Audyt wewnętrzny i zewnętrzny w jednostkach sektora finansów publicznych wzajemne relacje.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Audyt wewnętrzny i zewnętrzny w jednostkach sektora finansów publicznych wzajemne relacje."

Transkrypt

1 Dr Mariusz Siwoń Regionalna Izba Obrachunkowa w Katowicach Audyt wewnętrzny i zewnętrzny w jednostkach sektora finansów publicznych wzajemne relacje. Wstęp Zasadniczą treścią czynności związanych z audytem wewnętrznym jak i audytem zewnętrznym są czynności o charakterze weryfikacyjnym. Audyt to odpowiednik kontroli rozumianej w sposób tradycyjny tzn. kontroli funkcjonalnej. Rozumieć przez nią należy, posługując się definicją zawartą w Glosariuszu terminów dotyczących kontroli i audytu w administracji publicznej: 1 badanie lub przegląd polegający na ustaleniu stanu faktycznego, porównaniu go ze stanem wymaganym ( pożądanym ) oraz dokonanie jego oceny. Różnica między audytem wewnętrznym a zewnętrznym 2 ma przede wszystkim charakter podmiotowo- organizacyjny. Inne są także cele obydwu audytów choć generalnie służą one poprawie funkcjonowania sektora finansów publicznych. Obydwa procesy audytu dotyczą jednak tego samego podmiotu. Z tego między innymi powodu zachodzą więc między nimi różnego rodzaju relacje. Na tym tle może się rodzić kilka podstawowych pytań : Na ile, zważywszy ich cele, audyty wewnętrzne i zewnętrzne mogą być komplementarne. Czy w związku z różnym organizacyjnym ukształtowaniem tych instytucji, w ich wzajemne relacje nie jest wpisany konflikt? Na ile odmienności celów są istotne?gdzie ewentualnie przebiegają linie konfliktu? Czy w współpraca między audytorami wewnętrznymi a zewnętrznymi jest możliwa? Jeśli tak to w jakim zakresie? Odpowiedź na powyższe pytanie wymaga oczywiście poruszenia kilku problemów. 1 Glosariusz terminów dotyczących kontroli i audytu w administracji publicznej, Najwyższa Izba Kontroli, lipiec 2005, s.32. Cytowane wydawnictwo warte jest szczególnego polecenia. W jego opracowaniu brało udział szerokie grono specjalistów z ramienia NIK, Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, Ministerstwa Finansów, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji a także Europejskiego Trybunału Obrachunkowego. Celem opracowania było ujednolicenie używanej w Polsce terminologii odnoszącej się do audytu i kontroli i faktycznie terminologię tę w sposób rozsądny porządkuje. 2 Posługując się w tekście pojęciami audytor zewnętrzny, audyt zewnętrzny rozumie się przez nie zasadniczo państwowe instytucje kontrolne w sektorze finansów publicznych w tym głównie NIK i regionalne izby obrachunkowe. 1

2 Wartość dodana Audytor wewnętrzny jest częścią organizacji, której audyt przeprowadza. Ma to swoje daleko idące konsekwencje. Audytor wewnętrzny jest w gruncie rzeczy elementem systemu autokontroli jednostki. Jego działalność nakierowana jest na wspieranie realizacji celów jednostki. Stąd też duże znaczenie przykłada się do wytworzenia przez audytora tzw. wartości dodanej. Staje się to jednym z jego obowiązków. Tak silnego nacisku na przysporzenie kontrolowanej jednostce tzw. wartości dodanej nie kładzie się natomiast w działalności audytorów zewnętrznych 3. Zazwyczaj podkreśla się pozytywne znaczenie audytów tych instytucji dla całego systemu finansów publicznych. Ma to swoje praktyczne uzewnętrznienie chociażby w globalnych prezentacjach skutków wykrytych nieprawidłowości. Audytor zewnętrzny dużo bardziej niż ulepszeniem działalności jednostki zainteresowany może być identyfikacją patologii trapiących cały system finansów publicznych ( bądź jakiś jego istotny wycinek), których egzemplifikacją są nieprawidłowości występujące w danej jednostce. Stąd też audytorzy zewnętrzni w definiowaniu swojej misji tak chętnie odnoszą się do mega- wartości takich jak : przejrzystość systemu finansów publicznych, rozliczalność środków publicznych, itp. Pomimo to pamiętać jednak należy,że w przeważającej ilości przypadków zalecenia zewnętrznych instytucji audytorskich mają na celu poprawę funkcjonowania danej jednostki 4. Mowa o przeważającej liczbie przypadków, bowiem niekiedy wynikiem audytu zewnętrznego może być nawet wniosek dotyczący likwidacji jednostki. Kontrola wewnętrzna Audyt jako zespół czynności sprawdzających z natury rzeczy nakierowany jest na wykrywanie nieprawidłowości. Prawda ta jednak kontrastuje z zasadniczo pozytywnym charakterem jaki nadaje się audytowi wewnętrznemu. Stąd też podkreśla się,że rolą audytora wewnętrznego jest nie tyle wykrywanie nieprawidłowości co certyfikowanie systemu kontroli wewnętrznej. Nie da się jednak zrozumieć roli audytora wewnętrznego bez zrozumienia celów jakie stawia się obecnie przed kontrolą wewnętrzną w 3 W tym kontekście warto przytoczyć stary dowcip o dwóch największych kłamstwach związanych z kontrolą/ audytem. Pierwsze kłamstwo słyszą audytorzy rozpoczynający audyt z ust personelu jednostki : Cieszymy się,że tu przyszliście. Na to audytorzy rewanżują się swoim kłamstwem : Przyszliśmy wam pomóc. Jeżeli dowcip ten odzwierciedla jakąś prawdę to w dużo większej mierze odnosi się ona do audytorów zewnętrznych niż wewnętrznych. Właśnie bowiem podstawową misją audytora wewnętrznego jest pomaganie jednostce. 4 Nierzadko określone przez ustawy procedury pokontrolne wprost nakładają obowiązek wydawania zaleceń mających na celu poprawę funkcjonowania jednostki. Przykładem może być tu przepis art.9 ust. 2 ustawy z dnia 7 października 1991 roku o regionalnych izbach obrachunkowych (Dz.U. z 2001r, Nr 55, poz.577 z późn. Zm.) 2

3 jednostce. Główną rolą audytora wewnętrznego jest certyfikowanie systemu kontroli wewnętrznej ale głównie mającej charakter zarządczy. Zgodnie z przytaczaną wielokrotnie przez Ministerstwo Finansów definicją sformułowaną przez INTOSAI, kontrola wewnętrzna jest narzędziem zarządzania wykorzystywanym do uzyskania racjonalnej pewności,że cele zarządzania zostały osiągnięte 5. W Standardach kontroli finansowej w jednostkach sektora finansów publicznych przytacza się także następującą definicję zaczerpniętą ze Standardów kontroli wewnętrznej w Unii Europejskiej : Kontrola wewnętrzna obejmuje całość zasad i procedur przewidzianych i przyjętych przez kierownictwo jednostki, aby uzyskać zapewnienie,że : - jednostka osiąga swoje cele w sposób oszczędny, wydajny i efektywny, - jednostka działa zgodnie z przepisami prawa oraz aktami wewnętrznymi i wytycznymi kierownictwa, - zasoby rzeczowe i informacyjne jednostki są chronione, - zapobiega się i wykrywa błędy i nieprawidłowości, - informacje finansowe i zarządcze są rzetelne i tworzone terminowo. 6 W przytoczonej powyżej definicji warto zwrócić uwagę na charakter proceduralny kontroli wewnętrznej. Kontrola wewnętrzna to system różnorakich procedur. Ten aspekt jeszcze wyraźniej wyeksponowany został w definicji amerykańskiego Naczelnego Urzędu Obrachunkowego (General Accounting Office GAO) zgodnie, z którą struktura kontroli wewnętrznej w jednostce składa się z trzech elementów : 1.Otoczenia kontroli : kolektywnego efektu szeregu czynników tworzących, wzmacniających albo osłabiających efektywność określonych procedur bądź przyjętej przez jednostkę polityki. 2. System księgowości : obejmujący przyjęte zasady identyfikacji, gromadzenia, analizy, klasyfikacji, zapisu i sprawozdawczości operacji jednostki i utrzymujące przejrzystość aktywów i pasywów. 3. Procedury kontrolne : obejmujący politykę i procedury uzupełniające system księgowości i elementy otoczenia kontroli, które kierownictwo stworzyło w celu uzyskania racjonalnego zapewnienia,że określone cele jednostki zostaną osiągnięte 7. Rola audytora wewnętrznego polega na dokonaniu niezależnej oceny funkcjonowania systemu kontroli wewnętrznej. Dla oceny tego systemu niezbędne jest dokonanie określonych czynności sprawdzających. Oceny tej 5 Zasady wdrażania systemu kontroli finansowej i audytu wewnętrznego w polskiej administracji publicznej, Ministerstwo Finansów,Warszawa 2002, s.4 oraz Komunikat Nr 1 Ministra Finansów z dnia 30 stycznia 2003 r. w sprawie ogłoszenia Standardów kontroli finansowej w jednostkach sektora finansów publicznych ( Dz.Urz.Min.Fin. z 2003 r. Nr 3, poz.13 ). 6 Komunikat Nr 1 Ministra Finansów z dnia 30 stycznia 2003 r. w sprawie ogłoszenia Standardów kontroli finansowej w jednostkach sektora finansów publicznych ( Dz.Urz.Min.Fin. z 2003 r. Nr 3, poz.13) s Government Auditory Standards, United States General Accounting Office, U.S. Government Printing Office:1988, s. G-7. 3

4 dokonuje się też oczywiście przez pryzmat stwierdzonych nieprawidłowości. Należy jednak zgodzić się tutaj z opinią J. Płoskonki, że znalezione nieprawidłowości nie są istotne same w sobie, audytora wewnętrznego interesuje faktyczna przyczyna (np. dlaczego procedury kontroli nie zareagowały właściwie) oraz ustalenie sposobu usprawnienia działania jednostki 8. Audytora wewnętrznego interesuje zarówno spełnianie przez system kontroli wewnętrznej określonych standardów organizacyjnych ( np. zgodności z prawem wewnętrznych regulacji ) jak i jego efektywność, wystarczalność i przydatność dla realizacji celów jednostki. Ocena systemu kontroli wewnętrznej jednostki kontrolowanej należy oczywiście także do zadań audytorów zewnętrznych. Jego oceny dokonują oni jednak według różnych kryteriów i w różnym stopniu w zależności od celów audytu. Możliwości dokonywania ocen przez audytora zewnętrznego mogą być o wiele bardziej ograniczone niż audytora wewnętrznego. Może tak być przykładowo na skutek funkcjonowania określonych regulacji (w tym o ustawowym charakterze) limitujących uprawnienia kontrolne audytora zewnętrznego. Pod tym względem pozycja audytora wewnętrznego jest o wiele silniejsza. Podejście wsparte systemowo Dokonywanie oceny funkcjonowania systemu kontroli wewnętrznej należy jednak do zasadniczych postulatów metodologicznych audytu zewnętrznego. Na tym polu uwidacznia się szczególnie ewentualna komplementarność audytu zewnętrznego i wewnętrznego. Jednym z wymienionych w Europejskich wytycznych stosowania standardów kontroli INTOSAI podejść kontrolnych jest tzw. podejście wsparte systemowo 9. Zgodnie z punktem 141 standardów kontroli INTOSAI : ustalając zakres i zasięg kontroli, kontroler powinien zbadać i ocenić wiarygodność kontroli wewnętrznej 10. Dokonując oceny systemu kontroli wewnętrznej audytor zewnętrzny szuka w zasadzie odpowiedzi na pytanie: w jakim stopniu może polegać na systemie kontroli wewnętrznej? Owo poleganie nazywane jest właśnie podejściem wspartym systemowo. Im większą ufność audytor zewnętrzny może mieć w stosunku do systemu kontroli wewnętrznej tym mniejszą ilość testów wykonać musi dla wydania określonej oceny funkcjonowania jednostki. Uzasadnione bowiem jest przypuszczenie, że dobrze zaprojektowany i funkcjonujący system kontroli wewnętrznej stanowi filtr wyłapujący błędy. Osobą, która może mieć istotny wpływ na poprawę funkcjonowania systemu kontroli wewnętrznej może być audytor wewnętrzny. Skuteczność audytu wewnętrznego może więc 8 J. Płoskonka, Pojęcie kontroli w ujęciu zarządczym, Kontrola Państwowa Nr 2, Europejskie wytyczne stosowania standardów kontroli INTOSAI, NIK, Warszawa 2000, ss Standardy kontroli wydane przez Komisje Standardów Kontroli Międzynarodowej Organizacji Najwyższych Organów Kontroli, NIK, Warszawa

5 warunkować zakres audytu zewnętrznego. Zależność tę da się nawet wyrazić matematycznie. Dla lepszego zobrazowania powyższych relacji posłużyć można się znanym wzorem do szacowania ryzyka audytu : Ra = Rn * Rk * Rp Gdzie : Ra ryzyko audytu Rn ryzyko nieodłączne Rk- ryzyko kontroli wewnętrznej Rp ryzyko przeoczenia Ryzyko audytu stanowi ryzyko wydania błędnej opinii o sprawozdaniu danej jednostki z powodu niewykrycia istotnych błędów. Ryzyko nieodłączne to ryzyko związane z charakterem działalności jednostki, podatnością na nieprawidłowości. Ryzyko kontroli wewnętrznej to ryzyko, że funkcjonujący system kontroli wewnętrznej nie wychwyci błędów. Z tego też powodu ryzyko to nazywane jest czasem ryzykiem zawodności systemu kontroli wewnętrznej. Ryzyko przeoczenia to ryzyko, że nieprawidłowość, która nie została wychwycona przez kontrolę wewnętrzną nie zostanie także wykryta przez audytora. Wzajemne relacje pomiędzy wymienionymi rodzajami ryzyk mają bardzo istotne znaczenie dla zakresu badań przeprowadzanych w ramach audytu. Przyporządkowuje się im określone wartości liczbowe o wartościach zależnych np. od przyjętych wytycznych organu kontroli. Przy dokonywaniu doboru próby metodą statystyczną określa się tzw. poziom ufności (PU). Jest on odwrotnością ryzyka przeoczenia : PU = 1- Rp Ponieważ: To : Rp = Ra/ Rk * Rn Pu = 1 Ra/Rk * Rn Przyjęty poziom ufności ma wpływ na wielkość próby, którą należy pobrać do badania 11. Powyższe jest tylko jednym z licznych przykładów możliwego wpływu oceny systemu kontroli wewnętrznej na zakres audytu zewnętrznego a tym samym możliwej korelacji wyników audytu wewnętrznego i zewnętrznego. 11 Por. D. Klima, Statystyka dla audytorów w przykładach, Warszawa 2005, ss.10-15; W. Karliński, Statystyczny dobór próby w badaniach audytowych, NIK, Warszawa

6 Podział obowiązków i korzystanie z efektów pracy innych audytorów Cele audytu zewnętrznego i wewnętrznego generalnie nie są tożsame. Jednak jak już stwierdzono obydwa rodzaje audytu opierają się na czynnościach sprawdzających. Audytorzy zewnętrzni i wewnętrzni mogą dokonać w celu zwiększenia efektywności swych działań podziału obszarów, które obejmą analizą a także wzajemnie korzystać z efektów swej pracy. Zarówno w standardach audytu zewnętrznego jak i wewnętrznego zwraca się uwagę na potrzebę osiągania celów audytu przy jednoczesnym racjonalnym wykorzystaniu posiadanych zasobów. W praktyce, przykładem tej racjonalności jest właśnie unikanie dublowania obszarów w których mają być przeprowadzane badania względnie wykorzystanie pracy innych audytorów. W Karcie audytu wewnętrznego w jednostkach sektora finansów publicznych zaleca się aby podczas planowania i wykonywania zadań audytowych, kierownik komórki audytu wewnętrznego brał pod uwagę, o ile jest to możliwe, plan czynności kontrolnych i sprawdzających wykonywanych przez NIK i inne instytucje kontrolne tak, by uniknąć niepotrzebnego nakładania się kontroli i audytów 12. Z kolei można także przytoczyć jedną z wytycznych stosowania standardów INTOSAI : Praca innych kontrolerów może zostać wykorzystana do zdobycia tej części dowodów kontroli, które są niezbędne do osiągnięcia celów zadania kontrolnego. Cele, które powinny być realizowane, to zmniejszenie liczby pracowników najwyższego organu kontroli potrzebnych do wykonania zadania kontrolnego, uniknięcie dublowania się prac oraz zminimalizowanie zamieszania w kontrolowanej jednostce 13. Korzystanie z wyników prac innych audytorów może nastąpić w różnych fazach audytu. Decyzje tego dotyczące podejmowane są zwłaszcza na etapie planowania. Raporty innych audytorów mogą także pomóc w weryfikacji własnych ustaleń. Oczywiście korzystanie z pracy innych audytorów musi odbywać się z zachowaniem profesjonalnego sceptycyzmu. Inaczej mówiąc obowiązuje zasada ograniczonego zaufania. Oparcie się na pracy innego audytora ( choćby audytorem był naczelny organ kontroli państwowej) nie zwalnia audytora od odpowiedzialności za wydanie błędnej opinii. Kontrowersje W obszarze wzajemnych relacji pomiędzy audytem zewnętrznym i wewnętrznym rodzi się jednak szereg kontrowersji. 12 Karta audytu wewnętrznego w jednostkach sektora finansów publicznych, Załącznik Nr 2 do Komunikatu Ministra Finansów Nr 16/2006 z dnia 18 lipca 2006 r. ( Dz. Urz. Min. Fin. Nr 9, poz.70) 13 Wytyczna 25 (w:)europejskie wytyczne.., s

7 Niejednoznaczna wydaje się odpowiedź na pytanie czy audytor zewnętrzny jest uprawniony do dokonywania merytorycznej oceny pracy audytora wewnętrznego i czy takiej oceny dokonywać powinien? Audytor wewnętrzny nie jest częścią aparatu zarządzającego jednostki. A działalność właśnie tego aparatu podlega ocenie. Ponadto należąca do podstawowych standardów zawodu, niezależność audytora nie oznacza tylko niezależności od pracodawcy ale także od wszelkich nacisków zewnętrznych. Wydaje się jednak,iż na postawione pytania należy odpowiedzieć pozytywnie zwłaszcza jeżeli odnosi się ono do sektora finansów publicznych. W sektorze publicznym nie ma bowiem obszarów, które nie podlegają społecznej kontroli, której narzędziem może być też audytor zewnętrzny. Podatnik ma prawo wiedzieć czy środki przeznaczane na funkcjonowanie audytu wewnętrznego są wykorzystane w sposób efektywny. Audytor wewnętrzny opłacany ze środków publicznych podlega ocenie podatnika dokonywanej przez audytora zewnętrznego. Jednakże ocena ta musi być dokonywana w sposób szczególnie wyważony. Wysokie wymogi jakie należy spełnić aby zostać audytorem wewnętrznym, każą domniemywać,iż audytor wewnętrzny jest osobą na wskroś kompetentną. Stąd też formułowane przez audytora zewnętrznego uwagi powinny tylko w ostateczności odnosić się bezpośrednio do profesjonalizmu audytora wewnętrznego. Każdy audytor pamiętać powinien, iż nawet najbardziej profesjonalne działanie nie stanowi gwarancji nieomylności. W pracę audytora wkalkulowane jest wspomniane już ryzyko audytu. Nie ulega natomiast wątpliwości, że szerokiej ocenie podlegają wszystkie organizacyjne ramy funkcjonowania audytu w jednostce zwłaszcza w odniesieniu do ich zgodności z obowiązującymi regulacjami ustawowymi. Pamiętać należy także, iż immanentną częścią obowiązków audytora wewnętrznego jest doradztwo. Trudno w tym wypadku uznać, że istnieją jakieś szczególne ograniczenia oceny skutków tego doradztwa. Co do kwestii dopuszczalności merytorycznej oceny pracy audytora wewnętrznego przez innego audytora to pamiętać należy, że międzynarodowe standardy praktyki audytorskiej przewidują także kontrolę jakości pracy ( quality assessments) dokonywaną przez osoby z zewnątrz jednostki 14. Czy audytor zewnętrzny powinien wywierać na audytora wewnętrznego nacisk w celu uzyskania określonego efektu? Raczej nie i nigdy bezpośrednio. Adresatem zaleceń audytora zewnętrznego jest kierownictwo jednostki nie zaś audytor wewnętrzny. Audytor zewnętrzny powinien szanować autonomię audytora wewnętrznego. Audyt wewnętrzny nie jest przedłużeniem audytu zewnętrznego. Audytor wewnętrzny nie jest pasem transmisyjnym woli i zapatrywań audytora zewnętrznego. Na gruncie praktyki funkcjonowania audytu wewnętrznego i zewnętrznego w Polsce zrodziły się jednak co do tego 14 Zob. International Standards for the Professional Practice of Internal Auditing, pkt , 7

8 wątpliwości 15. Przytoczyć tu można fragment interesującego artykułu G. Gołębiowskiego : Podczas tegorocznej kontroli wykonania budżetu państwa za 2002r. można było dostrzec pierwsze symptomy wykorzystywania audytu wewnętrznego przez NIK, jako narzędzia kontroli, ze względu na zgłaszane chęci zapoznawania się z jego dokumentacją. Taka praktyka jeśli będzie dalej miała miejsce, doprowadzi w bardzo krótkim czasie do utożsamienia audytu wewnętrznego i zewnętrznego. Wówczas NIK będzie miała armię swoich wewnętrznych inspektorów. Oczywiście tendencje takie nie są tylko NIKowską specjalnością. Przykładowo audyt wewnętrzny w jednostkach samorządu terytorialnego stwarza też ogromne możliwości dla regionalnych izb obrachunkowych. Tendencja do traktowania audytu wewnętrznego jako przedłużenia audytu zewnętrznego ma też swoje podłoże w genezie samej instytucji audytu wewnętrznego na gruncie polskich finansów publicznych. Regulacje ustawowe odnoszące się do audytu wewnętrznego są efektem dialogu prowadzonego przed akcesją do Unii Europejskiej. Są one odpowiedzią na postulaty unijne dotyczące budowy efektywnego systemu kontroli wewnętrznej i audytu w sektorze finansów publicznych państw ubiegających się o członkostwo. Ma to jednak ten skutek,że instytucje audytu wewnętrznego modeluje się pod kątem konkretnych oczekiwań Unii Europejskiej. Zdaniem jednak niektórych specjalistów oczekiwania te nie muszą być zbieżne z sama ideą audytu wewnętrznego. Warto zacytować pogląd G. Gołębiewskiego : Dostrzegalny jest rozłam pomiędzy oczekiwaniami Komisji Europejskiej a ideą audytu w ogóle. Komisji Europejskiej potrzebna była dodatkowa instytucja kontrolna, która zapewniłaby, że przekazywane fundusze strukturalne będą wykorzystywane prawidłowo, zgodnie ze skomplikowanym trybem decyzji i kontroli, wraz z zagwarantowaniem organizacji procedur kontrolnych 16. Do szczególnych napięć między audytorem wewnętrznym a zewnętrznym może dojść o czym już wspomniano, zwłaszcza na gruncie korzystania przez audytora zewnętrznego z materiałów przygotowanych przez audytora wewnętrznego. Nie sposób negować tu oczywistych praw audytora zewnętrznego. Pamiętać należy jednak,że korzystanie z nich może postawić audytora wewnętrznego w niezbyt klarownej sytuacji. Mimo,iż audyt wewnętrzny i zewnętrzny mogą być komplementarne to oczywistym jest, że w najbardziej podstawowym, organizacyjnym sensie audytor wewnętrzny i zewnętrzny znajdują się po przeciwnych stronach barykady. Jeszcze raz podkreślić trzeba,że audytor wewnętrzny należy do jednostki, dla niej pracuje, na jej zlecenie i jej kierownictwu składa raporty. Kierownictwo i 15 G.Gołębiowski, Audyt wewnętrzny w administracji publicznej- kontrowersje wokół jego roli, Kontrola Państwowa Nr 6, Tamże. 8

9 audytora wewnętrznego łączy więź taka jaka wiąże klienta i usługodawcę 17. W stosunku do kierownictwa audytora wewnętrznego obowiązuje lojalność.jedną z podstawowych zasad działania audytora wewnętrznego jest też poufność. Audytor wewnętrzny zobowiązany jest do szczególnej pieczy nad uzyskanymi w trakcie audytu informacjami. Ich udostępnianie na zewnątrz uwarunkowane jest szeregiem szczególnych okoliczności. Audytor wewnętrzny może jednak zostać zmuszony do ujawnienia audytorowi zewnętrznemu informacji, które w ostatecznym efekcie mogą zaszkodzić jego klientowi. Sytuacja taka musi podważać zaufanie do audytora wewnętrznego. Kierownik może traktować audytora wewnętrznego jak ciało obce i przedłużenie audytu zewnętrznego. Z drugiej strony może także pojawić się tendencja do wpływania przez pracodawcę na audytora wewnętrznego aby ten w tworzonych przez siebie dokumentach przedstawiał jak najbardziej pozytywny obraz jednostki. Obraz ten jednak nie zawsze odpowiada rzeczywistości. Praktyka (zwłaszcza ostatnich lat) potwierdza, iż występowanie takiego zjawiska w relacjach: audytor-klient nie należy do rzadkości. Z uwagi na organizacyjne podporządkowanie audytora wewnętrznego mówi się czasem wręcz o quasi niezależności audytora wewnętrznego. Ponieważ jednak trudno wyobrazić sobie funkcjonowanie zwłaszcza w sektorze publicznym regulacji w sposób daleko idący ograniczających dostęp audytora zewnętrznego do dokumentacji wytwarzanej przez audytora wewnętrznego to opisanych wyżej napięć generalnie nie da się uniknąć. Z drugiej jednak strony można uniknąć mnożenia regulacji, które nakładają na audytora wewnętrznego szczególne obowiązki współpracy z instytucjami audytu zewnętrznego. Uznać należy to za pożądane i będące wyrazem szacunku dla profesjonalnej autonomii audytora wewnętrznego. Relacje audytu wewnętrznego i zewnętrznego w świetle reformy finansów publicznych. Przygotowany przez ministerstwo finansów projekt z dnia 23 kwietnia 2007 r. nowelizacji ustawy o finansach publicznych nie przewiduje istotnych zmian w instytucji audytu wewnętrznego 18. Dużo ważniejsze zmiany dotyczą audytu zewnętrznego w sektorze finansów publicznych, któremu poświęcony ma zostać odrębny rozdział. Zdecydowaną nowością byłoby ustawowe uznanie Najwyższej Izby Kontroli i regionalnych izb obrachunkowych za audytorów zewnętrznych sektora finansów publicznych. Dodać wypada,że jest to uznanie w zasadzie stanu faktycznego. 17 Zupełnie odwrotnie w standardach INTOSAI : 77. W przeciwieństwie do kontroli w sektorze prywatnym, gdzie uzgodnione zadanie kontrolera zostaje określone w zleceniu, jednostka kontrolowana nie jest klientem najwyższego organu kontroli., Standardy kontroli.pkt Projekt z dnia 23 kwietnia 2007 r., 9

10 NIK ma być audytorem zewnętrznym dla podsektora rządowego i ubezpieczeń społecznych, rio zaś dla podsektora samorządowego. Należy pozytywnie ocenić zdecydowanie sam fakt odniesienia do NIK i rio terminu audytor zewnętrzny. Porządkuje to sferę terminologii i rozwiązuje dotychczasowe dylematy związane ze sztucznym rozróżnianiem w stosunku do tych instytucji pojęcia audytu i kontroli. Dotychczasowe intuicyjne w zasadzie określanie czynności NIK i rio mianem audytu ( co do słuszności utożsamiania kontroli i audytu wielu specjalistów nigdy nie miało jednak wątpliwości 19 ) zostanie wreszcie prawnie usankcjonowane. W przyszłości zastanowić należałoby się nad konsekwentnym zastąpieniem także w innych ustawach pojęcia kontrola i audyt np. w ustawie o regionalnych izbach obrachunkowych. Fakt utożsamienia tych pojęć widoczny jest także w tym,iż NIK i rio miałyby dokonywać audytu w trybie określonym odpowiednio w ustawach o Najwyższej Izbie Kontroli i regionalnych izbach obrachunkowych. Ustawodawca nałożyłby na NIK i rio obowiązek dokonywania audytu finansowego we właściwych im podsektorach. Ustawa zawierać ma definicję audytu finansowego : Zgodnie z art. 229 brzmiałaby ona następująco : Finansowym audytem zewnętrznym w sektorze finansów publicznych jest ogół działań polegających na ocenie rocznego sprawozdania finansowego w celu wyrażenia opinii o tym, czy księgi rachunkowe wraz z dowodami księgowymi stanowiącymi podstawę dokonanych w nich zapisów i sporządzane na podstawie ksiąg roczne sprawozdanie finansowe są prawidłowe oraz czy sprawozdanie finansowe rzetelnie i jasno przedstawia sytuację majątkową i finansową badanej jednostki. Projekt wymienia najważniejsze czynności, poprzez które wykonywany byłby audyt finansowy : - następcze sprawdzenie przestrzegania zasad rachunkowości, - badania dowodów księgowych oraz zapisów w księgach rachunkowych -badanie zgodności sprawozdania finansowego z zapisami w księgach rachunkowych. Oczywiście definicja audytu wewnętrznego znacznie odbiega od definicji audytu finansowego, który wykonywać ma NIK i rio. Zgodnie z projektem ustawy audyt wewnętrzny to ogół działań obejmujących : niezależne badanie systemów zarządzania i kontroli w jednostce, w tym procedur kontroli finansowej, w wyniku którego kierownik jednostki uzyskuje obiektywną i niezależną ocenę adekwatności, efektywności i skuteczności tych systemów. Nie ulega jednak wątpliwości, że od strony technicznej także czynności audytora wewnętrznego mogą mieć charakter audytu finansowego. Zgodnie 19 Zob.: M. Siwoń, Pojęcie kontroli i audytu a działalność regionalnych izb obrachunkowych, Finanse Komunalne, Nr 1-2,2006.Zobacz też : Zasady wdrażania systemu kontroli finansowej i audytu wewnętrznego w polskiej administracji publicznej, Ministerstwo Finansów, Warszawa

11 bowiem z zamysłem ustawodawcy ocena audytora wewnętrznego ( obok analizy efektywności i celowości ) dotyczy także : - zgodności prowadzonej działalności z przepisami prawa oraz obowiązującymi w jednostce procedurami wewnętrznymi, -wiarygodności sprawozdania finansowego oraz sprawozdania z wykonania budżetu. Ocena zgodności działalności z przepisami prawa oraz obowiązującymi w jednostce procedurami może także odnosić się oczywiście do systemu księgowości, sprawozdawczości itp. Audyt wewnętrzny i zewnętrzny będą mogły więc się zakresowo pokrywać. Fakt,że audytor zewnętrzny będzie zobowiązany do dokonywania regularnych, zestandaryzowanych czynności sprawdzających odnoszących się do systemu księgowego i sprawozdawczego daje szansę audytorowi wewnętrznemu na poświęcenie większej uwagi innym aspektom funkcjonowania jednostki. Rola audytora wewnętrznego zakresie audytu finansowego będzie oczywiście odpowiednio większa w przypadku jednostek nieobjętych regularnym zewnętrznym audytem finansowym bądź tych, w których zewnętrzny audyt finansowy będzie przeprowadzany rzadziej. Pamiętać należy, że przykładowo corocznym, dokonywanym przez regionalne izby obrachunkowe audytem finansowym mają być objęte tylko jednostki samorządu terytorialnego,w których liczba mieszkańców przekracza 40 tysięcy. Pozostałe objęte będą audytem nie rzadziej niż raz na cztery lata. Zakończenie Jak widać z powyższej analizy w ramach obecnie obowiązujących jak i projektowanych regulacji jest pole dla komplementarnego funkcjonowania audytu wewnętrznego i zewnętrznego. Co do swej istoty ( oczywiście dyskutować można nad szczegółowymi zasadami ich funkcjonowania), stanowią one niezbędny element sprawnego, nowoczesnego systemu finansów publicznych. Komplementarność nie musi jednak implikować ujednolicenia. Ważne aby zarówno w regulacjach prawnych jak w praktycznych formach ich stosowania dostrzegać też różnice i pamiętać,że nie są to instytucje pod wieloma względami tożsame. Takie podejście gwarantuje efektywne ich wykorzystanie dla wspólnego celu jakim jest wysoka jakość zarządzania finansami publicznymi. 11

12 12

Audyt wewnętrzny i zewnętrzny w jednostkach sektora finansów publicznych wzajemne relacje. Dr MARIUSZ SIWOŃ Regionalna Izba Obrachunkowa w Katowicach

Audyt wewnętrzny i zewnętrzny w jednostkach sektora finansów publicznych wzajemne relacje. Dr MARIUSZ SIWOŃ Regionalna Izba Obrachunkowa w Katowicach Audyt wewnętrzny i zewnętrzny w jednostkach sektora finansów publicznych wzajemne relacje. Dr MARIUSZ SIWOŃ Regionalna Izba Obrachunkowa w Katowicach Audyt według Glosariusza terminów dotyczących kontroli

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 1152/2014 Prezydenta Miasta Sopotu z dnia 24 stycznia 2014 r.

Zarządzenie Nr 1152/2014 Prezydenta Miasta Sopotu z dnia 24 stycznia 2014 r. Zarządzenie Nr 1152/2014 Prezydenta Miasta Sopotu z dnia 24 stycznia 2014 r. w sprawie zmiany zarządzenia nr 1099/2010 z dnia 11 maja 2010 roku w sprawie określenia sposobu prowadzenia kontroli zarządczej

Bardziej szczegółowo

Karta audytu Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach

Karta audytu Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach Załącznik do zarządzenia Rektora UŚ nr 38 z dnia 28 lutego 2012 r. Uniwersytet Śląski w Katowicach Zatwierdzam: Rektor Uniwersytetu Śląskiego Karta audytu Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach Katowice,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 12 maja 2016 r. Poz. 20

Warszawa, dnia 12 maja 2016 r. Poz. 20 Warszawa, dnia 12 maja 2016 r. Poz. 20 Z A R Z Ą D Z E N I E N R 15 M I N I S T R A S P R AW Z A G R A N I C Z N Y C H 1) z dnia 10 maja 2016 r. w sprawie Karty audytu wewnętrznego w Ministerstwie Spraw

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 maja 2015 r. Poz. 16 M I N I S T R A S P R AW Z A G R A N I C Z N Y C H 1) z dnia 6 maja 2015 r.

Warszawa, dnia 6 maja 2015 r. Poz. 16 M I N I S T R A S P R AW Z A G R A N I C Z N Y C H 1) z dnia 6 maja 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA SPRAW ZAGRANICZNYCH Warszawa, dnia 6 maja 2015 r. Poz. 16 Z A R Z Ą D Z E N I E N R 15 M I N I S T R A S P R AW Z A G R A N I C Z N Y C H 1) z dnia 6 maja 2015 r. w sprawie Karty

Bardziej szczegółowo

Karta Audytu Wewnętrznego

Karta Audytu Wewnętrznego Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr 120.12.2016 Burmistrza Miasta i Gminy Siewierz z dnia 11 lutego 2016 r. Karta Audytu Wewnętrznego Rozdział I Postanowienia ogólne 1. Karta Audytu Wewnętrznego określa zasady

Bardziej szczegółowo

KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO

KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO Załącznik do Zarządzenia Nr 49/12 Wójta Gminy Kwidzyn z dnia 24 lipca 2012r. KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO Nazwa i adres JSFP Gmina Kwidzyn z siedzibą w Kwidzynie przy ul Grudziądzkiej 30. Cel dokumentu Umiejscowienie

Bardziej szczegółowo

Karta Audytu Wewnętrznego Urząd Gminy i Miasta w Miechowie

Karta Audytu Wewnętrznego Urząd Gminy i Miasta w Miechowie Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr 21/2012 Burmistrza Gminy i Miasta Miechowa z dnia 20 stycznia 2012 r. Karta Audytu Wewnętrznego w Urzędzie Gminy i Miasta w Miechowie oraz w gminnych jednostkach organizacyjnych

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO. Warszawa, dnia 29 września 2014 r. Pozycja 38

DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO. Warszawa, dnia 29 września 2014 r. Pozycja 38 DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO Warszawa, dnia 29 września 2014 r. Pozycja 38 ZARZĄDZENIE MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1) z dnia 29 września 2014 r. w sprawie Karty

Bardziej szczegółowo

SAMOOCENA SYSTEMU KONTROLI ZARZĄDCZEJ

SAMOOCENA SYSTEMU KONTROLI ZARZĄDCZEJ Załącznik Nr 3 Do Zarządzenia Nr 56/10 STAROSTY KOSZALIŃSKIEGO z dnia 1 października 2010 r. SAMOOCENA SYSTEMU KONTROLI ZARZĄDCZEJ W STAROSTWIE POWIATOWYM W KOSZALINIE Do sporządzenia samooceny wykorzystano

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Zarządzenia Nr160/08 z dnia 8 kwietnia 2008 r. KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO. 2. Adres Jednostki 17-100 Bielsk Podlaski, Kopernika 1

Załącznik do Zarządzenia Nr160/08 z dnia 8 kwietnia 2008 r. KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO. 2. Adres Jednostki 17-100 Bielsk Podlaski, Kopernika 1 Załącznik do Zarządzenia Nr160/08 z dnia 8 kwietnia 2008 r. KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO 1. Nazwa JSFP Urząd Miasta zwany dalej Jednostką 2. Adres Jednostki 17-100 Bielsk Podlaski, Kopernika 1 3. Podstawa

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 111/2011 PREZYDENTA MIASTA TOMASZOWA MAZOWIECKIEGO z dnia 2 maja 2011 roku

ZARZĄDZENIE NR 111/2011 PREZYDENTA MIASTA TOMASZOWA MAZOWIECKIEGO z dnia 2 maja 2011 roku ZARZĄDZENIE NR 111/2011 PREZYDENTA MIASTA TOMASZOWA MAZOWIECKIEGO z dnia 2 maja 2011 roku w sprawie wprowadzenia Karty Audytu Wewnętrznego w Urzędzie Miasta w Tomaszowie Mazowieckim. Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Karta audytu Uniwersytetu Śląskiego

Karta audytu Uniwersytetu Śląskiego Załącznik do zarządzenia nr 91 Rektora UŚ z dnia 16 września 2016 r. Zatwierdzam: Rektor Uniwersytetu Śląskiego Karta audytu Uniwersytetu Śląskiego Katowice, wrzesień 2016 rok 1 Postanowienia ogólne 1.

Bardziej szczegółowo

KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO

KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 13/09 Burmistrza Miasta Hajnówka z dnia 30 stycznia 2009 r. KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO 1. Nazwa JSFP Urząd Miasta Hajnówka zwany dalej Jednostką. 2. Adres Jednostki 17-200

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 9 MINISTRA CYFRYZACJI 1) z dnia r. w sprawie Karty Audytu Wewnętrznego w Ministerstwie Cyfryzacji

ZARZĄDZENIE NR 9 MINISTRA CYFRYZACJI 1) z dnia r. w sprawie Karty Audytu Wewnętrznego w Ministerstwie Cyfryzacji ZARZĄDZENIE NR 9 MINISTRA CYFRYZACJI 1) z dnia... 2016 r. w sprawie Karty Audytu Wewnętrznego w Ministerstwie Cyfryzacji Na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów

Bardziej szczegółowo

Karta audytu wewnętrznego

Karta audytu wewnętrznego Załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr 0050.149.2015 Burmistrza Miasta Lędziny z dnia 08.07.2015 Karta audytu wewnętrznego 1. Karta audytu wewnętrznego określa: cel oraz zakres audytu wewnętrznego; zakres niezależności

Bardziej szczegółowo

KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO

KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr 59/2012 Starosty Lipnowskiego z dnia 31 grudnia 2012 r. KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO PROWADZONEGO W STAROSTWIE POWIATOWYM W LIPNIE I JEDNOSTKACH ORGANIZACYJNYCH POWIATU LIPNOWSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Rola kontroli w funkcjonowaniu samorządu terytorialnego. Wpisany przez Elżbieta Garczarek

Rola kontroli w funkcjonowaniu samorządu terytorialnego. Wpisany przez Elżbieta Garczarek Kontroler powinien być profesjonalistą, w urzędach oczekuje się, że będzie to ekspert w każdej dziedzinie działania administracji, umiejący odpowiedzieć na najtrudniejsze pytania. W dzisiejszej rzeczywistości

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 17/2010 Burmistrza Krapkowic z dnia 22 kwietna 2010 roku

Zarządzenie Nr 17/2010 Burmistrza Krapkowic z dnia 22 kwietna 2010 roku Zarządzenie Nr 17/2010 Burmistrza Krapkowic z dnia 22 kwietna 2010 roku w sprawie wprowadzenia Karty audytu wewnętrznego w Gminie Krapkowice oraz Urzędzie Miasta i Gminy w Krapkowicach Na podstawie 10

Bardziej szczegółowo

KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO W Urzędzie Miasta Sopotu

KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO W Urzędzie Miasta Sopotu Załącznik do Zarządzenia Nr 551/2016 Prezydenta Miasta Sopotu z dnia 15 kwietnia 2016r. KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO W Urzędzie Miasta Sopotu Wstęp Karta audytu wraz z Kodeksem etyki i Międzynarodowymi Standardami

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 9 DYREKTORA GENERALNEGO MINISTERSTWA ŚRODOWISKA z dnia 12 maja 2009 r. w sprawie wprowadzenia Karty audytu wewnętrznego

ZARZĄDZENIE NR 9 DYREKTORA GENERALNEGO MINISTERSTWA ŚRODOWISKA z dnia 12 maja 2009 r. w sprawie wprowadzenia Karty audytu wewnętrznego ZARZĄDZENIE NR 9 DYREKTORA GENERALNEGO MINISTERSTWA ŚRODOWISKA z dnia 12 maja 2009 r. w sprawie wprowadzenia Karty audytu wewnętrznego Na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005r. o finansach

Bardziej szczegółowo

Ocena działalności kontrolnej w aspekcie wymogów standardów kontroli w administracji rządowej

Ocena działalności kontrolnej w aspekcie wymogów standardów kontroli w administracji rządowej Ocena działalności kontrolnej w aspekcie wymogów standardów kontroli w administracji rządowej Opracowano na podstawie informacji: Marcin Dobruk, Mirosław Stasik KSAP I. Co to jest jakość w kontroli? Co

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wprowadzenie Notka biograficzna Wykaz skrótów 1. Samorząd terytorialny w Polsce zagadnienia wstępne

Spis treści Wprowadzenie Notka biograficzna Wykaz skrótów 1. Samorząd terytorialny w Polsce zagadnienia wstępne Wprowadzenie... Notka biograficzna... Wykaz skrótów... 1. Samorząd terytorialny w Polsce zagadnienia wstępne... 1 1.1. Wybrane źródła prawa dotyczące gospodarki finansowej samorządu terytorialnego... 1

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 12/2010. Wójt Gminy Raba Wyżna. z dnia 29 grudnia 2010 roku. w sprawie wprowadzenia Karty audytu wewnętrznego

Zarządzenie Nr 12/2010. Wójt Gminy Raba Wyżna. z dnia 29 grudnia 2010 roku. w sprawie wprowadzenia Karty audytu wewnętrznego Zarządzenie Nr 12/2010 Wójta Gminy Raba Wyżna z dnia 29 grudnia 2010 roku w sprawie wprowadzenia Karty audytu wewnętrznego Na podstawie art. 31 i art. 33 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów

Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów RAPORT OCENA KONTROLI ZARZĄDCZEJ Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów raport za rok: 2015 Strona 1 z 12 I. WSTĘP: Kontrolę zarządczą w jednostkach sektora finansów publicznych stanowi

Bardziej szczegółowo

System kontroli zarządczej obejmuje wszystkie jednostki sektora finansów publicznych.

System kontroli zarządczej obejmuje wszystkie jednostki sektora finansów publicznych. System kontroli zarządczej obejmuje wszystkie jednostki sektora finansów publicznych. W dniu 2.12.2010 r. Minister Finansów na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 70 ust. 6 ustawy z 27.8.2009

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 102/05

Zarządzenie Nr 102/05 Zarządzenie Nr 102/05 Starosty Kartuskiego z dnia 23 maja 2005 r. w sprawie: wprowadzenia karty audytu wewnętrznego w Starostwie Powiatowym w Kartuzach Na podstawie art.34 ust.1 ustawy z dnia 5 czerwca

Bardziej szczegółowo

KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO

KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr 327/2016 Prezydenta Miasta Suwałk z dnia 20 października 2016 r. KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO 1 I. Postanowienia ogólne 1. Karta audytu wewnętrznego ustala zasady funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO

KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO Załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr 99/2015 Marszałka Województwa Małopolskiego z dnia 6.10.2015 r. WSTĘP Karta Audytu Wewnętrznego została opracowana zgodnie z Międzynarodowymi

Bardziej szczegółowo

Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów

Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów Monika Kos, radca ministra Departament Polityki Wydatkowej Warszawa, 13 stycznia 2015 r. Program prezentacji

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 28/2015 WÓJTA GMINY CZERNIKOWO Z DNIA 11 MAJA 2015 r.

ZARZĄDZENIE Nr 28/2015 WÓJTA GMINY CZERNIKOWO Z DNIA 11 MAJA 2015 r. ZARZĄDZENIE Nr 28/2015 WÓJTA GMINY CZERNIKOWO Z DNIA 11 MAJA 2015 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu Audytu Wewnętrznego w Urzędzie Gminy Czernikowo. Na podstawie Standardu 2040 Międzynarodowych Standardów

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE Załącznik Nr 2 do Zarządzenia Nr 20/2016 Prezydenta Miasta Konina z dnia 18 lutego 2016 r. KSIĘGA PROCEDUR AUDYTU WEWNĘTRZNEGO ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Celem Księgi procedur audytu wewnętrznego,

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 do Zarządzenia Dyrektora nr 15/2010 z dnia 8 marca 2010 r.

Załącznik nr 4 do Zarządzenia Dyrektora nr 15/2010 z dnia 8 marca 2010 r. Załącznik nr 4 do Zarządzenia Dyrektora nr 15/2010 z dnia 8 marca 2010 r. Instrukcja dokonywania samooceny oraz sporządzania oświadczenia o stanie kontroli zarządczej w Szkole Podstawowej nr 4 im. Kawalerów

Bardziej szczegółowo

KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO 1 POSTANOWIENIA OGÓLNE

KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO 1 POSTANOWIENIA OGÓLNE Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr 120/25/16 Prezydenta Miasta Tychy z dnia 24 marca 2016 r. KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO 1 POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Karta Audytu Wewnętrznego zwana dalej Kartą" określa zasady

Bardziej szczegółowo

Celami kontroli jest:

Celami kontroli jest: Standardy te określono w takich obszarach, jak: środowisko wewnętrzne, zarządzanie ryzykiem, mechanizmy kontroli, informacja i komunikacja, monitorowanie i ocena. W świetle art. 47 ust. 3 znowelizowanej

Bardziej szczegółowo

Regulamin audytu wewnętrznego

Regulamin audytu wewnętrznego Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr /2007 Burmistrza Miasta Zakopane z dnia. 2007r. Regulamin audytu wewnętrznego I. Postanowienia ogólne. 1 Audytem wewnętrznym jest niezaleŝne badanie systemów zarządzania

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT Nr 16/2006 MINISTRA FINANSÓW. z dnia 18 lipca 2006 r.

KOMUNIKAT Nr 16/2006 MINISTRA FINANSÓW. z dnia 18 lipca 2006 r. Dz.Urz.MF.06.9.70 KOMUNIKAT Nr 16/2006 MINISTRA FINANSÓW z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie ogłoszenia "Kodeksu etyki audytora wewnętrznego w jednostkach sektora finansów publicznych" i "Karty audytu wewnętrznego

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 483/14 PREZYDENTA MIASTA ZDUŃSKA WOLA z dnia 22 grudnia 2014 r.

ZARZĄDZENIE NR 483/14 PREZYDENTA MIASTA ZDUŃSKA WOLA z dnia 22 grudnia 2014 r. ZARZĄDZENIE NR 483/14 PREZYDENTA MIASTA ZDUŃSKA WOLA z dnia 22 grudnia 2014 r. w sprawie ustalenia organizacji i funkcjonowania kontroli zarządczej w Urzędzie Miasta Zduńska Wola oraz w pozostałych jednostkach

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 21 czerwca 2016 r. Poz. 46 ZARZĄDZENIE NR 52 KOMENDANTA GŁÓWNEGO STRAŻY GRANICZNEJ. z dnia 20 czerwca 2016 r.

Warszawa, dnia 21 czerwca 2016 r. Poz. 46 ZARZĄDZENIE NR 52 KOMENDANTA GŁÓWNEGO STRAŻY GRANICZNEJ. z dnia 20 czerwca 2016 r. DZIENNIK URZĘDOWY KOMENDY GŁÓWNEJ STRAŻY GRANICZNEJ Warszawa, dnia 21 czerwca 2016 r. Poz. 46 ZARZĄDZENIE NR 52 KOMENDANTA GŁÓWNEGO STRAŻY GRANICZNEJ z dnia 20 czerwca 2016 r. w sprawie regulaminu organizacyjnego

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN AUDYTU WEWNĘTRZNEGO W NARODOWYM FUNDUSZU ZDROWIA. 1. Celem przeprowadzania audytu wewnętrznego jest usprawnianie funkcjonowania NFZ.

REGULAMIN AUDYTU WEWNĘTRZNEGO W NARODOWYM FUNDUSZU ZDROWIA. 1. Celem przeprowadzania audytu wewnętrznego jest usprawnianie funkcjonowania NFZ. Zał. do zarządzenia Prezesa NFZ Nr 6 /2006 z dnia 5 września 2006 r. REGULAMIN AUDYTU WEWNĘTRZNEGO W NARODOWYM FUNDUSZU ZDROWIA I. Ogólne zasady i cele audytu wewnętrznego 1. Celem przeprowadzania audytu

Bardziej szczegółowo

AGATA PISZKO. Kontrola zarządcza w szkołach i placówkach oświatowych

AGATA PISZKO. Kontrola zarządcza w szkołach i placówkach oświatowych AGATA PISZKO Kontrola zarządcza w szkołach i placówkach oświatowych Spis treści Kontrola zarządcza w szkołach i placówkach oświatowych 1. Geneza kontroli zarządczej... 3 2. Istota kontroli zarządczej...

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie nr 155/2011 Burmistrza Ozimka z dnia 1 grudnia 2011 roku

Zarządzenie nr 155/2011 Burmistrza Ozimka z dnia 1 grudnia 2011 roku Zarządzenie nr 155/2011 Burmistrza Ozimka z dnia 1 grudnia 2011 roku w sprawie wprowadzenia karty audytu wewnętrznego Na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ORGANIZACYJNY SEKCJI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO

REGULAMIN ORGANIZACYJNY SEKCJI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO Załącznik do zarządzenia nr 11/2006 Głównego Inspektora Pracy z dnia 23 czerwca 2006 r. REGULAMIN ORGANIZACYJNY SEKCJI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO Rozdział I Postanowienia ogólne 1. Sekcja Audytu Wewnętrznego

Bardziej szczegółowo

KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO

KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO Załącznik do Zarządzenia Nr143/ZAWiK/2016 Prezydenta Miasta Słupska z dnia 1 marca 2016 r. KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO W URZĘDZIE MIEJSKIM W SŁUPSKU Postanowienia ogólne 1. 1. Karta audytu wewnętrznego jest

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr R 48/2011 Rektora Politechniki Lubelskiej z dnia 1 września 2011 r.

Zarządzenie Nr R 48/2011 Rektora Politechniki Lubelskiej z dnia 1 września 2011 r. Zarządzenie Nr R 48/2011 Rektora Politechniki Lubelskiej z dnia 1 września 2011 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu audytu wewnętrznego Politechniki Lubelskiej Na podstawie art. 66 Ustawy z dnia 27 lipca

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 26/2011/2012 Rektora Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego z dnia 23 grudnia 2011 roku

Zarządzenie Nr 26/2011/2012 Rektora Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego z dnia 23 grudnia 2011 roku Zarządzenie Nr 26/2011/2012 Rektora Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego z dnia 23 grudnia 2011 roku w sprawie wprowadzenia Karty Audytu Wewnętrznego w Uniwersytecie Kazimierza Wielkiego oraz Programu zapewniania

Bardziej szczegółowo

Karta audytu wewnętrznego w Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu

Karta audytu wewnętrznego w Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 45 Rektora UMK z dnia 29 kwietnia 2010 r. Karta audytu wewnętrznego w Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu I. Postanowienia ogólne. 1 1. Karta Audytu Wewnętrznego

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 55/2008 Rektora Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie z dnia 30 grudnia 2008 roku

Zarządzenie Nr 55/2008 Rektora Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie z dnia 30 grudnia 2008 roku Zarządzenie Nr 55/2008 Rektora Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie z dnia 30 grudnia 2008 roku w sprawie Karty Audytu Wewnętrznego Zespołu Audytu Wewnętrznego Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego

Bardziej szczegółowo

KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO

KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Starosty Suskiego Nr 35/2010 z dnia 30 lipca 2010 r. KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO Rozdział 1 Postanowienia ogólne 1 Karta audytu wewnętrznego reguluje funkcjonowanie audytu wewnętrznego

Bardziej szczegółowo

KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO SGH

KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO SGH Załącznik nr 1 do zarządzenia Rektora nr 54 z dnia 30 września 2013 r. KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO SGH Karta audytu wewnętrznego SGH opracowana została na podstawie: 1) ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr ZEAS /2010 Dyrektora Zespołu Ekonomiczno Administracyjnego Szkół w Sandomierzu z dnia 28 kwietnia 2010 roku

Zarządzenie Nr ZEAS /2010 Dyrektora Zespołu Ekonomiczno Administracyjnego Szkół w Sandomierzu z dnia 28 kwietnia 2010 roku Zarządzenie Nr ZEAS 0161-6/2010 Dyrektora Zespołu Ekonomiczno Administracyjnego Szkół w Sandomierzu z dnia 28 kwietnia 2010 roku w sprawie ustalenia regulaminu kontroli zarządczej i zasad jej prowadzenia.

Bardziej szczegółowo

Na czym w praktyce polega kontrola wstępna, bieżąca i następcza?

Na czym w praktyce polega kontrola wstępna, bieżąca i następcza? Na czym w praktyce polega kontrola wstępna, bieżąca i następcza? Kontrola finansowa jest narzędziem zarządzania wykorzystywanym do uzyskania racjonalnej pewności, że cele zarządzania zostały osiągnięte.

Bardziej szczegółowo

Karta Audytu Wewnętrznego

Karta Audytu Wewnętrznego Załącznik do Zarządzenia nr 197/2011 Burmistrza Miasta Nowy Dwór Mazowiecki z dnia 27 grudnia 2011r. Karta Audytu Wewnętrznego Niniejsza Karta została opracowana w oparciu o wzór Karty audytu wewnętrznego

Bardziej szczegółowo

Zasady i tryb przeprowadzania audytu wewnętrznego w Politechnice Warszawskiej

Zasady i tryb przeprowadzania audytu wewnętrznego w Politechnice Warszawskiej Załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr 2 Rektora PW z dnia 25 stycznia 2006 r. Zasady i tryb przeprowadzania audytu wewnętrznego w Politechnice Warszawskiej Rozdział 1 Wstęp 1. Celem Zasad i trybu przeprowadzania

Bardziej szczegółowo

Karta audytu wewnętrznego w Urzędzie Miejskim w Lipnie

Karta audytu wewnętrznego w Urzędzie Miejskim w Lipnie Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Burmistrza Nr 31/2011 z dnia 16 maja 2011 roku w sprawie wprowadzenia Karty audytu wewnętrznego w Urzędzie Miejskim w Lipna Karta audytu wewnętrznego w Urzędzie Miejskim w

Bardziej szczegółowo

KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO W URZĘDZIE MIASTA TYCHY. Postanowienia ogólne

KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO W URZĘDZIE MIASTA TYCHY. Postanowienia ogólne Załącznik do Zarządzenia nr 0152/ 205 /10 Prezydenta Miasta Tychy z dnia 31 sierpnia 2010 r. KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO W URZĘDZIE MIASTA TYCHY Postanowienia ogólne 1, zwana w dalszej części Kartą, określa

Bardziej szczegółowo

Rozdział I Postanowienia ogólne

Rozdział I Postanowienia ogólne ZARZĄDZENIE NR 178/11 PREZYDENTA MIASTA ZDUŃSKA WOLA z dnia 21 kwietnia 2011 r. w sprawie ustalenia organizacji i funkcjonowania kontroli zarządczej w Urzędzie Miasta Zduńska Wola oraz w pozostałych jednostkach

Bardziej szczegółowo

Komunikowanie wyników audytu

Komunikowanie wyników audytu Komunikowanie wyników audytu w świetle doświadczeń UM Lublin z uwzględnieniem wyroku TK z 9.04.2015 r. oraz projektu rozporządzenia wykonawczego MF Katowice 2 października 2015 r. Plan wypowiedzi: 1. Dokumentowanie

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 349/2015 Prezydenta Miasta Kalisza z dnia 11 sierpnia 2015 r.

Zarządzenie Nr 349/2015 Prezydenta Miasta Kalisza z dnia 11 sierpnia 2015 r. Zarządzenie Nr 349/2015 Prezydenta Miasta Kalisza z dnia 11 sierpnia 2015 r. w sprawie wprowadzenia Karty audytu wewnętrznego Na podstawie art. 274 ust. 3 i art. 276 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o

Bardziej szczegółowo

zarządzam co następuje

zarządzam co następuje ZARZĄDZENIE NR 2/2010 DYREKTORA SZKOŁY PODSTAWOWEJ Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI NR 10 IM. POLONII W SŁUPSKU Z DNIA 01.09.2010R. W SPRAWIE OKREŚLENIA SPOSOBU PROWADZENIA KONTROLI ZARZĄDCZEJ ORAZ ZASAD JEJ

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 1697/2011. Prezydenta Miasta Radomia

Zarządzenie Nr 1697/2011. Prezydenta Miasta Radomia Zarządzenie Nr 1697/2011 Prezydenta Miasta Radomia z dnia 29 grudnia 2011 r. w sprawie funkcjonowania kontroli zarządczej w Urzędzie Miejskim w Radomiu. Na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca

Bardziej szczegółowo

Karta Audytu Wewnętrznego. w Urzędzie Miejskim w Wyszkowie. i jednostkach organizacyjnych

Karta Audytu Wewnętrznego. w Urzędzie Miejskim w Wyszkowie. i jednostkach organizacyjnych Karta Audytu Wewnętrznego w Urzędzie Miejskim w Wyszkowie i jednostkach organizacyjnych SPIS TREŚCI I. Przepisy ogólne... 3 II. Ogólne cele i zasady audytu wewnętrznego... 3 III. Prawa i obowiązki Audytora

Bardziej szczegółowo

KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr 20/2016 Prezydenta Miasta Konina z dnia 18 lutego 2016 r. KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 Celem Karty audytu wewnętrznego, zwanej dalej Kartą,

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z AUDYTU WEWNĘTRZNEGO URZĘDU GMINY TRĄBKI WIELKIE

RAPORT Z AUDYTU WEWNĘTRZNEGO URZĘDU GMINY TRĄBKI WIELKIE RAPORT Z AUDYTU WEWNĘTRZNEGO URZĘDU GMINY TRĄBKI WIELKIE NA DZIEŃ 1.10.2012 r. 1. Nazwa jednostki. Urząd Gminy Trąbki Wielkie w myśl art. 9 oraz art. 274 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 2 do Zarządzenia Burmistrza Miasta Jawora z dn r. AW CZĘŚĆ OGÓLNA

Załącznik Nr 2 do Zarządzenia Burmistrza Miasta Jawora z dn r. AW CZĘŚĆ OGÓLNA AW.1721.2.2016 I NSTRUKCJA P R O W A D Z E N I A A U D Y T U W E W NĘTRZNEGO W U R ZĘDZIE M I E J S K I M W J A W O R Z E I J E D N O S T K A C H O R G A N I Z A C Y J N Y C H G M I N Y J A W O R CZĘŚĆ

Bardziej szczegółowo

Nowa ustawa o finansach publicznych istotnie ograniczyła liczbę jednostek, które obligatoryjnie będą musiały przeprowadzać audyt wewnętrzny.

Nowa ustawa o finansach publicznych istotnie ograniczyła liczbę jednostek, które obligatoryjnie będą musiały przeprowadzać audyt wewnętrzny. Nowa ustawa o finansach publicznych istotnie ograniczyła liczbę jednostek, które obligatoryjnie będą musiały przeprowadzać audyt wewnętrzny. Od 2010 r. w miejsce dotychczas istniejącej kontroli finansowej

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE. z przeprowadzenia oceny zewnętrznej prowadzenia audytu wewnętrznego przez komórkę audytu wewnętrznego. Urzędzie Miejskim w Będzinie

SPRAWOZDANIE. z przeprowadzenia oceny zewnętrznej prowadzenia audytu wewnętrznego przez komórkę audytu wewnętrznego. Urzędzie Miejskim w Będzinie HANDIKAP AUDYT ul. Bieniewicka 2B/18 01-631 Warszawa www.handikap-audyt.pl tel. 22-292 31 00; fax 22-490-56-00 e-mail: audyt@handikap-audyt.pl SPRAWOZDANIE z przeprowadzenia oceny zewnętrznej prowadzenia

Bardziej szczegółowo

Audyt systemów informatycznych w świetle standardów ISACA

Audyt systemów informatycznych w świetle standardów ISACA Audyt systemów informatycznych w świetle standardów ISACA Radosław Kaczorek, CISSP, CISA, CIA Warszawa, 7 września 2010 r. 1 Zawartość prezentacji Wstęp Ryzyko i strategia postępowania z ryzykiem Mechanizmy

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr 439/09 Prezydenta Miasta Szczecin z dnia 8 września 2009 r. STATUT AUDYTU WEWNĘTRZNEGO W GMINIE MIASTO SZCZECIN

Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr 439/09 Prezydenta Miasta Szczecin z dnia 8 września 2009 r. STATUT AUDYTU WEWNĘTRZNEGO W GMINIE MIASTO SZCZECIN Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr 439/09 Prezydenta Miasta Szczecin z dnia 8 września 2009 r. STATUT AUDYTU WEWNĘTRZNEGO W GMINIE MIASTO SZCZECIN 1. 1. Audytem wewnętrznym jest ogół działań obejmujących:

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Finansów Departament Ochrony Interesów Finansowych Unii Europejskiej - Instytucja Audytowa -

Ministerstwo Finansów Departament Ochrony Interesów Finansowych Unii Europejskiej - Instytucja Audytowa - Ministerstwo Finansów Departament Ochrony Interesów Finansowych Unii Europejskiej - Instytucja Audytowa - Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko Audyt Systemu lata 2007-2013 Krajowe ramy prawne

Bardziej szczegółowo

1. Postanowienia ogólne

1. Postanowienia ogólne Załącznik do zarządzenia Nr 65/2011 Burmistrza Gminy Żukowo z dnia 06.06.2011r. KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO W GMINIE ŻUKOWO 1. Postanowienia ogólne 1 1. Celem Karty Audytu Wewnętrznego w Gminy Żukowo jest

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 508 / 2016 Prezydenta Miasta Kalisza z dnia 9 września 2016 r.

Zarządzenie Nr 508 / 2016 Prezydenta Miasta Kalisza z dnia 9 września 2016 r. Zarządzenie Nr 508 / 2016 Prezydenta Miasta Kalisza z dnia 9 września 2016 r. zmieniające zarządzenie w sprawie wprowadzenia zasad kontroli zarządczej w Samorządzie Kalisza Miasta na prawach powiatu. Na

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W URZĘDZIE MIASTA MIĘDZYRZEC PODLASKI ORAZ ZASADY JEJ KOORDYNACJI

REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W URZĘDZIE MIASTA MIĘDZYRZEC PODLASKI ORAZ ZASADY JEJ KOORDYNACJI Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr 546/10 Burmistrza Miasta Międzyrzec Podlaski z dnia 10 grudnia 2010r. REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W URZĘDZIE MIASTA MIĘDZYRZEC PODLASKI ORAZ ZASADY JEJ KOORDYNACJI 1

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 88/2016 Prezydenta Miasta Kalisza z dnia 10 lutego 2016 r.

Zarządzenie Nr 88/2016 Prezydenta Miasta Kalisza z dnia 10 lutego 2016 r. Zarządzenie Nr 88/2016 Prezydenta Miasta Kalisza z dnia 10 lutego 2016 r. w sprawie wprowadzenia Karty audytu wewnętrznego. Na podstawie art. 274 ust. 3 i art. 276 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO OCHRONY ŚRODOWISKA. w GŁÓWNYM INSPEKTORACIE

GŁÓWNY INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO OCHRONY ŚRODOWISKA. w GŁÓWNYM INSPEKTORACIE GŁÓWNY INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA ZATWIERDZAM: Warszaw dnia 9. O. 2016r Główny1lnspektor Ochrony Środowiska KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO w GŁÓWNYM INSPEKTORACIE OCHRONY ŚRODOWISKA Aktualizację opracował:

Bardziej szczegółowo

Kontrola zarządcza w szkołach i placówkach oświatowych. Ewa Halska, Andrzej Jasiński, OSKKO

Kontrola zarządcza w szkołach i placówkach oświatowych. Ewa Halska, Andrzej Jasiński, OSKKO Kontrola zarządcza w szkołach i placówkach oświatowych. Ewa Halska, Andrzej Jasiński, OSKKO Istotną kwestią podjętą w w Ustawie z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157 poz. 1240) jest

Bardziej szczegółowo

KONTROLA ZARZĄDCZA. Ustawa z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz.

KONTROLA ZARZĄDCZA. Ustawa z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. KONTROLA ZARZĄDCZA Podstawa prawna Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885, ze zm.) Ustawa z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WYKONYWANIA KONTROLI W PODMIOTACH, Z KTÓRYMI PLUS BANK S.A. ZAWARŁ UMOWY OUTSOURCINGU

REGULAMIN WYKONYWANIA KONTROLI W PODMIOTACH, Z KTÓRYMI PLUS BANK S.A. ZAWARŁ UMOWY OUTSOURCINGU REGULAMIN WYKONYWANIA KONTROLI W PODMIOTACH, Z KTÓRYMI PLUS BANK S.A. ZAWARŁ UMOWY OUTSOURCINGU SPIS TREŚCI: ROZDZIAŁ I... 3 POSTANOWIENIA OGÓLNE... 3 ROZDZIAŁ II... 6 KONTROLA INSTYTUCJONALNA PROWADZONA

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE ROCZNEGO PLANU AUDYTU ORAZ TRYB SPORZĄDZANIA SPRAWOZDANIA Z WYKONANIA PLANU AUDYTU

OPRACOWANIE ROCZNEGO PLANU AUDYTU ORAZ TRYB SPORZĄDZANIA SPRAWOZDANIA Z WYKONANIA PLANU AUDYTU Załącznik nr 2 do zarządzenia nr 48/09 Głównego Inspektora Pracy z dnia 21 lipca 2009 r. OPRACOWANIE ROCZNEGO PLANU AUDYTU ORAZ TRYB SPORZĄDZANIA SPRAWOZDANIA Z WYKONANIA PLANU AUDYTU PROCEDURA P1 SPIS

Bardziej szczegółowo

2. Wykonanie zarządzenia powierza się pracownikom Szkoły Muzycznej. 3. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem podpisania. Podpis dyrektora szkoły

2. Wykonanie zarządzenia powierza się pracownikom Szkoły Muzycznej. 3. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem podpisania. Podpis dyrektora szkoły Zarządzenie Nr 1 KZ/2010 Dyrektora Szkoły Muzycznej I stopnia w Dobczycach Z dnia 30 października 2010 r. w sprawie kontroli zarządczej oraz standardów kontroli w Szkole Muzycznej I stopnia w Dobczycach

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA zarządzania ryzykiem w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Świdwinie

PROCEDURA zarządzania ryzykiem w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Świdwinie PROCEDURA zarządzania ryzykiem w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Świdwinie I. Postanowienia ogólne 1. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Świdwinie jest jednostką finansów publicznych realizującą zadania

Bardziej szczegółowo

PODRĘCZNIK AUDYTU WEWNĘTRZNEGO

PODRĘCZNIK AUDYTU WEWNĘTRZNEGO Załącznik do Zarządzenia Nr.44/ZAWiK/2016 Prezydenta Miasta Słupska z dnia 27 stycznia 2016 r. PODRĘCZNIK AUDYTU WEWNĘTRZNEGO Zespołu Audytu Wewnętrznego i Kontroli w Urzędzie Miejskim w Słupsku 1 Rozdział

Bardziej szczegółowo

z dnia 17 marca 2016 r. w sprawie wniesienia do Sejmu projektu ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych

z dnia 17 marca 2016 r. w sprawie wniesienia do Sejmu projektu ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych U C H WA Ł A S E N A T U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J z dnia 17 marca 2016 r. w sprawie wniesienia do Sejmu projektu ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 21 lutego 2013 r. Poz. 5 DECYZJA NR 4 KOMENDANTA GŁÓWNEGO PAŃSTWOWEJ STRAŻY POŻARNEJ. z dnia 21 lutego 2013 r.

Warszawa, dnia 21 lutego 2013 r. Poz. 5 DECYZJA NR 4 KOMENDANTA GŁÓWNEGO PAŃSTWOWEJ STRAŻY POŻARNEJ. z dnia 21 lutego 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY KOMENDY GŁÓWNEJ PAŃSTWOWEJ STRAŻY POŻARNEJ Warszawa, dnia 21 lutego 2013 r. Poz. 5 DECYZJA NR 4 KOMENDANTA GŁÓWNEGO PAŃSTWOWEJ STRAŻY POŻARNEJ z dnia 21 lutego 2013 r. w sprawie wprowadzenia

Bardziej szczegółowo

KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO

KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO Załącznik do zarządzenia nr 4/20 II Burmistrza Miasta i Gminy Ślesin z dnia 11.02.20 II f.. KARTA AUDYTU WEWNĘTRZNEGO l. NazwaJSFP Gmina Ślesin - zwana dalej Jednostką 2. Adres Jednostki Urząd Miasta i

Bardziej szczegółowo

Procedura Systemu Zarządzania Jakością wg PN-EN ISO 9001:2009 Kontrola zarządcza w jednostkach organizacyjnych Gminy Wólka poziom II

Procedura Systemu Zarządzania Jakością wg PN-EN ISO 9001:2009 Kontrola zarządcza w jednostkach organizacyjnych Gminy Wólka poziom II Strona 1 z 5 Opracował Sprawdził Zatwierdził Ewa Flis Halina Gąsior Pełnomocnik ds. SZJ Ewa Flis Wójt Gminy Edwin Gortat 25.10.2011r.... 25.10.2011r.... 25.10.211r.... 25.10.2011r.... data podpis data

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 9/2010/2011 DYREKTORA SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. STANISŁAWY GRELLI WE WROCANCE z dnia 22 grudnia 2010 r.

ZARZĄDZENIE NR 9/2010/2011 DYREKTORA SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. STANISŁAWY GRELLI WE WROCANCE z dnia 22 grudnia 2010 r. ZARZĄDZENIE NR 9/2010/2011 DYREKTORA SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. STANISŁAWY GRELLI WE WROCANCE z dnia 22 grudnia 2010 r. w sprawie kontroli zarządczej w Szkole Podstawowej im. Stanisławy Grelli we Wrocance

Bardziej szczegółowo

KONTROLA ZARZĄDCZA I ZARZĄDZANIE RYZYKIEM W SEKTORZE PUBLICZNYM

KONTROLA ZARZĄDCZA I ZARZĄDZANIE RYZYKIEM W SEKTORZE PUBLICZNYM KONTROLA ZARZĄDCZA I ZARZĄDZANIE RYZYKIEM W SEKTORZE PUBLICZNYM Informacje o usłudze Numer usługi 2016/07/26/7118/14336 Cena netto 490,00 zł Cena brutto 602,70 zł Cena netto za godzinę 61,25 zł Cena brutto

Bardziej szczegółowo

MAGISTERSKIE STUDIA FINANSÓW, RACHUNKOWOŚCI I UBEZPIECZEŃ

MAGISTERSKIE STUDIA FINANSÓW, RACHUNKOWOŚCI I UBEZPIECZEŃ MAGISTERSKIE STUDIA FINANSÓW, RACHUNKOWOŚCI I UBEZPIECZEŃ rok akademicki 2014/2015 AUDYT Dr Małgorzata Winter Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski Troszkę historii audio (łac.) - słuchać auditus

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 18/11 BURMISTRZA MIASTA KOŚCIERZYNA. z dnia 17 stycznia 2011 r.

ZARZĄDZENIE NR 18/11 BURMISTRZA MIASTA KOŚCIERZYNA. z dnia 17 stycznia 2011 r. ZARZĄDZENIE NR 18/11 BURMISTRZA MIASTA KOŚCIERZYNA z dnia 17 stycznia 2011 r. w sprawie organizacji systemu kontroli zarządczej w Urzędzie Miasta Kościerzyna i jednostkach organizacyjnych Miasta Na podstawie:

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJA KONTROLI ZARZĄDCZEJ W URZĘDZIE MIEJSKIM W SANDOMIERZU ORAZ ZASADY JEJ KOORDYNACJI

ORGANIZACJA KONTROLI ZARZĄDCZEJ W URZĘDZIE MIEJSKIM W SANDOMIERZU ORAZ ZASADY JEJ KOORDYNACJI ZAŁĄCZNIK NR 5 do Regulaminu Organizacyjnego Urzędu Miejskiego w Sandomierzu ORGANIZACJA KONTROLI ZARZĄDCZEJ W URZĘDZIE MIEJSKIM W SANDOMIERZU ORAZ ZASADY JEJ KOORDYNACJI 1 Ustalenia niniejszego regulaminu

Bardziej szczegółowo

PRZEBIEG I EFEKTY KONTROLI przeprowadzonej przez WYDZIAŁ KSZTAŁTOWANIA ŚRODOWISKA w II półroczu 2011 roku.

PRZEBIEG I EFEKTY KONTROLI przeprowadzonej przez WYDZIAŁ KSZTAŁTOWANIA ŚRODOWISKA w II półroczu 2011 roku. Kontrola planowana PRZEBIEG I EFEKTY KONTROLI przeprowadzonej przez WYDZIAŁ KSZTAŁTOWANIA ŚRODOWISKA w II półroczu 2011 roku. Znak sprawy 1. 2. Nazwa jednostki kontrolowanej 3. Adres jednostki kontrolowanej

Bardziej szczegółowo

Procedury Audytu Wewnętrznego Gminy Stalowa Wola

Procedury Audytu Wewnętrznego Gminy Stalowa Wola Załącznik nr 2 do Zarządzenia Nr 64/16 Prezydenta Miasta Stalowej Woli z dnia 1 marca 2016 r. PROCEDURY AUDYTU WEWNĘTRZNEGO GMINY STALOWA WOLA I. Postanowienia ogólne 1 1. Procedury audytu wewnętrznego

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN audytu wewnętrznego Akademii Rolniczej we Wrocławiu

REGULAMIN audytu wewnętrznego Akademii Rolniczej we Wrocławiu REGULAMIN audytu wewnętrznego Akademii Rolniczej we Wrocławiu 1 1. Audytem wewnętrznym jest ogół działań, przez które rektor kierujący uczelnią uzyskuje obiektywną i niezależną ocenę funkcjonowania uczelni

Bardziej szczegółowo

reguł postępowania stanowiących normy zachowania oczekiwanego od audytora wewnętrznego;

reguł postępowania stanowiących normy zachowania oczekiwanego od audytora wewnętrznego; KODEKS ETYKI AUDYTORA WEWNETRZNEGO W SPÓŁCE DORADZTWO GOSPODARCZE DGA S.A. Z SIEDZIBĄ W POZNANIU WSTEP Podstawą, na której opiera się praca audytora wewnętrznego jest zaufanie do przeprowadzonej przez

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Rektora Politechniki Gdańskiej nr 36/2012 z 14 listopada 2012 r.

Zarządzenie Rektora Politechniki Gdańskiej nr 36/2012 z 14 listopada 2012 r. Zarządzenie Rektora Politechniki Gdańskiej nr 36/2012 z 14 listopada 2012 r. w sprawie: wprowadzenia Regulaminu Audytu Wewnętrznego Politechniki Gdańskiej Na podstawie art. 68-71 oraz art. 272-296 ustawy

Bardziej szczegółowo

Kontrola administracji publicznej. dr Maciej M. Sokołowski

Kontrola administracji publicznej. dr Maciej M. Sokołowski Kontrola administracji publicznej dr Maciej M. Sokołowski WPIA UW Powody kontroli Dlaczego (a,b,c,d) kontrolować? Dlaczego (a,b,c,d) kontrolować administrację/i? A) trzeba B) można C) warto D) nie Podłoże

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAPEWNIENIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO W GMINIE OLECKO KWESTIONARIUSZ SAMOOCENY

PROGRAM ZAPEWNIENIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO W GMINIE OLECKO KWESTIONARIUSZ SAMOOCENY PROGRAM ZAPEWNIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO W GMI OLECKO Załącznik nr 3 do Programu zapewnienia i poprawy jakości audytu wewnętrznego w Gminie Olecko KWESTIONARIUSZ SAMOOCENY I. ORGANIZACJA

Bardziej szczegółowo

Regulamin organizacji i zasad funkcjonowania kontroli zarządczej w Powiatowym Urzędzie Pracy w Tarnobrzegu

Regulamin organizacji i zasad funkcjonowania kontroli zarządczej w Powiatowym Urzędzie Pracy w Tarnobrzegu Regulamin organizacji i zasad funkcjonowania kontroli zarządczej w Powiatowym Urzędzie Pracy w Tarnobrzegu Postanowienia ogólne 1 1. Kontrolę zarządczą w PUP stanowi ogół działań podejmowanych dla zapewnienia

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W URZĘDZIE GMINY DĘBOWA KŁODA I JEDNOSTKACH ORGANIZACYJNYCH GMINY DĘBOWA KŁODA ORAZ ZASADY JEJ KOORDYNACJI

REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W URZĘDZIE GMINY DĘBOWA KŁODA I JEDNOSTKACH ORGANIZACYJNYCH GMINY DĘBOWA KŁODA ORAZ ZASADY JEJ KOORDYNACJI Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr 23/13 Wójta Gminy Dębowa Kłoda z dnia 18 kwietnia 2013 r. REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W URZĘDZIE GMINY DĘBOWA KŁODA I JEDNOSTKACH ORGANIZACYJNYCH GMINY DĘBOWA KŁODA ORAZ

Bardziej szczegółowo