Nefrokardiologia - rozmowa z dr n. med. Michałem Ciszkiem

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Nefrokardiologia - rozmowa z dr n. med. Michałem Ciszkiem"

Transkrypt

1 Nefrokardiologia - rozmowa z dr n. med. Michałem Ciszkiem Rozmowa z dr n. med. Michałem Ciszkiem, kierownikiem Poradni Nefrologiczno-Transplantacyjnej przy Klinice Immunologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych Instytutu Transplantologii AM w Warszawie "należy pamiętać, że ryzyko powikłań sercowo - naczyniowych i zgonu u pacjentów po przeszczepieniu nerki jest istotnie mniejsze niż u pacjentów dializowanych, a oczekujących na przeszczep" Panie doktorze, jakie są najczęstsze przyczyny zaburzeń rytmu serca u pacjentów z niewydolnością nerek? Rzeczywiście, grupa ta jest dosyć szczególna ze względu na powikłania niewydolności nerek, które mogą predestynować do powstawania zaburzeń rytmu serca. Wymienić tu należy przede wszystkim nadciśnienie tętnicze, które u pacjentów z niewydolnością nerek jest zwykle ciężkie i wymaga terapii wielolekowej. Wysokie wartości ciśnienia tętniczego powodują przeciążenie i przerost lewej komory serca, co może prowadzić do występowania zaburzeń rytmu serca. Jednocześnie upośledzone wydalanie sodu i wody wywołuje przewodnienie wewnątrznaczyniowe, co nasila przeciążenie i rozstrzenie jam serca. Bardzo istotną sprawą są zaburzenia elektrolitowe, których całą gamę można spotkać u pacjentów z niewydolnością nerek. Mogą one być spowodowane samą chorobą, ale często wynikać także z leczenia. Wiadomo, że nerki są praktycznie jedynym narządem wydalającym jon potasowy, w związku z tym w niewydolności nerek, szczególnie bardziej zaawansowanej, często dochodzi do hiperpotasemii, która może być dodatkowo nasilona przez powszechnie stosowane leki, takie jak inhibitory konwertazy angiotensyny (ACE-I), blokery receptora dla angiotensyny II (AT-1) czy spironolaktony. W tej sytuacji może łatwo dojść do zaburzeń przewodnictwa przedsionkowo - komorowego w sercu. Odwrotna sytuacja - hipopotasemia i hipomagnezemia są jednymi z najczęstszych powikłań leczenia diuretykami, zwłaszcza pętlowymi, które powszechnie stosuje się w niewydolności nerek. Hipokalcemia, która typowo występuje w przebiegu niewydolności nerek, może być także przyczyną zaburzeń rytmu. Niezbędne jest częste kontrolowanie jonogramu i stosowanie właściwej suplementacji potasu, wapnia i magnezu. Kolejnym bardzo istotnym problemem jest niedokrwistość. Pacjenci z niewydolnością nerek w przeważającej większości przypadków mają niedokrwistość spowodowaną brakiem produkcji endogennej erytropoetyny; a obniżone stężenie hemoglobiny to zwiększone ryzyko rozwoju choroby niedokrwiennej serca, wystąpienia zaburzeń rytmu serca, a także zgonu sercowego. Należy pamiętać, że w przebiegu niewydolności nerek, z powodu zatrucia mocznicowego, ciężkiego nadciśnienia tętniczego, zaburzeń gospodarki jonami wapnia i fosforu oraz niedokrwistości szybciej dochodzi do zmian naczyniowych i rozwoju choroby niedokrwiennej serca, Activeweb Medical Solutions. Wszelkie prawa zastrzeżone. str. 1/5

2 która jest najczęstszą przyczyną występowania zaburzeń rytmu nie tylko w tej grupie pacjentów, ale i w populacji ogólnej. Kolejnym ważnym problemem są tzw. toksyny mocznicowe, takie jak parathormon, które mają udowodnione działanie kardiotoksyczne. Mogą one powodować bezpośrednie uszkodzenie mięśnia serca, jak i rozwój kardiomiopatii, a w efekcie pojawianie się zaburzeń rytmu serca. W tej grupie pacjentów należy monitorować nie tylko stopień niewydolności nerek, ale i stężenie parahormonu, wapnia i fosforanów. Należy także pamiętać, że zbyt późne rozpoczynanie leczenia nerkozastępczego może nasilać zmiany w układzie sercowo - naczyniowym. Wreszcie osobną grupę stanowią pacjenci dializowani. Należy u nich kontrolować zarówno ilość płynów przyjmowanych pomiędzy dializami jak i prawidłowo prowadzić sam zabieg dializy. Zbyt szybkie usunięcie w ciągu kilku godzin dużych ilości płynów z przestrzeni wewnątrznaczyniowej oraz gwałtowne przesunięcia elektrolitowe mogą się stać czynnikiem wywołującym zaburzenia rytmu serca. Czy diagnostyka zaburzeń rytmu serca u pacjentów z niewydolnością nerek różni się znacząco od diagnostyki wykonywanej u innych pacjentów? Na co należy zwrócić największą uwagę? Odpowiedź jest prosta - nie, ponieważ diagnostyka jest podobna, natomiast na niektóre rzeczy trzeba zwrócić większą uwagę. W diagnostyce zaburzeń rytmu w tej grupy chorych należy sobie odpowiedzieć punkt po punkcie, czy nie występują wymienione wcześniej czynniki obciążające. A więc, nie można diagnozować i leczyć pacjenta z niewydolnością nerek, jeśli nie wiemy jakie są jego aktualne wartości hemoglobiny, elektrolitów, jakie leki przyjmuje i czy nie stwierdza się nadczynność przytarczyc. Czyli diagnostyka- tak, diagnostyka inwazyjna łącznie z badaniami elektrofizjologicznymi- jak najbardziej tak, ale po wykluczeniu przyczyn, które mogą wywoływać zaburzenia rytmu. Pewną odmiennością w diagnostyce, jest fakt, o którym już wcześniej wspomniałem, a mianowicie częstsze występowanie zwapnień w naczyniach wieńcowych jak i w samym myocardium. Mogą one same z siebie przyczyniać się do występowania zaburzeń rytmu serca. O tyle jest to istotne, że diagnostyka choroby wieńcowej w tej grupie pacjentów powinna być agresywna, tzn. szybciej i częściej powinniśmy się decydować na badania obciążeniowe serca, takie jak scyntygrafia czy echo dobutaminowe i szybciej kwalifikować do koronarografii. A czy w takim razie leczenie zaburzeń rytmu serca u tej grupy pacjentów charakteryzuje się użyciem innych leków? Jest tutaj kilka istotnych różnic w stosunku do pacjentów mających wydolne nerki. Przede wszystkim leczenie należy zacząć od korekcji tych zaburzeń, o których mówiłem na początku naszej rozmowy, a więc prawidłowego leczenia nadciśnienia tętniczego, leczenia niedokrwistości (tu trzeba bardzo wyraźnie podkreślić, że każdy pacjent z niewydolnością nerek, u którego stwierdza się obniżenie hemoglobiny poniżej 11g/dcl powinien mieć wdrożone leczenie erytropoetyną - udowodniono, że sama korekcja niedokrwistości zmniejsza ryzyko powikłań sercowych), itd. Bardzo ważną sprawą u pacjentów już dializowanych jest odpowiednie dobranie parametrów dializy. W tej chwili istnieje wiele metod dializoterapii, w tym metody ciągłe, metody połączone z hemofiltracją, a nowoczesne aparaty do dializ mają liczne funkcje, dzięki którym możemy indywidualizować zabieg dla każdego pacjenta. Jeżeli więc u pacjenta występują zaburzenia rytmu serca po dializie, to trzeba się bardzo poważnie zastanowić w jaki sposób zmienić model i tryb dializy, żeby do tego nie dochodziło. I to samo w sobie będzie leczeniem zaburzeń rytmu serca Activeweb Medical Solutions. Wszelkie prawa zastrzeżone. str. 2/5

3 Drugim problemem u tych pacjentów jest zagadnienie stosowania leków antyarytmicznych. Powinno się pamiętać, ze część z tych leków, przede wszystkim hydrofilnych, jest wydzielana przez nerki. Wobec tego dawkę leku należy dobrać do wielkości przesączania kłębuszkowego (GFR) dla danego pacjenta. Pomocne jest stosowanie tabel w których podane jest w jaki sposób należy zmniejszać dawkę, bądź wydłużać odstęp pomiędzy dawkami w odniesieniu do stopnia obniżenia GFR. W grupie? blokerów, które są powszechnie stosowne zarówno w leczeniu nadciśnienia tętniczego, jak i zaburzeń rytmu serca, do leków wydalanych przez nerki zaliczamy na przykład: atenolol, bisoprolol (częściowo przez wątrobę), acebutolol czy sotalol. A czy przeszczepienie nerki może być czynnikiem ryzyka wystąpienia zaburzeń rytmu? Przede wszystkim należy pamiętać, że przeszczepienie nerki jest najlepszą metodą leczenia schyłkowej niewydolności nerek. Ryzyko powikłań sercowo naczyniowych i zgonu u pacjentów po przeszczepieniu nerki jest istotnie mniejsze niż u pacjentów dializowanych, oczekujących na przeszczep. Z drugiej strony, przeszczepienie nerki stwarza pewne problemy i dodatkowe ryzyko, które trzeba uwzględnić zarówno w kwalifikacji pacjenta do przeszczepu, jak i po transplantacji. Przeszczepienie nerki jest poważnym zabiegiem wykonywanym w znieczuleniu ogólnym i zawsze kwalifikując pacjentów do tej operacji dużą wagę przykładamy do stanu układu sercowo-naczyniowego, naczyń wieńcowych i obwodowych. W związku z tym, ci pacjenci a priori muszą mieć wykluczone choroby układu naczyniowego, gdyż w przeciwnej sytuacji już w trakcie zabiegu, bądź po nim może dojść do różnego rodzaju powikłań. Sam zabieg oczywiście, jak każda operacja w znieczuleniu ogólnym, może stworzyć ryzyko wystąpienia zaburzeń rytmu. Drugim problemem jest to, co dzieje się po przeszczepieniu nerki. W optymalnej sytuacji pacjent uzyskuje prawidłową czynność nerki przeszczepionej, a więc czynniki ryzyka, które były istotne i obciążały jego układ krążenia w okresie niewydolność nerek i dializoterapii zostają po przeszczepie skorygowane. Natomiast pojawiają się inne czynniki związane z leczeniem immunosupresyjnym, a niestety okazuje się, że większość stosowanych leków immunosupresyjnych ma niekorzystny wpływ na rozwój chorób sercowo-naczyniowych. Powszechnie stosowane w większości protokołów immunosupresyjnych steroidy wpływają na rozwój cukrzycy, nadciśnienia tętniczego, hiperlipidemii i wzrost masy ciała. Dwa bardzo istotne leki z grupy inhibitorów kalcyneuryny, a więc cyklosporyna i takrolimus mogą indukować nadciśnienie tętnicze i wywoływać hiperlipidemię. Zbyt duże dawki tych leków prowadzą do zaburzeń elektrolitowych, takich jak: hypomagnezemia czy hiperpotasemia, a więc bezpośrednio wpływać na ryzyko wstąpienia zaburzeń rytmu serca. Nowszy lek, rapamycyna, miał być pozbawiony tych działań - niestety okazuje się, że ma on silny wpływ na lipidy osocza powodując u pacjentów hiperlipidemię, która z kolei jest jednym z czynników ryzyka rozwoju miażdżycy. Dlatego pacjenci po przeszczepieniu nerki powinni mieć często wykonywane badania kontrolne, włącznie z pomiarem stężenia leków w surowicy, najlepiej w specjalistycznym ośrodku, który ma doświadczenie w prowadzeniu leczenia immunosupresyjnego i dostosowywaniu dawek leków. Nie stosowanie tak precyzyjnych metod nadzoru może powodować, że przeszczepienie nerki może być u tych pacjentów czynnikiem ryzyka wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych, a także zaburzeń rytmu serca. Panie Doktorze, jak często dochodzi do niewydolności serca pacjentów z niewydolnością nerek? Problem ten jest ostatnio bardzo często poruszany, dlatego, że w szeregu aktualnych badań wykazano, że niewydolność nerek jest jednym z najważniejszych, jeśli nie najważniejszym czynnikiem ryzyka zgonu u pacjentów z niewydolnością serca. To znaczy, okazało się, że to nie są dwie niezależne choroby, tylko że niewydolność tych dwóch narządów ma bezpośredni wpływ na Activeweb Medical Solutions. Wszelkie prawa zastrzeżone. str. 3/5

4 siebie. W związku z tym powstało pojęcie zespołu nerkowo-sercowego, czyli takiej sytuacji, kiedy pogorszenie wydolności serca nasila jednocześnie niewydolność nerek, a ta z kolei jest czynnikiem nasilającym niewydolność serca. Powstaje rodzaj błędnego koła. Jak często? W dużych badaniach stwierdzono, że w grupie z niewydolnością serca klasy II-IV NYHA (tacy pacjenci byli obserwowani w badaniu CIBIS III) obniżony klirens kreatyniny poniżej 60ml/min stwierdzono u 40 procent chorych, natomiast w badaniu PRIME II, do którego byli włączeni pacjenci z III i IV grupą NYHA nawet u 50 procent chorych. Bardzo istotne dane płyną z niedawno opublikowanego badania ADHERE, w którym analizowano rokowanie u pacjentów przyjętych do szpitala z powodu niewydolności serca. Po przeprowadzeniu analizy wieloczynnikowej, okazało się, że najistotniejszymi czynnikami rokowniczymi u tych pacjentów jest stężenie mocznika i kreatyniny w surowicy i wielkość skurczowego ciśnienia krwi. Czyli na trzy istotne parametry, dwa związane były z czynnością nerek. Jakich reguł się należy zatem się trzymać, lecząc takiego pacjenta? Powinniśmy stosować ACE inhibitory czy może AT II blokery? Od czasu badania HOPE z ramiprilem wiadomo, że stosowanie ACE inhibitorów, a potem jak się również okazało leków blokujących receptor AT-1 dla angiotensyny II (sartany) jest szczególnie zalecane u pacjentów z niewydolnością nerek. Wynika to nie tylko z dobrej kontroli nadciśnienia tętniczego, ale także ze spowolnienia rozwoju niewydolności nerek i korzystnego wpływu na niewydolność serca. W tej chwili, jeśli nie ma ewidentnych przeciwwskazań u pacjenta z niewydolnością nerek, powinien być zastosowany lek z grupy ACE - I lub jeśli ta grupa leków jest przez pacjenta źle tolerowana, bloker receptora dla AT II. Do ewidentnych przeciwwskazań należy zwężenie tętnicy nerkowej, szczególnie obustronne. Ponieważ leki te rozkurczają głównie tętniczkę odprowadzającą kłębuszka zmniejszając ciśnienie wewnątrzkłębuszkowe (co jest zjawiskiem korzystnym) może dochodzić do obniżenia filtracji kłębuszkowej i wzrostu stężenia kreatyniny w surowicy. Należy po kilku dniach od zastosowania tych leków ocenić stężenie kreatyniny w surowicy. W części przypadków dochodzi do wzrostu stężenia kreatyniny, ale nie powinien on przekraczać 20% wartości wyjściowej. Jeżeli rośnie bardziej, to jest to dowód, że pacjent prawdopodobnie nie będzie tolerował tej grupy leków i trzeba zastosować inne leczenie. Należy pamiętać o modyfikacji dawek tych leków w zależności od wielkości GFR poza fosinoprilem i trandolaprilem oraz z sartanów: telmisartanem i walsartanem. Czy jest zatem sens łączenia tych dwóch leków? Nie ma badań, które wykazałyby przewagę podwójnego zablokowania osi renina-angiotnsyna. Uważa się, że leki z grupy blokerów receptora ATII powinny być stosowane u pacjentów z nefropatią cukrzycową, co potwierdzone jest w dużych badaniach takich jak STOP, natomiast łączyć te grupy leków powinno się wtedy, gdy u pacjenta występuje znaczny białkomocz. Białkomocz jest niezależnym czynnikiem ryzyka nie tylko postępu niewydolności nerek, ale także uszkodzenia śródbłonka oraz zaburzeń krzepnięcia, co może prowadzić do przyspieszonego rozwoju miażdżycy tętnic. Ostatni problem, o jaki chciałbym zapytać Pan Doktora, to jakie leki wydają się być najbardziej zalecanymi w leczeniu nadciśnienia tętniczego u pacjenta z niewydolnością nerek? Większość badań wykazuje, że najważniejszym celem w leczeniu nadciśnienia tętniczego u pacjentów z niewydolnością nerek jest uzyskanie zalecanych wartości ciśnienia. Niezależnie od Activeweb Medical Solutions. Wszelkie prawa zastrzeżone. str. 4/5

5 tego, jaki lek zastosujemy, docelowe wartości ciśnienia nie powinny być wyższe niż 130/80 mmhg, a u pacjentów z nefropatią cukrzycową lub przy dużym białkomoczu nawet 125/75 mmhg. Drugą rzeczą, o której należy pamiętać to fakt, iż leczenia nadciśnienia tętniczego w tej grupie pacjentów może być szczególnie trudne. Zwykle trzeba stosować skojarzone leczenie kilkoma lekami z różnych grup terapeutycznych. Oczywiście lekami pierwszego rzutu są już wcześniej wymienione ACE-I i antagoniści dla receptora AT-1, jednak często jest to leczenie nie wystarczające. W większości przypadków powinny być stosowane leki moczopędne. Przy niższych wartościach GFR - rzędu 50ml/min powinny to być przede wszystkim diuretyki pętlowe, nawet jeśli nie występują ewidentne objawy przewodnienia, jakimi są obrzęki. Nie ma leków nadciśnieniowych bezwzględnie przeciwwskazanych u pacjentów z niewydolnością nerek. Stosowane są? blokery, jednak z tym zastrzeżeniem o którym wspomniałem wcześniej, blokery wapniowe, diuretyki (należy pamiętać, że przy klirensie poniżej 30 % nie ma sensu stosowanie diuretyków tiazydowych ani spironolaktonu, tylko diuretyki pętlowe). W niektórych sytuacjach konieczne może być zastosowanie również leków działających bezpośrednio na naczynia krwionośne, takich jak? blokery bądź pochodne dihydralazyny, oraz leków działających centralnie. Dziękuję bardzo za rozmowę Activeweb Medical Solutions. Wszelkie prawa zastrzeżone. str. 5/5

I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa)

I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) Spis treści 1. Wprowadzenie 13 Wstęp do wydania II 16 I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) 2. Podstawowa charakterystyka struktury i czynności nerek 21 3. Czynniki wpływające na rozwój uszkodzenia

Bardziej szczegółowo

Nadciśnienie tętnicze. Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę

Nadciśnienie tętnicze. Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę Nadciśnienie tętnicze Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę EPIDEMIOLOGIA: Odsetek nadciśnienia tętniczego w populacji Polski w wieku średnim (36-64 lat) wynosi 44-46% wśród mężczyzn i 36-42%

Bardziej szczegółowo

LECZENIE WTÓRNEJ NADCZYNNOŚCI PRZYTARCZYC U PACJENTÓW HEMODIALIZOWANYCH ICD-10 N

LECZENIE WTÓRNEJ NADCZYNNOŚCI PRZYTARCZYC U PACJENTÓW HEMODIALIZOWANYCH ICD-10 N Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu: LECZENIE WTÓRNEJ NADCZYNNOŚCI PRZYTARCZYC U PACJENTÓW HEMODIALIZOWANYCH ICD-10 N 25.8 Inne zaburzenia

Bardziej szczegółowo

NIEWYDOLNOŚĆ NEREK - EPIDEMIOLOGIA, OBJAWY, STADIA NIEWYDOLNOŚCI, DIAGNOSTYKA AGNIESZKA BARTOSZ GR.1

NIEWYDOLNOŚĆ NEREK - EPIDEMIOLOGIA, OBJAWY, STADIA NIEWYDOLNOŚCI, DIAGNOSTYKA AGNIESZKA BARTOSZ GR.1 NIEWYDOLNOŚĆ NEREK - EPIDEMIOLOGIA, OBJAWY, STADIA NIEWYDOLNOŚCI, DIAGNOSTYKA AGNIESZKA BARTOSZ GR.1 Niewydolność nerek Niewydolność nerek charakteryzuje się utratą zdolności do oczyszczania organizmu

Bardziej szczegółowo

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Definicja NS to zespół kliniczny, w którym wskutek dysfunkcji serca jego pojemność minutowa jest zmniejszona w stosunku do zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

Rejestr codziennej praktyki lekarskiej dotyczący cy leczenia nadciśnienia nienia tętniczego t tniczego. czynnikami ryzyka sercowo- naczyniowego

Rejestr codziennej praktyki lekarskiej dotyczący cy leczenia nadciśnienia nienia tętniczego t tniczego. czynnikami ryzyka sercowo- naczyniowego Rejestr codziennej praktyki lekarskiej dotyczący cy leczenia nadciśnienia nienia tętniczego t tniczego współwyst występującego z innymi czynnikami ryzyka sercowo- naczyniowego Nr rejestru: HOE 498_9004

Bardziej szczegółowo

Aneks II. Uzupełnienia odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla pacjenta

Aneks II. Uzupełnienia odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla pacjenta Aneks II Uzupełnienia odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla pacjenta 7 Dla produktów zawierających inhibitory enzymu konwertującego angiotensynę (inhibitory ACE) benazepryl,

Bardziej szczegółowo

Dostępność nowych form leczenia w Polsce Sesja: Nowe podejście do leczenia niewydolności serca

Dostępność nowych form leczenia w Polsce Sesja: Nowe podejście do leczenia niewydolności serca Dostępność nowych form leczenia w Polsce Sesja: Nowe podejście do leczenia niewydolności serca PROF. DR HAB. MED. TOMASZ ZIELIŃSKI KIEROWNIK KLINIKI NIEWYDOLNOŚCI SERCA I TRANSPLANTOLOGII INSTYTUTU KARDIOLOGII

Bardziej szczegółowo

Leczenie nadciśnienia tętniczego

Leczenie nadciśnienia tętniczego Leczenie nadciśnienia tętniczego Obniżenie ciśnienia tętniczego można uzyskać przez Zmniejszenie oporu naczyniowego uzyskane przez rozszerzenie naczyń na drodze neuronalnej, humoralnej i działania bezpośredniego

Bardziej szczegółowo

ANALIZA PROFILU METABOLICZNEGO PACJENTÓW Z PRZEWLEKŁĄ NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA I WSPÓŁISTNIEJĄCYM MIGOTANIEM PRZEDSIONKÓW

ANALIZA PROFILU METABOLICZNEGO PACJENTÓW Z PRZEWLEKŁĄ NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA I WSPÓŁISTNIEJĄCYM MIGOTANIEM PRZEDSIONKÓW ANALIZA PROFILU METABOLICZNEGO PACJENTÓW Z PRZEWLEKŁĄ NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA I WSPÓŁISTNIEJĄCYM MIGOTANIEM PRZEDSIONKÓW Rozprawa doktorska Autor: lek. Marcin Wełnicki Promotor: prof. dr hab. n. med Artur

Bardziej szczegółowo

Ostra niewydolność serca

Ostra niewydolność serca Ostra niewydolność serca Prof. dr hab. Jacek Gajek, FESC Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Niewydolność serca Niewydolność rzutu minutowego dla pokrycia zapotrzebowania na tlen tkanek i narządów organizmu.

Bardziej szczegółowo

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0)

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 719 Poz. 27 Załącznik B.68. LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) ŚWIADCZENIOBIORCY I. Terapia sildenafilem

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... Skróty...

Przedmowa... Skróty... VII Przedmowa.............................................................. Skróty................................................................... Przedmowa..............................................................

Bardziej szczegółowo

Porównanie amerykańskich i europejskich standardów farmakoterapii w przewlekłej niewydolności serca

Porównanie amerykańskich i europejskich standardów farmakoterapii w przewlekłej niewydolności serca Porównanie amerykańskich i europejskich standardów farmakoterapii w przewlekłej niewydolności serca Standardy European Society of Cardiology (ESC):[1] Inhibitory ACE (inhibitory konwertazy angiotensyny

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŒCI. Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego... 13. Rozdzia³ 1

SPIS TREŒCI. Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego... 13. Rozdzia³ 1 SPIS TREŒCI Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego........................... 13 Rozdzia³ 1 NADCIŒNIENIE TÊTNICZE JAKO PROBLEM ZDROWOTNY prof. dr hab. n. farm. S³awomir Lipski,

Bardziej szczegółowo

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego i ulotce dla pacjenta.

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego i ulotce dla pacjenta. Aneks III Zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego i ulotce dla pacjenta. Uwaga: Niniejsze zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego

Bardziej szczegółowo

Valsamix Amlodipine + Valsartan, 5 mg + 80 mg, 5 mg mg, 10 mg mg, tabletki powlekane

Valsamix Amlodipine + Valsartan, 5 mg + 80 mg, 5 mg mg, 10 mg mg, tabletki powlekane Plan zarządzania ryzykiem dla produktu leczniczego Valsamix Amlodipine + Valsartan, 5 mg + 80 mg, 5 mg + 160 mg, 10 mg + 160 mg, tabletki powlekane Nr procedury NL/H/3460/001-003/DC Tłumaczenie na język

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NIEDOKRWISTOŚCI W PRZEBIEGU PRZEWLEKŁEJ NIEWYDOLNOŚCI

LECZENIE NIEDOKRWISTOŚCI W PRZEBIEGU PRZEWLEKŁEJ NIEWYDOLNOŚCI Nazwa programu: Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 załącznik nr 18 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. LECZENIE NIEDOKRWISTOŚCI W PRZEBIEGU PRZEWLEKŁEJ NIEWYDOLNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Nitraty -nitrogliceryna

Nitraty -nitrogliceryna Nitraty -nitrogliceryna Poniżej wpis dotyczący nitrogliceryny. - jest trójazotanem glicerolu. Nitrogliceryna podawana w dożylnym wlewie: - zaczyna działać po 1-2 minutach od rozpoczęcia jej podawania,

Bardziej szczegółowo

Wytyczne ACCF/AHA 2010: Ocena ryzyka sercowo-naczyniowego u bezobjawowych dorosłych

Wytyczne ACCF/AHA 2010: Ocena ryzyka sercowo-naczyniowego u bezobjawowych dorosłych Wytyczne ACCF/AHA 2010: Ocena ryzyka sercowo-naczyniowego u bezobjawowych dorosłych Jednym z pierwszych i podstawowych zadań lekarza jest prawidłowa i rzetelna ocena ryzyka oraz rokowania pacjenta. Ma

Bardziej szczegółowo

Annex I. Podsumowanie naukowe i uzasadnienie dla wprowadzenia zmiany w warunkach pozwolenia

Annex I. Podsumowanie naukowe i uzasadnienie dla wprowadzenia zmiany w warunkach pozwolenia Annex I Podsumowanie naukowe i uzasadnienie dla wprowadzenia zmiany w warunkach pozwolenia Podsumowanie naukowe Biorąc pod uwagę Raport oceniający komitetu PRAC dotyczący Okresowego Raportu o Bezpieczeństwie

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA.

UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA. UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA Małgorzata Biskup Czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego u chorych na reumatoidalne zapalenie

Bardziej szczegółowo

Przewlekła choroba nerek czy każdego chorego leczymy tak samo?

Przewlekła choroba nerek czy każdego chorego leczymy tak samo? Przewlekła choroba nerek czy każdego chorego leczymy tak samo? Jan Duława Katedra Chorób Wewnętrznych i Metabolicznych Śląski Uniwersytet Medyczny, Katowice Definicja przewlekłej choroby nerek (PChN) Obecność

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

jest podniesienie wśród ludzi świadomości znaczenia naszych nerek dla zdrowia i życia oraz

jest podniesienie wśród ludzi świadomości znaczenia naszych nerek dla zdrowia i życia oraz Światowy Dzień Nerek Światowy Dzień Nerek jest ogólnoświatową kampanią, której celem jest podniesienie wśród ludzi świadomości znaczenia naszych nerek dla zdrowia i życia oraz informowanie o powszechności

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Przyczyny nadciśnienia tętniczego Bogdan Wyrzykowski... 13

Spis treści. 1. Przyczyny nadciśnienia tętniczego Bogdan Wyrzykowski... 13 Spis treści 1. Przyczyny nadciśnienia tętniczego Bogdan Wyrzykowski........ 13 Genetyczne uwarunkowania pierwotnego nadciśnienia tętniczego..... 14 Nadciśnienie monogeniczne..................................

Bardziej szczegółowo

Analiza fali tętna u dzieci z. doniesienie wstępne

Analiza fali tętna u dzieci z. doniesienie wstępne Analiza fali tętna u dzieci z chorobami kłębuszków nerkowych doniesienie wstępne Piotr Skrzypczyk, Zofia Wawer, Małgorzata Mizerska-Wasiak, Maria Roszkowska-Blaim Katedra i Klinika Pediatrii i Nefrologii

Bardziej szczegółowo

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0)

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 731 Poz. 66 Załącznik B.68. LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) ŚWIADCZENIOBIORCY I. Terapia

Bardziej szczegółowo

Carzap, tabletki, 4 mg, 8 mg, 16 mg, 32 mg. Każda tabletka zawiera odpowiednio: 4 mg, 8 mg, 16 mg lub 32 mg kandesartanu cyleksetylu.

Carzap, tabletki, 4 mg, 8 mg, 16 mg, 32 mg. Każda tabletka zawiera odpowiednio: 4 mg, 8 mg, 16 mg lub 32 mg kandesartanu cyleksetylu. Carzap, tabletki, 4 mg, 8 mg, 16 mg, 32 mg. Każda tabletka zawiera odpowiednio: 4 mg, 8 mg, 16 mg lub 32 mg kandesartanu cyleksetylu. Substancja pomocnicza o znanym działaniu: Carzap, 4 mg: 127,1 mg laktozy,

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę.

Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę. Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę. Aneks III Poprawki do odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla pacjenta

Bardziej szczegółowo

Przywrócenie rytmu zatokowego i jego utrzymanie

Przywrócenie rytmu zatokowego i jego utrzymanie Przywrócenie rytmu zatokowego i jego utrzymanie Jak wspomniano we wcześniejszych artykułach cyklu, strategia postępowania w migotaniu przedsionków (AF) polega albo na kontroli częstości rytmu komór i zapobieganiu

Bardziej szczegółowo

Nadciśnienie tętnicze u chorych z cukrzycą - groźny duet. prof. Włodzimierz J. Musiał

Nadciśnienie tętnicze u chorych z cukrzycą - groźny duet. prof. Włodzimierz J. Musiał Nadciśnienie tętnicze u chorych z cukrzycą - groźny duet. prof. Włodzimierz J. Musiał Plan wykładu Epidemiologia Jaki wpływ ma współwystępowanie nadciśnienia u chorych z cukrzycą Do jakich wartości obniżać

Bardziej szczegółowo

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO Dariusz Moczulski Klinika Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. WAM ul. Żeromskiego 113, Łódź Cukrzycowa choroba nerek

Bardziej szczegółowo

Rejestr codziennej praktyki lekarskiej w zakresie leczenia choroby wieńcowej

Rejestr codziennej praktyki lekarskiej w zakresie leczenia choroby wieńcowej Rejestr codziennej praktyki lekarskiej w zakresie leczenia choroby wieńcowej Badanie Nr: BETAX_L_01459 Autorzy: Dr hab. n. med. Marek Kuch, Klinika Kardiologii, Uniwersytet Medyczny w Warszawie Michał

Bardziej szczegółowo

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0)

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 893 Poz. 133 Załącznik B.68. LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) ŚWIADCZENIOBIORCY I. Terapia

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia. Załącznik nr 10 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny:

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Telmix 20 mg, tabletki 40 mg, tabletki 80 mg, tabletki. Telmisartanum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Telmix 20 mg, tabletki 40 mg, tabletki 80 mg, tabletki. Telmisartanum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Telmix 20 mg, tabletki 40 mg, tabletki 80 mg, tabletki Telmisartanum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera

Bardziej szczegółowo

Aktywność sportowa po zawale serca

Aktywność sportowa po zawale serca Aktywność sportowa po zawale serca Czy i jaki wysiłek fizyczny jest zalecany? O prozdrowotnych aspektach wysiłku fizycznego wiadomo już od dawna. Wysiłek fizyczny o charakterze aerobowym (dynamiczne ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Lek. Zbigniew Gugnowski Konsultant Wojewódzki w Dziedzinie Medycyny Rodzinnej NZOZ Poradnia Lekarzy Medycyny Rodzinnej Giżycko

Lek. Zbigniew Gugnowski Konsultant Wojewódzki w Dziedzinie Medycyny Rodzinnej NZOZ Poradnia Lekarzy Medycyny Rodzinnej Giżycko Nadciśnienie Tętnicze Lek. Zbigniew Gugnowski Konsultant Wojewódzki w Dziedzinie Medycyny Rodzinnej NZOZ Poradnia Lekarzy Medycyny Rodzinnej Giżycko Definicja Nadciśnienie tętnicze, choroba nadciśnieniowa,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa Badanie pacjenta z chorobami sercowo-naczyniowymi... 13

Spis treści. Przedmowa Badanie pacjenta z chorobami sercowo-naczyniowymi... 13 Spis treści Przedmowa................ 11 1. Badanie pacjenta z chorobami sercowo-naczyniowymi.................. 13 Najważniejsze problemy diagnostyczne....... 13 Ból w klatce piersiowej........... 14 Ostry

Bardziej szczegółowo

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2.1. Podsumowanie korzyści wynikających z leczenia Co to jest T2488? T2488

Bardziej szczegółowo

Przewlekła choroba nerek

Przewlekła choroba nerek KONFERENCJA PRASOWA WARSZAWA 04.03.2010 PCHN - EPIDEMIOLOGIA Prof. Bolesław Rutkowski Katedra i Klinika Nefrologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych Gdański Uniwersytet Medyczny 1 Przewlekła choroba

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Szacuje się, że wysokie ciśnienie krwi jest przyczyną

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY PATOFIZJOLOGICZNE

PODSTAWY PATOFIZJOLOGICZNE PODSTAWY PATOFIZJOLOGICZNE Patogeneza nadciśnienia tętniczego 17 Układ renina-angiotensyna-aldosteron 18 Angiotensyna II 20 Tkankowy układ renina-angiotensyna 22 Aldosteron 23 Układ współczulno-nadnerczowy

Bardziej szczegółowo

Leczenie przewlekłej niewydolności serca Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Akademii Medycznej w Warszawie Cele leczenia 1. Zapobieganie a). Zapobieganie i leczenie

Bardziej szczegółowo

Leczenie nadciśnienia tętniczego u dorosłych chorych na cukrzycę

Leczenie nadciśnienia tętniczego u dorosłych chorych na cukrzycę ZALECENIA ISSN 1640 8497 Stanowisko American Diabetes Association Leczenie nadciśnienia tętniczego u dorosłych chorych na cukrzycę Hypertension management in adults with diabetes Przedrukowano za zgodą

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 załącznik nr 11 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Bardziej szczegółowo

Testy wysiłkowe w wadach serca

Testy wysiłkowe w wadach serca XX Konferencja Szkoleniowa i XVI Międzynarodowa Konferencja Wspólna SENiT oraz ISHNE 5-8 marca 2014 roku, Kościelisko Testy wysiłkowe w wadach serca Sławomira Borowicz-Bieńkowska Katedra Rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Czy po badaniu ADVANCE leczenie hipotensyjne chorych na cukrzycę stanie się bardziej advanced zaawansowane?

Czy po badaniu ADVANCE leczenie hipotensyjne chorych na cukrzycę stanie się bardziej advanced zaawansowane? KOMENTARZ Czy po badaniu ADVANCE leczenie hipotensyjne chorych na cukrzycę stanie się bardziej advanced zaawansowane? Andrzej Tykarski Przedstawione na Kongresie ESC w Wiedniu i opublikowane jednocześnie

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Telmizek, 40 mg, tabletki Telmizek, 80 mg, tabletki. Telmisartanum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Telmizek, 40 mg, tabletki Telmizek, 80 mg, tabletki. Telmisartanum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Telmizek, 40 mg, tabletki Telmizek, 80 mg, tabletki Telmisartanum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę,

Bardziej szczegółowo

2 Porady w zakresie obrazu chorobowego

2 Porady w zakresie obrazu chorobowego Rozdział 2 2 Porady w zakresie obrazu chorobowego W niniejszym rozdziale przedstawiona jest choroba nadciśnieniowa, choroba wieńcowa serca i niewydolność mięśnia sercowego. Dodatkowe ryzyko wystąpienia

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Telmix 40 mg, tabletki 80 mg, tabletki. Telmisartanum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Telmix 40 mg, tabletki 80 mg, tabletki. Telmisartanum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Telmix 40 mg, tabletki 80 mg, tabletki Telmisartanum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

CUKRZYCA U OSOBY W WIEKU STARCZYM. Klinika Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Dr med. Ewa Janeczko-Sosnowska

CUKRZYCA U OSOBY W WIEKU STARCZYM. Klinika Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Dr med. Ewa Janeczko-Sosnowska CUKRZYCA U OSOBY W WIEKU STARCZYM Klinika Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Dr med. Ewa Janeczko-Sosnowska CHARAKTERYSTYKA PACJENTA Wiek 82 lata Cukrzyca typu 2 leczona insuliną Choroba wieńcowa, stan

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 42 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014

Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014 Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014 Leki przeciwpłytkowe (ASA, clopidogrel) Leki przeciwzakrzepowe (heparyna, warfin, acenocumarol) Leki trombolityczne

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

www.dializadomowa.pl

www.dializadomowa.pl 12 marca 2009 r Informacja prasowa Przewlekła choroba nerek prowadzi do nieodwracalnej niewydolności tego organu. Jedyną możliwością utrzymania chorego przy życiu jest leczenie nerkozastępcze. Dializowanie

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Valsacor 40 mg tabletki powlekane Valsacor 80 mg tabletki powlekane Valsacor 160 mg tabletki powlekane Valsacor 320 mg tabletki powlekane Valsartanum Należy

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA PACJENTA I JEGO RODZINY MAJĄCA NA CELU PODNIESIENIE ŚWIADOMOŚCI NA TEMAT CUKRZYCY, DOSTARCZENIE JAK NAJWIĘKSZEJ WIEDZY NA JEJ TEMAT.

EDUKACJA PACJENTA I JEGO RODZINY MAJĄCA NA CELU PODNIESIENIE ŚWIADOMOŚCI NA TEMAT CUKRZYCY, DOSTARCZENIE JAK NAJWIĘKSZEJ WIEDZY NA JEJ TEMAT. EDUKACJA PACJENTA I JEGO RODZINY MAJĄCA NA CELU PODNIESIENIE ŚWIADOMOŚCI NA TEMAT CUKRZYCY, DOSTARCZENIE JAK NAJWIĘKSZEJ WIEDZY NA JEJ TEMAT. Prowadząca edukację: piel. Anna Otremba CELE: -Kształtowanie

Bardziej szczegółowo

David Levy. P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA

David Levy. P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA David Levy P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA David Levy m d P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA Redakcja naukowa tłumaczenia prof. dr hab. n. med. W ALDEM AR KARNAFEL Z języka angielskiego tłumaczyła dr

Bardziej szczegółowo

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń Jan Z. Peruga, Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń wieńcowych II Katedra Kardiologii Klinika Kardiologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi 1 Jednym

Bardziej szczegółowo

Frakcja wyrzutowa lewej komory oraz rozpoznanie i leczenie ostrej i przewlekłej niewydolności serca

Frakcja wyrzutowa lewej komory oraz rozpoznanie i leczenie ostrej i przewlekłej niewydolności serca Frakcja wyrzutowa lewej komory oraz rozpoznanie i leczenie ostrej i przewlekłej niewydolności serca Zbigniew Gugnowski GRK Giżycko 2014 Opracowano na podstawie: Wytycznych ESC dotyczących rozpoznania oraz

Bardziej szczegółowo

Otyłość i choroby nerek. groźny problem XXI wieku

Otyłość i choroby nerek. groźny problem XXI wieku Otyłość i choroby nerek groźny problem XXI wieku Dr Lucyna Kozłowska SGGW, Wydział Nauk o śywieniu Człowieka i Konsumpcji Katedra Dietetyki e-mail: lucyna_kozlowska@sggw.pl Nadwaga + otyłość 25% 27% Nadwaga

Bardziej szczegółowo

Scyntygrafia nerek. Zakład Medycyny Nuklearnej SP CSK Warszawa

Scyntygrafia nerek. Zakład Medycyny Nuklearnej SP CSK Warszawa Scyntygrafia nerek Zakład Medycyny Nuklearnej SP CSK Warszawa Podział badań scyntygraficznych Scyntygrafia nerek Inne Dynamiczna Statyczna Angioscyntygrafia Pomiar klirensu nerkowego Test z kaptoprilem

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: /14:10: listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: /14:10: listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą 14 listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą Cukrzyca jest chorobą, która staje się obecnie jednym z najważniejszych problemów dotyczących zdrowia publicznego. Jest to przewlekły i postępujący proces

Bardziej szczegółowo

Fluorochinolony i ryzyko wydłużenia odstępu QT. : gemifloksacyna i moksyfloksacyna [+ sparfloksacyna, grepaflkosacyna, gatyfloksacyna]

Fluorochinolony i ryzyko wydłużenia odstępu QT. <X>: gemifloksacyna i moksyfloksacyna [+ sparfloksacyna, grepaflkosacyna, gatyfloksacyna] Fluorochinolony i ryzyko wydłużenia odstępu QT : gemifloksacyna i moksyfloksacyna [+ sparfloksacyna, grepaflkosacyna, gatyfloksacyna] CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 4.3 Przeciwwskazania Zarówno

Bardziej szczegółowo

Nadciśnienie tętnicze a otyłość - jak leczyć?

Nadciśnienie tętnicze a otyłość - jak leczyć? Nadciśnienie tętnicze a otyłość - jak leczyć? Prof. dr hab. Danuta Pupek-Musialik Kierownik Katedry i Kliniki Chorób Wewnętrznych, Zaburzeń Metabolicznych i Nadciśnienia Tętniczego Nadciśnienie tętnicze

Bardziej szczegółowo

Co może zniszczyć nerki? Jak żyć, aby je chronić?

Co może zniszczyć nerki? Jak żyć, aby je chronić? Co może zniszczyć nerki? Jak żyć, aby je chronić? Co zawdzięczamy nerkom? Działanie nerki można sprowadzić do działania jej podstawowego elementu funkcjonalnego, czyli nefronu. Pod wpływem ciśnienia hydrostatycznego

Bardziej szczegółowo

Nowe leki w terapii niewydolności serca.

Nowe leki w terapii niewydolności serca. Nowe leki w terapii niewydolności serca. Michał Ciurzyński Klinika Chorób Wewnętrznych i Kardiologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego z Centrum Diagnostyki i Leczenia Żylnej Choroby Zakrzepowo Zatorowej

Bardziej szczegółowo

NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO: Zofenil 7,5; Zofenil 30 SKŁAD ILOŚCIOWY I JAKOŚCIOWY: Każda tabletka produktu leczniczego Zofenil 7,5 zawiera 7,5 mg soli

NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO: Zofenil 7,5; Zofenil 30 SKŁAD ILOŚCIOWY I JAKOŚCIOWY: Każda tabletka produktu leczniczego Zofenil 7,5 zawiera 7,5 mg soli NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO: Zofenil 7,5; Zofenil 30 SKŁAD ILOŚCIOWY I JAKOŚCIOWY: Każda tabletka produktu leczniczego Zofenil 7,5 zawiera 7,5 mg soli wapniowej zofenoprylu (Zofenoprilum calcicum), co odpowiada

Bardziej szczegółowo

Kamiren (Doxazosinum) 1 mg, 2 mg, 4 mg tabletki

Kamiren (Doxazosinum) 1 mg, 2 mg, 4 mg tabletki Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby móc ją ponownie przeczytać. - Należy zwrócić się do lekarza lub farmaceuty, gdy potrzebna

Bardziej szczegółowo

Ocena rozprawy doktorskiej lekarz Sławomira Milczarka. pt.: Polimorfizmy AIF-1 a częstość występowania ostrego odrzucania, opóźnienia

Ocena rozprawy doktorskiej lekarz Sławomira Milczarka. pt.: Polimorfizmy AIF-1 a częstość występowania ostrego odrzucania, opóźnienia Ocena rozprawy doktorskiej lekarz Sławomira Milczarka pt.: Polimorfizmy AIF-1 a częstość występowania ostrego odrzucania, opóźnienia podjęcia funkcji graftu i przewlekłej dysfunkcji graftu u pacjentów

Bardziej szczegółowo

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO Dariusz Moczulski Klinika Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. WAM ul. Żeromskiego 113, Łódź Zaburzenia gospodarki wodno

Bardziej szczegółowo

SYMPOZJUM PODYPLOMOWEJ SZKOŁY KARDIOLOGICZNEJ

SYMPOZJUM PODYPLOMOWEJ SZKOŁY KARDIOLOGICZNEJ SYMPOZJUM PODYPLOMOWEJ SZKOŁY KARDIOLOGICZNEJ XXIV ORDYNATORSKIE ZAKOPIAŃSKIE DNI KARDIOLOGICZNE 12-15 października 2017 Kierownik Naukowy: Śródmiejskie Centrum Kliniczne II Oddział Kardiologii 00-685

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

Śmiertelność przypisana w tys; całość Ezzatti M. Lancet 2002; 360: 1347

Śmiertelność przypisana w tys; całość Ezzatti M. Lancet 2002; 360: 1347 Nadciśnienie tętnicze Prewencja i leczenie Prof. dr hab. med. Danuta Czarnecka I Klinika Kardiologii i Elektrokardiologii Interwencyjnej oraz Nadciśnienia Tętniczego Uniwersytet Jagielloński, Kraków Warszawa.07.04.2013

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50)

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) Załącznik B.32. LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY A. Leczenie infliksymabem 1. Leczenie choroby Leśniowskiego-Crohna (chlc)

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Actelsar, 40 mg, tabletki Actelsar, 80 mg, tabletki. Telmisartanum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Actelsar, 40 mg, tabletki Actelsar, 80 mg, tabletki. Telmisartanum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Actelsar, 40 mg, tabletki Actelsar, 80 mg, tabletki Telmisartanum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Vanatex, 80 mg, tabletki powlekane Vanatex, 160 mg, tabletki powlekane.

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Vanatex, 80 mg, tabletki powlekane Vanatex, 160 mg, tabletki powlekane. Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Vanatex, 80 mg, tabletki powlekane Vanatex, 160 mg, tabletki powlekane Valsartanum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku.

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA KAMAGRA 100 mg, tabletki powlekane Sildenafil w postaci cytrynianu Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. 1- Należy zachować tę ulotkę,

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50)

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) Załącznik B.32. LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW W PROGRAMIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE WYKONYWANE W

Bardziej szczegółowo

Czy mogą być niebezpieczne?

Czy mogą być niebezpieczne? Diety wysokobiałkowe w odchudzaniu Czy mogą być niebezpieczne? Lucyna Kozłowska Katedra Dietetyki SGGW Diety wysokobiałkowe a ryzyko zgonu Badane osoby: Szwecja, 49 261 kobiet w wieku 30 49 lat (1992 i

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Powikłania cukrzycy Retinopatia PRZEWLEKŁE POWIKŁANIA CUKRZYCY Cukrzyca najczęściej z powodu wieloletniego przebiegu może prowadzić do powstania tak zwanych

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE TĘTNICZE

NADCIŚNIENIE TĘTNICZE II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 1 Rozpowszechnienie nadciśnienia tętniczego ( 140/90 mmhg) II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Rozpowszechnienie nadciśnienia tętniczego

Bardziej szczegółowo

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta Aneks III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta Uwaga: Konieczna może być późniejsza aktualizacja zmian w charakterystyce produktu leczniczego i ulotce

Bardziej szczegółowo

Kompartmenty wodne ustroju

Kompartmenty wodne ustroju Kompartmenty wodne ustroju Tomasz Irzyniec Oddział Nefrologii, Szpital MSWiA Katowice Zawartość wody w ustroju jest funkcją wieku, masy ciała i zawartości tłuszczu u dzieci zawartość wody wynosi około

Bardziej szczegółowo

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Uwaga: Niniejsze zmiany do streszczenia charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta są wersją obowiązującą

Bardziej szczegółowo

SYMPOZJUM PODYPLOMOWEJ SZKOŁY KARDIOLOGICZNEJ

SYMPOZJUM PODYPLOMOWEJ SZKOŁY KARDIOLOGICZNEJ SYMPOZJUM PODYPLOMOWEJ SZKOŁY KARDIOLOGICZNEJ XXIV ORDYNATORSKIE ZAKOPIAŃSKIE DNI KARDIOLOGICZNE 12-15 października 2017 Kierownik Naukowy: Śródmiejskie Centrum Kliniczne II Oddział Kardiologii 00-685

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Walsartan Krka 320 mg tabletki powlekane Valsartanum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Walsartan Krka 320 mg tabletki powlekane Valsartanum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Walsartan Krka 320 mg tabletki powlekane Valsartanum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje ważne

Bardziej szczegółowo

Pułapki farmakoterapii nadciśnienia tętniczego. Piotr Rozentryt III Katedra i Kliniczny Oddział Kardiologii Śląskie Centrum Chorób Serca, Zabrze

Pułapki farmakoterapii nadciśnienia tętniczego. Piotr Rozentryt III Katedra i Kliniczny Oddział Kardiologii Śląskie Centrum Chorób Serca, Zabrze Pułapki farmakoterapii nadciśnienia tętniczego Piotr Rozentryt III Katedra i Kliniczny Oddział Kardiologii Śląskie Centrum Chorób Serca, Zabrze Leczenie nadciśnienia tętniczego versus leczenie chorego

Bardziej szczegółowo

Hiperkaliemia. Dzienne zapotrzebowanie. Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska. 1 meq/kg/dobę. 1 meq K + - 2,5cm banana

Hiperkaliemia. Dzienne zapotrzebowanie. Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska. 1 meq/kg/dobę. 1 meq K + - 2,5cm banana Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska Dzienne zapotrzebowanie 1 meq/kg/dobę 1 meq K + - 2,5cm banana Dzienne zapotrzebowanie osoby 70 kg = 30 cm banana 1 Prawidłowe wartości potasu w

Bardziej szczegółowo

Farmakoterapia prewencyjna czy warto stosować. Jadwiga Rogało-Szewczyk GRK 2014-09-17

Farmakoterapia prewencyjna czy warto stosować. Jadwiga Rogało-Szewczyk GRK 2014-09-17 Farmakoterapia prewencyjna czy warto stosować Jadwiga Rogało-Szewczyk GRK 2014-09-17 Farmakoterapia prewencyjna Jest obok zmiany stylu życia podstawową metodą prewencji chorób sercowonaczyniowych (ChSN)

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. VALZEK, 80 mg, tabletki VALZEK, 160 mg, tabletki Valsartanum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. VALZEK, 80 mg, tabletki VALZEK, 160 mg, tabletki Valsartanum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika VALZEK, 80 mg, tabletki VALZEK, 160 mg, tabletki Valsartanum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zażyciem leku, ponieważ zawiera

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Karbis, 4 mg, tabletki Karbis, 8 mg, tabletki Karbis, 16 mg, tabletki Karbis, 32 mg, tabletki Candesartanum cilexetilum Należy zapoznać się z treścią ulotki

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia Program profilaktyki chorób układu krążenia 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Choroby układu krążenia

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Valsacor 80 mg tabletki powlekane Valsartanum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Valsacor 80 mg tabletki powlekane Valsartanum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Valsacor 80 mg tabletki powlekane Valsartanum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Apo-Perindox, 4 mg, tabletki Apo-Perindox, 8 mg, tabletki. tert-butylamini perindoprilum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Apo-Perindox, 4 mg, tabletki Apo-Perindox, 8 mg, tabletki. tert-butylamini perindoprilum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Apo-Perindox, 4 mg, tabletki Apo-Perindox, 8 mg, tabletki tert-butylamini perindoprilum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zażyciem leku. - Należy

Bardziej szczegółowo

II Konferencję Postępy w kardiologii

II Konferencję Postępy w kardiologii II Katedra i Klinika Kardiologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi oraz Fundacja Dar Serca i Fundacja dla Kardiologii zaprasza na II Konferencję Postępy w kardiologii Nowoczesna diagnostyka kardiologiczna

Bardziej szczegółowo

Leczenie nadciśnienia tętniczego - krok po kroku

Leczenie nadciśnienia tętniczego - krok po kroku Leczenie nadciśnienia tętniczego - krok po kroku Prof. dr hab. med. Danuta Pupek-Musialik Kierownik Katedry Chorób Wewnętrznych, Zaburzeń Metabolicznych i Nadciśnienia Tętniczego Uniwersytet Medyczny w

Bardziej szczegółowo

Zaobserwowano częstsze przypadki stosowania produktu leczniczego Vistide w niezatwierdzonych wskazaniach i (lub) drogach podawania.

Zaobserwowano częstsze przypadki stosowania produktu leczniczego Vistide w niezatwierdzonych wskazaniach i (lub) drogach podawania. Komunikat skierowany do fachowych pracowników ochrony zdrowia dotyczący występowania ciężkich działań niepożądanych związanych z stosowaniem produktu leczniczego Vistide (cydofowir) niezgodnie z zapisami

Bardziej szczegółowo