Wyznaczanie charakterystyk częstotliwościowych

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wyznaczanie charakterystyk częstotliwościowych"

Transkrypt

1 Wyznaczanie charakerysyk częsoliwościowych Ćwiczenie ma na celu przedsawienie prakycznych meod wyznaczania charakerysyk częsoliwościowych elemenów dynamicznych. 1. Wprowadzenie Jedną z podsawowych meod określania właściwości układów dynamicznych jes wyznaczanie ich charakerysyk częsoliwościowych. Charakerysyka częsoliwościowa opisuje odpowiedź układu na wymuszenie harmoniczne (sinusoidalne) o częsoliwości zmieniającej się w określonym zakresie (charaker fizyczny sygnału wejściowego i wyjściowego może być różny). Sygnał harmoniczny jes szczególnie przydany jako sygnał esowy ponieważ kolejne punky charakerysyki wyznaczane są oddzielnie, za każdym razem używając pełnej dopuszczalnej ze względu na nieliniowość ampliudy sygnału pomiarowego wpływ zakłóceń jes zaem mniejszy niż przy meodach czasowych. Zasosowanie charakerysyk częsoliwościowych - Projekowanie układów regulacji - Modelowanie obieku - Dobór częsoliwości próbkowania sygnału wyjściowego w układach dyskrenych Doświadczalne wyznaczanie charakerysyk częsoliwościowych polega na znalezieniu zależności między ampliudami i fazami sygnałów wejściowego i wyjściowego w sanie usalonym, gdy na wejście doprowadzony jes pomiarowy sygnał sinusoidalny o sałej ampliudzie i częsoliwości. Dokonanie ego rodzaju pomiarów przy różnych częsoliwościach pozwala znaleźć kolejne punky charakerysyki; jeśli dokonamy ego w odpowiednim paśmie częsoliwości (eoreycznie w paśmie od f=0 do f= ), orzymana charakerysyka w pełni scharakeryzuje własności obieku. Do wykonania pomiarów konieczne jes użycie generaora przebiegów sinusoidalnych (najczęściej generaora sygnału elekrycznego) o regulowanej częsoliwości i ampliudzie sygnału. Sygnał wejściowy i wyjściowy obieku należy podłączyć do urządzenia rejesrującego (oscyloskop, kara przeworników A/C, rejesraor pisakowy ip.) i na podsawie zarejesrowanych oscylogramów wyznaczyć sosunek ampliud G(jω) - wzór (1) i przesunięcie fazowe arg G(jω) - wzór (2) przy danej częsoliwości (rys 1). 2A G( j ) M ( ) 2A 2 1 (1) Tx ( ) argg( j ) 2 T (2) we() wy() Tx 2A2 2A1 T Rys. 1 Wyznaczanie modułu i przesunięcia fazowego na podsawie oscylogramów

2 2. Układy pomiarowe do wyznaczania charakerysyk częsoliwościowych W najprosszym przypadku gdy mamy do czynienia z obiekem małej mocy o wejściu i wyjściu w posaci sygnału napięciowego układ pomiarowy do wyznaczania charakerysyk częsoliwościowych przedsawiony zosał na rys 2: CH1 Generaor Obiek CH2 Rys. 2 Schema blokowy układu do wyznaczania charakerysyk częsoliwościowych W prakyce sygnał z generaora sygnału elekrycznego ma zby małą moc żeby można go było podłączyć bezpośrednio do wejścia badanego obieku. Konieczne jes jego wzmocnienie w elemencie wykonawczym, kóry dodakowo zamienia sygnał napięciowy na inną, wymaganą do serowania badanym obiekem wielkość np. na siłę, przemieszczenie, ciśnienie, przepływ ip. Dodakowo sygnał wyjściowy z obieku nie zawsze jes napięciowy; należy wówczas zasosować odpowiedni przewornik pomiarowy (zakładamy że jego wpływ na wyniki pomiarów jes pomijalny). Ponieważ elemen wykonawczy jes połączony szeregowo z obiekem, zwykle wyznacza się wypadkową charakerysykę częsoliwościową ych elemenów rys 3. CH1 Generaor Urządzenie wykonawcze Obiek Przewornik pomiarowy CH2 Rys. 3 Schema blokowy układu do wyznaczania charakerysyk częsoliwościowych obieku z urządzeniem wykonawczym na wejściu Na rys 4 przedsawiono schema blokowy układu do wyznaczanie charakerysyk częsoliwościowych obieku pracującego w układzie zamknięym z regulaorem liniowym. W ym przypadku generaor działa na obiek za pośrednicwem regulaora, kóry serując poprzez urządzenie wykonawcze obiekem, wymusza na jego wyjściu sygnał zadany czyli przebieg sinusoidalny. W ym przypadku ampliuda sygnału wyjściowego będzie miała sałą warość, niezależną od częsoliwości sygnału z generaora. Zależna od częsoliwości będzie warość sygnału na wejściu obieku. Przewornik pomiarowy CH1 Generaor Regulaor Urządzenie wykonawcze Obiek Przewornik pomiarowy CH2 Rys. 4 Schema blokowy układu do wyznaczania charakerysyk częsoliwościowych obieku w układzie zamknięym z liniowym regulaorem

3 Układ en nadaje się do badania obieków asaycznych, kóre całkują sygnał wejściowy. W przypadku układu pomiarowego z rys. 3 składowa sała w sygnale na wejściu spowoduje ciągłe narasanie (lub opadanie) sygnału wyjściowego co uniemożliwia poprawny odczy ampliudy oscylacji i przesunięcia fazowego. Dodakowo może dojść do przekroczenia dopuszczalnych warości sygnału wyjściowego lub innych sygnałów i w szczególności do uszkodzenia urządzenia. Układ pomiarowy z regulaorem odwarza na wyjściu obieku składową sałą sygnału z generaora: sygnał wyjściowy oscyluje wokół usalonej warości. 3. Prakyczne problemy pojawiające się podczas wyznaczania charakerysyk częsoliwościowych 3.1 Dobór ampliudy sygnału wejściowego Przy doborze ampliudy sygnału pomiarowego należy przede wszyskim zwrócić uwagą na nieliniowości wysępujące w układzie. Z doświadczenia wiemy że w oaczającym nas świecie zdecydowana większość zmiennych fizycznych nie może przyjmować dowolnie dużych warości. Dlaego w każdym rzeczywisym obiekcie może pojawić się nieliniowość związana z nasyceniem sygnałów (Dodaek 1). Częso celowo wprowadza się nasycenie sygnału wejściowego lub innych sygnałów w obiekcie, w celu zabezpieczenia urządzenia przed uszkodzeniem (np. ograniczenie maksymalnego prądu płynącego przez uzwojenie silnika), czy eż dla bezpieczeńswa obsługi (np. ograniczenie maksymalnej prędkości samochodu) UWAGA: W rakcie wyznaczania charakerysyki częsoliwościowej należy ak dobrać ampliudę sygnału wejściowego, aby żaden z sygnałów w badanym obiekcie nie uległ nasyceniu. Zgrubnej oceny czy kóryś z sygnałów uległ nasyceniu można dokonać na podsawie obserwacji kszału sygnału wyjściowego. Przykładowo jeśli nasycenie pojawia się bezpośrednio na wyjściu obieku o można je zobaczyć na oscylogramie (Dodaek 1/rys. 1b). W pewnych syuacjach nasyceniu może ulec kóryś z sygnałów wewnąrz obieku. Jeżeli sygnały e są niedosępne dla pomiarów wówczas o ewenualnym wysąpieniu nasycenia można wnioskować na podsawie obserwacji kszału sygnału wyjściowego; wymaga o jednak analizy częsoliwościowej ego sygnału. Jeżeli w widmie pojawią się dodakowe prążki o częsoliwościach będących całkowiymi wielokronościami częsoliwości sygnału wejściowego o oznacza, że kóryś z sygnałów ulega nasyceniu. W akim przypadku należy zmniejszyć ampliudę sygnału wejściowego. 3.2 Zakres zmian częsoliwości sygnału wejściowego Pewną rudność sprawia zazwyczaj określenie pasma częsoliwości, w kórym rzeba dokonać pomiarów. Niekiedy zaleca się rozpoczynać pomiary od doświadczalnego wyznaczenia częsoliwości f π, przy kórej przesunięcie fazowe φ = π. Nasępnie przeprowadza się pomiary dla częsoliwości z zakresu od 0 do 2f π. 3.3 Dobór składowej sałej sygnału wejściowego W wielu przypadkach sygnał serujący nie może przyjmować warości ujemnych (np. nie można dosarczyć ujemnej mocy do grzałki, zaworu usawionego w zerowej pozycji nie da się bardziej zamknąć ip.). Wówczas do sinusoidalnego sygnału wymuszenia należy dodać składową sałą, o warości odpowiadającej ypowemu punkowi pracy urządzenia (lub w połowie zakresu liniowości). Zwykle owarzyszy emu pojawienie się składowej sałej w odpowiedzi badanego obieku Dodaek 1/rys. 2. W przypadku sygnałów z niezerową składową sałą może pojawić się problem z wyznaczeniem czasu Tx (wzór (2)). Wc ej syuacji należy skorzysać z meody przedsawionej w dodaku 2. UWAGA Składowa sała w sygnale wejściowym nie zmienia charakerysyki częsoliwościowej

4 4. Przebieg ćwiczenia 1. Włączyć zasilanie przysawki oscyloskopowej ADC-200; wejścia pomiarowe A i B przysawki pozosawić odłączone. 2. Uruchomić program PicoScope. Usawić paramery oscyloskopu zgodnie z rys. 1. skala czasu mnożnik skali czasu yp sprzężenia yp sprzężenia Podsawa czasu Kanał A Kanał B synchronizacja Rys 1 Usawienia począkowe paramerów oscyloskopu 3. Wykonać procedury kalibracji offseów; polecenie Seings/Offse null/chanell x. 4. Połączyć układ pomiarowy zgodnie z rys.2. Generaor Sała czasowa obieku G1 G1 0 max G2 MOD-1 A B ADC-200 Do kompuera Rys.2 Schema blokowy układu do wyznaczania charakerysyk częsoliwościowych 5. Usawić sałą czasową ransmiancji G 1 na 0 wówczas G 1 (S)=1; w ym przypadku idenyfikowana będzie ransmiancja G Poprosić prowadzącego o sprawdzenie połączeń. 7. Włączyć zasilanie obieku. 8. Włączyć zasilanie generaora. Przyciskiem WAVE wybrać rodzaj przebiegu wyjściowego z generaora przebieg sinusoidalny. Usawić częsoliwość na 50 Hz (pokręło i przyciski w prawym górnym narożniku generaora). Na moniorze pojawią się przebiegi sygnału z generaora (kanał A niebieski) i sygnału na wyjściu obieku (kanał B czerwony). UWAGA Jeśli w rakcie pomiarów przebiegi nie będą sinusoidalne należy poprosić prowadzącego. 9. Przy pomocy pokręła AMPL w dolnej części generaora usawić ampliudę sygnału z generaora na 10 V odczy z oscylogramu.

5 10. Nacisnąć przycisk STOP w lewym dolnym narożniku okna oscylogramu. Nasępnie umieścić na oscylogramie poziome linie naciskając prawy przycisk myszy (rysowanie linii: Dodaek 3). Przesunąć srzałkami linie ak aby przechodziły przez maksima i minima sygnału na wyjściu obieku rys.3. Rys.3 Usawienia kursorów i odczy max i min sygnału w kanale B 11. Odczyać warość międzyszczyową (wielkość xo nad oscylogramem). Wynik zapisać w abeli 1 - kolumna 2A Narysować pionowe linie w punkach, w kórych narasające zbocza sygnałów osiągają warość 0. Linię x na sygnale wejściowym (niebieski), linię o na sygnale wyjściowym (czerwony). W celu zwiększenia precyzji usawienia linii należy usawić mnożnik skali czasu na x1 0 rys. 4. Rys. 4 Usawienia linii pionowych do pomiaru czasu opóźnienia

6 13. Odczyać czas pomiędzy liniami (wielkość xo nad oscylogramem). Wynik zapisać w abeli 1 kolumna T X Powórzyć pomiar czasu dla linii umieszczonych na opadających zboczach sygnałów. Wynik zapisać w abeli 1 kolumna T X Usawić mnożnik skali czasu na x Nacisnąć przycisk GO w lewym dolnym narożniku okna oscylogramu. 17. Powórzyć punky od 9 do 16 dla wszyskich częsoliwości z abeli 1. Skalę czasu (Rys. 1) dobierać ak aby na oscylogramie widoczne były przynajmniej po dwa minima i maksima przebiegu sygnału wyjściowego. UWAGA 1. Dla częsoliwości powyżej 100 Hz usawić w obu kanałach yp sprzężenia na AC 2. Wyniki pomiarów na bieżąco wpisywać do programu Malab lub Excel 18. Na podsawie wykonanych pomiarów i obliczeń wykreślić charakerysyki Bodego obieku o ransmiancji G Poprosić prowadzącego o sprawdzenie wyników pomiarów i usawienie sałej czasowej dla ransmiancji G Powórzyć pomiary (punky od 10 do 17) dla szeregowego połączenia ransmiancji G 1 i G Wyłączyć zasilanie: generaora, obieku i przysawki oscyloskopowej. Transmiancja G 2 LP Usawienia Pomiary Obliczenia f 2A 1 2A 2 T X1 T X2 T T X_śr G(ω) φ(ω) Uwagi [Hz] [V] [V] [ms] [ms] [ms] [ms] [V/V] [rad] k 9 2k 10 5k 11 10k 12 20k 13 50k k k Transmiancja G 1 G k 9 2k 10 5k 11 10k 12 20k 13 50k k k Tabela 1

7 Sprawozdanie Do obliczeń i worzenia wykresów wykorzysać program Malab lub Excel. 1. Na podsawie wykonanych pomiarów i obliczeń wykreślić charakerysykę ampliudowo-fazową (Nyquis a) i charakerysyki Bodego obieku o ransmiancji G 2 2. Na podsawie uzyskanych w punkcie 1 charakerysyk określić jaki o jes obiek. Podać ransmiancję i wyznaczyć paramery. Warości paramerów należy określić na podsawie charakerysyk asympoycznych dorysowanych na wykresach wyznaczonych charakerysyk logarymicznych. 3. Na podsawie wykonanych pomiarów i obliczeń wykreślić charakerysykę ampliudowo-fazową (Nyquis a) i charakerysyki Bodego obieku złożonego z szeregowego połączenia ransmiancji G 1 i G Wiedząc że badany obiek składa się z szeregowego połączenia dwóch bloków wyznaczyć charakerysyki Bodego bloku G 1. Wskazówka: Należy od uzyskanych w punkcie 3 charakerysyk odjąć charakerysyki z punku Na podsawie uzyskanych w punkcie 4 charakerysyk określić jaki o jes obiek. Podać ransmiancję i wyznaczyć paramery. Warości paramerów należy określić na podsawie charakerysyk asympoycznych dorysowanych na wykresach wyznaczonych charakerysyk logarymicznych. 6. Podać ransmiancję wypadkową obieku. Na podsawie ransmiancji wykreślić charakerysykę ampliudowo-fazową (Nyquis a) i charakerysyki Bodego (na wspólnym rysunku z punku 3. Określić czy orzymane charakerysyki pokrywają się (jeśli nie o dlaczego) 7. Na podsawie wykreślonych charakerysyk Bodego określić czy badany obiek jes minimalnofazowy czy nieminimalnofazowy; odpowiedź uzasadnić [3]. Pyanie dodakowe dla dociekliwych: 1. Czy do wyznaczania charakerysyk częsoliwościowych można użyć innego niż sinusoida sygnału wejściowego (np. przebieg prosokąny lub rapezoidalny)? Wskazówka: [1] rozdział 3.3 Lieraura [1] W. Findeisen: Technika regulacji auomaycznej, PWN, Warszawa [2] Jerzy Pułaczewski: Podsawy regulacji auomaycznej [3] Andrzej Markowski: Auomayka w pyaniach i odpowiedziach, Warszawa 1979, Wydawnicwa Naukowo-Techniczne

8 Dodaek 1 Nasycenie Zjawisko nasycenia ma miejsce wedy, gdy po przekroczeniu przez sygnał wejściowy pewnej warości usaje przyros sygnału wyjściowego. Analiyczny opis jes wedy nasępujący: wy Y max wy wy Y max wy X min X min X max we X max we Y min Y min we we a) sygnał wejściowy w zakresie liniowym b) sygnał wejściowy poza zakresem liniowym Rys.1 Wpływ nasycenia na kszał sygnału wyjściowego w zależności od warości sygnału wejściowego Nieliniowość charakerysyki obieku nie musi być symeryczna względem począku układu współrzędnych. Na rys 2 przedsawiono charakerysykę sayczną przewornika pomiarowego ciśnienia z wyjściem prądowym. W ym przypadku sygnał wyjściowy przyjmuje wyłącznie warości większe od zera z przedziału 4-20 ma. Dodakowo zakres zmian sygnału wejściowego zosał ograniczony do warości większych od zera. I wy 20 ma I wy 4 ma składowa sała sygnału wyjściowego pmin pmax ciśnienie ciśnienie składowa sała sygnału wejściowego Rys. 2 Charakerysyka sayczna przewornika pomiarowego z wyjściem prądowym 4-20 ma

9 Dodaek 2 Wyznaczanie przesunięcia fazowego w przypadku sygnałów z niezerową składową sałą Pomiar czasu opóźnienia T X wymaga precyzyjnego określenia momenów w kórych badane sygnały mają jednakowe fazy. Jeśli analizowane sygnały mają różne składowe sałe może o być kłopoliwe. W akim przypadku do wyznaczenia czasu T X można skorzysać z zależności (3). T X1 we() wy() T X2 a T X a b b T X Rys. 1 Wyznaczanie przesunięcia fazowego w przypadku sygnałów z niezerową składową sałą Na podsawie rys. 1 można napisać układ równań (1): (1) Dodając powyższe równania sronami orzymujemy (2): (2) Osaecznie po przekszałceniu orzymujemy (3): (3) Jak widać wyznaczony czas T X nie zależy od warości składowych sałych przebiegów i przyjęego poziomu na kórym dokonujemy pomiarów T X1 i T X2 (niebieska linia na rys.1). W prakyce ze względu na szumy pomiarowe najlepiej jes przyjąć poziom na kórym dokonujemy pomiarów blisko miejsca w kórym sygnały mają maksymalne sromości.

10 Dodaek 3 Rysowanie linii pomocniczych na wykresie Aby dodać pionową linię: 1. Przesuń kursor w okolice miejsca w kórym ma znaleźć się linia, zaczynając w górnej części okna. 2. Naciśnij i przyrzymaj wciśnięy lewy przycisk myszy 3. Przeciągnij myszą w dół 4. PicoScope wyświela pionową linijkę 5. Przesuń mysz lewo lub w prawo, aby usawić żądaną pozycję. 6. Zwolnij przycisk myszy Aby dodać poziomą linię: 1. Przesuń kursor w okolice miejsca w kórym ma znaleźć się linia, w pobliżu lewej srony okna 2. Naciśnij i przyrzymaj wciśnięy prawy przycisk myszy 3. Przeciągnij mysz w prawo 4. PicoScope wyświela poziomą linijkę 5. Przesuń mysz w górę lub w dół, aby usawić żądaną pozycję. 6. Zwolnij przycisk myszy Jeżeli są dwie osie Y, o naciśnięcie lewego przycisku myszy przy rysowaniu przypisuje linię do osi z lewej srony, naomias naciśnięcie prawego przycisku myszy przy rysowaniu przypisuje linię do osi z prawej srony (na końcu linii pojawia się znacznik z kolorem osi do kórej zosała ona przypisana) Można dodać maksymalnie dwie linie; dodawanie kolejnej spowoduje usunięcie najsarszej. Program PicoScope wyświela akualne pozycje linii. Jeśli dwie linie są na ej samej osi, PicoScope wyświela również różnicę warości pomiędzy nimi (wielkość xo w górnej części ekranu) Narysowane linie można przemieszczać przy pomocy srzałek na klawiaurze. Aby wybrać linię kóra będzie przesuwana należy usawić kursor w pobliżu wybranej linii i kliknąć lewym przyciskiem myszy linia przesunie się ak że będzie przechodzić przez akualne położenie kursora. Nasępnie przy pomocy srzałek na klawiaurze można precyzyjnie usawić położenie linii.

Gr.A, Zad.1. Gr.A, Zad.2 U CC R C1 R C2. U wy T 1 T 2. U we T 3 T 4 U EE

Gr.A, Zad.1. Gr.A, Zad.2 U CC R C1 R C2. U wy T 1 T 2. U we T 3 T 4 U EE Niekóre z zadań dają się rozwiązać niemal w pamięci, pamięaj jednak, że warunkiem uzyskania różnej od zera liczby punków za każde zadanie, jes przedsawienie, oprócz samego wyniku, akże rozwiązania, wyjaśniającego

Bardziej szczegółowo

Regulatory. Zadania regulatorów. Regulator

Regulatory. Zadania regulatorów. Regulator Regulaory Regulaor Urządzenie, kórego podsawowym zadaniem jes na podsawie sygnału uchybu (odchyłki regulacji) ukszałowanie sygnału serującego umożliwiającego uzyskanie pożądanego przebiegu wielkości regulowanej

Bardziej szczegółowo

PRACOWNIA ELEKTRONIKI

PRACOWNIA ELEKTRONIKI PRACOWNIA ELEKTRONIKI Tema ćwiczenia: BADANIE MULTIWIBRATORA UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO W BYDGOSZCZY INSTYTUT TECHNIKI. 2. 3. Imię i Nazwisko 4. Daa wykonania Daa oddania Ocena Kierunek Rok sudiów

Bardziej szczegółowo

POMIARY CZĘSTOTLIWOŚCI I PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO SYGNAŁÓW OKRESOWYCH. Cel ćwiczenia. Program ćwiczenia

POMIARY CZĘSTOTLIWOŚCI I PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO SYGNAŁÓW OKRESOWYCH. Cel ćwiczenia. Program ćwiczenia Pomiary częsoliwości i przesunięcia fazowego sygnałów okresowych POMIARY CZĘSOLIWOŚCI I PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO SYGNAŁÓW OKRESOWYCH Cel ćwiczenia Poznanie podsawowych meod pomiaru częsoliwości i przesunięcia

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 6 WŁASNOŚCI DYNAMICZNE DIOD

Ćwiczenie 6 WŁASNOŚCI DYNAMICZNE DIOD 1. Cel ćwiczenia Ćwiczenie 6 WŁASNOŚCI DYNAMICZNE DIOD Celem ćwiczenia jes poznanie własności dynamicznych diod półprzewodnikowych. Obejmuje ono zbadanie sanów przejściowych podczas procesu przełączania

Bardziej szczegółowo

ANALIZA HARMONICZNA RZECZYWISTYCH PRZEBIEGÓW DRGAŃ

ANALIZA HARMONICZNA RZECZYWISTYCH PRZEBIEGÓW DRGAŃ Ćwiczenie 8 ANALIZA HARMONICZNA RZECZYWISTYCH PRZEBIEGÓW DRGAŃ. Cel ćwiczenia Analiza złożonego przebiegu drgań maszyny i wyznaczenie częsoliwości składowych harmonicznych ego przebiegu.. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM PODSTAWY ELEKTRONIKI Badanie Bramki X-OR

LABORATORIUM PODSTAWY ELEKTRONIKI Badanie Bramki X-OR LORTORIUM PODSTWY ELEKTRONIKI adanie ramki X-OR 1.1 Wsęp eoreyczny. ramka XOR ramka a realizuje funkcję logiczną zwaną po angielsku EXLUSIVE-OR (WYŁĄZNIE LU). Polska nazwa brzmi LO. Funkcję EX-OR zapisuje

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 119. Tabela II. Część P19. Wyznaczanie okresu drgań masy zawieszonej na sprężynie. Nr wierzchołka 0 1 2 3 4 5 6 7 8

Ćwiczenie 119. Tabela II. Część P19. Wyznaczanie okresu drgań masy zawieszonej na sprężynie. Nr wierzchołka 0 1 2 3 4 5 6 7 8 2012 Kaedra Fizyki SGGW Nazwisko... Daa... Nr na liście... Imię... Wydział... Dzień yg.... Godzina... Ruch harmoniczny prosy masy na sprężynie Tabela I: Część X19. Wyznaczanie sałej sprężyny Położenie

Bardziej szczegółowo

WSTĘP DO ELEKTRONIKI

WSTĘP DO ELEKTRONIKI WSTĘP DO ELEKTRONIKI Część I Napięcie, naężenie i moc prądu elekrycznego Sygnały elekryczne i ich klasyfikacja Rodzaje układów elekronicznych Janusz Brzychczyk IF UJ Elekronika Dziedzina nauki i echniki

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM Z ELEKTRONIKI

LABORATORIUM Z ELEKTRONIKI LABORAORIM Z ELEKRONIKI PROSOWNIKI Józef Boksa WA 01 1. PROSOWANIKI...3 1.1. CEL ĆWICZENIA...3 1.. WPROWADZENIE...3 1..1. Prosowanie...3 1.3. PROSOWNIKI NAPIĘCIA...3 1.4. SCHEMAY BLOKOWE KŁADÓW POMIAROWYCH...5

Bardziej szczegółowo

OSCYLOSKOP CEL ĆWICZENIA: PROGRAM ĆWICZENIA

OSCYLOSKOP CEL ĆWICZENIA: PROGRAM ĆWICZENIA OSCYLOSKOP CEL ĆWICZENIA: Celem ćwiczenia jes poznanie budowy, zasady działania i obsługi oscyloskopu oraz sposobów jego właściwego wykorzysania do obserwacji przebiegów czasowych sygnałów elekronicznych.

Bardziej szczegółowo

E k o n o m e t r i a S t r o n a 1. Nieliniowy model ekonometryczny

E k o n o m e t r i a S t r o n a 1. Nieliniowy model ekonometryczny E k o n o m e r i a S r o n a Nieliniowy model ekonomeryczny Jednorównaniowy model ekonomeryczny ma posać = f( X, X,, X k, ε ) gdzie: zmienna objaśniana, X, X,, X k zmienne objaśniające, ε - składnik losowy,

Bardziej szczegółowo

Katedra Systemów Przetwarzania Sygnałów SZEREGI FOURIERA

Katedra Systemów Przetwarzania Sygnałów SZEREGI FOURIERA Ćwiczenie Zmodyfiowano 7..5 Prawa auorsie zasrzeżone: Kaedra Sysemów Przewarzania Sygnałów PWr SZEREGI OURIERA Celem ćwiczenia jes zapoznanie się z analizą i synezą sygnałów oresowych w dziedzinie częsoliwości.

Bardziej szczegółowo

POMIARY OSCYLOSKOPOWE. Instrukcja wykonawcza

POMIARY OSCYLOSKOPOWE. Instrukcja wykonawcza ĆWICZENIE 51 POMIARY OSCYLOSKOPOWE Instrukcja wykonawcza 1. Wykaz przyrządów a. Oscyloskop dwukanałowy b. Dwa generatory funkcyjne (jednym z nich może być generator zintegrowany z oscyloskopem) c. Przesuwnik

Bardziej szczegółowo

Wydział Elektroniki Mikrosystemów i Fotoniki Politechniki Wrocławskiej STUDIA DZIENNE. Przełącznikowy tranzystor mocy MOSFET

Wydział Elektroniki Mikrosystemów i Fotoniki Politechniki Wrocławskiej STUDIA DZIENNE. Przełącznikowy tranzystor mocy MOSFET Wydział Elekroniki Mikrosysemów i Fooniki Poliechniki Wrocławskiej STUDIA DZIENNE LABORATORIUM PRZYRZĄDÓW PÓŁPRZEWODNIKOWYCH Ćwiczenie nr 5 Przełącznikowy ranzysor mocy MOSFET Wykonując pomiary PRZESTRZEGAJ

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie E-5 UKŁADY PROSTUJĄCE

Ćwiczenie E-5 UKŁADY PROSTUJĄCE KŁADY PROSJĄCE I. Cel ćwiczenia: pomiar podsawowych paramerów prosownika jedno- i dwupołówkowego oraz najprosszych filrów. II. Przyrządy: płyka monaŝowa, wolomierz magneoelekryczny, wolomierz elekrodynamiczny

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM ELEKTROTECHNIKI POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO

LABORATORIUM ELEKTROTECHNIKI POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ TRANSPORTU KATEDRA LOGISTYKI I TRANSPORTU PRZEMYSŁOWEGO NR 1 POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO Katowice, październik 5r. CEL ĆWICZENIA Poznanie zjawiska przesunięcia fazowego. ZESTAW

Bardziej szczegółowo

Wydział Mechaniczno-Energetyczny Laboratorium Elektroniki. Badanie zasilaczy ze stabilizacją napięcia

Wydział Mechaniczno-Energetyczny Laboratorium Elektroniki. Badanie zasilaczy ze stabilizacją napięcia Wydział Mechaniczno-Energeyczny Laboraorium Elekroniki Badanie zasilaczy ze sabilizacją napięcia 1. Wsęp eoreyczny Prawie wszyskie układy elekroniczne (zarówno analogowe, jak i cyfrowe) do poprawnej pracy

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka amplitudowa i fazowa filtru aktywnego

Charakterystyka amplitudowa i fazowa filtru aktywnego 1 Charakterystyka amplitudowa i fazowa filtru aktywnego Charakterystyka amplitudowa (wzmocnienie amplitudowe) K u (f) jest to stosunek amplitudy sygnału wyjściowego do amplitudy sygnału wejściowego w funkcji

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2: pomiar charakterystyk i częstotliwości granicznych wzmacniacza napięcia REGIONALNE CENTRUM EDUKACJI ZAWODOWEJ W BIŁGORAJU

Ćwiczenie 2: pomiar charakterystyk i częstotliwości granicznych wzmacniacza napięcia REGIONALNE CENTRUM EDUKACJI ZAWODOWEJ W BIŁGORAJU REGIONALNE CENTRUM EDUKACJI ZAWODOWEJ W BIŁGORAJU R C E Z w B I Ł G O R A J U LABORATORIUM pomiarów elektronicznych UKŁADÓW ANALOGOWYCH Ćwiczenie 2: pomiar charakterystyk i częstotliwości granicznych wzmacniacza

Bardziej szczegółowo

METROLOGICZNE WŁASNOŚCI SYSTEMU BADAWCZEGO

METROLOGICZNE WŁASNOŚCI SYSTEMU BADAWCZEGO PROBLEY NIEONWENCJONALNYCH ŁADÓW ŁOŻYSOWYCH Łódź, 4 maja 999 r. Jadwiga Janowska, Waldemar Oleksiuk Insyu ikromechaniki i Fooniki, Poliechnika Warszawska ETROLOGICZNE WŁASNOŚCI SYSTE BADAWCZEGO SŁOWA LCZOWE:

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 43 U R I (1)

ĆWICZENIE NR 43 U R I (1) ĆWCZENE N 43 POMY OPO METODĄ TECHNCZNĄ Cel ćwiczenia: wyznaczenie warości oporu oporników poprzez pomiary naężania prądu płynącego przez opornik oraz napięcia na oporniku Wsęp W celu wyznaczenia warości

Bardziej szczegółowo

Tranzystory bipolarne. Podstawowe układy pracy tranzystorów.

Tranzystory bipolarne. Podstawowe układy pracy tranzystorów. ĆWICZENIE 4 Tranzystory bipolarne. Podstawowe układy pracy tranzystorów. I. Cel ćwiczenia Zapoznanie się z układami zasilania tranzystorów. Wybór punktu pracy tranzystora. Statyczna prosta pracy. II. Układ

Bardziej szczegółowo

4.1 Obsługa oscyloskopu(f10)

4.1 Obsługa oscyloskopu(f10) 164 Fale 4.1 Obsługa oscyloskopu(f10) Bezpośrednim celem ćwiczenia jes zapoznanie się z działaniem i obsługą oscyloskopuak,abywprzyszłościmożnabyłoprzyjegopomocywykonywaćpomiary.wym celu należy przeprowadzić

Bardziej szczegółowo

Dobór przekroju żyły powrotnej w kablach elektroenergetycznych

Dobór przekroju żyły powrotnej w kablach elektroenergetycznych Dobór przekroju żyły powronej w kablach elekroenergeycznych Franciszek pyra, ZPBE Energopomiar Elekryka, Gliwice Marian Urbańczyk, Insyu Fizyki Poliechnika Śląska, Gliwice. Wsęp Zagadnienie poprawnego

Bardziej szczegółowo

TRANZYSTORY POLOWE JFET I MOSFET

TRANZYSTORY POLOWE JFET I MOSFET POLTECHNKA RZEZOWKA Kaedra Podsaw Elekroiki srukcja Nr5 F 00/003 sem. lei TRANZYTORY POLOWE JFET MOFET Cel ćwiczeia: Pomiar podsawowych charakerysyk i wyzaczeie paramerów określających właściwości razysora

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 28. Badanie oscyloskopu analogowego

Ćwiczenie nr 28. Badanie oscyloskopu analogowego Ćwiczenie nr 28 Badanie oscyloskopu analogowego 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie budowy i zasady działania oraz nabycie umiejętności posługiwania się oscyloskopem analogowym. 2. Dane znamionowe

Bardziej szczegółowo

Ruch płaski. Bryła w ruchu płaskim. (płaszczyzna kierująca) Punkty bryły o jednakowych prędkościach i przyspieszeniach. Prof.

Ruch płaski. Bryła w ruchu płaskim. (płaszczyzna kierująca) Punkty bryły o jednakowych prędkościach i przyspieszeniach. Prof. Ruch płaski Ruchem płaskim nazywamy ruch, podczas kórego wszyskie punky ciała poruszają się w płaszczyznach równoległych do pewnej nieruchomej płaszczyzny, zwanej płaszczyzną kierującą. Punky bryły o jednakowych

Bardziej szczegółowo

L ABORATORIUM UKŁADÓW ANALOGOWYCH

L ABORATORIUM UKŁADÓW ANALOGOWYCH WOJSKOWA AKADEMIA TECHNICZNA W YDZIAŁ ELEKTRONIKI zima L ABORATORIUM UKŁADÓW ANALOGOWYCH Grupa:... Data wykonania ćwiczenia: Ćwiczenie prowadził: Imię:......... Data oddania sprawozdania: Podpis: Nazwisko:......

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR.4 Wybrane zagadnienia teoretyczne POMIARY OSCYLOSKOPOWE OSCYLOSKOPY ANALOGOWE

ĆWICZENIE NR.4 Wybrane zagadnienia teoretyczne POMIARY OSCYLOSKOPOWE OSCYLOSKOPY ANALOGOWE 1 ĆWICZENIE NR.4 Wybrane zagadnienia eoreyczne POMIARY OSCYLOSKOPOWE OSCYLOSKOPY ANALOGOWE 1. Wsęp Oscyloskopy elekroniczne są o elekroniczne przyrządy pomiarowe służące do wizualnej obserwacji zależności

Bardziej szczegółowo

BADANIE WŁAŚCIWOŚCI WYBRANEGO UKŁADU PRZECIWDESTRUKCYJNEGO

BADANIE WŁAŚCIWOŚCI WYBRANEGO UKŁADU PRZECIWDESTRUKCYJNEGO ZAKŁAD EKSPLOATACJI SYSTEMÓW ELEKTRONICZNYCH INSTYTUT SYSTEMÓW ELEKTRONICZNYCH WYDZIAŁ ELEKTRONIKI WOJSKOWA AKADEMIA TECHNICZNA ------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 65. Badanie wzmacniacza mocy

Ćwiczenie nr 65. Badanie wzmacniacza mocy Ćwiczenie nr 65 Badanie wzmacniacza mocy 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie podstawowych parametrów wzmacniaczy oraz wyznaczenie charakterystyk opisujących ich właściwości na przykładzie wzmacniacza

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY METROLOGII ĆWICZENIE 7 TEMPERATURA Międzywydziałowa Szkoła Inżynierii Biomedycznej 2009/2010 SEMESTR 3

PODSTAWY METROLOGII ĆWICZENIE 7 TEMPERATURA Międzywydziałowa Szkoła Inżynierii Biomedycznej 2009/2010 SEMESTR 3 PODSTAWY METROLOGII ĆWICZENIE 7 TEMPERATURA Międzywydziałowa Szkoła Inżynierii Biomedycznej 2009/2010 SEMESTR 3 Rozwiązania zadań nie były w żaden sposób konsultowane z żadnym wiarygodnym źródłem informacji!!!

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie technologii SDF do lokalizowania źródeł emisji BPSK i QPSK

Zastosowanie technologii SDF do lokalizowania źródeł emisji BPSK i QPSK Jan M. KELNER, Cezary ZIÓŁKOWSKI Wojskowa Akademia Techniczna, Wydział Elekroniki, Insyu Telekomunikacji doi:1.15199/48.15.3.14 Zasosowanie echnologii SDF do lokalizowania źródeł emisji BPSK i QPSK Sreszczenie.

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2a. Pomiar napięcia z izolacją galwaniczną Doświadczalne badania charakterystyk układów pomiarowych CZUJNIKI POMIAROWE I ELEMENTY WYKONAWCZE

Ćwiczenie 2a. Pomiar napięcia z izolacją galwaniczną Doświadczalne badania charakterystyk układów pomiarowych CZUJNIKI POMIAROWE I ELEMENTY WYKONAWCZE Politechnika Łódzka Katedra Mikroelektroniki i Technik Informatycznych 90-924 Łódź, ul. Wólczańska 221/223, bud. B18 tel. 42 631 26 28 faks 42 636 03 27 e-mail secretary@dmcs.p.lodz.pl http://www.dmcs.p.lodz.pl

Bardziej szczegółowo

Laboratorium z Układów Analogowych

Laboratorium z Układów Analogowych Laboraorium z kładów Analogowych Prosowanie i Deekcja Józef Boksa WAT 13 1. PROSTOWANIE I DETEKCJA...3 1.1. CEL ĆWICZENIA...3 1.. WPROWADZENIE...3 1..1. Prosowanie...3 1... Modulacja i deekcja...3 1.3.

Bardziej szczegółowo

Wzmacniacze operacyjne

Wzmacniacze operacyjne Wzmacniacze operacyjne Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest badanie podstawowych układów pracy wzmacniaczy operacyjnych. Wymagania Wstęp 1. Zasada działania wzmacniacza operacyjnego. 2. Ujemne sprzężenie

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM AUTOMATYKI REGULATORY ELEKTRYCZNE (A-8)

LABORATORIUM AUTOMATYKI REGULATORY ELEKTRYCZNE (A-8) LABORATORIUM AUTOMATYKI REGULATORY ELEKTRYCZNE (A-8) www.imiue.polsl.pl/~wwwzmiape Opracował: Dr in. Jan Około-Kułak Sprawdził: Dr in.jerzy Widenka Zawierdził: Dr hab. in. Janusz Koowicz 1. Cel wiczenia.

Bardziej szczegółowo

PROJEKT nr 1 Projekt spawanego węzła kratownicy. Sporządził: Andrzej Wölk

PROJEKT nr 1 Projekt spawanego węzła kratownicy. Sporządził: Andrzej Wölk PROJEKT nr 1 Projek spawanego węzła kraownicy Sporządził: Andrzej Wölk Projek pojedynczego węzła spawnego kraownicy Siły: 1 = 10 3 = -10 Kąy: α = 5 o β = 75 o γ = 75 o Schema węzła kraownicy Dane: Grubość

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE. Ćwiczenia 2. mgr Dawid Doliński

PROGNOZOWANIE. Ćwiczenia 2. mgr Dawid Doliński Ćwiczenia 2 mgr Dawid Doliński Modele szeregów czasowych sały poziom rend sezonowość Y Y Y Czas Czas Czas Modele naiwny Modele średniej arymeycznej Model Browna Modele ARMA Model Hola Modele analiyczne

Bardziej szczegółowo

Wahadło. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z zasadą dokonywania wideopomiarów w systemie Coach 6 oraz obserwacja modelu wahadła matematycznego.

Wahadło. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z zasadą dokonywania wideopomiarów w systemie Coach 6 oraz obserwacja modelu wahadła matematycznego. 6COACH38 Wahadło Program: Coach 6 Projekt: komputer H : C:\Program Files (x86)\cma\coach6\full.en\cma Coach Projects\PTSN Coach 6\Wideopomiary\wahadło.cma Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie

Bardziej szczegółowo

Badanie silnika indukcyjnego

Badanie silnika indukcyjnego adanie silnika indukcyjnego ) róba biegu jałowego silnika indukcyjnego adania przeprowadza się w układzie połączeń pokazanych na Rys.. Rys.. Schema połączeń do próby biegu jałowego silnika indukcyjnego.

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku projekt

Analiza rynku projekt Analiza rynku projek A. Układ projeku 1. Srona yułowa Tema Auor 2. Spis reści 3. Treść projeku 1 B. Treść projeku 1. Wsęp Po co? Na co? Dlaczego? Dlaczego robię badania? Jakimi meodami? Dla Kogo o jes

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1: Pierwsze kroki

Ćwiczenie 1: Pierwsze kroki Ćwiczenie 1: Pierwsze kroki z programem AutoCAD 2010 1 Przeznaczone dla: nowych użytkowników programu AutoCAD Wymagania wstępne: brak Czas wymagany do wykonania: 15 minut W tym ćwiczeniu Lekcje zawarte

Bardziej szczegółowo

XXXIV Olimpiada Wiedzy Elektrycznej i Elektronicznej Kraków 31 marca 2011. Test dla grupy elektronicznej

XXXIV Olimpiada Wiedzy Elektrycznej i Elektronicznej Kraków 31 marca 2011. Test dla grupy elektronicznej XXXIV Olimpiada Wiedzy lekrycznej i lekronicznej Kraków marca Tes dla grupy elekronicznej.ezysancja zasępcza widziana z zacisków B wynosi:,,4,6,8 B. W poniższym układzie do wyznaczenia prądu w rezysancji

Bardziej szczegółowo

dr inż. MARCIN MAŁACHOWSKI Instytut Technik Innowacyjnych EMAG

dr inż. MARCIN MAŁACHOWSKI Instytut Technik Innowacyjnych EMAG dr inż. MARCIN MAŁACHOWSKI Insyu Technik Innowacyjnych EMAG Wykorzysanie opycznej meody pomiaru sężenia pyłu do wspomagania oceny paramerów wpływających na możliwość zaisnienia wybuchu osiadłego pyłu węglowego

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE LABORATORYJNE. TEMAT: Badanie generatorów sinusoidalnych (2h)

ĆWICZENIE LABORATORYJNE. TEMAT: Badanie generatorów sinusoidalnych (2h) ĆWICZENIE LABORATORYJNE TEMAT: Badanie generatorów sinusoidalnych (2h) 1. WPROWADZENIE Przedmiotem ćwiczenia jest zapoznanie się z budową i zasadą działania podstawowych typów generatorów sinusoidalnych.

Bardziej szczegółowo

TWORZENIE OBIEKTÓW GRAFICZNYCH

TWORZENIE OBIEKTÓW GRAFICZNYCH R O Z D Z I A Ł 2 TWORZENIE OBIEKTÓW GRAFICZNYCH Rozdział ten poświęcony będzie dokładnemu wyjaśnieniu, w jaki sposób działają polecenia służące do rysowania różnych obiektów oraz jak z nich korzystać.

Bardziej szczegółowo

Równania różniczkowe. Lista nr 2. Literatura: N.M. Matwiejew, Metody całkowania równań różniczkowych zwyczajnych.

Równania różniczkowe. Lista nr 2. Literatura: N.M. Matwiejew, Metody całkowania równań różniczkowych zwyczajnych. Równania różniczkowe. Lisa nr 2. Lieraura: N.M. Mawiejew, Meody całkowania równań różniczkowych zwyczajnych. W. Krysicki, L. Włodarski, Analiza Maemayczna w Zadaniach, część II 1. Znaleźć ogólną posać

Bardziej szczegółowo

1. Opis okna podstawowego programu TPrezenter.

1. Opis okna podstawowego programu TPrezenter. OPIS PROGRAMU TPREZENTER. Program TPrezenter przeznaczony jest do pełnej graficznej prezentacji danych bieżących lub archiwalnych dla systemów serii AL154. Umożliwia wygodną i dokładną analizę na monitorze

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 15 BADANIE WZMACNIACZY MOCY MAŁEJ CZĘSTOTLIWOŚCI

ĆWICZENIE 15 BADANIE WZMACNIACZY MOCY MAŁEJ CZĘSTOTLIWOŚCI 1 ĆWICZENIE 15 BADANIE WZMACNIACZY MOCY MAŁEJ CZĘSTOTLIWOŚCI 15.1. CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest poznanie podstawowych właściwości wzmacniaczy mocy małej częstotliwości oraz przyswojenie umiejętności

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie - 4. Podstawowe układy pracy tranzystorów

Ćwiczenie - 4. Podstawowe układy pracy tranzystorów LABORATORIM ELEKTRONIKI Spis treści Ćwiczenie - 4 Podstawowe układy pracy tranzystorów 1 Cel ćwiczenia 1 2 Podstawy teoretyczne 2 2.1 Podstawowe układy pracy tranzystora........................ 2 2.2 Wzmacniacz

Bardziej szczegółowo

Rys. 1 Schemat układu L 2 R 2 E C 1. t(0+)

Rys. 1 Schemat układu L 2 R 2 E C 1. t(0+) Autor: Piotr Fabijański Koreferent: Paweł Fabijański Zadanie Obliczyć napięcie na stykach wyłącznika S zaraz po jego otwarciu, w chwili t = (0 + ) i w stanie ustalonym, gdy t. Do obliczeń przyjąć następujące

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 4: Pomiar parametrów i charakterystyk wzmacniacza mocy małej częstotliwości REGIONALNE CENTRUM EDUKACJI ZAWODOWEJ W BIŁGORAJU

Ćwiczenie 4: Pomiar parametrów i charakterystyk wzmacniacza mocy małej częstotliwości REGIONALNE CENTRUM EDUKACJI ZAWODOWEJ W BIŁGORAJU REGIONALNE CENTRUM EDUKACJI ZAWODOWEJ W BIŁGORAJU R C E Z w B I Ł G O R A J U LABORATORIUM pomiarów elektronicznych UKŁADÓW ANALOGOWYCH Ćwiczenie : Pomiar parametrów i charakterystyk wzmacniacza mocy małej

Bardziej szczegółowo

Instrukcja podłączenia i programowania modułu

Instrukcja podłączenia i programowania modułu Instrukcja podłączenia i programowania modułu STAG TUNING ver. 1.2 2014-12-18 SPIS TREŚCI 1. Opis działania urządzenia... 2 2. Sposób montażu... 2 3. Opis wyprowadzeń... 3 4. Opis obsługi aplikacji...

Bardziej szczegółowo

Pobieranie próby. Rozkład χ 2

Pobieranie próby. Rozkład χ 2 Graficzne przedsawianie próby Hisogram Esymaory przykład Próby z rozkładów cząskowych Próby ze skończonej populacji Próby z rozkładu normalnego Rozkład χ Pobieranie próby. Rozkład χ Posać i własności Znaczenie

Bardziej szczegółowo

Tranzystorowe wzmacniacze OE OB OC. na tranzystorach bipolarnych

Tranzystorowe wzmacniacze OE OB OC. na tranzystorach bipolarnych Tranzystorowe wzmacniacze OE OB OC na tranzystorach bipolarnych Wzmacniacz jest to urządzenie elektroniczne, którego zadaniem jest : proporcjonalne zwiększenie amplitudy wszystkich składowych widma sygnału

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt graficzny z metamorfozą (ćwiczenie dla grup I i II modułowych) Otwórz nowy rysunek. Ustal rozmiar arkusza na A4. Z przybornika wybierz rysowanie elipsy (1). Narysuj okrąg i nadaj mu średnicę 100

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 4

Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 4 Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 4 Temat: Badanie własności przełączających diod półprzewodnikowych Cel ćwiczenia. Celem ćwiczenia jest poznanie własności przełączających złącza p - n oraz wybranych

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Elektroniki

Laboratorium Elektroniki Wydział Mechaniczno-Energetyczny Laboratorium Elektroniki Badanie wzmacniaczy tranzystorowych i operacyjnych 1. Wstęp teoretyczny Wzmacniacze są bardzo często i szeroko stosowanym układem elektronicznym.

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie temperatury i wysokości podstawy chmur

Wyznaczanie temperatury i wysokości podstawy chmur Wyznaczanie emperaury i wysokości podsawy chmur Czas rwania: 10 minu Czas obserwacji: dowolny Wymagane warunki meeorologiczne: pochmurnie lub umiarkowane zachmurzenie Częsoliwość wykonania: 1 raz w ciągu

Bardziej szczegółowo

LINIA DŁUGA Konspekt do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu TECHNIKA CYFROWA

LINIA DŁUGA Konspekt do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu TECHNIKA CYFROWA LINIA DŁUGA Z Z, τ e u u Z L l Konspek do ćwiczeń laboraoryjnych z przedmiou TECHNIKA CYFOWA SPIS TEŚCI. Definicja linii dłuiej... 3. Schema zasępczy linii dłuiej przedsawiony za pomocą elemenów o sałych

Bardziej szczegółowo

Stanowisko laboratoryjne do badań przesuwników fazowych

Stanowisko laboratoryjne do badań przesuwników fazowych Polichnika Śląska Wydział Elkryczny Insyu Mrologii i Auomayki Elkrochniczn Tma pracy: Sanowisko laboraoryn do badań przsuwników fazowych Promoor: Dr inż. Adam Cichy Dyploman: Adam Duna Srukura rfrau. Wsęp.

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA

INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA Temat: Pomiary oscyloskopowe. Przesunięcie fazowe 1. Cel ćwiczenia Podstawowym celem ćwiczenia jest poznanie analogowych i cyfrowych metod pomiaru przedziałów czasu, częstotliwości

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE ZUŻYCIA CIEPŁEJ I ZIMNEJ WODY W SPÓŁDZIELCZYCH ZASOBACH MIESZKANIOWYCH

PROGNOZOWANIE ZUŻYCIA CIEPŁEJ I ZIMNEJ WODY W SPÓŁDZIELCZYCH ZASOBACH MIESZKANIOWYCH STUDIA I PRACE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZĄDZANIA NR 15 Barbara Baóg Iwona Foryś PROGNOZOWANIE ZUŻYCIA CIEPŁEJ I ZIMNEJ WODY W SPÓŁDZIELCZYCH ZASOBACH MIESZKANIOWYCH Wsęp Koszy dosarczenia wody

Bardziej szczegółowo

Liniowe układy scalone w technice cyfrowej

Liniowe układy scalone w technice cyfrowej Liniowe układy scalone w technice cyfrowej Wykład 6 Zastosowania wzmacniaczy operacyjnych: konwertery prąd-napięcie i napięcie-prąd, źródła prądowe i napięciowe, przesuwnik fazowy Konwerter prąd-napięcie

Bardziej szczegółowo

DOBÓR PRZEKROJU ŻYŁY POWROTNEJ W KABLACH ELEKTROENERGETYCZNYCH

DOBÓR PRZEKROJU ŻYŁY POWROTNEJ W KABLACH ELEKTROENERGETYCZNYCH Franciszek SPYRA ZPBE Energopomiar Elekryka, Gliwice Marian URBAŃCZYK Insyu Fizyki Poliechnika Śląska, Gliwice DOBÓR PRZEKROJU ŻYŁY POWROTNEJ W KABLACH ELEKTROENERGETYCZNYCH. Wsęp Zagadnienie poprawnego

Bardziej szczegółowo

Badania trakcyjne samochodu.

Badania trakcyjne samochodu. Uniwersye Technologiczno-Humanisyczny im. Kazimierza Pułaskiego w Radomiu Wydział Mechaniczny Insyu Eksploaacji Pojazdów i Maszyn Budowa samochodów i eoria ruchu Insrukcja do ćwiczenia Badania rakcyjne

Bardziej szczegółowo

Dokąd on zmierza? Przemieszczenie i prędkość jako wektory

Dokąd on zmierza? Przemieszczenie i prędkość jako wektory A: 1 OK Muszę to powtórzyć... Potrzebuję pomocy Dokąd on zmierza? Przemieszczenie i prędkość jako wektory Łódź żegluje po morzu... Płynie z szybkością 10 węzłów (węzeł to 1 mila morska na godzinę czyli

Bardziej szczegółowo

E5. KONDENSATOR W OBWODZIE PRĄDU STAŁEGO

E5. KONDENSATOR W OBWODZIE PRĄDU STAŁEGO E5. KONDENSATOR W OBWODZIE PRĄDU STAŁEGO Marek Pękała i Jadwiga Szydłowska Procesy rozładowania kondensaora i drgania relaksacyjne w obwodach RC należą do szerokiej klasy procesów relaksacyjnych. Procesy

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA NR 7. Pomiar mocy czynnej, biernej i cosφ

INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA NR 7. Pomiar mocy czynnej, biernej i cosφ INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA NR 7 Pomiar mocy czynnej, biernej i cosφ Wstęp Układy elektryczne w postaci szeregowego połączenia RL, podczas zasilania z sieci napięcia przemiennego, pobierają moc czynną, bierną

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Mierniki cyfrowe"

Ćwiczenie: Mierniki cyfrowe Ćwiczenie: "Mierniki cyfrowe" Opracowane w ramach projektu: "Informatyka mój sposób na poznanie i opisanie świata realizowanego przez Warszawską Wyższą Szkołę Informatyki. Zakres ćwiczenia: Próbkowanie

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 2 Badanie obwodów trójfazowych z odbiornikiem połączonym w gwiazdę

ĆWICZENIE 2 Badanie obwodów trójfazowych z odbiornikiem połączonym w gwiazdę Laboratorium Wirtualne Obwodów w Stanach stalonych i ieustalonych ĆWZ adanie obwodów trójowych z odbiornikiem połączonym w gwiazdę. el ćwiczenia Zapoznanie się z rozpływem prądów, rozkładem napięć i poborem

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1: Pomiar parametrów tranzystorowego wzmacniacza napięcia w układzie wspólnego emitera REGIONALNE CENTRUM EDUKACJI ZAWODOWEJ W BIŁGORAJU

Ćwiczenie 1: Pomiar parametrów tranzystorowego wzmacniacza napięcia w układzie wspólnego emitera REGIONALNE CENTRUM EDUKACJI ZAWODOWEJ W BIŁGORAJU REGIONALNE CENTRUM EDUKACJI ZAWODOWEJ W BIŁGORAJU R C E Z w B I Ł G O R A J U LABORATORIUM pomiarów elektronicznych UKŁADÓW ANALOGOWYCH Ćwiczenie 1: Pomiar parametrów tranzystorowego wzmacniacza napięcia

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE STATISTICA DATA MINER DO PROGNOZOWANIA W KRAJOWYM DEPOZYCIE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH

WYKORZYSTANIE STATISTICA DATA MINER DO PROGNOZOWANIA W KRAJOWYM DEPOZYCIE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH SaSof Polska, el. 12 428 43 00, 601 41 41 51, info@sasof.pl, www.sasof.pl WYKORZYSTANIE STATISTICA DATA MINER DO PROGNOZOWANIA W KRAJOWYM DEPOZYCIE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH Joanna Maych, Krajowy Depozy Papierów

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Właściwości wybranych elementów układów elektronicznych"

Ćwiczenie: Właściwości wybranych elementów układów elektronicznych Ćwiczenie: "Właściwości wybranych elementów układów elektronicznych" Opracowane w ramach projektu: "Informatyka mój sposób na poznanie i opisanie świata realizowanego przez Warszawską Wyższą Szkołę Informatyki.

Bardziej szczegółowo

Analityczny opis łączeniowych strat energii w wysokonapięciowych tranzystorach MOSFET pracujących w mostku

Analityczny opis łączeniowych strat energii w wysokonapięciowych tranzystorach MOSFET pracujących w mostku Pior GRZEJSZCZK, Roman BRLIK Wydział Elekryczny, Poliechnika Warszawska doi:1.15199/48.215.9.12 naliyczny opis łączeniowych sra energii w wysokonapięciowych ranzysorach MOSFET pracujących w mosku Sreszczenie.

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Metrologii

Laboratorium Metrologii Laboratorium Metrologii Ćwiczenie nr 3 Oddziaływanie przyrządów na badany obiekt I Zagadnienia do przygotowania na kartkówkę: 1 Zdefiniować pojęcie: prąd elektryczny Podać odpowiednią zależność fizyczną

Bardziej szczegółowo

POMIARY MOCY (OBWODY JEDNO- I TRÓJFAZOWE). POMIARY PRĄDÓW I NAPIĘĆ W OBWODACH TRÓJFAZOWYCH

POMIARY MOCY (OBWODY JEDNO- I TRÓJFAZOWE). POMIARY PRĄDÓW I NAPIĘĆ W OBWODACH TRÓJFAZOWYCH POMIRY MOCY (OBWODY JEDNO- I TRÓJFZOWE). POMIRY PRĄDÓW I NPIĘĆ W OBWODCH TRÓJFZOWYCH. Pomiary mocy w obwodach jednofazowych W obwodach prądu stałego moc określamy jako iloczyn napięcia i prądu stałego,

Bardziej szczegółowo

KOMPUTEROWE METODY SYMULACJI W ELEKTROTECHNICE I ELEKTRONICE. ZASADA DZIAŁANIA PROGRAMU MICRO-CAP

KOMPUTEROWE METODY SYMULACJI W ELEKTROTECHNICE I ELEKTRONICE. ZASADA DZIAŁANIA PROGRAMU MICRO-CAP KOMPUTEROWE METODY SYMULACJI W ELEKTROTECHNICE I ELEKTRONICE. ZASADA DZIAŁANIA PROGRAMU MICRO-CAP Wprowadzenie. Komputerowe programy symulacyjne dają możliwość badania układów elektronicznych bez potrzeby

Bardziej szczegółowo

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO ĆWICZENIE 53 PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO Cel ćwiczenia: wyznaczenie wartości indukcyjności cewek i pojemności kondensatorów przy wykorzystaniu prawa Ohma dla prądu przemiennego; sprawdzenie prawa

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 11. Metody symulacji komputerowej w elektrotechnice i elektronice

Ćwiczenie nr 11. Metody symulacji komputerowej w elektrotechnice i elektronice Cel ćwiczenia. W trakcie tego laboratorium zapoznasz się z podstawami komputerowego projektowania i symulacji układów elektronicznych. Wykorzystamy do tego celu program Micro-cap w wersji 7.2. Ze strony

Bardziej szczegółowo

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE IX Ogólnopolskie Seminarium Naukowe, 6 8 września 005 w Toruniu Kaedra Ekonomerii i Saysyki, Uniwersye Mikołaja Kopernika w Toruniu Pior Fiszeder Uniwersye Mikołaja Kopernika

Bardziej szczegółowo

TEORIA OBWODÓW I SYGNAŁÓW LABORATORIUM

TEORIA OBWODÓW I SYGNAŁÓW LABORATORIUM TEORIA OBWODÓW I SYGNAŁÓW LABORATORIUM AKADEMIA MORSKA Katedra Telekomunikacji Morskiej ĆWICZENIE 7 BADANIE ODPOWIEDZI USTALONEJ NA OKRESOWY CIĄG IMPULSÓW 1. Cel ćwiczenia Obserwacja przebiegów wyjściowych

Bardziej szczegółowo

Laboratorum 2 Badanie filtru dolnoprzepustowego P O P R A W A

Laboratorum 2 Badanie filtru dolnoprzepustowego P O P R A W A Laboratorum 2 Badanie filtru dolnoprzepustowego P O P R A W A Marcin Polkowski (251328) 15 marca 2007 r. Spis treści 1 Cel ćwiczenia 2 2 Techniczny i matematyczny aspekt ćwiczenia 2 3 Pomiary - układ RC

Bardziej szczegółowo

POMIARY OSCYLOSKOPOWE - Ćwiczenie nr 2

POMIARY OSCYLOSKOPOWE - Ćwiczenie nr 2 Podsawy elekroniki i merologii na kierunku Informayka POMIARY OSCYLOSKOPOWE - Ćwiczenie nr 2 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jes zapoznanie się z oscyloskopem analogowym i cyfrowym oraz ich prakycznymi

Bardziej szczegółowo

PRACOWNIA ELEKTRONIKI

PRACOWNIA ELEKTRONIKI PRAOWNIA ELEKTRONIKI Temat ćwiczenia: UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO W BYDGOSZZY INSTYTUT TEHNIKI Imię i Nazwisko BADANIE. 2. 3. GENERATORA OLPITTSA 4. Data wykonania Data oddania Ocena Kierunek Rok

Bardziej szczegółowo

Równoległy algorytm analizy sygnału na podstawie niewielkiej liczby próbek

Równoległy algorytm analizy sygnału na podstawie niewielkiej liczby próbek Nauka Zezwala się na korzysanie z arykułu na warunkach licencji Creaive Commons Uznanie auorswa 3.0 Równoległy algorym analizy sygnału na podsawie niewielkiej liczby próbek Pior Kardasz Wydział Elekryczny,

Bardziej szczegółowo

POMIAR INDUKCJI MAGNETYCZNEJ ZA POMOCĄ FLUKSOMETRU

POMIAR INDUKCJI MAGNETYCZNEJ ZA POMOCĄ FLUKSOMETRU Ćwiczenie 56 E. Dudziak POMIAR INDUKCJI MAGNETYCZNEJ ZA POMOCĄ FLUKSOMETRU Cel ćwiczenia: pomiar fluksomerem indukcji maneycznej sałeo pola maneyczneo między nabieunnikami elekromanesu. Zaadnienia: indukcja

Bardziej szczegółowo

ZMĘCZENIE MATERIAŁÓW PODSTAWY, KIERUNKI BADAŃ, OCENA STANU USZKODZENIA

ZMĘCZENIE MATERIAŁÓW PODSTAWY, KIERUNKI BADAŃ, OCENA STANU USZKODZENIA ------------------------------------------------------------------------------------------------ Siedemnase Seminarium NIENISZCZĄCE BADANIA MATERIAŁÓW Zakopane, 8-11 marca 211 ------------------------------------------------------------------------------------------------

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA W KRAKOWIE SERWOMECHANIZM DZIAŁAJĄCY W UKŁADZIE REGULACJI AUTOMATYCZNEJ

AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA W KRAKOWIE SERWOMECHANIZM DZIAŁAJĄCY W UKŁADZIE REGULACJI AUTOMATYCZNEJ AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA W KRAKOWIE Kaedra Auomayki Napędu i Urządzeń Przemysłowych SERWOMECHANIZM DZIAŁAJĄCY W UKŁADZIE REGULACJI AUTOMATYCZNEJ Wsęp eoreyczny 1 Serwomechanizmy jako układy regulacji

Bardziej szczegółowo

BADANIE MODULATORÓW I DEMODULATORÓW AMPLITUDY (AM)

BADANIE MODULATORÓW I DEMODULATORÓW AMPLITUDY (AM) Zespół Szkół Technicznych w Suwałkach Pracownia Sieci Teleinformatycznych Ćwiczenie Nr 1 BADANIE MODULATORÓW I DEMODULATORÓW AMPLITUDY (AM) Opracował Sławomir Zieliński Suwałki 2010 Cel ćwiczenia Pomiar

Bardziej szczegółowo

Akustyczne wzmacniacze mocy

Akustyczne wzmacniacze mocy Akustyczne wzmacniacze mocy 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z budową, sposobem projektowania oraz parametrami wzmacniaczy mocy klasy AB zbudowanych z użyciem scalonych wzmacniaczy

Bardziej szczegółowo

Dioda półprzewodnikowa

Dioda półprzewodnikowa COACH 10 Dioda półprzewodnikowa Program: Coach 6 Projekt: na MN060c CMA Coach Projects\PTSN Coach 6\ Elektronika\dioda_2.cma Przykład wyników: dioda2_2.cmr Cel ćwiczenia - Pokazanie działania diody - Wyznaczenie

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z FIZYKI WYMAGANIA EDUKACYJNE DLA UCZNIÓW KLAS I

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z FIZYKI WYMAGANIA EDUKACYJNE DLA UCZNIÓW KLAS I PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z FIZYKI WYMAGANIA EDUKACYJNE DLA UCZNIÓW KLAS I Wymagania konieczne ocena dopuszczająca wie że długość i odległość mierzymy w milimerach cenymerach merach lub kilomerach

Bardziej szczegółowo

SDD287 - wysokoprądowy, podwójny driver silnika DC

SDD287 - wysokoprądowy, podwójny driver silnika DC SDD287 - wysokoprądowy, podwójny driver silnika DC Własności Driver dwóch silników DC Zasilanie: 6 30V DC Prąd ciągły (dla jednego silnika): do 7A (bez radiatora) Prąd ciągły (dla jednego silnika): do

Bardziej szczegółowo

20. Wyznaczanie ciepła właściwego lodu c pl i ciepła topnienia lodu L

20. Wyznaczanie ciepła właściwego lodu c pl i ciepła topnienia lodu L 20. Wyznaczanie ciepła właściwego lodu c pl i ciepła opnienia lodu L I. Wprowadzenie 1. Ciepło właściwe lodu i ciepło opnienia lodu wyznaczymy meodą kalorymeryczną sporządzając odpowiedni bilans cieplny.

Bardziej szczegółowo

Po naciśnięciu przycisku Dalej pojawi się okienko jak poniżej,

Po naciśnięciu przycisku Dalej pojawi się okienko jak poniżej, Tworzenie wykresu do danych z tabeli zawierającej analizę rozwoju wyników sportowych w pływaniu stylem dowolnym na dystansie 100 m, zarejestrowanych podczas Igrzysk Olimpijskich na przestrzeni lat 1896-2012.

Bardziej szczegółowo

Maskowanie i selekcja

Maskowanie i selekcja Maskowanie i selekcja Maska prostokątna Grafika bitmapowa - Corel PHOTO-PAINT Pozwala definiować prostokątne obszary edytowalne. Kiedy chcemy wykonać operacje nie na całym obrazku, lecz na jego części,

Bardziej szczegółowo

RYSUNEK TECHNICZNY I GEOMETRIA WYKREŚLNA INSTRUKCJA DOM Z DRABINĄ I KOMINEM W 2D

RYSUNEK TECHNICZNY I GEOMETRIA WYKREŚLNA INSTRUKCJA DOM Z DRABINĄ I KOMINEM W 2D Politechnika Białostocka Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska Zakład Informacji Przestrzennej Inżynieria Środowiska INSTRUKCJA KOMPUTEROWA z Rysunku technicznego i geometrii wykreślnej RYSUNEK TECHNICZNY

Bardziej szczegółowo