Elektroniczny papieros - bezpieczny substytut papierosa czy nowe zagrożenie? Andrzej Sobczak 1,2

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Elektroniczny papieros - bezpieczny substytut papierosa czy nowe zagrożenie? Andrzej Sobczak 1,2"

Transkrypt

1 Elektroniczny papieros - bezpieczny substytut papierosa czy nowe zagrożenie? Andrzej Sobczak 1,2 1 Zakład Chemii Ogólnej i Nieorganicznej Wydziału Farmaceutycznego Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach 2 Zakład Szkodliwości Chemicznych i Toksykologii Genetycznej Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu.

2 Rozwój badań nad ilością składników chemicznych występujących w dymie tytoniowym

3

4 Wybrane związki toksyczne znajdujące się w dymie tytoniowym Związki chemiczne Związki karbonylowe formaldehyd, acetaldehyd, akroleina Lotne związki organiczne (LSO) benzen, toluen, anilina Nitrozaminy N' nitrozonornikotyna (NNN), 4-(metylonitrozoamino)-1- (3- pirydylo)-l-butanon (NNK), N'-nitrozoetylometyloamina Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA) benzo(a)piren, benzo(a)antracen, dibenzo(a)antracen Wolne rodniki metylowy, hydroksylowy, tlenek azotu II Gazy toksyczne tlenek węgla II, siarkowodór, amoniak, tlenek siarki IV, cyjanowodór Metale ciężkie cadm (Cd), ołów (Pb), Inne toksyny siarczek węgla Efekt cytotoksyczny, rakotwórczy, drażniący, rozedma płuc, zapalenie skóry rakotwórczy, hematotoksyczny, neurotoksyczy, drażniący rakotwórczy rakotwórczy rakotwórczy, neurotoksyczy toksyczny dla układu sercowo-naczyniowego, rakotwórczy, drażniący rakotwórczy, nefrotoksyczny, neurotoksyczy, hematotoksyczny, neurotoksyczny U.S. Department of Health and Human Services 2004

5 Najczęstsze lokalizacje nowotworowe oraz choroby chroniczne będące skutkiem palenia tytoniu Center for Disease Control and Prevention 2010

6 Palenie bierne Główny strumień dymu tytoniowego (GSD) i boczy strumień dymu tytoniowego (BSD) oraz środowiskowy dym tytoniowy

7 Stężenia wybranych związków zawartych w GSD i BSD oraz stosunek ich stężeń Związek Ilość w GSD / papieros BSD / GSD Tlenek węgla mg 2,5 4,7 Siarczek węgla mg 0,03 0,13 Benzen μg 5 10 Formaldehyd μg ~ 50 Akroleina μg 8 15 Cyjanowodór μg 0,1 0,25 Amoniak μg Tlenek azotu μg 4-10 Repace JL.CRC Press, Taylor & Francis Group; 2007.

8 Lokalizacje chorób u dzieci i dorosłych będące skutkiem narażenia na środowiskowy dym tytoniowy Center for Disease Control and Prevention 2010

9 Wzrost poziomu czynników ryzyka rozwoju miażdżycy w osoczu palaczy biernych osiąga 35-45% wzrostu notowanego wśród palaczy aktywnych Skutki zdrowotne palenia biernego

10 Rozpowszechnienie palenia papierosów w Polsce Odsetki palących CBOS 2012

11 Papieros elektroniczny Elektroniczny papieros, e-papieros, elektroniczny system dozujący nikotynę (ang. electronic nicotine delivery system ENDS)

12 Co jest w liquidach? dane producentów Nikotyna (0.4% to 3.6%) Glikol propylenowy Gliceryna Woda Związki smakowo/zapachowe

13 Co jest w liqudzie i aerozolu? Przeprowadzone badanie Marka e-papierosa Przedmiot badań Wyniki Laboratoryjna ocena e-papierosów (raport FDA) NJOY, Smoking Everywhere Aerozol oraz kartridż Bardzo niskie stężenia nitrozoamin specyficznych dla tytoniu w 5 z 10 kartridżach; wykryto glikol dietylenowy w 1 z 18 kartridżów; wykryto nikotynę w aerozolu Raport bezpieczeństwa e-papierosów; Health New Zealand Ruyan Aerozol oraz kartridż Brak metali ciężkich; wykryto nitrozoaminy w stężeniach od 3,9-8,2 ng/kartridż; wykryto w aerozolu rakotwórcze węglowodory aromatyczne, których nie wykryto w kartridżach Laboratoryjna ocena e-papierosów; Health New Zealand Charakterystyka liquidu do e-papierosów Analiza składu kartridżu regular Analiza składu kartridżu light Analiza składu kartridżu ultra light Analiza składu kartridżu zero Ryan Kartridż Brak 50 głównych związków toksycznych występujących w papierosów konwencjonalnych Liberty Stix Liquid Skład liquidu: glikol propylenowy (99,1%), gliceryna (0,46%) i nikotyna (0,44%) Gamucci Kartridż Analiza GC-MS wykazała zawartość: glikolu propylenowego (77,5%), gliceryny (14,0%) i nikotyny (8,5%) Gamucici Kartridż Analiza GC-MS wykazała zawartość: glikolu propylenowego (80,4%), gliceryny (14,4%), nikotyny (5,3%); nie wykryto innych składników Gamucici Kartridż Analiza GC-MS wykazała zawartość: glikolu propylenowego (85,5%), gliceryny (11,2%), nikotyny (3,3%); nie wykryto innych składników Gamucici Kartridż Analiza GC-MS wykazała zawartość: glikolu propylenowego (84,3%), gliceryny (7,6%), 1,3-bis(3-fenoksyfenoksy)benzenu (7,0%) w ilości niezagrażającej zdrowiu

14 Co jest w kartridżach i aerozolu? Przeprowadzone badanie Charakterystyka kartridża; badanie I Charakterystyka kartridża; badanie II Analiza składu liquidu High o zawartości nikotyny 36mg/ml Marka e-papierosa inlife Przedmiot badań Aerozol oraz kartridż Wyniki W kartridżu i aerozolu nie wykryto dietyloglikolu inlife Kartridż Nie wykryto nitrozoamin e-juice Liquid Wykryto glikol propylenowy (51,2%), 1,3-bis(3- fenoksyfenoksy)benzen (20,2%), glicerynę (15,0%), nikotynę (10,0%), aromat waniliowy (1,2%), etanol (0,5%) i 3-cyklo-1-mentol Analiza składników chemicznych kartridży o zawartości nikotyny high, med & low The Electronic Cigarette Company (UK) Kartridż Analiza GC-MS wykazała obecność: glikolu propylenowego, nikotyny, alkoholu etylowego i triacetyny; nie poznano niebezpieczeństwa dla zdrowia triacetyny; nie wykryto żadnych innych związków. Analiza składników chemicznych liquidzu oraz aerozolu Instead Aerozol oraz kartridż W kartridżu i aerozolu nie wykryto glikol dietylenowego Analiza liquidu Nie określone Liquid Analiza GC-MS wykazała: glikol propylenowy, glicerynę, nikotynę, kofeinę,, glikol etylenowy, pirydynę i butyloaminy Analiza Super Smoker Expert Report Super Smoker Liquid Analiza GC-MS wykazała: glikol propylenowy, glicerynę, nikotynę, alkohol etylowy, aceton, octan etylu, olejki eteryczne; nie wykryto innych związków

15 Co jest w kartridżach i aerozolu? Stężenie nitrozoamin specyficznych dla tytoniu, w środkach NTZ, aerozolu z e-papierosów, dymie z papierosów konwencjonalnych Produkt NNN NNK Nicorette, guma (4 mg) [ng/sztuka] 2,0 nie wykryto NicoDerm, plastry (4 mg) [ng/plaster] nie wykryto 8,0 E-papierosy [ng/g liquidu] 3,9 1,5 Winston (full) [ng/g tytoniu] Malboro (full) [ng/g tytoniu] Camel (full) [ng/g tytoniu] NNN, N -nitrozonornikotyna; NNK, 4-(metylonitrozoamino)-1-(3-pirydylo)- 1-butanon; nw, nie wykryto Cahn et al.: J.Public Health Policy 2011

16 Czy e-papierosy są efektywnym źródłem nikotyny? Całkowita Ilość nikotyny w aerozolu generowanym podczas 15 zaciągnięć (dwadzieścia serii) mieści się w przedziale od 0.5 do 15.4 mg. Najbardziej efektywne dostarczanie nikotyny obejmuje pierwsze zaciągnięć Średnio 50-60% nikotyny zawartej w kartridżach przechodzi w stan aerozolu

17 Efekty zdrowotne Źródło Grupa badana Efekt używania e-papierosa Bullen, Tob Control palaczy E-papieros powoduje mniejsze podrażnienie gardła niż inhalator E-papieros powoduje mniejszy wzrost stężenia nikotyny we krwi w krótszym czasie (do 1,3 ng/ml) niż inhalator (2,1 ng/ml) i papieros (13,4 ng/ml) Etter, Addiction 2011 Dawkins, Addict Behav 2012 Etter, BMC Public Health respondentów 84% respondentów uważało e-papieros za mniej toksyczny niż tytoń 22% wskazywało na podrażnienie gardła 86 palaczy Używanie e-papierosa poprawiało procesy zapamiętywania 81 respondentów Większość badanych wierzyła, że e-papieros jest zdrowszy od konwencjonalnego papierosa Badani po zaprzestaniu palenia, podczas stosowania e-papierosa, odczuwali poprawę oddychania (38%), mniejszy kaszel i podrażnienie gardła (28%) Badani użali, że e-papieros pomaga rzucać palenie (25%) 20% odczuwało w wyniku stosowania e-papierosa suchość w ustach i gardle, 9% bóle głowy, zawroty, nudności, a 5% nieprzyjemny smak Polosa, BMC Public Health palaczy 32% badanych odczuwało w wyniku stosowania e-p podrażnienie gardła i suchy kaszel 21% odczuwało podrażnienie ust Vansickel, Cancer Epidemiol Biomarkers Prev palaczy Nie zaobserwowano statystycznie znamiennych zmian stężenia nikotyny we krwi 5 min po stosowaniu e-papierosa Stwierdzono brak CO w wydychanym powietrzu po zastosowaniu e-papierosa Vardavas, Chest palaczy Stosowanie e-papierosa powodowało zmiany w impedancji, oporze obwodowym, przepływie w drogach oddechowych oraz stres oksydacyjny wśród zdrowych palaczy Zmiany te mogą być zbyt małe aby mieć znaczenie kliniczne

18 Efekty zdrowotne Efekt 0 mg E-pap % 16mg E-pap % Inhalator % Podrażnienie ust 22%* 38%* 88% Nudności 18% 29% 18% Zawroty głowy 9% 21% 18% Ból głowy 22% 18% 18% Potliwość 4% 3% 3% Kołatanie serca 0% 5% 0% McRobbie XIV Annual Meeting SRNT-Europe 2012

19 20 palaczy papierosów Efekty zdrowotne Przez dwa tygodnie używali e-papierosów (kartridż 16 mg) 4-(metylonitrozoamino)-1-(3-pirydylo)-1-butanon Goniewicz XIV Annual Meeting SRNT-Europe 2012

20 Goniewicz XIV Annual Meeting SRNT-Europe 2012

21 Efekty zdrowotne Używanie e-papierosów w przeciwieństwie do papierosów konwencjonalnych nie zmienia funkcji mięśnia serowego (badania echokardiograficzne), ciśnienia krwi i tętna. Farsalinos K, Congress European Society of Cardiology, Monachium 2012 Używanie e-papierosów w przeciwieństwie do papierosów konwencjonalnych nie zmienia liczby białych krwinek, limfocytów i granulocytów. Floururis et al. Food and Chemical Toxicology 2012

22 Czy istnieje narażenie na palenie bierne podczas używania e-papierosa? Związek Ilość w GSD / papieros BSD / GSD Tlenek węgla mg 2,5 4,7 Siarczek węgla mg 0,03 0,13 Benzen μg 5 10 Formaldehyd μg ~ 50 Akroleina μg 8 15 Cyjanowodór μg 0,1 0,25 Amoniak μg Tlenek azotu μg 4-10 Flouris et al. Inhal Toxicol 2013 Results: e-cigarettes and tobacco cigarettes generated similar (p > 0.001) effects on serum cotinine levels after active (60.6 ± 34.3 versus 61.3 ± 36.6 ng/ml) and passive (2.4 ± 0.9 versus 2.6 ± 0.6 ng/ml) smoking Czogała et al. SRNT 2013 Results: Passive exposure to nicotine from electronic cigarettes was about 10- times lower than from tobacco cigarettes (3.3±2.5 vs 31.6±6.9 μg/m 3, p=0.0081). Concentrations of PM2.5, CO and VOCs were substantially reduced when volunteers were using e-cigarettes as compared to smoking conventional cigarettes (p<0.05).

23 E-papierosy jako środek wspomagający rzucenie palenia Źródło Etter, Addiction 2011 Grupa badana 3587 respondentów Motywacja do sięgnięcia po e-papierosa 84% - ze względu na to, że jest mniej toksyczny niż tytoń 79% - aby poradzić sobie z chęcią zapalenia papierosa 77% - by rzucić palenie, bądź nie wrócić do palenia Uwagi 96% e-papieros pomógł im rzucić palenie 92% zredukowało liczbę wypalonych papierosów konwencjonalnych 9% byłych palaczy obawiało się, że wrócą do palenia po zaprzestaniu korzystania z e-papierosów Etter, BMC Public Health 2010 Foulds, Int J Clin Pract respondentów 104 palaczy 72% sięgnęło po e-papierosa aby rzucić palenie 79% niepalących wskazało, że e-papieros bardzo pomógł im rzucić palenie 73% sięgnęła po e-papierosa z powodu chęci rzucania palenia 63% stosujących e-papieros nie paliło konwencjonalnych papierosów 78% w ciągu kolejnych 30 dni nie stosowało żadnych wyrobów tytoniowych 66% próbowało bezskutecznie rzucić palenie stosując NTZ 99% wierzyło, że e-papieros pomaga rzucić palenie

24 E-papierosy jako środek wspomagający rzucenie palenia Źródło Grupa badana Uwagi Bullen, Tob Control palaczy e-papieorsy wykazały taką samą skuteczność w redukcji głodu nikotynowego jak inhalator e-papierosy był chętniej stosowany niż inhalator Polosa, BMC Public Health palaczy po 24 tygodniach stosowania e-papierosów: 22,5% rzuciło palenie; 12,5% zredukowało liczbę wypalanych papierosów o ponad 80%, a 55% o ponad 50% u 10% nie zauważono redukcji wypalanych papierosów Siegel, Am J Prev Med respondentów 67% stosujących e-papierosy zredukowało liczbę wypalanych papierosów 49% stosujących e-papierosy utrzymywało abstynencję od papierosów konwencjonalnych po 6 miesiącach

25 E-papierosy jako środek wspomagający rzucenie palenia

26 Badania prowadzone w Zakładach: Chemii Ogólnej i Nieorganicznej SUM oraz Szkodliwości Chemicznych i Toksykologii Genetycznej IMPiZŚ

27 Analiza liquidów dostarczonych przez firmę CHIC group Sp. z o.o Sp.K.A. Tabela 1. Stężenia związków karbonylowych oznaczanych ilościowo w liquidach [g/ml liquidu] Tabela 2. Stężenia lotnych związków organicznych oznaczanych ilościowo w liquidach [g/ml liquidu] Oznaczane związki Mild Black M 14 mg Nazwa kartridża Volish Platinum High Formaldehyd p.o. p.o. Acetaldehyd 0,042 0,120 Akroleina* n.w. n.w. Aceton* p.o. p.o. Aldehyd propionowy n.w. n.w. Aldehyd krotonowy n.w. n.w. Butanal p.o. p.o. Benzaldehyd n.w. n.w. Aldehyd izowalerianowy n.w. n.w. Aldehyd walerianowy p.o. p.o. o-metylobenzaldehyd n.w. n.w. m-metylobenzaldehyd 0,174 0,037 p-metylobenzaldehyd n.w. n.w. Heksanal n.w. n.w. 2,5-dimetylobenzaldehyd n.w. n.w. Oznaczane związki Mild Black M 14 mg Nazwa kartridża Volish Platinum High Benzen p.o. p.o. Toluen p.o. p.o. chlorobenzen p.o. p.o. etylobenzen p.o. p.o. m,p-ksylen p.o. p.o. o-ksylen p.o. p.o. styren p.o. p.o. 1,3-dichlorobenzen p.o. p.o. 1,4-dichlorobenzen p.o. p.o. 1,2-dichlorobenzen p.o. p.o. naftalen p.o. p.o. p.o. poniżej oznaczalności metody analitycznej n.w.- nie wykryto, * - suma związków: akroleiny i acetonu

28 Analiza liquidów dostarczonych przez firmę CHIC group Sp. z o.o Sp.K.A. Tabela 3. Stężenia wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych oznaczanych ilościowo w liquidach [g/ml liquidu] Oznaczane związki Mild Black M 14 mg Nazwa kartidża Volish Platinum High Acenaften + Fluoren n.w. n.w. Fenantren n.w. n.w. Antracen n.w. n.w. Fluoranten n.w. 0,017 Piren n.w. n.w. Benzo[a]antracen n.w. n.w. Tabela 4. Stężenia metali oznaczanych ilościowo [g/ml liquidu] w liquidach Oznaczane związki Mild Black M 14 mg Nazwa kartidża Volish Platinum High Ołów (Pb) n.w. n.w. Arsen (As) n.w. n.w. Kadm (Cd) n.w. n.w Rtęć (Hg) n.w. n.w. Chryzen n.w. n.w. Benzo[b]fluoranten n.w. n.w. Benzo[k]fluoranten n.w. n.w. Benzo[a]piren n.w. n.w. Dibenzo[a,h]antracen n.w. p.o. Benzo[g,h,i]perylen n.w. n.w. Indeno[1,2,3-c,d]piren n.w. n.w. p.o. poniżej oznaczalności metody analitycznej n.w.- nie wykryto

29 Analiza aerozolu generowanego z liquidów dostarczonych przez firmę CHIC group Sp. z o.o Sp.K.A. Badany aerozol generowany był przy pomocy automatycznego symulatora palenia Palaczbot z zastosowaniem następujących parametrów topografii: Objętość zaciągnięcia: 50 ml Czas zaciągnięcia: 2s Prędkość zaciągnięcia 25ml/s Liczba zaciągnięć 30 W ramach generowania aerozolu stosowano technikę pobrania do badania trzech kolejnych próbek powietrza, każda po 30 zaciągnięć. Równocześnie zbadano stężenia badanych związków w powietrzu w celu wyeliminowania tła ze środowiska naturalnego.

30 Analiza aerozolu generowanego z liquidów dostarczonych przez firmę CHIC group Sp. z o.o Sp.K.A. Tabela 5. Stężenia lotnych związków organicznych oznaczanych ilościowo w aerozolu generowanym z e-papierosów [g/30 zaciągnięć] Nazwa kartidża Oznaczane związki Mild I Mild II Mild III Volish ego 3 I Volish ego 3 II Volish ego 3 III Ego 3 Twist I Ego 3 Twist II Ego 3 Twist III Benzen p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. Toluen p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. chlorobenzen p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. etylobenzen p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. m,p-ksylen p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. o-ksylen p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. styren p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. 1,3-dichlorobenzen p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. 1,4-dichlorobenzen p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. 1,2-dichlorobenzen p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. naftalen p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. poniżej oznaczalności metody analitycznej n.w.- nie wykryto

31 Analiza aerozolu generowanego z liquidów dostarczonych przez firmę CHIC group Sp. z o.o Sp.K.A. Tabela 4. Stężenia związków karbonylowych oznaczanych ilościowo w aerozolu generowanym z e-papierosów [g/30 zaciągnięć] Nazwa kartidża Oznaczane związki Mild I Mild II Mild III Volish ego 3 I Volish ego 3 II Volish ego 3 III Ego 3 Twist I Ego 3 Twist II Ego 3 Twist III Formaldehyd p.o. p.o. p.o. 0,416 0,235 0,238 0,141 0,111 0,097 Acetaldehyd 0,050 0,044 0,051 0,403 0,246 0,195 0,151 0,123 0,112 Akroleina * Aceton * p.o. p.o. p.o. 0,449 0,107 p.o. 0,127 0,115 0,089 Aldehyd propionowy n.w. n.w. n.w. n.w. n.w. n.w. n.w. n.w. n.w. Aldehyd krotonowy n.w. n.w. n.w. n.w. n.w. n.w. n.w. n.w. n.w. Butanal p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. 0,052 p.o. p.o. Benzaldehyd 0,134 0,127 0,130 0,156 0,159 0,166 0,186 0,145 0,147 Aldehyd izowalerianowy 0,142 0,129 0,130 0,101 n.w. n.w n.w. n.w. n.w. Aldehyd walerianowy n.w. n.w. n.w. p.o. n.w. n.w. n.w. n.w. n.w. o-metylobenzaldehyd n.w. n.w. n.w. n.w. n.w. n.w. n.w. n.w. n.w. m-metylobenzaldehyd n.w. n.w. n.w. n.w. n.w. n.w. n.w. n.w. n.w. p-metylobenzaldehyd 0,159 0,154 0,163 0,238 0,179 0,191 0,164 0,156 0,152 Heksanal p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. p.o. 2,5-dimetylobenzaldehyd n.w. n.w. n.w. n.w. n.w. n.w. n.w. n.w. n.w. p.o. poniżej oznaczalności metody analitycznej n.w.- nie wykryto * - suma związków: akroleiny i acetonu

32 Analiza aerozolu generowanego z liquidów dostarczonych przez firmę CHIC group Sp. z o.o Sp.K.A. Tabela 6. Stężenie nikotyny oznaczanej ilościowo w aerozolu generowanym z e- papierosów [mg/30zaciągnięć] Nazwa kartidża Mild X7 I Mild X7 II Mild X7 III Volish ego 3 I Volish ego 3 II Volish ego 3 III Volish Ego 3 Twist I Volish Ego 3 Twist II Volish Ego 3 Twist III Stężenie nikotyny 0,41 0,62 0,75 0,80 0,72 0,60 0,66 0,58 0,63

33 Porównanie zawartości lotnych związków organicznych w aerozolu z e- papierosa i dymie papierosa referencyjnego 3R4F Średnie stężenie związku wykrytego w aerozolu generowanym z e-papierosów [g/30 zaciągnięć] Związek Średnie stężenie w dymie z papierosów referencyjnych [g/30 zaciągnięć] p.o. benzen 258 p.o toluen 410 p.o chlorobenzen n.w. p.o etylobenzen 53,2 p.o m- i p-ksylen 48,9 p.o o-ksylen 53,7 p.o styren 1,03 p.o 1,3-dichlorobenzen n.w. p.o p.o 1,4-dichlorobenzen 1,2-dichlorobenzen n.w. n.w. p.o naftalen 7,70 p.o. poniżej oznaczalności metody analitycznej, n.w.- nie wykryto

34 Porównanie zawartości związków karbonylowych w aerozolu z e-papierosa i w dymie papierosa referencyjnego 3R4F Średnie stężenie związku wykrytego w aerozolu generowanym z cleaomizerów [g/30 zaciągnięć] Związek Średnie stężenie w dymie z papierosów referencyjnych [g/30 zaciągnięć] Stosunek stężeń badanych związków w dymie z papierosów referencyjnych i aerozolu 0,206 Formaldehyd 1,41 7 0,153 Acetaldehyd ,177 Akroleina * Aceton * 7,39 42 n.w. Aldehyd propionowy 15,9 - n.w. Aldehyd krotonowy 4,24-0,052 Butanal 11, ,147 Benzaldehyd 0,05 0,34 0,126 Aldehyd izowalerianowy 8,65 69 n.w. Aldehyd walerianowy 3,69 - n.w. o-metylobenzaldehyd 1,19 - n.w. m-metylobenzaldehyd 0,22-0,152 p-metylobenzaldehyd 0,08 0,53 p.o. Heksanal 0,27 - n.w. 2,5-dimetylobenzaldehyd 0,83 - p.o. poniżej oznaczalności metody analitycznej n.w.- nie wykryto * - suma związków: akroleiny i acetonu

35 Porównanie zawartości związków karbonylowych w aerozolu z e-papierosa i w dymie papierosa referencyjnego 3R4F

36 Zagrożenia Wnioski na temat e-palenia Obecność na rynku produktów niewiadomego pochodzenia Ryzyko sięgania po e-papierosy przez osoby dotąd niepalące Brak badań na temat długotrwałego wpływu e-papierosów na zdrowie człowieka.

37 Korzyści Wnioski na temat e-palenia Produkt zdecydowanie bezpieczniejszy od papierosów konwencjonalnych oraz innych używek tytoniowych Nie stwarza zagrożenia palenia biernego Wspomaga rzucenie palenia

38 Dziękuję za uwagę

Leon Kośmider. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach. leon.kosmider@gmail.

Leon Kośmider. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach. leon.kosmider@gmail. Leon Kośmider Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach leon.kosmider@gmail.com W małych dawkach: stymulant zwiększenie koncentracji uczucie przyjemności

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT MEDYCYNY PRACY I ZDROWIA ŚRODOWISKOWEGO

INSTYTUT MEDYCYNY PRACY I ZDROWIA ŚRODOWISKOWEGO INSTYTUT MEDYCYNY PRACY I ZDROWIA ŚRODOWISKOWEGO, NIP 644 001 18 44 tel. 32 266 08 85 fax 32 266 11 24 e-mail: sekretariat@imp.sosnowiec.pl www.imp.sosnowiec.pl ZAKŁAD SZKODLIWOŚCI CHEMICZNYCH I TOKSYKOLOGII

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyczny w zakresie przeciwdziałania uzależnieniu od alkoholu, tytoniu i innych środków psychoaktywnych. www.gis.gov.

Program profilaktyczny w zakresie przeciwdziałania uzależnieniu od alkoholu, tytoniu i innych środków psychoaktywnych. www.gis.gov. Program profilaktyczny w zakresie przeciwdziałania uzależnieniu od alkoholu, tytoniu i innych środków psychoaktywnych. E-papieros pomaga czy szkodzi? Opracowanie: Kamila Knol-Michałowska Alicja Petrykowska

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyczny w zakresie przeciwdziałania uzależnieniu od alkoholu, tytoniu i innych środków psychoaktywnych. www.gis.gov.

Program profilaktyczny w zakresie przeciwdziałania uzależnieniu od alkoholu, tytoniu i innych środków psychoaktywnych. www.gis.gov. Program profilaktyczny w zakresie przeciwdziałania uzależnieniu od alkoholu, tytoniu i innych środków psychoaktywnych. Opracowanie: Kamila Knol- Michałowska Alicja Petrykowska Krzysztof Puchalski Łódź,

Bardziej szczegółowo

Szkodliwość E-Papierosów

Szkodliwość E-Papierosów Szkodliwość E-Papierosów Kilka słów wstępu... E-papieros jest produktem stosunkowo nowym. Jego produkcja podlega ciągłym zmianom technologicznym, a zakres jego stosowania i wpływ na zdrowie są cały czas

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyczny w zakresie przeciwdziałania uzależnieniu od alkoholu, tytoniu i innych środków psychoaktywnych. www.gis.gov.

Program profilaktyczny w zakresie przeciwdziałania uzależnieniu od alkoholu, tytoniu i innych środków psychoaktywnych. www.gis.gov. Program profilaktyczny w zakresie przeciwdziałania uzależnieniu od alkoholu, tytoniu i innych środków psychoaktywnych. E-papierosy czym są, jaka jest historia ich powstania, jaka jest skala ich używania,

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyczny w zakresie przeciwdziałania uzależnieniu od alkoholu, tytoniu i innych środków psychoaktywnych. www.gis.gov.

Program profilaktyczny w zakresie przeciwdziałania uzależnieniu od alkoholu, tytoniu i innych środków psychoaktywnych. www.gis.gov. Program profilaktyczny w zakresie przeciwdziałania uzależnieniu od alkoholu, tytoniu i innych środków psychoaktywnych. E-papierosy czym są, jaka jest historia ich powstania, jaka jest skala ich używania,

Bardziej szczegółowo

XV wiek Ameryka Południowa Indianie Arawaka. Jean Nikot francuski lekarz i ambasador w Portugalii. Leczył nikotyną Katarzynę Medycejską na migrenę.

XV wiek Ameryka Południowa Indianie Arawaka. Jean Nikot francuski lekarz i ambasador w Portugalii. Leczył nikotyną Katarzynę Medycejską na migrenę. Lek. med. Agata Smołucha XV wiek Ameryka Południowa Indianie Arawaka Jean Nikot francuski lekarz i ambasador w Portugalii. Leczył nikotyną Katarzynę Medycejską na migrenę. Nikotynizm to choroba ICD 10:

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 646

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 646 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 646 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 8 Data wydania: 5 września 2011 r. Nazwa i adres: AB 646 INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

Elektroniczny papieros - bezpieczny substytut papierosa czy nowe zagrożenie?

Elektroniczny papieros - bezpieczny substytut papierosa czy nowe zagrożenie? PRACE POGLĄDOWE Leon Kośmider 1,2 Jakub Knysak 2 Maciej Łukasz Goniewicz 3 Andrzej Sobczak 1,2 Elektroniczny papieros - bezpieczny substytut papierosa czy nowe zagrożenie? Electronic cigarette a safe substitute

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyczny w zakresie przeciwdziałania uzależnieniu od alkoholu, tytoniu i innych środków psychoaktywnych. www.gis.gov.

Program profilaktyczny w zakresie przeciwdziałania uzależnieniu od alkoholu, tytoniu i innych środków psychoaktywnych. www.gis.gov. Program profilaktyczny w zakresie przeciwdziałania uzależnieniu od alkoholu, tytoniu i innych środków psychoaktywnych. Opracowanie: Eliza Goszczyńska Kamila Knol- Michałowska Alicja Petrykowska Krzysztof

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 5, Data wydania: 21 września 2012 r. Nazwa i adres INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

NIKOTYNA LEGALNY NARKOTYK. Slajd nr 1

NIKOTYNA LEGALNY NARKOTYK. Slajd nr 1 NIKOTYNA LEGALNY NARKOTYK Slajd nr 1 PODSTAWOWE INFORMACJE NA TEMAT NIKOTYNIZMU NIKOTYNIZM (fr. nicotinisme) med. społ. nałóg palenia lub żucia tytoniu albo zażywania tabaki, powodujący przewlekłe (rzadziej

Bardziej szczegółowo

Dlaczego palimy papierosy elektroniczne? Why do we smoke electronic cigarettes?

Dlaczego palimy papierosy elektroniczne? Why do we smoke electronic cigarettes? 9 FA R M AC J A W S P Ó Ł C Z E S N A 0; 7: 9- Akademia Medycyny Dlaczego palimy papierosy elektroniczne? Why do we smoke electronic cigarettes? ARTYKUŁ ORYGINALNY/ORIGINAL PAPER Otrzymano/Submitted: 0.0.0

Bardziej szczegółowo

Cała prawda. o papierosach typu light

Cała prawda. o papierosach typu light Cała prawda o papierosach typu light Czy warto wybierać papierosy typu light Czy informacje o mniejszej zawartości nikotyny i substancji smolistych zamieszczane na opakowaniach lekkich papierosów są wiarygodne?

Bardziej szczegółowo

Rzuć palenie razem z nami!

Rzuć palenie razem z nami! Rzuć palenie razem z nami! 11. Bądź przekonany, dlaczego chcesz rzucić Chcesz rzucić palenie, ale czy wiesz dlaczego? Slogan Palenie jest niezdrowe tu nie wystarczy. Aby zyskać motywację, potrzebujesz

Bardziej szczegółowo

Nikotyna a nasz organizm

Nikotyna a nasz organizm BIULETYN Z ZAKRESU PROFILAKTYKI ZACHOWAŃ RYZYKOWNYCH Nikotyna a nasz organizm Podstawowe wiadomości na temat dymu tytoniowego. Biologiczne działanie wielu substancji toksycznych i rakotwórczych oraz uzależniająca

Bardziej szczegółowo

Palenie papierosów FAKTY

Palenie papierosów FAKTY Palenie papierosów FAKTY Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) palenie jest największym pojedynczym śmiertelnym zagrożeniem dla zdrowia. Tytoń odpowiada za ponad 500 000 zgonów w UE. WHO szacuje,

Bardziej szczegółowo

Ankieta dotycząca użytkowania elektronicznych papierosów (tzw. e-papierosów)

Ankieta dotycząca użytkowania elektronicznych papierosów (tzw. e-papierosów) Szanowni Państwo, Ankieta dotycząca użytkowania elektronicznych papierosów (tzw. e-papierosów) Serdecznie zapraszamy do wzięcia udziału w ankiecie dotyczącej użytkowania elektronicznych papierosów, czyli

Bardziej szczegółowo

Tomek Stążewski. Kl.3a

Tomek Stążewski. Kl.3a Tomek Stążewski. Kl.3a Polska nazwa pochodzi od papieru owijającego ścinki liści tytoniu. Obecnie prawie wszystkie papierosy mają filtry, wprowadzone po raz pierwszy w 1940 roku przez markę Pall Mall i

Bardziej szczegółowo

Regulatory Toxicology and Pharmacology

Regulatory Toxicology and Pharmacology Regulatory Toxicology and Pharmacology xxx (04) xxxxxx Contents lists available at ScienceDirect Regulatory Toxicology and Pharmacology journal homepage: www.else vier.com/locate/yrtph Porównanie zawartości

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 201

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 201 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 201 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 16 Data wydania: 26 maja 2015 r. Nazwa i adres WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzieo Rzucania Palenia każdy trzeci czwartek listopada 17 listopada 2011 r. Szkodliwośd Palenia Tytoniu

Światowy Dzieo Rzucania Palenia każdy trzeci czwartek listopada 17 listopada 2011 r. Szkodliwośd Palenia Tytoniu Światowy Dzieo Rzucania Palenia każdy trzeci czwartek listopada 17 listopada 2011 r. ogólnokrajowa kampania społeczna dla osób palących; tysiące palaczy starają się wytrwad ten jeden dzieo w niepaleniu,

Bardziej szczegółowo

Bierne palenie. Dym z papierosa palącego się. Dym wydychany przez palacza

Bierne palenie. Dym z papierosa palącego się. Dym wydychany przez palacza BIERNE PALENIE Bierne palenie Dym z papierosa palącego się Dym wydychany przez palacza Boczny strumień zawiera ponad 4000 związków chemicznych oraz około 69 substancji rakotwórczych Szacowane ryzyko związane

Bardziej szczegółowo

Spis treści 1. WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE - DANE ZA ROK 2001 2 2. WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE - DANE ZA ROK 2002 7

Spis treści 1. WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE - DANE ZA ROK 2001 2 2. WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE - DANE ZA ROK 2002 7 Spis treści 1. WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE - DANE ZA ROK 2001 2 2. WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE - DANE ZA ROK 2002 7 3. WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE - DANE ZA ROK 2003 13 4. MIELEC - DANE ZA ROK 2001 19 5. MIELEC

Bardziej szczegółowo

ZESTAWIENIE RODZAJU PRÓBNIKÓW I WARUNKÓW TRANSPORTU PRÓBEK GAZÓW ODLOTOWYCH

ZESTAWIENIE RODZAJU PRÓBNIKÓW I WARUNKÓW TRANSPORTU PRÓBEK GAZÓW ODLOTOWYCH Laboratorium Badań 1/7 Środowiskowych Śląskiego Centrum Ochrony Pracy Sp. z o.o. w Czeladzi ZESTAWIENIE RODZAJU PRÓBNIKÓW I WARUNKÓW TRANSPORTU PRÓBEK GAZÓW ODLOTOWYCH 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11.

Bardziej szczegółowo

A co dotąd wiadomo na temat e papierosa

A co dotąd wiadomo na temat e papierosa Co roku 31. maja obchodzimy Światowy Dzień bez Papierosa. Święto stanowi okazję do zwrócenia uwagi całego świata na powszechność nałogu palenia papierosów i jego negatywne skutki zdrowotne. Dzień ma równie

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Bez Tytoniu Warszawa, 31 maja 2013 r.

Światowy Dzień Bez Tytoniu Warszawa, 31 maja 2013 r. Palenie tytoniu jako problem osobisty, społeczny oraz ekonomiczny. Aspekt medyczny biernego palenia - skutki zdrowotne Światowy Dzień Bez Tytoniu Warszawa, 31 maja 2013 r. Powstrzymanie epidemii palenia

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego. Zarys Projektu

Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego. Zarys Projektu Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego Zarys Projektu Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, Centrum Onkologii Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo

Cytyzyna ostatnie ważne osiągnięcie nauki polskiej

Cytyzyna ostatnie ważne osiągnięcie nauki polskiej Cytyzyna ostatnie ważne osiągnięcie nauki polskiej Dorota Lewandowska dr n. med. Obecnie dostępne formy pomocy palącym Farmakologiczne NTZ guma plastry pastylki pastylki podjęzykowe Bupropion (Zyban) Wareniklina

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 325

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 325 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 325 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 14, Data wydania: 24 kwietnia 2015 r. Nazwa i adres: AB 325

Bardziej szczegółowo

Druk nr 2162 cz. 2 Warszawa, 14 lutego 2014 r.

Druk nr 2162 cz. 2 Warszawa, 14 lutego 2014 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII kadencja Prezes Rady Ministrów RM-10-126-13 Druk nr 2162 cz. 2 Warszawa, 14 lutego 2014 r. Szanowna Pani Marszałek Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

RZUĆ PALENIE RAZEM Z NAMI! Wdychasz, wydychasz, nic nie masz a zdychasz!

RZUĆ PALENIE RAZEM Z NAMI! Wdychasz, wydychasz, nic nie masz a zdychasz! RZUĆ PALENIE RAZEM Z NAMI! Wdychasz, wydychasz, nic nie masz a zdychasz! Dlaczego palenie papierosów jest szkodliwe? Koncerny tytoniowe dodają do tytoniu wiele substancji konserwujących, aromatów o nie

Bardziej szczegółowo

Rzucenie palenia to dla każdego wyzwanie i decyzja, którą trudno podjąć. Jest to jednak najważniejsza rzecz, którą można zrobić, by poprawić swój

Rzucenie palenia to dla każdego wyzwanie i decyzja, którą trudno podjąć. Jest to jednak najważniejsza rzecz, którą można zrobić, by poprawić swój Rzucenie palenia to dla każdego wyzwanie i decyzja, którą trudno podjąć. Jest to jednak najważniejsza rzecz, którą można zrobić, by poprawić swój stan zdrowia. Poza tym niesie ze sobą natychmiastowe korzyści.

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ WYCHOWAWCZO-PROFILAKTYCZNYCH DLA KLASY V TEMAT: WPŁYW PALENIA NA RÓŻNE UKŁADY NASZEGO CIAŁA

KONSPEKT ZAJĘĆ WYCHOWAWCZO-PROFILAKTYCZNYCH DLA KLASY V TEMAT: WPŁYW PALENIA NA RÓŻNE UKŁADY NASZEGO CIAŁA KONSPEKT ZAJĘĆ WYCHOWAWCZO-PROFILAKTYCZNYCH DLA KLASY V TEMAT: WPŁYW PALENIA NA RÓŻNE UKŁADY NASZEGO CIAŁA Cele: zrozumienie, że palenie szkodzi zdrowiu zarówno palących, jak i niepalących, uświadomienie

Bardziej szczegółowo

Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych

Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych Badania epidemiologiczne i eksperymentalne nie budzą wątpliwości spożywanie alkoholu zwiększa ryzyko rozwoju wielu nowotworów złośliwych, zwłaszcza

Bardziej szczegółowo

Zespół usług Geologicznych i Ochrony Środowiska ul. Siarczanogórska 26j, 30-698 Kraków nr tel./fax. +48 12 654 76 49; +48 603 39 99 21 RAPORT Badania jakości gleby i ziemi na terenie byłego Przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE PLANU ZARZĄDZANIA RYZYKIEM DLA PRODUKTU NIQUITIN MINI CITRUS PRZEZNACZONE DO PUBLICZNEJ WIADOMOŚCI

PODSUMOWANIE PLANU ZARZĄDZANIA RYZYKIEM DLA PRODUKTU NIQUITIN MINI CITRUS PRZEZNACZONE DO PUBLICZNEJ WIADOMOŚCI PODSUMOWANIE PLANU ZARZĄDZANIA RYZYKIEM DLA PRODUKTU NIQUITIN MINI CITRUS PRZEZNACZONE DO PUBLICZNEJ WIADOMOŚCI Omówienie rozpowszechnienia choroby W skali świata użycie tytoniu przyczynia się do śmierci

Bardziej szczegółowo

Palenie tytoniu a zdrowie dziecka. mgr Justyna Szczęsna Sekcja Promocji Zdrowia i Oświaty Zdrowotnej PSSE w Krapkowicach Krapkowice 25.10.

Palenie tytoniu a zdrowie dziecka. mgr Justyna Szczęsna Sekcja Promocji Zdrowia i Oświaty Zdrowotnej PSSE w Krapkowicach Krapkowice 25.10. Palenie tytoniu a zdrowie dziecka mgr Justyna Szczęsna Sekcja Promocji Zdrowia i Oświaty Zdrowotnej PSSE w Krapkowicach Krapkowice 25.10.2011 roku Bierne palenie Bierne palenie to wdychanie dymu tytoniowego

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 877

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 877 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 877 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 11 Data wydania: 21 stycznia 2015 r. AB 877 Nazwa i adres EKONORM

Bardziej szczegółowo

łączenie budynków w do miejskiej sieci ciepłowniczej

łączenie budynków w do miejskiej sieci ciepłowniczej Błękitne Niebo nad Starówk wką ograniczenie niskiej emisji w Żorach przez podłą łączenie budynków w do miejskiej sieci ciepłowniczej Piotr Kukla Fundacja na rzecz Efektywnego Wykorzystania Energii e-mail:

Bardziej szczegółowo

Prezentacja antynikotynowa PAPIEROSOM POWIEDZ STOP

Prezentacja antynikotynowa PAPIEROSOM POWIEDZ STOP Prezentacja antynikotynowa PAPIEROSOM POWIEDZ STOP Co to jest nałóg? Często zadajemy sobie to pytanie? Nałóg, to zakorzeniona dysfunkcja sprawności woli przejawiająca się w chronicznym podejmowaniu szkodliwych

Bardziej szczegółowo

Raport pt. Rynek e-papierosów w Polsce charakterystyka i perspektywy zmian

Raport pt. Rynek e-papierosów w Polsce charakterystyka i perspektywy zmian Raport pt. Rynek e-papierosów w Polsce charakterystyka i perspektywy zmian (przygotowany na zlecenie Krajowej Izby Gospodarczej) Przygotował zespół: CASE-Doradcy Sp. z o.o. CASE Fundacja Naukowa we współpracy

Bardziej szczegółowo

Wzory komunikatów dla kaŝdego poziomu alertu w wypadku przekroczenia poziomu dopuszczalnego pyłu zawieszonego PM10

Wzory komunikatów dla kaŝdego poziomu alertu w wypadku przekroczenia poziomu dopuszczalnego pyłu zawieszonego PM10 Wzory komunikatów dla kaŝdego poziomu alertu w wypadku przekroczenia poziomu dopuszczalnego pyłu zawieszonego PM10 OGŁASZA SIĘ ALERT POZIOMU I wystąpiło ryzyko przekroczenia poziomu dopuszczalnego pyłu

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1024

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1024 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1024 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 8 Data wydania: 11 marca 2015 r. Nazwa i adres AB 1024 SOWIX"

Bardziej szczegółowo

Energetyka węglowa a zdrowie. Paulina Miśkiewicz Michał Krzyżanowski

Energetyka węglowa a zdrowie. Paulina Miśkiewicz Michał Krzyżanowski Energetyka węglowa a zdrowie World Health Organization - WHO Światowa Organizacja Zdrowia jest wyspecjalizowaną agendą ONZ powołaną do rozwiązywania problemów międzynarodowych w zakresie zdrowia publicznego.

Bardziej szczegółowo

GATS wyniki badania. Witold Zatoński, Krzysztof Przewoźniak, Jakub Łobaszewski, oraz Zespół Zakładu Epidemiologii i Prewencji Nowotworów

GATS wyniki badania. Witold Zatoński, Krzysztof Przewoźniak, Jakub Łobaszewski, oraz Zespół Zakładu Epidemiologii i Prewencji Nowotworów GATS wyniki badania Witold Zatoński, Krzysztof Przewoźniak, Jakub Łobaszewski, oraz Zespół Zakładu Epidemiologii i Prewencji Nowotworów Zespół ZEiPN Mgr Magda Cedzyńska Mgr Jadwiga Cieśla Mgr inż. Kinga

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 719

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 719 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 719 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 12 Data wydania: 30 kwietnia 2015 r. Nazwa i adres ŚLĄSKIE

Bardziej szczegółowo

Management Systems in Production Engineering No 2(6), 2012

Management Systems in Production Engineering No 2(6), 2012 ZANIECZYSZCZENIE SUBSTANCJAMI WĘGLOWODOROWYMI WÓD MINERALNYCH I GLEB W IWONICZU-ZDROJU THE HYDROCARBON IMPURITY OF MINERAL WATERS AND SOILS IN IWONICZ-ZDRÓJ Ewa J. LIPIŃSKA Wojewódzki Inspektor Ochrony

Bardziej szczegółowo

Narażenie na organiczne związki chemiczne powstające w trakcie obróbki termicznej olejów jadalnych

Narażenie na organiczne związki chemiczne powstające w trakcie obróbki termicznej olejów jadalnych Narażenie na organiczne związki chemiczne powstające w trakcie obróbki termicznej olejów jadalnych Exposure to organic compounds during heat treatment of cooking oils Marzena Zaciera (a, b, c, e, f), Jolanta

Bardziej szczegółowo

Badanie GATS w Polsce Rezultaty i wnioski dla polityki zdrowotnej

Badanie GATS w Polsce Rezultaty i wnioski dla polityki zdrowotnej Badanie GATS w Polsce Rezultaty i wnioski dla polityki zdrowotnej XIV Konferencja Naukowa im. F. Venuleta Tytoń albo Zdrowie TWP Wszechnica Polska Warszawa, 09.12.2011 Ostatnia aktualizacja: 09.08.2011

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o zagrożeniach związanych z paleniem tytoniu?

Co warto wiedzieć o zagrożeniach związanych z paleniem tytoniu? Co warto wiedzieć o zagrożeniach związanych z paleniem tytoniu? HISTORIA NIKOTYNY Kiedy Krzysztof Kolumb wylądował ze swymi marynarzami na nieznanym lądzie, dnia 11 października Roku Pańskiego 1492, został

Bardziej szczegółowo

Jakość powietrza w Polsce na tle Europy

Jakość powietrza w Polsce na tle Europy Monitoring jakości powietrza w systemie Państwowego Monitoringu Środowiska Jakość powietrza w Polsce na tle Europy PODSYSTEMY: 1. Monitoring jakości powietrza 2. Monitoring jakości wód 3. Monitoring jakości

Bardziej szczegółowo

Stacja Kompleksowego Monitoringu Środowiska Puszcza Borecka

Stacja Kompleksowego Monitoringu Środowiska Puszcza Borecka Stacja Kompleksowego Monitoringu Środowiska Puszcza Borecka IOŚ PIB Raport U Thanta potoczna nazwa dokumentu Rady Ekonomiczno-Społecznej Organizacji Narodów Zjednoczonych pt. The problems of human environment

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolskie badanie ankietowe na temat postaw wobec palenia tytoniu

Ogólnopolskie badanie ankietowe na temat postaw wobec palenia tytoniu temat postaw wobec palenia tytoniu TNS Polska dla Głównego Inspektoratu Sanitarnego Z kim rozmawialiśmy? 10-15 lipca 2015 Próba: ogólnopolska, reprezentatywna próba 1004 mieszkańców Polski w wieku 15 i

Bardziej szczegółowo

Mit Nie zachorujesz na raka płuc, jeżeli nigdy nie paliłeś/aś.

Mit Nie zachorujesz na raka płuc, jeżeli nigdy nie paliłeś/aś. Palenie papierosów Wiadomo, że palenie tytoniu stanowi przyczynę ogromnej liczby przypadków zachorowań na raka płuc. Około dziewięć na dziesięć osób, u których doszło do rozwoju tego nowotworu, jest palaczami

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1183

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1183 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1183 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 3 Data wydania: 19 marca 2012 r. Nazwa i adres AB 1183 LUBELSKA

Bardziej szczegółowo

Płodowy zespół ponikotynowy PSSE Ostrołęka 21.05.2010 r. W Polsce na bierne wdychanie dymu papierosowego naraŝonych jest około 60% dzieci. 2 Fakty dotyczące biernego palenia bierne wdychanie dymu tytoniowego

Bardziej szczegółowo

ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA

ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA ZAGROŻENIA ZDROWOTNE BROSZURA HEALTH AND ENVIRONMENT ALLIANCE (HEAL) 2 ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA Health and Environment Alliance (HEAL) to wiodąca europejska organizacja typu

Bardziej szczegółowo

Wioletta Buczak-Zeuschner. Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Lublinie

Wioletta Buczak-Zeuschner. Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Lublinie Choroby zawodowe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi w aspekcie zmian wykazów substancji, mieszanin, czynników i procesów technologicznych

Bardziej szczegółowo

Palenie jest słabe. Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Zdrowia

Palenie jest słabe. Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Zdrowia Palenie jest słabe MŁODZIEŻ KONTRA PAPIEROSY Opracowane przez : dr n. o zdr. Ewa Kawalec-Kajstura Wydział Nauk o Zdrowiu Collegium Medicum Uniwersytet Jagielloński Dlaczego młodzi ludzie zaczynają palić?

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 283

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 283 + PCA Zakres akredytacji Nr AB 283 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 283 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 15 Data wydania: 5 lutego

Bardziej szczegółowo

Szanowni Państwo! Załącznik

Szanowni Państwo! Załącznik Szanowni Państwo! Niniejszy list wysłany został do wszystkich adresatów konsultacji społecznych w sprawie zmiany ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych, opublikowanej

Bardziej szczegółowo

W POLSCE OFIARAMI RAKA PŁUCA SĄ CORAZ CZĘŚCIEJ KOBIETY

W POLSCE OFIARAMI RAKA PŁUCA SĄ CORAZ CZĘŚCIEJ KOBIETY Informacja prasowa z okazji Światowego Dnia Rzucania Palenia Warszawa, 19 listopada 2015 r. W POLSCE OFIARAMI RAKA PŁUCA SĄ CORAZ CZĘŚCIEJ KOBIETY Zbliża się kolejny Światowy Dzień Rzucania Palenia. Statystyki

Bardziej szczegółowo

Monitoring i ocena środowiska

Monitoring i ocena środowiska Monitoring i ocena środowiska Monika Roszkowska Łódź, dn. 12. 03. 2014r. Plan prezentacji: Źródła zanieczyszczeń Poziomy dopuszczalne Ocena jakości powietrza w Gdańsku, Gdyni i Sopocie Parametry normowane

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT MEDYCYNY PRACY I ZDROWIA ŚRODOWISKOWEGO. Zakład Szkodliwości Chemicznych i Toksykologii Genetycznej RAPORT

INSTYTUT MEDYCYNY PRACY I ZDROWIA ŚRODOWISKOWEGO. Zakład Szkodliwości Chemicznych i Toksykologii Genetycznej RAPORT INSTYTUT MEDYCYNY PRACY I ZDROWIA ŚRODOWISKOWEGO Zakład Szkodliwości Chemicznych i Toksykologii Genetycznej RAPORT WPŁYW E-PAPIEROSÓW NA ZDROWIE W PORÓWNANIU DO PAPIEROSÓW TRADYCYJNYCH W ŚWIETLE BADAŃ

Bardziej szczegółowo

RZUĆ PALENIE RAZEM Z NAMI. Papieros niszczy Twoje zdrowie

RZUĆ PALENIE RAZEM Z NAMI. Papieros niszczy Twoje zdrowie RZUĆ PALENIE RAZEM Z NAMI Papieros niszczy Twoje zdrowie Kilka faktów o spożyciu tytoniu w Polsce i na świecie Z ocen WHO wynika, że około 1/3 dorosłych mieszkańców Ziemi tj, 1,1 mld osób, w tym 200 mln

Bardziej szczegółowo

Nigdy nie jest za późno by rzucić palenie

Nigdy nie jest za późno by rzucić palenie Nigdy nie jest za późno by rzucić palenie Klinika Rzucania Palenia Magdalena Przybyła www.polishpsychologistsclub.org To może być twoja szansa! Niezależnie od tego, czy palisz stale czy okazjonalnie 3

Bardziej szczegółowo

Wyniki badań przeprowadzonych przez Centrum Onkologii w Warszawie wskazują,

Wyniki badań przeprowadzonych przez Centrum Onkologii w Warszawie wskazują, CEL STRATEGICZNY PROGRAMU NA ROK 2014: Zmniejszanie zachorowań, inwalidztwa i zgonów wynikających z palenia tytoniu (choroby układu krąŝenia, nowotwory złośliwe, nienowotworowe choroby układu oddechowego,

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 877

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 877 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 877 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 12 Data wydania: 2 kwietnia 2015 r. AB 877 Nazwa i adres EKONORM

Bardziej szczegółowo

Ocena ryzyka zdrowotnego na terenach zanieczyszczonych wskazówki metodyczne opracowane w ramach projektu dla Rządu Cypru

Ocena ryzyka zdrowotnego na terenach zanieczyszczonych wskazówki metodyczne opracowane w ramach projektu dla Rządu Cypru Ocena ryzyka zdrowotnego na terenach zanieczyszczonych wskazówki metodyczne opracowane w ramach projektu dla Rządu Cypru Eleonora Wcisło Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach Seminarium

Bardziej szczegółowo

EMISJA ZANIECZYSZCZEŃ PYŁOWO-GAZOWYCH Z PROCESU WYPALANIA PÓŁPRODUKTÓW GRAFITOWYCH W PIECU TUNELOWYM

EMISJA ZANIECZYSZCZEŃ PYŁOWO-GAZOWYCH Z PROCESU WYPALANIA PÓŁPRODUKTÓW GRAFITOWYCH W PIECU TUNELOWYM EMISJA ZANIECZYSZCZEŃ PYŁOWO-GAZOWYCH Z PROCESU WYPALANIA PÓŁPRODUKTÓW GRAFITOWYCH W PIECU TUNELOWYM Marek BOGACKI, Robert OLENIACZ, Marian MAZUR, Przemysław SZCZYGŁOWSKI Akademia Górniczo-Hutnicza, Wydział

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 608

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 608 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 608 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 12, Data wydania: 10 czerwca 2014 r. Nazwa i adres AB 608 H.

Bardziej szczegółowo

MONITORING JAKOŚCI WÓD PODZIEMNYCH WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO

MONITORING JAKOŚCI WÓD PODZIEMNYCH WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO MONITORING JAKOŚCI WÓD PODZIEMNYCH WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO Rok badań: 2014 Ocena ogólna jakości wód podziemnych województwa lubuskiego 1. Monitoring jednolitych części wód podziemnych W 2014 roku badania

Bardziej szczegółowo

WYKAZ METOD BADAWCZYCH w WBJ-2 (Pobieranie próbek) Metoda badawcza

WYKAZ METOD BADAWCZYCH w WBJ-2 (Pobieranie próbek) Metoda badawcza WYKAZ METOD BADAWCZYCH w WBJ-2 () L.p. Badany obiekt 1 Gazy odlotowe E) 2 Gazy odlotowe E) 3 Gazy odlotowe E) 4 Gazy odlotowe E) 5 Gazy odlotowe E) 6 Gazy odlotowe E) Oznaczany składnik lub parametr pyłu

Bardziej szczegółowo

Palenie tytoniu w ujęciu psychologicznym oraz zdrowotnym.

Palenie tytoniu w ujęciu psychologicznym oraz zdrowotnym. Palenie tytoniu w ujęciu psychologicznym oraz zdrowotnym. Magdalena Cedzyńska Szkolenie dla koordynatorów programów profilaktyki antynikotynowej, GIS 8 listopada 2011 Wprowadzenie na początku XX wieku

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. NICORETTE CLASSIC GUM 2 mg, guma do żucia, lecznicza Nicotinum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. NICORETTE CLASSIC GUM 2 mg, guma do żucia, lecznicza Nicotinum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA NICORETTE CLASSIC GUM 2 mg, guma do żucia, lecznicza Nicotinum NICORETTE CLASSIC GUM 4 mg, guma do żucia, lecznicza Nicotinum Należy przeczytać uważnie całą

Bardziej szczegółowo

20 listopada 2014 r. zorganizowano punkt konsultacyjno informacyjny w Powiatowej Stacji Sanitarno Epidemiologicznej w Zwoleniu 20 listopada 2014 r.

20 listopada 2014 r. zorganizowano punkt konsultacyjno informacyjny w Powiatowej Stacji Sanitarno Epidemiologicznej w Zwoleniu 20 listopada 2014 r. Działania kampanijne w ramach projektu Profilaktyczny program w zakresie przeciwdziałania uzależnieniu od alkoholu, tytoniu i innych środków psychoaktywnych podejmowane w listopadzie 2014 r. na terenie

Bardziej szczegółowo

CZY WIESZ,ŻE PALENIE ZABIJA?

CZY WIESZ,ŻE PALENIE ZABIJA? CZY WIESZ,ŻE PALENIE ZABIJA? Tytoń został przywieziony do Europy z Ameryki w roku 1493. W roku 1561 Philippe Nicot, ambasador Francji w Lizbonie, wysłał Katarzynie Medycejskiej tytoń, aby uśmierzyć dolegliwości

Bardziej szczegółowo

Kodeks Walki z Rakiem

Kodeks Walki z Rakiem Kodeks Walki z Rakiem 11 zasad Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem 1. Nie pal; jeśli już palisz, przestań. W krajach rozwiniętych 25-30% wszystkich zgonów z powodu nowotworów ma związek z paleniem tytoniu.

Bardziej szczegółowo

Informacja o leku dla pacjenta

Informacja o leku dla pacjenta Informacja o leku dla pacjenta Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona ważne informacje dla pacjenta. lek ten jest dostępny bez recepty, aby pacjent mógł leczyć niektóre schorzenia

Bardziej szczegółowo

Aneks został opracowany w Wydziale Monitoringu Środowiska Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Katowicach.

Aneks został opracowany w Wydziale Monitoringu Środowiska Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Katowicach. Aneks został opracowany w Wydziale Monitoringu Środowiska Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Katowicach. SPIS TREŚCI 1. Wstęp... 3 2. Zakres zmian w Programie Monitoringu Środowiska województwa

Bardziej szczegółowo

na kierunku: Kosmetologia

na kierunku: Kosmetologia Oszacowanie rozpowszechnienia zjawiska palenia oraz wiedzy i stopnia świadomości na temat szkodliwości palenia program prozdrowotny prowadzony w latach akademickich 2006/07 i 2007/08 Streszczenie na kierunku:

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1134

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1134 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1134 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 6 Data wydania: 5 sierpnia 2014 r. Nazwa i adres AB 1134 PRZEDSIĘBIORSTWO

Bardziej szczegółowo

TOKSYCZNOŚĆ DYMU GENEROWANEGO Z FAJKI WODNEJ* )

TOKSYCZNOŚĆ DYMU GENEROWANEGO Z FAJKI WODNEJ* ) BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLIII, 2010, 4, str. 558 564 Paulina Mach, Wioleta Zielińska-Danch, Maciej Łukasz Goniewicz 1), Bartosz Koszowski, Jan Czogała, Andrzej Sobczak TOKSYCZNOŚĆ DYMU GENEROWANEGO Z FAJKI

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA SZCZEGÓŁOWE MATERIAŁY INFORMACYJNE O PRZEDMIOCIE POSTĘPOWANIA W SPRAWIE ZAWARCIA UMÓW O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ w rodzaju: programy profilaktyczne i promocja zdrowia

Bardziej szczegółowo

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji.

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Uzależnienia Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Termin uzależnienie jest stosowany głównie dla osób, które nadużywają narkotyków, alkoholu i papierosów. Używki Wszystkie używki stanowią

Bardziej szczegółowo

Szanowni Rodzice, WOKÓŁ NAS. nasze przedszkole włączyło się do programu EDUKACJI. ANTYNIKOTYNOWEJ pod hasłem CZYSTE POWIETRZE

Szanowni Rodzice, WOKÓŁ NAS. nasze przedszkole włączyło się do programu EDUKACJI. ANTYNIKOTYNOWEJ pod hasłem CZYSTE POWIETRZE Szanowni Rodzice, nasze przedszkole włączyło się do programu EDUKACJI ANTYNIKOTYNOWEJ pod hasłem CZYSTE POWIETRZE WOKÓŁ NAS Głównym założeniem programu jest: WZROST KOMPETENCJI RODZICÓW W ZAKRESIE OCHRONY

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka raka płuc na przykładzie programu ograniczania palenia tytoniu w województwie pomorskim

Profilaktyka raka płuc na przykładzie programu ograniczania palenia tytoniu w województwie pomorskim Profilaktyka raka płuc na przykładzie programu ograniczania palenia tytoniu w województwie pomorskim Łukasz Balwicki Polskie Towarzystwo Programów Zdrowotnych Miejsca wolne od dymu tytoniowego są jednym

Bardziej szczegółowo

Opracowała: a: mgr Agata Grochowiecka

Opracowała: a: mgr Agata Grochowiecka Dorosłym być Opracowała: a: mgr Agata Grochowiecka Prawda czy fałsz? Sprawdź swoją wiedzę: 1. Ktoś,, kto ma silną wolę nigdy się nie uzaleŝni? 2. UzaleŜnienie to choroba, którą się leczy w specjalnych

Bardziej szczegółowo

KaŜdego roku z powodu palenia tytoniu umiera w Polsce średnio 67 tysięcy osób dorosłych (51 tysięcy męŝczyzn i 16 tysięcy kobiet). W 2010 roku liczba

KaŜdego roku z powodu palenia tytoniu umiera w Polsce średnio 67 tysięcy osób dorosłych (51 tysięcy męŝczyzn i 16 tysięcy kobiet). W 2010 roku liczba CELE STRATEGICZNE PROGRAMU NA LATA 2014-2018: Zmniejszanie zachorowań, inwalidztwa i zgonów wynikających z palenia tytoniu (choroby układu krąŝenia, nowotwory złośliwe, nienowotworowe choroby układu oddechowego,

Bardziej szczegółowo

17 LISTOPADA 2005 ROKU ŚWIATOWY DZIEŃ RZUĆ PALENIE RAZEM Z NAMI

17 LISTOPADA 2005 ROKU ŚWIATOWY DZIEŃ RZUĆ PALENIE RAZEM Z NAMI 17 LISTOPADA 2005 ROKU ŚWIATOWY DZIEŃ RZUĆ PALENIE RAZEM Z NAMI Pomysłodawca akcji: nauczycielka biologii mgr Jolanta Kujawska-Tomasik Organizatorzy akcji: nauczycielka biologii mgr Jolanta Kujawska-Tomasik

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. NICORETTE FRESHMINT GUM 2 mg, guma do żucia, lecznicza Nicotinum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. NICORETTE FRESHMINT GUM 2 mg, guma do żucia, lecznicza Nicotinum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA NICORETTE FRESHMINT GUM 2 mg, guma do żucia, lecznicza Nicotinum NICORETTE FRESHMINT GUM 4 mg, guma do żucia, lecznicza Nicotinum Należy przeczytać uważnie

Bardziej szczegółowo

Palenie tytoniu nie jest tylko obyczajem ludzi współczesnych. Jest ono prawie tak stare jak historia. Ludzie palą od bardzo dawna.

Palenie tytoniu nie jest tylko obyczajem ludzi współczesnych. Jest ono prawie tak stare jak historia. Ludzie palą od bardzo dawna. Nie palę, bo tak Palenie tytoniu World Health Organization (Światowa Organizacja Zdrowia)- uznała, iŝ jest to najpowaŝniejszy czynnik chorób i jedna z głównych przyczyn przedwczesnej umieralności w krajach

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 835

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 835 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 835 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 11 Data wydania: 1 listopada 2014 r. Nazwa i adres: ORLEN EKO

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 869

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 869 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 869 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 13, Data wydania: 9 lutego 2015 r. Nazwa i adres: EKOLAB Sp.

Bardziej szczegółowo

1. Podsystem monitoringu jakości powietrza

1. Podsystem monitoringu jakości powietrza Spis treści Wprowadzenie... 2 1. Podsystem monitoringu jakości powietrza...3 2. Podsystem monitoringu jakości... 12 2.1. Monitoring jakości powierzchniowych...12 2.2. Monitoring jakości podziemnych...30

Bardziej szczegółowo

TARGI POL-ECO-SYSTEM 2015 strefa ograniczania niskiej emisji 27-29 października 2015 r., Poznań

TARGI POL-ECO-SYSTEM 2015 strefa ograniczania niskiej emisji 27-29 października 2015 r., Poznań Anna Chlebowska-Styś Wydział Monitoringu Środowiska Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Poznaniu 1. Struktura Państwowego Monitoringu Środowiska. 2. Podstawy prawne monitoringu powietrza w Polsce.

Bardziej szczegółowo

Page 4. Page 5. Page 2. Page 3. Page 1 SPIS TREŚCI

Page 4. Page 5. Page 2. Page 3. Page 1 SPIS TREŚCI Page 1 Page 4 SPIS TREŚCI Zachowanie zasad bezpieczeństwa 01 Wprowadzenie 04 Budowa Elektronicznego Papierosa 06 Obsługa Elektronicznego Papierosa 09 Obsługa Ładowarki 12 Bezpieczne użytkowanie 13 Wskazania

Bardziej szczegółowo