wskaźnik rozwoju społecznego składają się: zdrowie obywateli, dostęp do edukacji oraz bogactwo. 3 Zwróć uwagę na fakt, że duża część krajów Afryki subsaharyjskiej to kraje o niskim poziomie wskaźnika rozwoju społecznego (na 45 państw, których poziom rozwoju społecznego został uznany przez UNDP za niski aż 36 to państwa afrykańskie). Powiedz, że lekcja będzie poświęcona wyjaśnieniu, dlaczego tak się dzieje. 2 minuty 4 Uczniom i uczennicom rozdaj tekst dotyczący przyczyn ubóstwa w Afryce (załącznik nr 2). Każda osoba powinna dostać jedną część tekstu. Poproś o zapoznanie się z nim i wynotowanie głównych przyczyn ubóstwa Afryki, o których mówią autorzy. Przeznacz kilka minut na jego przeczytanie, a następnie zapytaj, jakie przyczyny udało im się zidentyfikować. Zapisuj je na tablicy. Zapytaj, czy uczniowie i uczennice znają inne przyczyny, o których nie ma mowy w tekście (np. zjawisko drenażu mózgów). Korzystając z materiału dla nauczyciela sprawdź, czy na tablicy pojawiły się wszystkie omówione w tekście problemy. 5 Zapytaj klasę, które z zapisanych na tablicy przyczyn ubóstwa mają związek z państwami tzw. globalnej Północy (państwami bogatszymi). Wspólnie oznaczcie te przyczyny (m.in. kwestie zadłużenia zagranicznego, handlu międzynarodowego). Wytłumacz uczniom, że eksperci zajmujący się rozwojem międzynarodowym wskazują je pośród głównych hamulców rozwoju Afryki. Coraz bardziej powszechny jest bowiem pogląd, że wpływ krajów bogatych na kraje ubogie jest negatywny. Powiedz, że kolejna część zajęć będzie poświęcona właśnie takim związkom pomiędzy globalną Północą a globalnym Południem. 3 minuty 6 Podziel klasę na 5 grup. Każdej z nich rozdaj jedną z fiszek informacyjnych (załącznik nr 3) oraz arkusz papieru i flamastry. Zadaniem grupy będzie zapoznanie się z treścią fiszki i przygotowanie tekstowego lub rysunkowego schematu, na podstawie którego wytłumaczą koleżankom i kolegom opisany w ich tekście problem. Przeznacz na przygotowanie schematów, a następnie poproś grupy o zaprezentowanie wyników swojej pracy, przeznaczając maksymalnie 2 3 minuty na jedną prezentację. Po każdej prezentacji zapytaj, czy wszyscy zrozumieli przedstawiany przez grupę problem. Zwracaj uczniom i uczennicom uwagę na wzajemne powiązania pomiędzy omawianymi problemami (np. zadłużenie zagraniczne powoduje uzależnienie finansowe i polityczne od innych krajów i w konsekwencji utrudnia krajom uboższym walkę o swoje interesy na arenie międzynarodowej). 20 minut 7 W ramach podsumowania zajęć poproś, aby wszyscy uczniowie i uczennice wskazali jedną z przyczyn ubóstwa państw afrykańskich, o której chcieliby dowiedzieć się więcej. Może być to przyczynek do pracy domowej, kolejnej lekcji pogłębiającej wybrane zagadnienia lub realizacji badawczego projektu edukacyjnego (np. Jaki wpływ ma redukcja zadłużenia zagranicznego na państwa Afryki?). 7 / 25

8 Materiały pomocnicze (dostępne na stronie internetowej Załącznik 1 Mapa świata wg wskaźnika rozwoju społecznego Załącznik 2 tekst Ubóstwo w Afryce Załącznik 3 fiszki informacyjne dotyczące działania mechanizmów utrwalających ubóstwo państw afrykańskich 8 / 25

9 Jaki jest mój wpływ na środowisko? Pytanie Kluczowe Czy moje decyzje wpływają na środowisko? Czy mam wpływ na zużycie zasobów naturalnych? czas W wersji podstawowej 120 minut W wersji rozszerzonej 140 minut Cele Uczeń/uczennica: wiedzą co to są zasoby naturalne, potrafią je podzielić i wskazać kilka przykładów potrafią wskazać na zależności pomiędzy liczbą ludzi a zmniejszającą się ilością zasobów naturalnych uczniowie rozumieją konsekwencje wzrostu liczby ludności uczniowie rozumieją, jak ich zachowanie wpływa na środowisko, potrafią wskazać sposoby na zminimalizowanie tego wpływu potrafią pracować w grupie NaCoBeZu opiszesz, czym jest wskaźnik rozwoju społecznego i co się na niego składa wskażesz przynajmniej 6 przyczyn ubóstwa państw afrykańskich wyjaśnisz przynajmniej 3 mechanizmy, które utrudniają rozwój państw afrykańskich Metody i formy pracy pytania otwarte praca w grupie burza mózgów Pomoce dydaktyczne kartki do notatek i długopisy flipchart i markery jabłko nóż załącznik nr 1 Uwagi: Prowadzący może zdecydować się na rozszerzenie wersji podstawowej o dyskusję na temat sposobów wytrwania w podjętych zobowiązań. 9 / 25

10 Przebieg zajęć 1 Przywitaj uczniów i powiedz, że dzisiaj będziecie rozmawiać o zasobach naturalnych ziemi. Zaczniecie od prostego ćwiczenia Zasoby Naturalne. Przed zajęciami przygotuj materiały według załącznika nr 1. Zapytaj uczniów co to są zasoby naturalne? Podziel uczniów na pięć grup i każdej grupie rozdaj po jednym zestawie materiałów. Poproś, żeby podzielili zasoby na stałe, odnawialne i nieodnawialne, a także zdecydowali, które rzeczy nie są zasobami. 2 Na flipcharcie (może być wcześniej przygotowany) narysuj tabelkę z zasobami (załącznik nr 2). Zapytaj uczniów czy są jakieś różnice pomiędzy ich decyzjami a narysowaną tabelką. Wyjaśnij te różnice (czas: 5 minut). Jeśli uczniowie mieli niedawno omówiony temat zasobów naturalnych potraktuj to ćwiczenie jako przypomnienie. Zamiast rozdawać materiały zapytaj uczniów, co to są zasoby naturalne i zapisz na flipcharcie słowa: stałe odnawialne i nieodnawialne. Poproś uczniów o przykłady. 3 Zapytaj uczniów, czy jeśli zasoby są odnawialne to znaczy, że możemy korzystać z nich do woli? A co się stanie jeśli wytniemy wszystkie drzewa? Skąd się będą brały kolejne? Czy znają inne zagrożenia dla zasobów naturalnych? 4 Powiedz, że jednym z zasobów jest ziemia uprawna. Wyjmij jabłko i powiedz, że symbolizuje kulę ziemską. Zapytaj uczniów ile ich zdaniem zajmuje powierzchni naszej planety ziemia uprawna? Poczekaj na odpowiedzi i zacznij ćwiczenie. Pokrój jabłko na cztery części. Zabierz trzy z nich i zapytaj czemu nie można uprawiać ziemi na tych trzech kawałkach (reprezentują wodę). Pozostały kawałek pokrój na dwa fragmenty. Zabierz jeden z nich i zapytaj czemu na tych fragmentach nie można uprawiać roślin (to pustynie, błota, tundra, góry miejsca nieprzyjazne do zamieszkania). Jeden fragment, który został pokrój znowu na cztery kawałki. Zabierz trzy z nich (reprezentują miasta, przedmieścia, fabryki tereny zajmowane przez człowieka ale nie pod uprawę ziemi). Skórka na kawałku (1/32 jabłka), który został to ziemia nadająca się do uprawy. Z tego kawałka trzeba wyżywić cały świat. 5 Zapytaj uczniów, czy gdyby ktoś im powiedział, że na połowie tego kawałka wybuduje miasta to zgodziliby się? Czy czują, że to jest ważne, żeby dbać o ten kawałek ziemi nadającej się do upraw? A czy oni sami w jakiś sposób mają wpływ na to ile, jest tej ziemi? A na inne zasoby naturalne? W jaki sposób je zużywają? 6 przerwa 7 Rozpocznij ćwiczenie Siatka połączeń. Podziel uczniów na czteroosobowe grupy (przyporządkuj im litery zaczynając od A ). Każdej grupie rozdaj po jednej kartce flipchartu i markery (poproś żeby podpisali kartki literką swojej grupy). Zapytaj, czy wiedzą ile obecnie żyje osób na ziemi (ponad 7 miliardów, liczba ta została przekroczona w 2011 roku). Uświadom uczniom, że jeszcze w czasach średniowiecza żyło 300 milionów ludzi na całej ziemi. W XVIII wieku mniej niż miliard. W 1950 roku było nas 2,5 miliarda. 60 lat później jest nas 7 miliardów. Dopiero ostatnio ludzi zaczęło przyrastać w tak dużym tempie. 10 / 25

11 8 Poproś każdą grupę żeby na środku kartki napisała: 7 miliardów ludzi, a następnie zastanowiła się, jaki wpływ na każdego z nas i na ziemię ma to, że ludzi jest coraz więcej (np. więcej ludzi to więcej samochodów, więcej ludzi to więcej znajomych). Wpływ może być negatywny, pozytywny albo neutralny. Nie ma złych odpowiedzi. Uczniowie mogą zapisać wszystko to, co im przyjdzie do głowy. Odpowiedzi są zapisywane w formie relacji przyczynowo-skutkowej, czyli strzałkami: od 7 miliardów ludzi wychodzi strzałka do więcej samochodów (przykład w załączniku nr 3). 9 Poproś uczniów, żeby wymienili się plakatami pomiędzy grupami (zgodnie z ruchem wskazówek zegara). Każda grupa dopisuje do konsekwencji, które widzi kolejne konsekwencje (np. więcej samochodów znaczy, że będzie więcej zanieczyszczeń, więcej znajomych osób do pomocy ale też więcej czasu spędzonego na spotkaniach). 10 Poproś o kolejną wymianę kartek (zgodnie z ruchem wskazówek zegara). Uczniowie dopisują trzeci poziom konsekwencji (np. więcej zanieczyszczeń znaczy, że będzie trudniej oddychać; więcej czasu na spotkaniach to mniej czasu dla siebie). Konsekwencji może być więcej niż jedna. 11 Poproś, żeby kartki wróciły do właściwej grupy. Do konsekwencji, które się pojawiły, grupa dopisuje, jakie zasoby naturalne będą zużywane (np. ropa). Poproś też, żeby zaznaczyli innym kolorem te konsekwencje, na które mają wpływ (nie będą jeździć samochodem, więc zanieczyszczenie wynikające z używania samochodu nie jest wynikiem ich działania, ale np. mogą używać plastikowych torebek i poprzez to mieć wpływ na zaśmiecenie środowiska, albo też mogą dużo rozmawiać z ludźmi i przez to powiększać grono swoich znajomych pamiętaj, że konsekwencje mogą być i pozytywne i negatywne). Nie przy każdej konsekwencji da się coś dopisać. Poproś o powieszenie kartek na ścianie. 12 Daj uczniom czas na obejrzenie każdej kartki. 5minut 13 Rozpocznij dyskusję: Które konsekwencje robią na tobie największe wrażenie? O których nigdy wcześniej nie pomyślałeś? Czy zaskoczyło cię, na co masz wpływ? Co najbardziej? Czy myślisz, że to co dzieje się w Chinach ma wpływ na to, co dzieje się w Polsce? Czy myślisz, że to co robisz w Polsce ma wpływ na to, co dzieje się w Chile albo w Indiach? Jaki wpływ to wszystko może mieć na ten mały kawałek ziemi uprawnej, o którym mówiliśmy przed przerwą? A na inne zasoby? 14 Zapytaj, jak można zamienić zachowania, które zostały przez uczniów zidentyfikowane, jako te, które mają negatywne konsekwencje (np. używanie torebek foliowych można zamienić na używanie torebek materiałowych, albo chodzenie z tą samą foliową torebką na zakupy, odpowiedzi może być więcej niż jedna. 15 Poproś każdego ucznia, żeby napisał na kartce jednej rzeczy z wymienionych przez nich opcji podczas burzy mózgów, którą decydują się robić. 11 / 25

12 + ĆWICZENIA DODATKOWE 1 Podziel uczniów na czteroosobowe grupy. Rozdaj im flipcharty i poproś, żeby zrobili burzę mózgów na temat: w jaki sposób wytrwać w podjętych postanowieniach? W jaki sposób sprawdzać postępy klasowy blog, zawieszenie deklaracji w klasie? 2 Poproś, żeby przedstawili swoje pomysły na forum, wspólnie wybierzcie, te które wprowadzicie w życie (jeśli nauczyciel nie widzi, żeby jeden czy dwa pomysły zdecydowanie spodobały się uczniom może zrobić głosowanie). Może też zaproponować wypełnienie dekalogu na stronie sos.wwf.pl, w którym można wybrać własne zobowiązania mające pomóc zmniejszyć problem wylesiania czy deficytu wody (trzeba mieć 13 lat). Materiały pomocnicze (dostępne na stronie internetowej Załącznik nr 1 Ćwiczenie. Zasoby naturalne Załącznik nr 2 Zasoby naturalne Załącznik nr 3 Siatka połączeń Lektura uzupełniająca dla Prowadzącego: strona Europejskiej Agencji Środowiska (także po angielsku z większą ilością materiałów: [ost. wej, 14 grudnia 2012] strona WWF opisująca problemy związane ze środowiskiem i podsuwająca pomysły na ich rozwiązanie. [ost. wej, 14 grudnia 2012] 12 / 25

13 Wspólna odpowiedzialność Pytanie Kluczowe Czy moje decyzje wpływają na środowisko? Czy mam wpływ na zmianę klimatu? czas W wersji podstawowej 9 W wersji rozszerzonej 120 minut (w tym przerwa) Cele Uczeń, uczennica: wiedzą, jak działania i decyzje podejmowane w jednym miejscu wpływają na życie ludzi w innej części świata rozumieją konsekwencje wzrostu liczby ludności rozumieją, jak ich zachowanie wpływa na środowisko i zmiany klimatyczne potrafią wskazać sposoby na zminimalizowanie swojego wpływu na środowisko i zmiany klimatyczne. NaCoBeZu wskażesz co najmniej 3 przykłady własnych działań, które wpływają na życie ludzi w innej części kraju wskażesz co najmniej 3 sposoby na zminimalizowanie własnego wpływu na środowisko Metody i formy pracy pytania otwarte praca w grupie burza mózgów Pomoce dydaktyczne kartki do notatek i długopisy flipchart i markery komputer z dostępem do internetu i rzutnik załącznik nr 3 Uwagi: Prowadzący może zdecydować się na rozszerzenie wersji podstawowej (o dyskusję na temat sposobów wytrwania w podjętych zobowiązań dotyczących redukcji śladu ekologicznego). 13 / 25

14 Przebieg zajęć 1 Przywitaj uczniów i powiedz, że dzisiaj będziecie rozmawiać o wpływie człowieka na środowisko. Powiedz, że ostatnio dużo mówi się o zmianach klimatycznych. Zapytaj uczniów o jakich zmianach słyszeli? Czy mogą podać jakieś przykłady (topnienie lodowców, niezwykle ciepłe lata w Europie, tajfuny, itp.). Co o tym sądzą? Czy uważają, że te zmiany zostały wywołane przez człowieka? Czy uważają, że oni mają na nie wpływ? 2 Pokaż uczniom fragment filmu Jedna planeta, jedna cywilizacja Gaëla Derive (http://vimeo.com/ ). Gaël Derive jest francuskim naukowcem, który zajmuje się hydrologią, glacjologią i zmianami klimatycznymi. Cały film pokazuje historie sześciu osób (z Nepalu, Bangladeszu, Etiopii, Brazylii, wysp Pacyfiku i Arktyki). Każda osoba opowiada, jak zmiany klimatu wpływają na ich życie. Polską wersję językową przygotowała Polska Zielona Sieć. 3 Zapytaj uczniów, co wiedzą o uprawach soi, o których mówi Donildo. Czy wiedzą po co uprawia się soję (na paszę dla krów i biopaliwa)? Czy my korzystamy z tych upraw? W jaki sposób (np. jedząc wołowinę, karmioną soją). Jaki wpływ na życie Donildo ma wycinanie lasów w puszczy amazońskiej? A jaki wpływ ma na nas? 4 Rozpocznij ćwiczenie Siatka połączeń. Podziel uczniów na czteroosobowe grupy (przyporządkuj im litery zaczynając od A ). Każdej grupie rozdaj po jednej kartce flipchartu i markery (poproś żeby podpisali kartki literką swojej grupy). Zapytaj czy wiedzą ile obecnie żyje osób na ziemi (ponad 7 miliardów, liczba ta została przekroczona w 2011 roku). Uświadom uczniom, że jeszcze w czasach średniowiecza żyło 300 milionów ludzi na całej ziemi. W XVIII wieku mniej niż miliard. W 1950 roku było nas 2,5 miliarda. 60 lat później jest nas 7 miliardów. Dopiero ostatnio ludzi zaczęło przyrastać w tak dużym tempie. 5 Poproś każdą grupę żeby na środku kartki napisała: 7 miliardów ludzi. Poproś, żeby każda grupa zastanowiła się, jaki wpływ ma to, że ludzi jest coraz więcej na środowisko, społeczeństwo i ekonomię, na każdego z nas (np. więcej ludzi to więcej samochodów, więcej ludzi to więcej znajomych). Wpływ może być negatywny, pozytywny albo neutralny. Nie ma złych odpowiedzi. Uczniowie mogą zapisać wszystko to, co im przyjdzie do głowy. Odpowiedzi są zapisywane w formie relacji przyczynowo-skutkowej, czyli strzałkami: od 7 miliardów ludzi wychodzi strzałka do więcej samochodów (przykład w załączniku nr 1). 6 Poproś uczniów, żeby wymienili się plakatami pomiędzy grupami (zgodnie z ruchem wskazówek zegara). Każda grupa dopisuje do konsekwencji, które widzi kolejne konsekwencje (np. więcej samochodów znaczy, że będzie więcej zanieczyszczeń, więcej znajomych osób do pomocy ale też więcej czasu spędzonego na spotkaniach). 7 Poproś o kolejną wymianę kartek zgodnie z ruchem wskazówek zegara). Uczniowie dopisują trzeci poziom konsekwencji (np. więcej zanieczyszczeń znaczy, że będzie trudniej oddychać; więcej czasu na spotkaniach to mniej czasu dla siebie). Konsekwencji może być więcej niż jedna. 14 / 25

15 8 Poproś, żeby kartki wróciły do właściwej grupy. Daj im czas na dopisanie na każdym poziomie konsekwencji, jakie jeszcze przychodzą im do głowy. Poproś o powieszenie kartek na ścianie. 9 przerwa 10 Po przerwie daj uczniom czas na obejrzenie każdej kartki (czas: ). Rozpocznij dyskusję: Czy zgadzasz się z przedstawionymi konsekwencjami i połączeniami? Czemu tak, czemu nie? Które konsekwencje robią na tobie największe wrażenie? O których nigdy wcześniej nie pomyślałeś? Czy to co dzieje się w Chinach ma wpływ na to, co dzieje się w Polsce? Czy myślisz, że to co robisz w Polsce ma wpływ na to, co dzieje się w Chile albo w Indiach? Jak większa liczba ludzi wpłynie na sytuację Donildo z filmu? 11 Zadaj pytanie: co to jest ślad ekologiczny? Zapisz odpowiedzi na tablicy albo flipcharcie. 12 Przedstaw informacje o śladzie ekologicznym. Podkreśl, że Polacy żyją tak, jakby mieli do dyspozycji dwie ziemie, a nie jedną (załącznik nr 3). Zapytaj, czy uczniowie myślą, że mają wpływ na stan zasobów naturalnych ziemi (jeśli stwierdzą, że nie mają wpływu możesz zapytać, ilu z nich gasi światło, kiedy wychodzi z pokoju? Ilu z nich przyjeżdża do szkoły tramwajem albo autobusem? Ilu z nich na wakacje leci samolotem?). Podkreśl, że to wszystko ma znaczenie. Każdy ma wpływ na zasoby naturalne ziemi, bo codziennie je zużywa. Chodzi o to, żeby nie zużywać ich więcej niż rzeczywiście jest to potrzebne. Zapytaj, czy uczniowie mają jakieś pomysły, jak zminimalizować swój ślad. Zapisz pomysły na tablicy. Na koniec rozdaj uczniom załącznik nr Poproś uczniów o dokończenie na kartkach zdania (wpisanie jednej rzeczy, na którą się decydują) Zmniejszę mój ślad ekologiczny. 14 Podczas, gdy uczniowie wypełniają kartki zapisz na tablicy adres: (zakładka możesz pomóc/ buduj nasz wizerunek/zmierz swój ślad ekologiczny). Poproś, żeby każdy z uczniów wypełnił na tej stronie ankietę, która pozwala obliczyć, jaki jest nasz indywidualny ślad ekologiczny. Przy wynikach będą podane konkretne sposoby na to, jak ten ślad zmniejszyć. + ĆWICZENIA DODATKOWE 1 Podziel uczniów na czteroosobowe grupy. Rozdaj im flipcharty i poproś, żeby zrobili burzę mózgów na temat: w jaki sposób wytrwać w zmniejszaniu śladu ekologicznego? W jaki sposób sprawdzać postępy (klasowy blog? zawieszenie deklaracji w klasie?)? 2 Poproś, żeby przedstawili swoje pomysły na forum, wspólnie wybierzcie, te które wprowadzicie w życie (jeśli trener nie widzi, żeby jeden czy dwa pomysły zdecydowania spodobały się uczniom może zrobić głosowanie) 15 / 25

16 Załącznik nr 1 Siatka połączeń Załącznik nr 2 Ślad ekologiczny Załącznik nr 3 Baza pomysłów Materiały pomocnicze (dostępne na stronie internetowej Lektura uzupełniająca dla nauczyciela: kolejne fragmenty filmu Jedna planeta, jedna cywilizacja. Tomasz Ulanowski. Żyjemy na koszt przyszłych pokoleń. Gazeta Wyborcza [15 maja 2012] energiakobiet/1,118219, ,zyjemy_na_koszt_przyszlych_pokolen.html [14 grudnia 2012] strona WWF poświęcona kampanii SOS dla świata z materiałami pokazującymi, jak nasze decyzje wpływają na środowisko [14 grudnia 2012] Raport WWF Living Planet Report booklet_final.pdf [14 grudnia 2012 (po angielsku)] strona Instytutu Globalnej Odpowiedzialności z publikacjami na temat globalnego Południa i naszego wpływu na życie ludzi w innych częściach świata [14 grudnia 2012] strona WWF opisująca problemy związane ze środowiskiem i podsuwająca pomysły na ich rozwiązanie [14 grudnia 2012] 16 / 25

17 Hierarchia potrzeb i świat reklamy Pytanie Kluczowe Czy kupuję to, czego naprawdę potrzebuję? Czy rzeczy, które posiadam stanowią o mojej wartości? czas 90 minut Cele Uczeń/uczennica: potrafią wymienić potrzeby człowieka i podać ich przykłady rozumieją różnicę pomiędzy podstawowymi potrzebami a potrzebami wyższymi rozumieją ideę hierarchii potrzeb krytycznie analizują przekaz reklamowy, potrafią pokazać w jaki sposób reklama sztucznie kreuje potrzeby potrafią dzielić się wnioskami z dyskusji w grupie na forum NaCoBeZu podasz co najmniej 5 przykładów potrzeb człowieka na przykładzie wyjaśnisz różnicę pomiędzy potrzebami podstawowymi a wyższymi Metody i formy pracy analiza żródeł praca w grupie burza mózgów Pomoce dydaktyczne kartki do notatek i długopisy flipchart i markery komputer z dostępem do internetu i rzutnik reklama wycięta z gazety Uwagi: Prowadzący powinien dostosować materiały reklamowe do poziomu i wieku grupy. Zajęcia zostały pomyślane tak, żeby można było przeprowadzić go podczas dwóch godzin lekcyjnych (z przerwą), ale prowadzący (w zależności od grupy) może zdecydować się na przeprowadzenie warsztatu po lekcjach i wydłużenie czasu jego trwania do 150 minut (miejsca, gdzie można wydłużyć warsztat i propozycje dodatkowych ćwiczeń zostały zaznaczone w programie warsztatu). Przedstawiony tutaj warsztat to pierwsza część dwuetapowego warsztatu o konsumpcji. 17 / 25

18 Przebieg zajęć 1 Przedstaw temat zajęć i wyjaśnij, że przez następne 2 godziny grupa będzie uczyła się o teorii potrzeb i zajmowała krytyczną analizą reklam. 2 Zadaj pytanie: Czy kupujesz, to czego naprawdę potrzebujesz? Czy zakupy robisz pod wpływem chwili? Podsumuj wypowiedzi uczniów. 3 Ćwiczenie Piramida Potrzeb. Podziel uczniów na cztery grupy (dowolnie: losowanie kolorowych kartek, odliczanie). Rozdaj grupom materiał pomocniczy (Załącznik nr 1). Pamiętaj o pocięciu załącznika na kawałki tak, żeby każda potrzeba była na oddzielnej karteczce). Jedna grupa dostaje jeden zestaw. Poproś uczniów, żeby ułożyli potrzeby od najbardziej podstawowej do najbardziej zaawansowanej. Każda grupa prezentuje ustalenia na forum argumentując swoje wybory. Zapisz je na bieżąco na flipcharcie. 1 Przedstaw uczniom w krótki i przystępny sposób sylwetkę Abrahama Maslowa (załącznik nr 2). Powiedz, że ten amerykański psycholog w latach czterdziestych XX zidentyfikował ludzkie potrzeby i ułożył je według konkretnej hierarchii. Według niego, dopóki nie zostaną zaspokojone potrzeby z niższych poziomów, człowiek nie może zacząć zaspokajać potrzeb na wyższych poziomach. Narysuj (możesz przygotować rysunek przed zajęciami) piramidę potrzeb (według załącznika nr 3). Poproś uczniów o komentarze (zwłaszcza jeśli ich piramidy odbiegały od piramidy Maslowa). Powiedz uczniom, że teraz przeczytasz różne hasła związane z potrzebami. Poproś, żeby o każdej potrzebie powiedzieli, z którym poziomem piramidy jest związana. Odczytaj w losowej kolejności hasła z załącznika nr 4. Po każdym haśle rób przerwę i czekaj na odpowiedź uczniów. Wyjaśnij, że nie zaspokojone potrzeby motywują do działania. Zacznij dyskusję pytając uczniów, co jest dla nich nowe, co ich zainteresowało? Czy mogą podać inne przykłady potrzeb? Czy zgadzają się z takim ułożeniem hierarchii? Czy widzą sytuację, w której głód pcha do niebezpiecznych zachowań, a więc narusza potrzebę bezpieczeństwa? Które potrzeby mamy zaspokojone w XX wieku w Polsce? + ĆWICZENIA DODATKOWE Zachęć uczniów do krytycznego spojrzenia na piramidę potrzeb podając argumenty przeciwko tej teorii (załącznik nr 5) i zachęcając do dyskusji. 1 4 Przerwa 5 Ćwiczenie Reklama. Zadaj pytanie: które potrzeby z piramidy potrzeb pchają nas do kupowania? Co kupujesz? Podsumuj odpowiedzi. Pokaż uczniom przyniesioną przez siebie papierową reklamę. Powiedz, co sprzedaje ta reklama, do kogo jest skierowana i jaką wizję świata tworzy (kiedy już kupimy dany produkt). 18 / 25

19 Zapytaj uczniów, na jakie potrzeby odpowiada ta reklama? Zwróć uwagę na to, jak reklama w sztuczny sposób tworzy potrzebę posiadania, jak sugeruje, że bez tych rzeczy jesteśmy gorsi. Podziel uczniów na dwie lub trzy grupy. Poproś, żeby każda grupa wybrała jedną telewizyjną reklamę (możesz zasugerować wybór, albo arbitralnie przydzielić wybrane przez ciebie reklamy; upewnij się tylko, że wszyscy je znają) i przeanalizowała dokładnie, w jaki sposób ta reklama kreuje w nich potrzeby. Rozdaj każdej grupie załącznik nr 6 1 Grupy prezentują swoje wnioski na forum. Poprowadź dyskusję według pytań z załącznika nr 7. + ĆWICZENIA DODATKOWE Możliwość wydłużenia dyskusji o burzę mózgów z pomysłami na to, jak dobrze można wykorzystać reklamę, np. w celach społecznych 7 Poproś uczniów, żeby na kartkach dokończyli zdanie Dowiedziałem/am się, że.. 2 minuty Materiały pomocnicze (dostępne na stronie internetowej Załącznik 1 Piramida Potrzeb. Potrzeby Załącznik 2 Krótka biografia Maslowa Załącznik 3 Piramida Potrzeb Załącznik 4 Piramida Potrzeb. Hasła Załącznik 5 Kontrargumenty Załącznik 6 Reklama Załącznik 7 Dyskusja Lektura uzupełniająca: tekst A.H. Maslowa Teoria Ludzkiej Motywacji. [03 grudnia 2012 (po angielsku)] tekst Francisa Heylighena omawiający teorię Maslowa. [03 grudnia 2012] (po angielsku) Zygmunt Bauman. Konusmowanie Życia, Kraków, WUJ, 2009 Philip G. Zimbardo. Psychologia i życie. Warszawa, PWN, 1999, s / 25

20 Affluenza Pytanie Kluczowe Czy kupujesz bo chcesz, czy dlatego, że potrzebujesz? Czy zdajesz sobie sprawę, z przywileju jakim jest życie w rozwiniętym kraju? czas W wersji podstawowej 90 minut W wersji rozszerzonej 150 minut (w tym przerwa) Cele Uczeń, uczennica: rozumieją pojęcie affluenza, potrafią je wyjaśnić i podać przykłady wiedzą w jaki sposób mogą przeciwdziałać affluenzie: redukując, używając ponownie i przetwarzając zdobywają wiedzę o danych na temat wyrzucania jedzenia w Polsce i na świecie potrafią wskazać przykłady i konkretne postępowania związane z zasadą 3R widzą różnicę w życiu w krajach globalnej Północy i globalnego Południa NaCoBeZu wyjaśnisz, co to jest affluenza wskażesz 3 sposoby przeciwdziałania affluenzie Metody i formy pracy praca w grupach praca w parach pytania otwarte symulacja burza mózgów Pomoce dydaktyczne kartki do notatek i długopisy flipchart i markery komputer z dostępem do internetu i rzutnik załącznik nr 1 i 2 55 cukierków, 36 zapałek, 10 torebek foliowych Uwagi: Warsztat został pomyślany tak, żeby można było przeprowadzić go podczas dwóch godzin lekcyjnych (z przerwą po środku). W zależności od grupy prowadzący może zdecydować się na przeprowadzenie warsztatu po lekcjach i wydłużenie czasu jego trwania do około 150 minut (propozycja dodatkowego ćwiczenia została zaznaczona w programie warsztatu, każdą dyskusję można wydłużyć odpowiednio do potrzeb uczniów). Przedstawiony tutaj warsztat to druga część dwuetapowego warsztatu o konsumpcji. Pierwsza część skupiała się na hierarchii potrzeb i świecie reklamy. Część pytań z warsztatu Affluenza nawiązuje do wiedzy z pierwszej części warsztatu. 20 / 25

SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ

SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ NA ROWERY Dziewczyny na rowery! SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ Czas trwania zajęć: 90 minut CELE LEKCJI Po zajęciach uczniowie będą potrafili:

Bardziej szczegółowo

Gdzie jest moje miejsce w szkole?

Gdzie jest moje miejsce w szkole? LEKCJA 5 Gdzie jest moje miejsce w szkole? Co przygotować na lekcję Nauczyciel: kartę pracy dla każdego ucznia (załącznik 1), arkusze szarego papieru, flamastry, małe karteczki, arkusz papieru z narysowaną

Bardziej szczegółowo

1. Czym jest społeczność lokalna?

1. Czym jest społeczność lokalna? 1. Czym jest społeczność lokalna? CELE ZAJĘĆ WYNIKAJĄCE Z ZAŁOŻEŃ PROGRAMU: 1. Uczniowie zdobywają wiedzę potrzebną do realizacji programu, poznają pojęcie,,społeczności lokalnej. 2. Uczniowie przygotowują

Bardziej szczegółowo

www.filmotekaszkolna.pl

www.filmotekaszkolna.pl Temat: Jak zbudować dobre relacje z rodzicami? Rozważania na podstawie filmu Ojciec Jerzego Hoffmana Opracowanie: Lidia Banaszek Etap edukacyjny: ponadgimnazjalny Przedmiot: godzina wychowawcza Czas: 2

Bardziej szczegółowo

Temat: Ziemia na rozdrożu, czyli czas na działanie!

Temat: Ziemia na rozdrożu, czyli czas na działanie! Autor: Urszula Depczyk Dla kogo: szkoła podstawowa, klasa VI Temat: Ziemia na rozdrożu, czyli czas na działanie! Cele lekcji: Kształcenie umiejętności dostrzegania zagrożeń związanych ze zmianami klimatycznymi

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji: Poznajemy prawa i obowiązki ucznia.

Scenariusz lekcji: Poznajemy prawa i obowiązki ucznia. Scenariusz lekcji: Poznajemy prawa i obowiązki ucznia. Autor: Katarzyna Karwacka Przedmiot: Edukacja historyczna i obywatelska w szkole podstawowej Podstawa programowa: Treści nauczania wymagania szczegółowe:

Bardziej szczegółowo

Wolontariusz - bohater naszych czasów

Wolontariusz - bohater naszych czasów Joanna Żepielska Wolontariusz - bohater naszych czasów Scenariusz zajęć z edukacji humanitarnej dla gimnazjum Informacja o scenariuszu: Lekcja dotyczy takich pojęć, jak: wolontariusz, praca społeczna,

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZLEKCJI WYCHOWANIA FIZYCZNEGO (dla IV etapu edukacyjnego)

SCENARIUSZLEKCJI WYCHOWANIA FIZYCZNEGO (dla IV etapu edukacyjnego) SCENARIUSZLEKCJI WYCHOWANIA FIZYCZNEGO (dla IV etapu edukacyjnego) Temat zajęć: Lekcja organizacyjna czyli co powinienem wiedzieć o wychowaniu fizycznym w nowej szkole? Zadania (cele szczegółowe): 1. Zapoznanie

Bardziej szczegółowo

Temat: Instrukcja obsługi życia codziennego", czyli kto czyta, nie błądzi.

Temat: Instrukcja obsługi życia codziennego, czyli kto czyta, nie błądzi. LEKCJA 1 Temat: Instrukcja obsługi życia codziennego", czyli kto czyta, nie błądzi. Formy realizacji: Po zakończeniu zajęć uczeń: wie, w jakich pomieszczeniach w szkole znajdują się regulaminy, potrafi

Bardziej szczegółowo

Propozycja ćwiczenia związanego z kształtowaniem postaw prospołecznych i obywatelskich wśród uczniów na różnych etapach edukacyjnych

Propozycja ćwiczenia związanego z kształtowaniem postaw prospołecznych i obywatelskich wśród uczniów na różnych etapach edukacyjnych [3] Temat: Jak działa metaplan. Analiza akcji charytatywnych i wyciąganie wniosków na przyszłość. Streszczenie, czyli o czym jest to ćwiczenie. Uczniowie pracując w grupach i wykorzystując metaplan będą

Bardziej szczegółowo

Pytanie kluczowe: CZY KUPUJĘ TO, CZEGO NAPRAWDĘ POTRZEBUJĘ? CZY RZECZY, KTÓRE POSIADAM STANOWIĄ O MOJEJ WARTOŚCI?

Pytanie kluczowe: CZY KUPUJĘ TO, CZEGO NAPRAWDĘ POTRZEBUJĘ? CZY RZECZY, KTÓRE POSIADAM STANOWIĄ O MOJEJ WARTOŚCI? Temat zajęć: Hierarchia potrzeb i świat reklamy. Warsztat przygotowany do zagadnienia Jak ograniczyć nadmierną konsumpcję i wpłynąć na zmianę stylu życia?. Część I. Autorka: Katarzyna Boni Obszar nauczania:

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji: Rządzenie, wpływ? Czym jest samorząd uczniowski?

Scenariusz lekcji: Rządzenie, wpływ? Czym jest samorząd uczniowski? Scenariusz lekcji: Rządzenie, wpływ? Czym jest samorząd uczniowski? Autor: Katarzyna Karwacka Tytuł: Przedmiot: Historia i społeczeństwo (zgodnie z podstawą programową) Podstawa programowa: Treści nauczania

Bardziej szczegółowo

Już wkrótce matura 2008, czyli jak przygotować się do egzaminu?

Już wkrótce matura 2008, czyli jak przygotować się do egzaminu? Scenariusz 3 Już wkrótce matura 2008, czyli jak przygotować się do egzaminu? Scenariusz zajęć dla uczniów klas maturalnych, przeznaczony na godzinę wychowawczą. Cele lekcji: Uczeń powinien: zapoznać się

Bardziej szczegółowo

Projekt Jasne, że razem

Projekt Jasne, że razem Scenariusz zajęć dla uczniów częstochowskich szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych z zakresu partycypacji obywatelskiej OPRACOWANIE: dr Edyta Widawska Zaproponowane do przeprowadzenia zestawy ćwiczeń

Bardziej szczegółowo

Temat szkolenia: Handlowiec, sprzedawca. Czas trwania szkolenia: 30 godziny. Miejsce szkolenia:

Temat szkolenia: Handlowiec, sprzedawca. Czas trwania szkolenia: 30 godziny. Miejsce szkolenia: Temat szkolenia: Handlowiec, sprzedawca. Czas trwania szkolenia: godziny Miejsce szkolenia: Cel główny szkolenia: a) Zdobycie wiedzy i umiejętności: - komunikacji z klientem - etapów schematów sprzedaży

Bardziej szczegółowo

4. Rozpoznawanie zasobów społeczności lokalnej w materiałach prasowych.

4. Rozpoznawanie zasobów społeczności lokalnej w materiałach prasowych. 4. Rozpoznawanie zasobów społeczności lokalnej w materiałach prasowych. CELE ZAJĘĆ WYNIKAJĄCE Z ZAŁOŻEŃ PROGRAMU: 1. Uczniowie uczą się rozpoznawać zasoby społeczności lokalnej. PO ZAJĘCIACH UCZEŃ POWINIEN:

Bardziej szczegółowo

Temat: Ja też będę stary, ja też będę stara. - lekcja wychowawcza na podstawie filmu Marcela Łozińskiego Wszystko może się przytrafić

Temat: Ja też będę stary, ja też będę stara. - lekcja wychowawcza na podstawie filmu Marcela Łozińskiego Wszystko może się przytrafić Temat: Ja też będę stary, ja też będę stara. - lekcja wychowawcza na podstawie filmu Marcela Łozińskiego Wszystko może się przytrafić Opracowanie: Anna Twardowska Etap edukacyjny: gimnazjum, liceum Czas:

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ SPOTKANIA Z UCZNIAMI WOLSKICH SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NA TEMAT PROBLEMÓW MŁODZIEŻY I KOMUNIKACJI

SCENARIUSZ SPOTKANIA Z UCZNIAMI WOLSKICH SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NA TEMAT PROBLEMÓW MŁODZIEŻY I KOMUNIKACJI SCENARIUSZ SPOTKANIA Z UCZNIAMI WOLSKICH SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NA TEMAT PROBLEMÓW MŁODZIEŻY I KOMUNIKACJI [czas trwania wywiadu do 120 minut] Ogólne wskazówki odnośnie przeprowadzania wywiadu: Pytania

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć (a) Aktywność fizyczna i zdrowie

Scenariusz zajęć (a) Aktywność fizyczna i zdrowie Scenariusz zajęć (a) Aktywność fizyczna i zdrowie 1 Temat zajęć: Aktywność fizyczna i zdrowie Liczba godzin: 1 godz. Liczba uczniów: do 30 Cele ogólne: Uświadomienie uczniom potrzeby prawidłowego i zdrowego

Bardziej szczegółowo

Podróż przyjemna dla mnie i środowiska

Podróż przyjemna dla mnie i środowiska Scenariusz zajęd i materiały pomocnicze Podróż przyjemna dla mnie i środowiska www.ceo.org.pl/aktywni Projekt jest współfinansowany ze środków Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego w Warszawie.

Bardziej szczegółowo

Szkolna kampania na rzecz zielonego transportu

Szkolna kampania na rzecz zielonego transportu Scenariusz zajęd i materiały pomocnicze Szkolna kampania na rzecz zielonego transportu www.ceo.org.pl/aktywni Projekt jest współfinansowany ze środków Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego

Bardziej szczegółowo

Bezdomność- przeciwko stereotypom

Bezdomność- przeciwko stereotypom Bezdomność- przeciwko stereotypom Scenariusz zajęć z zakresu przełamywania stereotypów dotyczących osoby bezdomnej. Autor: Barbara Ruksztełło- Kowalewska Scenariusz przygotowany w ramach projektu Agenda

Bardziej szczegółowo

Program Coachingu dla młodych osób

Program Coachingu dla młodych osób Program Coachingu dla młodych osób "Dziecku nie wlewaj wiedzy, ale zainspiruj je do działania " Przed rozpoczęciem modułu I wysyłamy do uczestników zajęć kwestionariusz 360 Moduł 1: Samoznanie jako część

Bardziej szczegółowo

Zrównoważony rozwój warunek przetrwania cywilizacji

Zrównoważony rozwój warunek przetrwania cywilizacji Kordian Kochanowicz Zrównoważony rozwój warunek przetrwania cywilizacji Scenariusz zajęć z edukacji globalnej dla gimnazjum Informacja o scenariuszu W Polsce od kilku lat można zauważyć ogólnoświatową

Bardziej szczegółowo

LEKCJE NA KTÓRYCH MOśNA ZREALIZOWAĆ ĆWICZENIE: wiedza o społeczeństwie, język polski, godzina wychowawcza

LEKCJE NA KTÓRYCH MOśNA ZREALIZOWAĆ ĆWICZENIE: wiedza o społeczeństwie, język polski, godzina wychowawcza Iga Kazimierczyk Scenariusz zajęć Dobrzy ludzie w czasach zła - Jan Karski - misja o której decydują wartości. OBSZAR NAUCZANIA: szkoła ponadgimnazjalna LEKCJE NA KTÓRYCH MOśNA ZREALIZOWAĆ ĆWICZENIE: wiedza

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć dla uczniów klas maturalnych, przeznaczony na godzinę wychowawczą.

Scenariusz zajęć dla uczniów klas maturalnych, przeznaczony na godzinę wychowawczą. Scenariusz 1 MATURA 2008 i co dalej? Planowanie drogi kształcenia. Scenariusz zajęć dla uczniów klas maturalnych, przeznaczony na godzinę wychowawczą. Cele lekcji: Uczeń powinien: wyznaczać cele związane

Bardziej szczegółowo

Afryki Subsaharyjskiej

Afryki Subsaharyjskiej Dostęp do edukacji w krajach Abstrakt Afryki Subsaharyjskiej Dostęp do edukacji jest podstawowym warunkiem rozwoju wszystkich państw. Szczególnie istotne jest nauczanie najmłodszych obywateli, bo to oni

Bardziej szczegółowo

RAMOWY PROGRAM SZKOLENIA MODEL KONTRAKTOWANIA USŁUG SPOŁECZNYCH DLA PRZEDSTAWICIELI/PRZEDSTAWICIELEK ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH

RAMOWY PROGRAM SZKOLENIA MODEL KONTRAKTOWANIA USŁUG SPOŁECZNYCH DLA PRZEDSTAWICIELI/PRZEDSTAWICIELEK ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH RAMOWY PROGRAM SZKOLENIA MODEL KONTRAKTOWANIA USŁUG SPOŁECZNYCH DLA PRZEDSTAWICIELI/PRZEDSTAWICIELEK ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH 1. Adresaci szkolenia Szkolenie jest adresowane do przedstawicieli/ek organizacji

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć z matematyki dla klasy I gimnazjum z wykorzystaniem programu edurom Matematyka G1

Scenariusz zajęć z matematyki dla klasy I gimnazjum z wykorzystaniem programu edurom Matematyka G1 Scenariusz zajęć z matematyki dla klasy I gimnazjum z wykorzystaniem programu edurom Matematyka G1 Rozdział V: Równania i nierówności I stopnia z jedną niewiadomą Temat: Ćwiczenia utrwalające przekształcanie

Bardziej szczegółowo

Pojęcie i klasyfikacja podatków

Pojęcie i klasyfikacja podatków Pojęcie i klasyfikacja podatków 1. Cele lekcji a) Wiadomości Zapoznanie z pojęciem podatku. Charakterystyka poszczególnych podatków bezpośrednich i pośrednich. b) Umiejętności Doskonalenie umiejętności

Bardziej szczegółowo

Wolontariat dlaczego warto się zaangażować?

Wolontariat dlaczego warto się zaangażować? Wolontariat dlaczego warto się zaangażować? Scenariusz lekcji wychowawczej lub wiedzy o społeczeństwie Autorka: Małgorzata Wojnarowska Poziom edukacyjny: gimnazjum lub szkoła ponadgimnazjalna III lub IV

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły podstawowej (klasy IV - VI) Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica?

Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły podstawowej (klasy IV - VI) Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica? Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły podstawowej (klasy IV - VI) Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica? Autor: Krzysztof Romaniuk Temat: Budżet partycypacyjny czego potrzebuje

Bardziej szczegółowo

Temat: Co można zrobić, aby zmniejszyć emisję dwutlenku węgla do atmosfery?

Temat: Co można zrobić, aby zmniejszyć emisję dwutlenku węgla do atmosfery? Autor: Bożena Sienkiewicz Dla kogo: gimnazjum, klasy I-III Temat: Co można zrobić, aby zmniejszyć emisję dwutlenku węgla do atmosfery? Cele lekcji: Uświadamianie zagrożeń ekologicznych związanych ze wzrostem

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA DLA MŁODYCH. Osiąganie celów. moduł 3 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO. praca, życie, umiejętności. Akademia dla Młodych

AKADEMIA DLA MŁODYCH. Osiąganie celów. moduł 3 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO. praca, życie, umiejętności. Akademia dla Młodych Osiąganie moduł 3 Temat 3, Poziom 1 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO Akademia dla Młodych Moduł 3 Temat 3 Poziom 1 Zarządzanie czasem Przewodnik prowadzącego Cele szkolenia Efektywność osobista pozwala Uczestnikom

Bardziej szczegółowo

Instrukcja dla nauczyciela: Przedmiot: Wiedza o społeczeństwie Realizowany zapis podstawy programowej: Cele ćwiczenia: S 52

Instrukcja dla nauczyciela: Przedmiot: Wiedza o społeczeństwie Realizowany zapis podstawy programowej: Cele ćwiczenia: S 52 ĆWICZENIE 8 WIEDZA o SPOŁeczeństwie kodeks pomocy humanitarnej S 52 część opisowa Ćwiczenie pozwala uczniom i uczennicom na wejście w rolę pracownika organizacji udzielającej pomocy humanitarnej. Dzięki

Bardziej szczegółowo

Aktywizacja studenta. Ligia Tuszyńska. Materiały zadania z wydruku pliku: EksperymentWięzienny

Aktywizacja studenta. Ligia Tuszyńska. Materiały zadania z wydruku pliku: EksperymentWięzienny Aktywizacja studenta Ligia Tuszyńska Materiały zadania z wydruku pliku: EksperymentWięzienny Metody i techniki aktywizujące W procesie kształcenia aktywność ucznia przewyższa aktywność nauczyciela. Aktywizacja

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć - 45 min

Scenariusz zajęć - 45 min Scenariusz zajęć - 45 min Grupa wiekowa: Szkoła ponadgimnazjalna Temat: ODZYSKAJ - KORZYSTAJ Cel ogólny zajęć: Kształtowanie świadomości ekologicznej uczniów z zakresu gospodarki odpadami. Zapoznanie uczniów

Bardziej szczegółowo

Scenariusz warsztatów edukacyjnych Moja szkoła szkoła otwarta na ucznia realizowanych w ramach ogólnopolskiego konkursu Bezpieczna Szkoła -

Scenariusz warsztatów edukacyjnych Moja szkoła szkoła otwarta na ucznia realizowanych w ramach ogólnopolskiego konkursu Bezpieczna Szkoła - Scenariusz warsztatów edukacyjnych Moja szkoła szkoła otwarta na ucznia realizowanych w ramach ogólnopolskiego konkursu Bezpieczna Szkoła - Bezpieczny Uczeń I. Cele ogólne: Dostrzeganie różnorodności postaw

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ W ROKU SZKOLNYM 2013/14

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ W ROKU SZKOLNYM 2013/14 RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ W ROKU SZKOLNYM 2013/14 Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej w sprawie nadzoru pedagogicznego z dnia 7 października 2009 r. wraz ze zmianami z dnia

Bardziej szczegółowo

KARTA ZADAŃ NR 2 Bezpieczne miasto

KARTA ZADAŃ NR 2 Bezpieczne miasto KARTA ZADAŃ NR 2 Bezpieczne miasto To propozycja aktywności możliwa do realizacji w II lub III klasie szkoły podstawowej. Proponowane ćwiczenie może być modyfikowane w zależności od potrzeb i możliwości

Bardziej szczegółowo

Zaróbmy na swoje. Autor: Maria Białasz

Zaróbmy na swoje. Autor: Maria Białasz Autor: Maria Białasz Scenariusz powstał na zajęciach warsztatowych "Jak uczyć ekonomii?" Skrócony opis lekcji Zajęcia zaplanowano dla uczniów gimnazjum realizujących moduł przygotowanie do aktywnego udziału

Bardziej szczegółowo

Eureka! Czy wiesz, że w szkole jest biblioteka!?

Eureka! Czy wiesz, że w szkole jest biblioteka!? PREZENTACJA NA C Zajęcia edukacyjne w bibliotece Eureka! Czy wiesz, że w szkole jest biblioteka!? Anna Urbaniak absolwentka filologii polskiej Uniwersytetu Śląskiego i Studiów Podyplomowych Bibliotekoznawstwa

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA

KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA GRUPA zaawansowana Cel ogólny: ocena decyzji podjętej przez bohatera legendy. Cele operacyjne: uczeń będzie znał legendę o Złotej kaczce w wersji współczesnej,

Bardziej szczegółowo

Materiał pomocniczy "Prezentacja" skopiowany dla każdego z dzieci arkusze papieru markery kredki flamastry klej nożyczki taśma klejąca lub magnesy

Materiał pomocniczy Prezentacja skopiowany dla każdego z dzieci arkusze papieru markery kredki flamastry klej nożyczki taśma klejąca lub magnesy Prezentacje Pomysł na lekcję Na każdym etapie życia trzeba prezentować wyniki swoich prac. Im szybciej człowiek zapamięta podstawowe zasady dobrej prezentacji, tym łatwiej będzie mu ja samodzielnie przygotować.

Bardziej szczegółowo

Współczesne problemy rozwojowe Kenii

Współczesne problemy rozwojowe Kenii Warszawa, listopad 2006 Natalia Ćwik Współczesne problemy rozwojowe Kenii Scenariusz zajęć z edukacji globalnej dla szkół ponadgimnazjalnych Informacje o scenariuszu: Pojęcie rozwoju gospodarczego i związane

Bardziej szczegółowo

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych Autor: Artur Brzeziński Skrócony opis lekcji Uczniowie poznają wybrane fakty z historii emerytur, przeanalizują dwa podstawowe systemy emerytalne

Bardziej szczegółowo

PUBLIKACJA PODSUMOWUJACA ZAJĘCIA DODATKOWE Z MATEMATYKI. realizowane w ramach projektu Stąd do przyszłości. nr. POKL.09.01.

PUBLIKACJA PODSUMOWUJACA ZAJĘCIA DODATKOWE Z MATEMATYKI. realizowane w ramach projektu Stąd do przyszłości. nr. POKL.09.01. Mołodiatycze, 22.06.2012 PUBLIKACJA PODSUMOWUJACA ZAJĘCIA DODATKOWE Z MATEMATYKI realizowane w ramach projektu Stąd do przyszłości nr. POKL.09.01.02-06-090/11 Opracował: Zygmunt Krawiec 1 W ramach projektu

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZE CYKLU LEKCJI, ZREALIZOWANYCH W RAMACH PROJEKTU SEKRETY BANKÓW W GIMNAZJACH SPOŁECZNEGO TOWARZYSTWA OŚWIATOWEGO

SCENARIUSZE CYKLU LEKCJI, ZREALIZOWANYCH W RAMACH PROJEKTU SEKRETY BANKÓW W GIMNAZJACH SPOŁECZNEGO TOWARZYSTWA OŚWIATOWEGO SCENARIUSZE CYKLU LEKCJI, ZREALIZOWANYCH W RAMACH PROJEKTU SEKRETY BANKÓW W GIMNAZJACH SPOŁECZNEGO TOWARZYSTWA OŚWIATOWEGO I. Lekcje wprowadzające Zajęcia obejmują dwie godziny lekcyjne. W trakcie pierwszej

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji przyrody w klasie IV szkoły podstawowej. Hasło programowe: Czynności życiowe, higiena i zdrowie człowieka.

Scenariusz lekcji przyrody w klasie IV szkoły podstawowej. Hasło programowe: Czynności życiowe, higiena i zdrowie człowieka. Scenariusz lekcji przyrody w klasie IV szkoły podstawowej Hasło programowe: Czynności życiowe, higiena i zdrowie człowieka. Temat: Składniki pokarmowe i ich znaczenie dla organizmu. Korelacja ze ścieżką

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć z edukacji przyrodniczej dla uczniów klas II III szkoły podstawowej

Scenariusz zajęć z edukacji przyrodniczej dla uczniów klas II III szkoły podstawowej Scenariusz zajęć z edukacji przyrodniczej dla uczniów klas II III szkoły podstawowej Temat: Co wiemy o owadach? rozmowa z uczniami na temat podziału królestwa zwierząt na typy, gromady, wyodrębnienie cech

Bardziej szczegółowo

mgr Agnieszka Łukasiak Zasadnicza Szkoła Zawodowa przy Zespole Szkół nr 3 we Włocławku

mgr Agnieszka Łukasiak Zasadnicza Szkoła Zawodowa przy Zespole Szkół nr 3 we Włocławku Wybrane scenariusze lekcji matematyki aktywizujące uczniów. mgr Agnieszka Łukasiak Zasadnicza Szkoła Zawodowa przy Zespole Szkół nr 3 we Włocławku Scenariusz 1- wykorzystanie metody problemowej i czynnościowej.

Bardziej szczegółowo

O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI. Gimnazju m. konto bankowe?

O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI. Gimnazju m. konto bankowe? O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI Gimnazju m konto bankowe? ZAJĘCIA 2: Czy warto mieć konto bankowe? Grupa wiekowa: gimnazjum Czas zajęć: 1,5 godziny Wprowadzenie Obecnie posiadanie konta bankowego jest

Bardziej szczegółowo

Scenariusz 2. Scenariusz lekcji do przeprowadzenia w klasach I - III. TEMAT: Jak sobie radzić z agresją i przemocą?

Scenariusz 2. Scenariusz lekcji do przeprowadzenia w klasach I - III. TEMAT: Jak sobie radzić z agresją i przemocą? Scenariusz 2 Scenariusz lekcji do przeprowadzenia w klasach I - III. TEMAT: Jak sobie radzić z agresją i przemocą? Cel: zwiększenie wrażliwości na krzywdę innych, wypracowanie skutecznych sposobów obrony

Bardziej szczegółowo

Temat: Lekcja wychowawcza poświęcona tematyce przemocy w oparciu o film Męska sprawa Sławomira Fabickiego.

Temat: Lekcja wychowawcza poświęcona tematyce przemocy w oparciu o film Męska sprawa Sławomira Fabickiego. Temat: Lekcja wychowawcza poświęcona tematyce przemocy w oparciu o film Męska sprawa Sławomira Fabickiego. Opracowanie: Katarzyna Duma Etap edukacyjny: gimnazjum Czas: 2-3 godziny lekcyjne (najlepiej bez

Bardziej szczegółowo

Potrzeby konsumentów i środki ich zaspokajania. Autor: Krystyna Brząkalik

Potrzeby konsumentów i środki ich zaspokajania. Autor: Krystyna Brząkalik Potrzeby konsumentów i środki ich zaspokajania Autor: Krystyna Brząkalik Skrócony opis lekcji Lekcja Potrzeby konsumentów oraz środki ich zaspokajania jest przeznaczona dla uczniów gimnazjum, ale po dokonaniu

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ Z GRUPĄ WYCHOWAWCZĄ. Co zrobić, aby chciało się chcieć. Sposoby skutecznego motywowania do działania.

SCENARIUSZ ZAJĘĆ Z GRUPĄ WYCHOWAWCZĄ. Co zrobić, aby chciało się chcieć. Sposoby skutecznego motywowania do działania. SCENARIUSZ ZAJĘĆ Z GRUPĄ WYCHOWAWCZĄ Tytuł: Co zrobić, aby chciało się chcieć. Sposoby skutecznego motywowania do działania. Po spotkaniu uczeń/wychowanek powinien: znać czynniki, które motywują go do

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Strona1 Agnieszka Świętek Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 5.7 Temat zajęć: Struktura biznesplanu 1. Cele lekcji: Uczeń: zna pojęcie biznesplan, rozumie potrzebę pisania biznesplanu dla celów wewnętrznych

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: JESTEŚ TYM CO JESZ żywność zawierająca rośliny genetycznie modyfikowane

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: JESTEŚ TYM CO JESZ żywność zawierająca rośliny genetycznie modyfikowane SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH Autorzy scenariusza:

Bardziej szczegółowo

TEMAT: Niskiej emisji mówimy NIE!

TEMAT: Niskiej emisji mówimy NIE! Scenariusz lekcji geografii dla klasy III gimnazjum TEMAT: Niskiej emisji mówimy NIE! Hasło programowe: zanieczyszczenie środowiska przyrodniczego. Zakres treści: zanieczyszczenia powietrza, działania

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Autor: Danuta Szymczak Klasa II Edukacja: polonistyczna, przyrodnicza, matematyczna,zajęcia komputerowe Cel/cele zajęć: - doskonalenie

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Strona1 Anna Irena Szymańska Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 2.4 Temat zajęć: Kto ustala ceny, czyli popyt, podaż i równowaga rynkowa 1. Cele lekcji: Uczeń: wyjaśnia znaczenie pojęć: popyt, podaż, cena,

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji wychowawczej dla klasy drugiej gimnazjalnej

Scenariusz lekcji wychowawczej dla klasy drugiej gimnazjalnej 1 Scenariusz lekcji wychowawczej dla klasy drugiej gimnazjalnej Blok tematyczny: Rozwijanie własnej osobowości Temat: Jak chronić swoje prawa w grupie? Wprowadzenie do postaw asertywnych. Cele: Uświadomienie

Bardziej szczegółowo

Gunter odwiedza Małopolskę GEOGRAFIA

Gunter odwiedza Małopolskę GEOGRAFIA Gunter odwiedza Małopolskę GEOGRAFIA Scenariusz powstał w wyniku współpracy zespołu nauczycieli, trenerów i autorów: Monika Białas, Ewa Fiksak- Krakowska, Maria Wiśniewska- Bochenek, Bożena Wojtoń, Ewa

Bardziej szczegółowo

Przedmiot: Geografia Realizowany zapis podstawy programowej:

Przedmiot: Geografia Realizowany zapis podstawy programowej: ĆWICZENIE 17 ĆWICZENIE 17 Geografia w chińskim mieście S 99 część opisowa Ćwiczenie pokazuje przyczyny przyspieszenia procesów urbanizacyjnych w Chinach oraz szanse i zagrożenia, jakie to niesie. Za 15

Bardziej szczegółowo

Warunki techniczne: wiek uczestników szkoła ponadpodstawowa, szkoła ponadgimnazjalna, miejsce zajęć szkoła, czas trwania zajęć 90 minut.

Warunki techniczne: wiek uczestników szkoła ponadpodstawowa, szkoła ponadgimnazjalna, miejsce zajęć szkoła, czas trwania zajęć 90 minut. Scenariusz zajęć Temat: Spotkanie z Innym. Tolerancja Cele: uświadomienie uczniom obecności w społeczeństwie osób z problemami komunikacyjnymi, nabycie umiejętności posługiwania się metodami komunikacji

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. Temat: Zagrożenia wynikające z korzystania z korzystania z sieci Internet. Autorka: Agnieszka Kotowicz

SCENARIUSZ LEKCJI. Temat: Zagrożenia wynikające z korzystania z korzystania z sieci Internet. Autorka: Agnieszka Kotowicz SCENARIUSZ LEKCJI Temat: Zagrożenia wynikające z korzystania z korzystania z sieci Internet Autorka: Agnieszka Kotowicz Klasa III technikum zawodowe Zespół Szkół nr 3 w Szczecinku Zawartość opracowania:

Bardziej szczegółowo

Tematyka i rozwiązania metodyczne kolejnych zajęć lekcyjnych wraz z ćwiczeniami.

Tematyka i rozwiązania metodyczne kolejnych zajęć lekcyjnych wraz z ćwiczeniami. Tematyka i rozwiązania metodyczne kolejnych zajęć lekcyjnych wraz z ćwiczeniami. Zagadnienie tematyczne (blok tematyczny): Internet i sieci (Podr.cz. II, str.37-69) Podstawa programowa: Podstawowe zasady

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADY ROZWIĄZAŃ DYDAKTYCZNYCH, GEOGRAFIA III i IV ETAP EDUKACYJNY. Materiały na warsztaty dla nauczycieli, 31.05.2014

PRZYKŁADY ROZWIĄZAŃ DYDAKTYCZNYCH, GEOGRAFIA III i IV ETAP EDUKACYJNY. Materiały na warsztaty dla nauczycieli, 31.05.2014 PRZYKŁADY ROZWIĄZAŃ DYDAKTYCZNYCH, GEOGRAFIA III i IV ETAP EDUKACYJNY Materiały na warsztaty dla nauczycieli, 31.05.2014 Pozostałe etapy (przykładowe zagadnienia) Gimnazjum 6. Wybrane zagadnienia geografii

Bardziej szczegółowo

Założenia programowe

Założenia programowe Założenia programowe Nauczanie języków obcych w szkole jest ograniczone czasowo (wymiarem godzin lekcyjnych) i tematycznie (programem nauczania) i z przyczyn oczywistych skupia się często na zagadnieniach

Bardziej szczegółowo

JĘZYK POLSKI. Na czym polega skuteczność reklamy? Dobra i zła perswazja

JĘZYK POLSKI. Na czym polega skuteczność reklamy? Dobra i zła perswazja Na czym polega skuteczność reklamy? Dobra i zła perswazja!!! JĘZYK POLSKI Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Poradnik powstał w wyniku współpracy

Bardziej szczegółowo

Potrzeby ekonomiczne i ich zaspokajanie

Potrzeby ekonomiczne i ich zaspokajanie Potrzeby ekonomiczne i ich zaspokajanie Lekcja wiedzy o społeczeństwie przeprowadzona metodami aktywnymi Temat: Potrzeby ekonomiczne i ich zaspokajanie. Bogumiła Łobodzińska nauczycielka w Gimnazjum nr

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Strona1 Agnieszka Świętek Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 7.3 Temat zajęć: Zakładamy naszą firmę (1) 1. Cele lekcji: Uczeń: wie, czym jest numer NIP, wie, czy jest numer REGON i w jakim celu jest nadawany,

Bardziej szczegółowo

Konspekt do lekcji matematyki w klasie I

Konspekt do lekcji matematyki w klasie I Konspekt do lekcji matematyki w klasie I Prowadzący: Edyta Pikor Miejsce: Publiczne Gimnazjum w Jacie Temat lekcji: O ile procent więcej, o ile procent mniej. Punkty procentowe. Cel główny: Poznanie podstawowych

Bardziej szczegółowo

Media a prawa dziecka

Media a prawa dziecka Media a prawa dziecka Pomysł na lekcję Uczniowie dowiedzą się, że każde dziecko ma swoje prawa, których nikt nie może im odebrać w kontekście mediów będzie to prawo do informacji, z którym łączą się m.in.

Bardziej szczegółowo

Temat: Skutki zażywania alkoholu-wywiad z ekspertem

Temat: Skutki zażywania alkoholu-wywiad z ekspertem Scenariusz 13 Te zajęcia poświęcone są spotkaniu uczniów z osobą, którą bezpośrednio dotknęła choroba alkoholizmu. Może to być członek klubu AA, ewentualnie ktoś, kto pracuje z ludźmi uzależnionymi np.:

Bardziej szczegółowo

3.10 Rynek ubezpieczeń

3.10 Rynek ubezpieczeń Być przedsiębiorczym nauka przez praktykę Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego 3.10 Rynek ubezpieczeń Katarzyna Sowa al. T. Rejtana 16c, 35-959 Rzeszów

Bardziej szczegółowo

- definiowanie pojęd : paostwo, prawo, społeczeostwo, obywatel. - wyjaśnid pojęcia : paostwo, prawo, społeczeostwo, obywatel

- definiowanie pojęd : paostwo, prawo, społeczeostwo, obywatel. - wyjaśnid pojęcia : paostwo, prawo, społeczeostwo, obywatel Załącznik nr 1 Konspekt debaty klasowej nt. Rola paostwa prawa w życiu obywateli I Cele : a. ogólne : - definiowanie pojęd : paostwo, prawo, społeczeostwo, obywatel - kształtowanie postaw patriotycznych

Bardziej szczegółowo

MĄDRA ADOPCJA. Autorzy. Instrukcja dla osoby prowadzącej zajęcia. Paweł Fortuna. Katarzyna Ługowska. Jan Borowiec

MĄDRA ADOPCJA. Autorzy. Instrukcja dla osoby prowadzącej zajęcia. Paweł Fortuna. Katarzyna Ługowska. Jan Borowiec MĄDRA ADOPCJA Instrukcja dla osoby prowadzącej zajęcia Autorzy Paweł Fortuna Koncepcja, opis przypadku, instrukcje Katarzyna Ługowska Opis przypadku, instrukcje Jan Borowiec Opis przypadku, realizacja

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI OTWARTEJ JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASIE 2 EK

SCENARIUSZ LEKCJI OTWARTEJ JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASIE 2 EK SCENARIUSZ LEKCJI OTWARTEJ JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASIE 2 EK TEMAT: The Internet: a blessing or a curse? the role of the Internet in the learning process. (Internet: przekleństwo czy błogosławieństwo?

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ Moduł III - Substancje psychoaktywne Alkohol Autor scenariusza: Agnieszka Czerkawska

SCENARIUSZ ZAJĘĆ Moduł III - Substancje psychoaktywne Alkohol Autor scenariusza: Agnieszka Czerkawska SCENARIUSZ ZAJĘĆ Moduł III - Substancje psychoaktywne Alkohol Autor scenariusza: Agnieszka Czerkawska SCENARIUSZ ZAJĘĆ Moduł III - Substancje psychoaktywne Alkohol Autor scenariusza: Agnieszka Czerkawska

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęd i materiały pomocnicze. Waga śmieci. www.ceo.org.pl/aktywni

Scenariusz zajęd i materiały pomocnicze. Waga śmieci. www.ceo.org.pl/aktywni Scenariusz zajęd i materiały pomocnicze Waga śmieci www.ceo.org.pl/aktywni Projekt jest współfinansowany ze środków Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego w Warszawie. Treści przedstawione na

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji wychowawczej

Scenariusz lekcji wychowawczej Scenariusz lekcji wychowawczej Temat: Cele zajęć: Pomoce: Miejsce zajęć: Media zagrożenie czy błogosławieństwo? Dostarczenie wiedzy na temat mediów i regulacji ustawowych w tej dziedzinie w Polsce Uświadomienie

Bardziej szczegółowo

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Jesteśmy uczniami i kolegami

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Jesteśmy uczniami i kolegami SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II Temat tygodniowy Temat dnia Zagadnienia z podstawy programowej Cele operacyjne Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Jesteśmy uczniami i kolegami

Bardziej szczegółowo

Poszukiwanie energii przyjaznej ludziom i środowisku

Poszukiwanie energii przyjaznej ludziom i środowisku TEMAT LEKCJI: Poszukiwanie energii przyjaznej ludziom i środowisku AUTOR: PRZEDMIOT: Fizyka CZAS TRWANIA: 90 minut CELE EDUKACYJNE: 0 Zapoznanie się z problema tyką źródeł energii elektrycznej, wpływu

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji dotyczący zmian klimatu

Scenariusz lekcji dotyczący zmian klimatu Scenariusz lekcji dotyczący zmian klimatu Przedstawiony poniżej scenariusz nadaje się do wykorzystania na bardzo zróżnicowanym poziomie edukacyjnym. Wybór zagadnień dydaktycznych i formy prezentacji zależy

Bardziej szczegółowo

Czy warto przygotować kampanię wyborczą w mediach społecznościowych i jak to zrobić?

Czy warto przygotować kampanię wyborczą w mediach społecznościowych i jak to zrobić? Czy warto przygotować kampanię wyborczą w mediach społecznościowych i jak to zrobić? Warsztat, Kongres Kobiet 9.05.2014 Czy social media są potrzebne w kampanii? Z internetu korzysta 61,4% Polaków (18,51

Bardziej szczegółowo

Temat: Wpływ środków uzależniających na nasze życie-rola reklamy

Temat: Wpływ środków uzależniających na nasze życie-rola reklamy Scenariusz 12 Temat: Wpływ środków uzależniających na nasze życie-rola reklamy Cele: Uczeń: uświadamia sobie wpływ środków uzależniających na nasze życie, czuje się przygotowany do świadomych wyborów,

Bardziej szczegółowo

KONSPEKTY LEKCJI. do przedmiotu ekonomika i organizacja przedmiotów

KONSPEKTY LEKCJI. do przedmiotu ekonomika i organizacja przedmiotów KONSPEKTY LEKCJI do przedmiotu ekonomika i organizacja przedmiotów Zestaw konspektów do lekcji z przedmiotu ekonomika i organizacja przedsiębiorstw dotyczących działu Planowanie działalności gospodarczej

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć dodatkowych

Scenariusz zajęć dodatkowych Małgorzata Grzanka Scenariusz zajęć dodatkowych Opracowany scenariusz dotyczy lekcji wprowadzającej do cyklu spotkań poświęconych funkcjonowaniu Giełdy Papierów Wartościowych oraz inwestowaniu. Kolejne

Bardziej szczegółowo

Edukacja kulturalna Warsztat ewaluacyjny zespołu

Edukacja kulturalna Warsztat ewaluacyjny zespołu Edukacja kulturalna Warsztat ewaluacyjny zespołu Program warsztatu powstał jako element projektu Jak dobrze ewaluować projekty kulturalne?. Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Bardziej szczegółowo

Temat: Wiatr podróżnik i towarzysz zabaw.

Temat: Wiatr podróżnik i towarzysz zabaw. Temat: Wiatr podróżnik i towarzysz zabaw. Czas trwania: 45 min. Tematyka szczegółowa: 1) Energia odnawialna 2) Energia wiatru. Wiadomości: Uczeń wie: - jakie są źródła energii odnawialnej i nieodnawialnej;

Bardziej szczegółowo

O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI. banki i jakie

O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI. banki i jakie O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI K banki i jakie ZAJĘCIA 2: Dlaczego powstały banki i jakie są ich zadania? Grupa wiekowa: klasy I III szkoła podstawowa Czas zajęć: 1,5 godziny Wprowadzenie Zajęcia powinny

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ WARSZTATÓW DO KSIĄŻKI ZOFII STANECKIEJ BASIA I WOLNOŚĆ

SCENARIUSZ WARSZTATÓW DO KSIĄŻKI ZOFII STANECKIEJ BASIA I WOLNOŚĆ SCENARIUSZ WARSZTATÓW DO KSIĄŻKI ZOFII STANECKIEJ BASIA I WOLNOŚĆ Do czego są nam potrzebne zasady i wolność? CZAS TRWANIA: 45 minut CELE: Po zajęciach dziecko: potrafi wyjaśnić znaczenie słów: zasada

Bardziej szczegółowo

Temat: Państwo, prawo, społeczeństwo, obywatel.

Temat: Państwo, prawo, społeczeństwo, obywatel. KONSPEKT LEKCJI ZAJĘCIA INTERDYSCYPLINARNE Klasa: I BG Nauczyciel: Ewelina Pich Temat: Państwo, prawo, społeczeństwo, obywatel. Cele ogólne: Definiowanie i rozumienie pojęć z zakresu edukacji obywatelskiej:

Bardziej szczegółowo

Opowieści nocy reż. Michel Ocelot

Opowieści nocy reż. Michel Ocelot Opowieści nocy reż. Michel Ocelot 1. Scenariusz lekcji. (str. 2) Temat: Jak powstaje film? 2. Karta pracy. (str. 5) MATERIAŁY DYDAKTYCZNE DLA NAUCZYCIELI SPIS TREŚCI SCENARIUSZ LEKCJI Opracowała: Paulina

Bardziej szczegółowo

Mój wizerunek online SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA UCZNIÓW KLAS I SZKÓŁ GIMNAZJALNYCH SCENARIUSZ ZAJĘĆ. olly - Fotolia.com

Mój wizerunek online SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA UCZNIÓW KLAS I SZKÓŁ GIMNAZJALNYCH SCENARIUSZ ZAJĘĆ. olly - Fotolia.com SCENARIUSZ ZAJĘĆ olly - Fotolia.com Mój wizerunek online SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA UCZNIÓW KLAS I SZKÓŁ GIMNAZJALNYCH Główny Partner Publikacja powstała w ramach projektu Trening kompetencji cyfrowych współfinansowanego

Bardziej szczegółowo

Temat zajęć Alternatywne sposoby otrzymywania energii cieplnej

Temat zajęć Alternatywne sposoby otrzymywania energii cieplnej Temat zajęć Alternatywne sposoby otrzymywania energii cieplnej Klasa: I-III gimnazjum Związek z programem nauczania: fizyka-zjawiska fizyczne i procesy, pojęcia: zasoby, paliwo, energia cieplna, odnawialne/nieodnawialne

Bardziej szczegółowo

Anita Leszczyńska KONSPEKT LEKCJI WYCHOWAWCZEJ KLASA V TEMAT: GRZECZNOŚĆ NIE JEST NAUKĄ ŁATWĄ ANI MAŁĄ.

Anita Leszczyńska KONSPEKT LEKCJI WYCHOWAWCZEJ KLASA V TEMAT: GRZECZNOŚĆ NIE JEST NAUKĄ ŁATWĄ ANI MAŁĄ. Anita Leszczyńska KONSPEKT LEKCJI WYCHOWAWCZEJ KLASA V TEMAT: GRZECZNOŚĆ NIE JEST NAUKĄ ŁATWĄ ANI MAŁĄ. REALIZOWANE ZAGADNIENIA PROGRAMU WYCHOWAWCZEGO SZKOŁY: - realizacja szkolnego programu profilaktyki:

Bardziej szczegółowo

Kim chcę zostać w przyszłości? Autor: Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości

Kim chcę zostać w przyszłości? Autor: Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości Kim chcę zostać w przyszłości? Autor: Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości Treści nauczania Czynniki warunkujące wybór zawodu, droga kształcenia kwalifikacje niezbędne do wykonywania wybranego zawodu,

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 2.2 Temat zajęć: O ekonomii słów kilka, czyli zasady i procesy racjonalnego gospodarowania

Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 2.2 Temat zajęć: O ekonomii słów kilka, czyli zasady i procesy racjonalnego gospodarowania Strona1 Monika Borowiec Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 2.2 Temat zajęć: O ekonomii słów kilka, czyli zasady i procesy racjonalnego gospodarowania 1. Cele lekcji: Uczeń: wymienia czynniki wytwórcze, rozumie

Bardziej szczegółowo