Wyznaczanie charakterystyk częstotliwościowych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wyznaczanie charakterystyk częstotliwościowych"

Transkrypt

1 Wyznaczanie charakerysyk częsoliwościowych Ćwiczenie ma na celu przedsawienie prakycznych meod wyznaczania charakerysyk częsoliwościowych elemenów dynamicznych. 1. Wprowadzenie Jedną z podsawowych meod określania właściwości układów dynamicznych jes wyznaczanie ich charakerysyk częsoliwościowych. Charakerysyka częsoliwościowa opisuje odpowiedź układu na wymuszenie harmoniczne (sinusoidalne) o częsoliwości zmieniającej się w określonym zakresie (charaker fizyczny sygnału wejściowego i wyjściowego może być różny). Sygnał harmoniczny jes szczególnie przydany jako sygnał esowy ponieważ kolejne punky charakerysyki wyznaczane są oddzielnie, za każdym razem używając pełnej dopuszczalnej ze względu na nieliniowość ampliudy sygnału pomiarowego wpływ zakłóceń jes zaem mniejszy niż przy meodach czasowych. Zasosowanie charakerysyk częsoliwościowych - Projekowanie układów regulacji - Modelowanie obieku - Dobór częsoliwości próbkowania sygnału wyjściowego w układach dyskrenych Doświadczalne wyznaczanie charakerysyk częsoliwościowych polega na znalezieniu zależności między ampliudami i fazami sygnałów wejściowego i wyjściowego w sanie usalonym, gdy na wejście doprowadzony jes pomiarowy sygnał sinusoidalny o sałej ampliudzie i częsoliwości. Dokonanie ego rodzaju pomiarów przy różnych częsoliwościach pozwala znaleźć kolejne punky charakerysyki; jeśli dokonamy ego w odpowiednim paśmie częsoliwości (eoreycznie w paśmie od f=0 do f= ), orzymana charakerysyka w pełni scharakeryzuje własności obieku. Do wykonania pomiarów konieczne jes użycie generaora przebiegów sinusoidalnych (najczęściej generaora sygnału elekrycznego) o regulowanej częsoliwości i ampliudzie sygnału. Sygnał wejściowy i wyjściowy obieku należy podłączyć do urządzenia rejesrującego (oscyloskop, kara przeworników A/C, rejesraor pisakowy ip.) i na podsawie zarejesrowanych oscylogramów wyznaczyć sosunek ampliud G(jω) - wzór (1) i przesunięcie fazowe arg G(jω) - wzór (2) przy danej częsoliwości (rys 1). 2A G( j ) M ( ) 2A 2 1 (1) Tx ( ) argg( j ) 2 T (2) we() wy() Tx 2A2 2A1 T Rys. 1 Wyznaczanie modułu i przesunięcia fazowego na podsawie oscylogramów

2 2. Układy pomiarowe do wyznaczania charakerysyk częsoliwościowych W najprosszym przypadku gdy mamy do czynienia z obiekem małej mocy o wejściu i wyjściu w posaci sygnału napięciowego układ pomiarowy do wyznaczania charakerysyk częsoliwościowych przedsawiony zosał na rys 2: CH1 Generaor Obiek CH2 Rys. 2 Schema blokowy układu do wyznaczania charakerysyk częsoliwościowych W prakyce sygnał z generaora sygnału elekrycznego ma zby małą moc żeby można go było podłączyć bezpośrednio do wejścia badanego obieku. Konieczne jes jego wzmocnienie w elemencie wykonawczym, kóry dodakowo zamienia sygnał napięciowy na inną, wymaganą do serowania badanym obiekem wielkość np. na siłę, przemieszczenie, ciśnienie, przepływ ip. Dodakowo sygnał wyjściowy z obieku nie zawsze jes napięciowy; należy wówczas zasosować odpowiedni przewornik pomiarowy (zakładamy że jego wpływ na wyniki pomiarów jes pomijalny). Ponieważ elemen wykonawczy jes połączony szeregowo z obiekem, zwykle wyznacza się wypadkową charakerysykę częsoliwościową ych elemenów rys 3. CH1 Generaor Urządzenie wykonawcze Obiek Przewornik pomiarowy CH2 Rys. 3 Schema blokowy układu do wyznaczania charakerysyk częsoliwościowych obieku z urządzeniem wykonawczym na wejściu Na rys 4 przedsawiono schema blokowy układu do wyznaczanie charakerysyk częsoliwościowych obieku pracującego w układzie zamknięym z regulaorem liniowym. W ym przypadku generaor działa na obiek za pośrednicwem regulaora, kóry serując poprzez urządzenie wykonawcze obiekem, wymusza na jego wyjściu sygnał zadany czyli przebieg sinusoidalny. W ym przypadku ampliuda sygnału wyjściowego będzie miała sałą warość, niezależną od częsoliwości sygnału z generaora. Zależna od częsoliwości będzie warość sygnału na wejściu obieku. Przewornik pomiarowy CH1 Generaor Regulaor Urządzenie wykonawcze Obiek Przewornik pomiarowy CH2 Rys. 4 Schema blokowy układu do wyznaczania charakerysyk częsoliwościowych obieku w układzie zamknięym z liniowym regulaorem

3 Układ en nadaje się do badania obieków asaycznych, kóre całkują sygnał wejściowy. W przypadku układu pomiarowego z rys. 3 składowa sała w sygnale na wejściu spowoduje ciągłe narasanie (lub opadanie) sygnału wyjściowego co uniemożliwia poprawny odczy ampliudy oscylacji i przesunięcia fazowego. Dodakowo może dojść do przekroczenia dopuszczalnych warości sygnału wyjściowego lub innych sygnałów i w szczególności do uszkodzenia urządzenia. Układ pomiarowy z regulaorem odwarza na wyjściu obieku składową sałą sygnału z generaora: sygnał wyjściowy oscyluje wokół usalonej warości. 3. Prakyczne problemy pojawiające się podczas wyznaczania charakerysyk częsoliwościowych 3.1 Dobór ampliudy sygnału wejściowego Przy doborze ampliudy sygnału pomiarowego należy przede wszyskim zwrócić uwagą na nieliniowości wysępujące w układzie. Z doświadczenia wiemy że w oaczającym nas świecie zdecydowana większość zmiennych fizycznych nie może przyjmować dowolnie dużych warości. Dlaego w każdym rzeczywisym obiekcie może pojawić się nieliniowość związana z nasyceniem sygnałów (Dodaek 1). Częso celowo wprowadza się nasycenie sygnału wejściowego lub innych sygnałów w obiekcie, w celu zabezpieczenia urządzenia przed uszkodzeniem (np. ograniczenie maksymalnego prądu płynącego przez uzwojenie silnika), czy eż dla bezpieczeńswa obsługi (np. ograniczenie maksymalnej prędkości samochodu) UWAGA: W rakcie wyznaczania charakerysyki częsoliwościowej należy ak dobrać ampliudę sygnału wejściowego, aby żaden z sygnałów w badanym obiekcie nie uległ nasyceniu. Zgrubnej oceny czy kóryś z sygnałów uległ nasyceniu można dokonać na podsawie obserwacji kszału sygnału wyjściowego. Przykładowo jeśli nasycenie pojawia się bezpośrednio na wyjściu obieku o można je zobaczyć na oscylogramie (Dodaek 1/rys. 1b). W pewnych syuacjach nasyceniu może ulec kóryś z sygnałów wewnąrz obieku. Jeżeli sygnały e są niedosępne dla pomiarów wówczas o ewenualnym wysąpieniu nasycenia można wnioskować na podsawie obserwacji kszału sygnału wyjściowego; wymaga o jednak analizy częsoliwościowej ego sygnału. Jeżeli w widmie pojawią się dodakowe prążki o częsoliwościach będących całkowiymi wielokronościami częsoliwości sygnału wejściowego o oznacza, że kóryś z sygnałów ulega nasyceniu. W akim przypadku należy zmniejszyć ampliudę sygnału wejściowego. 3.2 Zakres zmian częsoliwości sygnału wejściowego Pewną rudność sprawia zazwyczaj określenie pasma częsoliwości, w kórym rzeba dokonać pomiarów. Niekiedy zaleca się rozpoczynać pomiary od doświadczalnego wyznaczenia częsoliwości f π, przy kórej przesunięcie fazowe φ = π. Nasępnie przeprowadza się pomiary dla częsoliwości z zakresu od 0 do 2f π. 3.3 Dobór składowej sałej sygnału wejściowego W wielu przypadkach sygnał serujący nie może przyjmować warości ujemnych (np. nie można dosarczyć ujemnej mocy do grzałki, zaworu usawionego w zerowej pozycji nie da się bardziej zamknąć ip.). Wówczas do sinusoidalnego sygnału wymuszenia należy dodać składową sałą, o warości odpowiadającej ypowemu punkowi pracy urządzenia (lub w połowie zakresu liniowości). Zwykle owarzyszy emu pojawienie się składowej sałej w odpowiedzi badanego obieku Dodaek 1/rys. 2. W przypadku sygnałów z niezerową składową sałą może pojawić się problem z wyznaczeniem czasu Tx (wzór (2)). Wc ej syuacji należy skorzysać z meody przedsawionej w dodaku 2. UWAGA Składowa sała w sygnale wejściowym nie zmienia charakerysyki częsoliwościowej

4 4. Przebieg ćwiczenia 1. Włączyć zasilanie przysawki oscyloskopowej ADC-200; wejścia pomiarowe A i B przysawki pozosawić odłączone. 2. Uruchomić program PicoScope. Usawić paramery oscyloskopu zgodnie z rys. 1. skala czasu mnożnik skali czasu yp sprzężenia yp sprzężenia Podsawa czasu Kanał A Kanał B synchronizacja Rys 1 Usawienia począkowe paramerów oscyloskopu 3. Wykonać procedury kalibracji offseów; polecenie Seings/Offse null/chanell x. 4. Połączyć układ pomiarowy zgodnie z rys.2. Generaor Sała czasowa obieku G1 G1 0 max G2 MOD-1 A B ADC-200 Do kompuera Rys.2 Schema blokowy układu do wyznaczania charakerysyk częsoliwościowych 5. Usawić sałą czasową ransmiancji G 1 na 0 wówczas G 1 (S)=1; w ym przypadku idenyfikowana będzie ransmiancja G Poprosić prowadzącego o sprawdzenie połączeń. 7. Włączyć zasilanie obieku. 8. Włączyć zasilanie generaora. Przyciskiem WAVE wybrać rodzaj przebiegu wyjściowego z generaora przebieg sinusoidalny. Usawić częsoliwość na 50 Hz (pokręło i przyciski w prawym górnym narożniku generaora). Na moniorze pojawią się przebiegi sygnału z generaora (kanał A niebieski) i sygnału na wyjściu obieku (kanał B czerwony). UWAGA Jeśli w rakcie pomiarów przebiegi nie będą sinusoidalne należy poprosić prowadzącego. 9. Przy pomocy pokręła AMPL w dolnej części generaora usawić ampliudę sygnału z generaora na 10 V odczy z oscylogramu.

5 10. Nacisnąć przycisk STOP w lewym dolnym narożniku okna oscylogramu. Nasępnie umieścić na oscylogramie poziome linie naciskając prawy przycisk myszy (rysowanie linii: Dodaek 3). Przesunąć srzałkami linie ak aby przechodziły przez maksima i minima sygnału na wyjściu obieku rys.3. Rys.3 Usawienia kursorów i odczy max i min sygnału w kanale B 11. Odczyać warość międzyszczyową (wielkość xo nad oscylogramem). Wynik zapisać w abeli 1 - kolumna 2A Narysować pionowe linie w punkach, w kórych narasające zbocza sygnałów osiągają warość 0. Linię x na sygnale wejściowym (niebieski), linię o na sygnale wyjściowym (czerwony). W celu zwiększenia precyzji usawienia linii należy usawić mnożnik skali czasu na x1 0 rys. 4. Rys. 4 Usawienia linii pionowych do pomiaru czasu opóźnienia

6 13. Odczyać czas pomiędzy liniami (wielkość xo nad oscylogramem). Wynik zapisać w abeli 1 kolumna T X Powórzyć pomiar czasu dla linii umieszczonych na opadających zboczach sygnałów. Wynik zapisać w abeli 1 kolumna T X Usawić mnożnik skali czasu na x Nacisnąć przycisk GO w lewym dolnym narożniku okna oscylogramu. 17. Powórzyć punky od 9 do 16 dla wszyskich częsoliwości z abeli 1. Skalę czasu (Rys. 1) dobierać ak aby na oscylogramie widoczne były przynajmniej po dwa minima i maksima przebiegu sygnału wyjściowego. UWAGA 1. Dla częsoliwości powyżej 100 Hz usawić w obu kanałach yp sprzężenia na AC 2. Wyniki pomiarów na bieżąco wpisywać do programu Malab lub Excel 18. Na podsawie wykonanych pomiarów i obliczeń wykreślić charakerysyki Bodego obieku o ransmiancji G Poprosić prowadzącego o sprawdzenie wyników pomiarów i usawienie sałej czasowej dla ransmiancji G Powórzyć pomiary (punky od 10 do 17) dla szeregowego połączenia ransmiancji G 1 i G Wyłączyć zasilanie: generaora, obieku i przysawki oscyloskopowej. Transmiancja G 2 LP Usawienia Pomiary Obliczenia f 2A 1 2A 2 T X1 T X2 T T X_śr G(ω) φ(ω) Uwagi [Hz] [V] [V] [ms] [ms] [ms] [ms] [V/V] [rad] k 9 2k 10 5k 11 10k 12 20k 13 50k k k Transmiancja G 1 G k 9 2k 10 5k 11 10k 12 20k 13 50k k k Tabela 1

7 Sprawozdanie Do obliczeń i worzenia wykresów wykorzysać program Malab lub Excel. 1. Na podsawie wykonanych pomiarów i obliczeń wykreślić charakerysykę ampliudowo-fazową (Nyquis a) i charakerysyki Bodego obieku o ransmiancji G 2 2. Na podsawie uzyskanych w punkcie 1 charakerysyk określić jaki o jes obiek. Podać ransmiancję i wyznaczyć paramery. Warości paramerów należy określić na podsawie charakerysyk asympoycznych dorysowanych na wykresach wyznaczonych charakerysyk logarymicznych. 3. Na podsawie wykonanych pomiarów i obliczeń wykreślić charakerysykę ampliudowo-fazową (Nyquis a) i charakerysyki Bodego obieku złożonego z szeregowego połączenia ransmiancji G 1 i G Wiedząc że badany obiek składa się z szeregowego połączenia dwóch bloków wyznaczyć charakerysyki Bodego bloku G 1. Wskazówka: Należy od uzyskanych w punkcie 3 charakerysyk odjąć charakerysyki z punku Na podsawie uzyskanych w punkcie 4 charakerysyk określić jaki o jes obiek. Podać ransmiancję i wyznaczyć paramery. Warości paramerów należy określić na podsawie charakerysyk asympoycznych dorysowanych na wykresach wyznaczonych charakerysyk logarymicznych. 6. Podać ransmiancję wypadkową obieku. Na podsawie ransmiancji wykreślić charakerysykę ampliudowo-fazową (Nyquis a) i charakerysyki Bodego (na wspólnym rysunku z punku 3. Określić czy orzymane charakerysyki pokrywają się (jeśli nie o dlaczego) 7. Na podsawie wykreślonych charakerysyk Bodego określić czy badany obiek jes minimalnofazowy czy nieminimalnofazowy; odpowiedź uzasadnić [3]. Pyanie dodakowe dla dociekliwych: 1. Czy do wyznaczania charakerysyk częsoliwościowych można użyć innego niż sinusoida sygnału wejściowego (np. przebieg prosokąny lub rapezoidalny)? Wskazówka: [1] rozdział 3.3 Lieraura [1] W. Findeisen: Technika regulacji auomaycznej, PWN, Warszawa [2] Jerzy Pułaczewski: Podsawy regulacji auomaycznej [3] Andrzej Markowski: Auomayka w pyaniach i odpowiedziach, Warszawa 1979, Wydawnicwa Naukowo-Techniczne

8 Dodaek 1 Nasycenie Zjawisko nasycenia ma miejsce wedy, gdy po przekroczeniu przez sygnał wejściowy pewnej warości usaje przyros sygnału wyjściowego. Analiyczny opis jes wedy nasępujący: wy Y max wy wy Y max wy X min X min X max we X max we Y min Y min we we a) sygnał wejściowy w zakresie liniowym b) sygnał wejściowy poza zakresem liniowym Rys.1 Wpływ nasycenia na kszał sygnału wyjściowego w zależności od warości sygnału wejściowego Nieliniowość charakerysyki obieku nie musi być symeryczna względem począku układu współrzędnych. Na rys 2 przedsawiono charakerysykę sayczną przewornika pomiarowego ciśnienia z wyjściem prądowym. W ym przypadku sygnał wyjściowy przyjmuje wyłącznie warości większe od zera z przedziału 4-20 ma. Dodakowo zakres zmian sygnału wejściowego zosał ograniczony do warości większych od zera. I wy 20 ma I wy 4 ma składowa sała sygnału wyjściowego pmin pmax ciśnienie ciśnienie składowa sała sygnału wejściowego Rys. 2 Charakerysyka sayczna przewornika pomiarowego z wyjściem prądowym 4-20 ma

9 Dodaek 2 Wyznaczanie przesunięcia fazowego w przypadku sygnałów z niezerową składową sałą Pomiar czasu opóźnienia T X wymaga precyzyjnego określenia momenów w kórych badane sygnały mają jednakowe fazy. Jeśli analizowane sygnały mają różne składowe sałe może o być kłopoliwe. W akim przypadku do wyznaczenia czasu T X można skorzysać z zależności (3). T X1 we() wy() T X2 a T X a b b T X Rys. 1 Wyznaczanie przesunięcia fazowego w przypadku sygnałów z niezerową składową sałą Na podsawie rys. 1 można napisać układ równań (1): (1) Dodając powyższe równania sronami orzymujemy (2): (2) Osaecznie po przekszałceniu orzymujemy (3): (3) Jak widać wyznaczony czas T X nie zależy od warości składowych sałych przebiegów i przyjęego poziomu na kórym dokonujemy pomiarów T X1 i T X2 (niebieska linia na rys.1). W prakyce ze względu na szumy pomiarowe najlepiej jes przyjąć poziom na kórym dokonujemy pomiarów blisko miejsca w kórym sygnały mają maksymalne sromości.

10 Dodaek 3 Rysowanie linii pomocniczych na wykresie Aby dodać pionową linię: 1. Przesuń kursor w okolice miejsca w kórym ma znaleźć się linia, zaczynając w górnej części okna. 2. Naciśnij i przyrzymaj wciśnięy lewy przycisk myszy 3. Przeciągnij myszą w dół 4. PicoScope wyświela pionową linijkę 5. Przesuń mysz lewo lub w prawo, aby usawić żądaną pozycję. 6. Zwolnij przycisk myszy Aby dodać poziomą linię: 1. Przesuń kursor w okolice miejsca w kórym ma znaleźć się linia, w pobliżu lewej srony okna 2. Naciśnij i przyrzymaj wciśnięy prawy przycisk myszy 3. Przeciągnij mysz w prawo 4. PicoScope wyświela poziomą linijkę 5. Przesuń mysz w górę lub w dół, aby usawić żądaną pozycję. 6. Zwolnij przycisk myszy Jeżeli są dwie osie Y, o naciśnięcie lewego przycisku myszy przy rysowaniu przypisuje linię do osi z lewej srony, naomias naciśnięcie prawego przycisku myszy przy rysowaniu przypisuje linię do osi z prawej srony (na końcu linii pojawia się znacznik z kolorem osi do kórej zosała ona przypisana) Można dodać maksymalnie dwie linie; dodawanie kolejnej spowoduje usunięcie najsarszej. Program PicoScope wyświela akualne pozycje linii. Jeśli dwie linie są na ej samej osi, PicoScope wyświela również różnicę warości pomiędzy nimi (wielkość xo w górnej części ekranu) Narysowane linie można przemieszczać przy pomocy srzałek na klawiaurze. Aby wybrać linię kóra będzie przesuwana należy usawić kursor w pobliżu wybranej linii i kliknąć lewym przyciskiem myszy linia przesunie się ak że będzie przechodzić przez akualne położenie kursora. Nasępnie przy pomocy srzałek na klawiaurze można precyzyjnie usawić położenie linii.

Badanie funktorów logicznych TTL - ćwiczenie 1

Badanie funktorów logicznych TTL - ćwiczenie 1 adanie funkorów logicznych TTL - ćwiczenie 1 1. Cel ćwiczenia Zapoznanie się z podsawowymi srukurami funkorów logicznych realizowanych w echnice TTL (Transisor Transisor Logic), ich podsawowymi paramerami

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM PODSTAW ELEKTRONIKI PROSTOWNIKI

LABORATORIUM PODSTAW ELEKTRONIKI PROSTOWNIKI ZESPÓŁ LABORATORIÓW TELEMATYKI TRANSPORTU ZAKŁAD TELEKOMUNIKJI W TRANSPORCIE WYDZIAŁ TRANSPORTU POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ LABORATORIUM PODSTAW ELEKTRONIKI INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA NR 5 PROSTOWNIKI DO UŻYTKU

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE WZMACNIACZY OPERACYJNYCH DO LINIOWEGO PRZEKSZTAŁCANIA SYGNAŁÓW. Politechnika Wrocławska

ZASTOSOWANIE WZMACNIACZY OPERACYJNYCH DO LINIOWEGO PRZEKSZTAŁCANIA SYGNAŁÓW. Politechnika Wrocławska Poliechnika Wrocławska Insyu elekomunikacji, eleinformayki i Akusyki Zakład kładów Elekronicznych Insrukcja do ćwiczenia laboraoryjnego ZASOSOWANIE WZMACNIACZY OPEACYJNYCH DO LINIOWEGO PZEKSZAŁCANIA SYGNAŁÓW

Bardziej szczegółowo

Gr.A, Zad.1. Gr.A, Zad.2 U CC R C1 R C2. U wy T 1 T 2. U we T 3 T 4 U EE

Gr.A, Zad.1. Gr.A, Zad.2 U CC R C1 R C2. U wy T 1 T 2. U we T 3 T 4 U EE Niekóre z zadań dają się rozwiązać niemal w pamięci, pamięaj jednak, że warunkiem uzyskania różnej od zera liczby punków za każde zadanie, jes przedsawienie, oprócz samego wyniku, akże rozwiązania, wyjaśniającego

Bardziej szczegółowo

Regulatory. Zadania regulatorów. Regulator

Regulatory. Zadania regulatorów. Regulator Regulaory Regulaor Urządzenie, kórego podsawowym zadaniem jes na podsawie sygnału uchybu (odchyłki regulacji) ukszałowanie sygnału serującego umożliwiającego uzyskanie pożądanego przebiegu wielkości regulowanej

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA UŻYTKOWANIA OSCYLOSKOPU TYPU HP 54603

INSTRUKCJA UŻYTKOWANIA OSCYLOSKOPU TYPU HP 54603 ZAŁĄCZNIK NR 1 INSTRUKCJA UŻYTKOWANIA OSCYLOSKOPU TYPU HP 5463 Do rejesracji przebiegów czasowych i charakerysyk służy oscyloskop cyfrowy. Drukarka przyłączona do oscyloskopu umożliwia wydrukowanie zarejesrowanych

Bardziej szczegółowo

ψ przedstawia zależność

ψ przedstawia zależność Ruch falowy 4-4 Ruch falowy Ruch falowy polega na rozchodzeniu się zaburzenia (odkszałcenia) w ośrodku sprężysym Wielkość zaburzenia jes, podobnie jak w przypadku drgań, funkcją czasu () Zaburzenie rozchodzi

Bardziej szczegółowo

PRACOWNIA ELEKTRONIKI

PRACOWNIA ELEKTRONIKI PRACOWNIA ELEKTRONIKI Tema ćwiczenia: BADANIE MULTIWIBRATORA UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO W BYDGOSZCZY INSTYTUT TECHNIKI. 2. 3. Imię i Nazwisko 4. Daa wykonania Daa oddania Ocena Kierunek Rok sudiów

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA WROCŁAWSKA, WYDZIAŁ PPT I-21 LABORATORIUM Z PODSTAW ELEKTROTECHNIKI I ELEKTRONIKI 2 Ćwiczenie nr 8. Generatory przebiegów elektrycznych

POLITECHNIKA WROCŁAWSKA, WYDZIAŁ PPT I-21 LABORATORIUM Z PODSTAW ELEKTROTECHNIKI I ELEKTRONIKI 2 Ćwiczenie nr 8. Generatory przebiegów elektrycznych Cel ćwiczenia: Celem ćwiczenia jes zapoznanie sudenów z podsawowymi właściwościami ów przebiegów elekrycznych o jes źródeł małej mocy generujących przebiegi elekryczne. Przewidywane jes również (w miarę

Bardziej szczegółowo

POMIARY CZĘSTOTLIWOŚCI I PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO SYGNAŁÓW OKRESOWYCH. Cel ćwiczenia. Program ćwiczenia

POMIARY CZĘSTOTLIWOŚCI I PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO SYGNAŁÓW OKRESOWYCH. Cel ćwiczenia. Program ćwiczenia Pomiary częsoliwości i przesunięcia fazowego sygnałów okresowych POMIARY CZĘSOLIWOŚCI I PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO SYGNAŁÓW OKRESOWYCH Cel ćwiczenia Poznanie podsawowych meod pomiaru częsoliwości i przesunięcia

Bardziej szczegółowo

POMIARY CZĘSTOTLIWOŚCI I PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO SYGNAŁÓW OKRESOWYCH

POMIARY CZĘSTOTLIWOŚCI I PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO SYGNAŁÓW OKRESOWYCH Program ćwiczeń: Pomiary częsoliwości i przesunięcia fazowego sygnałów okresowych POMIARY CZĘSTOTLIWOŚCI I PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO SYGNAŁÓW OKRESOWYCH Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jes poznanie: podsawowych

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 6 WŁASNOŚCI DYNAMICZNE DIOD

Ćwiczenie 6 WŁASNOŚCI DYNAMICZNE DIOD 1. Cel ćwiczenia Ćwiczenie 6 WŁASNOŚCI DYNAMICZNE DIOD Celem ćwiczenia jes poznanie własności dynamicznych diod półprzewodnikowych. Obejmuje ono zbadanie sanów przejściowych podczas procesu przełączania

Bardziej szczegółowo

Przetworniki analogowo-cyfrowe.

Przetworniki analogowo-cyfrowe. POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ INŻYNIEII ŚODOWISKA I ENEGETYKI INSTYTUT MASZYN I UZĄDZEŃ ENEGETYCZNYCH LABOATOIUM ELEKTYCZNE Przeworniki analogowo-cyfrowe. (E 11) Opracował: Dr inż. Włodzimierz OGULEWICZ

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 119. Tabela II. Część P19. Wyznaczanie okresu drgań masy zawieszonej na sprężynie. Nr wierzchołka 0 1 2 3 4 5 6 7 8

Ćwiczenie 119. Tabela II. Część P19. Wyznaczanie okresu drgań masy zawieszonej na sprężynie. Nr wierzchołka 0 1 2 3 4 5 6 7 8 2012 Kaedra Fizyki SGGW Nazwisko... Daa... Nr na liście... Imię... Wydział... Dzień yg.... Godzina... Ruch harmoniczny prosy masy na sprężynie Tabela I: Część X19. Wyznaczanie sałej sprężyny Położenie

Bardziej szczegółowo

Wydział Elektryczny, Katedra Maszyn, Napędów i Pomiarów Elektrycznych Laboratorium Przetwarzania i Analizy Sygnałów Elektrycznych

Wydział Elektryczny, Katedra Maszyn, Napędów i Pomiarów Elektrycznych Laboratorium Przetwarzania i Analizy Sygnałów Elektrycznych Wydział Elekryczny, Kaedra Maszyn, Napędów i Pomiarów Elekrycznych Laboraorium Przewarzania i Analizy Sygnałów Elekrycznych (bud A5, sala 310) Insrukcja dla sudenów kierunku Auomayka i Roboyka do zajęć

Bardziej szczegółowo

ANALIZA HARMONICZNA RZECZYWISTYCH PRZEBIEGÓW DRGAŃ

ANALIZA HARMONICZNA RZECZYWISTYCH PRZEBIEGÓW DRGAŃ Ćwiczenie 8 ANALIZA HARMONICZNA RZECZYWISTYCH PRZEBIEGÓW DRGAŃ. Cel ćwiczenia Analiza złożonego przebiegu drgań maszyny i wyznaczenie częsoliwości składowych harmonicznych ego przebiegu.. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 133. Interferencja fal akustycznych - dudnienia. Wyznaczanie częstotliwości dudnień. Teoretyczna częstotliwość dudnienia dla danego pomiaru

Ćwiczenie 133. Interferencja fal akustycznych - dudnienia. Wyznaczanie częstotliwości dudnień. Teoretyczna częstotliwość dudnienia dla danego pomiaru Kaedra Fizyki SGGW Nazwisko... Daa... Nr na liście... Imię... Wydział... Dzień yg.... Godzina... Ćwiczenie 33 Inererencja al akusycznych - dudnienia Tabela I. Wyznaczanie częsoliwości dudnień Pomiar Czas,

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM PODSTAWY ELEKTRONIKI Badanie Bramki X-OR

LABORATORIUM PODSTAWY ELEKTRONIKI Badanie Bramki X-OR LORTORIUM PODSTWY ELEKTRONIKI adanie ramki X-OR 1.1 Wsęp eoreyczny. ramka XOR ramka a realizuje funkcję logiczną zwaną po angielsku EXLUSIVE-OR (WYŁĄZNIE LU). Polska nazwa brzmi LO. Funkcję EX-OR zapisuje

Bardziej szczegółowo

WSTĘP DO ELEKTRONIKI

WSTĘP DO ELEKTRONIKI WSTĘP DO ELEKTRONIKI Część I Napięcie, naężenie i moc prądu elekrycznego Sygnały elekryczne i ich klasyfikacja Rodzaje układów elekronicznych Janusz Brzychczyk IF UJ Elekronika Dziedzina nauki i echniki

Bardziej szczegółowo

zestaw laboratoryjny (generator przebiegu prostokątnego + zasilacz + częstościomierz), oscyloskop 2-kanałowy z pamięcią, komputer z drukarką,

zestaw laboratoryjny (generator przebiegu prostokątnego + zasilacz + częstościomierz), oscyloskop 2-kanałowy z pamięcią, komputer z drukarką, - Ćwiczenie 4. el ćwiczenia Zapoznanie się z budową i działaniem przerzunika asabilnego (muliwibraora) wykonanego w echnice dyskrenej oraz TTL a akże zapoznanie się z działaniem przerzunika T (zwanego

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 7 WYZNACZANIE LOGARYTMICZNEGO DEKREMENTU TŁUMIENIA ORAZ WSPÓŁCZYNNIKA OPORU OŚRODKA. Wprowadzenie

ĆWICZENIE 7 WYZNACZANIE LOGARYTMICZNEGO DEKREMENTU TŁUMIENIA ORAZ WSPÓŁCZYNNIKA OPORU OŚRODKA. Wprowadzenie ĆWICZENIE 7 WYZNACZIE LOGARYTMICZNEGO DEKREMENTU TŁUMIENIA ORAZ WSPÓŁCZYNNIKA OPORU OŚRODKA Wprowadzenie Ciało drgające w rzeczywisym ośrodku z upływem czasu zmniejsza ampliudę drgań maleje energia mechaniczna

Bardziej szczegółowo

Badanie transformatora 3-fazowego

Badanie transformatora 3-fazowego adanie ransormaora 3-azowego ) Próba sanu jałowego ransormaora przy = N = cons adania przeprowadza się w układzie połączeń pokazanych na Rys.. Rys.. Schema połączeń do próby sanu jałowego ransormaora.

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM Z ELEKTRONIKI

LABORATORIUM Z ELEKTRONIKI LABORAORIM Z ELEKRONIKI PROSOWNIKI Józef Boksa WA 01 1. PROSOWANIKI...3 1.1. CEL ĆWICZENIA...3 1.. WPROWADZENIE...3 1..1. Prosowanie...3 1.3. PROSOWNIKI NAPIĘCIA...3 1.4. SCHEMAY BLOKOWE KŁADÓW POMIAROWYCH...5

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zastosowania wzmacniaczy operacyjnych

Podstawowe zastosowania wzmacniaczy operacyjnych ĆWICZENIE 0 Podstawowe zastosowania wzmacniaczy operacyjnych I. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z budową i właściwościami wzmacniaczy operacyjnych oraz podstawowych układów elektronicznych

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA

POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA DODATEK A POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY KATEDRA AUTOMATYKI I ELEKTRONIKI ĆWICZENIE NR 1 CHARAKTERYSTYKI CZASOWE I CZĘSTOTLIWOŚCIOWE PROSTYCH UKŁADÓW DYNAMICZNYCH PRACOWNIA SPECJALISTYCZNA

Bardziej szczegółowo

BADANIE ZABEZPIECZEŃ CYFROWYCH NA PRZYKŁADZIE PRZEKAŹNIKA KIERUNKOWEGO MiCOM P Przeznaczenie i zastosowanie przekaźników kierunkowych

BADANIE ZABEZPIECZEŃ CYFROWYCH NA PRZYKŁADZIE PRZEKAŹNIKA KIERUNKOWEGO MiCOM P Przeznaczenie i zastosowanie przekaźników kierunkowych Ćwiczenie 6 BADANIE ZABEZPIECZEŃ CYFROWYCH NA PRZYKŁADZIE PRZEKAŹNIKA KIERNKOWEGO MiCOM P127 1. Przeznaczenie i zasosowanie przekaźników kierunkowych Przekaźniki kierunkowe, zwane eż kąowymi, przeznaczone

Bardziej szczegółowo

Przetwarzanie analogowocyfrowe

Przetwarzanie analogowocyfrowe Przewarzanie analogowocyfrowe Z. Serweciński 05-03-2011 Przewarzanie u analogowego na cyfrowy Proces przewarzania u analogowego (ciągłego) na cyfrowy składa się z rzech podsawowych operacji: 1. Próbkowanie

Bardziej szczegółowo

OSCYLOSKOP CEL ĆWICZENIA: PROGRAM ĆWICZENIA

OSCYLOSKOP CEL ĆWICZENIA: PROGRAM ĆWICZENIA OSCYLOSKOP CEL ĆWICZENIA: Celem ćwiczenia jes poznanie budowy, zasady działania i obsługi oscyloskopu oraz sposobów jego właściwego wykorzysania do obserwacji przebiegów czasowych sygnałów elekronicznych.

Bardziej szczegółowo

Ćw. S-II.2 CHARAKTERYSTYKI SKOKOWE ELEMENTÓW AUTOMATYKI

Ćw. S-II.2 CHARAKTERYSTYKI SKOKOWE ELEMENTÓW AUTOMATYKI Dr inż. Michał Chłędowski PODSAWY AUOMAYKI I ROBOYKI LABORAORIUM Ćw. S-II. CHARAKERYSYKI SKOKOWE ELEMENÓW AUOMAYKI Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jes zapoznanie się z pojęciem charakerysyki skokowej h(),

Bardziej szczegółowo

Dynamiczne badanie wzmacniacza operacyjnego- ćwiczenie 8

Dynamiczne badanie wzmacniacza operacyjnego- ćwiczenie 8 Dynamiczne badanie wzmacniacza operacyjnego- ćwiczenie 8 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest dynamiczne badanie wzmacniacza operacyjnego, oraz zapoznanie się z metodami wyznaczania charakterystyk częstotliwościowych.

Bardziej szczegółowo

PRACOWNIA ELEKTRONIKI

PRACOWNIA ELEKTRONIKI PRACOWNIA ELEKTRONIKI UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO W BYDGOSZCZY INSTYTUT TECHNIKI Ćwiczenie nr Temat ćwiczenia:. 2. 3. Imię i Nazwisko Badanie filtrów RC 4. Data wykonania Data oddania Ocena Kierunek

Bardziej szczegółowo

PRACOWNIA ELEKTRONIKI

PRACOWNIA ELEKTRONIKI PRACOWNIA ELEKTRONIKI Ćwiczenie nr 4 Temat ćwiczenia: Badanie wzmacniacza UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO W BYDGOSZCZY INSTYTUT TECHNIKI 1. 2. 3. Imię i Nazwisko 1 szerokopasmowego RC 4. Data wykonania

Bardziej szczegółowo

E k o n o m e t r i a S t r o n a 1. Nieliniowy model ekonometryczny

E k o n o m e t r i a S t r o n a 1. Nieliniowy model ekonometryczny E k o n o m e r i a S r o n a Nieliniowy model ekonomeryczny Jednorównaniowy model ekonomeryczny ma posać = f( X, X,, X k, ε ) gdzie: zmienna objaśniana, X, X,, X k zmienne objaśniające, ε - składnik losowy,

Bardziej szczegółowo

Katedra Systemów Przetwarzania Sygnałów SZEREGI FOURIERA

Katedra Systemów Przetwarzania Sygnałów SZEREGI FOURIERA Ćwiczenie Zmodyfiowano 7..5 Prawa auorsie zasrzeżone: Kaedra Sysemów Przewarzania Sygnałów PWr SZEREGI OURIERA Celem ćwiczenia jes zapoznanie się z analizą i synezą sygnałów oresowych w dziedzinie częsoliwości.

Bardziej szczegółowo

POMIARY OSCYLOSKOPOWE. Instrukcja wykonawcza

POMIARY OSCYLOSKOPOWE. Instrukcja wykonawcza ĆWICZENIE 51 POMIARY OSCYLOSKOPOWE Instrukcja wykonawcza 1. Wykaz przyrządów a. Oscyloskop dwukanałowy b. Dwa generatory funkcyjne (jednym z nich może być generator zintegrowany z oscyloskopem) c. Przesuwnik

Bardziej szczegółowo

Katedra Metrologii i Systemów Diagnostycznych Laboratorium Metrologii II. 2013/14. Grupa: Nr. Ćwicz.

Katedra Metrologii i Systemów Diagnostycznych Laboratorium Metrologii II. 2013/14. Grupa: Nr. Ćwicz. Politechnika Rzeszowska Katedra Metrologii i Systemów Diagnostycznych Laboratorium Metrologii II WYZNACZANIE WŁAŚCIWOŚCI STATYCZNYCH I DYNAMICZNYCH PRZETWORNIKÓW Grupa: Nr. Ćwicz. 9 1... kierownik 2...

Bardziej szczegółowo

Podstawowe człony dynamiczne

Podstawowe człony dynamiczne Podsawowe człony dynamiczne charakerysyki czasowe. Człon proporcjonalny = 2. Człony całkujący idealny 3. Człon inercyjny = = + 4. Człony całkujący rzeczywisy () = + 5. Człon różniczkujący rzeczywisy ()

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie E-5 UKŁADY PROSTUJĄCE

Ćwiczenie E-5 UKŁADY PROSTUJĄCE KŁADY PROSJĄCE I. Cel ćwiczenia: pomiar podsawowych paramerów prosownika jedno- i dwupołówkowego oraz najprosszych filrów. II. Przyrządy: płyka monaŝowa, wolomierz magneoelekryczny, wolomierz elekrodynamiczny

Bardziej szczegółowo

Spis treści ZASTOSOWANIE PAKIETU MATLAB W OBLICZENIACH ZAGADNIEŃ ELEKTRYCZNYCH I41

Spis treści ZASTOSOWANIE PAKIETU MATLAB W OBLICZENIACH ZAGADNIEŃ ELEKTRYCZNYCH I41 Ćwiczenie I4 Poliechnika Białosocka Wydział Elekryczny Kaedra Elekroechniki Teoreycznej i Merologii Spis reści Insrukcja do pracowni specjalisycznej INFORMTYK Kod zajęć ESC 9 Tyuł ćwiczenia ZSTOSOWNIE

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2: pomiar charakterystyk i częstotliwości granicznych wzmacniacza napięcia REGIONALNE CENTRUM EDUKACJI ZAWODOWEJ W BIŁGORAJU

Ćwiczenie 2: pomiar charakterystyk i częstotliwości granicznych wzmacniacza napięcia REGIONALNE CENTRUM EDUKACJI ZAWODOWEJ W BIŁGORAJU REGIONALNE CENTRUM EDUKACJI ZAWODOWEJ W BIŁGORAJU R C E Z w B I Ł G O R A J U LABORATORIUM pomiarów elektronicznych UKŁADÓW ANALOGOWYCH Ćwiczenie 2: pomiar charakterystyk i częstotliwości granicznych wzmacniacza

Bardziej szczegółowo

Wydział Mechaniczno-Energetyczny Laboratorium Elektroniki. Badanie zasilaczy ze stabilizacją napięcia

Wydział Mechaniczno-Energetyczny Laboratorium Elektroniki. Badanie zasilaczy ze stabilizacją napięcia Wydział Mechaniczno-Energeyczny Laboraorium Elekroniki Badanie zasilaczy ze sabilizacją napięcia 1. Wsęp eoreyczny Prawie wszyskie układy elekroniczne (zarówno analogowe, jak i cyfrowe) do poprawnej pracy

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ PPT LABORATORIUM Z ELEKTROTECHNIKI I ELEKTRONIKI D-1 Ćwiczenie nr 6. Okresowe sygnały elektryczne, parametry amplitudowe

WYDZIAŁ PPT LABORATORIUM Z ELEKTROTECHNIKI I ELEKTRONIKI D-1 Ćwiczenie nr 6. Okresowe sygnały elektryczne, parametry amplitudowe WYDZIŁ PP LBORORIUM Z ELEKROECHNIKI I ELEKRONIKI D- Ćwiczenie nr 6. Okresowe sygnały elekryczne, paramery ampliudowe Cel ćwiczenia: Celem ćwiczenia jes zapoznanie ćwiczących z analogowymi sygnałami zmiennymi,

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka amplitudowa i fazowa filtru aktywnego

Charakterystyka amplitudowa i fazowa filtru aktywnego 1 Charakterystyka amplitudowa i fazowa filtru aktywnego Charakterystyka amplitudowa (wzmocnienie amplitudowe) K u (f) jest to stosunek amplitudy sygnału wyjściowego do amplitudy sygnału wejściowego w funkcji

Bardziej szczegółowo

Wydział Elektroniki Mikrosystemów i Fotoniki Politechniki Wrocławskiej STUDIA DZIENNE. Przełącznikowy tranzystor mocy MOSFET

Wydział Elektroniki Mikrosystemów i Fotoniki Politechniki Wrocławskiej STUDIA DZIENNE. Przełącznikowy tranzystor mocy MOSFET Wydział Elekroniki Mikrosysemów i Fooniki Poliechniki Wrocławskiej STUDIA DZIENNE LABORATORIUM PRZYRZĄDÓW PÓŁPRZEWODNIKOWYCH Ćwiczenie nr 5 Przełącznikowy ranzysor mocy MOSFET Wykonując pomiary PRZESTRZEGAJ

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie prędkości dźwięku w powietrzu

Wyznaczanie prędkości dźwięku w powietrzu Imię i Nazwisko... Wyznaczanie prędkości dźwięku w powietrzu Opracowanie: Piotr Wróbel 1. Cel ćwiczenia. Celem ćwiczenia jest wyznaczenie prędkości dźwięku w powietrzu, metodą różnicy czasu przelotu. Drgania

Bardziej szczegółowo

ANALIZA, PROGNOZOWANIE I SYMULACJA / Ćwiczenia 1

ANALIZA, PROGNOZOWANIE I SYMULACJA / Ćwiczenia 1 ANALIZA, PROGNOZOWANIE I SYMULACJA / Ćwiczenia 1 mgr inż. Żanea Pruska Maeriał opracowany na podsawie lieraury przedmiou. Zadanie 1 Firma Alfa jes jednym z głównych dosawców firmy Bea. Ilość produku X,

Bardziej szczegółowo

9. Napęd elektryczny test

9. Napęd elektryczny test 9. Napęd elekryczny es 9. omen silnika prądu sałego opisany jes związkiem: a. b. I c. I d. I 9.. omen obciążenia mechanicznego silnika o charakerze czynnym: a. działa zawsze przeciwnie do kierunku prędkości

Bardziej szczegółowo

W celu obliczenia charakterystyki częstotliwościowej zastosujemy wzór 1. charakterystyka amplitudowa 0,

W celu obliczenia charakterystyki częstotliwościowej zastosujemy wzór 1. charakterystyka amplitudowa 0, Bierne obwody RC. Filtr dolnoprzepustowy. Filtr dolnoprzepustowy jest układem przenoszącym sygnały o małej częstotliwości bez zmian, a powodującym tłumienie i opóźnienie fazy sygnałów o większych częstotliwościach.

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM ELEKTROTECHNIKI POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO

LABORATORIUM ELEKTROTECHNIKI POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ TRANSPORTU KATEDRA LOGISTYKI I TRANSPORTU PRZEMYSŁOWEGO NR 1 POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO Katowice, październik 5r. CEL ĆWICZENIA Poznanie zjawiska przesunięcia fazowego. ZESTAW

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 7 POMIARY CZĘSTOTLIWOŚCI I CZASU

ĆWICZENIE 7 POMIARY CZĘSTOTLIWOŚCI I CZASU ĆWICZENIE 7 POMIARY CZĘSTOTLIWOŚCI I CZASU 5. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jes poznanie podsawowych meod pomiaru częsoliwości, okresu, czasu rwania impulsu, czasu przerwy, ip. 5.2 Wprowadzenie Częsoliwością

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 43 U R I (1)

ĆWICZENIE NR 43 U R I (1) ĆWCZENE N 43 POMY OPO METODĄ TECHNCZNĄ Cel ćwiczenia: wyznaczenie warości oporu oporników poprzez pomiary naężania prądu płynącego przez opornik oraz napięcia na oporniku Wsęp W celu wyznaczenia warości

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE CHARAKTERYSTYK FILTRÓW BIERNYCH. (komputerowe metody symulacji)

WYZNACZANIE CHARAKTERYSTYK FILTRÓW BIERNYCH. (komputerowe metody symulacji) WYZNACZANIE CHARAKTERYSTYK FILTRÓW BIERNYCH (komputerowe metody symulacji) Zagadnienia: Filtr bierny, filtry selektywne LC, charakterystyka amplitudowo-częstotliwościowa, fazowo-częstotliwościowa, przebiegi

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 9 DIAGNOZOWANIE UKŁADU SYGNALIZACJI POŻARU

ĆWICZENIE 9 DIAGNOZOWANIE UKŁADU SYGNALIZACJI POŻARU ĆWICZENIE 9 DIAGNOZOWANIE UKŁADU SYGNALIZACJI POŻARU Cel ćwiczenia: - zapoznanie z przykładowym procesem diagnozowania układu sygnalizacji pożaru Przedmio ćwiczenia: - obiek diagnozowania: laboraoryjny

Bardziej szczegółowo

POMIARY OSCYLOSKOPOWE

POMIARY OSCYLOSKOPOWE Ćwiczenie 51 E. Popko POMIARY OSCYLOSKOPOWE Cel ćwiczenia: wykonanie pomiarów wielkości elektrycznych charakteryzują-cych przebiegi przemienne. Zagadnienia: prąd przemienny, składanie drgań, pomiar amplitudy,

Bardziej szczegółowo

Temat: Wyznaczanie charakterystyk baterii słonecznej.

Temat: Wyznaczanie charakterystyk baterii słonecznej. Ćwiczenie Nr 356 Tema: Wyznaczanie charakerysyk baerii słonecznej. I. Lieraura. W. M. Lewandowski Proekologiczne odnawialne źródła energii, WNT, 007 (www.e-link.com.pl). Ćwiczenia laboraoryjne z fizyki

Bardziej szczegółowo

METROLOGICZNE WŁASNOŚCI SYSTEMU BADAWCZEGO

METROLOGICZNE WŁASNOŚCI SYSTEMU BADAWCZEGO PROBLEY NIEONWENCJONALNYCH ŁADÓW ŁOŻYSOWYCH Łódź, 4 maja 999 r. Jadwiga Janowska, Waldemar Oleksiuk Insyu ikromechaniki i Fooniki, Poliechnika Warszawska ETROLOGICZNE WŁASNOŚCI SYSTE BADAWCZEGO SŁOWA LCZOWE:

Bardziej szczegółowo

Detektor Fazowy. Marcin Polkowski 23 stycznia 2008

Detektor Fazowy. Marcin Polkowski 23 stycznia 2008 Detektor Fazowy Marcin Polkowski marcin@polkowski.eu 23 stycznia 2008 Streszczenie Raport z ćwiczenia, którego celem było zapoznanie się z działaniem detektora fazowego umożliwiającego pomiar słabych i

Bardziej szczegółowo

4.1 Obsługa oscyloskopu(f10)

4.1 Obsługa oscyloskopu(f10) 164 Fale 4.1 Obsługa oscyloskopu(f10) Bezpośrednim celem ćwiczenia jes zapoznanie się z działaniem i obsługą oscyloskopuak,abywprzyszłościmożnabyłoprzyjegopomocywykonywaćpomiary.wym celu należy przeprowadzić

Bardziej szczegółowo

Tranzystory bipolarne. Podstawowe układy pracy tranzystorów.

Tranzystory bipolarne. Podstawowe układy pracy tranzystorów. ĆWICZENIE 4 Tranzystory bipolarne. Podstawowe układy pracy tranzystorów. I. Cel ćwiczenia Zapoznanie się z układami zasilania tranzystorów. Wybór punktu pracy tranzystora. Statyczna prosta pracy. II. Układ

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE I SYMULACJE. mgr Żaneta Pruska. Ćwiczenia 2 Zadanie 1

PROGNOZOWANIE I SYMULACJE. mgr Żaneta Pruska. Ćwiczenia 2 Zadanie 1 PROGNOZOWANIE I SYMULACJE mgr Żanea Pruska Ćwiczenia 2 Zadanie 1 Firma Alfa jes jednym z głównych dosawców firmy Bea. Ilość produku X, wyrażona w ysiącach wyprodukowanych i dosarczonych szuk firmie Bea,

Bardziej szczegółowo

Badanie właściwości tłumienia zakłóceń woltomierza z przetwornikiem A/C z dwukrotnym całkowaniem

Badanie właściwości tłumienia zakłóceń woltomierza z przetwornikiem A/C z dwukrotnym całkowaniem Ćwiczenie 7 Badanie właściwości tłumienia zakłóceń woltomierza z przetwornikiem A/C z dwukrotnym całkowaniem PODSAWY EOREYCZNE PRZEWORNIK ANALOGOWO CYFROWEGO Z DWKRONYM CAŁKOWANIEM. SCHEMA BLOKOWY I ZASADA

Bardziej szczegółowo

Dobór przekroju żyły powrotnej w kablach elektroenergetycznych

Dobór przekroju żyły powrotnej w kablach elektroenergetycznych Dobór przekroju żyły powronej w kablach elekroenergeycznych Franciszek pyra, ZPBE Energopomiar Elekryka, Gliwice Marian Urbańczyk, Insyu Fizyki Poliechnika Śląska, Gliwice. Wsęp Zagadnienie poprawnego

Bardziej szczegółowo

BADANIE DYNAMICZNYCH WŁAŚCIWOŚCI PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH

BADANIE DYNAMICZNYCH WŁAŚCIWOŚCI PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH BADANIE DYNAMICZNYCH WŁAŚCIWOŚCI PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jes poznanie właściwości przyrządów i przeworników pomiarowych związanych ze sanami przejściowymi powsającymi po

Bardziej szczegółowo

Przetwarzanie energii elektrycznej w fotowoltaice. Ćwiczenie 12 Metody sterowania falowników

Przetwarzanie energii elektrycznej w fotowoltaice. Ćwiczenie 12 Metody sterowania falowników Przetwarzanie energii elektrycznej w fotowoltaice Ćwiczenie 12 Metody sterowania falowników wer. 1.1.2, 2016 opracowanie: Łukasz Starzak Politechnika Łódzka, Katedra Mikroelektroniki i Technik Informatycznych

Bardziej szczegółowo

Układy RLC oraz układ czasowy 555

Układy RLC oraz układ czasowy 555 Układy L oraz układ czasowy 555 Sonda oscyloskopowa s Kabel Obwód wejsciowy oscyloskopu wes wes s k we we Konspek do ćwiczeń laboraoryjnych z przedmiou TEHNIKA YFOWA SPIS TEŚI. Układ różniczkujący... 3.

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 65. Badanie wzmacniacza mocy

Ćwiczenie nr 65. Badanie wzmacniacza mocy Ćwiczenie nr 65 Badanie wzmacniacza mocy 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie podstawowych parametrów wzmacniaczy oraz wyznaczenie charakterystyk opisujących ich właściwości na przykładzie wzmacniacza

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 28. Badanie oscyloskopu analogowego

Ćwiczenie nr 28. Badanie oscyloskopu analogowego Ćwiczenie nr 28 Badanie oscyloskopu analogowego 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie budowy i zasady działania oraz nabycie umiejętności posługiwania się oscyloskopem analogowym. 2. Dane znamionowe

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL 2 AUTOR: MARTYNA MALAK PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL 2 AUTOR: MARTYNA MALAK

PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL 2 AUTOR: MARTYNA MALAK PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL 2 AUTOR: MARTYNA MALAK 1 PROGNOZOWANIE I SYMULACJE 2 hp://www.oucome-seo.pl/excel2.xls DODATEK SOLVER WERSJE EXCELA 5.0, 95, 97, 2000, 2002/XP i 2003. 3 Dodaek Solver jes dosępny w menu Narzędzia. Jeżeli Solver nie jes dosępny

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2 Mostek pojemnościowy Ćwiczenie wraz z instrukcją i konspektem opracowali P.Wisniowski, M.Dąbek

Ćwiczenie 2 Mostek pojemnościowy Ćwiczenie wraz z instrukcją i konspektem opracowali P.Wisniowski, M.Dąbek Ćwiczenie 2 Mostek pojemnościowy Ćwiczenie wraz z instrukcją i konspektem opracowali P.Wisniowski, M.Dąbek el ćwiczenia elem ćwiczenia jest zapoznanie się z metodą mostkową pomiaru pojemności kondensatora

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 11

Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 11 Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 11 Temat: Charakterystyki i parametry tyrystora Cel ćwiczenia. Celem ćwiczenia jest poznanie właściwości elektrycznych tyrystora. I. Wymagane wiadomości. 1. Podział

Bardziej szczegółowo

TRANZYSTORY POLOWE JFET I MOSFET

TRANZYSTORY POLOWE JFET I MOSFET POLTECHNKA RZEZOWKA Kaedra Podsaw Elekroiki srukcja Nr5 F 00/003 sem. lei TRANZYTORY POLOWE JFET MOFET Cel ćwiczeia: Pomiar podsawowych charakerysyk i wyzaczeie paramerów określających właściwości razysora

Bardziej szczegółowo

TEORIA PRZEKSZTAŁTNIKÓW. Kurs elementarny Zakres przedmiotu: ( 7 dwugodzinnych wykładów :) W4. Złożone i specjalne układy przekształtników sieciowych

TEORIA PRZEKSZTAŁTNIKÓW. Kurs elementarny Zakres przedmiotu: ( 7 dwugodzinnych wykładów :) W4. Złożone i specjalne układy przekształtników sieciowych EORA PRZEKSZAŁNKÓW W1. Wiadomości wsępne W. Przekszałniki sieciowe 1 W3. Przekszałniki sieciowe Kurs elemenarny Zakres przedmiou: ( 7 dwugodzinnych wykładów :) W4. Złożone i specjalne układy przekszałników

Bardziej szczegółowo

Obsługa wyjść PWM w mikrokontrolerach Atmega16-32

Obsługa wyjść PWM w mikrokontrolerach Atmega16-32 Zachodniopomorski Uniwersye Technologiczny WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY Kaedra Inżynierii Sysemów, Sygnałów i Elekroniki LABORATORIUM TECHNIKA MIKROPROCESOROWA Obsługa wyjść PWM w mikrokonrolerach Amega16-32 Opracował:

Bardziej szczegółowo

Ruch płaski. Bryła w ruchu płaskim. (płaszczyzna kierująca) Punkty bryły o jednakowych prędkościach i przyspieszeniach. Prof.

Ruch płaski. Bryła w ruchu płaskim. (płaszczyzna kierująca) Punkty bryły o jednakowych prędkościach i przyspieszeniach. Prof. Ruch płaski Ruchem płaskim nazywamy ruch, podczas kórego wszyskie punky ciała poruszają się w płaszczyznach równoległych do pewnej nieruchomej płaszczyzny, zwanej płaszczyzną kierującą. Punky bryły o jednakowych

Bardziej szczegółowo

Sygnały pojęcie i klasyfikacja, metody opisu.

Sygnały pojęcie i klasyfikacja, metody opisu. Sygały pojęcie i klasyfikacja, meody opisu. Iformacja przekazywaa jes za pośredicwem sygałów, kóre przeoszą eergię. Sygał jes o fukcja czasowa dowolej wielkości o charakerze eergeyczym, w kórym moża wyróżić

Bardziej szczegółowo

Zakład Zastosowań Elektroniki i Elektrotechniki

Zakład Zastosowań Elektroniki i Elektrotechniki Zakład Zastosowań Elektroniki i Elektrotechniki Laboratorium Wytwarzania energii elektrycznej Temat ćwiczenia: Badanie alternatora 52 BADANIE CHARAKTERYSTYK EKSPLOATACYJNYCH ALTERNATORÓW SAMO- CHODOWYCH

Bardziej szczegółowo

( 3 ) Kondensator o pojemności C naładowany do różnicy potencjałów U posiada ładunek: q = C U. ( 4 ) Eliminując U z równania (3) i (4) otrzymamy: =

( 3 ) Kondensator o pojemności C naładowany do różnicy potencjałów U posiada ładunek: q = C U. ( 4 ) Eliminując U z równania (3) i (4) otrzymamy: = ROZŁADOWANIE KONDENSATORA I. el ćwiczenia: wyznaczenie zależności napięcia (i/lub prądu I ) rozładowania kondensaora w funkcji czasu : = (), wyznaczanie sałej czasowej τ =. II. Przyrządy: III. Lieraura:

Bardziej szczegółowo

Zastosowania liniowe wzmacniaczy operacyjnych

Zastosowania liniowe wzmacniaczy operacyjnych UKŁADY ELEKTRONICZNE Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Zastosowania liniowe wzmacniaczy operacyjnych Laboratorium Układów Elektronicznych Poznań 2008 1. Cel i zakres ćwiczenia Celem ćwiczenia jest

Bardziej szczegółowo

BADANIE ELEMENTÓW RLC

BADANIE ELEMENTÓW RLC KATEDRA ELEKTRONIKI AGH L A B O R A T O R I U M ELEMENTY ELEKTRONICZNE BADANIE ELEMENTÓW RLC REV. 1.0 1. CEL ĆWICZENIA - zapoznanie się z systemem laboratoryjnym NI ELVIS II, - zapoznanie się z podstawowymi

Bardziej szczegółowo

R L. Badanie układu RLC COACH 07. Program: Coach 6 Projekt: CMA Coach Projects\ PTSN Coach 6\ Elektronika\RLC.cma Przykłady: RLC.cmr, RLC1.

R L. Badanie układu RLC COACH 07. Program: Coach 6 Projekt: CMA Coach Projects\ PTSN Coach 6\ Elektronika\RLC.cma Przykłady: RLC.cmr, RLC1. OAH 07 Badanie układu L Program: oach 6 Projekt: MA oach Projects\ PTSN oach 6\ Elektronika\L.cma Przykłady: L.cmr, L1.cmr, V L Model L, Model L, Model L3 A el ćwiczenia: I. Obserwacja zmian napięcia na

Bardziej szczegółowo

Wzmacniacze napięciowe z tranzystorami komplementarnymi CMOS

Wzmacniacze napięciowe z tranzystorami komplementarnymi CMOS Wzmacniacze napięciowe z tranzystorami komplementarnymi CMOS Cel ćwiczenia: Praktyczne wykorzystanie wiadomości do projektowania wzmacniacza z tranzystorami CMOS Badanie wpływu parametrów geometrycznych

Bardziej szczegółowo

Maszyny prądu stałego - charakterystyki

Maszyny prądu stałego - charakterystyki Maszyny prądu sałego - charakerysyki Dwa podsawowe uzwojenia w maszynach prądu sałego, wornika i wzbudzenia, mogą być łączone ze sobą w różny sposób (Rys. 1). W zależności od ich wzajemnego połączenia

Bardziej szczegółowo

L ABORATORIUM UKŁADÓW ANALOGOWYCH

L ABORATORIUM UKŁADÓW ANALOGOWYCH WOJSKOWA AKADEMIA TECHNICZNA W YDZIAŁ ELEKTRONIKI zima L ABORATORIUM UKŁADÓW ANALOGOWYCH Grupa:... Data wykonania ćwiczenia: Ćwiczenie prowadził: Imię:......... Data oddania sprawozdania: Podpis: Nazwisko:......

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL 2 PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL AUTOR: ŻANETA PRUSKA

PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL 2 PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL AUTOR: ŻANETA PRUSKA 1 PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL 2 AUTOR: mgr inż. ŻANETA PRUSKA DODATEK SOLVER 2 Sprawdzić czy w zakładce Dane znajduję się Solver 1. Kliknij przycisk Microsof Office, a nasępnie kliknij przycisk Opcje

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY METROLOGII ĆWICZENIE 7 TEMPERATURA Międzywydziałowa Szkoła Inżynierii Biomedycznej 2009/2010 SEMESTR 3

PODSTAWY METROLOGII ĆWICZENIE 7 TEMPERATURA Międzywydziałowa Szkoła Inżynierii Biomedycznej 2009/2010 SEMESTR 3 PODSTAWY METROLOGII ĆWICZENIE 7 TEMPERATURA Międzywydziałowa Szkoła Inżynierii Biomedycznej 2009/2010 SEMESTR 3 Rozwiązania zadań nie były w żaden sposób konsultowane z żadnym wiarygodnym źródłem informacji!!!

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR.4 Wybrane zagadnienia teoretyczne POMIARY OSCYLOSKOPOWE OSCYLOSKOPY ANALOGOWE

ĆWICZENIE NR.4 Wybrane zagadnienia teoretyczne POMIARY OSCYLOSKOPOWE OSCYLOSKOPY ANALOGOWE 1 ĆWICZENIE NR.4 Wybrane zagadnienia eoreyczne POMIARY OSCYLOSKOPOWE OSCYLOSKOPY ANALOGOWE 1. Wsęp Oscyloskopy elekroniczne są o elekroniczne przyrządy pomiarowe służące do wizualnej obserwacji zależności

Bardziej szczegółowo

Elementy i obwody nieliniowe

Elementy i obwody nieliniowe POLTCHNKA ŚLĄSKA WYDZAŁ NŻYNR ŚRODOWSKA NRGTYK NSTYTT MASZYN RZĄDZŃ NRGTYCZNYCH LABORATORM LKTRYCZN lementy i obwody nieliniowe ( 3) Opracował: Dr inż. Włodzimierz OGLWCZ 3 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Laboratorium z Układów Analogowych

Laboratorium z Układów Analogowych Laboraorium z kładów Analogowych Prosowanie i Deekcja Józef Boksa WAT 13 1. PROSTOWANIE I DETEKCJA...3 1.1. CEL ĆWICZENIA...3 1.. WPROWADZENIE...3 1..1. Prosowanie...3 1... Modulacja i deekcja...3 1.3.

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 4: Pomiar parametrów i charakterystyk wzmacniacza mocy małej częstotliwości REGIONALNE CENTRUM EDUKACJI ZAWODOWEJ W BIŁGORAJU

Ćwiczenie 4: Pomiar parametrów i charakterystyk wzmacniacza mocy małej częstotliwości REGIONALNE CENTRUM EDUKACJI ZAWODOWEJ W BIŁGORAJU REGIONALNE CENTRUM EDUKACJI ZAWODOWEJ W BIŁGORAJU R C E Z w B I Ł G O R A J U LABORATORIUM pomiarów elektronicznych UKŁADÓW ANALOGOWYCH Ćwiczenie : Pomiar parametrów i charakterystyk wzmacniacza mocy małej

Bardziej szczegółowo

Elektronika. Wzmacniacz tranzystorowy

Elektronika. Wzmacniacz tranzystorowy LABORATORIUM Elektronika Wzmacniacz tranzystorowy Opracował: mgr inż. Andrzej Biedka Wymagania, znajomość zagadnień: 1. Podstawowych parametrów elektrycznych i charakterystyk graficznych tranzystorów bipolarnych.

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2a. Pomiar napięcia z izolacją galwaniczną Doświadczalne badania charakterystyk układów pomiarowych CZUJNIKI POMIAROWE I ELEMENTY WYKONAWCZE

Ćwiczenie 2a. Pomiar napięcia z izolacją galwaniczną Doświadczalne badania charakterystyk układów pomiarowych CZUJNIKI POMIAROWE I ELEMENTY WYKONAWCZE Politechnika Łódzka Katedra Mikroelektroniki i Technik Informatycznych 90-924 Łódź, ul. Wólczańska 221/223, bud. B18 tel. 42 631 26 28 faks 42 636 03 27 e-mail secretary@dmcs.p.lodz.pl http://www.dmcs.p.lodz.pl

Bardziej szczegółowo

BADANIE WŁAŚCIWOŚCI WYBRANEGO UKŁADU PRZECIWDESTRUKCYJNEGO

BADANIE WŁAŚCIWOŚCI WYBRANEGO UKŁADU PRZECIWDESTRUKCYJNEGO ZAKŁAD EKSPLOATACJI SYSTEMÓW ELEKTRONICZNYCH INSTYTUT SYSTEMÓW ELEKTRONICZNYCH WYDZIAŁ ELEKTRONIKI WOJSKOWA AKADEMIA TECHNICZNA ------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Bardziej szczegółowo

BADANIE ELEKTRYCZNEGO OBWODU REZONANSOWEGO RLC

BADANIE ELEKTRYCZNEGO OBWODU REZONANSOWEGO RLC Ćwiczenie 45 BADANE EEKTYZNEGO OBWOD EZONANSOWEGO 45.. Wiadomości ogólne Szeregowy obwód rezonansowy składa się z oporu, indukcyjności i pojemności połączonych szeregowo i dołączonych do źródła napięcia

Bardziej szczegółowo

Politechnika Częstochowska Wydział Inżynierii Mechanicznej i Informatyki. Sprawozdanie #2 z przedmiotu: Prognozowanie w systemach multimedialnych

Politechnika Częstochowska Wydział Inżynierii Mechanicznej i Informatyki. Sprawozdanie #2 z przedmiotu: Prognozowanie w systemach multimedialnych Poliechnika Częsochowska Wydział Inżynierii Mechanicznej i Informayki Sprawozdanie #2 z przedmiou: Prognozowanie w sysemach mulimedialnych Andrzej Siwczyński Andrzej Rezler Informayka Rok V, Grupa IO II

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół Łączności w Krakowie. Badanie parametrów wzmacniacza mocy. Nr w dzienniku. Imię i nazwisko

Zespół Szkół Łączności w Krakowie. Badanie parametrów wzmacniacza mocy. Nr w dzienniku. Imię i nazwisko Klasa Imię i nazwisko Nr w dzienniku espół Szkół Łączności w Krakowie Pracownia elektroniczna Nr ćw. Temat ćwiczenia Data Ocena Podpis Badanie parametrów wzmacniacza mocy 1. apoznać się ze schematem aplikacyjnym

Bardziej szczegółowo

Przetwarzanie AC i CA

Przetwarzanie AC i CA 1 Elektroniki Elektroniki Elektroniki Elektroniki Elektroniki Katedr Przetwarzanie AC i CA Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego opracował: Łukasz Buczek 05.2015 1. Cel ćwiczenia 2 Celem ćwiczenia jest

Bardziej szczegółowo

Wahadło. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z zasadą dokonywania wideopomiarów w systemie Coach 6 oraz obserwacja modelu wahadła matematycznego.

Wahadło. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z zasadą dokonywania wideopomiarów w systemie Coach 6 oraz obserwacja modelu wahadła matematycznego. 6COACH38 Wahadło Program: Coach 6 Projekt: komputer H : C:\Program Files (x86)\cma\coach6\full.en\cma Coach Projects\PTSN Coach 6\Wideopomiary\wahadło.cma Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie

Bardziej szczegółowo

PROJEKT nr 1 Projekt spawanego węzła kratownicy. Sporządził: Andrzej Wölk

PROJEKT nr 1 Projekt spawanego węzła kratownicy. Sporządził: Andrzej Wölk PROJEKT nr 1 Projek spawanego węzła kraownicy Sporządził: Andrzej Wölk Projek pojedynczego węzła spawnego kraownicy Siły: 1 = 10 3 = -10 Kąy: α = 5 o β = 75 o γ = 75 o Schema węzła kraownicy Dane: Grubość

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie technologii SDF do lokalizowania źródeł emisji BPSK i QPSK

Zastosowanie technologii SDF do lokalizowania źródeł emisji BPSK i QPSK Jan M. KELNER, Cezary ZIÓŁKOWSKI Wojskowa Akademia Techniczna, Wydział Elekroniki, Insyu Telekomunikacji doi:1.15199/48.15.3.14 Zasosowanie echnologii SDF do lokalizowania źródeł emisji BPSK i QPSK Sreszczenie.

Bardziej szczegółowo

Bogdan Olech Mirosław Łazoryszczak Dorota Majorkowska-Mech. Elektronika. Laboratorium nr 3. Temat: Diody półprzewodnikowe i elementy reaktancyjne

Bogdan Olech Mirosław Łazoryszczak Dorota Majorkowska-Mech. Elektronika. Laboratorium nr 3. Temat: Diody półprzewodnikowe i elementy reaktancyjne Bogdan Olech Mirosław Łazoryszczak Dorota Majorkowska-Mech Elektronika Laboratorium nr 3 Temat: Diody półprzewodnikowe i elementy reaktancyjne SPIS TREŚCI Spis treści... 2 1. Cel ćwiczenia... 3 2. Wymagania...

Bardziej szczegółowo