Promieniowanie elektromagnetyczne

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Promieniowanie elektromagnetyczne"

Transkrypt

1 1

2 Promieniowanie elektromagnetyczne Rozprzestrzenianie informacji środkami elektrycznymi w swojej istocie sprowadza się do przewodnictwa elektrycznego w przewodach i kablach oraz elektromagnetycznej propagacji w wolnej przestrzeni.

3 3

4 Systemy przesyłu danych zawierają rozmaite końcówki nadawcze (mikrofon, kamera telewizyjna itp.) i odbiorcze (głośnik, słuchawka, kineskop, dalekopis itp.) oraz tory przesyłowe przewodowe lub radiowe zrealizowane za pomocą anteny nadawczej i odbiorczej. 4

5 O sposobie przenoszenia informacji drogą elektryczną lub elektromagnetyczną decydują dwa podstawowe parametry, wzajemnie powiązane szybkością rozchodzenia się światła (w wolnej przestrzeni 299, metrów na sekundę). Tymi parametrami są długość fali λ i częstotliwość sygnału f, a ich wzajemny związek określa się wzorem: с = f λ. Im większa częstotliwość, tym mniejsza długość fali i odwrotnie im dłuższa fala, tym mniejsza częstotliwość. 5

6 Ta zależność wyznacza pewne podstawowe właściwości systemów radiowych i kablowych. Przejawia się to w sposobie rozchodzenia się fal elektromagnetycznych, warunków transmisji w torach przewodowych i warunków propagacji w wolnej przestrzeni. Właśnie od długości fali pochodzą powszechnie znane określenia zakresów częstotliwości fale długie, średnie i krótkie. 6

7 f = c λ 7

8 Rodzaj fali D ł ugość fali [m ] Częstotliw o ść [H z] fale radiow e > 10-4 < podczerwień ś wiatło w id zia ln e u ltra fio le t prom ieniowanie X prom ieniowanie gam m a < >

9 Warunki propagacji Wspólną cechą wszystkich systemów radiokomunikacyjnych jest przekazywanie informacji przez ośrodek propagacji fal radiowych: atmosferę, wodę, wnętrze Ziemi. 9

10 Przetwarzanie informacji na sygnały, transmisja sygnałów, a także ich odbiór i odtwarzanie zależą od układu i konstrukcji urządzeń przeznaczonych do tych celów. Natomiast warunki propagacji fal radiowych są zależne od wielu czynników nie dających się regulować. 10

11 Od warunków propagacji zależy potencjalna przydatność poszczególnych długości fal. Na przykład fale o niewielkich częstotliwościach rozchodzą się głównie jako fale przyziemne lub w duktach między powierzchnią ziemi a warstwami atmosfery. W miarę zwiększania się częstotliwości propagacja przesuwa się do wyższych warstw atmosfery występują odbicia zarówno od ziemi, jak od warstw jonosfery lub troposfery. 11

12 Przy dalszym zwiększaniu się częstotliwości propagacja przenika - najpierw częściowo, a później całkowicie - poszczególne warstwy atmosfery i promieniowanie radiowe wychodzi w przestrzeń kosmiczną. Te cechy promieniowania stwarzają określone warunki pracy i przydatności różnych zakresów fal dla różnych celów. 12

13 Łączność naziemna o dużym zasięgu może być najlepiej zrealizowana za pomocą propagacji przyziemnej lub duktowej, natomiast łączność dla celów lotniczych wymaga fal rozchodzących się prostoliniowo. Oczywiście komunikacja satelitarna wymaga jeszcze większych częstotliwości fal swobodnie przenikających atmosferę. 13

14 Atmosfera 14

15 Atmosfera jest podstawowym ośrodkiem w którym uprawia się radiokomunikację. Jej budowa i zjawiska w niej zachodzące mają zasadniczy wpływ na rozchodzenie się fal radiowych. Tylko w niektórych przypadkach mamy do czynienia z propagacją fal w przestrzeni swobodnej (okołoziemskiej). 15

16 W wielkim uproszczeniu w atmosferze można wyróżnić dwie istotne dla radiokomunikacji warstwy: troposferę i jonosferę, przedzielone dość obojętną stratosferą. 16

17 Troposfera rozciąga się od powierzchni Ziemi do wysokości od około 10 km nad biegunami do 18 km nad równikiem. Charakteryzuje się ona stałym składem powietrza i spadkiem temperatury z wysokością. Propagacja fal w troposferze jest silnie uzależniona od zjawisk meteorologicznych. Bez wdawania się w fizykę można powiedzieć że w niej fale radiowe mogą być tłumione i rozpraszane w stopniu zależnym od zakresu. 17

18 Może w niej zachodzić refrakcja, czyli odchylenie toru fali od linii prostej. Refrakcja może być dodatnia (w stronę Ziemi) lub ujemna. Istnieje też superrefrakcja, czyli refrakcja nadkrytyczna, przy której promień zakrzywienia toru fali jest mniejszy od promienia Ziemi. Fala wraca wtedy na powierzchnię Ziemi. 18

19 Jonosfera jest znacznie bardziej skomplikowanym mechanizmem. Jest ona mocno zjonizowaną przez promieniowanie słoneczne częścią atmosfery, znajdującą się powyżej 60 km nad powierzchnią Ziemi. Oprócz Słońca czynnikami jonizującymi są promieniowane kosmiczne i pył kosmiczny wchodzący w kontakt z atmosferą. 19

20 Na dolnej granicy jonosfery występuje lokalne maksimum temperatury - około 400 kelwinów. Wyżej temperatura spada, osiągając na wysokości 80 km 200 kelwinów, po czym znów zaczyna rosnąć do ponad tysiąca kelwinów. 20

21 W jonosferze wyróżniono szereg warstw o różnych właściwościach. Ich grubość zmienia się zależnie od intensywności czynników jonizujących, szczególnie dobowej. 21

22 W ciągu dnia wyróżnia się cztery warstwy: D, E, F 1 (istnieje tylko latem), F 2 (dość niestabilna). ( km) ( km) ( km) (60-90 km) Nocą warstwy D i F 1 zanikają, a pozostałe 22 warstwy wykazują własności słabsze niż za dnia.

23 Zresztą pomiary wykazały że warstwy te właściwie nie istnieją - obszary o róznych właściwościach mają tak rozmyte granice iż obecnie przedstawia się jonosferę złożoną z kilku maksimów gęstości elektronowej, których intensywność i wysokość podlegają stałym fluktuacjom, zarówno okresowym jak i przypadkowym. 23

24 Zasadniczo fale radiowe odbijają się od jonosfery. Wiry i wiatry jonosferyczne, związane z oddziaływaniem mas Słońca i Księżyca, powodują dodatkowo rozproszenie fal. Do tego częstym zjawiskiem są odbicia fal od zjonizowanych śladów przejścia meteorów (czasem sięgających w dół do stratosfery). 24

25 Przejście fal elektromagnetycznych przez jonosferę jest uzależnione od długości fal i kąta ich padania na powierzchnię jonosfery. Pasma w których jest możliwa łączność z obiektami w przestrzeni kosmicznej nazywają się oknami radiowymi. 25

26 Podział fal ze względu na środowisko propagacji 26

27 Fale radiowe powstają przez wypromieniowanie energii z anteny nadawczej (układu nadawczego). Ze względu na środowisko propagacji wyróżnia się: - falę przyziemną (powierzchniową i nadziemną), - falę troposferyczną, -falę jonosferyczną- fala przestrzeni kosmicznej.

28 W zależności od długości fali radiowej jej propagacja jest poddana wpływowi różnorodnych zjawisk, np. dyfrakcji, refrakcji, odbicia od jonosfery itp. Radio wave Radio wave Radio wave scattering shadowing reflection diffraction 28

29 Drogi rozchodzenia się fal radiowych: 1 - fala krótka przyziemna, 2 - fala długa przyziemna, 3 - fala długa odbita, 4 - fala krótka odbita od warstwy E jonosfery, 5 - fala krótka odbita jednokrotnie od warstwy F jonosfery, 6 - fala ultrakrótka.

30 Fala przyziemna - fala radiowa propagująca wzdłuż powierzchni Ziemi. Rozróżnia się falę powierzchniową (są to fale o dużej długości) propagującą na powierzchni gruntu i falę nadziemną (np. fale ultrakrótkie) propagującą w atmosferze w zasięgu tzw. horyzontu radiowego nadajnika (zazwyczaj większego od obszaru wyznaczonego horyzontem widzialnym dzięki refrakcji fal radiowych w atmosferze).

31 Promień przyziemny, rozchodząc się wzdłuż powierzchni ziemi, indukuje w niej prądy zmienne, które napotykają tym większą oporność, im większa jest częstotliwość drgań, czyli im mniejsza jest długość fali radiowej. Dlatego też ze wzrostem częstotliwości rośnie tłumienie (pochłanianie) energii promienia przyziemnego fali elektromagnetycznej. 31

32 Fala troposferyczna - fala radiowa docierająca do punktów poza horyzontem dzięki rozproszeniu fali na niejednorodnościach troposfery i tworzeniu się w atmosferze tzw. duktów czyli rodzajów falowodów umożliwiających docieranie fali daleko poza horyzont radiowy. Warunki propagacji fal troposferycznych podlegają silnym i gwałtownym zaburzeniom.

33 Fala jonosferyczna - fala radiowa dla której znaczący udział w mechanizmie propagacji ma odbicie od jonosfery. Dzięki wielokrotnemu odbiciu od jonosfery i powierzchni Ziemi fale jonosferyczne mają zasięg globalny.

34 Promień przestrzenny fali elektromagnetycznej dochodzi do górnych warstw atmosfery, które są w dużym stopniu zjonizowane, a więc do jonosfery. Pod działaniem fali elektromagnetycznej swobodne ładunki, znajdujące się w warstwach zjonizowanych, podlegają uporządkowanemu ruchowi drganiowemu. Ruch ten jest przyczyną powstania nowego promieniowania, którego część może wrócić na ziemię. Inaczej mówiąc, występuje zjawisko odbicia fal radiowych od jonosfery.

35 Jednak niecała energia fal radiowych, padających na jonosferę, przechodzi do fali odbitej. Część tej energii zamienia się na ciepło. Jak wynika z teorii i doświadczeń, ilość energii zamieniającej się na ciepło (pochłanianie) jest tym większa, im mniejsza jest długość fali radiowej, czyli im większa jest częstotliwość drgań. 35

36 Podział fal ze względu na częstotliwości i długości fali 36

37 Zakres częstotliwości wykorzystywany w systemach radiokomunikacyjnych jest bardzo szeroki i rozciąga się od częstotliwości rzędu kilku kiloherców aż do zakresu światła widzialnego. Zgodnie z Regulaminem Radiokomunikacyjnym ITU stosuje się obecnie dekadowy podział widma fal radiowych na zakresy.

38 Całe widmo elektromagnetyczne jest podzielone na dekady; poszczególne zakresy częstotliwości, wynikające z podziału dekadowego, są oznaczone (w literaturze anglosaskiej) skrótami literowymi. EHF (ang. extremely high frequency), SHF (super high frequency), UHF (ultra high frequency), VHF (very high frequency), HF (high frequency), MF (medium frequency), LF (low frequency), VLF(very low frequency). 38

39 Podział ze względu na częstotliwości fali Oznaczenie Częstotliwości Fale Skrót VLF 3-30 khz myriametrowe mam LF khz kilometrowe km MF khz hektometrowe hm HF 3-30 MHz dekametrowe dam VHF MHz metrowe m UHF MHz decymetrowe dm SHF 3-30 GHz centymetrowe cm EHF GHz milimetrowe mm GHz decymilimetrowe dmm 39

40 Zakresy fal elektromagnetycznych wykozystywane w systemach radiokomunikacyjnych 40

41 Konsekwencją bardzo dużego zakresu użytecznych częstotliwości radiowych jest znaczne zróżnicowanie ich właściwości. Dekadowy podział częstotliwości jest dogodny, lecz zupełnie formalny, ponieważ nie wynika z naturalnych właściwości fal różnych zakresów. Do rozpatrywania właściwości propagacyjnych fal radiowych bardziej przydatny jest podział tradycyjny. 41

42 Podział ze względu na długości fali Zakres Dłudości fal Częstotliwość Fale bardzo długie Powyżej 10 km Poniżej 30 khz Fale długie 10 km 1 km khz Fale średnie 1 km 200 km khz Fale pośrednie 200 km 100 km 1,5 3 MHz Fale krótkie 100 m 10 m 3 30 MHz Fale ultrakrótkie 10 m 1 m MHz Mikrofale Poniżej 1 m Powyżej 300 MHz 42

43 Fale radiowe, których długość przekracza 1000 m, noszą nazwę fal długich; odpowiadające im częstotliwości są mniejsze od 300 khz. Fale radiowe o długościach większych od 1000 m są nieznacznie tłumione przez powierzchnię ziemi, natomiast są bardzo silnie tłumione przez jonosferę.

44 Oprócz tego fale o tych długościach z łatwością opływają powierzchnię ziemi. Dzięki temu na falach przyziemnych tego zakresu można uzyskać łączność radiową na odległość kilku tysięcy kilometrów. Fale przestrzenne o długościach tego rzędu są natomiast silnie tłumione przez jonosferę i dlatego nie mogą być wykorzystane do celów łączności. 44

45 Fale radiowe o długościach od 1000 m do 100 m noszą nazwę fal średnich; odpowiadające im częstotliwości mieszczą się w granicach od 300 khz do 3 MHz. Fale przyziemne tego zakresu są silniej tłumione przez powierzchnię ziemi (im krótsza fala, tym większe tłumienie). Dlatego też w tym przypadku łączność na fali przyziemnej ma znacznie mniejszy zasięg. 45

46 Fale te są natomiast znacznie mniej tłumione przez jonosferę i w wyniku odbicia fali przestrzennej od jonosfery powstaje dosyć intensywna fala odbita, dzięki której można uzyskać łączność o zasięgu rzędu kilku tysięcy kilometrów. 46

47 Fale radiowe o długościach od 100 m do 10 m (odpowiadają im częstotliwości od 3 MHz do 30 MHz) noszą nazwę fal krótkich. Fale przyziemne o tych długościach są silnie tłumione przez powierzchnię ziemi. Za ich pomocą można uzyskać łączność zaledwie na odległość kilkudziesięciu kilometrów.

48 Natomiast fale przestrzenne tego zakresu są bardzo słabo tłumione przez jonosferę, a jednocześnie ulegają odbiciu od niej i powracają na Ziemię. Z tych względów umożliwiają uzyskanie łączności na ogromnych odległościach. 48

49 Fale radiowe o długościach mniejszych od 10 m noszą nazwę fal ultrakrótkich. Fale przestrzenne tego zakresu przechodzą przez jonosferę i w zasadzie nie odbijają się od niej. W miarę zmniejszania się długości fal radiowych właściwości tych fal coraz bardziej zbliżają się do właściwości fal świetlnych.

50 Fale ultrakrótkie mają znikomą zdolność opływania powierzchni Ziemi. Dlatego też łączność na tych falach jest możliwa praktycznie tylko w granicach widzialności bezpośredniej. Ogranicza to wprawdzie możliwości wykorzystania ultrakrótkich fal radiowych, ale dzięki temu wyeliminowane są wzajemne zakłócenia w pracy radiostacji, odległych od siebie o kilkadziesiąt kilometrów. W tym zakresie fal nie występują już praktycznie 50 zakłócenia atmosferyczne i przemysłowe.

51 Należy nadmienić, że wyjątkowo istnieją takie stany dolnych warstw atmosfery, że fale metrowe o długości od 10 do 1 m załamują się w nich, a także odbite mogą wrócić na Ziemię. Poznanie tego zjawiska umożliwia wykorzystanie go w coraz szerszym stopniu do celów łączności dalekosiężnej i odbioru programów telewizyjnych na duże odległości.

52 Wykorzystanie ultrakrótkich fal radiowych stwarza dla radiokomunikacji szereg ciekawych możliwości zastosowania. Mała długość fali umożliwia konstruowanie złożonych urządzeń antenowych, które mają zdolność koncentrowania promieniowania tylko w określonych, żądanych kierunkach. 52

53 Tylko w zakresie fal ultrakrótkich możliwa jest budowa stacji radiolokacyjnych, urządzeń telewizyjnych, linii telesterowania i całego szeregu innych urządzeń! Dlatego też w ostatnich latach ten zakres fal cieszy się szczególnym zainteresowaniem specjalistów radiowych.

54 Obecnie znajdują już zastosowanie fale radiowe o długości kilku milimetrów. Wykorzystanie jeszcze krótszych fal jest ograniczone trudnościami w konstruowaniu generatorów o tak dużej częstotliwości drgań. 54

55 Obecnie jednak opanowuje się z powodzeniem zakres fal subminiaturowych, o długościach mniejszych od jednego milimetra. Skonstruowane w ostatnich latach generatory kwantowe zapoczątkowały epokę wykorzystania silnych źródeł promieniowania fal radiowych zakresu świetlnego.

56 To osiągnięcie współczesnej radioelektroniki daje perspektywę wykorzystania promieniowania w zakresie optycznym do celów łączności radiowej nie tylko w granicach globu ziemskiego, ale również na odległościach kosmicznych. 56

57 Nektóre zastosowania fal radiowych 57

58 Typowym zastosowaniem fal radiowych jest nadawanie programów radiowych (audycja radiowa). Najbardziej powszechne zastosowania, takie jak radiodyfuzja z modulacją amplitudy, znajdują się w zakresie fal hektametrowych (MF) w okolicy częstotliwości l MHz, natomiast radiodyfuzja z modulacji częstotliwości znajduje się w zakresie fal metrowych (VHF, f 100 MHz).

59 Telewizja powszechnego użytku korzysta zarówno z zakresu fal metrowych (VHF) jak i decymetrowych (UHF): 12 kanałów telewizyjnych znajduje się w paśmie VHF i 60 w paśmie UHF. Najczęściej używane pasma fonicznej łączności amatorskiej znajdują się w zakresie fal dekametrowych (HF, f 27 MHz). 59

60 Inne rodzaje zastosowań telekomunikacyjnych, jak np. radiolinie naziemne lub satelitarne są realizowane na falach centymetrowych (SHF) w pasmach 4, 6 i 11 GHz. Fale centymetrowe są także stosowane dla celów łączności fonicznej, telemetrii i kierowania statkami kosmicznymi, takimi jak np. Союз, Восток, Мир, Mercury, Gemini, Apollo, Mariner.

61 W zakresach fal metrowych (VHF), decymetrowych (UHF), centymetrowych (SHF) i milimetrowych (EHF) istnieją podzakresy tzw. mikrofalowe, oznaczone L, S, C, X, Q, K, Ka, V i W stosowane dla radarowych systemów nawigacji, sterowania, śledzenia, wykrywania i innych zastosowań wojskowych. 61

62 Dawne Częstotliwość Obecne Częstotliwość Długość fali L 1-2 GHz D 1-2 GHz cm S C X Ku K Ka V W 2-4 GHz 4-8 GHz GHz GHz GHz GHz GHz GHz E F G H I J K L M 2-3 GHz 3-4 GHz 4-6 GHz 6-8 GHz 8-10 GHz GHz GHz GHz GHz mm >110 GHz - >110 GHz cm cm cm cm cm cm 62

63 Część widma z falami bardzo długimi jest stosowana do transmisji danych po łączach telefonicznych w zakresie akustycznym 3 khz, a także do komunikacji podmorskiej (z łodziami podwodnymi) w zakresie fal megametrowych (ELF). W zakresie fal miriametrowych (VLF) uzyskuje się bardzo dobrą stałość częstotliwości, dzięki czemu zakres ten szczególnie nadaje się dla celów radionawigacyjnych, dla wzorców częstotliwości i czasu.

64 Stałość częstotliwości jest również dobra w zakresie fal kilometrowych (LF), jednak dla tego zakresu jonosfera nie stanowi już ostro zarysowanej bariery i z tego powodu występują w pewnym (niewielkim) stopniu wahania amplitudy i zaniki, których wielkość zmienia się w zależności od pory dnia i nocy, stosownie do zmian parametrów warstw atmosfery w zależności od operacji słońca. 64

65 W zakresie fal dekametrowych (HF) mamy do czynienia z częściową penetracją warstw atmosfery i odbiciami począwszy od dolnych, a kończąc na górnych warstwach jonosfery. Odbicia te dają w efekcie wiele sygnałów docierających do odbiornika różnymi drogami. Różnice w opóźnieniach sygnałów docierających różnymi drogami mogą wynosić kilka milisekund. Ponadto stałość częstotliwości i fazy w tym zakresie nie jest dobra i z tego względu nie nadaje się on dla przesyłania wzorcowych sygnałów częstotliwości lub czasu.

66 Podział dekadowy fale myriametrowe Podział tradycyjn y fale bardzo długie D ługość fali [m] fale kilometrowe fale długie fale hektometrowe fale dekametrowe Częstotliwość [MHz] Uwagi dotyczące p ropagacji fali na Ziem i słabo tłumiona fala powierzchniowa i fale jonosferyczne fala powierzchniowa tłumiona, fala jonosferyczna zależność od pory dnia: w dzień fala powierzchniowa, w nocy fala jonosferyczna, zjawiska zaniku selektywnego, interferencji j.w. fale średnie fale j.w. pośrednie dominuje fala jonosferyczna, wielokrotnie odbita fale krótkie j.w. fale metrowe fala nadziem na, głównie w obszarze widoczności nadajnika fale decymetrowe fale centymetrowe Zastosowanie radionawigacja, radiotelegrafia dalekosiężna radiotelegrafia, radiolatarnie, radiofonia radiofonia, radiokomunikacja lotnicza i morska radiofonia i radiokomunikacja telewizja, radiofonia, radiokomunikacja, łączność kosmiczna fale j.w. ultrakrótkie mikrofale < 0.3 > 1000 j.w j.w. radiokomunikacja, łączność kosmiczna fala troposferyczna radiolokacja, łączność kosmiczna fale milimetrowe fale decymilimetrowe j.w. j.w. 66

67 Współpraca i koordynacja w radiokomunikacji 67

68 Biorąc pod uwagę kumulację postępu technicznego i technologicznego w całości, a szczególnie w radiokomunikacji, korzystanie z wielu różnych pasm częstotliwości, przez rozmaite służby, można łatwo dojść do wniosku, że konieczna jest współpraca i koordynacja pomiędzy różnymi służbami, a także normalizacja sprzętu, sposobów sygnalizacji, częstotliwości, poziomów mocy, jak również sposobów postępowania. Jest oczywiste, że rozwój i produkcja urządzeń bez odpowiedniej koordynacji prowadziłaby do chaosu. 68

69 Praca w tych samych pasmach lub na tych samych częstotliwościach bez odpowiednich ograniczeń geograficznych oraz ograniczeń mocy nadawanych prowadziłaby do interferencji i zakłóceń. Oprócz tego wystąpiłyby poważne trudności w utworzeniu zarówno krajowych, jak i międzynarodowych systemów łączności, oraz zapewnienia ich wzajemnej kompatybilności. 69

70 W wyniku intensywnego rozwoju telekomunikacji ok r. dojrzała potrzeba nawiązania współpracy i koordynacji, co w późniejszych latach umożliwiło stworzenie sprawnej niezawodnej i ekonomicznej gałęzi gospodarki, jaką jest telekomunikacja, zapewniająca szeroki zakres służb i usług zarówno dla osób prywatnych, jak i przedsiębiorstw przemysłowych, handlowych i administracji państwowych. 70

71 Współpracą i koordynacją w zakresie radiokomunikacji zajmują się organizacje krajowe i międzynarodowe. W Polsce gospodarka widmem elektromagnetycznym i przydziały długości fali są prowadzone przez Krajową Administrację Łącznośzci, Krajową Radę Radiofonii i Telewizji (KRRiT). 71

72 W Stanach Zjednoczonych gospodarka widmem elektromagnetycznym i przydziały długości fali są prowadzone przez Federalną Komisję Telekomunikacyjną (ang. Federal Communications Commission FCC). Zakresy poniżej 10 khz i powyżej 275 GHz nie podlegają kontroli przydziałów częstotliwości.!

73 Dziękuję za uwagę 73

Propagacja fal radiowych

Propagacja fal radiowych Propagacja fal radiowych Parametry fali radiowej Podstawowym parametrem fali jest jej częstotliwość czyli liczba pełnych cykli w ciągu 1 sekundy, wyrażany jest w Hz Widmo (spektrum) fal elektromagnetycznych

Bardziej szczegółowo

Fala elektromagnetyczna. i propagacja fal radiowych. dr inż. Paweł Zalewski

Fala elektromagnetyczna. i propagacja fal radiowych. dr inż. Paweł Zalewski Fala elektromagnetyczna i propagacja fal radiowych dr inż. Paweł Zalewski Fala radiowa jest jedną z wielu form promieniowania elektromagnetycznego. Oscylacje obu pól magnetycznego i elektrycznego są ze

Bardziej szczegółowo

Lnie pozycyjne w nawigacji technicznej

Lnie pozycyjne w nawigacji technicznej Lnie pozycyjne w nawigacji technicznej Nawigacja Nawigacja jest gałęzią nauki, zajmującą się prowadzeniem statku bezpieczną i optymalną drogą. Znajomość nawigacji umożliwia określanie pozycji własnej oraz

Bardziej szczegółowo

Zakresy częstotliwości radiofonicznych i propagacja fal

Zakresy częstotliwości radiofonicznych i propagacja fal Wa-wa, dn. 26.02.2007 Zakresy częstotliwości radiofonicznych i propagacja fal Wszelkie przesyłanie, nadawanie lub odbiór znaków, sygnałów, pisma, obrazów i dźwięków lub wszelkiego rodzaju informacji drogą

Bardziej szczegółowo

Systemy i Sieci Radiowe

Systemy i Sieci Radiowe Systemy i Sieci Radiowe Wykład 4 Media transmisyjne część Program wykładu Widmo sygnałów w. cz. Modele i tryby propagacji Anteny Charakterystyka kanału radiowego zjawiska propagacyjne 1 Transmisja radiowa

Bardziej szczegółowo

Bezprzewodowe sieci komputerowe

Bezprzewodowe sieci komputerowe Bezprzewodowe sieci komputerowe Dr inż. Bartłomiej Zieliński Przesłanki stosowania transmisji bezprzewodowej Podział fal elektromagnetycznych Fale radiowe Fale optyczne Cyfrowy system transmisji bezprzewodowej

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY I ALGORYTMY PRZETWARZANIA SYGNAŁÓW PROGRAM WYKŁADÓW PROGRAM WYKŁADÓW PROGRAM WYKŁADÓW

PODSTAWY I ALGORYTMY PRZETWARZANIA SYGNAŁÓW PROGRAM WYKŁADÓW PROGRAM WYKŁADÓW PROGRAM WYKŁADÓW PODSTAWY I ALGORYTMY PRZETWARZANIA SYGNAŁÓW Kierunek: Elektronika i Telekomunikacja sem. IV Prowadzący: dr inż. ARKADIUSZ ŁUKJANIUK PROGRAM WYKŁADÓW Pojęcie sygnału, sygnał a informacja, klasyfikacja sygnałów,

Bardziej szczegółowo

PDF stworzony przez wersję demonstracyjną pdffactory

PDF stworzony przez wersję demonstracyjną pdffactory Promieniowanie elektromagnetyczne (fala elektromagnetyczna) rozchodzące się w przestrzeni zaburzenie pola elektromagnetycznego. Zaburzenie to ma charakter fali poprzecznej, w której składowa elektryczna

Bardziej szczegółowo

Lekcja 81. Temat: Widma fal.

Lekcja 81. Temat: Widma fal. Temat: Widma fal. Lekcja 81 WIDMO FAL ELEKTROMAGNETCZNYCH Fale elektromagnetyczne można podzielić ze względu na częstotliwość lub długość, taki podział nazywa się widmem fal elektromagnetycznych. Obejmuje

Bardziej szczegółowo

Politechnika Warszawska

Politechnika Warszawska Politechnika Warszawska Wydział Elektryczny Laboratorium Teletechniki Skrypt do ćwiczenia T.03 Podstawowe zasady modulacji amlitudy na przykładzie modulacji DSB 1. Podstawowe zasady modulacji amplitudy

Bardziej szczegółowo

Współczynnik refrakcji - n

Współczynnik refrakcji - n Wpływ atmosfery Atmosfera jest niejednorodna nie tylko w strukturze (różna przenikalność), ale również w czasie (chmury burzowe, różnica ciśnień, wilgotności, itp.) Troposfera Dolna warstwa atmosfery:

Bardziej szczegółowo

Własności optyczne materii. Jak zachowuje się światło w zetknięciu z materią?

Własności optyczne materii. Jak zachowuje się światło w zetknięciu z materią? Własności optyczne materii Jak zachowuje się światło w zetknięciu z materią? Właściwości optyczne materiału wynikają ze zjawisk: Absorpcji Załamania Odbicia Rozpraszania Własności elektrycznych Refrakcja

Bardziej szczegółowo

Sieci Bezprzewodowe. Charakterystyka fal radiowych i optycznych WSHE PŁ wshe.lodz.pl.

Sieci Bezprzewodowe. Charakterystyka fal radiowych i optycznych WSHE PŁ wshe.lodz.pl. dr inż. Krzysztof Hodyr 42 6315989 WSHE 42 6313166 PŁ khodyr @ wshe.lodz.pl Materiały z wykładów są umieszczane na: http:// sieci.wshe.lodz.pl hasło: ws123he Tematyka wykładu Charakterystyka fal radiowych

Bardziej szczegółowo

Projektowanie Sieci Lokalnych i Rozległych wykład 1: fale i kanał radiowy

Projektowanie Sieci Lokalnych i Rozległych wykład 1: fale i kanał radiowy Projektowanie Sieci Lokalnych i Rozległych wykład 1: fale i kanał radiowy Dr inż. Jacek Mazurkiewicz Instytut Informatyki, Automatyki i Robotyki e-mail: Jacek.Mazurkiewicz@pwr.wroc.pl Sprawy formalne (1)

Bardziej szczegółowo

Sondowanie jonosfery przy pomocy stacji radiowych DRM

Sondowanie jonosfery przy pomocy stacji radiowych DRM Obserwatorium Astronomiczne UJ Zakład Fizyki Wysokich Energii Instytut Fizyki UJ Zakład Doświadczalnej Fizyki Komputerowej Akademia Górniczo-Hutnicza Katedra Elektroniki Andrzej Kułak, Janusz Młynarczyk

Bardziej szczegółowo

Systemy i Sieci Radiowe

Systemy i Sieci Radiowe Systemy i Sieci Radiowe Wykład 3 Media transmisyjne część 1 Program wykładu transmisja światłowodowa transmisja za pomocą kabli telekomunikacyjnych (DSL) transmisja przez sieć energetyczną transmisja radiowa

Bardziej szczegółowo

Radioodbiornik i odbiornik telewizyjny RADIOODBIORNIK

Radioodbiornik i odbiornik telewizyjny RADIOODBIORNIK Radioodbiornik i odbiornik telewizyjny RADIOODBIORNIK ODKRYWCA FAL RADIOWYCH Fale radiowe zostały doświadczalnie odkryte przez HEINRICHA HERTZA. Zalicza się do nich: fale radiowe krótkie, średnie i długie,

Bardziej szczegółowo

Lekcja 20. Temat: Detektory.

Lekcja 20. Temat: Detektory. Lekcja 20 Temat: Detektory. Modulacja amplitudy. (AM z ang. Amplitude Modulation) jeden z trzech podstawowych rodzajów modulacji, polegający na kodowaniu sygnału informacyjnego (szerokopasmowego o małej

Bardziej szczegółowo

1. Rozchodzenie się i podział fal radiowych

1. Rozchodzenie się i podział fal radiowych 1. Rozchodzenie się i podział fal radiowych Cechą każdego systemu radiowego jest przekazywanie informacji (dźwięku) przez środowisko propagacji fal radiowych. Przetwarzanie wiadomości, nadawanie i odbiór

Bardziej szczegółowo

Fizyczne podstawy działania telefonii komórkowej

Fizyczne podstawy działania telefonii komórkowej Fizyczne podstawy działania telefonii komórkowej Tomasz Kawalec 12 maja 2010 Zakład Optyki Atomowej, Instytut Fizyki UJ www.coldatoms.com Tomasz Kawalec Festiwal Nauki, IF UJ 12 maja 2010 1 / 20 Podstawy

Bardziej szczegółowo

Fale elektromagnetyczne w medycynie i technice

Fale elektromagnetyczne w medycynie i technice V Edycja Od Einsteina Do... Temat XI Podaj własne opracowanie dowolnego tematu technicznego. Fale elektromagnetyczne w medycynie i technice Prace wykonały : -Marcelina Grąbkowska -Marcelina Misiak -Edyta

Bardziej szczegółowo

VLF (Very Low Frequency) 15 khz do 30 khz

VLF (Very Low Frequency) 15 khz do 30 khz VLF (Very Low Frequency) 15 khz do 30 khz Metoda elektromagnetyczna (EM) polega na pomiarze pól wtórnych wytwarzanych przez ciała przewodzące, znajdujące się w ziemi, które podlegają działaniu pierwotnego

Bardziej szczegółowo

Odbiorniki superheterodynowe

Odbiorniki superheterodynowe Odbiorniki superheterodynowe Odbiornik superheterodynowy (z przemianą częstotliwości) został wynaleziony w 1918r przez E. H. Armstronga. Jego cechą charakterystyczną jest zastosowanie przemiany częstotliwości

Bardziej szczegółowo

Prąd d zmienny. prąd zmienny -(ang.:alternating current, AC) prąd elektryczny, którego natężenie zmienia się w czasie.

Prąd d zmienny. prąd zmienny -(ang.:alternating current, AC) prąd elektryczny, którego natężenie zmienia się w czasie. Prąd d zmienny prąd zmienny -(ang.:alternating current, AC) prąd elektryczny, którego natężenie zmienia się w czasie. 1 Oś wartości natężenia prądu Oś czasu 2 Definicja natężenia prądu zmiennego i dq =

Bardziej szczegółowo

Propagacja fal w środowisku mobilnym

Propagacja fal w środowisku mobilnym Propagacja fal w środowisku mobilnym Spektrum fal radiowych Prędkość, długość, częstotliwość fali Prędkość światła=długość fali x częstotliwość = =3 x 10 8 m/s =300 000 km/s Typy fal Propagacja fali przyziemnej

Bardziej szczegółowo

Lekcja 16. Temat: Linie zasilające

Lekcja 16. Temat: Linie zasilające Lekcja 16 Temat: Linie zasilające Fider w technice radiowej, w systemach nadawczych i odbiorczych jest to fizyczne okablowanie przenoszące sygnał radiowy z nadajnika do anteny lub z anteny do odbiornika,

Bardziej szczegółowo

z dnia 29 czerwca 2005 r. w sprawie Krajowej Tablicy Przeznaczeń Częstotliwości

z dnia 29 czerwca 2005 r. w sprawie Krajowej Tablicy Przeznaczeń Częstotliwości Dziennik Ustaw Nr 134 z dnia 21. 07. 2005 r., poz. 1127, z 2006 r. Nr 246, poz. 1792, z 2008 r. Nr 97, poz. 629 oraz z 2009 r. Nr 132, poz. 1086 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 29 czerwca 2005 r.

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KLASA III Drgania i fale mechaniczne Wymagania na stopień dopuszczający obejmują treści niezbędne dla dalszego kształcenia oraz użyteczne w pozaszkolnej działalności ucznia.

Bardziej szczegółowo

Systemy telekomunikacyjne

Systemy telekomunikacyjne Instytut Elektroniki Politechniki Łódzkiej Systemy telekomunikacyjne prezentacja specjalności Łódź, maja 006 r. Sylwetka absolwenta Studenci specjalności Systemy telekomunikacyjne zdobywają wiedzę z zakresu

Bardziej szczegółowo

Promieniowanie stacji bazowych telefonii komórkowej na tle pola elektromagnetycznego wytwarzanego przez duże ośrodki radiowo-telewizyjne

Promieniowanie stacji bazowych telefonii komórkowej na tle pola elektromagnetycznego wytwarzanego przez duże ośrodki radiowo-telewizyjne Promieniowanie stacji bazowych telefonii komórkowej na tle pola elektromagnetycznego wytwarzanego przez duże ośrodki radiowo-telewizyjne Fryderyk Lewicki Telekomunikacja Polska, Departament Centrum Badawczo-Rozwojowe,

Bardziej szczegółowo

Maciej Okurowski Transmisja bezprzewodowa z użyciem podczerwieni.

Maciej Okurowski Transmisja bezprzewodowa z użyciem podczerwieni. Maciej Okurowski Transmisja bezprzewodowa z użyciem podczerwieni. Szybko postępująca komputeryzacja stawia przed projektantami coraz większe wymagania dotyczące prostoty obsługi i łatwego dostępu do informacji.

Bardziej szczegółowo

10 Międzynarodowa Organizacja Radia i Telewizji.

10 Międzynarodowa Organizacja Radia i Telewizji. 10 Międzynarodowa Organizacja Radia i Telewizji. Odbiór sygnału telewizyjnego. Pytania sprawdzające 1. Jaką modulację stosuje się dla sygnałów telewizyjnych? 2. Jaka jest szerokość kanału telewizyjnego?

Bardziej szczegółowo

Efekt Dopplera. dr inż. Romuald Kędzierski

Efekt Dopplera. dr inż. Romuald Kędzierski Efekt Dopplera dr inż. Romuald Kędzierski Christian Andreas Doppler W 1843 roku opublikował swoją najważniejszą pracę O kolorowym świetle gwiazd podwójnych i niektórych innych ciałach niebieskich. Opisał

Bardziej szczegółowo

Amatorskie pasma Krótkofalarskie - opis

Amatorskie pasma Krótkofalarskie - opis Amatorskie pasma Krótkofalarskie - opis RADOM 2012 Wstęp Drodzy Koledzy i Koleżanki. Jak wielu z Was ja również jestem krótkofalowcem, co prawda z niewielkim stażem, lecz mam nadzieję, że to nie umniejszy

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 20 Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia 10 września 2007 r.

Zarządzenie Nr 20 Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia 10 września 2007 r. Zarządzenie Nr 20 Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia 10 września 2007 r. w sprawie planu zagospodarowania częstotliwości dla zakresu 169,400 169,8125 MHz Na podstawie art. 112 ust. 1 pkt

Bardziej szczegółowo

5.1. Powstawanie i rozchodzenie się fal mechanicznych.

5.1. Powstawanie i rozchodzenie się fal mechanicznych. 5. Fale mechaniczne 5.1. Powstawanie i rozchodzenie się fal mechanicznych. Ruch falowy jest zjawiskiem bardzo rozpowszechnionym w przyrodzie. Spotkałeś się z pewnością w życiu codziennym z takimi pojęciami

Bardziej szczegółowo

Wykaz emisji przeznaczonych dla Służby Amatorskiej (poniedziaå ek, 14 sierpieå 2006) - - Ostatnia aktualizacja ()

Wykaz emisji przeznaczonych dla Służby Amatorskiej (poniedziaå ek, 14 sierpieå 2006) - - Ostatnia aktualizacja () Wykaz emisji przeznaczonych dla Służby Amatorskiej (poniedziaå ek, 14 sierpieå 2006) Ostatnia aktualizacja () Telegrafia i telefonia Do przekazywania wiadomości drogą radiową potrzebne są następujące elementy:

Bardziej szczegółowo

Badane cechy i metody badawcze/pomiarowe

Badane cechy i metody badawcze/pomiarowe Zakres akredytacji dla Laboratorium Badań Kompatybilności Elektromagnetycznej i Pomiarów Pól Elektromagnetycznych (LBEMC) Nr AB 171 wydany przez Polskie Centrum Akredytacji ważny do 16 maja 2018 r. Badane

Bardziej szczegółowo

Polaryzacja anteny. Polaryzacja pionowa V - linie sił pola. pionowe czyli prostopadłe do powierzchni ziemi.

Polaryzacja anteny. Polaryzacja pionowa V - linie sił pola. pionowe czyli prostopadłe do powierzchni ziemi. Parametry anten Polaryzacja anteny W polu dalekim jest przyjęte, że fala ma charakter fali płaskiej. Podstawową właściwością tego rodzaju fali jest to, że wektory natężenia pola elektrycznego i magnetycznego

Bardziej szczegółowo

Meteorologia i Klimatologia Ćwiczenie II Poznań,

Meteorologia i Klimatologia Ćwiczenie II Poznań, Meteorologia i Klimatologia Ćwiczenie II Poznań, 17.10.2008 Bilans promieniowania układu Ziemia - Atmosfera Promieniowanie mechanizm wysyłania fal elektromagnetycznych Wyróżniamy 2 typy promieniowania:

Bardziej szczegółowo

Politechnika Warszawska

Politechnika Warszawska Politechnika Warszawska Wydział Elektryczny Laboratorium Teletechniki Skrypt do ćwiczenia T.08 Zasady wytwarzania sygnałów zmodulowanych za pomocą modulacji AM 1. Zasady wytwarzania sygnałów zmodulowanych

Bardziej szczegółowo

Światło fala, czy strumień cząstek?

Światło fala, czy strumień cząstek? 1 Światło fala, czy strumień cząstek? Teoria falowa wyjaśnia: Odbicie Załamanie Interferencję Dyfrakcję Polaryzację Efekt fotoelektryczny Efekt Comptona Teoria korpuskularna wyjaśnia: Odbicie Załamanie

Bardziej szczegółowo

Fale elektromagnetyczne w dielektrykach

Fale elektromagnetyczne w dielektrykach Fale elektromagnetyczne w dielektrykach Ryszard J. Barczyński, 2016 Politechnika Gdańska, Wydział FTiMS, Katedra Fizyki Ciała Stałego Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Krótka historia odkrycia

Bardziej szczegółowo

Bezprzewodowe Sieci Komputerowe Wykład 1,2. Marcin Tomana WSIZ 2003

Bezprzewodowe Sieci Komputerowe Wykład 1,2. Marcin Tomana WSIZ 2003 Bezprzewodowe Sieci Komputerowe Wykład 1,2 Marcin Tomana WSIZ 2003 Ogólna Tematyka Wykładu Wprowadzenie do sieci komputerowych Charakterystyka sieci bezprzewodowych Teoria sieci bezprzewodowych Fale radiowe

Bardziej szczegółowo

Propagacja sygnału radiowego

Propagacja sygnału radiowego Propagacja sygnału radiowego Paweł Kułakowski Propagacja w wolnej przestrzeni P P G 4π r T T = A S G max 4π λ = A S przy odbiorze na kierunku maksymalnego promieniowania : P = P T G T G max λ 4π r 1 Propagacja

Bardziej szczegółowo

Badanie pokrycia radiowego

Badanie pokrycia radiowego ZESPÓŁ LABORATORIÓW TELEMATYKI TRANSPORTU ZAKŁAD TELEKOMUNIKACJI W TRANSPORCIE WYDZIAŁ TRANSPORTU POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ LABORATORIUM Środowisko telekomunikacyjne ITS Badanie pokrycia radiowego TwT

Bardziej szczegółowo

Podstawy transmisji sygnałów

Podstawy transmisji sygnałów Podstawy transmisji sygnałów 1 Sygnał elektromagnetyczny Jest funkcją czasu Może być również wyrażony jako funkcja częstotliwości Sygnał składa się ze składowych o róznych częstotliwościach 2 Koncepcja

Bardziej szczegółowo

Uwzględniając związek między okresem fali i jej częstotliwością T = prędkość fali można obliczyć z zależności:

Uwzględniając związek między okresem fali i jej częstotliwością T = prędkość fali można obliczyć z zależności: 1. Fale elektromagnetyczne. Światło. Fala elektromagnetyczna to zaburzenie pola elektromagnetycznego rozprzestrzeniające się w przestrzeni ze skończoną prędkością i unoszące energię. Fale elektromagnetyczne

Bardziej szczegółowo

Fala elektromagnetyczna o określonej częstotliwości ma inną długość fali w ośrodku niż w próżni. Jako przykłady policzmy:

Fala elektromagnetyczna o określonej częstotliwości ma inną długość fali w ośrodku niż w próżni. Jako przykłady policzmy: Rozważania rozpoczniemy od ośrodków jednorodnych. W takich ośrodkach zależność między indukcją pola elektrycznego a natężeniem pola oraz między indukcją pola magnetycznego a natężeniem pola opisana jest

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 6 sierpnia 2002 r. w sprawie urządzeń radiowych nadawczych lub nadawczoodbiorczych, które mogą być

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 6 sierpnia 2002 r. w sprawie urządzeń radiowych nadawczych lub nadawczoodbiorczych, które mogą być ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 6 sierpnia 2002 r. w sprawie urządzeń radiowych nadawczych lub nadawczoodbiorczych, które mogą być używane bez pozwolenia. (Dz. U. Nr 38, poz. 6 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Propozycja opłat dla służb radiodyfuzji naziemnej

Propozycja opłat dla służb radiodyfuzji naziemnej Propozycja opłat dla służb radiodyfuzji naziemnej wprowadzenie nowych zasad określania kwot maksymalnych opłat rocznych za prawo do dysponowania częstotliwością; uproszczenie regulacji dotyczących naliczania

Bardziej szczegółowo

Pole elektromagnetyczne. POLE ELEKTROMAGNETYCZNE - pewna przestrzeń, w której obrębie cząstki oddziałują na siebie elektrycznie i magnetycznie.

Pole elektromagnetyczne. POLE ELEKTROMAGNETYCZNE - pewna przestrzeń, w której obrębie cząstki oddziałują na siebie elektrycznie i magnetycznie. Pole elektromagnetyczne POLE ELEKTROMAGNETYCZNE - pewna przestrzeń, w której obrębie cząstki oddziałują na siebie elektrycznie i magnetycznie. INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA zjawisko powstawania siły elektromagnetycznej

Bardziej szczegółowo

Techniczne podstawy promienników

Techniczne podstawy promienników Techniczne podstawy promienników podczerwieni Technical Information,, 17.02.2009, Seite/Page 1 Podstawy techniczne Rozdz. 1 1 Rozdział 1 Zasady promieniowania podczerwonego - Podstawy fizyczne - Widmo,

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 30 grudnia 2009 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 30 grudnia 2009 r. Dziennik Ustaw Nr 2 585 Poz. 8 6. 57,0 66,0 GHz 40 dbm e.i.r.p. oraz gęstość mocy 13 dbm/mhz e.i.r.p. 25 dbm e.i.r.p. oraz gęstość mocy -2 dbm/mhz e.i.r.p. b) w aneksie nr 6 dodaje się poz. 12 w brzmieniu:

Bardziej szczegółowo

Radiowe i telekomunikacyjne urządzenia końcowe (RTTE)

Radiowe i telekomunikacyjne urządzenia końcowe (RTTE) Dyrektywa 1 PN-EN 41003:2012 Podstawowe wymagania bezpieczeństwa dotyczące urządzeń przeznaczonych do podłączenia do sieci telekomunikacyjnych i/lub kablowego systemu rozdzielczego EN 41003:2008 10.08.2010

Bardziej szczegółowo

Wykaz aktualnych norm EMC przetłumaczonych przez Komitet Techniczny 104 na język polski (stan: luty 2013)

Wykaz aktualnych norm EMC przetłumaczonych przez Komitet Techniczny 104 na język polski (stan: luty 2013) Wykaz aktualnych norm EMC przetłumaczonych przez Komitet Techniczny 104 na język polski (stan: luty 2013) 1. W nawiasach podano rok przyjęcia normy oryginalnej, na podstawie której przyjęto PN. 2. Dla

Bardziej szczegółowo

Systemy satelitarne Paweł Kułakowski

Systemy satelitarne Paweł Kułakowski Systemy satelitarne Paweł Kułakowski Kwestie organizacyjne Prowadzący wykłady: Paweł Kułakowski D5 pokój 122, telefon: 617 39 67 e-mail: kulakowski@kt.agh.edu.pl Wykłady: czwartki godz. 12:30 14:00 Laboratorium

Bardziej szczegółowo

Metody badania kosmosu

Metody badania kosmosu Metody badania kosmosu Zakres widzialny Fale radiowe i mikrofale Promieniowanie wysokoenergetyczne Detektory cząstek Pomiar sił grawitacyjnych Obserwacje prehistoryczne Obserwatorium słoneczne w Goseck

Bardziej szczegółowo

interferencja, dyspersja, dyfrakcja, okna transmisyjne Interferencja

interferencja, dyspersja, dyfrakcja, okna transmisyjne Interferencja interferencja, dyspersja, dyfrakcja, okna transmisyjne PiOS Interferencja Interferencja to zjawisko nakładania się fal prowadzące do zwiększania lub zmniejszania amplitudy fali wypadkowej. Interferencja

Bardziej szczegółowo

9. Oddziaływanie pola elektromagnetycznego

9. Oddziaływanie pola elektromagnetycznego 9. Oddziaływanie pola elektromagnetycznego 9.1. Uwarunkowania ogólne... 2 9.2. Pola o częstotliwości 50 Hz... 3 9.3. Źródła fal radiowych... 4 9.4. Stacje bazowe telefonii komórkowej... 4 9.5. Stacje radiolokacyjne...

Bardziej szczegółowo

Wstęp do astrofizyki I

Wstęp do astrofizyki I Wstęp do astrofizyki I Wykład 6 Tomasz Kwiatkowski Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Wydział Fizyki Instytut Obserwatorium Astronomiczne Tomasz Kwiatkowski, OA UAM Wstęp do astrofizyki I, Wykład

Bardziej szczegółowo

1 STOSOWANIE SYSTEMU RADIOWEGO ORAZ SPOSÓB ODCZYTU

1 STOSOWANIE SYSTEMU RADIOWEGO ORAZ SPOSÓB ODCZYTU 1 z 5 1 STOSOWANIE SYSTEMU RADIOWEGO ORAZ SPOSÓB ODCZYTU Odczyt radiowy mimo wygody i licznych superlatyw jakie posiada, jest podatny na różnego typu zakłócenia i ekrany (elementy stałe), które oddziałują

Bardziej szczegółowo

Sygnały, media, kodowanie

Sygnały, media, kodowanie Sygnały, media, kodowanie Warstwa fizyczna Częstotliwość, widma, pasmo Pojemności kanałów komunikacyjnych Rodzaje danych i sygnałów Zagrożenia transmisji Rodzaje i charakterystyka mediów Techniki kodowania

Bardziej szczegółowo

Badania charakterystyki wyrobu i metody badawcze. Kompatybilność elektromagnetyczna Odporność uzbrojenia na wyładowania elektrostatyczne.

Badania charakterystyki wyrobu i metody badawcze. Kompatybilność elektromagnetyczna Odporność uzbrojenia na wyładowania elektrostatyczne. Zakres akredytacji OiB dla Laboratorium Badań Kompatybilności Elektromagnetycznej i Pomiarów Pól Elektromagnetycznych (LBEMC) Nr 27/MON/2014 wydany przez Wojskowe Centrum Normalizacji, Jakości i Kodyfikacji

Bardziej szczegółowo

Systemy telekomunikacyjne

Systemy telekomunikacyjne Systemy telekomunikacyjne Prezentacja specjalności Łódź, 27 maja 2009 Sylwetka absolwenta Studenci specjalności Systemy telekomunikacyjne zdobywają wiedzę z zakresu teorii telekomunikacji, a także poznają

Bardziej szczegółowo

07 Odbiór sygnału radiowego, głowica AM i FM. Pytania sprawdzające 1. Jakie rozróżnia się zakresy częstotliwości dla sygnałów radiowych? 2.

07 Odbiór sygnału radiowego, głowica AM i FM. Pytania sprawdzające 1. Jakie rozróżnia się zakresy częstotliwości dla sygnałów radiowych? 2. 07 Odbiór sygnału radiowego, głowica AM i FM. Pytania sprawdzające 1. Jakie rozróżnia się zakresy częstotliwości dla sygnałów radiowych? 2. Na jakich zakresach radiowych stosowana jest modulacja AM? 3.

Bardziej szczegółowo

Podstawy radiokomunikacji

Podstawy radiokomunikacji Podstawy radiokomunikacji Z. Serweciński 07-06-2011 Fala elektromagnetyczna kierunek drgań wektora natężenia pola elektrycznego kierunek rozchodzenia się fali kierunek drgań wektora natężenia pola magnetycznego

Bardziej szczegółowo

1.3. ZASADY PROPAGACJI DŹWIĘKU.

1.3. ZASADY PROPAGACJI DŹWIĘKU. .3. ZASADY PROPAGACJ DŹWĘKU. W ośrodkach jednorodnych nie zaburzonych (np. przez wiatr bądź gradient temperatury) fale dźwiękowe rozchodzą się prostoliniowo. Jednak amplituda tych drgań maleje ze wzrostem

Bardziej szczegółowo

Naziemne systemy nawigacyjne. Wykorzystywane w nawigacji

Naziemne systemy nawigacyjne. Wykorzystywane w nawigacji Naziemne systemy nawigacyjne Wykorzystywane w nawigacji Systemy wykorzystujące radionamiary (CONSOL) Stacja systemu Consol składała się z trzech masztów antenowych umieszczonych w jednej linii w odległości

Bardziej szczegółowo

Cyfrowy system łączności dla bezzałogowych statków powietrznych średniego zasięgu. 20 maja, 2016 R. Krenz 1

Cyfrowy system łączności dla bezzałogowych statków powietrznych średniego zasięgu. 20 maja, 2016 R. Krenz 1 Cyfrowy system łączności dla bezzałogowych statków powietrznych średniego zasięgu R. Krenz 1 Wstęp Celem projektu było opracowanie cyfrowego system łączności dla bezzałogowych statków latających średniego

Bardziej szczegółowo

Fale elektromagnetyczne to zaburzenia pola elektrycznego i magnetycznego.

Fale elektromagnetyczne to zaburzenia pola elektrycznego i magnetycznego. Fale elektromagnetyczne to zaburzenia pola elektrycznego i magnetycznego. Zmienne pole magnetyczne wytwarza zmienne pole elektryczne i odwrotnie zmienne pole elektryczne jest źródłem zmiennego pola magnetycznego

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM POMIARY W AKUSTYCE. ĆWICZENIE NR 4 Pomiar współczynników pochłaniania i odbicia dźwięku oraz impedancji akustycznej metodą fali stojącej

LABORATORIUM POMIARY W AKUSTYCE. ĆWICZENIE NR 4 Pomiar współczynników pochłaniania i odbicia dźwięku oraz impedancji akustycznej metodą fali stojącej LABORATORIUM POMIARY W AKUSTYCE ĆWICZENIE NR 4 Pomiar współczynników pochłaniania i odbicia dźwięku oraz impedancji akustycznej metodą fali stojącej 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie metody

Bardziej szczegółowo

Kwantowe własności promieniowania, ciało doskonale czarne, zjawisko fotoelektryczne zewnętrzne.

Kwantowe własności promieniowania, ciało doskonale czarne, zjawisko fotoelektryczne zewnętrzne. Kwantowe własności promieniowania, ciało doskonale czarne, zjawisko fotoelektryczne zewnętrzne. DUALIZM ŚWIATŁA fala interferencja, dyfrakcja, polaryzacja,... kwant, foton promieniowanie ciała doskonale

Bardziej szczegółowo

Zgłoszenie instalacji wytwarzającej pola elektromagnetyczne, która nie wymaga pozwolenia ZGŁOSZENIE

Zgłoszenie instalacji wytwarzającej pola elektromagnetyczne, która nie wymaga pozwolenia ZGŁOSZENIE Zgłoszenie instalacji wytwarzającej pola elektromagnetyczne, która nie wymaga pozwolenia Nazwa jednostki organizacyjnej.... adres...... telefon..., dnia Prezydent Miasta Rzeszowa Wydział Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

Zaznacz prawdziwą odpowiedź: Fale elektromagnetyczne do rozchodzenia się... ośrodka materialnego A. B.

Zaznacz prawdziwą odpowiedź: Fale elektromagnetyczne do rozchodzenia się... ośrodka materialnego A. B. Imię i nazwisko Pytanie 1/ Zaznacz właściwą odpowiedź: Fale elektromagnetyczne są falami poprzecznymi podłużnymi Pytanie 2/ Zaznacz prawdziwą odpowiedź: Fale elektromagnetyczne do rozchodzenia się... ośrodka

Bardziej szczegółowo

Wykonawcy: Data Wydział Elektryczny Studia dzienne Nr grupy:

Wykonawcy: Data Wydział Elektryczny Studia dzienne Nr grupy: POLITECHNIKA POZNAŃSKA INSTYTUT ELEKTROTECHNIKI I ELEKTRONIKI PRZEMYSŁOWEJ Zakład Elektrotechniki Teoretycznej i Stosowanej Laboratorium Podstaw Telekomunikacji Ćwiczenie nr 3 Temat: Pomiar charakterystyki

Bardziej szczegółowo

Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. Pola elektromagnetyczne w środowisku opis źródeł i wyniki badań

Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. Pola elektromagnetyczne w środowisku opis źródeł i wyniki badań Główny Inspektorat Ochrony Środowiska Pola elektromagnetyczne w środowisku opis źródeł i wyniki badań Autor: mgr Przemysław Białaszewski Recenzent: mgr inż. Stefan Różycki Warszawa, sierpień 2007 Spis

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA POZNAŃSKA

POLITECHNIKA POZNAŃSKA POLITECHNIKA POZNAŃSKA INSTYTUT ELEKTROTECHNIKI I ELEKTRONIKI PRZEMYSŁOWEJ Zakład Elektrotechniki Teoretycznej i Stosowanej Laboratorium Podstaw Telekomunikacji Ćwiczenie nr 6 Temat: Sprzęgacz kierunkowy.

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum. kl. III

Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum. kl. III Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum kl. III Semestr I Drgania i fale Rozpoznaje ruch drgający Wie co to jest fala Wie, że w danym ośrodku fala porusza się ze stałą szybkością Zna pojęcia:

Bardziej szczegółowo

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11)

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 181873 (21) Numer zgłoszenia: 320737 (13) B 1 (22) Data zgłoszenia 07.10.1996 (5 1) IntCl7 (86) Data i numer

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY TELEKOMUNIKACJI

PODSTAWY TELEKOMUNIKACJI Wyższa Szkoła Informatyki Stosowanej i Zarządzania PODSTAWY TELEKOMUNIKACJI FUNKCJE, STRUKTURA I ELEMENTY SYSTEMU 1 Cel wykładu Przedstawienie podstawowych pojęć stosowanych w dziedzinie wiedzy i techniki,

Bardziej szczegółowo

POMIARY TŁUMIENIA I ABSORBCJI FAL ELEKTROMAGNETYCZNYCH

POMIARY TŁUMIENIA I ABSORBCJI FAL ELEKTROMAGNETYCZNYCH LŁ ELEKTRONIKI WAT POMIARY TŁUMIENIA I ABSORBCJI FAL ELEKTROMAGNETYCZNYCH dr inż. Leszek Nowosielski Wojskowa Akademia Techniczna Wydział Elektroniki Laboratorium Kompatybilności Elektromagnetycznej LŁ

Bardziej szczegółowo

Media sieciowe. Omówimy tutaj podstawowe media sieciowe i sposoby ich łączenia z różnymi urządzeniami sieciowymi. Kabel koncentryczny

Media sieciowe. Omówimy tutaj podstawowe media sieciowe i sposoby ich łączenia z różnymi urządzeniami sieciowymi. Kabel koncentryczny Media sieciowe Wszystkie media sieciowe stanowią fizyczny szkielet sieci i służą do transmisji danych między urządzeniami sieciowymi. Wyróżnia się: media przewodowe: przewody miedziane (kabel koncentryczny,

Bardziej szczegółowo

4.3 Wyznaczanie prędkości dźwięku w powietrzu metodą fali biegnącej(f2)

4.3 Wyznaczanie prędkości dźwięku w powietrzu metodą fali biegnącej(f2) Wyznaczanie prędkości dźwięku w powietrzu metodą fali biegnącej(f2)185 4.3 Wyznaczanie prędkości dźwięku w powietrzu metodą fali biegnącej(f2) Celem ćwiczenia jest wyznaczenie prędkości dźwięku w powietrzu

Bardziej szczegółowo

A) 14 km i 14 km. B) 2 km i 14 km. C) 14 km i 2 km. D) 1 km i 3 km.

A) 14 km i 14 km. B) 2 km i 14 km. C) 14 km i 2 km. D) 1 km i 3 km. ŁÓDZKIE CENTRUM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI I KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO Kod pracy Wypełnia Przewodniczący Wojewódzkiej Komisji Wojewódzkiego Konkursu Przedmiotowego z Fizyki Imię i nazwisko ucznia... Szkoła...

Bardziej szczegółowo

Zakład Systemów Radiowych (Z-1)

Zakład Systemów Radiowych (Z-1) Zakład Systemów Radiowych (Z-1) Opracowanie i wdrożenie oprogramowania do analizy propagacyjno-sieciowej w radiofonii rozsiewczej pracującej w systemie DRM w zakresie fal średnich i długich. Etap 1: Opracowanie

Bardziej szczegółowo

Fale elektromagnetyczne

Fale elektromagnetyczne Fale elektromagnetyczne Ryszard J. Barczyński, 2017 Politechnika Gdańska, Wydział FTiMS, Katedra Fizyki Ciała Stałego Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Krótka historia odkrycia fali elektromagnetycznej

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 29 czerwca 2005 r. w sprawie Krajowej Tablicy Przeznaczeń Częstotliwości. (Dz. U. z dnia 21 lipca 2005 r.

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 29 czerwca 2005 r. w sprawie Krajowej Tablicy Przeznaczeń Częstotliwości. (Dz. U. z dnia 21 lipca 2005 r. Dz.U.2005.134.1127 2010-06-22 zm. Dz.U.2010.98.627 1 2012-06-01 zm. Dz.U.2012.537 1 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 29 czerwca 2005 r. w sprawie Krajowej Tablicy Przeznaczeń Częstotliwości (Dz. U.

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do propagacji KF

Wprowadzenie do propagacji KF Wprowadzenie do propagacji KF tłumaczenie artykułu z miesięcznika Radio Communication, maj 2007 Autor: Gwynn Williams; tłumaczenie: Krzysztof Słomczyński Co to jest propagacja fal radiowych? Jak ta propagacja

Bardziej szczegółowo

Wydział Budownictwa i Ochrona Środowiska

Wydział Budownictwa i Ochrona Środowiska Starostwo Powiatowe w Ustrzykach Dolnych ul. Bełska 22, 38-700 Ustrzyki Dolne tel. 13-471-10-80 fax. 13-471-10-73 www.bieszczadzki.pl; powiat@bieszczadzki.pl KARTA USŁUG NR BOŚ/26/A-1/2015 Wydział Budownictwa

Bardziej szczegółowo

Dźwięk. Cechy dźwięku, natura światła

Dźwięk. Cechy dźwięku, natura światła Dźwięk. Cechy dźwięku, natura światła Fale dźwiękowe (akustyczne) - podłużne fale mechaniczne rozchodzące się w ciałach stałych, cieczach i gazach. Zakres słyszalnej częstotliwości f: 20 Hz < f < 20 000

Bardziej szczegółowo

Widmo fal elektromagnetycznych

Widmo fal elektromagnetycznych Czym są fale elektromagnetyczne? Widmo fal elektromagnetycznych dr inż. Romuald Kędzierski Podstawowe pojęcia związane z falami - przypomnienie pole falowe część przestrzeni objęta w danej chwili falą

Bardziej szczegółowo

Fale dźwiękowe - ich właściwości i klasyfikacja ze względu na ich częstotliwość. dr inż. Romuald Kędzierski

Fale dźwiękowe - ich właściwości i klasyfikacja ze względu na ich częstotliwość. dr inż. Romuald Kędzierski Fale dźwiękowe - ich właściwości i klasyfikacja ze względu na ich częstotliwość dr inż. Romuald Kędzierski Czym jest dźwięk? Jest to wrażenie słuchowe, spowodowane falą akustyczną rozchodzącą się w ośrodku

Bardziej szczegółowo

Teorie opisujące naturalne słyszenie przestrzenne

Teorie opisujące naturalne słyszenie przestrzenne Teorie opisujące naturalne słyszenie przestrzenne teoria lokalizacji natężeniowo-czasowej teorie optyczne teorie motoryczne teorie przewodzenia przez kości czaszki teorie błędnikowe teorie wrażeń dotykowych

Bardziej szczegółowo

ARCHITEKTURA GSM. Wykonali: Alan Zieliński, Maciej Żulewski, Alex Hoddle- Wojnarowski.

ARCHITEKTURA GSM. Wykonali: Alan Zieliński, Maciej Żulewski, Alex Hoddle- Wojnarowski. 1 ARCHITEKTURA GSM Wykonali: Alan Zieliński, Maciej Żulewski, Alex Hoddle- Wojnarowski. SIEĆ KOMÓRKOWA Sieć komórkowa to sieć radiokomunikacyjna składająca się z wielu obszarów (komórek), z których każdy

Bardziej szczegółowo

Fale akustyczne. Jako lokalne zaburzenie gęstości lub ciśnienia w ośrodkach posiadających gęstość i sprężystość. ciśnienie atmosferyczne

Fale akustyczne. Jako lokalne zaburzenie gęstości lub ciśnienia w ośrodkach posiadających gęstość i sprężystość. ciśnienie atmosferyczne Fale akustyczne Jako lokalne zaburzenie gęstości lub ciśnienia w ośrodkach posiadających gęstość i sprężystość ciśnienie atmosferyczne Fale podłużne poprzeczne długość fali λ = v T T = 1/ f okres fali

Bardziej szczegółowo

Radiolokacja. Wykład 1 Idea pracy morskiego radaru nawigacyjnego

Radiolokacja. Wykład 1 Idea pracy morskiego radaru nawigacyjnego Radiolokacja Wykład 1 Idea pracy morskiego radaru nawigacyjnego Wstęp RADAR Radio Detection And Ranging Czyli urządzenie mające na celu wykrycie obiektu oraz pomiar odległości do niego. Radar to urządzenie

Bardziej szczegółowo

Sieci Satelitarne. Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl

Sieci Satelitarne. Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl Sieci Satelitarne Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl Elementy systemu Moduł naziemny terminale abonenckie (ruchome lub stacjonarne), stacje bazowe (szkieletowa sieć naziemna), stacje kontrolne.

Bardziej szczegółowo

Światło ma podwójną naturę:

Światło ma podwójną naturę: Światło ma podwójną naturę: przejawia własności fal i cząstek W. C. Roentgen ( Nobel 1901) Istnieje ciągłe przejście pomiędzy tymi własnościami wzdłuż spektrum fal elektromagnetycznych Dla niskich częstości

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA im. Stanisława Staszica w Krakowie. WYDZIAŁ ELEKTROTECHNIKI, AUTOMATYKI, INFORMATYKI I ELEKTRONIKI Katedra Telekomunikacji

AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA im. Stanisława Staszica w Krakowie. WYDZIAŁ ELEKTROTECHNIKI, AUTOMATYKI, INFORMATYKI I ELEKTRONIKI Katedra Telekomunikacji AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA im. Stanisława Staszica w Krakowie WYDZIAŁ ELEKTROTECHNIKI, AUTOMATYKI, INFORMATYKI I ELEKTRONIKI Katedra Telekomunikacji PRACA MAGISTERSKA Analiza wpływu warunków terenowo-klimatycznych

Bardziej szczegółowo