Przymus bezpośredni - nowe uprawnienia ratowników medycznych. Direct constraint - new paramedics eligibility.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Przymus bezpośredni - nowe uprawnienia ratowników medycznych. Direct constraint - new paramedics eligibility."

Transkrypt

1 Przymus bezpośredni - nowe uprawnienia ratowników medycznych Direct constraint - new paramedics eligibility. Mariusz Goniewicz, Krzysztof Goniewicz, Maja Chrzanowska-Wąsik Streszczenie Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 roku o zmianie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego rozszerzyła grono osób, które mogą zastosować przymus bezpośredni wobec osób z zaburzeniami psychicznymi o ratowników medycznych. W pracy scharakteryzowano zasady, formy i okoliczności stosowania przymusu bezpośredniego, a także omówiono katalog osób wobec których można stosować przymus bezpośredni. Podkreślono rolę kierującego akcją prowadzenia medycznych czynności ratunkowych. Zwrócono uwagę na konieczność prawnego nadzoru nad stosowaniem przymusu bezpośredniego oraz szkolenie personelu medycznego w zakresie postępowania z pacjentem agresywnym z zaburzeniami psychicznymi. Słowa kluczowe: przymus bezpośredni, agresja, medycyna ratunkowa, prawo Abstract Act of 3 December 2010 amending the act on Protection of Mental Health expanded the circle of persons who may use direct constraint on people with mental illness and gave this right to paramedics. The paper characterizes rules, forms and circumstances when direct constraint may be use and discusses the list of persons to which the direct constraint may be use. Highlighted the role of medical action director who conduct rescue operations. Note the need for legal oversight of the direct constraint and training of medical personnel in dealing with violent patients with mental disorders. Keywords: direct constraint, aggression, emergency medicine, law 85

2 Wstęp Przymus bezpośredni to określone w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 roku o ochronie zdrowia psychicznego możliwości postępowania wobec osób z zaburzeniami psychicznymi. Dotyczy ono nie tylko osób chorych psychicznie lub upośledzonych umysłowo, ale również osób wykazujących inne zakłócenia czynności psychicznych, na przykład zaburzenia osobowości lub nerwicowe [1]. Mogą być to także osoby z majaczeniem w przebiegu hipertermii, pacjenci pobudzeni psychoruchowo w stanach splątania po urazach ośrodkowego układu nerwowego, nieprzytomni (np. wykonujący nieskoordynowane ruchy), dzieci pod wpływem środków halucynogennych, stymulujących, alkoholu, innych substancji toksycznych [2]. Zasady stosowania przymusu bezpośredniego Przymus bezpośredni można stosować tylko wtedy gdy osoby zaburzeniami psychicznymi dopuszczają się zamachu przeciwko życiu lub zdrowiu własnemu, życiu lub zdrowiu innej osoby, bezpieczeństwu powszechnemu, w sposób gwałtowny niszczą lub uszkadzają przedmioty znajdujące się w ich otoczeniu, poważnie zakłócają lub uniemożliwiają funkcjonowanie zakładu psychiatrycznej opieki zdrowotnej (np. szpitala psychiatrycznego) lub jednostki organizacyjnej pomocy społecznej (np. domu pomocy społecznej) [1]. Określenie,,dopuszczają się zamachu przeciwko życiu lub zdrowiu własnemu dotyczy sytuacji, w których osoba z zaburzeniami psychicznymi próbuje odebrać sobie życie (np. próba powieszenia), dokonać samookaleczenia, wykazuje nadmierne pobudzenie ruchowe, które może spowodować poważne obrażenia ciała (np. pobudzenie maniakalne, depresyjne, ostre stany deliryczne, głębokie zespoły otępienne z dezorientacją, zespoły katatoniczne z gwałtownym pobudzeniem lub zahamowaniem ruchowym) lub doprowadza do sytuacji, w których stwarza realne zagrożenie dla własnego zdrowia (np. przedawkowanie leków, spożywanie substancji trujących) [3,4]. Zamachy przeciwko życiu lub zdrowiu innej osoby to czyny ujęte w XIX rozdziale Kodeksu karnego. Są to między innymi następujące przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu: zabójstwo, pomoc i namowa do samobójstwa, nieumyślne spowodowanie śmierci, dzieciobójstwo, spowodowanie śmierci poczętego dziecka, spowodowanie ciężkiego 86

3 uszczerbku na zdrowiu, narażenie człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu (np. w następstwie pobicia lub bójki), narażenie innej osoby na zarażenie wirusem HIV, chorobą weneryczną lub zakaźną, ciężką chorobą nieuleczalną lub realnie zagrażającą życiu oraz nie udzielenie pomocy człowiekowi znajdującemu się w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu [5]. Należy także pamiętać, że do zamachów przeciwko życiu lub zdrowiu innej osoby zalicza się także dokonane i usiłowane (powstrzymane) przejawy agresji przeciwko innym osobom oraz przygotowywane akty agresji (np. zbieranie broni, przygotowywanie materiałów wybuchowych) lub słowne groźby ich realizacji [4]. Określenie,,dopuszczają się zamachu przeciwko bezpieczeństwu powszechnemu odnosi się do przestępstw ujętych w XX rozdziale Kodeksu karnego czyli przestępstw przeciwko bezpieczeństwu powszechnemu (spowodowaniu zdarzenia, które zagraża życiu lub zdrowiu wielu osób, albo mieniu w wielkich rozmiarach). Są to zdarzenia mające postać: pożaru, zawalenia się budowli, zalewu albo obsunięcia się ziemi, skał lub śniegu, eksplozji materiałów wybuchowych lub łatwopalnych albo innego gwałtownego wyzwolenia energii, rozprzestrzeniania się substancji trujących, duszących lub parzących, gwałtownego wyzwolenia energii jądrowej lub wyzwolenia promieniowania jonizującego [5]. W badaniach przeprowadzonych przez Kupś i współpracowników pt. Przymus bezpośredni - realizacja założeń Ustawy o ochronie zdrowia psychicznego wobec pacjenta zachowującego się agresywnie w wybranych placówkach służby zdrowia w województwie zachodniopomorskim wykazano jednoznacznie, że zachowania agresywne pacjentów nie dotyczą jedynie placówek o specjalności psychiatrycznej, ale pojawiają się również na oddziałach o innych profilach medycznych. Aż 98% respondentów całej badanej populacji potwierdziło występowanie zachowań agresywnych, w tym częste przypadki zachowań agresywnych zaznaczyło 55% badanych [2]. Natomiast Ciszewski w swoich badaniach rejestrował fakty agresji słownej przeciwko osobom z otoczenia pacjenta oraz agresji fizycznej wobec osób i przedmiotów. Agresję słowną, bez względu na jej formę i częstotliwość, w jego badaniach przejawiało 30,8% badanych, z których co drugi (16,8%) okazywał ją w sposób uważany za szczególnie niebezpieczny, czyli w postaci gróźb kierowanych do innych osób [6]. Przymus bezpośredni może być stosowany w szpitalu psychiatrycznym lub domu pomocy społecznej, a także poza tymi miejscami, gdy wynika to z przepisów ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, na przykład wtedy, gdy osoba z powodu zaburzeń 87

4 psychicznych nie jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i musi być bezzwłocznie przewieziona do szpitala [7]. Inne okoliczności zastosowania przymusu bezpośredniego wiążą się z wykonywaniem postanowień sądowych o przyjęciu do domu pomocy społecznej lub szpitala psychiatrycznego osoby z zaburzeniami psychicznymi. Zgodnie z artykułem 40.2 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 roku o ochronie zdrowia psychicznego Jeżeli osoba, wobec której wydano postanowienie o przyjęciu do domu pomocy społecznej, odmawia stawienia się w domu pomocy społecznej lub w inny sposób utrudnia wykonanie tego postanowienia, sąd z urzędu lub na wniosek organu do spraw pomocy społecznej może zarządzić zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie tej osoby do domu pomocy społecznej przez Policję. Zgodnie z artykułem 46.2c cytowanej ustawy Jeżeli osoba psychicznie chora, wobec której wydano postanowienie o przyjęciu do szpitala psychiatrycznego, odmawia stawienia się w szpitalu psychiatrycznym lub w inny sposób utrudnia wykonanie tego postanowienia, sąd z urzędu lub na wniosek upoważnionego przez marszałka województwa lekarza psychiatry może zarządzić zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie tej osoby do szpitala psychiatrycznego przez Policję. Takie samie czynności mogą być zastosowane także wobec osoby psychicznie chorej, która ma być poddana badaniu przez biegłego ale odmawia stawienia się we wskazanym miejscu lub w inny sposób uchyla się od tego badania. W takim przypadku sąd może zarządzić zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie tej osoby przez Policję do wskazanego miejsca. Postępowanie, o którym mowa w powyższych artykułach następuje w obecności lekarza, pielęgniarki lub zespołu ratownictwa medycznego [1,8]. Przymus bezpośredni można również stosować w celu zapobieżenia opuszczeniu domu pomocy społecznej w przypadku wystąpienia u osoby przebywającej w takim domu zachowań zagrażających jej życiu lub zdrowiu, lub życiu lub zdrowiu innych osób. Należy pamiętać, że w domu pomocy społecznej może przebywać osoba, która wskutek choroby psychicznej lub upośledzenia umysłowego nie jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i nie ma możliwości korzystania z opieki innych osób oraz potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, lecz nie wymaga leczenia szpitalnego. Do domu pomocy społecznej osoba taka może być przyjęta za jej zgodą lub zgodą jej przedstawiciela ustawowego. Jeżeli osoba wymagająca skierowania do domu pomocy społecznej ze względu na swój stan psychiczny nie jest zdolna do wyrażenia na to zgody, albo osoba lub jej przedstawiciel ustawowy nie wyrażają zgody na przyjęcie jej do domu pomocy społecznej, a brak opieki zagraża życiu tej osoby, o jej skierowaniu do domu pomocy społecznej orzeka sąd 88

5 opiekuńczy. Na podstawie artykułu 39 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 roku o ochronie zdrowia psychicznego z wnioskiem do sadu opiekuńczego, o przyjecie do domu pomocy społecznej osoby, która tego wymaga bez jej zgody może wystąpić organ do spraw pomocy społecznej oraz kierownik szpitala psychiatrycznego, jeżeli przebywająca w nim osoba jest niezdolna do samodzielnego zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, a potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, natomiast nie wymaga dalszego leczenia w tym szpitalu [1,7]. Przymus bezpośredni może być także stosowany wobec osoby przyjętej do szpitala psychiatrycznego bez jej zgody, gdy jest to konieczne do dokonania niezbędnych czynności leczniczych (przede wszystkim w celu usunięcia przyczyny przyjęcia do szpitala bez zgody). Przymus bezpośredni można także stosować w celu zapobieżenia samowolnemu opuszczeniu przez tę osobę szpitala psychiatrycznego [7]. Zastosowanie przymusu bezpośredniego może polegać na przytrzymaniu, przymusowym podaniu leków, unieruchomieniu, izolacji [1,7]. Przytrzymanie to doraźne, krótkotrwałe unieruchomienie osoby z użyciem siły fizycznej. Jak wynika z przeprowadzonych badań przytrzymanie stosuje się w przypadku agresji słownej przeciwko osobom z otoczenia pacjenta oraz agresji fizycznej wobec osób i przedmiotów, zapobieżenia samowolnemu opuszczeniu szpitala psychiatrycznego lub domu pomocy społecznej, a także do przebrania, umycia, doprowadzenia na oddział szpitalny pacjenta oraz wykonania innych niezbędnych działań. Stosując siłę fizyczną należy pamiętać, aby nie zadawać uderzeń. Natomiast dopuszcza się stosowanie elementów samoobrony, a w szczególności chwytów obezwładniających, transportowych i obronnych [2,6,9]. Przymusowe zastosowanie leków to doraźne lub przewidziane w planie postępowania leczniczego wprowadzenie leków do organizmu osoby - bez jej zgody. Leki, które są podawane w takich sytuacjach mają działanie uspokajające. Zaliczają się do nich leki z grupy benzodiazepin, neuroleptyków, beta-blokerów oraz sole litu [2,3,6,9]. Unieruchomienie to obezwładnienie osoby z użyciem pasów, uchwytów, prześcieradeł, kaftana bezpieczeństwa lub innych urządzeń technicznych. Izolacja to umieszczenie osoby, pojedynczo, w zamkniętym i odpowiednio przystosowanym pomieszczeniu tzw. izolatce. Powinno ono osobie z zaburzeniami psychicznymi dać możliwość wyciszenia się. Standardy izolatki powinny odpowiadać warunkom bytowym i sanitarnym innych pomieszczeń znajdujących się na terenie szpitala psychiatrycznego lub domu pomocy społecznej. Należy pamiętać aby przed umieszczeniem osoby w izolatce odebrać jej wszystkie przedmioty, które mogłyby jej posłużyć do wyrządzenia sobie krzywdy [1,8]. 89

6 Unieruchomienie lub izolacja mogą trwać do czterech godzin. Następnie pacjent powinien być zbadany, po czym lekarz może w razie potrzeby podjąć decyzję o przedłużeniu stosowania przymusu o kolejne sześć godzin. Przedłużanie unieruchomienia lub izolacji dłużej niż dobę jest możliwe jedynie w warunkach szpitalnych. Pacjent, wobec którego zastosowano przymus bezpośredni, powinien być obserwowany przez pielęgniarkę co 15 minut, a co najmniej co cztery godziny uwalniany celem zmiany pozycji, zaspokojenia potrzeb fizjologicznych i wykonania czynności higienicznych [10]. Zastosowanie przymusu bezpośredniego wobec osób, które dopuszczają się zamachu przeciwko życiu lub zdrowiu własnemu lub innej osoby lub bezpieczeństwu powszechnemu, lub w sposób gwałtowny niszczą lub uszkadzają przedmioty znajdujące się w ich otoczeniu polega na przytrzymaniu, przymusowym podaniu leków, unieruchomieniu lub izolacji, a wobec osób, które poważnie zakłócają lub uniemożliwiają funkcjonowanie zakładu psychiatrycznej opieki zdrowotnej lub jednostki organizacyjnej pomocy społecznej polega na przytrzymaniu lub przymusowym podaniu leku [1]. Z przeprowadzonych badań wynika, że najczęściej stosowany jest przymus bezpośredni w formie unieruchomienia i przytrzymania [2,6,9]. Doświadczenie personelu medycznego stwarza szansę większego opanowania wobec agresji osób z zaburzeniami psychicznymi i stosowania przymusu w możliwie najłagodniejszy sposób [9,11]. Wykazano również, że staż pracy ma wpływ na częstość stosowania przymusu. Badania uwidoczniły bowiem, że pracownicy z dłuższym stażem pracy rzadziej stosują przymus bezpośredni [2]. Przez wiele lat uprawnienia do stosowania przymusu bezpośredniego (w sposób bezpieczny dla pacjenta) posiadali jedynie lekarze, a w szczególnych przypadkach także pielęgniarki zatrudnione w szpitalach psychiatrycznych lub w domach pomocy społecznej. Sytuacja zmieniła się od kiedy weszła w życie ustawa z dnia 8 września 2006 roku o Państwowym Ratownictwie Medycznym i pojawiły się podstawowe zespoły ratownictwa medycznego (ZRM), w których nie ma lekarza. Ratownicy medyczni jeżdżący w podstawowych zespołach ratownictwa medycznego nie mogli stosować przymusu bezpośredni wobec osób z zaburzeniami psychicznymi, które często zachowywały się w sposób agresywny. Zdarzało się, że do pacjenta z zaburzeniami psychicznymi jechały w efekcie dwa zespoły ratownictwa medycznego. Początkowo zespół podstawowy z ratownikami medycznymi, a później zespół specjalistyczny z lekarzem, bo tylko on mógł się zająć taką osobą. Powodowało to zwiększenie kosztów dysponentów zespołów ratownictwa medycznego i niepotrzebne blokowanie działania zespołów ratownictwa medycznego. W tym 90

7 czasie ZRM nie mogły być wykorzystane do udzielania pomocy specjalistycznej osobom w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego. Czasami interwencję wobec osób z zaburzeniami psychicznymi podejmowali policjanci, którzy nie byli przeszkoleni jak postępować z osobami chorymi psychicznie lub osobami z innymi zaburzeniami psychicznymi zachowującymi się w sposób agresywny. Stosowane przez nich środki przymusu bezpośredniego mogły być nieskuteczne lub wręcz niebezpieczne dla takich osób. Obecnie po wejściu w życie ustawy z dnia 3 grudnia 2010 roku o zmianie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego o zastosowaniu przymusu bezpośredniego decyduje lekarz, pielęgniarka oraz kierujący akcją prowadzenia medycznych czynności ratunkowych. Ratownicy medyczni jeżdżący w zespołach ratownictwa medycznego, w których składzie nie ma lekarza, również będą mogli stosować przymus bezpośredni wobec osób z zaburzeniami psychicznymi (np. agresywnych pacjentów). Ma to poprawić bezpieczeństwo chorych. Dzięki temu ratownicy medyczni będą mogli udzielić pacjentowi niezbędnej pomocy medycznej czy też przewieźć go do właściwego szpitala. Zgodnie z artykułem 18.2 powyższej ustawy o zastosowaniu przymusu bezpośredniego decyduje lekarz, który określa rodzaj zastosowanego środka przymusu oraz osobiście nadzoruje jego wykonanie. W szpitalach psychiatrycznych, domach pomocy społecznej jeżeli nie jest możliwe uzyskanie natychmiastowej decyzji lekarza, o zastosowaniu przymusu bezpośredniego decyduje i nadzoruje osobiście jego wykonanie pielęgniarka, która jest obowiązana niezwłocznie zawiadomić o tym lekarza [1]. Jeśli osobie z zaburzeniami psychicznymi pomocy udziela zespół ratownictwa medycznego to o zastosowaniu przymusu bezpośredniego osobiście decyduje i nadzoruje jego zastosowanie kierujący akcją prowadzenia medycznych czynności ratunkowych, który jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić o tym dyspozytora medycznego. Przymus bezpośredni stosuje się nie dłużej niż przez czas niezbędny do uzyskania pomocy lekarskiej, a w przypadku gdy jej uzyskanie jest utrudnione, na czas niezbędny do przewiezienia osoby do zakładu psychiatrycznej opieki zdrowotnej lub szpitala wskazanego przez dyspozytora medycznego. Przewiezienie osoby z zastosowaniem przymusu bezpośredniego następuje w obecności zespołu ratownictwa medycznego [1]. W przypadku stosowania przymusu bezpośredniego wobec osób z zaburzeniami psychicznymi jednostki systemu Państwowe Ratownictwo Medyczne, policja oraz Państwowa Straż Pożarna są obowiązane do udzielania lekarzowi, pielęgniarce lub kierującemu akcją prowadzenia medycznych czynności ratunkowych pomocy na ich żądanie [1]. 91

8 Każdy przypadek zastosowania przymusu bezpośredniego i uprzedzenia o możliwości jego zastosowania odnotowuje się w dokumentacji medycznej. Zasadność zastosowania przymusu bezpośredniego oceniana jest w terminie 3 dni przez kierownika zakładu opieki zdrowotnej lub upoważnionego przez niego lekarza wtedy gdy przymus bezpośredni zatwierdził lekarz zakładu opieki zdrowotnej, a także wtedy gdy zatwierdził stosowanie środka przymusu bezpośredniego zleconego przez inną osobę oraz upoważniony przez marszałka województwa lekarz specjalista w dziedzinie psychiatrii wtedy, gdy przymus bezpośredni zastosował inny lekarz, pielęgniarka jednostki organizacyjnej pomocy społecznej lub kierujący akcją prowadzenia medycznych czynności ratunkowych [1]. Przed zastosowaniem przymusu bezpośredniego należy uprzedzić o tym osobę, wobec której środek ten ma być podjęty. Natomiast wybierając odpowiedni środek przymusu należy decydować się na taki, który będzie najmniej uciążliwy dla tej osoby. Przy stosowaniu przymusu należy zachować szczególną ostrożność i dbałość o dobro pacjenta. Obowiązujące przepisy nakazują, aby osoba stosująca przymus bezpośredni była przeszkolona. Jeżeli nawet zastosowanie przymusu bezpośredniego niesie za sobą elementy ograniczenia woli, to należy zdać sobie sprawę, że wola osoby z zaburzeniami psychicznymi często bywa niebezpieczna zarówno dla samego zainteresowanego, jak i osób postronnych. Zakończenie Stosowanie przymusu bezpośredniego jest ostatecznością i należy go używać w skrajnych i wyjątkowych przypadkach, a szczególności wtedy jeśli inna forma komunikacji z pacjentem jest nieskuteczna. Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 roku o zmianie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego rozszerzyła grono osób, które mogą zastosować przymus bezpośredni wobec osób z zaburzeniami psychicznymi o pracowników systemu Państwowe Ratownictwo Medyczne, przede wszystkim członków zespołów ratownictwa medycznego ratowników medycznych. Nadanie im prawa na stosowanie przymusu bezpośredniego jest bardzo ważną kwestią. W przypadku wezwania zespołu ratownictwa medycznego to właśnie ratownicy medyczni mają pierwszy kontakt z pacjentem i po wstępnej ocenie wiedzą, kiedy należałoby zastosować odpowiednie środki przymusu bezpośredniego. Większość osób z zaburzeniami psychicznymi tkwi w przekonaniu, że nie potrzebuje żadnej pomocy. Jednak jeśli taki człowiek stwarza zagrożenie dla swego życia lub zdrowia albo życia lub zdrowia innej osoby wtedy potrzebna jest interwencja zespołu ratownictwa medycznego i zastosowanie przymusu 92

9 bezpośredniego, a niekiedy także leczenie w specjalistycznym ośrodku. Jeśli osobie z zaburzeniami psychicznymi pomocy udziela zespół ratownictwa medycznego o zastosowaniu przymusu bezpośredniego decyduje i nadzoruje osobiście kierujący akcją prowadzenia medycznych czynności ratunkowych, który jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić o tym dyspozytora medycznego. Należy pamiętać, że zastosowanie przymusu bezpośredniego jest pogwałceniem nietykalności osobistej i cielesnej pacjenta. Godność pacjenta powinna być respektowana we wszystkich okolicznościach, a stosowanie ścisłych reguł prawnych jest konieczne, aby przymus nie przerodził się w przemoc [2]. Przed każdym przypadkiem użycia przymusu bezpośredniego należy osobę z zaburzeniami psychicznymi poinformować o takie formie i spróbować, jeśli to możliwe alternatywnych rozwiązań. W wielu przypadkach pacjent po rozmowie i objaśnieniu celu użycia przymusu bezpośredniego staje się spokojniejszy, a stawiany przez niego opór zostaje złagodzony. Niektórzy pacjenci po wstępnej rozmowie zaczynają współpracować i stosowanie przymusu bezpośredniego jest niepotrzebne. Jednak nie z każdym pacjentem można dojść do porozumienia i wtedy zachodzi potrzeba użycia przymusu bezpośredniego. Do najważniejszych działań w razie incydentu agresji należy zapewnienie bezpieczeństwa pacjentowi, zadbanie o bezpieczeństwo innych pacjentów, a także o bezpieczeństwo personelu. Uwzględniając potrzebę ochrony praw i godności osoby, wobec której jest stosowany przymus bezpośredni należy wybrać środek najmniej uciążliwy dla tej osoby [1,2]. Każdy przypadek zastosowania przymusu bezpośredniego i uprzedzenia o możliwości jego zastosowania musi być odnotowany się w dokumentacji medycznej [1]. Personel medyczny zespołów ratownictwa medycznego powinien być szkolony w prawnych aspektach postępowania z osobami z zaburzeniami psychicznymi oraz w przyjmowaniu prawidłowych postaw wobec tych pacjentów. Piśmiennictwo 1. Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 roku o zmianie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U ). 2. Kupś I, Pełka-Wysiecka J, Samochowiec J. Przymus bezpośredni realizacja założeń Ustawy o ochronie zdrowia psychicznego wobec pacjenta zachowującego się agresywnie w wybranych placówkach służby zdrowia w województwie zachodniopomorskim. Psychiatria 2007; 3 (4):

10 3. Balicki M. Przymus w psychiatrii - regulacje i praktyka. Prawo i Medycyna 1999; 1: Bilikiewicz A. (red.) Psychiatria. Podręcznik dla studentów medycyny. Wydawnictwo Lekarskie PZWL; Warszawa 2003: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 roku Kodeks karny (Dz.U ). 6. Ciszewski L. Niebezpieczne dla otoczenia zachowania pacjentów hospitalizowanych na zasadzie środka zabezpieczającego. Postępy Psychiatrii i Neurologii 1996; 5 (4): Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 roku o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U z późn. zm.). 8. Dąbrowski S, Kubicki L. Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego. Przegląd ważniejszych zagadnień. Instytut Psychiatrii i Neurologii; Warszawa 1995: Dąbrowski S, Przymus bezpośredni stosowany w niektórych czynnościach leczniczych. Psychiatria Polska 2002; 2: Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 23 sierpnia 1995 roku w sprawie sposobu stosowania przymusu bezpośredniego (Dz.U ). 11. Kostecka M, Żardecka M. Agresja pacjentów placówek psychiatrycznych. Postępy Psychiatrii i Neurologii 1999; 8:

11 95

Prawo w psychiatrii. Marcin Wojnar

Prawo w psychiatrii. Marcin Wojnar Prawo w psychiatrii Marcin Wojnar Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego (z dnia 19 sierpnia 1994 r.) Art. 22 1. Przyjęcie osoby z zaburzeniami psychicznymi do szpitala psychiatrycznego następuje za jej

Bardziej szczegółowo

Stosowanie przymusu bezpośredniego w praktyce

Stosowanie przymusu bezpośredniego w praktyce 70 Hygeia Public Health 2015, 50(1): 70-74 Stosowanie przymusu bezpośredniego w praktyce zespołów ratownictwa medycznego Use of direct constraint on patient in practice of emergency medical teams Mariusz

Bardziej szczegółowo

Materiał porównawczy do ustawy z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. (druk nr 1015)

Materiał porównawczy do ustawy z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. (druk nr 1015) BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy Materiał porównawczy do ustawy z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (druk nr 1015) USTAWA z dnia 19 sierpnia 1994 r.

Bardziej szczegółowo

Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu. USTAWA z dnia 20 maja 2005 r. o zmianie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego

Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu. USTAWA z dnia 20 maja 2005 r. o zmianie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu USTAWA z dnia 20 maja 2005 r. o zmianie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego Art. 1. W ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 29 czerwca 2012 r. Poz. 740 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 28 czerwca 2012 r.

Warszawa, dnia 29 czerwca 2012 r. Poz. 740 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 28 czerwca 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 29 czerwca 2012 r. Poz. 740 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 28 czerwca 2012 r. w sprawie sposobu stosowania i dokumentowania zastosowania

Bardziej szczegółowo

Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego z dnia 19 sierpnia 1994 r. (Dz.U. Nr 111, poz. 535)

Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego z dnia 19 sierpnia 1994 r. (Dz.U. Nr 111, poz. 535) brzmienie od 2011-02-11 Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego z dnia 19 sierpnia 1994 r. (Dz.U. Nr 111, poz. 535) Zmiany aktu: 2011-02-11 Dz.U. 2011 Nr 6 poz. 19 Art. 1 2011-01-02 Dz.U. 2010 Nr 182 poz.

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Przepisy ogólne

Rozdział 1. Przepisy ogólne Dz.U.2011.231.1375 USTAWA z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (tekst jednolity) Uznając, że zdrowie psychiczne jest fundamentalnym dobrem osobistym człowieka, a ochrona praw osób

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego

USTAWA. z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego Dz.U.2011.231.1375 2012.01.01 zm. przen. Dz.U.2011.122.696 art. 57 USTAWA z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego Uznając, że zdrowie psychiczne jest fundamentalnym dobrem osobistym

Bardziej szczegółowo

Dz.U.2011.231.1375 2012.01.01 zm. przen. Dz.U.2011.122.696 art. 57 USTAWA. z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego

Dz.U.2011.231.1375 2012.01.01 zm. przen. Dz.U.2011.122.696 art. 57 USTAWA. z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego Dz.U.2011.231.1375 2012.01.01 zm. przen. Dz.U.2011.122.696 art. 57 USTAWA z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (tekst jednolity) Uznając, że zdrowie psychiczne jest fundamentalnym

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego. (tekst jednolity)

USTAWA. z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego. (tekst jednolity) Dz.U.2011.231.1375 2012.01.01 zm. przen. Dz.U.2011.122.696 art. 57 USTAWA z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (tekst jednolity) Uznając, że zdrowie psychiczne jest fundamentalnym

Bardziej szczegółowo

Ochrona zdrowia psychicznego. Dz.U.2011.231.1375 z dnia 2011.10.28 Status: Akt obowiązujący Wersja od: 1 stycznia 2012 r. USTAWA

Ochrona zdrowia psychicznego. Dz.U.2011.231.1375 z dnia 2011.10.28 Status: Akt obowiązujący Wersja od: 1 stycznia 2012 r. USTAWA Ochrona zdrowia psychicznego. Dz.U.2011.231.1375 z dnia 2011.10.28 Status: Akt obowiązujący Wersja od: 1 stycznia 2012 r. USTAWA z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego Uznając, że zdrowie

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego

USTAWA z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego Kancelaria Sejmu s. 1/23 USTAWA z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego Opracowano na podstawie: tj. Dz. U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1375. Uznając, że zdrowie psychiczne jest fundamentalnym

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego

USTAWA z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego Kancelaria Sejmu s. 1/22 USTAWA z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego Uznając, że zdrowie psychiczne jest fundamentalnym dobrem osobistym człowieka, a ochrona praw osób z zaburzeniami

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego

USTAWA z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego Kancelaria Sejmu s. 1/16 USTAWA z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego Uznając, że zdrowie psychiczne jest fundamentalnym dobrem osobistym człowieka, a ochrona praw osób z zaburzeniami

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD I PSYCHIATRIA I PIELĘGNIARSTWO PSYCHIATRYCZNE

WYKŁAD I PSYCHIATRIA I PIELĘGNIARSTWO PSYCHIATRYCZNE WYKŁAD I PSYCHIATRIA I PIELĘGNIARSTWO PSYCHIATRYCZNE TEMAT : Problemy opieki pielęgniarskiej nad pacjentem z oddziału podsądnych i oddziału psychiatrii ostrej 1. POSTĘPOWANIE LEKARSKIE I PIELĘGNIARSKIE

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 1994 Nr 111 poz. 535 USTAWA. z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego

Dz.U. 1994 Nr 111 poz. 535 USTAWA. z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego Kancelaria Sejmu s. 1/28 Dz.U. 1994 Nr 111 poz. 535 USTAWA z dnia 19 sierpnia 1994 r. Opracowano na podstawie: tj. Dz. U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1375. o ochronie zdrowia psychicznego Uznając, że zdrowie

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 Przepisy ogólne

Rozdział 1 Przepisy ogólne Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego (tekst jednolity) Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego. z dnia 19 sierpnia 1994 r. (Dz. U. z dnia 20 października 1994 r.) Dz.U.94.111.535 1997-10-26 zm. Dz.U.97.113.731

Bardziej szczegółowo

OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 15 września 2011 r.

OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 15 września 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 231 13486 Poz. 1375 1375 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 15 września 2011 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ochronie zdrowia psychicznego

Bardziej szczegółowo

Prawa i obowiązki pacjenta

Prawa i obowiązki pacjenta Prawa i obowiązki pacjenta Podstawowe unormowania prawne Wynikają one z ustawy zasadniczej - Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483) oraz następujących ustaw: z dnia 27 sierpnia

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego

USTAWA z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego Kancelaria Sejmu s. 1/19 USTAWA z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego Uznając, że zdrowie psychiczne jest fundamentalnym dobrem osobistym człowieka, a ochrona praw osób z zaburzeniami

Bardziej szczegółowo

Prawne i etyczne aspekty psychiatrii. Katedra i Klinika Psychiatrii PUM

Prawne i etyczne aspekty psychiatrii. Katedra i Klinika Psychiatrii PUM Prawne i etyczne aspekty psychiatrii Katedra i Klinika Psychiatrii PUM Ocena poczytalności Kodeks karny: POCZYTALNOŚĆ ZNIESIONA Art. 31. 1 Nie popełnia przestępstwa, kto z powodu choroby psychicznej, upośledzenia

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego z projektami aktów wykonawczych

- o zmianie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego z projektami aktów wykonawczych SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-78-10 Druk nr 3349 Warszawa, 4 sierpnia 2010 r. Pan Grzegorz Schetyna Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku

Bardziej szczegółowo

o ochronie zdrowia psychicznego

o ochronie zdrowia psychicznego Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego Uznając, że zdrowie psychiczne jest fundamentalnym dobrem osobistym człowieka, a ochrona praw osób z zaburzeniami psychicznymi należy do

Bardziej szczegółowo

1. OCHRONA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH PRZED PODDAWANIEM ICH LECZENIU (LUB INNYM PROCEDUROM) BEZ SWOBODNIE I ŚWIADOMIE WYRAŻONEJ ZGODY

1. OCHRONA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH PRZED PODDAWANIEM ICH LECZENIU (LUB INNYM PROCEDUROM) BEZ SWOBODNIE I ŚWIADOMIE WYRAŻONEJ ZGODY Artykuł 17 Ochrona integralności osobistej Każda osoba niepełnosprawna ma prawo do poszanowania jej integralności fizycznej i psychicznej, na zasadzie równości z innymi osobami. 1. OCHRONA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

Bardziej szczegółowo

Sposób współpracy jednostek systemu Państwowe Ratownictwo Medyczne z jednostkami współpracującymi z systemem

Sposób współpracy jednostek systemu Państwowe Ratownictwo Medyczne z jednostkami współpracującymi z systemem Strona 1. Cel... 2 2. Zakres stosowania... 2 3. Odpowiedzialność... 2 4. Definicje... 2 5. Opis postępowania... 5 5.1. Działania na miejscu zdarzenia... 5 5.2. Działania na miejscu zdarzenia jednostek

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego. (Dz. U. z dnia 20 października 1994 r.)

USTAWA. z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego. (Dz. U. z dnia 20 października 1994 r.) Dz.U.94.111.535 1997-10-26 zm. Dz.U.97.113.731 art.1 1998-09-01 zm. Dz.U.97.88.554 art.5 2 pkt39 1999-01-01 zm. Dz.U.98.106.668 art.92 1999-03-11 zm. Dz.U.99.11.95 art.79 2001-03-30 zm. Dz.U.00.120.1268

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 25 lipca 2012 r. Poz. 854 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 13 lipca 2012 r.

Warszawa, dnia 25 lipca 2012 r. Poz. 854 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 13 lipca 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 25 lipca 2012 r. Poz. 854 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 13 lipca 2012 r. w sprawie szczegółowego sposobu postępowania w sprawach przyjęcia

Bardziej szczegółowo

Dylematy w pracy socjalnej. psychicznymi

Dylematy w pracy socjalnej. psychicznymi Dylematy w pracy socjalnej z osobami z zaburzeniami psychicznymi W ramach Specjalistycznego Zespołu Pracy Socjalnej w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w Poznaniu Misja Zespołu Pracownicy Specjalistycznego

Bardziej szczegółowo

UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ

UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ REGULAMIN ORGANIZACYJNY Samodzielnego Zespołu Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej im. Dzieci Warszawy w Dziekanowie Leśnym Na podstawie art. 18a ustawy z dnia 30.08.1991 r. o zakładach

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ORGANIZACYJNY ODDZIAŁU PSYCHIATRYCZNEGO WSZ W KALISZU

REGULAMIN ORGANIZACYJNY ODDZIAŁU PSYCHIATRYCZNEGO WSZ W KALISZU REGULAMIN ORGANIZACYJNY ODDZIAŁU PSYCHIATRYCZNEGO WSZ W KALISZU Oddział Psychiatryczny wchodzi w skład WSZ im. L. Perzyny w Kaliszu. Swoją działalność prowadzi na podstawie następujących przepisów prawa:

Bardziej szczegółowo

SZANOWNI PAŃSTWO! Niniejsza Karta Praw Pacjenta zapewnia wiedzę, która w zrozumiały sposób wyjaśnia prawa pacjenta.

SZANOWNI PAŃSTWO! Niniejsza Karta Praw Pacjenta zapewnia wiedzę, która w zrozumiały sposób wyjaśnia prawa pacjenta. SZANOWNI PAŃSTWO! Korzystając ze świadczeń zdrowotnych Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego im. L. Rydygiera w Toruniu każdy pacjent powinien wiedzieć jaki jest zakres przysługujących mu praw. Zapoznanie

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 17 listopada 2015 r. Poz. 1887 USTAWA z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym, ustawy o działalności leczniczej

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2014 r. (poz. ) Załącznik nr 1 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp.

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 20 kwietnia 2016 r. Poz. 546 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 8 kwietnia 2016 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY KOMENDY GŁÓWNEJ POLICJI. Warszawa, dnia 12 czerwca 2012 r. Poz. 30 ZARZĄDZENIE NR 125 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI

DZIENNIK URZĘDOWY KOMENDY GŁÓWNEJ POLICJI. Warszawa, dnia 12 czerwca 2012 r. Poz. 30 ZARZĄDZENIE NR 125 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI DZIENNIK URZĘDOWY KOMENDY GŁÓWNEJ POLICJI Warszawa, dnia 12 czerwca 2012 r. Poz. 30 ZARZĄDZENIE NR 125 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI z dnia 12 czerwca 2012 r. w sprawie metod i form wykonywania zadań związanych

Bardziej szczegółowo

KARTA PRAW PACJENTA podstawowe unormowania prawne wynikające z ustawy zasadniczej - Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz.

KARTA PRAW PACJENTA podstawowe unormowania prawne wynikające z ustawy zasadniczej - Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. KARTA PRAW PACJENTA podstawowe unormowania prawne wynikające z ustawy zasadniczej - Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późniejszymi zmianami) określone w ustawach: z dnia 6

Bardziej szczegółowo

m Warszawa, dnia 8 sierpnia 2008 r.

m Warszawa, dnia 8 sierpnia 2008 r. m Warszawa, dnia 8 sierpnia 2008 r. BIURO RZECZNIKA PRAW OBYWATELSKICH RPO-594487-X/08/MJ 00-090 Warszawa Tel. centr. 0-22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 0-22 827 64 53 Notatka z wizytacji Wojewódzkiego

Bardziej szczegółowo

Sposób koordynowania działań jednostek systemu Państwowe Ratownictwo Medyczne

Sposób koordynowania działań jednostek systemu Państwowe Ratownictwo Medyczne Strona 1. Cel... 2 2. Zakres stosowania... 2 3. Odpowiedzialność... 2 4. Definicje... 2 5. Opis postępowania... 5 5.1. Działania na miejscu zdarzenia... 5 5.3. Działania podejmowane na poziomie dysponenta...

Bardziej szczegółowo

Projekt 1877. 1) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2013 r. 1245 i 1635 oraz z 2014 r. poz. 1802 i

Projekt 1877. 1) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2013 r. 1245 i 1635 oraz z 2014 r. poz. 1802 i Projekt USTAWA z dnia. 2015 r. o zmianie ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym, ustawy o działalności leczniczej oraz ustawy o zmianie ustawy o działalności leczniczej oraz niektórych innych ustaw

Bardziej szczegółowo

Zakres czynności lekarza dyżurnego. Załącznik Nr 9 do Regulaminu Porządkowego. Izby Przyjęć / Szpitalnego Oddziału Ratunkowego

Zakres czynności lekarza dyżurnego. Załącznik Nr 9 do Regulaminu Porządkowego. Izby Przyjęć / Szpitalnego Oddziału Ratunkowego Zakres czynności lekarza dyżurnego Załącznik Nr 9 do Regulaminu Porządkowego Izby Przyjęć / Szpitalnego Oddziału Ratunkowego 1. 1. Lekarzem dyżurnym Izby Przyjęć / Szpitalnego Oddziału Ratunkowego (SOR),

Bardziej szczegółowo

W szpitalach psychiatrycznych organizuje się całodobowe oddziały wyspecjalizowane, takie jak oddziały:

W szpitalach psychiatrycznych organizuje się całodobowe oddziały wyspecjalizowane, takie jak oddziały: Oddzialy psychiatryczne szpitalne - Opieka całodobowa Opieka całodobowa Psychiatryczne oddziały szpitalne Psychiatryczne leczenie szpitalne powinno być stosowane tylko w przypadkach ciężkich zaburzeń psychicznych

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia29 kwietnia 2011 r. Załącznik nr 1 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

Bardziej szczegółowo

S P E C J A L N Y O Ś R O D E K S Z K O L N O - W Y C H O W A W C Z Y IM. M A R II KON OPN ICK IE J

S P E C J A L N Y O Ś R O D E K S Z K O L N O - W Y C H O W A W C Z Y IM. M A R II KON OPN ICK IE J PROCEDURA POSTĘPOWANIA Z UCZNIEM SPOŻYWAJĄCYM NA TERENIE OŚRODKA LUB PRZEBYWAJĄCYM POD WPŁYWEM ALKOHOLU ALBO INNYCH ŚRODKÓW ODURZAJĄCYCH LUB POSIADAJĄCYM NIEBEZPIECZNĄ SUBSTANCJĘ / PRZEDMIOT 1. Nauczyciel/wychowawca

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY POSTĘPOWANIA NAUCZYCIELI W SYTUACJACH KRYZYSOWYCH OBOWIĄZUJĄCE W II LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCYM W LEGNICY

PROCEDURY POSTĘPOWANIA NAUCZYCIELI W SYTUACJACH KRYZYSOWYCH OBOWIĄZUJĄCE W II LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCYM W LEGNICY PROCEDURY POSTĘPOWANIA NAUCZYCIELI W SYTUACJACH KRYZYSOWYCH OBOWIĄZUJĄCE W II LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCYM W LEGNICY Do podejmowania działań interwencyjnych w sytuacjach kryzysowych w szkole zobowiązuje Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

PRAKTYCZNY APSEKT FUNKCJONOWANIA BIURA PRAW PACJENTA PRZY MINISTRZE ZDROWIA

PRAKTYCZNY APSEKT FUNKCJONOWANIA BIURA PRAW PACJENTA PRZY MINISTRZE ZDROWIA PRAKTYCZNY APSEKT FUNKCJONOWANIA BIURA PRAW PACJENTA PRZY MINISTRZE ZDROWIA BIURO PRAW PACJENTA PRZY MINISTRZE ZDROWIA STATUS PRAWNY: Państwowa jednostka budżetowa podległa ministrowi właściwemu do spraw

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 15 lutego 2013 r. Poz. 217

Warszawa, dnia 15 lutego 2013 r. Poz. 217 Warszawa, dnia 15 lutego 2013 r. Poz. 217 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 7 grudnia 2012 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o działalności leczniczej 1. Na

Bardziej szczegółowo

KARTA PRAW PACJENTA podstawowe unormowania prawne wynikające z ustawy zasadniczej - Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz.

KARTA PRAW PACJENTA podstawowe unormowania prawne wynikające z ustawy zasadniczej - Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. określone w ustawach: KARTA PRAW PACJENTA podstawowe unormowania prawne wynikające z ustawy zasadniczej - Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483) z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach

Bardziej szczegółowo

i*ś\ BIURO RZECZNIKA I PRAW OBYWATELSKICH i Pan

i*ś\ BIURO RZECZNIKA I PRAW OBYWATELSKICH i Pan i*ś\ BIURO RZECZNIKA I PRAW OBYWATELSKICH i w p ł 2008-10- 0 3 DON- OS o 3 ^5 /o» Pan Tomasz Gelert Dyrektor Zespołu Administracji Publicznej Zdrowia i Ochrony Praw Cudzoziemców w Biurze RPO W odpowiedzi

Bardziej szczegółowo

Tajemnica lekarska. Pacjenci

Tajemnica lekarska. Pacjenci Oświadczenie Odnosząc się do pytań kierowanych przez dziennikarzy, a związanych z pobytem pacjentów w szpitalach psychiatrycznych lub na oddziałach psychiatrycznych w wyniku zastosowania przez Sąd środka

Bardziej szczegółowo

KARTA PRAW I OBOWIĄZKÓW PACJENTA

KARTA PRAW I OBOWIĄZKÓW PACJENTA KARTA PRAW I OBOWIĄZKÓW PACJENTA 1 Dział I Prawa Pacjenta Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. z dnia 06.11.2008r. (Dz.U.2009 nr 52, poz.417 z póź.zm.) w rozdziałach II XI określa następujące

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY Podejmowanych działań podejmowanych przez nauczycieli GIMNAZJUM im. Kazimierza Górskiego w Gościnie w przypadku:

PROCEDURY Podejmowanych działań podejmowanych przez nauczycieli GIMNAZJUM im. Kazimierza Górskiego w Gościnie w przypadku: PROCEDURY Podejmowanych działań podejmowanych przez nauczycieli GIMNAZJUM im. Kazimierza Górskiego w Gościnie w przypadku: 1. Szkoła dba o bezpieczeństwo uczniów na terenie placówki i chroni ich zdrowie

Bardziej szczegółowo

o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA Warszawa, dnia 4 stycznia 2013 r. Druk nr 282 MARSZAŁEK SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Pan Bogdan BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Zgodnie

Bardziej szczegółowo

I. Kierowanie na przymusowe leczenie odwykowe osób uzależnionych od alkoholu

I. Kierowanie na przymusowe leczenie odwykowe osób uzależnionych od alkoholu PRZYMUSOWE LECZENIE OSÓB UZALEŻNIONYCH. I. Kierowanie na przymusowe leczenie odwykowe osób uzależnionych od alkoholu Artykuł 21.2. ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność pielęgniarki i położnej

Odpowiedzialność pielęgniarki i położnej Odpowiedzialność pielęgniarki i położnej Dr n. med. Grażyna Rogala-Pawelczyk Uniwersytet Medyczny w Lublinie Warszawa 09.04.2011 ZAWÓD System czynności czy prac, który jest wewnętrznie spójny, skierowany

Bardziej szczegółowo

Kategoria zaburzeń Przykład Kod ICD-10. zaburzenia nastroju (afektywne) Depresja F30-F39

Kategoria zaburzeń Przykład Kod ICD-10. zaburzenia nastroju (afektywne) Depresja F30-F39 Wioleta Kitowska Kategoria zaburzeń Przykład Kod ICD-10 zaburzenia psychiczne organiczne, włącznie z zespołami objawowymi Zespół czołowy F00-F09 zaburzenia psychiczne i zachowania spowodowane używaniem

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 26/2013 Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Przemyślu z dnia 31 maja 2013 roku

Zarządzenie Nr 26/2013 Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Przemyślu z dnia 31 maja 2013 roku Zarządzenie Nr 26/2013 Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Przemyślu z dnia 31 maja 2013 roku w sprawie: wdrożenia procedury postępowania w przypadku zaistnienia wypadku przy pracy w Powiatowym Urzędzie

Bardziej szczegółowo

W praktyce jest to używanie w stosunku do pielęgniarki i położnej słów wulgarnych, powszechnie uznanych za obelżywe, gesty.

W praktyce jest to używanie w stosunku do pielęgniarki i położnej słów wulgarnych, powszechnie uznanych za obelżywe, gesty. Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 34/2014 Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych w Kaliszu z dnia 11.06.2014 r. w sprawie przyjęcia postępowania pielęgniarki/położnej objętej ochroną przewidzianą dla funkcjonariusza

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 17 grudnia 2013 r. Poz. 1563 USTAWA. z dnia 4 stycznia 2013 r.

Warszawa, dnia 17 grudnia 2013 r. Poz. 1563 USTAWA. z dnia 4 stycznia 2013 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 17 grudnia 2013 r. Poz. 1563 USTAWA z dnia 4 stycznia 2013 r. o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi Art. 1.

Bardziej szczegółowo

PRAWA PACJENTA I. Prawa pacjenta określone w ustawie o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Prawo pacjenta do świadczeń zdrowotnych:

PRAWA PACJENTA I. Prawa pacjenta określone w ustawie o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Prawo pacjenta do świadczeń zdrowotnych: PRAWA PACJENTA określone w ustawach: z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2009 r., Nr 52, poz. 417 z późn. zm.). z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 2013 poz. 217. OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 7 grudnia 2012 r.

Dz.U. 2013 poz. 217. OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 7 grudnia 2012 r. Kancelaria Sejmu s. 1/133 Dz.U. 2013 poz. 217 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 7 grudnia 2012 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o działalności leczniczej 1.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. w którym stosuje się szczególne środki lecznicze lub rehabilitacyjne, w zakładzie zamkniętym sprawcy przestępstwa

Spis treści. w którym stosuje się szczególne środki lecznicze lub rehabilitacyjne, w zakładzie zamkniętym sprawcy przestępstwa Przedmowa do 2. wydania... V Przedmowa... VII Wykaz skrótów... XV Rozdział I. Istota środków zabezpieczających.... 1 1. Pojęcie i istota środków zabezpieczających.... 3 2. Środki zabezpieczające a kary

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI. Świadczenia szpitalne

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI. Świadczenia szpitalne Załącznik nr 2 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil lub rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 22 listopada 2013 r.

USTAWA z dnia 22 listopada 2013 r. Kancelaria Sejmu s. 1/23 USTAWA z dnia 22 listopada 2013 r. Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2014 r. poz. 24. o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia

Bardziej szczegółowo

Stan na dzień: 01.01.2010 r.

Stan na dzień: 01.01.2010 r. Stan na dzień: 01.01.2010 r. USTAWA z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego. (Dz. U. z dnia 20 października 1994 r.) Uznając, Ŝe zdrowie psychiczne jest fundamentalnym dobrem osobistym

Bardziej szczegółowo

Osoby psychicznie chore w zakładzie zdrowia

Osoby psychicznie chore w zakładzie zdrowia Osoby psychicznie chore w zakładzie zdrowia Pacjent chory psychicznie jest osobą, u której w oparciu o obecnie obowiązującą klasyfikację diagnostyczną (w Polsce obowiązuje ICD-10) została stwierdzona przez

Bardziej szczegółowo

Ustawa. z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego. Rozdział 1. Przepisy ogólne. Art.1. Art.2.

Ustawa. z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego. Rozdział 1. Przepisy ogólne. Art.1. Art.2. (Dz. U. Nr 111, poz. 535) Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego Uznając, Ŝe zdrowie psychiczne jest fundamentalnym dobrem osobistym człowieka, a ochrona praw osób z zaburzeniami

Bardziej szczegółowo

4. Zadania wymienione w ust. 1, Rektor realizuje przy pomocy Prorektora do spraw Ogólnych, Dziekanów i Kanclerza.

4. Zadania wymienione w ust. 1, Rektor realizuje przy pomocy Prorektora do spraw Ogólnych, Dziekanów i Kanclerza. ROZDZIAŁ VIII BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY 61 1. Rektor Uniwersytetu Wrocławskiego zapewnia pracownikom bezpieczne i higieniczne warunki pracy oraz ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny

Bardziej szczegółowo

Hospitalizacja Plus parametry techniczne

Hospitalizacja Plus parametry techniczne Hospitalizacja PLUS Hospitalizacja Plus parametry techniczne Wiek Ubezpieczonego: Okres ubezpieczenia: Karencja 0,5 62 lat do 65 roku życia, nie dłużej niż umowa główna 30 dni dla choroby 180 dni leczenie

Bardziej szczegółowo

Druk nr 1577 Warszawa, 17 lipca 2013 r.

Druk nr 1577 Warszawa, 17 lipca 2013 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII kadencja Prezes Rady Ministrów RM-10-58-13 Druk nr 1577 Warszawa, 17 lipca 2013 r. Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowna Pani Marszałek Na

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 29 czerwca 2012 r. Poz. 738 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI. z dnia 14 czerwca 2012 r.

Warszawa, dnia 29 czerwca 2012 r. Poz. 738 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI. z dnia 14 czerwca 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 29 czerwca 2012 r. Poz. 738 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia 14 czerwca 2012 r. w sprawie udzielania świadczeń zdrowotnych przez podmioty

Bardziej szczegółowo

Karta Praw Pacjenta Zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskie (Dz.U z 1997 Nr 78, poz. 483 ze zm.)

Karta Praw Pacjenta Zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskie (Dz.U z 1997 Nr 78, poz. 483 ze zm.) Karta Praw Pacjenta Zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskie (Dz.U z 1997 Nr 78, poz. 483 ze zm.) 1. Każdy ma prawo do ochrony zdrowia art. 68 ust. 1 Konstytucji, 2. Każdy obywatel ma prawo do równego

Bardziej szczegółowo

Kwestia stosowania przymusu bezpośredniego oraz leczniczego w trakcie wykonywania leczniczych środków zabezpieczających

Kwestia stosowania przymusu bezpośredniego oraz leczniczego w trakcie wykonywania leczniczych środków zabezpieczających NOWA KODYFIKACJA PRAWA KARNEGO. Tom XXV AUW No 3165 Wrocław 2009 Kwestia stosowania przymusu bezpośredniego oraz leczniczego w trakcie wykonywania leczniczych środków zabezpieczających ADAM KWIECIŃSKI

Bardziej szczegółowo

o senackim projekcie ustawy o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (druk nr 978).

o senackim projekcie ustawy o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (druk nr 978). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII kadencja Druk nr 1006 SPRA W O ZDANIE KOMISJI SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO I POLITYKI REGIONALNEJ ORAZ KOMISJI ZDROWIA o senackim projekcie ustawy o zmianie ustawy o wychowaniu

Bardziej szczegółowo

PRZEDSZKOLE NIEPUBLICZNE KUBUŚ PUCHATEK PROCEDURY BEZPIECZEŃSTWA DZIECI W PRZEDSZKOLU NIEPUBLICZNYM KUBUŚ PUCHATEK W BRANIEWIE

PRZEDSZKOLE NIEPUBLICZNE KUBUŚ PUCHATEK PROCEDURY BEZPIECZEŃSTWA DZIECI W PRZEDSZKOLU NIEPUBLICZNYM KUBUŚ PUCHATEK W BRANIEWIE PRZEDSZKOLE NIEPUBLICZNE KUBUŚ PUCHATEK PROCEDURY BEZPIECZEŃSTWA DZIECI W PRZEDSZKOLU NIEPUBLICZNYM KUBUŚ PUCHATEK W BRANIEWIE 2013 Podstawa prawna: 1. Statut Przedszkola Niepublicznego Kubuś Puchatek

Bardziej szczegółowo

PODLASKI URZĄD WOJEWÓDZKI w BIAŁYMSTOKU 15-213 Białystok, ul. Mickiewicza 3

PODLASKI URZĄD WOJEWÓDZKI w BIAŁYMSTOKU 15-213 Białystok, ul. Mickiewicza 3 Białystok, 16 marca 2015 r. PODLASKI URZĄD WOJEWÓDZKI w BIAŁYMSTOKU 15-213 Białystok, ul. Mickiewicza 3 PS-V.9421.2.4.2015.ETB ORGANIZACJA SPECJALISTYCZNYCH USŁUG OPIEKUŃCZYCH ŚWIADCZONYCH OSOBOM Z ZABURZENIAMI

Bardziej szczegółowo

Dz.U. z 2011 nr 231 poz. 1375

Dz.U. z 2011 nr 231 poz. 1375 Dz.U. z 2011 nr 231 poz. 1375 USTAWA z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego Uznając, Ŝe zdrowie psychiczne jest fundamentalnym dobrem osobistym człowieka, a ochrona praw osób z zaburzeniami

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Rzecznika Praw Dziecka do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Druk nr 164)

Stanowisko Rzecznika Praw Dziecka do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Druk nr 164) Stanowisko Rzecznika Praw Dziecka do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Druk nr 164) Naturalnym środowiskiem rozwoju i dobra dziecka jest rodzina. Z tego względu powinna

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI: Karta uzgodnień 4 Podstawy prawne 5

SPIS TREŚCI: Karta uzgodnień 4 Podstawy prawne 5 1 SPIS TREŚCI: Karta uzgodnień 4 Podstawy prawne 5 Opis koncepcji wykazu oddziałów szpitalnych pierwszego wyboru dla potrzeb realizacji zadań zespołów ratownictwa medycznego w systemie Państwowe Ratownictwo

Bardziej szczegółowo

KARTA PRAW PACJENTA. w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w Parczewie

KARTA PRAW PACJENTA. w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w Parczewie KARTA PRAW PACJENTA Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 63/2012 w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w Parczewie 1. Prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Bardziej szczegółowo

Problemy pielęgnacyjne pacjentów z depresją.

Problemy pielęgnacyjne pacjentów z depresją. Problemy pielęgnacyjne pacjentów z depresją. mgr Irena Ewa Rozmanowska specjalista w dziedzinie pielęgniarstwa psychiatrycznego fot. Vedran Vidovic shutterstock.com Depresja ma w psychiatrii pozycję podobną

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY POSTĘPOWANIA W SYTUACJACH ZAGROŻENIA BEZPIECZEŃSTWA

PROCEDURY POSTĘPOWANIA W SYTUACJACH ZAGROŻENIA BEZPIECZEŃSTWA PROCEDURY POSTĘPOWANIA W SYTUACJACH ZAGROŻENIA BEZPIECZEŃSTWA 1 Procedura postępowania w sytuacji, gdy nauczyciel podejrzewa, że uczeń, przebywający na terenie szkoły, znajduje się pod wpływem alkoholu:

Bardziej szczegółowo

Dlaczego rejonizacja poprawi bezpieczeństwo, dostępność i jakość leczenia w systemie Państwowe Ratownictwo Medyczne.

Dlaczego rejonizacja poprawi bezpieczeństwo, dostępność i jakość leczenia w systemie Państwowe Ratownictwo Medyczne. Dlaczego rejonizacja poprawi bezpieczeństwo, dostępność i jakość leczenia w systemie Państwowe Ratownictwo Medyczne. Mateusz Komza Dyrektor Departamentu Spraw Obronnych, Zarządzania Kryzysowego, Ratownictwa

Bardziej szczegółowo

Uprawnienia pracownika ochrony posiadającego licencję w granicach obszarów i obiektów :

Uprawnienia pracownika ochrony posiadającego licencję w granicach obszarów i obiektów : Uprawnienia pracowników ochrony Uprawnienia wynikają z : 1. pełnienia ochrony w granicach obszarów i obiektów dla posiadających licencję 2. poza granicami dla posiadających licencję 3. nie posiadania licencji

Bardziej szczegółowo

Kraków, dnia 9 listopada 2012 r. Poz. 5787 UCHWAŁA NR XXIV/291/12 RADY MIEJSKIEJ W SKAWINIE. z dnia 24 października 2012 r.

Kraków, dnia 9 listopada 2012 r. Poz. 5787 UCHWAŁA NR XXIV/291/12 RADY MIEJSKIEJ W SKAWINIE. z dnia 24 października 2012 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO Kraków, dnia 9 listopada 2012 r. Poz. 5787 UCHWAŁA NR XXIV/291/12 RADY MIEJSKIEJ W SKAWINIE z dnia 24 października 2012 r. w sprawie w sprawie zmiany Uchwały

Bardziej szczegółowo

Pielęgniarstwo Pierwszego stopnia Praktyczny. Znajomość zagadnień z zakresu anatomii, fizjologii, psychologii, farmakologii.

Pielęgniarstwo Pierwszego stopnia Praktyczny. Znajomość zagadnień z zakresu anatomii, fizjologii, psychologii, farmakologii. Nazwa jednostki prowadzącej kierunek: Nazwa kierunku: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Moduły wprowadzające/wymagania wstępne: Nazwa modułu / przedmiotu (przedmiot lub grupa przedmiotów) Osoby prowadzące:

Bardziej szczegółowo

ZAŚWIADCZENIE LEKARSKIE

ZAŚWIADCZENIE LEKARSKIE Załącznik nr Wypełnia lekarz publicznego zakładu opieki zdrowotnej ZAŚWIADCZENIE LEKARSKIE 1. Imię i nazwisko osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej... 2. Wiek... 3. Jest osobą przewlekle

Bardziej szczegółowo

Inwestuj. w bezpieczeństwo. WYPADKOZNAWSTWO. Ireneusz Pawlik

Inwestuj. w bezpieczeństwo. WYPADKOZNAWSTWO. Ireneusz Pawlik Inwestuj w bezpieczeństwo. WYPADKOZNAWSTWO Ireneusz Pawlik RODZAJE WYPADKÓW wypadek przy pracy wypadek traktowany na równi z wypadkiem przy pracy wypadek do lub z pracy WYPADKI PRZY PRACY Podstawa prawna

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia..(poz. ) WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załącznik nr 1 Lp. Nazwa

Bardziej szczegółowo

dotyczący działalności Specjalistycznego Centrum Medycznego Gastromedica Postanowienia ogólne

dotyczący działalności Specjalistycznego Centrum Medycznego Gastromedica Postanowienia ogólne REGULAMIN ORGANIZACYJNY Nutricare Sp. z o.o. dotyczący działalności Specjalistycznego Centrum Medycznego Gastromedica Postanowienia ogólne 1 1. Podmiot leczniczy działa pod firmą Nutricare Sp. z o.o.(dalej:

Bardziej szczegółowo

Procedury postępowania nauczycieli w sytuacjach zagrożenia młodzieży demoralizacją LI Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Kościuszki w Warszawie

Procedury postępowania nauczycieli w sytuacjach zagrożenia młodzieży demoralizacją LI Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Kościuszki w Warszawie Załącznik Nr 2 do Statutu LI LO Procedury postępowania nauczycieli w sytuacjach zagrożenia młodzieży demoralizacją LI Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Kościuszki w Warszawie PROCEDURY POSTĘPOWANIA

Bardziej szczegółowo

Klauzula sumienia w służbie zdrowia

Klauzula sumienia w służbie zdrowia MICHAŁ BALICKI Klauzula sumienia w służbie zdrowia Podstawowym zadaniem klauzuli sumienia jest zapewnienie lekarzom, pielęgniarkom oraz położnym możliwości wykonywania zawodu w zgodzie z własnym sumieniem.

Bardziej szczegółowo

10-357 Olsztyn, ul. Jagiellońska 78, tel. (89) 532 29 01, fax. (89) 532 29 76, e-mail: sekretariat@pulmonologia.olsztyn.pl

10-357 Olsztyn, ul. Jagiellońska 78, tel. (89) 532 29 01, fax. (89) 532 29 76, e-mail: sekretariat@pulmonologia.olsztyn.pl 10-357 Olsztyn, ul. Jagiellońska 78, tel. (89) 532 29 01, fax. (89) 532 29 76, e-mail: sekretariat@pulmonologia.olsztyn.pl Misja Szpitala: Pacjentom nasza wiedza, praca i życzliwość Karta Praw Pacjenta

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ORGANIZACYJNY Stowarzyszenia na Rzecz Chorych z Chorobą Nowotworową Promyk w Giżycku

REGULAMIN ORGANIZACYJNY Stowarzyszenia na Rzecz Chorych z Chorobą Nowotworową Promyk w Giżycku REGULAMIN ORGANIZACYJNY Stowarzyszenia na Rzecz Chorych z Chorobą Nowotworową Promyk w Giżycku I. Postanowienia ogólne 1 1. Regulamin organizacyjny Stowarzyszenia Promyk siedzibą w Giżycku, zwanej dalej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM LOKALNY ROZWOJU SIECI OPARCIA SPOŁECZNEGO DLA OSÓB Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI W MIEŚCIE OSTROŁĘKA

PROGRAM LOKALNY ROZWOJU SIECI OPARCIA SPOŁECZNEGO DLA OSÓB Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI W MIEŚCIE OSTROŁĘKA Załącznik Nr 2 do Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych Programu lokalnego w zakresie pomocy społecznej w mieście Ostrołęka na lata 2009 2016. PROGRAM LOKALNY ROZWOJU SIECI OPARCIA SPOŁECZNEGO

Bardziej szczegółowo

SP ZOZ Lotnicze Pogotowie Ratunkowe STRUKTURA I ZADANIA

SP ZOZ Lotnicze Pogotowie Ratunkowe STRUKTURA I ZADANIA SP ZOZ Lotnicze Pogotowie Ratunkowe STRUKTURA I ZADANIA STRUKTURA LOTNICZE POGOTOWIE RATUNKOWE Zespoły Śmigłowcowej Służby Ratownictwa Medycznego HEMS DYSPOZYTORNIA KRAJOWA Samolotowe Zespoły Transportowe

Bardziej szczegółowo