Wtryskowy jubileusz str. 8 n Szyby w Inter Cars str. 10. Twój doradca w warsztacie. Sprężyny. po zimie
|
|
- Alicja Sawicka
- 8 lat temu
- Przeglądów:
Transkrypt
1 Świat Wtryskowy jubileusz str. 8 n Szyby w Inter Cars str. 10 motoryzacji Twój doradca w warsztacie NR INDEKSU ISSN /2013 luty Technologie n Wyposażenie n Części zamienne n Urządzenia n Narzędzia n Rynek Rewolucja start-stop Wymieniając akumulator w aucie z systemem start-stop, trzeba do sterownika wprowadzić dane nowej baterii. str. 4 Opowieść o dużym fiacie Dla pokolenia dzisiejszych czterdziestolatków Polski Fiat 125p jest samochodem wyjątkowym. W czasach ich pierwszej, dziecięcej fascynacji motoryzacją to właśnie on królował na naszych szosach. Sprężyny po zimie JAN KWIECIEŃ, Johnson Controls Akumulatory VARTA osiągnęła pozycję lidera w swej branży pod względem innowacji. Nasze akumulatory Start- Stop wytwarzane w technologii AGM czy też technologia produkcji kratki PowerFrame to najwyższe światowe standardy. Bardzo nowoczesne są również proponowane przez nas programy serwisowe, np. Program Serwisowy VARTA Start-Stop (VSSP). str. 7 Dziś duży fiat to na polskich drogach prawdziwa rzadkość. Ostatnie samochody na chodzie to zazwyczaj egzemplarze z ostatnich lat produkcji, już po przełomie ustrojowym. Samochody z oryginalnym znaczkiem Polski Fiat to już prawdziwe zabytki, poszukiwane przez hobbystów. str. 20 Warunki drogowe z jakimi często mamy do czynienia zimą, zdecydowanie nie służą trwałości i sprawności samochodu. Wrogiem numer jeden jest oczywiście sypana obficie przez drogowców sól. Działa ona tak destrukcyjnie, że z biegiem czasu jej niszczącemu działaniu poddają się wszystkie elementy podwozia, łącznie z wydawałoby się niezwykle odpornymi sprężynami zawieszenia. Innym zimowym czynnikiem mającym istotny wpływ na trwałość zawieszenia jest stan nawierzchni dróg. To bowiem właśnie w trakcie zimy i bezpośrednio po jej zakończeniu można zaobserwować pojawianie się w asfalcie licznych dziur. Wjechanie z dużą prędkością w wyrwę nieuchronnie zaś powoduje duże naprężenia udarowe, które mogą uszkodzić elementy zawieszenia. Pracownik warsztatu, który będzie po zimie lub jeszcze w jej trakcie sprawdzał stan zawieszenia, oględziny zacząć powinien od sprężyn. Duże naprężenia powstające, gdy koło wpada w wyrwę, dość często powodują bowiem ich pęknięcia. Uszkodzenia te powstają najczęściej w skrajnych zwojach, dlatego szczególnie dokładnie obejrzeć trzeba zakończenia sprężyn. Wzmożona uwaga jest tym bardziej niezbędna, że końcowe zwoje znajdują się w odpowiednich gniazdach, gumowych poduszkach lub talerzach oporowych i elementy te mogą utrudniać badanie wzrokowe. Przykładowo, w wielu pojazdach wyposażonych w zawieszenie typu MacPherson, dolny zwój sprężyny jest całkowicie zasłonięty przez wywinięte do góry brzegi talerza oporowego. str. 18 WOJCIECH Słojewski Wocar Czasem zdarza się, że niezbyt fachowa naprawa jednej usterki wywołuje kolejną i zmylony tym mechanik przestaje szukać pierwotnego źródła problemów. Czasem łańcuch zdarzeń jest dłuższy i wcale nie tak łatwo go przerwać. Do tego zaciemnia on obraz niedomagań samochodu. str. 24 Roadshow plan szkoleń str. 15 n Czujnik luzu str. 17
2
3 Świat Motoryzacji 2/2013 WIADOMOŚCI Głową i z głową Kiedy gazety wielkonakładowe piszą o polskim przemyśle motoryzacyjnym, mają na myśli jedynie trzy fabryki samochodów osobowych. Mało kto bierze pod uwagę zakłady, w których wytwarzane są rozmaite elementy i podzespoły, mimo że to właśnie w nich pracuje większość ludzi zatrudnionych w tym segmencie gospodarki. Fabryki części wydają się lepiej znosić gorszą koniunkturę niż montownie samochodów, tym bardziej, że jak na razie nie padają ofiarą decyzji politycznych, tak jak polskie zakłady Fiata. Niestety prawda jest też taka, że w Polsce nadal mało się wymyśla, a to właśnie praca głową przynosi we współczesnym świecie najwięcej korzyści. Pod względem innowacji wciąż jesteśmy kopciuszkiem Europy, co jak wskazują wszyscy eksperci, jest dla naszej gospodarki niebezpieczne. Jak wiadomo, współczesną, zautomatyzowaną linię produkcyjną można błyskawicznie przenieść w dowolny zakątek świata, gdzie praca ludzka jest jeszcze tańsza. Inaczej jest, gdy w grę wchodzi znalezienie wysoko wykwalifikowanych specjalistów, bo ci nie rosną na drzewach. Są na szczęście przykłady pokazujące, że nowoczesne technologie mogą powstawać również w Polsce - dobrze, żeby było ich znacznie więcej. Do tego potrzebne są jednak zmiany w funkcjonowaniu polskich uczelni technicznych, a także większe i mądrzejsze zaangażowanie państwa w innowacyjność. W przeciwnym razie zostaniemy kiedyś nie tylko bez nowej Pandy, ale w ogóle bez niczego. Grzegorz Kacalski NOWY katalog TRW Firma TRW Automotive Aftermarket opublikowała katalog XDD910E n w edycji 2013/2014, który obejmuje 9 grup produktowych, w których TRW posiada największe w Europie pokrycie parku pojazdów: tarcze i klocki hamulcowe, czujniki zużycia okładziny ciernej klocka hamulcowego, zestawy montażowe klocków hamulcowych, bębny i szczęki hamulcowe, zestawy montażowe szczęk hamulcowych, zestawy naprawcze TEMATYKA coraz szersza Centrum Szkoleniowe Bosch poszerza zakres n tematyczny prowadzonych szkoleń. Obecnie oferuje ich przeszło 40. Wiele kursów zostało uaktualnionych i dostosowanych do bieżącego stanu wiedzy technicznej. Dostęp do kompletnego programu kursów na rok 2013 oraz rezerwacja miejsc na poszczególne szkolenia są możliwe za pośrednictwem strony internetowej Jednym z nowych szkoleń są kursy poświęcone diagnostyce samochodów hybrydowych, układów start-stop oraz napraw dieslowskich komponentów innych producentów niż Bosch na stanowisku probierczym EPS-708. Nowością jest program 10 szkoleń dla partnerów z programów warsztatowych Bosch Układy Hamulcowe i Bosch Części i Diagnostyka Samochodowa. Zajęcia praktyczne prowadzone są w małych grupach z wykorzystaniem specjalnie przygotowanych modeli i silników oraz pojazdów. Wszyscy trenerzy są doświadczonymi praktykami i regularnie konsultują się z ekspertami infolinii technicznej Bosch w Niemczech. Dzięki temu aktualne problemy pojawiające się w bieżącej pracy serwisów stają się elementem szkoleń, podobnie jak najnowsze informacje z działów badawczo-rozwojowych Bosch oraz działu produkcji oryginalnego wyposażenia pojazdów. Nowoczesne centrum szkoleniowe Bosch w Warszawie co roku szkoli ponad pracowników warsztatów, a także nauczycieli szkół średnich i wyższych. Na całym świecie Bosch prowadzi 45 centrów szkoleniowych w 39 krajach, w których każdego roku szkolonych jest ponad uczestników. hamulca bębnowego oraz zmontowane zestawy naprawcze Superkit. Wydawnictwo zawiera ponad 4700 numerów referencji przeznaczonych do użytku w samochodach osobowych i dostawczych 97 producentów pojazdów, czytelnik może skorzystać z sekcji z wymiarami tarcz i bębnów oraz referencjami krzyżowymi WVA vs TRW. Aby zamówić katalog elementów układu hamulcowego TRW 2013/14 (numer publikacji: XDD910E), należy skontaktować się z lokalnym dystrybutorem części TRW. Na stronie w zakładce Katalog dostępny jest także katalog elektroniczny, zawierający pełną i aktualną ofertę TRW. WIEŚCI z Helli Hella Gutmann poinformowała o prze- n dłużeniu specjalnej oferty dla użytkowników oprogramowania testerów diagnostycznych Gutmann, którzy nie dokonywali aktualizacji na bieżąco. Do 31 marca 2013 r. będą oni mogli kupić pakiet Recovery za zł netto, niezależnie od wersji oprogramowania, która jest w urządzeniu. Nabywca otrzyma najnowsze aktualne oprogramowanie oraz licencję Update, czyli aktualizację oprogramowania na kolejny rok od daty zakupu pakietu Recovery. Hella informuje również o wprowadzeniu nowych produktów z zakresu oświetlenia i elektroniki pojazdowej. Są wśród nich: reflektory przednie Bi-Xenon + LED, z lub bez dynamicznych świateł drogowych, przeznaczone do VW Touarega (7P5), czujniki świateł cofania do Mercedesa B-klasse, Nissana 350Z, Qashqai, Qashqai +2, X-trail, czujniki ciśnienia oleju, do Audi A6, A8, Q7, R8 Spyder, VW Touarega, Renault Kangoo, Dacii Logan i Sandero. W TABLECIE i smartfonie Katalog internetowy firmy Gates, dostępny n pod adresem można teraz przeglądać za pośrednictwem smartfonów lub tabletów. W obszernym katalogu internetowym zamieszczono szczegółowe dane na temat zastosowań i informacje o produktach przeznaczonych do wszystkich modeli samochodów. Katalog obejmuje części do układów napędowych ciężkich zastosowań, układów chłodzenia oraz korki wlewu paliwa. Dane uszeregowane są alfabetycznie, zwierają wykaz wymiarów oraz zdjęcia wybranych elementów. Dostęp do katalogu jest również możliwy poprzez kody QR umieszczone na opakowaniach produktów Gates. Po zeskanowaniu kodu, na monitorze smartfona automatycznie pojawia sie informacja na temat danej części. Poza danymi dotyczącymi zastosowań, dostepne są również biuletyny techniczne, diagramy przebiegu paska, zdjęcia produktów i informacje o zestawach. Świat Motoryzacji 3
4 FIRMY Świat Motoryzacji 2/2013 Mniejsza emisja, mniejsze zużycie Operacji przedsięwziętej w związku z istotnymi zmianami zachodzącymi na akumulatorowym rynku, które to z kolei spowodowane zostały regulacjami prawnymi mającymi doprowadzić do ograniczenia nadmiernej emisji spalin. W swoim czasie uznano bowiem, zapewne nie bez racji, że nawet najlepiej oczyszczone gazy wydechowe niekorzystnie wpływają na środowisko naturalne, więc należy dążyć do ograniczenia ich ilości. W rezultacie stan rzeczy jest w tej chwili taki, że przepisy i zalecenia Unii Europejskiej zmuszają producentów samochodów, aby dostarczali na rynek pojazdy o znacznie obniżonej emisji CO 2. I tak w roku 2010 wynosiła ona średnio 152 g/km, natomiast do roku 2015 musi zostać zredukowana do 130 g/km. Oznacza to w praktyce, że odpowiednio trzeba obniżyć zużycie paliwa, bo przecież CO 2 powstaje w wyniku jego spalania. Wbrew pozorom redukcja taka nie jest łatwa do uzyskania i raczej nie zapowiada się, by cel można było osiągnąć dokonując jakiejś jednej zmiany w silniku. Producenci samochodów muszą zatem sięgać po wiele rozwiązań, które w sumie pozwalają spełnić wymagania stawiane przez europejskie prawo. Rewolucja start-stop Przed kilkoma tygodniami koncern Johnson Controls poinformował, że zmianie ulega logo i hasło reklamowe należącej do niego marki akumulatorów Varta a także wprowadzone Tytuł tego tekstu jest trochę na wyrost, niemniej szybko upowszechniający się w samochodach system start-stop spowodował istotne przeobrażenia w branży akumulatorowej. ze względów wizerunkowo-marketingowych co jakiś czas każda firma decyduje się na podobne pociągnięcia, jednak tym razem są one wyraźnie zwieńczeniem większej operacji. Tani i skuteczny Jednym z nich, w dodatku stosunkowo łatwym do wprowadzenia (a przez to niezbyt kosztownym) jest system start-stop. Mówiąc najprościej polega on na automatycznym wyłączaniu silnika, gdy auto z jakiegoś powodu zatrzymuje się na dłużej i samoczynnym jego uruchamianiu, gdy kierowca wykonuje czynność wskazującą, że będzie chciał ruszyć (naciska na pedał sprzęgła, włącza bieg). System ten jednocześnie okazuje się bardzo efektywny, gdyż pozwala obniżyć emisję CO 2 nawet o 8-10%. Inna sprawa, że wynik taki jest możliwy do osiągnięcia tylko podczas jazdy miejskiej, lecz zgodnie ze stosownymi normami właśnie w warunkach symulowanej jazdy miejskiej dokonuje się pomiarów emisji. Technologia start stop będzie więc z pewnością coraz szerzej stosowana. Nowy standard Już dziś wykorzystywana jest ona w ponad 3 milionach samochodów, a przewiduje się, że w roku 2015 ich liczba przekroczy 30 milionów! Oznacza to, iż w ciągu paru zaledwie lat używać jej będzie ponad 70% wszystkich pojazdów zjeżdżających z taśm produkcyjnych. Tym samym system start-stop stanie się standardem na kolejne lat. Później należy oczekiwać kolejnych zmian, albowiem od roku 2020 auta wchodzące do produkcji mają emitować nie więcej niż 95 gramów dwutlenku węgla na każde 100 kilometrów. Do osiągnięcia tego celu potrzeba już będzie bardziej kompleksowych rozwiązań, takich jak napęd hybrydowy czy elektryczny. zostaje nowe wzornictwo jej produktów oraz nowa strona internetowa. Działania te można by potraktować jako całkowicie rutynowe, gdyż Zmienione wymagania Zarysowany tu scenariusz oznacza, że zmieniają się oczekiwania w stosunku do akumulatorów. System start-stop (a tym bardziej napęd hybrydowy i elektryczny) wymaga bowiem akumulatora o odpowiednich cechach. Musi być on przystosowany nie tylko do częstych rozruchów (w ruchu miejskim średnio czterech na każdy kilometr), ale i zasilania 4 Świat Motoryzacji
5 Świat Motoryzacji 2/2013 FIRMY świateł, nawiewu powietrza, systemu audio, elektrycznych podnośników szyb itp. w czasie, gdy silnik nie pracuje. Innymi słowy nieodzowna jest jego wysoka odporność na cykliczne i dość głębokie rozładowania. Jednocześnie akumulator taki musi bardzo sprawnie gromadzić energię dostarczaną przez alternator, a w przypadku systemu start-stop plus także pochodzącą z procesu rekuperacji (odzyskiwania energii podczas hamowania). Akumulatory, nazwijmy je klasycznymi lub standardowymi, nie są w stanie sprostać tym warunkom, więc zastosowane w autach z systemem start-stop szybko się zużywają i ulegają uszkodzeniom. Doprowadzić też mogą do awarii elektroniki pojazdu. Od razu dodajmy tu, że płynie stąd bardzo ważny wniosek praktyczny dla szybko rosnącej rzeszy właścicieli samochodów z systemem start-stop oraz wszystkich serwisów (w tym oczywiście również niezależnych) zajmujących się obsługą i naprawą takich aut. Taki otóż, że wymieniając w tych pojazdach akumulator trzeba bardzo uważać przy doborze nowego. Nie wystarczy, iż będzie miał on odpowiednią pojemność. Bezwzględnie musi być także przystosowany do współpracy z systemem startstop. Wypada także dodać, że system ten może występować w dwóch wersjach, tj. standardowej i z odzyskiwaniem energii hamowania (start-stop plus), a do każdej z nich fabrycznie stosowane są akumulatory nieco różniące się budową wewnętrzną. Zapewne więc wielu kierowców i mechaników, do których dotrze ta informacja, coraz częściej przy wymianie akumulatora będzie postępować według zasady założę taki sam jak fabryczny, to na pewno nie popełnię błędu. Światowy lider Ze zmian zachodzących w akumulatorowej branży zadowolone muszą być dziś firmy, które przed laty zmiany te przewidziały i zainwestowały w odpowiednie przygotowanie się do nich. Często także je współtworzyły, opracowując dla producentów pojazdów i we współpracy z nimi coraz wydajniejsze i odporniejsze modele akumulatorów. Jedną z nich jest wspomniany na wstępie amerykański koncern Johnson Controls, a mówiąc dokładniej jego część o nazwie Johnson Controls Power Solutions, specjalizująca się we wszelkiego typu akumulatorach wykorzystywanych przez przemysł motoryzacyjny. W swej branży zajmuje ona pozycję światowego lidera, pomimo że koncern Johnson Controls wszedł w akumulatorowy biznes dosyć późno, bo w roku 1978, gdy przejął wytwarzającą akumulatory firmę Globe Union. Prawdziwy wysyp przejęć, zapewne nie przez przypadek, nastąpił dwie dekady później. Oto w roku 2000 pod skrzydła Johnson Controls trafiła firma Optima, w roku 2001 firma Hoppecke, w roku 2002 dział akumulatorów rozruchowych firmy Varta, zaś w roku 2005 analogiczny dział koncernu Delphi. Znamienne było przejęcie Varty, gdyż to ono sprawiło, że Johnson Controls Power Solutions stał się największym na świecie producentem akumulatorów ołowiowych dla motoryzacji. I zajmuje tę pozycję do dziś. W roku ubiegłym dostarczył ich w sumie do fabryk samochodów (na pierwszy montaż) oraz na rynek wtórny ok. 130 mln sztuk, uzyskując w ten sposób 36% udział w całym rynku. Kolejne inwestycje W najbliższych latach w dostawach tych systematycznie ma zwiększać się liczba akumulatorów do aut z systemem start-stop. By tak się stało, zaplanowane zostały znaczne inwestycje. W samych tylko Niemczech wydanych ma zostać 280 mln dolarów w celu podniesienia mocy produkcyjnych do 11 mln sztuk akumulatorów typu start-stop. Pieniądze te w dużej części trafią do Zwickau, miasta znanego niegdyś z fabryki Trabantów. Johnson Controls Power Solutions ma tu fabrykę, w której powstają m.in. akumulatory Varta Start-Stop oraz Varta Start-Stop Plus. W tych pierwszych, zaprojektowanych specjalnie do v Świat Motoryzacji 5
6 FIRMY Świat Motoryzacji 2/2013 v Ważny element programu Obecna skala produkcji akumulatorów typu start-stop na świecie i prognozy dalszego jej wzrostu wskazują, że bliski jest moment, gdy w serwisach (szczególnie niezależnych) w większej liczbie zaczną pojawiać się samochody z systemem start-stop w celu wymiany w nich akumulatora. A wówczas opisywana tu już kwestia właściwego doboru nowego akumulatora wcale nie będzie największym problemem, przed jakim staną mechanicy. Znacznie większym, zwłaszcza w przypadku warsztatów nie dysponujących bogato oprogramowanymi testerami diagnostycznymi, okaże się brak urządzenia pozwalającego poprzez złącze EOBD sprawdzić, czy system start-stop jest sprawny oraz umożliwiającego odczytanie kodów trapiących go usterek, a następnie, po usunięciu niedomagań, wykasowanie tychże kodów. Urządzenie takie jest niezbędne jeszcze w jednym celu. Po to mianowicie, żeby po wymianie akumulatora odpowiednia informacja została wpisana do pamięci systemu. Bez tego system start-stop może dalej działać niewłaściwie. Aby więc pomóc warsztatom, Johnson Controls przygotował dla nich specjalistyczne narzędzie diagnostyczne o symbolu VSSP 2.0, które nie tylko jest w stanie szybko i skutecznie wykonać te wszystkie zadania, ale potrafi jeszcze więcej. Otóż po wprowadzeniu doń informacji o pojeździe pokazuje ono także, gdzie w samochodzie znajduje się akumulator i jak, krok po kroku, przeprowadzić jego wymianę. Może ono także wydrukować odpowiedni raport celem udokumentowania przeprowadzonych testów i wymiany akumulatora. Koncepcja Johnson Controls zakłada również, że montaż akumulatora Varta Start- Stop (EFB) lub Start-Stop Plus (AGM) z wykorzystaniem urządzenia VSSP 2.0 umożliwiłby uzyskanie przez użytkownika danego pojazdu dwuletniej gwarancji mobilności. Polegać ona ma tym, iż w razie awarii akumulatora kierowca ma prawo skorzystać z pomocy drogowej lub holowania do najbliższego serwisu współpracującego z marką Varta. samochodów z podstawową funkcją start stop, wykorzystywana jest opatentowana technologia EFB polegająca na zastosowaniu pogrubionych płyt wzmocnionych specjalną powłoka z poliestru. Akumulatory Start-Stop Plus wykonywane są natomiast w technologii AGM, tzn. mają one separatory z włókna szklanego całkowicie absorbujące elektrolit. Zostały one stworzone z myślą o pojazdach, w których systemowi start-stop towarzyszą takie rozwiązanie jak odzyskiwanie energii hamowania czy ograniczenie ładowania akumulatora, gdy auto przyspiesza. Środki, które skierowane zostaną do Zwickau posłużą kolejnemu zwiększeniu mocy wytwórczych zakładów. W roku 2002, gdy startowała w nich produkcja akumulatorów AGM, wyniosła ona 600 tysięcy sztuk, obecnie sięgać może 4,2 mln stuk, zaś w roku 2015 ma dojść do 6,6 mln sztuk. A wtedy fabryka w Zwickau będzie największym na świecie producentem akumulatorów AGM. Bez udziału człowieka By tak się stało, nie obejdzie się bez postawienia nowej linii produkcyjnej. Zakład już i tak jest bardzo nowoczesny. Pracę ludzką ograniczono w nim do minimum, większość operacji została zautomatyzowana, w tym tak istotne czynności jak wypełnianie kratek pastą, zestawianie płyt dodatnich i ujemnych w pakiety, montaż tychże w obudowie i wykonywanie między nimi połączeń, zamykanie i zgrzewanie obudowy, zalewanie akumulatora kwasem. Bez udziału człowieka po każdej ważnej operacji przeprowadzana jest także kontrola, czy proces produkcji przebiega prawidłowo oraz usuwane są wadliwie wykonane elementy. Z utrzymaniem wysokiej jakości wytwarzanych w Zwickau akumulatorów nie ma więc problemu, bo maszyny nie męczą się i nie mylą. Narzędzie diagnostyczne VSSP 2.0 zaprezentowane zostało przed kilkoma miesiącami, a więc przestało być już nowością, niemniej trzeba o nim wspomnieć, gdyż jest bardo ważnym elementem programu serwisowego VSSP, o którym dużo się mówi przy okazji zmiany logo, hasła i strony internetowej marki Varta. Dodajmy, że Varta, czy raczej Johnson Controls, w ramach tego programu oferuje także niezależnym serwisom pełną gamę akumulatorów Varta wykonanych w technologi EFB oraz AGM, które pokrywają zapotrzebowanie wszystkich samochodów wyposażonych w system startstop. Serwisy mogą liczyć ponadto na wsparcie techniczne oraz program szkoleń teoretycznych i praktycznych. t 6 Świat Motoryzacji
7 Świat Motoryzacji 2/2013 FIRMY Inwestycja w przyszłość Co Johnson Controls chce osiągnąć dzięki zmianie oblicza marki VARTA? Będąc liderem rynku zamierzamy pokazać, że marka VARTA dynamicznie się rozwinęła i jest gotowa na wyzwania przyszłości. VARTA osiągnęła pozycję lidera w swej branży pod względem innowacji i oferuje najnowocześniejsze rozwiązania techniczne. Nasze akumulatory Start-Stop wytwarzane w technologii AGM (Absorbent Glass Mat), czy też unikatowa technologia produkcji kratki PowerFrame wyznaczają najwyższe światowe standardy. Bardzo nowoczesne są również proponowane przez nas programy serwisowe, takie jak np. Program Serwisowy VARTA Start-Stop (VSSP). Nowy wizerunek marki mówi więc wyraźnie, że VARTA trzyma rękę na pulsie, a kierunek naszego rozwoju wyznaczają potrzeby klientów. Czy partnerzy handlowi Johnson Controls zyskają na tym cokolwiek? Pierwsze korzyści powinni odczuć już w niedalekiej przyszłości. Z natury rzeczy cała operacja stanowi wsparcie dla naszych partnerów handlowych, ponieważ nowy wizerunek marki podkreśla wysoką jakość oferowanych pod nią produktów. Poza tym kampania medialna o europejskim zasięgu towarzysząca zmianie Rozmowa z JANEM KWIETNIEM, prezesem zarządu Johnson Controls Akumulatory. z pewnością spowoduje zwiększenie znajomości marki. Ma ona również za zadanie pokazać, że VARTA oznacza postęp i innowacje. Tym samym kampania uświadomi ostatecznym klientom, iż nasi partnerzy handlowi oferują wysokiej jakości produkty i serwis. Czy również zmieni się coś w ofercie firmy? Tak. Dotychczas oferowaliśmy tylko i wyłącznie produkt, teraz proponujemy produkt i odpowiedni dla niego serwis. Oczywiście, głównym elementem naszej działalności handlowej pozostanie sprzedaż akumulatorów, ale nasza oferta serwisowa znacznie się powiększy. Program serwisowy VARTA Start-Stop oraz inicjatywa recyklingowa ecosteps są naszą odpowiedzią na aktualne potrzeby zarówno klientów jak i rynku. Nowe oblicze marki ma sygnalizować, że VARTA, wychodząc naprzeciw potrzebom klientów, stała się dostawcą kompleksowej usługi. Dlaczego akurat teraz następują te wszystkie przeobrażenia? Przeprowadzone analizy wskazały, że to najlepszy moment, aby pokazać na rynku nasze technologiczne postępy oraz kompleksową ofertę serwisową. VARTA jest dziś bowiem obecna na rynkach całego świata, do tego jej nazwa oznacza już znacznie więcej niż tylko sprzedaż akumulatorów. Nieodłącznie towarzyszy jej także serwis. Mamy zatem dobre powody, aby zaprezentować nowe oblicze marki. Stąd też kampania mediowa, która jednocześnie wyraźnie pokazuje, że VARTA jest gotowa na przyszłość! Jest to ponoć kampania wyjątkowa w historii koncernu Faktycznie jest to wielkie przedsięwzięcie, choćby dlatego, że przeprowadzane na europejską skalę i dotyczące wszystkich naszych produktów. Kampanię tę traktujemy jednak jako długoterminową i bez wątpienia skuteczną inwestycję w przyszłość marki VARTA i Johnson Controls. Poza tym nowy wizerunek będzie nam towarzyszył przez wiele lat. Logo zostało uprzestrzennione. W jakim celu? Nowe, wielowymiarowe logo symbolizuje trzy elementy sukcesu marki VARTA. Pierwszy dotyczy technologii, albowiem VARTA wyznacza światowe trendy, jeśli chodzi o metody produkcji i jakość wykonania akumulatorów. Drugi to innowacje nasze akumulatory Start-Stop są wszak odpowiedzią na nowe wymagania klientów i rynku. Trzecim elementem jest natomiast pełne zaufanie, które VARTA marka istniejąca już od ponad 125 lat zdobyła u klientów na całym świecie. A dlaczego zmieniony został slogan? Nowy slogan Pewny start to akumulator VARTA ma wiele znaczeń. Sygnalizuje wiodącą pozycję marki w sektorze akumulatorów rozruchowych. VARTA, jako lider innowacji, kształtuje rynek wprowadzając nowoczesne technologie oraz wyznacza światowe trendy. Pewny start to akumulator VARTA mówi również, że klienci nas wybierają, ponieważ nasza marka oferuje także niezawodny serwis, którego przykładem jest np. program serwisowy VARTA Start-Stop (VSSP). Poza tym nasz nowy slogan wskazuje na pełne zaufanie klientów i partnerów biznesowych wobec marki VARTA. t Świat Motoryzacji 7
8 FIRMY Świat Motoryzacji 2/2013 alnej wersji układu CRSN3-25 z ciśnieniem wtrysku barów. Najnowsza wersja układu jest dostępna z różnymi modelami pomp wtryskowych, dzięki czemu stanowi uniwersalne rozwiązanie dla średnich i ciężkich pojazdów użytkowych z silnikami od 4 do 16 cylindrów. Układ sprawdza się także w segmencie pojazdów, które nie są przeznaczone do ruchu drogowego, np. w ciągnikach rolniczych i maszynach budowlanych oraz w transporcie morskim - w jachtach, statkach rejsowych i kontenerowcach. Wprowadzony w 2007 roku układ wtryskowy CRSN4 do ciężkich pojazdów użytkowych dopełnia bogatą ofertę układów wtryskowych Bosch. W systemie tym Bosch zastosował nowy, dwustopniowy system podnoszenia ciśnienia. W układzie z tzw. wzmacniaczem ciśnienia, paliwo jest sprężane do 900 barów w pompie wysokociśnieniowej, a następnie we wtryskiwaczu do wartości maksymalnej barów. Od roku 2012 Bosch ma w ofercie także układ CRSN4 z ciśnieniem wtrysku barów. Jego zalety to wyjątkowo drobne rozpylenie paliwa i precyzyjne dawkowanie w trybie wtrysku wielokrotnego, który zapewnia czyste spalanie oraz spokojną pracę silnika. We wszystkich generacjach i na wszystkich etapach rozwoju układy wtryskowe CRSN wykazują kilka ważnych cech wspólnych. Do wspólnych komponentów należy zasobnik ciśnienia, z którego paliwo jest podawane przez wtryskiwacz do cylindrów. Wtryskowy jubileusz W styczniu 2013 roku Bosch obchodził jubileusz wyprodukowania 10-milionowego układu common rail do pojazdów użytkowych (CRSN). Dynamiczny rozwój tej technologii przyczynił się do zwiększenia wydajności silnika spalinowego i redukcji poziomu emisji spalin. Pierwszy układ wtryskowy Bosch Common Rail do pojazdów użytkowych (CRSN1) został wprowadzony na rynek w 1999 roku w segmencie lekkich samochodów ciężarowych marki Iveco (Turbo Daily). Niedługo potem układ zadebiutował w segmencie ciężkich samochodów ciężarowych produkowanych przez Renault. Ciśnienie wtrysku wynosiło wówczas barów. W 2001 roku w amerykańskim segmencie pick-upów zamontowano udoskonalony układ wtrysku o ciśnieniu roboczym barów. Kamieniem milowym w historii rozwoju systemów wtryskowych common rail w pojazdach użytkowych była, wprowadzona w 2005 roku, wersja układu CRSN3 zapewniająca ciśnienie wtrysku na poziomie barów. Wtryskiwacz o niskim współczynniku powrotu przyczynił się pośrednio do zmniejszenia zużycia paliwa, ponieważ można było obniżyć wielkość dawki tłoczonego oleju, a tym samym zmniejszyć moc napędową pompy wysokociśnieniowej. Pozwoliło to podnieść sprawność układu wtryskowego oraz efektywność pracy silnika. Po układzie CRSN3 w 2010 roku wprowadzono kolejne wersje: CRSN3-20 i -22, aż do aktu- Oddzielenie funkcji podnoszenia ciśnienia oraz funkcji wtrysku daje konstruktorom więcej możliwości przy projektowaniu silników. Za dokładne dawkowanie paliwa odpowiadają zawory elektromagnetyczne, które w aktualnie produkowanych wersjach systemu umożliwiają realizację do siedmiu pojedynczych wtrysków w jednym takcie pracy. Elastycznie konfigurowany wtrysk wielokrotny ma wpływ na cichszą pracę silnika oraz obniża poziom emisji i zużycie paliwa. Oprócz technologii wtrysku, Bosch pracuje także nad innymi rozwiązaniami obniżającymi emisję i zużycie paliwa w silnikach Diesla. Przykładami mogą być systemy wtórnego oczyszczania paliwa Denoxtronic (obniżający emisję tlenków azotu) i Departronic (obniżający emisję cząstek stałych) oraz koncepcje hybrydyzacji napędu w pojazdach użytkowych. t 8 Świat Motoryzacji
9 Świat Motoryzacji 2/2013 TECHNOLOGIE Hybrydy hydrauliczne Bosch poinformował o pracach nad hydraulicznym napędem hybrydowym do samochodów osobowych. Jak zapewniają przedstawiciele firmy, to niedrogie rozwiązanie umożliwia obniżenie emisji CO2 i zużycia paliwa. Technologia ta ma pozwolić na obniżenie zużycia paliwa w ruchu miejskim nawet do 45%, układ ma być również trwały i łatwy w serwisowaniu. Rozwiązanie to powstaje przy współpracy z koncernem PSA Peugeot Citroën, z którym Bosch wprowadził już na rynek elektryczny napęd hybrydowy Axle- Split w samochodach z silnikami Diesla produkowanych przez francuską firmę. Głównymi elementami układu hydraulicznego są dwie jednostki hydrauliczne wraz z akumulatorami ciśnieniowymi. Koncepcja Powersplit umożliwia korzystanie z konwencjonalnego napędu pojazdu, napędu czysto hydraulicznego lub kombinacji obydwu napędów. W ten sposób silnik spalinowy może w niższym zakresie obciążenia pracować przy oszczędniejszym zużyciu paliwa. Ponadto, podczas hamowania, energia kinetyczna, która w normalnych warunkach jest tracona w postaci emitowanego ciepła, gromadzona jest w akumulatorze ciśnieniowym, a następne ponownie wykorzystywana przez napęd hydrauliczny. Umożliwia on całkowicie bezemisyjną jazdę na krótkich odcinkach oraz podczas ruszania. Oznacza to redukcję emisji CO2 średnio o 30% w nowym, europejskim cyklu jezdnym oraz do 45% w cyklu miejskim. Innowacyjną technologię można łączyć ze wszystkimi typami napędów konwencjonalnych. W pierwszym etapie koncepcja będzie stosowana w segmencie małych aut, ale jest ona odpowiednia także dla innych klas samochodów osobowych oraz lżejszych pojazdów dostawczych. Hydrauliczno-mechaniczny układ napędowy umożliwia realizację niedrogich, wytrzymałych i łatwych w serwisowaniu napędów hybrydowych, które nie wymagają specjalnej infrastruktury i mogą być stosowane na całym świecie. Nowa technologia wykorzystuje zasadę działania napędów hydraulicznych, oferowanych przez firmę Bosch Rexroth i szeroko stosowanych na świecie. Bosch oraz PSA dostrzegają duży potencjał w adaptacji nowej technologii dla potrzeb branży motoryzacyjnej. Bliska współpraca koncernu PSA Peugeot Citroën z firmą Bosch rozpoczęła się w 2008 roku. W ramach zawiązanego wtedy partnerstwa strategicznego w 2011 roku Peugeot wprowadził na rynek swój pierwszy seryjny samochód osobowy z napędem hybrydowym, model 3008 HYbrid4, wyposażony w silnik Diesla oraz napęd Axle-Split. Komponenty elektryczne (silnik elektryczny, energoelektronika oraz wysokonapięciowy alternator) oraz specjalnie przystosowaną wersję układu ESP koncern PSA Peugeot Citroën zaprojektował we współpracy z firmą Bosch. Obecnie PSA produkuje także model Peugeot 508 w wersji kombi RXH oraz limuzynę Hybrid4, a marka Citroën model DS5 w wersji HYbrid4, wykorzystując tę koncepcję układu napędowego. Również do tych modeli Bosch dostarcza komponenty elektrycznego układu przeniesienia napędu. t Wspomaganie coraz nowocześniejsze Według badań rynkowych przeprowadzonych na zlecenie firmy Bosch pod koniec 2012 roku, kierowcy w Niemczech, Włoszech i Francji mają podobne zdanie na temat bezpieczeństwa większość z nich docenia pomoc układów wspomagających, przede wszystkim w sytuacji zagrożenia na drodze. Szczególną popularnością cieszy się funkcja nadzorująca obecność drugiego pojazdu w tzw. martwym polu oraz funkcje zapobiegające wypadkom, np. wspomaganie hamowania awaryjnego. Bosch, jako pierwsza firma na świecie, wprowadził do produkcji seryjnej takie układy bezpieczeństwa jak ABS i ESP. Obecnie dostarcza klientom na całym świecie także inne innowacyjne układy wspomagania, np. inteligentne układy hamowania awaryjnego oraz układy adaptacyjnej kontroli prędkości i odległości. Bosch prowadzi prace nad kolejnymi rozwiązaniami poprawiającymi komfort i bezpieczeństwo jazdy. W 2014 roku planowane jest wprowadzenie asystenta jazdy w korku, który będzie automatycznie hamował, przyspieszał i kierował pojazdem, początkowo przy maksymalnej prędkości 50 km/h. Z kolei jeszcze w pierwszym kwartale tego roku Bosch wprowadzi na rynek niedrogi radar średniego zasięgu, a w 2014 roku kamerę stereoskopową. Świat Motoryzacji 9
10 FIRMY Świat Motoryzacji 2/2013 Szyby samochodowego eksploatowanego w naszym kraju i jest stale rozbudowywany. Dzięki temu klienci Inter Cars mają do dyspozycji pełną gamę szyb, a mianowicie: t szyby tzw. akustyczne, czyli zapewniające lepsze tłumienie hałasów (patent Saint Gobain), t szyby ogrzewane, t szyby laminowane zwiększające bezpieczeństwo kierowcy i pasażerów, t szyby hartowane o podwyższonej odporności na uszkodzenia mechaniczne, t szyby antyodblaskowe REFLEXCONTROL redukujące odbijanie światła od swojej powierzchni, t szyby z technologią THERMOCONTROL pochłaniające i odbijające ciepło, zwiększające komfort cieplny wewnątrz auta i odciążające system klimatyzacji. Nie od rzeczy będzie w tym miejscu wspomnieć, że w ubiegłym roku rynek wymiany szyb samochodowych w naszym kraju szacowano na sztuk. Największy udział miały w nim szyby czołowe, laminowane, gdyż ich sprzedaż wyniosła około szt. Na pozostałe tys. złożyły się szyby boczne ( szt.) oraz szyby tylne ( szt.). i wszystko do ich wymiany Absolutna nowość w ofercie Inter Cars! Oto znalazły się w niej szyby samochodowe do znakomitej większości samochodów eksploatowanych w kraju. W bardzo istotny sposób powiększyła się ostatnio gama części karoseryjnych oferowanych przez Inters Cars. Oto bowiem wprowadzone zostały do niej wyroby firmy Saint Gobain Sekurit jednego z czołowych wytwórców szyb samochodowych. O pozycji jej najlepiej świadczy fakt, że w Europie co drugi samochód opuszczający fabryki ma zamontowane właśnie szyby Sekurit. Spotkać je można m.in. w pojazdach takich marek jak VW, Seat, Skoda, Opel, Isuzu, Alfa-Romeo, Fiat, Lancia, Ford, Mazda, Honda, Hyundai, Kia, Mitsubishi, Peugeot, Citroen, Renault, Nissan, Suzuki, Toyota. Z oferty Saint Gobain korzystają również producenci samochodów sportowych, tj. Ferrari, Porsche, a także marki z sektora premium, czyli Rolls Royce, Jaguar, Volvo, BMW, Mercedes, Maybach, Audi. Saint Gobain Sekurit szczyci się również, że w działaniach produkcyjno-innowacyjnych szczególny nacisk kładzie na stałe podnoszenie atrakcyjności swych wyrobów. Podkreśla jednocześnie, iż najważniejszymi cechami szyb Sekurit jest to, że: t efektywnie usztywniają one karoserię i tym samym zwiększają bezpieczeństwo osób podróżujących samochodem; t umożliwiają redukcję masy samochodu, co skutkuje poprawą jego osiągów i zmniejszeniem zużycia paliwa; t zapewniają kierowcy (i pasażerom) dobrą widoczność, co ma istotne znaczenie dla bezpieczeństwa jazdy; t umożliwiają obniżenie wartości współczynnika Cx. Szeroki asortyment Asortyment szyb oferowanych przez Saint Gobain w Polsce obejmuje dziś 95% parku Chemia i narzędzia Oprócz samych szyb Inter Cars ma w swej ofercie również wszystko, co potrzebne jest do ich wymiany. Znajdziemy w niej więc niezbędne do tego produkty chemiczne takie jak: t kleje (Teroson, Omniglass), t aktywatory, t uszczelniacze, t preparaty do czyszczenia i usuwania silikonu. Artykuły te dostępne są zarówno pojedynczo jak i w zestawach. Jednocześnie poszerzony został asortyment narzędzi i przyrządów bez których nie sposób się obejść podczas profesjonalnie przeprowadzanej wymiany szyb. Są to m.in.: t uchwyty do przenoszenia szyb, t pneumatyczne zestawy do wycinania szyb, t narzędzia do demontażu szyb, t zestawy do wymiany szyb, t linki do wycinania, t stojaki. t 10 Świat Motoryzacji
11 Świat Motoryzacji 2/2013 FIRMY Jak usunąć sadzę Cząstki sadzy osiadają na porowatych ściankach lub włóknach wykonanych z metalu i materiałów ceramicznych. Wydajność prawidłowo działającego filtra zawiera się w przedziale od 85% do 100%. Niestety struktura wewnętrzna bardzo szybko ulega zapchaniu, przez co traci wydajność. Winą obarczyć za to można nie tylko słabą jakość paliwa, lecz przede wszystkim eksploatację pojazdu na krótkich, szczególnie miejskich odcinkach. Sprawia to, że elektronika sterująca silnikiem nie ma wystarczająco dużo czasu na przeprowadzenie pełnej regeneracji filtra przez wprowadzenie silnika w specjalny tryb pracy (niezauważalnej dla kierowcy jeśli chodzi o osiągi), który pozwoli na usunięcie sadzy z filtra i odzyskanie przez niego pełnej sprawności. W takiej sytuacji, jeżeli procedura wypalania kilkukrotnie nie powiedzie się, silnik przechodzi w tryb awaryjny i należy wtedy udać się do warsztatu wyposażonego w specjalne urządzenia w celu regeneracji filtra. Z każdym rokiem wśród aut wysokoprężnych pojawiających się w niezależnych serwisach rośnie liczba samochodów wyposażonych w filtr cząstek stałych określany albo angielskim skrótem DPF (diesel particulate filter) albo francuskim FAP (filtre à particules). Ten stanowiący część układu wydechowego filtr ma niestety to do siebie, że potrafi się zatkać, a wtedy trzeba go udrożnić. Wprowadzenie DPF pozwoliło wyeliminować emisję czarnego dymu, charakterystycznego dla starszych pojazdów z silnikami Diesla. Duża ilość cząstek sadzy powstałych przy spalaniu paliwa w silnikach wysokoprężnych powoduje, że aby spełniły one rygorystyczną normę emisji spalin EURO 5, muszą być wyposażone w filtr cząstek stałych. Problemy z regeneracją Filtr ma postać przestrzennej struktury o bardzo dużej całkowitej powierzchni ścianek. Przydatny preparat Rozwiązaniem dla warsztatów niewyspecjalizowanych w silnikach Diesla lub nawet klientów detalicznych może być Preparat do czyszczenia filtra cząstek stałych firmy Cartechnic figurujący w ofercie Inter Cars pod kodem CART Jest to płyn rozpuszczający osad węgla i sadzy. Nadaje się on do wszystkich zamkniętych systemów filtrów cząstek stałych w pojazdach z silnikiem Diesla. Neutralny płyn czyszczący jest niepalny i odparowuje bez żadnych pozostałości. Dostarczany jest w formie aerozolu w puszce o pojemności 400 ml. Aplikuje się go do wnętrza filtra za pomocą sondy znajdującej się w komplecie z preparatem. Głównym zastosowaniem preparatu jest przywrócenie pełnej zdolności absorbcji filtra cząstek stałych, w przypadkach utraty mocy lub zakłóceń silnika spowodowanych zatkanym filtrem DPF/FAP. Preparat może jednak być również stosowany zapobiegawczo. t Monika Małachowska, Inter Cars Pod znakiem Mammoth IInter Cars zwyczajowo kojarzony jest z dystrybucją części zamiennych, lecz w jego ofercie od dawna jest również wiele innych grup produktowych. Jedną z nich są akcesoria motoryzacyjne, których asortyment jest stale rozbudowywany. Oto dowód w postaci gamy wyrobów marki Mammoth, w skład której wchodzą następujące produkty: t wycieraczki wyposażone w zaczepy typu MULTICLIP, dzięki którym można je zamontować do większości pojazdów; t uniwersalne uchwyty do telefonów, smartfonów, nawigacji oraz do mocowania tabletów lub przenośnych DVD do zagłówków przednich siedzeń; t pokrowce skórzane na kierownicę, mieszki lewarka zmiany biegów, gałki zmiany biegów, pokrowce ochronne na siedzenia i błotniki, plandeki na całe auto itp.; t różnego rodzaju akcesoria związane z bezpieczeństwem takie jak apteczki, odzież odblaskowa oraz trójkąty odblaskowe. Wedle zapowiedzi asortyment wyrobów oferowanych pod marką MAMMOTH, będzie szybko powiększany. Ma ona bowiem stać się największym brandem akcesoryjnym dostępnym w Inter Cars. t Świat Motoryzacji 11
12 Świat Motoryzacji 2/2013 właśnie dzięki nim firma General Ricambi odnosi sukcesy, które plasują ją pośród głównych graczy w sektorze części zamiennych do układów przeniesienia napędu (2). Dodać przy okazji warto, że konkurencyjna polityka cenowa, przyjazna i kompetentna obsługa klienta, precyzyjne wsparcie techniczne oraz dynamiczny proces produkcyjny sprawiają, iż liczba klientów z roku na rok staje się coraz większa. Ciągły rozwój Certyfikaty Firma od samego początku posiada certyfikat ISO 9001:2008. Od zeszłego roku dodatkowo poszczycić się może również certyfikatem ISO/TS przyznawanym wyłącznie przedsiębiorstwom, których produkcja na rynek pierwszomontażowy spełnia rygorystyczne wymogi (3). 3 gwarancją sukcesu Stara prawda mówi, że kto nie idzie naprzód, ten zostaje w tyle. Jest ona dobrze znana we włoskiej firmie General Ricambi, dlatego firma ta konsekwentnie inwestuje w swój rozwój. G eneral Ricambi S.p.A. jest włoską firmą specjalizującą się w produkcji części przeniesienia napędu, w tym także przegubów i półosi. Siedziba firmy oraz główny zakład produkcyjny o powierzchni ponad m 2, w którym produkuje się średnio części rocznie, mieszczą się niedaleko Mediolanu, w północnej części Włoch. Firma już od ponad 30 lat z dużym powodzeniem łączy działalność produkcyjną na rynek pierwszomontażowy i na wtórny. Swój niewątpliwy sukces w dużym stopniu zawdzięcza konsekwentnie prowadzonej polityce inwestowania zarówno w rozwój wyrobów, jak i metod ich wytwarzania. Działania te przyjmują bardzo rozmaitą formę, czego dowodem jest kilka poniższych przykładów pochodzących z ostatniego czasu. 1 Nowy budynek W roku 2011 General Ricambi, w odpowiedzi na rosnące wymagania rynku, powiększyło swe zakłady o kolejne 6000 m 2, tworząc nowe miejsca pracy zarówno w części produkcyjnej (1) jak i w biurze. W sumie przedsiębiorstwo zatrudnia dziś ponad 150 wysoko wykwalifikowanych pracowników. To 2 Do tego General Ricambi jest firmą przyjazną środowisku. Jednym z tego przejawów jest dążenie do ograniczenia emisji CO 2 poprzez zamontowanie na dachach budynków produkcyjnych systemu paneli słonecznych 180 Kwp. Innym przykładem poważnego podejścia do ekologii może być uważne korzystanie 4 z oczyszczalni ścieków i stosowanie przyjaznych dla środowiska rozwiązań w dziedzinie opakowań (4). 12 Świat Motoryzacji
13 Świat Motoryzacji 2/2013 FIRMY Jak zatem z tego widać, celem firmy jest nie tylko dostarczanie części o wysokiej jakości i po konkurencyjnych cenach, ale również wytwarzanie ich w sposób jak najbardziej neutralny dla środowiska. Produkty Odpowiedni park maszynowy oraz starannie zaplanowana produkcja w połączeniu z racjonalnym zarządzaniem stanami magazynowymi (5) pozwalają firmie osiągnąć wysoki poziom 5 elastyczności. Tym samym jest ona w stanie zagwarantować nadzwyczajną dostępność swych produktów i jednocześnie zrealizować 6 8 w założonym terminie wszelkie zamówienia klienta. Asortyment produktów jest przy tym bardzo szeroki, gdyż obejmuje niemal wszystkie zastosowania europejskie i amerykańskie. Do tego dochodzą liczne części do aut dalekowschodnich, na bieżąco opracowywane przez doświadczony dział R&D (badań i rozwoju). Na podstawie oryginalnych wyrobów tworzone są w nim odpowiedniki nie ustępujące oryginałom pod jakimkolwiek względem (6). Ponadto na zlecenie każdego klienta, dział techniczny może zaproponować zoptymalizowane rozwiązania dostosowane do jego konkretnych potrzeb, wymagań i oczekiwań. Wspomnieć w tym miejscu jeszcze należy, że wszystkie informacje niezbędne do prawidłowej identyfikacji części oferowanych przez General Ricambi są dostępne w bazie danych TecDoc. Zrobotyzowana linia Nie sposób wyprodukować części wysokiej jakości, nie dysponując maszynami i narzędziami o tym samym standardzie. Dlatego park maszynowy General Ricambi był kompletowany z wielką starannością, m.in. znajdziemy w nim wiele wysokiej klasy tokarek 7 CNC (sterowanych numerycznie) czy urządzeń do zgrzewania tarciowego. Ostatnio dołączyła do nich nowa, w pełni automatyczna, zrobotyzowana linia produkcyjna półosi napędowych (7, 8). Jej uruchomienie przyniosło podwójny efekt: po pierwsze spowodowała ona podniesienie i tak już bardzo wysokich standardów jakości, po wtóre zaś moce produkcyjne zakładu zwiększyły się w ten sposób do 800 sztuk dziennie. Osram ostrzega Firma OSRAM ostrzega, że na rynku pojawiły się podrabiane samochodowe lampy ksenonowe oznaczone logo Osram. Niemiecki producent podaje jednocześnie, że ich wytwórcą jest chińska spółka Guangzhou Maofeng Electronic. Podróbki te, już od jakiegoś czasu obecne na europejskim rynku, wyróżniają się zaskakująco niską ceną, która w naturalny sposób powinna natychmiast wzbudzić podejrzenia co do pochodzenia wyrobu. Ponadto podrabiane lampy dostarczane są bez opakowań lub w opakowaniach znacznie odbiegających swoją jakością i wyglądem od oryginalnych, na których klient zawsze znajdzie takie informacje jak: nazwa produktu, moc źródła światła, EAN produktu oraz adres producenta. Firma OSRAM przypomina przy tej okazji, że jej lampy ksenonowe są wytwarzane w Europie i cechują się najwyższą jakością i trwałością. Zarazem przestrzega, iż z oczywistych względów nie udziela gwarancji na produkty imitujące oryginał. Aby zatem Lampa ksenonowa OSRAM w oryginalnym opakowaniu nie dochodziło do nieporozumień, rekomenduje zakup lamp z jej logo wyłącznie w sprawdzonych źródłach. Dystrybutorów, którzy mają wątpliwości związane z oferowanymi im lampami, zachęca do bezzwłocznych konsultacji z odpowiednimi przedstawicielami firmy OSRAM. Niemiecki producent podkreśla, że Guangzhou Maofeng Electronic wykorzystując na opakowaniach i produktach nazwę firmy OSRAM czołowego, światowego producenta oświetlenia, narusza prawa własności intelektualnej. Dlatego firma OSRAM zapowiada wszczęcie postępowania sądowego w tej sprawie. Zapowiada również, że w analogiczny sposób będzie postępowała także we wszelkich innych przypadkach naruszania jej praw przez producentów i dystrybutorów podróbek. Świat Motoryzacji 13
14 Świat Motoryzacji 2/2013 Nowe technologie D Dobrym przykładem są tu panewki IROX firmy Glyco. Podczas procesu wytwarzania są one pokrywane powłoką polimerową, która zapewnia lepsze właściwości ślizgowe, zwiększając tym samym odporność panewek na zużycie. Elementy te przeznaczone są do najbardziej wysilonych, doładowanych silników, oraz samochodów, w których rozruch odbywa się częściej w autach z napędem hybrydowym oraz pojazdach wyposażonych w system start-stop. Zastosowanie specjalnej powłoki polimerowej pozwala zwiększyć żywotność wału korbowego oraz samych panewek nawet pięciokrotnie. Do większych obciążeń Technologia IROX pozwala zredukować tarcie o 50% w porównaniu do konwencjonalnych łożysk, co pozwala uzyskać większą moc silnika, zredukować zużycie paliwa oraz obniżyć emisję CO2. Postęp w konstrukcji silników zaowocował osiągnięciem wyższej mocy i momentu obrotowego uzyskiwanych z tej samej pojemności skokowej. To jednak stawia znacznie wyższe wymagania łożyskowaniu wału korbowego. Projektanci silników starają się zmniejszyć opory przez zastosowanie panewek o mniejszych gabarytach z jednoczesnym zmniejszeniem grubości filmu olejowego. Wszystko to sprawia, że współpracujące elementy poddane są większym obciążeniom. Jest ono szczególnie wielkie we wspomnianych już pojaz- Cząstki smarujące Cząstki twarde Polimer Podłoże 14 Świat Motoryzacji Rozwój technologiczny w motoryzacji kojarzyć się może przede wszystkim z coraz większym nasyceniem współczesnych samochodów skomplikowanymi podzespołami elektronicznymi, a także coraz precyzyjniejszymi systemami zasilania. Jest to oczywiście prawda, ale dobrze jest wiedzieć, że nowe technologie wkraczają również do dziedzin, których rozwój, wydawałoby się, już dawno osiągnął swój kres. dach z napędem hybrydowym oraz wyposażonych w system start-stop, w których podczas użytkowania silnik jest uruchamiany znacznie częściej. Jak wiadomo, elementy łożyskujące poddawane są wówczas krytycznemu obciążeniu ze względu na znacznie gorsze smarowanie w początkowej fazie rozruchu, kiedy ciśnienie oleju w układzie smarowania nie osiąga jeszcze odpowiednich wartości, a panewki i czopy wału korbowego stykają się ze sobą. Mniejsze tarcie, większa wytrzymałość Opracowana przez firmę Glyco wchodzącą w skład koncernu Federal Mogul technologia IROX polegająca na pokrywaniu metalowych panewek warstwą poliamidoimidu (PAI) to najnowsze osiągnięcie w dziedzinie łożyskowaniu silnika. Tworzywo to charakteryzuje się bardzo pożądanymi właściwościami - ma bardzo niski współczynnik tarcia i odznacza się wysoką wytrzymałością mechaniczną, a także doskonale znosi pracę w szerokim zakresie temperatur. Walory poliamidoimidu dodatkowo poprawione zostały dzięki zastosowaniu domieszek uszlachetniających. Panewki Glyco IROX są więc od standardowych elementów odporniejsze na uszkodzenia mechaniczne, w tym na ścieranie, a polimerowa powłoka zabezpiecza panewkę przed uszkodzeniami wywołanymi przez luźne cząstki unoszone przez przepływający olej. Badania i testy wykazały, że standardowe panewki z nakładkami z aluminium i brązu wykazują znaczący stopień zużycia po cykli start-stop, tymczasem łożyska Glyco IROX wykazują minimalne zużycie po rozruchów. Panewki IROX będą znajdowały zastosowanie w coraz większej liczbie pojazdów, jako elementy, które zapewniają odpowiednią trwałość nowoczesnym silnikom. Tak jak wszystkie nowo opracowane łożyska Glyco, nie zawierają one związków ołowiu i są opracowane tak, by wytrzymać cały okres eksploatacji silnika bez konieczności wymiany. Przyjaźniejsze dla środowiska Warto przy okazji wspomnieć, że firma Goetze należąca do koncernu Federal Mogul powoli wycofuje z produkcji tulei cylindrowych proces nawęglania w kąpielach solnych, zastępując go procesem azotowania plazmowego, w którym wykorzystywane są nietoksyczne mieszanki gazowe podawane w bardziej precyzyjny i kontrolowany sposób. Stara metoda wiązała się z koniecznością korzystania z toksycznych substancji, niebezpiecznych zarówno dla środowiska, jak również zatrudnionych przy produkcji pracowników. Warto również powiedzieć, że dodatkową korzyścią jaką daje azotowanie w plazmie jest brak konieczności jakiejkolwiek obróbki tulei po tym procesie. Są one od razu gotowe do montażu. Azotowanie plazmowe zapewnia również bardziej jednorodną powłokę o grubości 5-8 μm i twardości około 600 HV. Modernizacja procesu produkcyjnego sprawiła też, że zmienił się kolor gotowych tulei, które nie są już ciemnoszare, lecz mają t znacznie jaśniejszy szarosrebrny odcień.
15 Świat Motoryzacji 2/2013 FIRMY Roadshow 2013 zaplanowany W poprzednim wydaniu Świata Motoryzacji informowaliśmy o cyklu szkoleń warsztatowych przygotowanych przez firmę SACHS Roadshow 2013, który pozwoli uczestnikom zdobyć wiedzę w dziedzinie układów przeniesienia napędu oraz zawieszenia, a przy okazji dostarczy mnóstwo wrażeń. Organizatorzy przewidzieli m.in. wyścigi na torze kartingowym, a gościem specjalnym będzie znany kierowca wyścigowy Jörg van Ommen. Znamy już terminy i lokalizacje poszczególnych szkoleń. Oto one: t Lotnisko w Kamieniu Śląskim, t Tor Poznań, t Akademia Bezpiecznej Jazdy Toruń, t Tor Wyścigów Konnych na Służewcu w Warszawie. Rejestracja chętnych do wzięcia udziału w SACHS Roadshow 2013 potrwa do 15 kwietnia i można jej dokonać na stronie internetowej lub za pośrednictwem tradycyjnej poczty z wykorzystaniem kart zgłoszeniowych dostępnych u dystrybutorów uczestniczących w akcji: Inter Cars, Inter Team, Fota, Autos, Auto Partner, Opoltrans, Gordon oraz Moto- Profil. Aby mieć szansę na udział w SACHS Roadshow, warsztat musi osiągnąć odpowiedni poziom obrotów wygenerowany na częściach zamiennych marek ZF - SACHS, Lemförder oraz ZF Parts. Każdego dnia w szkoleniu weźmie udział maksymalnie 120 osób podzielonych na 5 grup, a poszczególne zajęcia będą się odbywały w specjalnie przygotowanych stacjach. Na uczestników czekać będzie w sumie siedem zadań. Pierwsze będzie polegało wzięciu udziału w szkoleniu w bezpiecznej jeździe w profesjonalnie przygotowanych samochodach wyścigowych. Porad udzielać będą instruktorzy z zespołu Jörga van Ommena. W drugim zadaniu kursanci zapoznają się z objawami, jakie występują w samochodzie z niesprawnymi amortyzatorami, porównają jazdę autem z prawidłowo działającymi elementami i częściami uszkodzonymi. Trzecie zadanie poświęcone będzie szkoleniu dotyczącemu obsługi klienta w warsztacie. W trakcie zaaranżowanych scenek trenerzy pokażą, jakich błędów należy się wystrzegać i na jakie aspekty zwracać szczególną uwagę. Czwartym punktem na liście tematów jest szkolenie poświęcone diagnostyce i prawidłowej wymianie dwumasowego koła zamachowego. Obejmuje ono część teoretyczną i praktyczną. Piąte zadanie to wyścig gokartami i praca w pitstopach. Uczestnicy podzieleni na grupy wezmą udział w wyścigu, którego celem będzie nie tylko dojechanie do mety, ale również sprawna obsługa kartów w alei serwisowej. Na zwycięzców czeka największa atrakcja SACHS Roadshow zasiądą oni za kierownicą pojazdów serii DTM i pod okiem instruktorów zespołu Jörga van Ommena będą doskonalić technikę jazdy torowej. Pozostali uczestnicy zajmą w maszynach miejsca pasażerów. t Świat Motoryzacji 15
16 WARSZTAT Świat Motoryzacji 2/2013 Charakterystyczny znak projektu exponentia towarzyszy nam już kolejny raz, tradycyjnie pojawiając się przy tekstach, które powstały na podstawie materiałów wykorzystywanych podczas tego programu szkoleń. Oto kolejne dwa takie teksty. Wyjaśnijmy tu od razu, że nie są one zapisem tego, co jest mówione podczas zajęć czy ich konspektem. Ich zadaniem jest jedynie pokazać, jakiego rodzaju problemy są poruszane podczas szkoleń. Przypomnijmy jeszcze, że exponentia to wspólne przedsięwzięcie siedmiu firm: Gates, Johnson Controls, MS Motor Service International (Kolbenschmidt Pierburg), SKF, Tenneco (Monroe, Walker), TRW i Valeo, zaś stroną organizacyjną szkoleń i ich przeprowadzaniem zajmuje się firma CCSiD Szewczyk. Dwa przykłady Diagnozowanie usterek w coraz bardziej skomplikowanych samochodach wymaga również coraz lepszego przygotowania mechanika. Miedzy innymi bardzo przydatna okazuje się wówczas znajomość, w jaki sposób jedne systemy i mechanizmy pojazdu współpracują z innymi. Wielce pożyteczna jest także wiedza na temat możliwości rozmaitych urządzeń diagnostycznych, w tym tak szczegółowe kwestie jak to, czy można ufać informacjom pozyskiwanym za pomocą konkretnego urządzenia oraz czy dane te jesteśmy w stanie zweryfikować. A oto dwa przykłady potwierdzające owe spostrzeżenia. Pierwszy z nich dotyczy pewnego Peugeota 307 HDI, którego klient przyprowadził do warsztatu, albowiem na desce rozdzielczej pojazdu zapaliło się ostrzeżenie o usterce układu oczyszczania spalin. Przekazując samochód jego właściciel poinformował mechaników, że niedawno w aucie wymieniony został przepływomierz powietrza, lecz nie rozwiązało to problemu. Na pytanie o powód założenia nowego przepływomierza klient odpowiedział, że w poprzednim warsztacie do samochodu podłączony został czytnik błędów EOBD, który wyświetlił kod wskazujący ponoć na potrzebę wymiany czujnika ilości powietrza, po czym operacja ta została bezzwłocznie wykonana. W tym momencie poruszyć należy dwie ważne kwestie. Po pierwsze trzeba wziąć pod uwagę, że w przypadku samochodów napędzanych silnikiem diesla obowiązek stosowania w nich systemu EOBD wszedł w życie z początkiem 2004 roku, tymczasem opisywany Peugeot został wyprodukowany wcześniej. Miał on co prawda już stosowne złącze, lecz wcale nie musiał w pełni spełniać przepisy EOBD. Po wtóre rzekomo wadliwy przepływomierz nie został poddany żadnym dodatkowym próbom i pomiarom mającym na celu potwierdzenie jego usterki. Dlatego od razu zapadła decyzja o powtórnym przeskanowaniu sterownika silnika, ale już za pomocą urządzenia z oprogramowaniem zgodnym z wersją silnika (EDC 15C2). Zaowocowało to zupełnie innym opisem błędu, a mianowicie takim: Czujnik położenia przepustnicy wykrył nieprawidłowy sygnał. Błąd ten został następnie potwierdzony przez test wykonany za pomocą oscyloskopu. Na ekranie urządzenia można było wyraźnie dostrzec (rys. 1), że pojawiły się problemy z odczytami czujnika. Przepływomierz i zawór EGR Przepływomierz Zawór EGR 1 2 Jak wynika z tego przykładu, nie zawsze można ufać temu, co podpowiadają podstawowe urządzenie diagnostyczne. Płynie z niego również takie spostrzeżenie, że najlepszym wyjściem jest potwierdzenie wskazań kodu usterki przy użyciu alternatywnej metody diagnostycznej. Drugi przypadek pokazuje dlaczego ważna jest wiedza, w jaki sposób rozmaite układy współdziałają ze sobą. Najlepiej w tym celu będzie posłużyć się przykładem EGR (rys. 2), czyli systemu recyrkulacji spalin, albowiem zwłaszcza jego kluczowy element, a mianowicie zawór, dość często bywa powodem różnorakich problemów. Jednocześnie raczej nie zapowiada się, by system ten miał z samochodów zniknąć. A to ze względu na coraz surowsze przepisy dotyczące emisji spalin, którym bez systemu EGR bardzo trudno byłoby sprostać. Tym razem zacznijmy od przypomnienia, że w większości wczesnych systemów EGR stosowane były zawory sterowane podciśnieniowo. Z tego względu sterownik silnika nie otrzymywał informacji o ile konkretnie otworzył się zawór. Później producenci aut zaczęli montować zawory sterowane elektronicznie i wyposażone w czujnik położenia. Chociaż dostarczały one informacji o stopniu otwarcia zaworu, to też nie potwierdzały, że następuje powtórny obieg spalin. W końcu zawsze się przecież może zdarzyć, że sam zawór działa prawidłowo, zatkaniu natomiast uległ jakiś kanał czy przewód. Aby zatem zweryfikować czy spaliny faktycznie ponownie trafiają do cylindrów, trzeba spojrzeć na wskazania innego czujnika, które zmieniają się, gdy zawór EGR otwiera się i zamyka. Czujnikiem tym jest oczywiście przepływomierz powietrza. Jeśli EGR zostaje otwarty, ilość powietrza przepływającego przez przepływomierz spada, co natychmiast znajduje odbicie w sygnałach przezeń przekazywanych. Gdy zaś EGR zamkniemy, ilość powietrza przechodzącego przez przepływomierz wzrasta, rośnie zatem też wartość jego sygnałów. W sposób zupełnie naturalny usterka EGR może więc zostać odkryta na podstawie pracy przepływomierza powietrza i związanych z nim komponentów. Jest to szczególnie istotne w przypadku zaworów EGR sterowanych podciśnieniowo, gdyż nie przekazują one sterownikowi silnika jakichkolwiek informacji o swym statusie. Z obu przedstawionych tu przykładów wynika jasno, że mechanik pracujący na niezależnym rynku napraw samochodów musi stale oceniać uzyskiwane informacje mając zawsze na uwadze ograniczenia urządzeń diagnostycznych, którymi dysponuje. Pamiętać też ciągle musi, że wraz z postępem technologicznym nabierającym coraz większego tempa, systemy które kiedyś były powszechnie znane, ewoluują do postaci dużo bardziej skomplikowanej, mogącej już stanowić dla niego spora zagadkę. Do tego dochodzi rosnąca z każdym rokiem popularność takich systemów jak wspomniany już tu EGR, ale też Start-Stop czy odzysku energii podczas hamowania. t 16 Świat Motoryzacji
17 Świat Motoryzacji 2/2013 Start-stop i czujnik luzu Jednym z zadań, które muszą wypełnić producenci samochodów chcący sprzedawać swe pojazdy na naszym kontynencie, jest systematyczne zmniejszanie ilości dwutlenku węgla emitowanego przez ich auta. W praktyce oznacza to, że dopóki podstawowym paliwem służącym do napędu samochodów są produkty ropopochodne, trzeba po prostu redukować ilości zużywanej przez auta benzyny bądź oleju napędowego. Wśród wielu rozwiązań mających służyć temu celowi, coraz popularniejszym staje system start-stop. Mówiąc najprościej polega on na tym, że silnik sam się wyłącza, gdy samochód zatrzymuje się np. pod światłami i sam się uruchamia, gdy kierowca zamierza podjąć jazdę. Spadek zużycia paliwa jaki można uzyskać w ten sposób siłą rzeczy bardzo zależy od warunków, w jakich samochód jest eksploatowany. Największy będzie, gdy pojazd porusza się po mieście, jeśli zaś auto pokonuje głównie długie trasy, trudno go będzie w ogóle zauważyć. Pomimo tego naturalnego ograniczenia, szybko rośnie liczba modeli aut, w których system start-stop można spotkać, bo jednocześnie jest on stosunkowo łatwy do wprowadzenia. O jego ekspansji najlepiej świadczy fakt, że obecnie nawet pojazdy użytkowe są weń wyposażane. Dobrym przykładem jest tu Fiat Doblo (produkowany również w wersji osobowej). Przyjrzymy się więc nieco bliżej układowi start-stop w tym pojeździe... Zacznijmy od ogólnej uwagi, iż w każdym aucie z takim system, by zapewnić szybkie, ciche i pewne rozruchy silnika (które w dodatku mogą następować w krótkich odstępach czasu), trzeba użyć odpowiednich elementów składających się na układ rozruchowy. I tak przede wszystkim w miejsce zwykłego akumulatora należy zastosować akumulator typu AGM, albowiem znacznie lepiej znosi on powtarzające się cykle intensywnego rozładowania wynikające ze znacznego poboru prądu, gdy pojazd stoi pod światłami i alternator nie działa (z akumulatora zasilane są wtedy światła oraz wszelkie inne urządzenia elektryczne plus rozrusznik). Konieczny jest również bardziej wytrzymały, trwalszy rozrusznik, albowiem wielokrotnie częściej jest on wykorzystywany. Wreszcie użyć trzeba mocniejszego alternatora, by w szybkim tempie był on w stanie odnowić zapas energii akumulatora. Do tego dodać należy jeszcze układ, który zadba, by napięcie w instalacji elektrycznej pojazdu było stabilne (szczególnie zaś napięcie zasilające urządzenia wrażliwe na jego skoki). Potrzebny jest też czujnik pilnujący, by nie doszło do nadmiernego rozładowania akumulatora i by zawsze pozostawał w nim zapas energii wystarczający do zadziałania rozrusznika. Czujnik taki (określany skrótem IBS) zwykle znajduje się przy ujemnym biegunie akumulatora i nie inaczej jest w przypadku Fiata Doblo (fot. 1). 1 Zauważmy ponadto, że do zarządzania pracą systemu start-stop wykorzystywane są informacje pozyskiwane z wielu czujników. Poza wspomnianym przed chwilą czujnikiem IBS, pochodzą one również między innymi z czujników pozycji pedału hamulca, neutralnego przełożenia skrzyni biegów, pozycji pedału sprzęgła. W Fiacie Doble, służącym tu za przykład, system start-stop zarządzany jest przez sterownik silnika oraz komputer pokładowy, które komunikują się za pomocą szybkiej sieci CAN (C-CAN). To one, na podstawie napływających do nich danych, określają czy w danym momencie są odpowiednie warunki, by start-stop podjął działanie. Jednostka sterująca silnikiem decyduje przy tym, kiedy silnik wyłączyć, a kiedy ponownie go uruchomić, z kolei komputer pokładowy gromadzi część informacji dotyczących rozmaitych komponentów pojazdu współdziałających z systemem start-stop oraz tych, które nie są monitorowane bezpośrednio przez jednostkę sterującą silnikiem. Ponadto przekazuje on informacje o możliwości rozpoczęcia i zakończenia procedury wyłączenia lub ponownego włączenia silnika. W aucie z manualną skrzynią biegów zatrzymanie jednostki napędowej powinno nastąpić, WARSZTAT gdy samochód stoi, pedał gazu i sprzęgła są zwolnione, a dźwignia zmiany biegów znajduje się w pozycji neutralnej. Jeśli, pomimo włączonego systemu start-stop, silnik wówczas nadal działa, można podejrzewać, że do komputerów zarządzających działaniem systemu nie dociera komplet niezbędnych informacji, ewentualnie któraś z nich nie odpowiada prawdzie. W celu ustalenia czy podejrzenia te są słuszne, najlepiej zacząć od podłączenia testera diagnostycznego i sprawdzenia czy w pamięci błędów sterowników nie ma czasem zapisów mogących mieć związek z działaniem systemu start-stop. Błędami należącymi do tej kategorii będą następujące: t P181D Czujnik pozycji dźwigni zmiany biegów (prawdopodobieństwo); t P1850 P1851 Czujnik pozycji dźwigni zmiany biegów. Dobrze oprogramowany tester diagnostyczny powinien w takiej sytuacji podać uzupełniającą informację, że w związku z błędami wskazującymi, iż występują problemy z czujnikiem pozycji dźwigni biegów (który to czujnik znajduje się przy dźwigni, tak jak pokazują to zdjęcia 2 i 3 wykonane po zdemontowaniu plastikowej 2 3 obudowy dźwigni), niepoprawnie może działać również cały system start-stop. Bez sygnału, iż włączony został tzw. luz sterownik silnika nie podejmie wszak decyzji o wyłączeniu jednostki napędowej. t Świat Motoryzacji 17
18 WARSZTAT Świat Motoryzacji 2/2013 niekiedy wyrwy, które często zalane są wodą. Kierowca może więc ich po prostu nie zauważyć. Wjechanie z dużą prędkością w taką wyrwę nieuchronnie powoduje duże naprężenia udarowe, które mogą uszkodzić elementy zawieszenia. Szczególnie podatne na tego typu awarie są amortyzatory, sprężyny, i przeguby kulowe, uszkodzeniu jednak mogą ulec także tuleje metalowo gumowe, łożyska czy zestawy ochronne amortyzatorów. Sprężyny po zimie Warunki drogowe, z jakimi często mamy do czynienia zimą, zdecydowanie nie służą trwałości i sprawności samochodu. Wrogiem numer jeden jest oczywiście sypana obficie przez drogowców sól. Działa ona bardzo destrukcyjnie praktycznie na wszystkie metalowe części pojazdu, z jakimi się zetknie. Nawet dobrze zabezpieczone powłokami antykorozyjnymi elementy podwozia i nadwozia poddają się z biegiem czasu niszczącemu działaniu soli, a mówiąc precyzyjniej wody (wilgoci) z solą. Suchy chlorek sodu nie jest bowiem agresywny. Także wykorzystywany przez drogowców piasek (lub żwir) potrafi spowodować wiele szkód. Szczególnie, jeśli dostanie się między elementy ruchome, albowiem powoduje wówczas wielokrotnie szybsze ich zużycie. Kolejnym zimowym czynnikiem mającym istotny i negatywny wpływ na trwałość pojazdu jest stan nawierzchni dróg. To bowiem właśnie w trakcie zimy i bezpośrednio po jej zakończeniu Trudne warunki panujące na drogach w zimie nie tylko obnażają wszelkie niesprawności zawieszenia pojazdu. Niestety również przyczyniają się do ich powstawania. Dotyczy to także części tak wydawałoby się odpornych na uszkodzenia, jak sprężyny zawieszenia. można zaobserwować w asfalcie liczne ubytki, popularnie zwane przełomami. Powstają one, gdy woda wnika w szczeliny nawierzchni, po czym w nich zamarza powodując coraz większe spękania. W ten sposób tworzą się głębokie Przegląd ze wszech miar wskazany Większość z tych części ma istotny wpływ na bezpieczeństwo korzystania z pojazdu, dlatego jeśli kierowca zauważy, że po przejechaniu przez dziurę auto jakoś inaczej się prowadzi, wówczas bez zbędnej zwłoki powinien udać się do serwisu celem przeglądu zawieszenia. Przegląd taki, nawet jeśli z samochodem nic się nie dzieje, warto także, na tzw. wszelki przypadek, zlecić po zakończeniu zimy. Dogodnym momentem będzie tu wymiana opon z zimowych na letnie. Pracownik warsztatu, który będzie po zimie lub jeszcze w jej trakcie sprawdzał stan zawieszenia, szczególną uwagę oczywiście powinien zwrócić na uszkodzenia typowe dla tej pory roku. Aby mógł to skutecznie uczynić, musi tylko najpierw zapewnić sobie dobry dostęp do podwozia. Najlepiej podnosząc samochód i demontując koła. Pęknięte zwoje Elementami, od których warto zacząć oględziny są sprężyny. Duże naprężenia powstające, gdy koło wpada w wyrwę, dość często powodują bowiem ich pęknięcia. Uszkodzenia te powstają najczęściej w skrajnych zwojach, dlatego szczególnie dokładnie obejrzeć trzeba zakończenia sprężyn. Wzmożona uwaga jest tym bardziej niezbędna, że końcowe zwoje znajdują się w odpowiednich gniazdach, gumowych poduszkach 18 Świat Motoryzacji
19 Świat Motoryzacji 2/2013 WARSZTAT lub talerzach oporowych i elementy te mogą utrudniać badanie wzrokowe. Przykładowo, w wielu pojazdach wyposażonych w zawieszenie typu MacPherson, dolny zwój sprężyny jest całkowicie zasłonięty przez wywinięte do góry brzegi talerza oporowego. Nie od rzeczy będzie tu wspomnieć, że na złamanie końca sprężyny może wskazywać jej nierówne, poszarpane zakończenie, albowiem w procesie produkcyjnym końce sprężyn są równo obcinane. Złamanie lub trwałe odkształcenie sprężyny można również stwierdzić porównując po obu stronach wysokość któregoś z elementów nadwozia względem podłoża. Pomiar taki ma oczywiście sens tylko wtedy, gdy samochód stoi na poziomej nawierzchni. Oczyścić z piasku Jak już zostało wspomniane, dolne talerze oporowe często mają brzegi wywinięte do góry. W powstałym w ten sposób kielichu siłą rzeczy zbiera się wilgotny piasek, sól i inne zanieczyszczenia. Jeśli nawet konstruktor przewidział odpowiednie otwory odprowadzające wodę, to w bardzo wielu przypadkach są one przez zanieczyszczenia po prostu zatkane. Dolny zwój sprężyny pracuje wówczas w mokrej piaskowo-solnej kąpieli. Dlatego też w celu sprawdzenia zakończenia sprężyny, należy usunąć zanieczyszczenia, a otwory odprowadzające wodę udrożnić. Uwaga na rdzę Podczas kontroli sprężynę należy sprawdzić również pod kątem korozji. Jeśli lakier, którym sprężyna jest pokrywana w procesie produkcyjnym, ulegnie uszkodzeniu, to na jej powierzchni szybko pojawiają się wżery korozyjne. Osłabiają one materiał i prowadzą do utraty wymaganej sztywności sprężyny, a w skrajnych przypadkach do jej złamania. Zniszczenie powierzchni antykorozyjnej może być wynikiem błędów montażowych lub destrukcyjnego działania piasku. Gdy zawieszenie pracuje (ugina się i prostuje) końcowe zwoje sprężyny ocierają o elementy montażowe (talerze oporowe, łożyska górnego mocowania). Jeśli w tych miejscach znajduje się piasek, to powoduje on ścieranie warstwy antykorozyjnej i materiału sprężyny. Oczywiście obecność ziarenek piasku jest nieunikniona, jednak gdy jest go zbyt dużo, to w połączeniu z wodą i solą wpływa on bardzo destrukcyjnie na współpracujące ze sobą elementy zawieszenia. Niebezpieczny brak tłumienia Kolejnymi elementami, które należy sprawdzić są amortyzatory i ich zestawy ochronne. Amortyzatory poddajemy oględzinom pod kątem uszkodzenia tłoczyska i ewentualnych wycieków. Obecność wżerów korozyjnych na tłoczysku prowadzi do wycieków oleju (lub oleju i gazu), co skutkuje szybkim spadkiem własności tłumiących amortyzatora. Brak odpowiedniego tłumienia jest szczególnie niebezpieczny na śliskiej nawierzchni w przypadku samochodów wyposażonych w układ zapobiegający blokowaniu kół przy hamowaniu (ABS). Rzecz w tym, że koło, którego drgania nie są skutecznie likwidowane ma skłonność do okresowego odrywania się od podłoża. Jeśli więc w tym czasie auto hamuje, koło na moment niemal staje. Sterownik ABS traktuje to jako utratę przyczepności i natychmiast ogranicza siłę hamowania dla tego koła. Skutkiem tego jest znaczne wydłużenie drogi hamowania. Jedyny sposób na wycieki Wycieki oleju oznaczają zarazem uszkodzone uszczelnienie, przez które do wnętrza amortyzatora może się dostawać woda. Jeśli przeniknie ona do środka, a temperatura spadnie poniżej zera, woda zamarza i amortyzator ulega zablokowaniu. Ponieważ uniemożliwia on wtedy jakiekolwiek ugięcie zawieszenia, skutkiem tego może być nawet wyrwanie elementu nadwozia, do którego amortyzator jest przymocowany. Znane są też przypadki, że woda wypełniająca amortyzator spowodowała jego rozsadzenie. Jedynym sposobem przeciwdziałania pojawieniu się wycieków jest dbałość o odpowiedni stan zestawów ochronnych amortyzatora. Mechanik dokonujący przeglądu zawieszenia winien więc sprawdzić czy osłony nie są rozerwane, a odboje popękane. Jak pokazuje praktyka warsztatowa, nawet w stosunkowo młodych pojazdach elementy te potrafią być w opłakanym stanie lub całkowicie zniknąć, ponieważ zostały rozerwane i wypadły na jezdnię. Odpowiada za to głównie stan dróg. Im wcześniej, tym lepiej Każde z wymienionych tu uszkodzeń elementów zawieszenia (amortyzatorów, sprężyn, zestawów ochronnych) kwalifikuje te części do wymiany. Im szybciej zostanie to zrobione, tym lepiej. Ponadto odpowiednio wczesne wykrycie uszkodzenia pozwoli ograniczyć wydatki na naprawę (np. wymiana tylko zestawów ochronnych zamiast amortyzatorów) i uczyni eksploatacje auta bezpieczniejszą. Dlatego firma KYB, czołowy światowy producent amortyzatorów, zaleca regularne sprawdzanie elementów zawieszenia i odpowiednio wczesne usuwanie wykrytych usterek. Jednocześnie KYB podkreśla, że elementy dostarczane przez tę firmę na rynek wtórny sprężyny zawieszenia KYB K-Flex, amortyzatory KYB, łożyska górnego mocowania amortyzatora KYB SMK czy zestawy ochronne KYB PK cechują się identycznymi parametrami i poziomem jakości jak części dostarczane producentom samochodów na tzw. pierwszy montaż. Jeśli zatem zostaną założone przez odpowiednio przeszkolonych mechaników, w pełni przywrócą parametry eksploatacyjne pojazdu. t Na podstawie materiałów firmy Świat Motoryzacji 19
20 HISTORIA Świat Motoryzacji 2/2013 Opowieść o dużym fiacie Technologiczny przełom Aby zdać sobie sprawę z tego, czym dla żerańskiej fabryki było podpisanie umowy z Włochami, wystarczy spojrzeć na dwa równolegle produkowane przez pewien czas w FSO modele: Warszawę i dużego fiata. Auta te dzieli cała motoryzacyjna epoka i to nie tylko pod względem stylistyki i rozwiązań konstrukcyjnych, ale przede wszystkim technologii produkcji. W ślad za zakupem licencji od włoskiego koncernu poszły bowiem olbrzymie inwestycje w park maszynowy, które wreszcie pozwoliły uruchomić w naszym kraju masową produkcję samochodów. Stareńka Warszawa wytwarzana była bowiem archaicznymi metodami, które sprawiały, że produkcja tego pojazdu była niezmiernie czaso- i materiałochłonna. Dość powiedzieć, że na każdy egzemplarz Warszawy zużywało się w fabryce od 3 do 4 kg deficytowej i drogiej cyny, służącej do maskowania spawów w nadwoziu. Wszystko to sprawiało, że moce wytwórcze Fabryki Samochodów Osobowych były bardzo ograniczone, a ekonomiczny bezsens takiej działalności widzieli nawet socjalistyczni ekonomiści-planiści. Od początku lat 60. myślano w FSO o następcy Warszawy. Powstał nawet jeżdżący prototyp Warszawy 210, ale wysiłki utalentowanych skądinąd projektantów nie miały szans na realizację. Kraj nie dysponował ani odpowiednimi technologiami, ani pieniędzmi, niezbędnymi do rozpoczęcia nowoczesnej produkcji nowego modelu. Jedyną szansą był zakup licencji do któregoś z zachodnich producentów. Z wielu względów wybór padł na koncern FIAT, z którym współpraca miała jeszcze przedwojenne tradycje. Mało kto wie, że pierwsze rozmowy na temat uruchomienia w Polsce licencyjnej produkcji Fiatów prowadzono już w roku 1948, ale na polecenie towarzyszy radzieckich zaawansowane już negocjacje przerwano. W zamian otrzymaliśmy licencję Pobiedy, nazwanej w Polsce Warszawą. Dla pokolenia dzisiejszych czterdziestolatków Polski Fiat 125p jest samochodem wyjątkowym. W czasach ich pierwszej, dziecięcej fascynacji motoryzacją to właśnie on królował na polskich drogach. Podczas jednego z ostatnich rajdów Barbórka kibice zebrani przy warszawskiej ulicy Karowej, gdzie tradycyjnie rozgrywany jest ostatni z oesów, mogli zobaczyć pokazowe przejazdy legend polskiego sportu motorowego. Jednym z kierowców był Andrzej Jaroszewicz prowadzący Polskiego Fiata 125p. Jakże skromniutko prezentowało się stare, poczciwe fiacisko w porównaniu do współczesnych rajdówek klasy WRC z napędem na cztery koła i 300 KM pod maską. Fiat z gracją przejechał jednak wszystkie zakręty i beczki, budząc niezwykły aplauz publiczności. Ojcowie żywo tłumaczyli dzieciom, co to za samochód, a niejeden ukradkiem ocierał przy tym łzę wzruszenia. Dziś duży fiat to na polskich drogach prawdziwy rarytas. Ocalałe samochody na chodzie to zazwyczaj egzemplarze z ostatnich lat produkcji, już po przełomie ustrojowym. Samochody z oryginalnym znaczkiem Polski Fiat to już autentyczne motoryzacyjne zabytki, poszukiwane przez hobbystów. Po październiku 1956 roku i dojściu do władzy ekipy Gomułki, polskie kierownictwo wybiło się na większą samodzielność. Można więc już było zacząć poważnie myśleć o polskiej drodze nie tylko do socjalizmu, ale również rozwoju motoryzacji. W tym samym roku pracę w FSO rozpoczął inż. Tadeusz Wrzaszczyk, który kilka lat później został dyrektorem technicznym żerańskiej fabryki, a jeszcze później dyrektorem Zjednoczenia Przemysłu Motoryzacyjnego POLMO. Był on zwolennikiem uruchomienia w FSO produkcji nowoczesnego samochodu zachodniej proweniencji i potrafił do tego pomysłu przekonać partyjnych notabli. Cenili go m.in. Franciszek Waniołka, wicepremier odpowiedzialny za przemysł oraz Roman Fidelski, przewodniczący Komisji Planowania. Obydwaj oni pragnęli nawiązania współpracy motoryzacyjnej z Jugosławią i rozpoczęcia przy pomocy Fiata 20 Świat Motoryzacji
Przegląd Eksperci od silników Diesla
Przegląd Eksperci od silników Diesla DENSO od dawna jest pionierem wiodących światowych technologii stosowanych w silnikach Diesla. Firma od dziesięcioleci inwestuje w innowacyjne rozwiązania wykorzystywane
MOL DYNAMIC OLEJE SILNIKOWE PREMIUM TECHNOLOGIA PODWÓJNEGO FILMU ZAPEWNIAJĄCA MAKSYMALNE PARAMETRY UŻYTKOWE
OLEJE SILNIKOWE PREMIUM TECHNOLOGIA PODWÓJNEGO FILMU ZAPEWNIAJĄCA MAKSYMALNE PARAMETRY UŻYTKOWE PODWÓJNE WARSTWY OCHRONNE PRZY SKRAJNYCH OBCIĄŻENIACH TECHNOLOGIA ZNEGO PODWÓJNEGO FILMU (DDF) MAKSYMALNE
Twój klucz do sukcesu. Bosch Układy Hamulcowe. partnerstwo w programie warsztatowym.
Twój klucz do sukcesu www.modulybosch.pl partnerstwo w programie warsztatowym Bosch Układy Hamulcowe 2 Chcesz osiągać lepsze wyniki, więcej sukcesów? Zostań partnerem programu warsztatowego Bosch Oryginalne
Diagnostyka i naprawa samochodowych instalacji elektrycznych
Biblioteka Sekcji Instalacji Diagnostyka i naprawa samochodowych instalacji elektrycznych Samochody z grupy VAG SKODA P r o f e s j o n a l n e e B o o k i Wstęp Drogi Czytelniku! Coraz większe wymagania
Twój klucz do sukcesu: partner programu warsztatowego Bosch Układy Hamulcowe
Twój klucz do sukcesu: partner programu warsztatowego Bosch Układy Hamulcowe Chcesz osiągać lepsze wyniki, więcej sukcesów? Zostań partnerem programu warsztatowego Bosch Rozszerz ofertę Twojego serwisu:
Systemy hamulcowe Brembo. Wygoda najlepszego wyboru.
Systemy hamulcowe Brembo. Wygoda najlepszego wyboru. www.brembo.com OTO BREMBO Jakość i sukces, doświadczenie i innowacja, wydajność i niezawodność. Rysopis lidera Od zawsze Brembo jest synonimem wyjątkowo
HISTORIA WYJĄTKOWEJ JAKOŚCI
HISTORIA WYJĄTKOWEJ JAKOŚCI Jesteśmy firmą należącą do Grupy MANN+HUMMEL koncernu będącego światowym liderem w zakresie technologii filtracji. Produkowane przez nas filtry są dostępne na rynku od 1982
Inspiruje nas PRECYZJA
Inspiruje nas PRECYZJA Wysoka precyzja prowadzenia Układy kierownicze Bosch www.motobosch.pl Układy kierownicze Kompetencje Bosch Układy kierownicze firmy Bosch wyróżniają się precyzją podczas prowadzenia
Silnik Podwozie Serwis. Elementy napędów paskowych
Silnik Podwozie Serwis Elementy napędów paskowych ŻEBY Się dobrze kręciło. ROZWIĄzania dopasowane do WSzyStkich PotrzeB JakoŚĆ, której można W PEŁni ZAUFAĆ. Już od 90 lat firma RUVILLE jest znanym światowym
Nowoczesna technologia w Twoim warsztacie. partnerstwo w programie warsztatowym Bosch Systemy Wtryskowe
Nowoczesna technologia w Twoim warsztacie www.modulybosch.pl partnerstwo w programie warsztatowym Bosch Systemy Wtryskowe 2 Myślisz o rozwoju swojego warsztatu? Możemy Ci w tym pomóc Oryginalne produkty
Skorzystaj z naszego internetowego konkursu dla warsztatów i zostań prawdziwym mistrzem
Powernews Czerwiec 2014 Szanowni Państwo, Liczba wymagających i świadomych ekologicznie klientów stale rośnie. Obecnie kierowcy poszukują wysoce wydajnych akumulatorów o dużej mocy rozruchowej i większej
Pierwszy olej zasługujący na Gwiazdę. Olej silnikowy marki Mercedes Benz.
Pierwszy olej zasługujący na Gwiazdę. Olej silnikowy marki Mercedes Benz. Oryginalny olej silnikowy marki Mercedes Benz. Opracowany przez tych samych ekspertów, którzy zbudowali silnik: przez nas. Kto
ODPOWIEDNIKI ORYGINALNEGO WYPOSAŻENIA W RAMACH ASORTYMENTU INFORMACJA O PRODUKCIE
ODPOWIEDNIKI ORYGINALNEGO WYPOSAŻENIA W RAMACH ASORTYMENTU Niezależnie od tego, gdzie jesteś na świecie, jest szansa, że pod maską samochodu znajdziesz produkt firmy Gates. Gates jest jednym z największych
NAJWIĘKSZA GAMA PRODUKTÓW
CZYNNIKI NA RYNKU TMD Friction jest dumna z tego, że jest pierwszą firmą wprowadzającą na rynek klocki i tarcze hamulcowe Textar, posiadającą kwalifikacje lidera na rynku produktów ciernych. NAJWIĘKSZA
Sprzedaż samochodów elektrycznych w 2014 roku w Portugalii
Sprzedaż samochodów elektrycznych w 24 roku w Portugalii W 24 roku sprzedano w Portugalii 225 pojazdów elektrycznych, hybrydowych i hybrydowych Plug-in. Oczekuje się, że w roku bieżącym nastąpi znaczący
TURBOSPRĘŻARKI I CZĘŚCI ZAMIENNE DO MASZYN ROLNICZYCH I BUDOWLANYCH PREZENTACJA FIRMY
TURBOSPRĘŻARKI I CZĘŚCI ZAMIENNE DO MASZYN ROLNICZYCH I BUDOWLANYCH PREZENTACJA FIRMY 2018 DIESEL SERVICE F.T.U.H. Diesel Service jest nowoczesnym, dynamicznie rozwijającym się przedsiębiorstwem działającym
K O L E K C J A E X P E R T. W S Z Y S T K O, C O N A L E Ż Y W I E D Z I E ć O PEUGEOT. ZAPROJEKTOWANY, BY CIESZYĆ.
K O L E K C J A E X P E R T W S Z Y S T K O, C O N A L E Ż Y W I E D Z I E ć O AMORTYZATORY WYCIERACZKI KLIMATYZACJA PEUGEOT POLSKA Sp. z o.o., 02/2007 Druk AMPiR Wzór zastrzeżony UKŁAD WYDECHOWY OŚWIETLENIE
PRODUKTY WYSOKIEJ JAKOŚCI
WARSZTATY KONKURENCYJNE CENY Jako dostawca oryginalnego wyposażenia dla wiodących światowych producentów pojazdów, możemy konkurować cenami części oryginalnych z kluczowymi sprzedawcami samochodów. PRODUKTY
Informacja prasowa. Hydrauliczny układ Start-Stop (HSS) dla maszyn budowlanych PI 090020
Hydrauliczny układ Start-Stop (HSS) dla maszyn budowlanych PI 090020 Głównym celem zastosowania automatycznego hydraulicznego układu Start -Stop w maszynach budowlanych było zmniejszenie zużycia paliwa
MECHANIKA LAKIERNIA. SERWIS 4x4 KLIMATYZACJA OBSŁUGA FLOT SAMOCHODOWYCH
SERWIS MECHANIKA LAKIERNIA SERWIS 4x4 KLIMATYZACJA OBSŁUGA FLOT SAMOCHODOWYCH SERWIS Firma PATYRA SERWIS rozpoczęła działalność w branży motoryzacyjnej w 2004 r. Solidność wykonywanych usług i ciągłe dążenie
PHILIPS H7 12V 55W PX26d VisionPlus
2017-08-17 PHILIPS H7 12V 55W PX26d VisionPlus Żarówki halogenowe H7 VisionPlus marki Philips. Zaprojektowane z myślą o wymagających kierowcach, którzy nie idą na kompromisy pod względem bezpieczeństwa
Partner serwisowy Bosch Rexroth Pomyślna i długofalowa współpraca. Partner Serwisowy
Partner serwisowy Bosch Rexroth Pomyślna i długofalowa współpraca Partner Serwisowy Partner serwisowy Bosch Rexroth dołącz do sieci specjalistów! W maszynach samojezdnych montowane są coraz bardziej złożone
Zielono-żółta siła. Filtry do maszyn budowlanych
Zielono-żółta siła Filtry do maszyn budowlanych Gwarantowana jakość oryginalnego wyposażenia. Program produktów MANN-FILTER do maszyn budowlanych: Filtry powietrza Filtry oleju Filtry wstępne paliwa Filtry
Zarządzanie silnikiem pod kontrolą
Zarządzanie silnikiem pod kontrolą data aktualizacji: 2017.11.01 Jako wiodący producent systemów zarządzania silnikiem OE, Delphi wkłada doświadczenie pierwszomontażowe w każdy produkt. Tym samym powstają
LEKKA TECHNOLOGIA TMD FRICTION
I N SI D E IN SID E LEKKA TECHNOLOGIA TMD FRICTION Lekkie klocki hamulcowe Textar z opatentowaną warstwą pośrednią www.textar.com INNOWACJA. WYDAJNOŚĆ. BEZPIECZEŃSTWO. WCZORAJ. DZIŚ. JUTRO. REWOLUCJA W
PHILIPS H1 12V 55W P14,5s VisionPlus
2017-09-13 PHILIPS H1 12V 55W P14,5s VisionPlus Reflektorowa żarówka halogenowa h2 VisionPlus marki Philips. Rozwiązanie stworzone z myślą o wymagających kierowcach, którzy nie idą na kompromisy jeśli
TEMATYKA SZKOLEŃ TECHNICZNYCH
TEMATYKA SZKOLEŃ TECHNICZNYCH Szkolenia odbywają się na warsztacie. Szkolenia podzielone jest na dwie części teoretyczną i praktyczną na warsztacie. Pierwszą częścią jest wykład teoretyczny trwający ok.
List intencyjny o strategicznym partnerstwie między AC SA. a Politechniką Białostocką
Informacja prasowa Białystok, 1 grudnia 2012 List intencyjny o strategicznym partnerstwie między AC SA a Politechniką Białostocką W dniu 30.11.2012 r. w siedzibie Politechniki Białostockiej doszło do podpisania
Advanced Forming Hartowanie w procesie tłoczenia
Advanced Forming Hartowanie w procesie tłoczenia ZAAWANSOWANE FORMOWANIE DLA PRZEMYSŁU SAMOCHODOWEGO Gdy klienci kładą silny nacisk na masę i wytrzymałość Wymagania odnośnie coraz lżejszych elementów z
PAKIET SERWISOWY VOLVO. Najprostszy sposób na utrzymanie wysokiej wartości Twojego Volvo
PAKIET SERWISOWY VOLVO Najprostszy sposób na utrzymanie wysokiej wartości Twojego Volvo ZAPOMNIJ O KOSZTACH SERWISU JUŻ W DNIU ZAKUPU NOWEGO VOLVO Jeżeli wraz z zakupem nowego Volvo zdecydujesz się nabyć
H7 VisionPlus 12V 55W PX26d - 2 sztuki
2017-08-17 H7 VisionPlus 12V 55W PX26d - 2 sztuki H7 VisionPlus 12V 55W PX26d - 2 sztuki Producent Philips EAN 8727900374261 Kod produktu PH-12972VPC2 Moc [W] 55W Napięcie [V] 12V Rodzaj opakowania C2
Narzędzia diagnostyczne
Narzędzia diagnostyczne PRÓBNIK CIŚNIENIA WTRYSKU HS-A0020 TU-114 Miernik ciśnienia układu wtryskowego silniki benzynowe Ciśnienie max. 10bar Przeznaczenie serwis motoryzacyjny, badanie ciśnienia wtrysku
Kodowanie wtryskiwaczy z wykorzystaniem testera Solus Pro firmy Snap-on
Kodowanie wtryskiwaczy z wykorzystaniem testera Solus Pro firmy Snap-on Obecne samochody mają bardzo rozbudowane układy sterowane elektronicznie, w nowszych modelach znajduje się kilkanaście a nawet kilkadziesiąt
PHILIPS H1 12V 55W P14,5s LongLife EcoVision
2017-10-19 PHILIPS H1 12V 55W P14,5s LongLife EcoVision Żarówki halogenowe h2 LongLife EcoVision marki Philips. Świetne rozwiązanie dla kierowców posiadających światła o utrudnionej dostępności oraz zmęczonych
Innowacje dla budownictwa z drewna. Pewna decyzja REGENEROWANE FABRYCZNIE MASZYNY ORYGINALNE Z GWARANCJĄ PRODUCENTA
Innowacje dla budownictwa z drewna Pewna decyzja REGENEROWANE FABRYCZNIE MASZYNY ORYGINALNE Z GWARANCJĄ PRODUCENTA Zwiększ swoją produktywność i wydajność: Teraz także dzięki regenerowanym fabrycznie maszynom
PHILIPS H1 12V 55W P14,5s Vision
2017-09-13 PHILIPS H1 12V 55W P14,5s Vision Halogenowe żarówki samochodowe h2 Vision marki Philips. Przeznaczone do reflektorów głównych samochodu, dają o 30% więcej światła niż standardowe żarówki halogenowe.
HC-CARGO z bliska. Your Expert in Parts
Your Expert in Parts Your Expert in Parts HC-CARGO z bliska Nasi specjaliści Nasi pracownicy chętnie zaoferują Wam wszechstronną pomoc. W firmie HC-CARGO znajdziecie odpowiedzi na niemal wszystkie pytania
AKUMULATORY DO POJAZDÓW OSOBOWYCH
AKUMULATORY DO POJAZDÓW OSOBOWYCH EXIDE MICRO-HYBRID - AGM Gama 3 produktów (70-80-90Ah, rozmiar: od 278x175x190mm do 353x175x190mm). Wyprodukowane w wyjątkowej technologii AGM. 3-krotnie większa większa
Mega katalog Wyposażenia Warsztatów 2017 edycja II
Mega katalog Wyposażenia Warsztatów 2017 edycja II Przedstawiamy Nowy Mega Katalog Wyposażenia Warsztatów 2017 / 2 Katalog Wyposażenia Warsztatów Inter Cars to dziś najbardziej rozpoznawalna marka w branży
Program Bosch Części i Diagnostyka Samochodowa
Program Bosch Części i Diagnostyka Samochodowa Program warsztatowy Bosch Części i Diagnostyka Samochodowa to oferta dla warsztatów naprawiających samochody z silnikami benzynowymi i wysokoprężnymi. Zapewnia:
ENERGY+ energetyzer paliwa
( Krótki opis na stronę ) ENERGY+ energetyzer paliwa " ENERGY +" to najnowszy produkt firmy MAKSOR, został on zaprojektowany i stworzony wg. nowej koncepcji aby wyjść na przeciw potrzebom użytkowników.
Oświetlenie X-tremeUltinon LED Philips - zobacz pełną gamę nowości
Oświetlenie X-tremeUltinon LED Philips - zobacz pełną gamę nowości data aktualizacji: 2017.06.05 Ważna wiadomość dla wszystkich entuzjastów sportów motorowych! Wyjątkowa premiera w branży oświetlenia samochodowego:
Przegląd programu: akumulatory Bosch do samochodów ciężarowych
Przegląd programu: akumulatory Bosch do samochodów ciężarowych Nr ETN Nowy nr Bosch Nr skróc. Parametry Wymiary w mm Szczeg. techniczne Poprzednik V Ah A (EN) D S W U B S Akumulatory T5 645 400 080 HDE
Poradnik dla mechaników: pamiętaj o sprężynach!
Poradnik dla mechaników: pamiętaj o sprężynach! data aktualizacji: 2017.01.26 Sprężyny zawieszenia utrzymują masę pojazdu i łagodzą drgania wynikające z poruszania się pojazdu po nierównej nawierzchni.
PHILIPS H11 12V 55W PGJ19-2 LongLife EcoVision
2017-07-19 PHILIPS H11 12V 55W PGJ19-2 LongLife EcoVision Halogenowe żarówki h21 LongLife EcoVision marki Philips. Świetne rozwiązanie dla osób posiadających światła o utrudnionej dostępności oraz zmęczonych
MAHLE lider polskiego eksportu. Joanna Szkudłapska-Włodarczyk. 27 listopada MAHLE
MAHLE lider polskiego eksportu Joanna Szkudłapska-Włodarczyk 27 listopada 2014 1 MAHLE Polska Sp. z o.o. MAHLE Lider polskiego eksportu Sława Polski lider polskiego eksportu Nagroda branżowa dla liderów
Zielono-żółta siła. Filtry do maszyn rolniczych
Zielono-żółta siła Filtry do maszyn rolniczych Program produktów MANN-FILTER do maszyn rolniczych: Filtry powietrza Filtry oleju Filtry wstępne paliwa Filtry kabinowe Systemy odpowietrzania skrzyni korbowej
PHILIPS H1 12V 55W P14,5s LongLife EcoVision
2017-09-13 PHILIPS H1 12V 55W P14,5s LongLife EcoVision Żarówka halogenowa h2 LongLife EcoVision marki Philips. Świetne rozwiązanie dla kierowców posiadających światła o utrudnionej dostępności oraz zmęczonych
Niezawodny rozruch Pewnie i bezpiecznie do celu Akumulatory Bosch do samochodów ciężarowych.
Niezawodny rozruch Pewnie i bezpiecznie do celu Akumulatory Bosch do samochodów ciężarowych. Akumulatory Bosch T3: bezkompromisowo skuteczne Akumulatory do samochodów ciężarowych Bosch to oszczędność czasu
WYTYCZNE PRZY KUPNIE NOWEGO SAMOCHODU
Wytyczne wykonano w ramach projektu Doskonalenie poziomu edukacji w samorządach terytorialnych w zakresie zrównoważonego gospodarowania energią i ochrony klimatu Ziemi dzięki wsparciu udzielonemu przez
Nowy, opracowany przez VARTA, program TESTOWANIA AKUMULATORÓW skorzystaj z niego. Pewny start to akumulator
Nowy, opracowany przez VARTA, program TESTOWANIA AKUMULATORÓW skorzystaj z niego. Pewny start to akumulator TEST STANU AKUMULATORA VARTA : JAK TO DZIAŁA 1. Rola akumulatorów w ostatnim czasie bardzo się
Oryginalna jakość ORYGINALNE OKŁADZINY KLOCKÓW HAMULCOWYCH DO SAMOCHODÓW. Jurid: Oryginalne części fabryczne Oryginalne części zamienne
Oryginalna jakość ORYGINALNE OKŁADZINY KLOCKÓW HAMULCOWYCH DO SAMOCHODÓW Jurid: Oryginalne części fabryczne Oryginalne części zamienne Oryginał jest tylko jeden: Jurid Firma Jurid zaopatruje fabryki najlepszych
Majowe szkolenia w Inter Cars
Majowe szkolenia w Inter data aktualizacji: 2017.05.05 Inter zaprasza do udziału w szkoleniach dla mechaników. W maju przygotowano spotkania kierowane zarówno do pracowników warsztatów, naprawiających
DŁUGODYSTANSOWY. Ekonomiczne rozwiązanie dla pokonujących długie trasy. Sterownik LPG/CNG do silników Diesel.
DŁUGODYSTANSOWY Ekonomiczne rozwiązanie dla pokonujących długie trasy. Sterownik LPG/CNG do silników Diesel. Dodatkowe oszczędności Sterownik STAG Diesel jest alternatywną metodą zasilania do silników
Równie dobry tylko korzystniejszy.
Równie dobry tylko korzystniejszy. Silniki i części DEUTZ Xchange gwarantują optymalną funkcjonalność i pewność. Dla jakości obowiązują te same standardy, co przy produkcji seryjnej nowych części. Jakość
Koła dwumasowe i sprzęgła - tym w warsztatach zajmujemy się najczęściej!
Koła dwumasowe i sprzęgła - tym w warsztatach zajmujemy się najczęściej! data aktualizacji: 2019.06.28 Fot. ZF Awarie skrzyni biegów, zużycie elementów sprzęgła, usterki koła dwumasowego czy uszkodzenia
Czyszczenie silnika benzynowego w samochodzie marki Fiat Punto 1.2
Jet Clean Tronic jest urządzeniem do czyszczenia wszystkich układów wtryskowych silników Diesla, a także silników benzynowych. Osady, które gromadzą się na elementach układów wtryskowych, a także w komorze
GRUNT TO SPECJALIZACJA
NAPRAWY, KTÓRE POWINIENEŚ WYKONYWAĆ W ASO 1 Autoryzowany Serwis Obsługi(ASO) posiada specjalistyczne narzędzia dostarczane przez producentów. Są one kompatybilne z konkretnym modelem auta. Dzięki nim Autoryzowany
Szanowni Państwo, Z wyrazami szacunku. Zespół Vanstar
Szanowni Państwo, firma Vanstar, znany od wielu lat na rynku europejskim, polski producent oryginalnych elementów układów wydechowych do pojazdów użytkowych wprowadza do oferty nowy rodzaj izolacji termicznej.
LODGY. Twoja DACIA LODGY zł. Kod konfiguracji FVOG9S
LODGY Twoja DACIA LODGY ZA 49 900 zł Kod konfiguracji FVOG9S Wersja WERSJA OPEN 7-miejsc TCe 100 FAP 49 900 zł DESIGN ZEWNĘTRZNY Kolor Biel Alpejska koło felgi stalowe 15", kołpaki wzór Groomy 0 zł 0 zł
Program Bosch Części i Diagnostyka Samochodowa
Program Bosch Części i Diagnostyka Samochodowa Program warsztatowy Bosch Części i Diagnostyka Samochodowa Systemy Wtryskowe to oferta dla warsztatów naprawiających samochody z silnikami benzynowymi i wysokoprężnymi.
Test jakości: hamulce.
Oryginalne części Volkswagen Wydrukowano w Polsce Zastrzegamy sobie prawo do wprowadzania zmian Wydanie: kwiecień 2010 Infolinia: 0 801 200 600 (koszt połączenia opłata jak za jednostkę połączenia lokalnego)
PHILIPS D2R 85V 35W P32d-3 Vision
2017-07-20 PHILIPS D2R 85V 35W P32d-3 Vision Samochodowa lampa ksenonowa D2R Xenon Vision marki Philips. Wysokiej jakości lampa HID (High Intensity Discharge), dzięki zaawansowanej technologii Philips
Napędy hybrydowe kontra elektryczne. Perspektywy rozwoju na najbliższe lata. Sebastian Kucia
Napędy hybrydowe kontra elektryczne. Perspektywy rozwoju na najbliższe lata. Sebastian Kucia Przegląd rynku aut elektrycznych w Polsce Model Segment Waga w kg Prz śpiesze ie od 0 do 100 km/h Prędkość maksymalna
mocniejszy silnik i oszczędność paliwa dla wymagających kierowców.
ENERGY+ energetyzer paliwa mocniejszy silnik i oszczędność paliwa dla wymagających kierowców. Energetyzer MAKSOR ENERGY+ działa jak wstępny filtr, rozdrabniający paliwo, ułatwiając wtryskiwaczom rozpylenie
Raport końcowy. Test 100 000 km na LPG. Cel testu: Badanie wpływu LPG na elementy silnika wysokoprężnego.
Cel testu: Badanie wpływu LPG na elementy silnika wysokoprężnego. Metodologia badania: 1. Test drogowy w cyklu mieszanym (miasto 20%, trasa 80%). 2. Pomiary cykliczne (co 15tys. km.) z udziałem rzeczoznawcy
T1 tuning wzór nr 1 T2 tuning wzór nr 2 T3 tuning wzór nr 3 T4 tuning wzór nr 4 T5 tuning wzór nr 5 T6 tuning wzór nr 6. Oznaczenia indeksów Rotinger:
Oznaczenia indeksów Rotinger: GL Graphite Line coated (z powłoką antykorozyjną) HP High Performance (High Carbon/wysoko-węglowe) BS Bearing Set (zestaw z łożyskiem i pierścieniem ABS) T1 tuning wzór nr
Nowe BMW X4. Najważniejsze cechy.
strona 1 Nowe BMW X4. Najważniejsze cechy. strona 2 strona 3 Kontynuacja sukcesu pierwszego Sports Activity Coupé klasy średniej sprzedanego na świecie w liczbie ponad 200 tys. egzemplarzy. Druga generacja
SPRĘŻARKI ŚRUBOWE AIRPOL WERSJA PODSTAWOWA
Sprężarka śrubowa Airpol A37 37kW 13bar 290m3/h Numer artykułu: A37-13 Opis SPRĘŻARKI ŚRUBOWE AIRPOL WERSJA PODSTAWOWA Projektowane i produkowane przez rmę Airpol sprężarki śrubowe są niezależnymi urządzeniami,
EGZAMIN POTWIERDZAJĄCY KWALIFIKACJE W ZAWODZIE Rok 2017 CZĘŚĆ PRAKTYCZNA
Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu Układ graficzny CKE 06 Nazwa kwalifikacji: Organizacja i prowadzenie procesu obsługi pojazdów samochodowych Oznaczenie kwalifikacji:
PL B1. Zespół napędowy pojazdu mechanicznego, zwłaszcza dla pojazdu przeznaczonego do użytkowania w ruchu miejskim
PL 224683 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 224683 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 410139 (22) Data zgłoszenia: 14.11.2014 (51) Int.Cl.
LEPIEJ TAM, GDZIE JAKOŚĆ LICZY SIĘ NAJBARDZIEJ KATALOG PRODUKTÓW DO SAMOCHODÓW UŻYTKOWYCH
LEPIEJ TAM, GDZIE JAKOŚĆ LICZY SIĘ NAJBARDZIEJ Nieoczekiwane awarie powodują znaczną utratę czasu i generują wysokie koszty. Aby uniknąć niepożądanych opóźnień, części zamienne muszą być niezawodne i zapewniać
Uszczelnienia, zestawy uszczelnień i części serwisowe o jakości wyposażenia oryginalnego. Przegląd produktów. Elring-Service
Uszczelnienia, zestawy uszczelnień i części serwisowe o jakości wyposażenia oryginalnego D O B R A P R A K T Y K A Przegląd produktów Elring-Service Bezpieczeństwo w każdym calu: czy to uszczelki podgłowicowe
TruckParts Services. do klasycznych pojazdów ciężarowych Mercedes-Benz. TO MI PASUJE.
TruckParts Services do klasycznych pojazdów ciężarowych Mercedes-Benz. TO MI PASUJE. PAKIETY SERWISOWE do Actros Classic, Axor Classic oraz Atego Classic. ODPOWIEDNIO DOPASOWANE. TruckParts Services. Utrzymywanie
Daimler łączy siły z Sila Nanotechnologies w pracach nad kolejną generacją materiałów do produkcji akumulatorów litowo-jonowych
Daimler łączy siły z Sila Nanotechnologies w pracach nad kolejną generacją materiałów do produkcji akumulatorów litowo-jonowych Informacja prasowa 25 kwietnia 2019 r. Koncern Daimler wspólnie z firmą Sila
Katalog szkoleń technicznych. Schaeffler Polska Sp. z o.o.
Katalog szkoleń technicznych Schaeffler Polska Sp. z o.o. 08/2015 Treść katalogu szkoleń nie stanowi oferty w rozumieniu odpowiednich przepisów prawa. Informacje na temat wszystkich szkoleń dostępne są
VOLVO S60 & V60 DRIV. Dodatek do instrukcji obsługi
VOLVO S60 & V60 DRIV Dodatek do instrukcji obsługi Informacje o tym dodatku Informacje o tej publikacji Niniejsza instrukcja stanowi uzupełnienie zasadniczej instrukcji obsługi samochodu. Dodatek ten omawia
CO TRZEBA WIEDZIEĆ O AKUMULATORACH DO SYSTEMÓW START/STOP?
AKUMULATORY BOSCH CO TRZEBA WIEDZIEĆ O AKUMULATORACH DO SYSTEMÓW START/STOP? W pojazdach z systemem Start/Stop w trakcie postoju np. na światłach silnik jest wyłączany. Wówczas zadanie zasilania wyposażenia
Dlaczego Hybrydy są dla Ciebie najlepszym wyborem?
Dlaczego Hybrydy są dla Ciebie najlepszym wyborem? 1. Gama dostosowana do Twoich potrzeb 6. Cisza, spokój, komfort 2. 10 lat gwarancji 7. Droga Hybryd Toyoty 3. Bezkonkurencyjna niezawodność 8. Prius Plug-in
NAPRAWA. 1) lokalizuje uszkodzenia zespołów i podzespołów pojazdów samochodowych na podstawie pomiarów i wyników badań diagnostycznych;
NAPRAWA 2. Naprawa zespołów i podzespołów pojazdów samochodowych Uczeń: 1) lokalizuje uszkodzenia zespołów i podzespołów pojazdów samochodowych na podstawie pomiarów i wyników badań diagnostycznych; 2)
JESTEŚMY PO TO, ABY WSPIERAĆ TWÓJ BIZNES NILFISK PAKIETY SERWISOWE SZYTE NA MIARĘ
JESTEŚMY PO TO, ABY WSPIERAĆ TWÓJ BIZNES NILFISK PAKIETY SERWISOWE SZYTE NA MIARĘ PROFESJONALNY SERWIS POCZUJ RÓŻNICĘ Aby czyszczenie odznaczało się najwyższą jakością, musi spełniać dwa istotne wymogi.
PHILIPS D2S 85V 35W P32d-2 Vision
2017-09-25 PHILIPS 85V 35W P32d-2 Vision Samochodowa lampa ksenonowa Xenon Vision marki Philips. Wysokiej jakości lampa HID (High Intensity Discharge), dzięki zaawansowanej technologii Philips idealnie
PEŁNY PROGRAM NA 28 STRONACH.
NASZ ASORTYMENT W JAKOŚCI OE PEŁNY PROGRAM NA 28 STRONACH. Specjalista systemowy w zakresie silnika i podwozia. ZESTAWY I CZĘŚCI DO SILNIKÓW I MECHANIZMÓW JEZDNYCH PRZEGLĄD. KOMPONENTY SILNIKA Sterowanie
::: EDPOL ::: świece, przewody zapłonowe, cewki, kopułki, palce rozdzielacza, moduły zapłonowe
Nasi dostawcy uszczelki głowicy, pod pokrywę zaworów, uszczelki kolektorów ssących i wydechowych, uszczelki misek olejowych, uszczelniacze, popychacze, śruby (szpilki głowicy) elementy karoserii chłodnice
Przechowywanie 4 opon kpl. 80,00. Przechowywanie 4 kół kpl. 100,00
Cena (netto) WYMIANA OPON Wymiana opony z wyważeniem felga stalowa (do 16 cali) 12,50 Wymiana opony z wyważeniem felga aluminiowa (do 16 cali) 16,50 Wyważenie koła felga stalowa (do 16 cali) 5,00 Wyważenie
Wymagania edukacyjne Technologia napraw zespołów i podzespołów mechanicznych pojazdów samochodowych 723103
Wymagania edukacyjne PRZEDMIOT Technologia napraw zespołów i podzespołów mechanicznych pojazdów samochodowych KLASA II MPS NUMER PROGRAMU NAUCZANIA (ZAKRES) 723103 1. 2. Podstawowe wiadomości o ch spalinowych
Program serwisowy. Pewny start to akumulator ZACZNIJ DZIAŁAĆ DZIĘKI KOMPLEKSOWEMU ROZWIĄZANIU FIRMY VARTA
Program serwisowy VARTA START-STOP VSSP 2.1 Pewny start to akumulator ZACZNIJ DZIAŁAĆ DZIĘKI KOMPLEKSOWEMU ROZWIĄZANIU FIRMY VARTA VARTA SOLIDNY I PEWNY PARTNER, NA KTÓRYM MOŻESZ POLEGAĆ Technologia samochodowa
Daimler planuje nową fabrykę silników w Polsce
Zwiększenie zdolności produkcyjnych Mercedes-Benz Cars Daimler planuje nową fabrykę silników w Polsce Informacja prasowa 4 maja 2016 r. W miejscowości Jawor ma powstać pierwsza w Polsce fabryka silników
Regeneracja układów wtryskowych Diesla w Genesis Turbo
Regeneracja układów wtryskowych Diesla w Genesis Turbo data aktualizacji: 2018.05.16 Wtryskiwacz, pompowtryskiwacz, pompa jednosekcyjna. Profesjonalna regeneracja układów wtryskowych Diesla z wykorzystaniem
Ciągniki rolnicze serii 7: najlepsza technologia, największa wydajność
.pl https://www..pl Ciągniki rolnicze serii 7: najlepsza technologia, największa wydajność Autor: materiały firmowe Data: 7 grudnia 2016 Ciągniki rolnicze Serii 7 zostały opracowane przez markę DEUTZ-
Bezpieczne hamowanie i szybkie zatrzymywanie pojazdu gwarantowane. Oryginalne hamulce do samochodów użytkowych Mercedes-Benz.
Bezpieczne hamowanie i szybkie zatrzymywanie pojazdu gwarantowane. Oryginalne hamulce do samochodów użytkowych Mercedes-Benz. Oryginalne hamulce do samochodów użytkowych Mercedes-Benz: bezpieczne zatrzymywanie
Pakiet cetanowo-detergentowy do uszlachetniania olejów napędowych przyjaznych środowisku
ENERGOCET 76 WPROWADZENIE Energocet 76 jest wielofunkcyjnym dodatkiem do paliwa Diesel stosowanym w celu ulepszenia wydajności paliwa i poprawienia dynamiki pojazdów. Dodatek ten spełnia następujące wymagania:
DRZWI. czy Twój. przetrwa. zimę? motolargo SAMOCHODOWYCH
SERWIS SZYB SAMOCHODOWYCH 18 20 / 11 nr ( 4 48 r )g eń zi d u 20 18 Niech Święta Bożego Narodzenia oraz nowy 2019 rok upłyną spokojnie i radośnie, aby marzenia zmieniły się w rzeczywistość, a sukcesy przerosły
Centrum Szkoleniowo-Technologiczne PL. 43-190 Mikołów ul. Pokoju 2 tel.(0-32)226-26-01,tel./fax (032)226-26-01 www.zstws.com.pl/
Temat kursu: Układy hamulcowe i systemy kontroli trakcji Czas trwania: 2 dni opis budowy oraz zasady działania konwencjonalnych układów hamulcowych i układów ABS, TCS, ASR, EBD i ESP opis budowy oraz zasady
Programy wsparcia i rozwoju możliwości serwisowych Niezależnego Warsztatu
Programy wsparcia i rozwoju możliwości serwisowych Niezależnego Warsztatu Wszystkie warsztaty zainteresowane przystapieniem do programu lub programów (one nie wykluczają się wzajemnie), prosimy o zgłoszenie
Dystanse&adaptery K A T A L O G rrcustoms
Dystanse&adaptery K A T A L O G 2 0 1 9 RRCustoms - to firma od 20 lat związana z branżą motoryzacyjną. Początki naszej działalności to przede wszystkim usługi z zakresu auto detailingu, car wrappingu
1. Wprowadzenie. 2. Klasyfikacja i podstawowe wskaźniki charakteryzujące pracę silników spalinowych. 3. Paliwa stosowane do zasilania silników
Spis treści 3 1. Wprowadzenie 1.1 Krótka historia rozwoju silników spalinowych... 10 2. Klasyfikacja i podstawowe wskaźniki charakteryzujące pracę silników spalinowych 2.1 Klasyfikacja silników.... 16
MAN Truck & Bus Ekologicznie i ekonomicznie w przyszłość. MAN EURO VI: hybryda
MAN Truck & Bus Ekologicznie i ekonomicznie w przyszłość MAN EURO VI: hybryda < 1 > Autobusy MAN Kompetencja, wiedza, doświadczenie < 2 > MAN w Polsce Od 21 lat na polskim rynku Ponad 14 500 wyprodukowanych
Właściwy silnik do każdego zastosowania. 16936_BlueEfficiencyPower_Polnisch_Schrift_in_Pfade.indd 1 13.02.2013 10:55:33
Właściwy silnik do każdego zastosowania 16936_BlueEfficiencyPower_Polnisch_Schrift_in_Pfade.indd 1 13.02.2013 10:55:33 16936_BlueEfficiencyPower_Polnisch_Schrift_in_Pfade.indd 2 13.02.2013 10:55:38 16936_BlueEfficiencyPower_Polnisch_Schrift_in_Pfade.indd
Eksperci w wyposażeniu przestrzeni handlowej.
Eksperci w wyposażeniu przestrzeni handlowej www.caps-group.com 2 CO ROBIMY? Grupa CAPS oferuje innowacyjne i skuteczne rozwiązania dla kompleksowego wyposażenia powierzchni handlowych, edukacyjnych, biurowych,