PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ NA POMORZU ZACHODNIM. JĘZYKI. EKONOMIA. PRAWO

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ NA POMORZU ZACHODNIM. JĘZYKI. EKONOMIA. PRAWO"

Transkrypt

1 PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ NA POMORZU ZACHODNIM. JĘZYKI. EKONOMIA. PRAWO

2

3 PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ NA POMORZU ZACHODNIM. JĘZYKI. EKONOMIA. PRAWO pod redakcją Ewy Komorowskiej, Agnieszki Szlachty, Małgorzaty Tarczyńskiej-Łuniewskiej SZCZECIN 2013

4 Recenzenci prof. zw. dr hab. Kazimierz Górka (Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie) dr hab. Halina Chodurska, prof. UP (Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie) Opracowanie redakcyjne i korekta Agnieszka Krzanowska fot. Ewa Komorowska ISBN Druk Druk i wydanie Volumia.pl Daniel Krzanowski ul. Ks. Witolda ul. Mieszka 7-9, I 63/64 Szczecin 71- te Wydanie publikacji z

5 Przedsiębiorczość na Pomorzu Zachodnim. Języki. Ekonomia. Prawo SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Przedmowa Prezydenta Miasta Szczecin Piotra Krzystka... 9 Kinga Flaga-Gieruszyńska, Bezpłatna pomoc prawna w sprawach cywilnych skandynawskie modele i polskie doświadczenia Anna Gonerko-Frej, Global English: Languaging Polish Identities Krzysztof Kompa, Dorota Witkowska, Development of Capital Market in Baltic States Ewa Komorowska, Studia skandynawskie szansą rozwoju miasta i regionu Piotr Krzystek, Daniel Wacinkiewicz, Formalne podstawy realizacji zadań służących rozwojowi przedsiębiorczości w praktyce działalności samorządu Miasta Szczecin Harald Nilsen, Ewa Jarvoll Nilsen, A short dive in Language framed in a philosophical, knowledge based perspective, and in a practical based Sylvia Liseling-Nilsson, Szwecja i Polska. Wspólna historia, różnice historyczne i wzajemne stereotypy Dominik Rozkrut, Skandynawski model systemu innowacji Monika Rozkrut, Struktura zatrudnienia w wybranych krajach Morza Bałtyckiego jako czynnik wzrostu gospodarczego Renata Sadowska, Wybrane problemy realizacji projektu Harmonizacja i optymalizacja zarządzania siedliskami i ostojami Natura 2000 w transgranicznym obszarze przyrodniczym Doliny Dolnej Odry Dorota Tubielewicz-Mattsson, Kody kulturowe w Szwecji i Polsce. Próba zrozumienia Harry Walter, Was ist politisch korrekt? Kulturelle Sprachfallen im Deutsch-Slawischen Sprachvergleich Magdalena Woźniak-Miszewska, Inwestycje duńskie jako nośnik praktyk społecznie odpowiedzialnego biznesu. Doświadczenia zachodniopomorskie Nesna University College informacje

6

7 Przedsiębiorczość na Pomorzu Zachodnim. Języki. Ekonomia. Prawo WSTĘP Inspiracją do powstania niniejszej monografii tematycznej stało się spotkanie, które odbyło się w dniach listopada 2013 roku w Szczecinie. Jego myślą przewodnią było hasło: Skandynawistyka szansą rozwoju miasta i regionu. O wysokiej randze spotkania przesądzał przede wszystkim dobór prelegentów oraz gości, m.in. pracowników naukowych Uniwersytetu Szczecińskiego i pozostałych szczecińskich uczelni, badaczy reprezentujących inne ośrodki akademickie z Polski i zagranicy oraz przedsiębiorców liderów biznesu regionalnego i zagranicznego współpracujących z firmami na Pomorzu Zachodnim. Tematyka spotkania, dotycząca w szczególności współpracy ze Skandynawią tak aktualna na Pomorzu Zachodnim wzbudziła szeroką dyskusję, której uczestnikami stały się władze województwa zachodniopomorskiego i Miasta Szczecin oraz środowisko akademickie i biznesowe basenu Morza Bałtyckiego. W ciągu trzech dni odbyły się obrady w panelach: językowo-kulturowym i ekonomiczno-prawnym oraz promocja wybranych wydawnictw z zakresu kontaktów językowo-kulturowych: Polska Skandynawia Niemcy. Naukowe spotkanie stanowiące pomost łączący świat nauki ze światem biznesu zostało zorganizowane przez Wydział Filologiczny US i Urząd Miasta Szczecin we współpracy z Wydziałem Nauk Ekonomicznych i Zarządzania US oraz Wydziałem Prawa i Administracji US. Jego międzynarodowy charakter i otwarta tematyka przyczyniły się w moim przekonaniu do wzrostu znaczenia województwa zachodniopomorskiego w łączącej się naukowo, gospodarczo i kulturowo Europie. Niniejsza monografia tematyczna nawiązuje do tematyki listopadowego spotkania i stanowi przegląd zagadnień związanych z przedsiębiorczością na Pomorzu Zachodnim z punktu widzenia komunikacji językowej, ekonomii i prawa. Zawarte w niej artykuły przygotowane zostały zarówno przez naukowców filologów, ekonomistów, prawników z Uniwersytetu Szczecińskiego, Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, Uniwersytetu w Lund (Szwecja), Uniwersytetu w Sztokholmie (Szwecja), Uniwersytetu w Nesnie (Norwegia), Ernst- Moritz-Arndt-Universität w Greifswaldzie (Niemcy), jak i przedstawicieli Urzędu Miasta Szczecin i Urzędu Marszałkowskiego, a także Skandynawów, Niemców i Polaków, którzy mają kontakt z biznesem polsko-skandynawskim na co dzień. 7

8 Wstęp W artykułach z obszaru zagadnień ekonomiczno-prawnych poruszono takie tematy, jak: bezpłatna pomoc prawna w krajach skandynawskich i w Polsce (Kinga Flaga-Gieruszyńska), specyfika zadań publicznych służących rozwojowi przedsiębiorczości (Piotr Krzystek, Daniel Wacinkiewicz), struktura zatrudnienia w wybranych krajach Morza Bałtyckiego (Monika Rozkrut), skandynawski model systemu innowacji (Daniel Rozkrut) oraz rozwój rynku kapitałowego w krajach bałtyckich (Krzysztof Kompa, Dorota Witkowska). Magdalena Woźniak- Miszewska podjęła zagadnienie inwestycji duńskich postrzeganych jako nośnik praktyk społecznie odpowiedzialnego biznesu, natomiast Renata Sadowska zaprezentowała innowacyjny projekt polsko-niemiecki realizowany w transgranicznym obszarze przyrodniczym Doliny Dolnej Odry. Na pograniczu zagadnień językowych i ekonomicznych znalazł się artykuł gości z Norwegii Haralda Nilsena (Nesna University College) i Ewy Jarvoll-Nilsen na temat: Language framed in a philosophical, knowledge based perspective, and in a practical based. Tematykę językowo-kulturową porusza kolejnych pięć artykułów. Dorota Tubielewicz-Mattsson (Lund University) przedstawiła kody kulturowe w Szwecji i w Polsce. Stereotypy, pojmowane jako bariery w komunikacji na pograniczu kultur, stanowią przedmiot dwóch opracowań. Wzajemne postrzeganie Polaków i Niemców opisał Harry Walter (Ernst Moritz Arndt Universität Greifswald), zaś różnice między Szwedami a Polakami naszkicowała Sylvia Liseling-Nilsson (Stockholm University). W kręgu zagadnień językoznawczych znalazł się również artykuł Anny Gonerko-Frej, która scharakteryzowała rolę języka angielskiego w globalnej komunikacji. O nowatorskim programie interdyscyplinarnego kształcenia ukierunkowanego na języki i kulturę skandynawską, wdrażanym w Uniwersytecie Szczecińskim, traktuje artykuł piszącej te słowa. Redaktorzy tomu składają serdeczne podziękowania Recenzentom: Pani Profesor Halinie Chodurskiej, Panu Profesorowi Kazimierzowi Górce i Panu Profesorowi Piotrowi Łaskiemu. Przygotowując materiał do druku, Redaktorzy starali się ograniczyć ingerencję w teksty do koniecznych poprawek merytorycznych i korekt technicznych, pozostawiając Autorom swobodę interpretacyjną, a także przyjętą przez nich konwencję stylistyczną. Prof. zw. dr hab. Ewa Komorowska Dziekan Wydziału Filologicznego US 8

9 Szanowni Państwo, z ogromną satysfakcją przyjąłem wiadomość, że po raz pierwszy w Szczecinie odbyła się międzynarodowa konferencja Przedsiębiorczość na Pomorzu Zachodnim. Języki. Ekonomia. Prawo, której głównym założeniem było ukazanie wzrastającego znaczenia współpracy z państwami skandynawskimi. Skandynawia to obecnie newralgiczny dla Szczecina obszar, do którego kierowana jest nowa strategia zakładająca pozyskiwanie inwestycji z sektorów: energii odnawialnej, biotechnologii i ICT. Wydarzenie w swoim założeniu stanowiące pomost łączący świat nauki i biznesu okazało się idealną okazją do wymiany dotychczasowych doświadczeń oraz wytyczenia dalszych kierunków wspólnych działań. Porównanie punktów widzenia ekspertów z różnych dziedzin, wspólne dzielenie się wiedzą wszystkich tych, którzy zainteresowani są intensyfikacją współpracy ze Skandynawią okazały się istotnymi atutami debat odbywających się podczas szczecińskiej konferencji. Główny nacisk uczestników sympozjum został położony na język i kulturę jako podstawy komunikacji w kontaktach biznesowych. Wyrażam nadzieję, że konferencja implikować będzie dalszy proces zacieśnienia dotychczasowych relacji łączących kraje skandynawskie z naszym regionem, co w dalszej konsekwencji przyczyni się do wzrostu znaczenia Szczecina oraz Pomorza Zachodniego w polityce inwestycyjnej, kulturalnej i społecznej krajów Północnej Europy. Ufam, że towarzysząca konferencji atmosfera wydarzenia biznesowego oraz naukowego stanie się dla wszystkich zainteresowanych podmiotów inspiracją do dalszej pracy mającej na celu wymierny rozwój naszego miasta 1. Piotr Krzystek Prezydent Miasta Szczecin 1 Fragment przemówienia Prezydenta Miasta Szczecin Piotra Krzystka wygłoszonego podczas konferencji Przedsiębiorczość na Pomorzu Zachodnim. Języki. Ekonomia. Prawo. 9

10

11 Kinga Flaga-Gieruszyńska Uniwersytet Szczeciński, Polska BEZPŁATNA POMOC PRAWNA W SPRAWACH CYWILNYCH SKANDYNAWSKIE MODELE I POLSKIE DOŚWIADCZENIA Wstęp W polskim systemie prawnym, osadzonym w systemie ochrony praw człowieka na podstawie Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności 1, prawo do sądu stanowi jedno z praw i wolności człowieka o charakterze konstytucyjnym. Zgodnie z art. 45 Konstytucji RP każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. W konsekwencji należy uznać, że prawo do sądu ma charakter złożony, składa się bowiem z szeregu praw o charakterze cząstkowym takich, jak dostęp do sądu, prawo do rzetelnego postępowania (fair trial) i prawo do wyroku. Dostęp do sądu może być ograniczony przez dwie bariery: finansową i mentalną. W odniesieniu do tej pierwszej zasadnicze znaczenie ma zwolnienie od kosztów sądowych na wniosek strony, która nie jest w stanie ponieść kosztów w sprawie cywilnej bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W kontekście niniejszych rozważań kluczowe znaczenie ma jednak bariera mentalna odnosząca się do postrzegania wymiaru sprawiedliwości w sprawach cywilnych również przez osoby o niskich dochodach poszukujące ochrony prawnej. Przykładem diagnozy współczesnego wizerunku sądownictwa są wyniki badań sondażowych przeprowadzonych m. in. w 2009 roku. Pozytywną ocenę polskiej Temidzie wystawiło 37 proc. badanych, negatywną 44 proc. (odpowiedź na pytanie Jaka jest Pani/Pana ogólna ocena działania wymiaru sprawiedliwości? ). Głównym determinantem złej opinii respondentów o tych organach są: przekonanie o niesprawiedliwym orzecznictwie (70,9 proc. wskazań), nierzetelnym wykonywaniu obowiązków przez przedstawicieli wymiaru sprawiedliwości (69,3 proc.), przekonanie o ich stronniczości (65 proc.), niskiej efektywności ich działań (63,7 proc.) czy wreszcie o wysokich kosztach 1 Dz.U. z 1993 r., nr 61, poz

12 Kinga Flaga-Gieruszyńska, Bezpłatna pomoc prawna w sprawach cywilnych... funkcjonowania organów wymiaru sprawiedliwości (63,5 proc. wskazań). Natomiast w kwestii oceny dostępności instytucji wymiaru sprawiedliwości opinia publiczna jest podzielona. Za względnie dostępne uważa je 52 proc. respondentów, z kolei 48 proc. twierdzi, że są raczej trudno bądź zdecydowanie trudno dostępne. Za najczęstszy powód utrudnionego kontaktu obywatela z sądem badani wskazali brak należytej informacji ogólnej, a także wysokie koszty, które trzeba ponieść w związku z prowadzeniem postępowania. Zdaniem respondentów problemem są też niezrozumiałe procedury i przepisy, brak bezpłatnych porad prawnych, a także brak informacji o prawach obywatela 2. Odpowiedzi dotyczące postrzegania instytucji ochrony prawnej (reprezentatywna grupa 1542 respondentów) wskazują, że jedynie co czwarta osoba w Polsce deklaruje wiedzę z zakresu funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Ponadto badani wyrażają szczególne zainteresowanie dostępem do praktycznych porad prawnych (25 proc. odpowiedzi), informacjami na temat funkcjonowania instytucji wymiaru sprawiedliwości, w tym zakresu ich działania i godzin urzędowania (23 proc.), a także zawierającym przystępne słownictwo wydawnictwami z zakresu praw obywatela w sądzie i prokuraturze (22 proc.). O konieczności zwiększenia świadomości prawnej polskiego społeczeństwa mówią też sami przedstawiciele wymiaru sprawiedliwości 3. Te dane pokazują jak istotną rolę odgrywa stworzenie efektywnego systemu bezpłatnej pomocy prawnej również w sprawach cywilnych. W dzisiejszej dobie podstawą autorytetu organów władzy publicznej w tym wymiaru sprawiedliwości jest jakość i efektywność działania. Pojęcia te są ze sobą ściśle związane, gdyż efektywność pracy nowoczesnych organizacji uzyskuje się poprzez właściwe zarządzanie jakością. Jakość i efektywność ujmowane są łącznie, podobnie jak pomiar wyników i kosztów niezbędne czynniki prawidłowego zarządzania i doskonalenia każdej organizacji 4. Polski system bezpłatnej pomocy prawnej jest obecnie in statu nascendi, a więc ciągle jeszcze nie stanowi konstrukcji kompletnej i na tyle efektywnej, aby spełniała ona w pełni standardy 2 B. Głowacki, Polacy o wymiarze sprawiedliwości. Dwa badania, jeden wniosek, Na wokandzie 2010, nr 1, s B. Głowacki, Informacja o wymiarze sprawiedliwości nowoczesna, atrakcyjna, przystępna, Na wokandzie 2010, nr 2, s Skuteczny wymiar sprawiedliwości działania Ministerstwa Sprawiedliwości na 500 dni, Ministerstwo Sprawiedliwości, Warszawa 2010, s

13 Przedsiębiorczość na Pomorzu Zachodnim. Języki. Ekonomia. Prawo Unii Europejskiej dotyczące ułatwiania dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sprawach cywilnych. Zgodnie z art. 45 zd. 3 Karty Praw Podstawowych pomoc prawna jest udzielana osobom, które nie posiadają wystarczających środków, w zakresie, w jakim jest ona konieczna dla zapewnienia skutecznego dostępu do wymiaru sprawiedliwości. Podobnie Rada Europy przyjęła Zalecenie nr R (93)1 Komitetu Ministrów dla państw członkowskich co do efektywnego dostępu do prawa i sprawiedliwości dla najuboższych, odnosząc się do dotychczasowego dorobku swojego i innych organizacji w tej materii. Nie można tu bowiem pominąć Zalecenia nr R (76)5 o pomocy prawnej w sprawach cywilnych, handlowych i administracyjnych oraz nr R (78)8 o pomocy i poradach prawnych, czy Zalecenia nr R (81)7 Komitetu Ministrów dla państw członkowskich o środkach ułatwiających dostęp do wymiaru sprawiedliwości, także rezolucji ONZ o prawach człowieka i skrajnym ubóstwie, a przede wszystkim Rezolucji Zgromadzenia Ogólnego nr 46/121 z roku oraz Rezolucji Komisji Praw Człowieka nr 1992/11 z roku, jak również studium przygotowanego przez Międzynarodowy Ruch ATD Czwarty Świat zatytułowanego Ku sprawiedliwości dostępnej dla wszystkich: mechanizm pomocy prawnej i pewne inicjatywy lokalne z punktu widzenia rodzin dotkniętych poważnym ubóstwem. W zaleceniu nr R (93)1 pojawia się dyrektywa, aby rządy państw członkowskich m. in. ułatwiały dostęp do prawa najuboższym ( prawo do ochrony prawnej ) przez zwracanie kosztów pomocy prawnej dla najuboższych, nie wykluczając możliwości pokrywania skromnej części kosztów przez osoby korzystające z takiej pomocy, gdy tak przewiduje prawo krajowe 5. Reasumując, polski system bezpłatnej pomocy prawnej może czerpać wzorce z tych rozwiązań, które mają dłuższą tradycję i stanowią konstrukcje o szerszym zakresie zastosowania z uwzględnieniem wyzwań współczesnego wymiaru sprawiedliwości, który musi stanowić usługę publiczną, do której prawo dostępu mają wszyscy potrzebujący ochrony prawnej bez względu na status majątkowy i społeczny. Stąd też warto poznać rozwiązania niektórych ze skandynawskich systemów prawnych, odnoszących się do udzielania bezpłatnej pomocy prawnej osobom o niskich dochodach w sprawach cywilnych na etapie przedsądowym i już w trakcie postępowania sądowego r., s

14 Kinga Flaga-Gieruszyńska, Bezpłatna pomoc prawna w sprawach cywilnych... Model norweski Finansowanie systemu pomocy prawnej ze środków publicznych jest w głównej mierze uwarunkowane działaniem prywatnych kancelarii prawniczych, zgodnie z przyjętym w przepisach prawa schematem funkcjonowania bezpłatnych porad prawnych. Bezpłatna pomoc prawna jest nadzorowana i finansowana w skali całego kraju przez Ministerstwo Sprawiedliwości, natomiast poszczególnymi problemami dotyczącymi udzielania bezpłatnej pomocy prawnej zajmują się biura spraw obywatelskich (The Norwegian Civil Affairs Authority) oraz organy okręgowe zajmujące się m. in. przyznawaniem bezpłatnej pomocy w indywidulanych przypadkach. Te pierwsze zajmują się również koordynowaniem systemu pomocy prawnej, przede wszystkim poprzez dbałość o ujednolicenie stanowisk organów przyznających prawo do bezpłatnej pomocy prawnej na obszarze całego państwa, aby w ten sposób stworzyć maksymalnie spójne zasady ułatwiania dostępu do sądu we wszystkich 19 okręgach. Organy okręgowe nie tylko zajmują się wydawaniem decyzji w sprawie bezpłatnej pomocy prawnej, ale również prowadzą obsługę finansową prawników wynagradzanych w ramach przyznanych środków publicznych 6. Natomiast kwestię przyznania bezpłatnej pomocy prawnej na etapie postępowania sądowego rozstrzygają sądy, a ściślej rzecz ujmując wnioski w tej sprawie rozpoznaje przewodniczący w ramach przygotowania sprawy. Obecnie w odniesieniu do fazy przedsądowej wprowadzony został elektroniczny system składania i rozpoznawania wniosków o przyznanie bezpłatnej pomocy prawnej, umożliwiający niemal natychmiastowe rozpatrywanie złożonych wniosków. Jak wskazuje się w źródłach, w 2012 roku 30 procent wniosków zostało złożonych w formie elektronicznej 7. Uzupełnienie państwowego systemu bezpłatnej pomocy prawnej stanowią różnego rodzaju inicjatywy finansowane względnie współfinansowane ze środków publicznych, adresowane do grup wymagających szczególnej uwagi z racji zagrożenia wykluczeniem prawnym. W tego rodzaju przedsięwzięciach szczególną rolę odgrywa aktywność związków zawodowych i organizacji pozarządowych. 6 O. H. Rønning, National report Norway, Prepared for the International Legal Aid Group conference, The Hague 2013, s Ibidem, s

15 Przedsiębiorczość na Pomorzu Zachodnim. Języki. Ekonomia. Prawo Podstawowym wyznacznikiem norweskiego modelu bezpłatnej pomocy prawnej jest podjęcie udanej próby zastosowania kryterium dochodowego jako podstawowego czynnika decydującego o uprawnieniu do udzielenia bezpłatnej pomocy prawnej. Jednak należy podkreślić, że w sprawach o szczególnym znaczeniu dla egzystencji człowieka, to kryterium nie stanowi ograniczenia w zakresie uprawnienia do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej. W przypadku jednoosobowego gospodarstwa domowego kryterium kwalifikujące do skorzystania z systemu bezpłatnej pomocy prawnej wynosi poniżej NOK (~ ) rocznego dochodu brutto. W odniesieniu do dwuosobowego gospodarstwa domowego jest to kwota poniżej NOK (~ ) rocznego dochodu brutto. Warto dodać, że średni dochód roczny wieloosobowego gospodarstwa domowego wg raportu z marca 2013 roku wynosił NOK (~ ) 8. Nie stosuje się korekty w odniesieniu do gospodarstw domowych, w których są dzieci. Uzupełniającym kryterium jest wysokość aktywów posiadanych przez osobę ubiegającą się o uzyskanie bezpłatnej pomocy prawnej. Ich wartość nie może przekroczyć NOK (~ ). Jak wskazano, w szczególnych przypadkach od tych kryteriów można odstąpić, jednak jak wskazuje się w literaturze w praktyce zdarza się to niezwykle rzadko 9, a dotyczy takich przypadków jak sprawy małżeńskie, sprawy dotyczące najmu i eksmisji, sprawy dotyczące zabezpieczenia społecznego oraz nieuzasadnionego wypowiedzenia o pracę. Odmienną kategorią są te sprawy, które ze względu na swoje znaczenie dla egzystencji na zasadzie wyjątku zostały wyłączone w ogólności spod stosowania kryterium dochodowego, a wśród nich w szczególności te, które wiążą się ze szczególną ingerencją państwa w prawa i wolności obywatela, zwłaszcza w wolność osobistą, życie rodzinne. Warto wskazać tu sprawy związane ze zdrowiem psychicznym (w tym przymusowe leczenie psychiatryczne), sprawy dotyczące opieki nad dziećmi, sprawy dotyczące odszkodowania lub zadośćuczynienia za niezgodne z prawem postępowanie karne, sprawy o roszczenia odszkodowawcze przeciwko sprawcy przestępstwa, sprawy dotyczące zastosowania przymusu przy zawieraniu małżeństwa r. 9 Szerzej: Cf. Bentsen, O. H. Rønning, Bruken av unntaksbestemmelsene i lov om fri rettshjelp, Bokserien 2008, no J. T. Johnsen, Might Norway learn from Finnish legal aid? A comparison of legal aid in Norway and Finland, Welligton 2008, s

16 Kinga Flaga-Gieruszyńska, Bezpłatna pomoc prawna w sprawach cywilnych... Zakres udzielania bezpłatnej pomocy prawnej jest standaryzowany, bowiem w odniesieniu do poszczególnych typów spraw wskazuje się liczbę godzin, jaką profesjonalista powinien maksymalnie poświęcić na udzielenie pomocy osobie uprawnionej, np. w odniesieniu do spraw rozwodowych wymiar ten wynosi do 12 godzin. Średnie zapotrzebowanie klientów na usługi profesjonalistów w poszczególnych kategoriach spraw jest określane przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Nie wyklucza się zaakceptowania przez organ okręgowy lub sąd wydatków dotyczących większej liczby godzin, jednak musi to być uzasadnione charakterem sprawy lub innymi istotnymi okolicznościami (np. poziomem skomplikowania problemu prawnego). Szczególnie ciekawym rozwiązaniem jest zasada partycypacji osoby uprawnionej w kosztach pomocy prawnej. W konsekwencji osoba korzystająca z pomocy prawnej płaci swego rodzaju składkę w wysokości uzależnionej od zakresu uzyskania tej pomocy 925 NOK (~125 ) w przypadku pozasądowej pomocy prawnej, a przy pomocy prawnej w postępowaniu sądowym 25% kosztów, nie więcej niż NOK (~627 ) 11. Takie podejście norweskiego ustawodawcy pozytywnie wpływa na ograniczenie nadużywania uprawnienia do bezpłatnej pomocy prawnej w ramach postawy wykazującej cechy pieniactwa i kwerulanctwa, a tym samym wzmacnia efektywność wymiaru sprawiedliwości i redukuje nieuzasadnione wydatki Skarbu Państwa na sprawy, które w ogóle nie powinny stać się przedmiotem postępowania przed sądami cywilnymi. Reasumując, system norweski w sporym stopniu ogranicza uznaniowość organów państwa w zakresie przyznawania bezpłatnej pomocy prawnej poprzez zdefiniowanie pojęcia osoby ubogiej, tzn. takiej, która z racji swoich dochodów i braku majątku powinna taką pomoc uzyskać, a także poprzez wskazanie kategorii spraw, w których należy szczególnie dbać o ochronę obywatela ze względu na zagrożenie jego egzystencji. Rozwiązania te są na tyle interesujące, że warto rozważyć ich zastosowanie, być może w udoskonalonej formule, w tworzonym polskim systemie bezpłatnej pomocy prawnej na etapie przedsądowym, a także w ramach doskonalenia już istniejącej pomocy prawnej z urzędu w postępowaniu cywilnym. 11 O. H. Rønning, op. cit., s

17 Przedsiębiorczość na Pomorzu Zachodnim. Języki. Ekonomia. Prawo Model szwedzki W szwedzkim modelu bezpłatnej pomocy prawnej rozróżnia się jej dwa rodzaje: poradę prawną i pomoc prawną sensu stricte. Od strony instytucjonalnej problematyką pomocy prawnej zajmują się wyspecjalizowane urzędy do spraw pomocy prawnej, a na etapie postępowania sądy. Porady prawnej udziela adwokat albo młodszy adwokat w kancelarii prawnej. Obecnie jej wymiar czasowy wynosi do 2 godzin, jednak nie musi to być jednorazowa porada, bowiem istnieje możliwość kilku spotkań w ramach wskazanego limitu czasowego. W tym przypadku pobiera się jedynie zryczałtowaną opłatę SEK (~120 ). Jednak jeżeli osoba potrzebująca porady nie ma wystarczających środków finansowych, opłata ta może być pomniejszona o połowę. Z kolei jeżeli osobą korzystającą z porady prawnej będzie dziecko, nie zostanie pobrana żadna opłata przez prawnika 12. Różnicę w należnej i pobranej opłacie w takim przypadku pokrywa Skarb Państwa. Warto zaznaczyć, że w Szwecji z prawa do porady prawnej mogą skorzystać nie tylko osoby fizyczne, ale także inne podmioty. Również zakres przedmiotowy udzielanych porad w sprawach cywilnych nie jest w żaden sposób ograniczony, choć najczęściej dotyczy to spraw małżeńskich, spadkowych, alimentacyjnych, a także problemów dotyczących umów, w tym konsumenckich. Natomiast w przypadku pomocy prawnej o szerszym zakresie przedmiotowym uprawnienia posiadają jedynie osoby fizyczne, przy czym obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej zrównano w tych uprawnieniach z obywatelami szwedzkimi. O pomoc tę można ubiegać się za pośrednictwem adwokata, który udzielił porady prawnej. W tym względzie zasadnicze znaczenie ma ubezpieczenie dotyczące pomocy prawnej, które może sobie każdy wykupić jako element swojego pakietu ubezpieczeniowego, np. w ramach polisy ubezpieczeniowej domu lub mieszkania. Jeżeli więc w praktyce okaże się, że osoba ubiegająca się o bezpłatną pomoc prawną znajdowała się dotąd w takiej sytuacji, która umożliwiała jej skorzystanie z oferty ubezpieczeniowej w zakresie pomocy prawnej, a tego nie uczyniła, to musi sobie zdawać sprawę z faktu, iż wsparcie państwa co do sfinansowania pomocy prawnej uzyska jedynie w wyjątkowych okolicznościach. Istnieje również możli r. 17

18 Kinga Flaga-Gieruszyńska, Bezpłatna pomoc prawna w sprawach cywilnych... wość rozwiązania pośredniego, jeżeli uprawniony posiadał stosowne ubezpieczenie, ale w niewystarczającej wysokości w stosunku do zaistniałych potrzeb. Wtedy Skarb Państwa może częściowo pokryć koszty świadczonej mu pomocy prawnej. W przypadku, gdy osoba ubiegająca się o bezpłatną pomoc prawną nie była w stanie pokryć kosztów ubezpieczenia, istnieje możliwość zapewnienia jej wsparcia ze strony Skarbu Państwa pod warunkiem zaistnienia kilku dodatkowych przesłanek. Przede wszystkim osoba ta musi skorzystać z przynajmniej godzinnej porady prawnej, aby była pewność, iż rzeczywiście w tej sprawie istnieje konieczność świadczenia szerszego zakresu pomocy prawnej i nie ma innej możliwości zapewnienia tej osobie należytej ochrony prawnej. Są również takie sprawy, w których z zasady nie udziela się bezpłatnej pomocy prawnej, np. z uwagi na ich nieskomplikowany charakter, czego przykładem jest postępowanie rejestrowe. Ponadto zasadnicze znaczenie dla oceny uprawnienia danej osoby ma jej sytuacja rodzinna, majątkowa oraz dochody. Maksymalna kwota dochodów uprawniająca do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej to SEK (~ ) rocznie brutto (odlicza się SEK na każde dziecko na utrzymaniu poniżej 18 roku życia, nie więcej niż SEK ). W tym przypadku uwzględnia się również wszystkie istniejące zobowiązania osoby ubiegającej się o udzielenie pomocy prawnej. W modelu szwedzkim występuje również zasada partycypacji osoby korzystającej z pomocy prawnej w jej kosztach, przy czym w tym systemie wysokość partycypacji uzależniono od wysokości rocznego dochodu uzyskiwanego przez uprawnionego. Rozwiązanie to z pewnością pełni taką samą rolę jak w przypadku Norwegii zapory przeciwko nadużywaniu tego uprawnienia, a tym samym kreowaniu nieuzasadnionych kosztów systemu bezpłatnej pomocy prawnej, a także wymiaru sprawiedliwości jako całości, zaangażowanego w rozpoznawanie i rozstrzyganie sporów pozornych, zbędnych albo takich, które można sprawnie i efektywnie rozwiązać bez potrzeby wszczynania postępowania sądowego. 18

19 Przedsiębiorczość na Pomorzu Zachodnim. Języki. Ekonomia. Prawo Wysokość rocznego dochodu SEK ( ) Procentowy udział uprawnionego w kosztach pomocy prawnej Minimalna opłata SEK ( ) SEK ~5580 SEK ~ SEK ~ SEK ~ SEK ~ SEK ~ ,22 2% --- 5% 500 ~ 55,8 10% ~ % ~ 181,8 30% ~ % ~630 Źródło: r. Oczywistym ograniczeniem tej partycypacji jest to, że osoba korzystająca z systemu wsparcia państwa co do pomocy prawnej nie może ponieść wyższych kosztów niż rzeczywiste, jakie miały miejsce w jej sprawie. Reasumując, niewątpliwie ciekawym rozwiązaniem w szwedzkim systemie ochrony prawnej jest nadanie głównego znaczenia gwarancyjnego i ochronnego stosownemu ubezpieczeniu, które koszty są nieuciążliwe dla obywatela o przeciętnych dochodach, a pozwalają zabezpieczyć co do zasady w wystarczającym stopniu koszty niezbędnej pomocy prawnej zarówno w omawianych sprawach cywilnych, jak i w sprawach karnych. Taka oferta połączona z powszechnie obecnie wykorzystywanym w Polsce ubezpieczeniem domu lub mieszkania mogłaby być interesującym rozwiązaniem pakietowym o podobnym kształcie jak występujące wraz z tym ubezpieczeniem głównym ubezpieczenie ruchomości 19

20 Kinga Flaga-Gieruszyńska, Bezpłatna pomoc prawna w sprawach cywilnych... znajdujących się w tym obiekcie czy ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej w stosunkach sąsiedzkich. Wnioski de lege ferenda dla polskiego systemu bezpłatnej pomocy prawnej w sprawach cywilnych Racjonalnym jest co do zasady, że działalność organów sądowych zaangażowanych do rozstrzygania prywatnych interesów stron w ramach spraw cywilnych powinna być współfinansowana przez te podmioty, które uruchomiły to działanie swoim wnioskiem lub pozwem. Jednak, aby dostęp do sądu nie miał charakteru wyłącznie formalnego, państwo nie może ukształtować wymiaru sprawiedliwości w ten sposób, że uzależni poprzez rozwiązania prawne względnie działania faktyczne możliwość korzystania z wymiaru sprawiedliwości od sytuacji finansowej osób poszukujących ochrony. Oczywistym staje się to, że nie może być zamknięty dostęp do sądu dla osób niezamożnych, które z tego powodu nie mogłyby dochodzić swoich praw przeciwko innym podmiotom, ani też należycie bronić swoich praw przed roszczeniami przeciwników procesowych. Stworzenie tak wadliwie funkcjonującego systemu wymiaru sprawiedliwości może skutkować zwiększeniem obszarów wykluczenia prawnego, zachodzącego wtedy, gdy prawo lub praktyka funkcjonowania prawa utrudnia pewnej grupie obywateli dostęp do różnych społecznie cenionych dóbr (np. opieki zdrowotnej, edukacji), a w tym przypadku prawa do sądu. Ekskluzja prawna może jednak dotyczyć również takiej sytuacji, kiedy utrudnienie dotyczy dostępu do prawa samego w sobie, np. z powodu braku informacji prawnej lub poradnictwa. W literaturze pojawia się interesujące stanowisko, że za wykluczenie prawne można uznać zarówno sam proces ekskluzji prawnej, jak i skutki tego procesu, ponieważ nierówne traktowanie przez prawo lub trudności w dostępie do prawa, nie tylko stanowią przejawy wykluczenia, ale także skutkują dalszą prawną marginalizacją 13. W sytuacji, gdy czynnikiem utrudniającym korzystanie z pomocy prawnej jest jej koszt, wykluczeniu prawnemu przeciwdziała bezpłatne poradnictwo prawne. Bezpłatny dostęp do pomocy prawnej, gwarantowany osobom niebędącym w stanie ponieść kosztów profesjonalnej pomocy prawnej, jest jednym z podstawowym elementów konstytuujących prawo do sądu. Rozwój systemu bezpłat- 13 M. Łojkowska, Wykluczenie prawne, w: Ubóstwo i wykluczenie społeczne w Polsce, red. M. Szarfenberg, Warszawa 2011, s

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers 1 z 7 2015-05-14 18:32 Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers Tworzenie ankiety Udostępnianie

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) 112 Informator o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2014/2015 2.6.4. Część ustna. Przykładowe zestawy zadań Przykładowe pytania do rozmowy wstępnej Rozmowa wstępna (wyłącznie

Bardziej szczegółowo

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego 18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego I m sorry, could you repeat that, please? - Przepraszam, czy mo na prosiæ o powtórzenie? I m sorry, I don t understand. - Przepraszam, nie rozumiem. Did you

Bardziej szczegółowo

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Imię i Nazwisko Kandydata/Kandydatki Proszę wstawić X w pole zgodnie z prawdą: Brak znajomości języka angielskiego Znam j. angielski (Proszę wypełnić poniższy

Bardziej szczegółowo

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI O tym, dlaczego warto budować pasywnie, komu budownictwo pasywne się opłaca, a kto się go boi, z architektem, Cezarym Sankowskim, rozmawia

Bardziej szczegółowo

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY ODMIENNE PODEJŚCIE JAK NAWIGOWAĆ W OBECNYCH NURTACH I RUCHACH, KTÓRE

Bardziej szczegółowo

No matter how much you have, it matters how much you need

No matter how much you have, it matters how much you need CSR STRATEGY KANCELARIA FINANSOWA TRITUM GROUP SP. Z O.O. No matter how much you have, it matters how much you need Kancelaria Finansowa Tritum Group Sp. z o.o. was established in 2007 we build trust among

Bardziej szczegółowo

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond. Project CARETRAINING PROJECT EVALUATION QUESTIONNAIRE Projekt CARETRAINING KWESTIONARIUSZ EWALUACJI PROJEKTU Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project

Bardziej szczegółowo

Formularz dla osób planujących ubiegać się o przyjęcie na studia undergraduate (I stopnia) w USA na rok akademicki

Formularz dla osób planujących ubiegać się o przyjęcie na studia undergraduate (I stopnia) w USA na rok akademicki Formularz dla osób planujących ubiegać się o przyjęcie na studia undergraduate (I stopnia) w USA na rok akademicki 2017-2018 Zanim zaczniesz wypełniać formularz, zapoznaj się z Instrukcjami! Imię i nazwisko:

Bardziej szczegółowo

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

Angielski Biznes Ciekawie

Angielski Biznes Ciekawie Angielski Biznes Ciekawie Conditional sentences (type 2) 1. Discuss these two types of mindsets. 2. Decide how each type would act. 3. How would you act? Czy nauka gramatyki języka angielskiego jest trudna?

Bardziej szczegółowo

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM 1. Imię i nazwisko dziecka / Child's name... 2. Adres / Address... 3. Data urodzenia / Date of birth... 4. Imię i nazwisko matki /Mother's name... 5. Adres

Bardziej szczegółowo

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE I.1. X Have a nice day! Y a) Good idea b) See you soon c) The same to you I.2. X: This is my new computer. Y: Wow! Can I have a look at the Internet? X: a) Thank you b) Go ahead c) Let me try I.3. X: What

Bardziej szczegółowo

Effective Governance of Education at the Local Level

Effective Governance of Education at the Local Level Effective Governance of Education at the Local Level Opening presentation at joint Polish Ministry OECD conference April 16, 2012, Warsaw Mirosław Sielatycki Ministry of National Education Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

PROJECT. Syllabus for course Global Marketing. on the study program: Management

PROJECT. Syllabus for course Global Marketing. on the study program: Management Poznań, 2012, September 20th Doctor Anna Scheibe adiunct in the Department of Economic Sciences PROJECT Syllabus for course Global Marketing on the study program: Management I. General information 1. Name

Bardziej szczegółowo

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance Benefits Depending on your residency status (EU citizen or not) there are various benefits available to help you with costs of living. A8 nationals need to have been working for a year and be registered

Bardziej szczegółowo

POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY

POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY TeleTrade DJ International Consulting Ltd Sierpień 2013 2011-2014 TeleTrade-DJ International Consulting Ltd. 1 Polityka Prywatności Privacy Policy Niniejsza Polityka

Bardziej szczegółowo

HOW TO COMMUNICATE ECOTOURISM

HOW TO COMMUNICATE ECOTOURISM HOW TO COMMUNICATE ECOTOURISM CHRIS MILNES, HELLENIC ECOTOURISM SOCIETY Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Projekt opracowany przez Społeczny

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to do business prowadzić interesy Prowadzę interesy w

Bardziej szczegółowo

Awareness campaign Safe rail-road level crossing "Stop and Live!"

Awareness campaign Safe rail-road level crossing Stop and Live! Awareness campaign Safe rail-road level crossing "Stop and Live!" www.plk-sa.pl Geneva, 12-13 May 2014 The key objective of the campaign is: What are our objectives? - to promote the correct patterns of

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be angry with somebody gniewać się na kogoś Czy gniewasz

Bardziej szczegółowo

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES The Student First and last name(s) Nationality E-mail Academic year 2014/2015 Study period 1 st semester 2 nd semester Study cycle Bachelor Master Doctoral Subject area,

Bardziej szczegółowo

Zestawienie czasów angielskich

Zestawienie czasów angielskich Zestawienie czasów angielskich Present Continuous I am, You are, She/ He/ It is, We/ You/ They are podmiot + operator + (czasownik główny + ing) + reszta I' m driving. operator + podmiot + (czasownik główny

Bardziej szczegółowo

Rozmowa kwalifikacyjna z pracodawcą po angielsku str. 4 Anna Piekarczyk. Od Wydawcy

Rozmowa kwalifikacyjna z pracodawcą po angielsku str. 4 Anna Piekarczyk. Od Wydawcy Spis treści Sposoby na udaną rozmowę kwalifikacyjną...5 Lista czasowników, które warto znać i zastosować podczas rozmowy kwalifikacyjnej...9 Lista przymiotników opisujących charakter... 11 Dla pracodawcy:

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o.

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Miejsce odbywania stażu / Legal address Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw Stanowisko, obszar działania/

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2013 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie ze

Bardziej szczegółowo

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY

JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMAT PUNKTOWANIA MAJ 2014 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie ze słuchu 1.1. 1.2.

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Przedszkole Nr 1 w Zabrzu ANKIETA ul. Reymonta 52 41-800 Zabrze tel./fax. 0048 32 271-27-34 p1zabrze@poczta.onet.pl http://jedyneczka.bnet.pl ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Drodzy Rodzice. W związku z realizacją

Bardziej szczegółowo

Why choose No Hau Studio?

Why choose No Hau Studio? Why choose No Hau Studio? We ve been perfecting our skills for over 10 years. Branding and Communications are the core of our activities. B2B is our speciality. Customer s Satisfaction is our priority.

Bardziej szczegółowo

OFERTA REKLAMOWA. advertisement offer

OFERTA REKLAMOWA. advertisement offer OFERTA REKLAMOWA 2015 advertisement offer LICZBY GRAMWZIELONE.PL FACTS & FIGURES 5 LAT NA RYNKU YEARS ON THE MARKET 1 POZYCJA NA RYNKU MEDIÓW W POLSCE DEDYKOWANYCH ENERGII ODNAWIALNEJ NO 1 POSITION AMONG

Bardziej szczegółowo

Program Europa Master Opole-Moguncja-Dijon. Seminarium Wspólne studia - korzyść czy kłopot? Warszawa, 7 listopada 2014 r.

Program Europa Master Opole-Moguncja-Dijon. Seminarium Wspólne studia - korzyść czy kłopot? Warszawa, 7 listopada 2014 r. Program Europa Master Opole-Moguncja-Dijon Seminarium Wspólne studia - korzyść czy kłopot? Warszawa, 7 listopada 2014 r. Program Europa Master Czym jest? STUDY EUROPE LIVE EUROPE! Program Europa Master

Bardziej szczegółowo

A n g i e l s k i. Phrasal Verbs in Situations. Podręcznik z ćwiczeniami. Dorota Guzik Joanna Bruska FRAGMENT

A n g i e l s k i. Phrasal Verbs in Situations. Podręcznik z ćwiczeniami. Dorota Guzik Joanna Bruska FRAGMENT A n g i e l s k i Phrasal Verbs in Situations Podręcznik z ćwiczeniami FRAGMENT Dorota Guzik Joanna Bruska Autorzy: Dorota Guzik, Joanna Bruska Konsultacja językowa: Tadeusz Z. Wolański Lektorzy: Maybe

Bardziej szczegółowo

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Projekt finansowany Fundusze Europejskie z budżetu państwa dla rozwoju oraz ze Polski środków Wschodniej Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND

ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND Ala ma kota is a network of non-public education preschools which are entered into the register of non-public schools and institutions of the Capital City of

Bardziej szczegółowo

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ Part-financed by EU South Baltic Programme w w w. p t m e w. p l PROSPECTS OF THE OFFSHORE WIND ENERGY DEVELOPMENT IN POLAND - OFFSHORE WIND INDUSTRY IN THE COASTAL CITIES AND PORT AREAS PORTS AS LOGISTICS

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi SIERPIEŃ 2012 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Egzamin maturalny z języka angielskiego

Bardziej szczegółowo

Po powtórce zaczynamy naukę kolejnych 10-15 nowych słów i wyrażeń, po czym zostawiamy je w przegródce numer 1. Systematyczność

Po powtórce zaczynamy naukę kolejnych 10-15 nowych słów i wyrażeń, po czym zostawiamy je w przegródce numer 1. Systematyczność Fiszki, metoda powtórkowa. System pięciu przegródek Pierwszego dnia nauki możemy zacząć od przyswojenia 10-15 nowych słówek. Wkładamy je wtedy do przegródki numer 1. Kolejnego dnia zaczynamy od powtórki

Bardziej szczegółowo

Public Schools No. 1 in Chelm Project: The Whole World Is a One Big Chelm

Public Schools No. 1 in Chelm Project: The Whole World Is a One Big Chelm Public Schools No. 1 in Chelm Project: The Whole World Is a One Big Chelm The realization of the programme "The Whole World is One Big Chelm" March 2006 We have completed yet another stage of our programme.

Bardziej szczegółowo

Auschwitz and Birkenau Concentration Camp Records, 1940 1945 RG 15.191M

Auschwitz and Birkenau Concentration Camp Records, 1940 1945 RG 15.191M Auschwitz and Birkenau Concentration Camp Records, 1940 1945 RG 15.191M United States Holocaust Memorial Museum Archive 100 Raoul Wallenberg Place SW Washington, DC 20024 2126 Tel. (202) 479 9717 Email:

Bardziej szczegółowo

Magdalena Drabek (Politechnika Łódzka) Żaneta Mucha (ESN SGGW) Joanna Jóźwik (FRSE) Warszawa, 27 listopada 2015 r.

Magdalena Drabek (Politechnika Łódzka) Żaneta Mucha (ESN SGGW) Joanna Jóźwik (FRSE) Warszawa, 27 listopada 2015 r. Przygotowanie Porozumienia o programie studiów/praktyki rola studenta, uczelni wysyłającej (wydziałowego i uczelnianego koordynatora Erasmusa+) i uczelni przyjmującej. Magdalena Drabek (Politechnika Łódzka)

Bardziej szczegółowo

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Dlaczego powstało? - świat przeżywa dziś rewolucję w obszarze edukacji, - naszym celem jest promocja śląskiego jako regionu opartego na wiedzy, i najnowszych technologiach,

Bardziej szczegółowo

An employer s statement on the posting of a worker to the territory of the Republic of Poland

An employer s statement on the posting of a worker to the territory of the Republic of Poland Państwowa Inspekcja Pracy Annotation Główny Inspektorat Pracy ul. Barska 28/30 02-315 Warszawa Rzeczypospolita Polska Polska An employer s statement on the posting of a worker to the territory of the Republic

Bardziej szczegółowo

EuroWeek Szkoła Liderów 2015

EuroWeek Szkoła Liderów 2015 EuroWeek Szkoła Liderów 2015 Tegoroczny Obóz Językowy Euroweek, niewątpliwie był jednym z tych wyjazdów, które zapadają w pamięci na długie lata. Grupa uczniów z naszej szkoły wraz z nauczycielem języka

Bardziej szczegółowo

Język angielski. Gry i zabawy. Podróże dalekie i bliskie

Język angielski. Gry i zabawy. Podróże dalekie i bliskie Język angielski Gry i zabawy Podróże dalekie i bliskie Tytuł oryginału: 365 gier i zabaw dla całej rodziny. Język angielski Autorzy oryginału: Natalia Kertyczak, Ewa Mikołajska, Radosław Mikołajski, Małgorzata

Bardziej szczegółowo

ETHICS IN COACHING. Axiological foundations supporting changes of consciousness

ETHICS IN COACHING. Axiological foundations supporting changes of consciousness ETHICS IN COACHING Axiological foundations supporting changes of consciousness Lidia D. Czarkowska PhD & Bożena Wujec MA Agenda What coaching is and what is not History of Coachig Ethics in coaching Telic

Bardziej szczegółowo

Vice-mayor of Zakopane Wojciech Solik. Polish Ministry of the Environment Chief Specialist for. Tatras National Park (Slovakia) Director Pawel Majko

Vice-mayor of Zakopane Wojciech Solik. Polish Ministry of the Environment Chief Specialist for. Tatras National Park (Slovakia) Director Pawel Majko April 22, 2012 Vice-mayor of Zakopane Wojciech Solik Tatrzanski Park Narodowy Director Pawel Skawinski (host) Polish Ministry of the Environment Chief Specialist for National Parks Jan Reklewski Tatras

Bardziej szczegółowo

Perspektywy PDF. ==>Download: Perspektywy PDF ebook By 0

Perspektywy PDF. ==>Download: Perspektywy PDF ebook By 0 Perspektywy PDF ==>Download: Perspektywy PDF ebook By 0 Perspektywy PDF By 0 - Are you searching for Perspektywy pdf Books? Now, you will be happy that Perspektywy PDF is available at our online library

Bardziej szczegółowo

BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation. operation good practices presentation

BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation. operation good practices presentation BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation operation good practices presentation Polites association was founded in 2002 in Szczecin Stowarzyszenie POLITES w Szczecinie Starszy Brat Starsza Siostra

Bardziej szczegółowo

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Jan Witkowski : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Project for exhibition photo graphic compositions typography colors Berlin London Paris Barcelona Vienna Prague Krakow Zakopane Jan Witkowski ARTIST FROM

Bardziej szczegółowo

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science Proposal of thesis topic for mgr in (MSE) programme 1 Topic: Monte Carlo Method used for a prognosis of a selected technological process 2 Supervisor: Dr in Małgorzata Langer 3 Auxiliary supervisor: 4

Bardziej szczegółowo

PROGRAM. Partnerskie Projekty Szkół Program sektorowy Programu Uczenie się przez całe życie. Tytuł projektu: My dream will change the world

PROGRAM. Partnerskie Projekty Szkół Program sektorowy Programu Uczenie się przez całe życie. Tytuł projektu: My dream will change the world PROGRAM Partnerskie Projekty Szkół Program sektorowy Programu Uczenie się przez całe życie Tytuł projektu: My dream will change the world Państwa partnerskie: Hiszpania i Włochy Czas realizacji projektu:

Bardziej szczegółowo

Patient Protection in Clinical Trials

Patient Protection in Clinical Trials Patient Protection in Clinical Trials Marek Czarkowski Bioethic Committee Warsaw Chamber of Physicians Factors affecting security and rights of research participants International regulations Domestic

Bardziej szczegółowo

UE przyjmuje nowy program Bezpieczny Internet : 55 mln euro, aby Internet stał się bezpieczny dla dzieci

UE przyjmuje nowy program Bezpieczny Internet : 55 mln euro, aby Internet stał się bezpieczny dla dzieci IP/8/899 Bruksela, dnia 9 grudnia 8 r. UE przyjmuje nowy program Bezpieczny Internet : mln euro, aby Internet stał się bezpieczny dla dzieci Od dnia stycznia 9 r. UE będzie miała nowy program Bezpieczny

Bardziej szczegółowo

The average number of people in a household receiving social benefits in relation to the average number of persons per household

The average number of people in a household receiving social benefits in relation to the average number of persons per household CENTRAL STATISTICAL OFFICE STATISTICAL OFFICE IN KATOWICE Sustainable Development Indicators. Regional module The average number of people in a household receiving social benefits in relation to the average

Bardziej szczegółowo

Wzory organizowania się migrantów z wybranych krajów azjatyckich wyniki badań jakościowych

Wzory organizowania się migrantów z wybranych krajów azjatyckich wyniki badań jakościowych Wzory organizowania się migrantów z wybranych krajów azjatyckich wyniki badań jakościowych Dr Kinga Wysieńska Projekt Tygiel kulturowy czy getta narodowościowe? wzory integracji i wzajemne relacje imigrantów

Bardziej szczegółowo

III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE 26 29.04.2015 POLAND European Ecotourism: facing global challenges

III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE 26 29.04.2015 POLAND European Ecotourism: facing global challenges www.european-ecotourism.pl registration: office@european-ecotourism.pl enquires: biuro@sie.org.pl tel. +48 725 994 964 Social Ecological Institute is pleased to invite to III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE

Bardziej szczegółowo

Volley English! Dziś lekcja 1 Zaproszenie. Zapraszamy i my

Volley English! Dziś lekcja 1 Zaproszenie. Zapraszamy i my Volley English! Już od dziś, co miesiąc, znajdziecie w naszym serwisie nową ofertę. Zapraszamy Cię do nauki angielskiego w praktycznym wydaniu. Przygotowaliśmy dla Ciebie wyjątkowe materiały, które odnoszą

Bardziej szczegółowo

EN/PL COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION. Brussels, 29 August 2013. 13174/13 Interinstitutional File: 2013/0224 (COD)

EN/PL COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION. Brussels, 29 August 2013. 13174/13 Interinstitutional File: 2013/0224 (COD) COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION Brussels, 29 August 2013 13174/13 Interinstitutional File: 2013/0224 (COD) ENV 782 MAR 119 MI 708 ONU 86 CODEC 1921 INST 459 PARLNAT 214 COVER NOTE from: Polish Senate date

Bardziej szczegółowo

Adult Education and Lifelong Learning

Adult Education and Lifelong Learning Adult Education and Lifelong Learning Adult Education Centers can provide a number of courses many of which are free to the learner. For information on the courses they provide visit www.lincolnshire.gov.uk/

Bardziej szczegółowo

THE PROFILE OF PRIMARY LANGUAGE TEACHER. Mariola Bogucka Warszawa, 29.9.2011

THE PROFILE OF PRIMARY LANGUAGE TEACHER. Mariola Bogucka Warszawa, 29.9.2011 THE PROFILE OF PRIMARY LANGUAGE TEACHER Mariola Bogucka Warszawa, 29.9.2011 Cross European Studies quality FL teaching & learning for YLs Nikolov M., Curtain H. (2000) An early Start: Young Learners and

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 5

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 5 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 5 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be to do something mieć coś zrobić Mam jej pomóc jutro.

Bardziej szczegółowo

PLSH1 (JUN14PLSH101) General Certificate of Education Advanced Subsidiary Examination June 2014. Reading and Writing TOTAL

PLSH1 (JUN14PLSH101) General Certificate of Education Advanced Subsidiary Examination June 2014. Reading and Writing TOTAL Centre Number Surname Candidate Number For Examiner s Use Other Names Candidate Signature Examiner s Initials Section Mark Polish Unit 1 Reading and Writing General Certificate of Education Advanced Subsidiary

Bardziej szczegółowo

Customer engagement, czyli klient, który wraca

Customer engagement, czyli klient, który wraca Customer engagement, czyli klient, który wraca Impact Economics Relations Transformation Warszawa, 4 listopada 2015 Kolejność ma znaczenie Put your staff first, customers second, and shareholders third

Bardziej szczegółowo

Język angielski. Poziom rozszerzony Próbna Matura z OPERONEM i Gazetą Wyborczą CZĘŚĆ I KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I

Język angielski. Poziom rozszerzony Próbna Matura z OPERONEM i Gazetą Wyborczą CZĘŚĆ I KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I Poziom rozszerzony Język angielski Język angielski. Poziom rozszerzony KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I W schemacie oceniania zadań otwartych są prezentowane przykładowe odpowiedzi.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wprowadzenie... 9

Spis treści. Wprowadzenie... 9 STUDIA POLITOLOGICZNE VOL. 16 Spis treści Wprowadzenie............................................. 9 STUDIA I ANALIZY Grażyna Ulicka Marketing polityczny a treści i postrzeganie polityki........... 11

Bardziej szczegółowo

KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI

KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI Egzamin maturalny maj 2010 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie ze słuchu 1.1. T 1.2. F 1.3. Zdający stwierdza, czy tekst

Bardziej szczegółowo

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia Katedra Rynku Transportowego Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia dr Marcin Wołek Department of Transportation Market University of Gdansk Warsaw,

Bardziej szczegółowo

Ilona B. Miles website Terms of Use (ewentualnie: Service)

Ilona B. Miles website Terms of Use (ewentualnie: Service) Ilona B. Miles website Terms of Use (ewentualnie: Service) 1. The owner of the website Ilona B. Miles is Success Solutions LLC, Sonaty Street 6/1108, 02-744 Warsaw, Tax Identification Number: 5213689531,

Bardziej szczegółowo

Jak tworzyć programów studiów na bazie efektów uczenia się?

Jak tworzyć programów studiów na bazie efektów uczenia się? Jak tworzyć programów studiów na bazie efektów uczenia się? Seminarium Bolońskie Proces Boloński: nowe wyzwania dla polskich uczelni Uniwersytet w Białymstoku, 12 maja 2010 r. Ewa Chmielecka, Andrzej Kraśniewski

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

Goodman Kraków Airport Logistics Centre. 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth+

Goodman Kraków Airport Logistics Centre. 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth+ Goodman Kraków Airport Logistics Centre 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth Goodman Kraków Airport Logistics Centre ul. Komandosów 1, 32-085 Modlniczka Goodman

Bardziej szczegółowo

Zwróciliśmy na siebie ich uwagę! Co teraz?! Imagine the result

Zwróciliśmy na siebie ich uwagę! Co teraz?! Imagine the result Zwróciliśmy na siebie ich uwagę! Co teraz?! Zwróciliśmy na siebie ich uwagę! Co teraz?! Imagine the result UDZIAŁ SPOŁECZEŃSTWA I NATURA 2000 Social participation and Natura 2000 Komunikacja ze społeczeństwem

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA TWORZENIA KRZYśÓWEK

INSTRUKCJA TWORZENIA KRZYśÓWEK INSTRUKCJA TWORZENIA KRZYśÓWEK KrzyŜówka została tworzona w programie MsOffice. Polecam równieŝ program OpenOffice. W całym dokumencie obowiązuje standard: krzyŝówka wraz z pytaniami powinna (musi!!) mieścić

Bardziej szczegółowo

ADVICERO TAX RETAIL MARKET IN POLAND

ADVICERO TAX RETAIL MARKET IN POLAND ADVICERO TAX RETAIL MARKET IN POLAND 2014 WWW.ADVICERO.EU RETAIL MARKET IN POLAND The Polish retail market enjoyed substantial development in recent years and is expected to continue growing in the near

Bardziej szczegółowo

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent How To Start a BUSINESS Agenda Steps to build a business Examples: Qualix Comergent 1 Idea The Idea is a Piece of a Company 4 2 The Idea is a Piece of a Company Investing_in_New_Ideas.wmv Finding_the_Problem_is_the_Hard_Part_Kevin

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to take a rest - odpocząć Muszę odpocząć. (5) Czy chcesz

Bardziej szczegółowo

UMOWY WYPOŻYCZENIA KOMENTARZ

UMOWY WYPOŻYCZENIA KOMENTARZ UMOWY WYPOŻYCZENIA KOMENTARZ Zaproponowany dla krajów Unii Europejskiej oraz dla wszystkich zainteresowanych stron wzór Umowy wypożyczenia między muzeami i instytucjami kultury opracowany został przez

Bardziej szczegółowo

numer 4 (55) 2013 Warszawa 2013

numer 4 (55) 2013 Warszawa 2013 numer 4 (55) 2013 Warszawa 2013 Spis treści TO SAMOŒÆ NAUK O MEDIACH MICHA DRO D Etyczne aspekty mediów integraln¹ czêœci¹ nauk o mediach.......11 JERZY OLÊDZKI Public relations i marketing medialny: zarz¹dzanie

Bardziej szczegółowo

European teens speaking through art. Europejscy nastolatkowie wypowiadają się poprzez sztukę.

European teens speaking through art. Europejscy nastolatkowie wypowiadają się poprzez sztukę. European teens speaking through art. Europejscy nastolatkowie wypowiadają się poprzez sztukę. The schools which participate in the project are from: Szkoły uczestniczące w projekcie są z: POLAND POLSKI

Bardziej szczegółowo

Remember to set your printer to omit this page when running off copies.using this document.

Remember to set your printer to omit this page when running off copies.using this document. Remember to set your printer to omit this page when running off copies.using this document. The booklets are all produced using MS Publisher, so that is necessary on the computer being used. This document

Bardziej szczegółowo

Version 1.0: 0606 abc. General Certificate of Education. 2006 examination June series

Version 1.0: 0606 abc. General Certificate of Education. 2006 examination June series Version.0: 0606 abc General Certificate of Education Polish 5686 POL Responsive Writing Mark Scheme 006 examination June series Mark schemes are prepared by the Principal Examiner and considered, together

Bardziej szczegółowo

1.How do you rate the English language skills of Polish students?

1.How do you rate the English language skills of Polish students? PODSUMOWANIE WYNIKÓW ANKIET DLA OPIEKUNÓW PORTUGALSKICH PODCZAS STAŻU LEONARDO DA VINCI - MAJ 2013 1.How do you rate the English language skills of Polish students? -bad 0 -insufficient 0 -sufficient 0

Bardziej szczegółowo

POLISH CULTURAL FOUNDATION

POLISH CULTURAL FOUNDATION 177 Broadway Clark, New Jersey 07066 Tel: 732-382-7197 Fax: 732-382-7169 web: www.pcfnj.org e-mail: pcf@pcfnj.org Accept our cordial invitation to JOIN TODAY! Come visit and experience our hospitality.

Bardziej szczegółowo

Galeria Handlowa Starogard Gdański

Galeria Handlowa Starogard Gdański Galeria Handlowa Starogard Gdański Parkridge Retail Miasto Starogard Gdański leży w południowo-wschodniej części województwa pomorskiego, w pobliżu Borów Tucholskich, nad rzeką Wierzycą na Pojezierzu Starogardzkim.

Bardziej szczegółowo

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce Sustainable Urban Mobility Planning Poland Wprowadzenie Introduction Wyzwania polityki UE w zakresie transportu miejskiego Zatłoczenie centrów miast

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi CZERWIEC 2012 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie

Bardziej szczegółowo

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round Extraclass Football Men Season 2009/10 - Autumn round Invitation Dear All, On the date of 29th July starts the new season of Polish Extraclass. There will be live coverage form all the matches on Canal+

Bardziej szczegółowo

1945 (96,1%) backlinks currently link back. 1505 (74,4%) links bear full SEO value. 0 links are set up using embedded object

1945 (96,1%) backlinks currently link back. 1505 (74,4%) links bear full SEO value. 0 links are set up using embedded object Website Backlinks Analysis Report 2023 backlinks from 224 domains Report created: Jan 3, 2015 Website: http://wpisz.stronę.odbiorcy Compared with: 7 day(s) old Domain Statistics The domain seo.zgred.pl

Bardziej szczegółowo

Polska Federacja Klubów Business and Professional Women

Polska Federacja Klubów Business and Professional Women Polska Federacja Klubów Business and Professional Women 5 października 2013 roku zainaugurowała we Dworze Podstolice Kampanię EQUAL PAY DAY na lata 2014-2015 pod hasłem: JOINT ACTION WSPÓLNA AKCJA. Polska

Bardziej szczegółowo

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Piąte spotkanie grupy partnerskiej w Katowicach (Polska) 19-20 maj 2015 Program Uczenie się przez całe życie Grundtvig Tytył projektu: Osoby 50+ na rynku

Bardziej szczegółowo

not the territory (Holmes 1988/2000: 174)

not the territory (Holmes 1988/2000: 174) the map is not the territory (Holmes 1988/2000: 174) Holmes coins the name for the new discipline [ ] the designation translation studies would seem to be the most appropriate of all those available in

Bardziej szczegółowo

UWAGA!!!! Nie odsyłać do Spółki ATTENTION!!!!! Do not send it to the Company

UWAGA!!!! Nie odsyłać do Spółki ATTENTION!!!!! Do not send it to the Company UWAGA!!!! Nie odsyłać do Spółki ATTENTION!!!!! Do not send it to the Company INSTRUKCJA ZAŁĄCZNIK DO PEŁNOMOCNICTWA DOTYCZĄCA WYKONYWANIA PRZEZ PEŁNOMOCNIKA PRAWA GŁOSU NA ZWYCZAJNYM WALNYM ZGROMADZENIU

Bardziej szczegółowo

Filozofia z elementami logiki Klasyfikacja wnioskowań I część 2

Filozofia z elementami logiki Klasyfikacja wnioskowań I część 2 Filozofia z elementami logiki Klasyfikacja wnioskowań I część 2 Mariusz Urbański Instytut Psychologii UAM Mariusz.Urbanski@amu.edu.pl Plan: definicja pojęcia wnioskowania wypowiedzi inferencyjne i wypowiedzi

Bardziej szczegółowo

Wikimedia Polska Conference 2009 You too can create... not only Wikipedia!

Wikimedia Polska Conference 2009 You too can create... not only Wikipedia! Wikimedia Polska Conference 2009 You too can create... not only Wikipedia! 1 st -3 rd May, 2009, Jadwisin by the Jezioro Zegrzyńskie Wikimedia Polska Conference 2009 is a fourth event organized by the

Bardziej szczegółowo

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015 Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Karta przedmiotu Wydział Inżynierii Środowiska obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 014/015 Kierunek studiów: Inżynieria Środowiska

Bardziej szczegółowo