Wpływ hałasu na człowieka

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wpływ hałasu na człowieka"

Transkrypt

1 Zagadnienia Wpływ hałasu na człowieka dźwięk jako fala mechaniczna charakterystyka zdolności słyszenia człowieka definicja i rodzaje hałasu wpływ hałasu na organizm człowieka sposoby ograniczania naraŝenia na hałas Marcin Kuliński Laboratorium Ergonomii Politechnika Wrocławska 2/27 Czym jest dźwięk? Dźwięk definicja Zmiany w ciśnieniu powietrza, rozchodzące się sferycznie od źródła, wywołujące wraŝenia słuchowe infradźwięki (zmiany ciśnienia o częstotliwości poniŝej zakresu słyszalności człowieka) dźwięki słyszalne ultradźwięki (zmiany ciśnienia o częstotliwości powyŝej zakresu słyszalności człowieka) 3/27 4/27 tony (dźwięki proste) Rodzaje dźwięków Fizyczne parametry dźwięku natęŝenie dźwięku odpowiada za wraŝenie głośności dźwięku, zaleŝy od zakresu zmian ciśnienia akustycznego (od do 10 2 Pa), ze względów praktycznych wyraŝane na skali logarytmicznej (db) jako poziom natęŝenia dźwięku dźwięki złoŝone (wielotonowe) głośność dźwięku wraŝenie słuchowe wyraŝane najczęściej w fonach; punktem odniesienia fonowej skali głośności jest ton o częstotliwości 1000 Hz i poziomie ciśnienia akustycznego 40 db, któremu przyporządkowano głośność 40 fonów wysokość dźwięku odczucie słyszalnej częstotliwości dźwięku szumy barwa dźwięku związana ze strukturą fizyczną fali (przebiegiem zmian ciśnienia w czasie), zaleŝy od właściwości widmowych (np. występowanie składowych harmonicznych) oraz charakterystyki czasowej dźwięku 5/27 6/27

2 Przykładowe poziomy natęŝenia dźwięku źródło dźwięku ciśnienie akustyczne [Pa] poziom natęŝenia dźwięku [db] odrzutowiec słyszany ze 100 metrów młot pneumatyczny słyszany z 1 metra 2 ~100 duŝa, ruchliwa ulica z 10 metrów samochód osobowy z 10 metrów telewizor z 1 metra ~60 rozmowa z 1 metra cichy pokój spokojny oddech próg słyszalności przy 1kHz /27 Funkcje zmysłu słuchu Częstotliwościowy zakres słyszalności główny zmysł obronny, jako jedyny umoŝliwia odbiór bodźców docierających z odległych, często niewidocznych, źródeł, niezaleŝnie od ich połoŝenia w przestrzeni pozwala lokalizować potencjalnie niebezpieczne obiekty w przestrzeni dzięki moŝliwościom oceny kierunku i odległości w przypadku określonych dźwięków alarmuje cały organizm, przygotowując go do podjęcia odpowiedniej akcji (zakodowany ewolucyjnie mechanizm walka lub ucieczka ) stanowi system naprowadzający dla zmysłu wzroku wraz z aparatem mowy umoŝliwia komunikację międzyludzką u ludzi młodych, normalnie słyszących wynosi maksymalnie od 16 Hz do 21 khz (ograniczenia związane z budową anatomiczną ucha) wraz z wiekiem górna granica częstotliwości obniŝa się do poziomu 16 lub nawet 10 khz, dolna nie ulega większym zmianom odpowiednia czułość w zakresie od 2 do 4 khz decyduje o zrozumiałości mowy i słyszalności sygnałów ostrzegawczych 9/27 10/27 Czułość narządu słuchu Czułość narządu słuchu cd. dla tonów o częstotliwości 1000 Hz próg słyszalności (wraŝenia) odpowiada ciśnieniu akustycznemu na poziomie Pa i natęŝeniu W/m 2, co przyjęto za poziom odniesienia (0 db) dla bodźców słuchowych u ludzi młodych próg bólu wynosi ok. 120 db (20 Pa, 1 W/m 2 ) względem progu słyszalności dla tonu o częstotliwości 1000 Hz u ludzi starszych oraz z uszkodzeniami narządu słuchu próg bólu podwyŝsza się o 10 do 20 db w zakresie od 3 do 5 khz ucho ludzkie przejawia największą czułość, jeśli chodzi o próg słyszalności, oraz najmniejszą tolerancję odnośnie progu bólu dźwięki w tym paśmie odbierane są jako głośniejsze pomimo tego, Ŝe generowane są przez podobne poziomy energii, co dźwięki w paśmie niŝszym i wyŝszym 11/27 12/27

3 Subiektywna głośność dźwięku Hałas definicja głośność odbierana subiektywnie zaleŝy, prócz poziomu natęŝenia, równieŝ od częstotliwości dźwięku oraz czasu jego trwania pojęcie fonu wprowadza kompensację ze względu na charakterystykę częstotliwościową ucha ludzkiego skala sonowa przedstawia głośność subiektywną, uliniowioną dwukrotna róŝnica wartości oznacza dwukrotną róŝnicę w odbieranej głośności dźwięku NiepoŜądane, nieprzyjemne, dokuczliwe, uciąŝliwe lub szkodliwe dźwięki oddziałujące na sam narząd słuchu, układ nerwowy oraz inne części organizmu człowieka. hałas uciąŝliwy, nie wywołujący trwałych skutków w organizmie hałas szkodliwy, wywołujący trwałe skutki lub niosący ryzyko ich wystąpienia 13/27 14/27 Rodzaje hałasu ustalony (poziom zmienia się w czasie nie więcej niŝ o 5 db) nieustalony (dźwięki przerywane lub poziom zmienny o więcej niŝ 5 db) impulsowy (jedno lub wiele zdarzeń dźwiękowych, kaŝde o czasie trwania mniejszym niŝ 1 s) infradźwiękowy (zakres od 2 do 50 Hz) ultradźwiękowy (zakres od 10 do 100 khz) RównowaŜny poziom dźwięku A wielkość stosowana do scharakteryzowania hałasu zmieniającego się w czasie lub zmiennej ekspozycji na hałas definiowany jako uśredniona wartość poziomu hałasu zmiennego w czasie, która odpowiada reakcji narządu słuchu naraŝonego na działanie hałasu o stałym poziomie i w równowaŝnym przedziale czasu skorygowany względem tzw. krzywej słyszenia A przemysłowy komunalny (w pomieszczeniach mieszkalnych, miejscach uŝyteczności publicznej i terenach wypoczynkowych) komunikacyjny (w środkach komunikacji indywidualnej i zbiorowej) 15/27 16/27 Wpływ hałasu na organizm człowieka Oddziaływanie hałasu na narząd słuchu poziom natęŝenia powyŝej 80 db(a) moŝe uszkodzić narząd słuchu oddziaływanie na narząd słuchu fizjologiczne reakcje pozasłuchowe skutki psychologiczne skutki działania hałasu kumulują się w czasie ciągła ekspozycja jest bardziej szkodliwa niŝ przerywana (procesy regeneracyjne) szczególna szkodliwość hałasu impulsowego (zbyt wolna reakcja mięśnia strzemiączkowego i napinacza błony bębenkowej ~150 ms brak ochrony) najgroźniejszy jest hałas o częstotliwościach składowych w zakresie 3-5 khz (pasmo największej czułości ucha) uszkodzenia: perforacja błony bębenkowej, zwichnięcia i złamania kosteczek słuchowych, czasowe lub trwałe podwyŝszenie progu słyszenia (uszkodzenie błony podstawnej i komórek słuchowych aparatu Cortiego) 17/27 18/27

4 Dozwolone czasy ekspozycji na hałas Ryzyko utraty słuchu przy róŝnych poziomach hałasu Poziom natęŝenia db(a) Maksymalny czas ekspozycji godz godz godz godz godz min min. 19/27 20/27 Fizjologiczna odpowiedź na hałas Długofalowe skutki o charakterze fizjologicznym wzrost stęŝenia adrenaliny, noradrenaliny i kortyzolu we krwi (hormony walki lub ucieczki) wzrost stęŝenia glukozy we krwi wzrost częstości skurczów serca i ciśnienia tętniczego krwi zwiększenie minutowej wentylacji płuc skurcz obwodowych naczyń krwionośnych wyłączenie układu trawienia odruchy motoryczne (skurcze mięśni zmieniające postawę ciała) powyŝej 75 db(a) występuje ryzyko pojawienia się zaburzeń równowagi, dotyku, zawęŝenia pola widzenia przewlekłe zmęczenie fizyczne zawroty i bóle głowy zaburzenia snu dyspepsja (przewlekła niestrawność) bóle klatki piersiowej bóle mięśni negatywne zmiany w działaniu układu immunologicznego zwiększone prawdopodobieństwo rozwoju nadciśnienia tętniczego (juŝ od db(a)!), choroby niedokrwiennej serca, choroby wrzodowej 21/27 22/27 Skutki psychologiczne uczucie rozdraŝnienia i irytacji, zmienność nastrojów spadek wydolności psychicznej, zmęczenie psychiczne wydłuŝony czas reakcji obniŝona precyzja ruchów natęŝenie na poziomie db(a) powoduje rozproszenie uwagi, utrudnia pracę i zmniejsza jej wydajność zmniejszona zrozumiałość i maskowanie mowy oraz dźwiękowych sygnałów bezpieczeństwa (przy poziomie hałasu db(a) rozmowa wymaga podniesienia głosu, przy db(a) jest bardzo utrudniona, a powyŝej 100 db(a) werbalne porozumiewanie jest niemoŝliwe) Sposoby ograniczania hałasu ograniczenie powstawania hałasu (emisja) zmiany w procesach technologicznych automatyzacja pracy (dźwiękoizolacyjne kabiny sterownicze) wyciszanie maszyn (dokładne wywaŝenie elementów ruchomych, aerodynamika wlotów i wylotów powietrza, materiały tłumiące) osłabienie rozprzestrzeniania się hałasu (transmisja) ekrany i pułapki dźwiękochłonne (odpowiednie przekierowanie fali dźwiękowej i jej wytłumienie) wydzielone i izolowane pomieszczenia dla maszyn emitujących hałas środki ochrony indywidualnej (imisja) wkładki przeciwhałasowe jednorazowego i wielorazowego uŝytku nauszniki i hełmy 23/27 24/27

5 Przykład zastosowania ekranów i pułapek Zasada działania aktywnych systemów redukcji hałasu źródło hałasu fala kompensowana fala o zredukowanej składowej hałasu źródło wtórne fala kompensująca 25/27 26/27 Indywidualne ochronniki słuchu wkładki (wielo- i jednorazowe) nauszniki pasywne nauszniki aktywne 27/27

KULTURA BEZPIECZEŃSTWA DRGANIA MECHANICZNE

KULTURA BEZPIECZEŃSTWA DRGANIA MECHANICZNE KULTURA BEZPIECZEŃSTWA DRGANIA MECHANICZNE Drgania mechaniczne wibracje to ruch cząstek ośrodka spręzystego względem położenia równowagi. W środowisku pracy rozpatrywane są jedynie drgania przekazywane

Bardziej szczegółowo

Ponieważ zakres zmian ciśnień fal akustycznych odbieranych przez ucho ludzkie mieści się w przedziale od 2*10-5 Pa do 10 2 Pa,

Ponieważ zakres zmian ciśnień fal akustycznych odbieranych przez ucho ludzkie mieści się w przedziale od 2*10-5 Pa do 10 2 Pa, Poziom dźwięku Decybel (db) jest jednostką poziomu; Ponieważ zakres zmian ciśnień fal akustycznych odbieranych przez ucho ludzkie mieści się w przedziale od 2*10-5 Pa do 10 2 Pa, co obejmuje 8 rzędów wielkości

Bardziej szczegółowo

2. Zasady słyszenia przestrzennego. 2.1. Postrzeganie dźwięku przez człowieka.

2. Zasady słyszenia przestrzennego. 2.1. Postrzeganie dźwięku przez człowieka. 2. Zasady słyszenia przestrzennego. 2.1. Postrzeganie dźwięku przez człowieka. Zdolność do przyjmowania duŝej ilości wraŝeń słuchowych w krótkim czasie wynika z psychofizjologicznych własności człowieka.

Bardziej szczegółowo

Wykład 4 4. Wpływ hałasu na człowieka 4.1. Wprowadzenie

Wykład 4 4. Wpływ hałasu na człowieka 4.1. Wprowadzenie Wykład 4 4. Wpływ hałasu na człowieka 4.1. Wprowadzenie Zgodnie z podaną uprzednio definicją przez hałas rozumiemy dźwięki o dowolnym charakterze akustycznym, niepożądane w danych warunkach i dla danej

Bardziej szczegółowo

WPŁYW EMISJI HAŁASU WYTWARZANY PRZEZ ELEKTROWNIE WIATROWE NA ŚRODOWISKO NATURALNE

WPŁYW EMISJI HAŁASU WYTWARZANY PRZEZ ELEKTROWNIE WIATROWE NA ŚRODOWISKO NATURALNE WPŁYW EMISJI HAŁASU WYTWARZANY PRZEZ ELEKTROWNIE WIATROWE NA ŚRODOWISKO NATURALNE dr inŝ. Sławomir AUGUSTYN 2009-11-25 POZNAŃ EMISJA HAŁAS NiepoŜądane, nieprzyjemne, dokuczliwe, uciąŝliwe lub szkodliwe

Bardziej szczegółowo

HAŁAS W ŚRODOWISKU PRACY

HAŁAS W ŚRODOWISKU PRACY Materiały szkoleniowe HAŁAS W ŚRODOWISKU PRACY ZAGROŻENIA I PROFILAKTYKA Serwis internetowy BEZPIECZNIEJ CIOP-PIB 1. Wprowadzenie zagrożenie hałasem w środowisku pracy Hałasem określa się każdy niepożądany

Bardziej szczegółowo

Bezpieczny sygnalizator akustyczny dla pojazdów uprzywilejowanych

Bezpieczny sygnalizator akustyczny dla pojazdów uprzywilejowanych Bezpieczny sygnalizator akustyczny dla pojazdów uprzywilejowanych Centralny Instytut Ochrony Pracy - PIB Warszawa ul. Czerniakowska 16 Sygnalizator pojazdu uprzywilejowanego jako źródło hałasu pojazd uprzywilejowany

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1115

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1115 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1115 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 7 Data wydania: 19 września 2014 r. Nazwa i adres EWA NICGÓRSKA-DZIERKO

Bardziej szczegółowo

Hałas w środowisku. Wstęp. Hałas często kojarzony jest z dźwiękiem, jednakże pojęcia te nie są równoznaczne.

Hałas w środowisku. Wstęp. Hałas często kojarzony jest z dźwiękiem, jednakże pojęcia te nie są równoznaczne. Hałas w środowisku Wykład dla kierunku OCHRONA ŚRODOWISKA UWM w Olsztynie Wstęp Hałas często kojarzony jest z dźwiękiem, jednakże pojęcia te nie są równoznaczne. Dźwięk to pojęcie czysto fizyczne, natomiast

Bardziej szczegółowo

Pole elektromagnetyczne. POLE ELEKTROMAGNETYCZNE - pewna przestrzeń, w której obrębie cząstki oddziałują na siebie elektrycznie i magnetycznie.

Pole elektromagnetyczne. POLE ELEKTROMAGNETYCZNE - pewna przestrzeń, w której obrębie cząstki oddziałują na siebie elektrycznie i magnetycznie. Pole elektromagnetyczne POLE ELEKTROMAGNETYCZNE - pewna przestrzeń, w której obrębie cząstki oddziałują na siebie elektrycznie i magnetycznie. INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA zjawisko powstawania siły elektromagnetycznej

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM AKUSTYKI SŁUCHU

LABORATORIUM AKUSTYKI SŁUCHU LABORATORIUM AKUSTYKI SŁUCHU Temat ćwiczenia: ZAPAMIĘTYWANIE WYSOKOŚCI DŹWIĘKU. 1. Cel ćwiczenia. Celem ćwiczenia jest poznanie zdolności człowieka do zapamiętywania wysokości dźwięków oraz zapoznanie

Bardziej szczegółowo

Ze względu na moŝliwe oddziaływanie na organizm człowieka wyróŝniamy następujące substancje:... 5

Ze względu na moŝliwe oddziaływanie na organizm człowieka wyróŝniamy następujące substancje:... 5 Spis treści Czynniki zagroŝeń w środowisku pracy... 4 Niebezpieczne i szkodliwe czynniki fizyczne występujące w środowisku pracy (podział)... 4 Czynniki materialnego środowiska pracy:... 4 Czynniki urazowe:...

Bardziej szczegółowo

Materiały informacyjne dotyczące wyników projektu

Materiały informacyjne dotyczące wyników projektu Materiały informacyjne dotyczące wyników projektu W środowisku pracy człowiek znajduje się stale pod wpływem różnorodnych bodźców akustycznych. Część z nich stanowi istotne źródło informacji niezbędnych

Bardziej szczegółowo

RAMOWY PROGRAM SZKOLENIA OKRESOWEGO PRACOWNIKÓW INŻYNIERYJNO-TECHNICZNYCH

RAMOWY PROGRAM SZKOLENIA OKRESOWEGO PRACOWNIKÓW INŻYNIERYJNO-TECHNICZNYCH RAMOWY PROGRAM SZKOLENIA OKRESOWEGO PRACOWNIKÓW INŻYNIERYJNO-TECHNICZNYCH Lp. 1. Temat szkolenia Regulacje prawne z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy: a) aktualne przepisy (z uwzględnieniem zmian),

Bardziej szczegółowo

Przykładowy program szkolenia okresowego pracowników inżynieryjno-technicznych

Przykładowy program szkolenia okresowego pracowników inżynieryjno-technicznych Przykładowy program szkolenia okresowego pracowników inżynieryjno-technicznych 1. Założenia organizacyjno-programowe a) Forma nauczania Kurs z oderwaniem od pracy. b) Cel szkolenia Celem szkolenia jest

Bardziej szczegółowo

W jaki sposób hałas może uszkodzić nasz aparat słuchowy?

W jaki sposób hałas może uszkodzić nasz aparat słuchowy? WALKA Z HAŁASEM Czas trwania: 2x45-4x45 (w zależności od tego czy sprawdzanie informacji odbędzie się w ramach zajęć czy jako zadanie domowe) Pomoce edukacyjne: przybory do pisania i papier komputer/komputery

Bardziej szczegółowo

Ryzyko zawodowe związane z naraŝeniem na hałas

Ryzyko zawodowe związane z naraŝeniem na hałas Ryzyko zawodowe związane z naraŝeniem na hałas W warunkach naraŝenia zawodowego oddziaływanie hałasu na organizm człowieka moŝna podzielić na dwa rodzaje - wpływ hałasu na narząd słuchu - pozasłuchowe

Bardziej szczegółowo

6. Ochrona przed hałasem...64

6. Ochrona przed hałasem...64 Apartamentowiec Hortus, Warszawa, Polska SunGuard SN 2/34 Beata Korwin-Szymanowska z pracowni architektonicznej Naj Architekci....4.1 Wpływ hałasu na człowieka...4.2 Rodzaje dźwięku...4.2.1 Wartości graniczne...4.2.2

Bardziej szczegółowo

Pozwólmy dzieciom usłyszeć siebie- informator o badaniach przesiewowych słuchu dla rodziców.

Pozwólmy dzieciom usłyszeć siebie- informator o badaniach przesiewowych słuchu dla rodziców. Pozwólmy dzieciom usłyszeć siebie- informator o badaniach przesiewowych słuchu dla rodziców. Proces słyszenia i rozumienia mowy jest zjawiskiem bardzo złożonym. Na jego jakość wpływa nie tylko prawidłowo

Bardziej szczegółowo

ODDZIAŁYWANIE AKUSTYCZNE NOWOCZESNYCH TURBIN WIATROWYCH NA ŚRODOWISKO I ZDROWIE CZŁOWIEKA FAKTY I MITY

ODDZIAŁYWANIE AKUSTYCZNE NOWOCZESNYCH TURBIN WIATROWYCH NA ŚRODOWISKO I ZDROWIE CZŁOWIEKA FAKTY I MITY ODDZIAŁYWANIE AKUSTYCZNE NOWOCZESNYCH TURBIN WIATROWYCH NA ŚRODOWISKO I ZDROWIE CZŁOWIEKA FAKTY I MITY źródło: www.inwestycjeinnowacje.pl autor prezentacji: Łukasz Bielasiewicz HAŁAS SŁYSZALNY POCHODZĄCY

Bardziej szczegółowo

HAŁAS Z UDZIAŁEM HAŁASU NISKOCZĘSTOTLIWOŚCIOWEGO

HAŁAS Z UDZIAŁEM HAŁASU NISKOCZĘSTOTLIWOŚCIOWEGO OCHRONA ZDROWIA HAŁAS Z UDZIAŁEM HAŁASU NISKOCZĘSTOTLIWOŚCIOWEGO BROSZURA INFORMACYJNA DLA PRACODAWCÓW Krystyna Pawlas, Marta Boroń, Natalia Pawlas Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu

Bardziej szczegółowo

Wykłady z przedmiotu Bezpieczeństwo Pracy i Ergonomia

Wykłady z przedmiotu Bezpieczeństwo Pracy i Ergonomia Wykłady z przedmiotu Bezpieczeństwo Pracy i Ergonomia STUDIA STACJONARNE SEMESTR I Wydział Górnictwa i Geoinżynierii Katedra Górnictwa Podziemnego Pracownia Bezpieczeństwa Pracy i Ergonomii w Górnictwie

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI I PRACY 1) z dnia 5 sierpnia 2005 r. (Dz. U. z dnia 19 sierpnia 2005 r.)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI I PRACY 1) z dnia 5 sierpnia 2005 r. (Dz. U. z dnia 19 sierpnia 2005 r.) Dz.U.05.157.1318 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI I PRACY 1) z dnia 5 sierpnia 2005 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach związanych z naraŝeniem na hałas lub drgania mechaniczne 2)

Bardziej szczegółowo

Procedura techniczna wyznaczania poziomu mocy akustycznej źródeł ultradźwiękowych

Procedura techniczna wyznaczania poziomu mocy akustycznej źródeł ultradźwiękowych Procedura techniczna wyznaczania poziomu mocy akustycznej źródeł ultradźwiękowych w oparciu o pomiary poziomu ciśnienia akustycznego w punktach pomiarowych lub liniach omiatania na półkulistej powierzchni

Bardziej szczegółowo

HAŁAS TURBIN WIATROWYCH FAKTY I MITY

HAŁAS TURBIN WIATROWYCH FAKTY I MITY HAŁAS TURBIN WIATROWYCH FAKTY I MITY autor prezentacji: Łukasz Bielasiewicz HAŁAS SŁYSZALNY POCHODZĄCY OD TURBIN WIATROWYCH UREGULOWANIA PRAWNE 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 Prawo ochrony środowiska

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE PSYCHOAKUSTYKI ORAZ AKUSTYKI ŚRODOWISKA W SYSTEMACH NAGŁOŚNIAJĄCYCH

ZASTOSOWANIE PSYCHOAKUSTYKI ORAZ AKUSTYKI ŚRODOWISKA W SYSTEMACH NAGŁOŚNIAJĄCYCH Politechnika Wrocławska Instytut Telekomunikacji i Akustyki SYSTEMY NAGŁOŚNIENIA TEMAT SEMINARIUM: ZASTOSOWANIE PSYCHOAKUSTYKI ORAZ AKUSTYKI ŚRODOWISKA W SYSTEMACH NAGŁOŚNIAJĄCYCH prowadzący: mgr. P. Kozłowski

Bardziej szczegółowo

Rozumienie mowy. Przewodnik po akustyce. Rola sufitów podwieszanych w akustyce aktywnej

Rozumienie mowy. Przewodnik po akustyce. Rola sufitów podwieszanych w akustyce aktywnej Rozumienie mowy Poufność rozmów Koncentracja Przewodnik po akustyce Rola sufitów podwieszanych w akustyce aktywnej Kluczowe kryteria dla systemów aktywnych akustycznie Charakterystyka częstotliwościowa

Bardziej szczegółowo

Pomiar i ocena wielkości charakteryzujących hałas w środowisku - ocena ryzyka zawodowego związanego z narażeniem na hałas

Pomiar i ocena wielkości charakteryzujących hałas w środowisku - ocena ryzyka zawodowego związanego z narażeniem na hałas Pomiar i ocena wielkości charakteryzujących hałas w środowisku - ocena ryzyka zawodowego związanego z narażeniem na hałas Ze względu na cel (określenie emisji hałasu maszyn lub ocena narażenia ludzi) metody

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI I PRACY

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI I PRACY Dz.U.05.157.1318 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI I PRACY z dnia 5 sierpnia 2005 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach związanych z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne (Dz.

Bardziej szczegółowo

VÉRITÉ rzeczywistość ma znaczenie Vérité jest najnowszym, zaawansowanym technologicznie aparatem słuchowym Bernafon przeznaczonym dla najbardziej wymagających Użytkowników. Nieprzypadkowa jest nazwa tego

Bardziej szczegółowo

Autorzy: Tomasz Sokół Patryk Pawlos Klasa: IIa

Autorzy: Tomasz Sokół Patryk Pawlos Klasa: IIa Autorzy: Tomasz Sokół Patryk Pawlos Klasa: IIa Dźwięk wrażenie słuchowe, spowodowane falą akustyczną rozchodzącą się w ośrodku sprężystym (ciele stałym, cieczy, gazie). Częstotliwości fal, które są słyszalne

Bardziej szczegółowo

3.3. ODDZIAŁYWANIE DRGAŃ NA CZŁOWIEKA

3.3. ODDZIAŁYWANIE DRGAŃ NA CZŁOWIEKA 3.3. ODDZIAŁYWANIE DRGAŃ NA CZŁOWIEKA Ze względu na czasowy charakter, drgania działające na człowieka dzielimy na wstrząsy i drgania właściwe, które zwykle nazywamy drganiami. Wstrząsy zaś to takie drgania

Bardziej szczegółowo

KSZTAŁTOWANIE KLIMATU AKUSTYCZNEGO PROJEKTOWANYCH STANOWISK PRACY Z WYKORZYSTANIEM NARZĘDZI WSPOMAGAJĄCYCH

KSZTAŁTOWANIE KLIMATU AKUSTYCZNEGO PROJEKTOWANYCH STANOWISK PRACY Z WYKORZYSTANIEM NARZĘDZI WSPOMAGAJĄCYCH KSTAŁTOWANIE KLIMATU AKUSTYCNEGO PROJEKTOWANYCH STANOWISK PRACY WYKORYSTANIEM NARĘDI WSPOMAGAJĄCYCH Waldemar PASKOWSKI, Artur KUBOSEK Streszczenie: W referacie przedstawiono wykorzystanie metod wspomagania

Bardziej szczegółowo

Mechanoreceptory (dotyk, słuch) termoreceptory i nocyceptory

Mechanoreceptory (dotyk, słuch) termoreceptory i nocyceptory Mechanoreceptory (dotyk, słuch) termoreceptory i nocyceptory Iinformacja o intensywności bodźca: 1. Kodowanie intensywności bodźca (we włóknie nerwowym czuciowym) odbywa się za pomocą zmian częstotliwość

Bardziej szczegółowo

Metody badań słuchu. Badania elektrofizjologiczne w diagnostyce audiologicznej. Zastosowanie metod obiektywnych. dzieci. osoby dorosłe 2015-09-14

Metody badań słuchu. Badania elektrofizjologiczne w diagnostyce audiologicznej. Zastosowanie metod obiektywnych. dzieci. osoby dorosłe 2015-09-14 NSTYTUT FZJOLOG PATOLOG SŁUCHU WARSZAWA Krzysztof Kochanek Badania elektrofizjologiczne w diagnostyce audiologicznej Metody badań słuchu Metody psychoakustyczne behawioralne audiometryczne audiometria

Bardziej szczegółowo

AKUSTYKA W LEKKIEJ OBUDOWIE HAL. Marek Niemas

AKUSTYKA W LEKKIEJ OBUDOWIE HAL. Marek Niemas AKUSTYKA W LEKKIEJ OBUDOWIE HAL Marek Niemas Zakres prezentacji Pojęcia podstawowe z akustyki. Akustyka budowlana, parametry. Wymagania akustyczne w Polsce i w Europie. Wytyczne DAFA ID 4.06 i ich znaczenie.

Bardziej szczegółowo

DYREKTYWA RADY. z 12 maja 1986 r. w sprawie ochrony pracowników przed zagroŝeniami związanymi z naraŝeniem na hałas w miejscu pracy (86/188/EWG)

DYREKTYWA RADY. z 12 maja 1986 r. w sprawie ochrony pracowników przed zagroŝeniami związanymi z naraŝeniem na hałas w miejscu pracy (86/188/EWG) DYREKTYWA RADY z 12 maja 1986 r. w sprawie ochrony pracowników przed zagroŝeniami związanymi z naraŝeniem na hałas w miejscu pracy RADA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH, (86/188/EWG) uwzględniając Traktat ustanawiający

Bardziej szczegółowo

GT VET Greening Technical VET Sustainable Training Module for the European Steel Industry. Polish Module D9.3

GT VET Greening Technical VET Sustainable Training Module for the European Steel Industry. Polish Module D9.3 GT VET Greening Technical VET Sustainable Training Module for the European Steel Industry Polish Module D9.3 Submoduł Energia: 2 Submoduł Zapobieganie i redukcja emisji hałasu: 24 Submoduł Odpady: 121

Bardziej szczegółowo

Podłącz i chroń się przed wysokim poziomem hałasu.

Podłącz i chroń się przed wysokim poziomem hałasu. QUIETPRO QP100Ex Inteligentny system ochrony słuchu i komunikowania się Podłącz i chroń się przed wysokim poziomem hałasu. Podłącz i chroń się: Krytyczna dla życia komunikacja i inteligentna, weryfikowalna

Bardziej szczegółowo

8. Fale dźwiękowe. 8.1. Rodzaje wrażeń słuchowych.

8. Fale dźwiękowe. 8.1. Rodzaje wrażeń słuchowych. 8. Fale dźwiękowe 8.1. Rodzaje wrażeń słuchowych. Szczególnym rodzajem fal mechanicznych są fale dźwiękowe. Spotykamy się z nimi codziennie kiedy mówimy i kiedy słuchamy. Często umilają nam życie ale i

Bardziej szczegółowo

Skutki przepływu prądu przez ciało człowieka

Skutki przepływu prądu przez ciało człowieka Działanie prądu na organizm ludzki Prąd rażeniowy przepływający przez ciało człowieka powoduje zaburzenia w funkcjonowaniu wielu układów, szczególnie układów: nerwowego, oddechowego i krwionośnego. Każde

Bardziej szczegółowo

dr inż. Witold Mikulski

dr inż. Witold Mikulski Obowiązki wynikające z wprowadzenia w życie nowej dyrektywy europejskiej 2003/10/WE w sprawie minimalnych wymagań ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników narażonych na hałas dr inż. Witold Mikulski

Bardziej szczegółowo

Zdrowie i bezpieczeństwo w miejscu pracy Granice tolerancji natężenia hałasu i wibracji

Zdrowie i bezpieczeństwo w miejscu pracy Granice tolerancji natężenia hałasu i wibracji Granice tolerancji natężenia hałasu i wibracji Europejskie przepisy BHP zmodyfikowane o przepisy prawa polskiego Zwiększenie bezpieczeństwa i poprawa ochrony zdrowia w miejscu pracy ZAUFAJ NIEBIESKIM Przepisy

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1241

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1241 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1241 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 8 Data wydania: 10 lipca 2014 r Nazwa i adres CENTRUM TECHNIKI

Bardziej szczegółowo

Badania hałasu i drgań

Badania hałasu i drgań Zakup aparatury współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego Krzysztof WCISŁO Szymon MISIOŁEK Badania hałasu i drgań 1. Zakres szkodliwości hałasu wpływ

Bardziej szczegółowo

Wytyczne do ograniczania zagrożenia hałasem emitowanym przez nietechnologiczne źródła ultradźwiękowe

Wytyczne do ograniczania zagrożenia hałasem emitowanym przez nietechnologiczne źródła ultradźwiękowe Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy Bożena Smagowska Wytyczne do ograniczania zagrożenia hałasem emitowanym przez nietechnologiczne źródła ultradźwiękowe Publikacja opracowana

Bardziej szczegółowo

Pomiar ciśnienia krwi metodą osłuchową Korotkowa

Pomiar ciśnienia krwi metodą osłuchową Korotkowa Ćw. M 11 Pomiar ciśnienia krwi metodą osłuchową Korotkowa Zagadnienia: Oddziaływania międzycząsteczkowe. Siły Van der Waalsa. Zjawisko lepkości. Równanie Newtona dla płynięcia cieczy. Współczynniki lepkości;

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM AUDIOLOGII I AUDIOMETRII

LABORATORIUM AUDIOLOGII I AUDIOMETRII LABORATORIUM AUDIOLOGII I AUDIOMETRII ĆWICZENIE NR 3 AUDIOMETRIA NADPROGOWA Cel ćwiczenia Zapoznanie się z zadaniami audiometrii nadprogowej oraz algorytmami i realizacją podstawowych testów nadprogowych

Bardziej szczegółowo

Co Polacy wiedzą o oddychaniu raport z badania opinii

Co Polacy wiedzą o oddychaniu raport z badania opinii Co Polacy wiedzą o oddychaniu raport z badania opinii Prawidłowe oddychanie, znaczenie nosa i jego funkcje to tylko wybrane zagadnienia poruszane w ramach kampanii edukacyjnej Oddychaj przez nos, oddychaj

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia na egzamin licencjacki dla specjalności Protetyka słuchu i ochrona przed hałasem :

Zagadnienia na egzamin licencjacki dla specjalności Protetyka słuchu i ochrona przed hałasem : Zagadnienia na egzamin licencjacki dla specjalności Protetyka słuchu i ochrona przed hałasem : Hałasy 1. Omówić zjawiska towarzyszące oddziaływaniu fali akustycznej z przeszkodą na drodze propagacji (np.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 14 kwietnia 2015 r. Poz. 522 ROZPORZĄDZENIE. z dnia 3 kwietnia 2015 r.

Warszawa, dnia 14 kwietnia 2015 r. Poz. 522 ROZPORZĄDZENIE. z dnia 3 kwietnia 2015 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 14 kwietnia 2015 r. Poz. 522 ROZPORZĄDZENIE MINISTRa infrastruktury i rozwoju 1) z dnia 3 kwietnia 2015 r. w sprawie wymagań zdrowotnych, badań lekarskich

Bardziej szczegółowo

HAŁAS I WIBRACJE. 29.05.2008r

HAŁAS I WIBRACJE. 29.05.2008r HAŁAS I WIBRACJE 29.05.2008r DEFINICJA Hałas i wibracje są to wszelkie niepożądane, nieprzyjemne, dokuczliwe, uciążliwe lub szkodliwe drgania mechaniczne ośrodka sprężystego, działające za pośrednictwem

Bardziej szczegółowo

WYKAZ WARTOŚCI NAJWYŻSZYCH DOPUSZCZALNYCH NATĘŻEŃ FIZYCZNYCH CZYNNIKÓW SZKODLIWYCH DLA ZDROWIA W ŚRODOWISKU PRACY

WYKAZ WARTOŚCI NAJWYŻSZYCH DOPUSZCZALNYCH NATĘŻEŃ FIZYCZNYCH CZYNNIKÓW SZKODLIWYCH DLA ZDROWIA W ŚRODOWISKU PRACY Załącznik nr 2 WYKAZ WARTOŚCI NAJWYŻSZYCH DOPUSZCZALNYCH NATĘŻEŃ FIZYCZNYCH CZYNNIKÓW SZKODLIWYCH DLA ZDROWIA W ŚRODOWISKU PRACY A. Hałas i hałas ultradźwiękowy 1. Hałas 1.1. Hałas w środowisku pracy jest

Bardziej szczegółowo

Alfred Tomatis (1920 2001)

Alfred Tomatis (1920 2001) Alfred Tomatis (1920 2001) syn śpiewaka operowego otolaryngolog (doktorat z medycyny) psycholog Rycerz Zdrowia Publicznego we Francji (1951) złoty medal za swoje badania naukowe (Bruksela, 1958) 1 niedosłuch

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ PRZEZNACZONY DLA GRUP: A, B, C

SCENARIUSZ PRZEZNACZONY DLA GRUP: A, B, C SCENARIUSZ PRZEZNACZONY DLA GRUP: A, B, C Zakres treści: wyjaśnienie pojęć: HAŁAS, DECYBEL zagrożenia hałasem, źródła hałasu, wpływ hałasu na organizm człowieka, sposoby walki z hałasem. Uwagi o realizacji:

Bardziej szczegółowo

HIPOTERMIA definicje, rozpoznawanie, postępowanie

HIPOTERMIA definicje, rozpoznawanie, postępowanie HIPOTERMIA definicje, rozpoznawanie, postępowanie dr med. Maciej Sterliński Szkolenie z zakresu ratownictwa lodowego WOPR Województwa Mazowieckiego Zegrze, 19.02.2006 Główne cele działania zespołów ratowniczych

Bardziej szczegółowo

Szkolenie z ochrony środowiska naturalnego i rozwiązań proekologicznych

Szkolenie z ochrony środowiska naturalnego i rozwiązań proekologicznych Szkolenie z ochrony środowiska naturalnego i rozwiązań proekologicznych Dr Izabela Jabłońska-Barna Katedra Ekologii Stosowanej UWM Projekt Zamawiamy i dobrego inżyniera budownictwa mamy nr POKL.04.01.02-00-059/12-01

Bardziej szczegółowo

Wysiłek krótkotrwały o wysokiej intensywności Wyczerpanie substratów energetycznych:

Wysiłek krótkotrwały o wysokiej intensywności Wyczerpanie substratów energetycznych: Zmęczenie Zmęczenie jako jednorodne zjawisko biologiczne o jednym podłożu i jednym mechanizmie rozwoju nie istnieje. Zmęczeniem nie jest! Zmęczenie po dniu ciężkiej pracy Zmęczenie wielogodzinną rozmową

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia i definicje związane z bhp:

Podstawowe pojęcia i definicje związane z bhp: . Podstawowe pojęcia i definicje związane z bhp: Aklimatyzacja jest efektem procesu fizjologicznego adaptacji, który powoduje zwiększenie tolerancji osoby eksponowanej na dane środowisko w ciągu dostatecznie

Bardziej szczegółowo

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji.

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Uzależnienia Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Termin uzależnienie jest stosowany głównie dla osób, które nadużywają narkotyków, alkoholu i papierosów. Używki Wszystkie używki stanowią

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 15 marca 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 15 marca 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 66 4219 Poz. 349 349 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 15 marca 2011 r. w sprawie badań niezbędnych do otrzymania świadectwa maszynisty oraz zachowania jego ważności 2)

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr Zarządu Województwa Łódzkiego z dnia PROGRAM BADAŃ PRZESIEWOWYCH SŁUCHU DLA DZIECI W WIEKU SZKOLNYM.

Załącznik do Uchwały Nr Zarządu Województwa Łódzkiego z dnia PROGRAM BADAŃ PRZESIEWOWYCH SŁUCHU DLA DZIECI W WIEKU SZKOLNYM. Załącznik do Uchwały Nr Zarządu Województwa Łódzkiego z dnia PROGRAM BADAŃ PRZESIEWOWYCH SŁUCHU DLA DZIECI W WIEKU SZKOLNYM Łódź, 2013 rok Podstawa prawna art. 48 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA Data wypełnienia: FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA NAZWISKO i IMIĘ PESEL ADRES TELEFON Nazwisko i imię opiekuna/osoby upoważnionej do kontaktu: Telefon osoby upoważnionej do kontaktu: ROZPOZNANIE LEKARSKIE

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE. WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE. WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia Katedra Morfologicznych i Czynnościowych Podstaw Kultury Fizycznej Kierunek: Wychowanie Fizyczne SYLABUS Nazwa przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Fizjologia, biochemia

Fizjologia, biochemia 50 Fizjologia, biochemia sportu Krioterapia powoduje lepszą krążeniową i metaboliczną tolerancję oraz opóźnia narastanie zmęczenia w trakcie wykonywania pracy mięśniowej przez zawodników sportów wytrzymałościowych.

Bardziej szczegółowo

MAREK FELBUR student WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA

MAREK FELBUR student WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA MAREK FELBUR student WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA Jest to dowolna forma ruchu ciała lub jego części, spowodowana przez mięsień szkieletowy,

Bardziej szczegółowo

METODA TOMATISA. Stymulacja audio psycho. Trening uwagi słuchowej Stymulacja słuchowa

METODA TOMATISA. Stymulacja audio psycho. Trening uwagi słuchowej Stymulacja słuchowa METODA TOMATISA Stymulacja audio psycho lingwistyczna Trening uwagi słuchowej Stymulacja słuchowa mgr Jolanta Kowalczyk Łokaj mgr Anna Kocięcka Zbylut mgr Małgorzata Lewandowska Prawa Tomatisa Głos człowieka

Bardziej szczegółowo

dr inż. Leszek MORZYŃSKI SYSTEM ZDALNEGO NADZORU UŻYTKOWANIA NAUSZNIKÓW PRZECIWHAŁASOWYCH Materiały informacyjne

dr inż. Leszek MORZYŃSKI SYSTEM ZDALNEGO NADZORU UŻYTKOWANIA NAUSZNIKÓW PRZECIWHAŁASOWYCH Materiały informacyjne dr inż. Leszek MORZYŃSKI SYSTEM ZDALNEGO NADZORU UŻYTKOWANIA NAUSZNIKÓW PRZECIWHAŁASOWYCH Materiały informacyjne Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy Warszawa 2013 Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA na wykonanie pomiarów okresowych hałasu komunikacyjnego

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA na wykonanie pomiarów okresowych hałasu komunikacyjnego Kraków, 23.09.2010 r. SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA na wykonanie pomiarów okresowych hałasu komunikacyjnego zgodnie z ustawą z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr

Bardziej szczegółowo

HAŁAS NA STANOWISKACH PRACY. Witold Mikulski, Anna Karczmarska, Jolanta Koton

HAŁAS NA STANOWISKACH PRACY. Witold Mikulski, Anna Karczmarska, Jolanta Koton HAŁAS NA STANOWISKACH PRACY Witold Mikulski, Anna Karczmarska, Jolanta Koton 1 Hałas 1.1 Skutki oddziaływania hałasu na człowieka Termin hałas stosowany jest do dźwięków słyszalnych szkodliwych lub uciążliwych

Bardziej szczegółowo

WOJSKOWY INSTYTUT MEDYCYNY LOTNICZEJ PROGRAM SZKOLENIA. Kurs podstawowy

WOJSKOWY INSTYTUT MEDYCYNY LOTNICZEJ PROGRAM SZKOLENIA. Kurs podstawowy WOJSKOWY INSTYTUT MEDYCYNY LOTNICZEJ ZATWIERDZAM Dyrektor WIML PROGRAM SZKOLENIA Kurs podstawowy w zakresie medycyny lotniczej dla lekarzy i ratowników medycznych zabezpieczających wykonywanie lotów w

Bardziej szczegółowo

Opracowała Katarzyna Sułkowska

Opracowała Katarzyna Sułkowska Opracowała Katarzyna Sułkowska Ruch może zastąpić wszystkie lekarstwa, ale żadne lekarstwo nie jest w stanie zastąpić ruchu. (Tissot) Ruch jest przejawem życia, towarzyszy człowiekowi od chwili urodzin.

Bardziej szczegółowo

Systemy wspomagania osób starszych i niepełnosprawnych

Systemy wspomagania osób starszych i niepełnosprawnych Systemy wspomagania osób starszych i niepełnosprawnych Lista projektów Paweł Strumiłło Zakład Elektroniki Medycznej Projekt 1 Badania zachowania równowagi ciała u człowieka, przyczyny zaburzeń równowagi

Bardziej szczegółowo

Psychoakustyka w pigułce. Aleksander Sęk Ewa Skrodzka Mariusz Marszałkiewicz

Psychoakustyka w pigułce. Aleksander Sęk Ewa Skrodzka Mariusz Marszałkiewicz Psychoakustyka w pigułce Aleksander Sęk Ewa Skrodzka Mariusz Marszałkiewicz Instytut Akustyki UAM, 2000 1 Spis Treści 1 BUDOWA UKŁADU SŁUCHOWEGO... 4 1.1 DROGA FALI AKUSTYCZNEJ W UKŁADZIE SŁUCHOWYM...

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania do części 2 podręcznika Klasy 3 w roku szkolnym 2013-2014 sem I

Przedmiotowy system oceniania do części 2 podręcznika Klasy 3 w roku szkolnym 2013-2014 sem I Przedmiotowy system oceniania do części 2 podręcznika Klasy 3 w roku szkolnym 2013-2014 sem I Tabela wymagań programowych i kategorii celów poznawczych Temat lekcji w podręczniku 22. Ruch drgający podać

Bardziej szczegółowo

Temat: Diagnostyka akustyczna obrabiarek i pomiary laserowe

Temat: Diagnostyka akustyczna obrabiarek i pomiary laserowe Laboratorium: Diagnostyka akustyczna obrabiarek i pomiary laserowe 1 LABORATORIUM Temat: Diagnostyka akustyczna obrabiarek i pomiary laserowe 1. Wprowadzenie Pracy kaŝdego urządzenia mechanicznego towarzyszą

Bardziej szczegółowo

WYKAZ PRAC WZBRONIONYCH MŁODOCIANYM

WYKAZ PRAC WZBRONIONYCH MŁODOCIANYM Załącznik do regulaminu pracy z dnia 30.06.2009 r Na podstawie Art. 190-206 ustawy z dnia 26.06.1974 r.- Kodeks pracy tj. Dz.U.z 1998r Nr 21, poz. 94, z późniejszymi zmianami oraz Rozporządzenia Rady Ministrów

Bardziej szczegółowo

w środowisku pracy uczniów szkół ponadgimnazjalnych w ramach przedmiotu Kultura bezpieczeństwa oraz doświadczenia życiowe

w środowisku pracy uczniów szkół ponadgimnazjalnych w ramach przedmiotu Kultura bezpieczeństwa oraz doświadczenia życiowe MODUŁ LEKCJA 4 III Temat: Drgania mechaniczne wibracje. Hałas w Zagrożenia środowisku i pracy profilaktyka w środowisku pracy TEMAT: Czas realizacji: PRZEZNACZONY 1 godzina lekcyjna DLA: uczniów szkół

Bardziej szczegółowo

Choroba wieńcowa Niewydolność serca Nadciśnienie tętnicze

Choroba wieńcowa Niewydolność serca Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Niewydolność serca Nadciśnienie tętnicze Choroba niedokrwienna serca zapotrzebowanie na O2 > moŝliwości podaŝy O2 niedotlenienie upośledzenie czynności mięśnia sercowego przemijające trwałe

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 269

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 269 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 269 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 15 Data wydania: 4 listopada 2014 r. Nazwa i adres AB 269 ZAKŁAD

Bardziej szczegółowo

PSYCHO-HORMONALNE PRZEJAWY PRZETRENOWANIA U WYCZYNOWYCH SPORTOWCÓW. dr Zbigniew Obmiński Instytut Sportu Zakład Endokrynologii

PSYCHO-HORMONALNE PRZEJAWY PRZETRENOWANIA U WYCZYNOWYCH SPORTOWCÓW. dr Zbigniew Obmiński Instytut Sportu Zakład Endokrynologii PSYCHO-HORMONALNE PRZEJAWY PRZETRENOWANIA U WYCZYNOWYCH SPORTOWCÓW dr Zbigniew Obmiński Instytut Sportu Zakład Endokrynologii Chroniczne zmęczenie - objaw choroby lub przepracowania u zdrowych osób Zmęczenie

Bardziej szczegółowo

Produkty objęte programem patronatu sprzedażowego akcja edukacyjna firmy 3M Zróbmy sobie ciszej! www.facebook.com/zrobmysobieciszej

Produkty objęte programem patronatu sprzedażowego akcja edukacyjna firmy 3M Zróbmy sobie ciszej! www.facebook.com/zrobmysobieciszej Produkty objęte programem patronatu sprzedażowego akcja edukacyjna firmy 3M Zróbmy sobie ciszej! www.facebook.com/zrobmysobieciszej 3M ClearE-A-R wkładki przeciwhałasowe dla osób narażonych na głośną muzykę

Bardziej szczegółowo

grupa a Klasa 7. Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. (0 1)

grupa a Klasa 7. Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. (0 1) grupa a Regulacja nerwowo-hormonalna 37 pkt max... Imię i nazwisko Poniższy test składa się z 20 zadań. Przy każdym poleceniu podano liczbę punktów możliwą do uzyskania za prawidłową odpowiedź.... Za rozwiązanie

Bardziej szczegółowo

Układ wewnątrzwydzielniczy

Układ wewnątrzwydzielniczy Układ wewnątrzwydzielniczy 1. Gruczoły dokrewne właściwe: przysadka mózgowa, szyszynka, gruczoł tarczowy, gruczoły przytarczyczne, nadnercza 2. Gruczoły dokrewne mieszane: trzustka, jajniki, jądra 3. Inne

Bardziej szczegółowo

SZKOLNE BADANIA PROCESÓW POZNAWCZYCH

SZKOLNE BADANIA PROCESÓW POZNAWCZYCH SZKOLNE BADANIA PROCESÓW POZNAWCZYCH Pabiś Adam Prezes Audiolog Neurobiolog Skąd taka idea? Ubytek słuchu bądź wada wzroku Procesy poznawcze a) Pamięć sensoryczna b) Pamięć krótkotrwała c) Niezależność

Bardziej szczegółowo

P 6 G2. z rożkiem z filtrem CECHY PRODUKTU FUNKCJE AUTOMATYCZNE AKCESORIA CECHY PODSTAWOWE OPCJE KABLE I ADAPTERY DO PROGRAMOWANIA CECHY TECHNICZNE

P 6 G2. z rożkiem z filtrem CECHY PRODUKTU FUNKCJE AUTOMATYCZNE AKCESORIA CECHY PODSTAWOWE OPCJE KABLE I ADAPTERY DO PROGRAMOWANIA CECHY TECHNICZNE z rożkiem z filtrem CECHY PRODUKTU Aparat zauszny typu Power z baterią 13 Do otwartego oraz zamkniętego dopasowania CECHY PODSTAWOWE Formowany rożek Komora baterii, jako włącznik/wyłącznik Przycisk programowany

Bardziej szczegółowo

Przewlekła obturacyjna choroba płuc w wieku podeszłym. Maria Korzonek Wydział Nauk o Zdrowiu PAM

Przewlekła obturacyjna choroba płuc w wieku podeszłym. Maria Korzonek Wydział Nauk o Zdrowiu PAM Przewlekła obturacyjna choroba płuc w wieku podeszłym Maria Korzonek Wydział Nauk o Zdrowiu PAM Występowanie POCHP u ludzi starszych POCHP występuje u 46% osób w wieku starszym ( III miejsce) Choroby układu

Bardziej szczegółowo

Copyright by Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera, Łódź 2010

Copyright by Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera, Łódź 2010 Publikacja współfinansowana przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, przygotowana w trakcie realizacji programu Opracowanie kompleksowych programów profilaktycznych Numer projektu:

Bardziej szczegółowo

A n d r z e j M a j e w s k i

A n d r z e j M a j e w s k i P a p i e r o s y i a l k o h o l s ł u s z n i e n a z y w a n e s ą u ż y w k a m i, g d y ż z u ż y w a j ą c z ł o w i e k a A n d r z e j M a j e w s k i Uzależnienie - nabyta potrzeba wykonywania

Bardziej szczegółowo

TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU

TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU Dla stomatologów, foniatrów, laryngologów, okulistów i fizjoterapeutów WERSJA 2014.2 20 godzin akademickich zrealizowanych

Bardziej szczegółowo

Polska Fundacja Osób Słabosłyszących. Działamy na rzecz pełnej dostępności przestrzeni publicznej dla osób słabosłyszących w Polsce

Polska Fundacja Osób Słabosłyszących. Działamy na rzecz pełnej dostępności przestrzeni publicznej dla osób słabosłyszących w Polsce Działamy na rzecz pełnej dostępności przestrzeni publicznej dla osób słabosłyszących w Polsce Jak obsługiwać klienta słabosłyszącego? Rozwiązania techniczne zwiększające dostępność jednostek publicznych

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KLASA III Drgania i fale mechaniczne Wymagania na stopień dopuszczający obejmują treści niezbędne dla dalszego kształcenia oraz użyteczne w pozaszkolnej działalności ucznia.

Bardziej szczegółowo

Leczenie bezdechu i chrapania

Leczenie bezdechu i chrapania Leczenie bezdechu i chrapania Bezdech senny, to poważna i dokuczliwa choroba, dotykająca ok. 4% mężczyzn i 2% kobiet. Warto więc wykonać u siebie tzw. BADANIE POLISOMNOGRAFICZNE, które polega na obserwacji

Bardziej szczegółowo

Głośność, wysokość, barwa dźwięku Długość fali (λ), prędkość (v) i częstotliwość drgań (ν) związane są zależnością:

Głośność, wysokość, barwa dźwięku Długość fali (λ), prędkość (v) i częstotliwość drgań (ν) związane są zależnością: BIOAKUSTYKA Cele ćwiczenia: a. pomiar wielkości fizycznych, za pomocą których można opisać falę dźwiękową b. zbadanie związku między badanymi wielkościami fizycznymi a cechami dźwięków rozpoznawanymi przez

Bardziej szczegółowo

Wiadomości teoretyczne - akustyka

Wiadomości teoretyczne - akustyka Wiadomości teoretyczne - akustyka Informacje ogólne Wypadkowy poziom dźwięku w pomieszczeniu można obliczyć za pomocą opracowanego przez Swegon programu komputerowego "ProAc" lub ręcznie posługując się

Bardziej szczegółowo

Praktyczne aspekty ocen oddziaływania na środowisko - doświadczenia polskie

Praktyczne aspekty ocen oddziaływania na środowisko - doświadczenia polskie Praktyczne aspekty ocen oddziaływania na środowisko - doświadczenia polskie (Oddziaływanie w zakresie akustyki) Ryszard Ingielewicz Biuro Analiz Wibroakustycznych WIBROTEST - Koszalin e-mail: wibrotest@wp.pl

Bardziej szczegółowo

Prawidłowa postawa przy pracy

Prawidłowa postawa przy pracy Komputer a zdrowie Prawidłowa postawa przy pracy Praca z zachowaniem prawidłowego ustawienia ciała jest kluczowym elementem wpływającym na zdrowie. W utrzymaniu takiej postawy pomagają dobrze zaprojektowane

Bardziej szczegółowo

Jakie są przyczyny uszkodzenia słuchu?

Jakie są przyczyny uszkodzenia słuchu? Jakie są przyczyny uszkodzenia słuchu? Pruszewicz według kryterium etiologicznego podzielił zaburzenia słuchu u dzieci na trzy grupy: 1. głuchota dziedziczna i wady rozwojowe, 2. głuchota wrodzona, 3.

Bardziej szczegółowo

NIE SŁUCHA CZY NIE SŁYSZY?

NIE SŁUCHA CZY NIE SŁYSZY? Justyna Solecka-Głodek NIE SŁUCHA CZY NIE SŁYSZY? U schyłku XX wieku wyraźnie mogliśmy zaobserwować rozkwit koncepcji holistycznych. Wiele nauk społecznych i medycznych odeszło od podziału istoty ludzkiej

Bardziej szczegółowo