Badania właściwości struktury polimerów metodą róŝnicowej kalorymetrii skaningowej DSC

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Badania właściwości struktury polimerów metodą róŝnicowej kalorymetrii skaningowej DSC"

Transkrypt

1 Badania właściwości struktury polimerów metodą róŝnicowej kalorymetrii skaningowej DSC Cel ćwiczenia Zapoznanie studentów z badaniami właściwości strukturalnych polimerów w oparciu o jedną z metod analizy termicznej DSC (Differential Scanning Calorymetry). Wprowadzenie Metody analizy termicznej Metody analizy termicznej wykorzystują pomiary zmian właściwości fizycznych badanej substancji lub postępu reakcji chemicznych, jakim substancja ta podlega podczas kontrolowanego ogrzewania. Znajomość temperatur przemian charakterystycznych dla danej substancji pozwala na jej identyfikację, zaś ilościowe wyznaczenie jej zawartości umoŝliwia odniesienie zmierzonej zmiany danej wielkości do efektu oczekiwanego dla czystej substancji. Metody termiczne umoŝliwiają równieŝ badanie przebiegu waŝnych procesów, jakim mogą podlegać podczas ogrzewania ciała stałe: reakcji rozkładu, utleniania, redukcji oraz topnienia, krystalizacji i innych przemian fazowych występujących w polimerach. Podobnie jak róŝnicowa analiza termiczna (DTA), metoda DSC (ang. Differential Scanning Calorymetry) umoŝliwia badanie efektów cieplnych towarzyszących procesom zachodzącym podczas ogrzewania badanej substancji. Jest to metoda kalorymetryczna, tzn. polega ona na bezpośrednim pomiarze ciepła wydzielanego lub pochłanianego przez badana substancję. Metoda DSC jest wykorzystywana do pomiarów efektów cieplnych przemian egzotermicznym lub egzotermicznych róŝnego typu: reakcji chemicznym (rozkładu, utleniania) oraz przemian fazowych (rekrystalizacji, topnienia). UmoŜliwia ona wyznaczanie wielkości charakterystycznych dla badanej substancji - ciepła (entalpii) przemiany oraz ciepła właściwego. Metoda ta jest stosowana do identyfikacji i badania róŝnych materiałów, zarówno naturalnych jak i syntetycznych (zwłaszcza polimerów), umoŝliwia takŝe tworzenie diagramów fazowych. 1

2 W standardowych róŝnicowych kalorymetrach skaningowych moŝliwe są pomiary w zakresie od -170 C do 750 C (osiąganie niskich temperatur wymaga odpowiedniego chłodzenia ciekłym azotem). Obecnie wykorzystywane są dwie odmienne metody pomiarowe, róŝniące się teŝ rozwiązaniami konstrukcyjnymi: metoda kompensacji mocy (power compensation) albo metoda pomiaru strumienia ciepła (heat flux). Metoda kompensacji mocy polega na ogrzewaniu próbki substancji badanej i nawaŝki substancji wzorcowe w dwóch oddzielnych piecach elektrycznych, kontrolowanym w taki sposób, by temperatura obu próbek pozostawała taka sama. Sygnał DSC, proporcjonalny do ciepła pochłanianego przez próbkę, stanowi róŝnica energii cieplnej oddawanej przez grzejniki w obu piecach. W metodzie pomiaru strumienia ciepła próbka jest umieszczona na dysku zawierającym liczne termopary, umoŝliwiające pomiar róŝnicy temperatur pomiędzy próbką a źródłem ciepła, i w konsekwencji wyznaczenie przepływu ciepła do próbki rysunek 1. Rys. 1. Schemat pomiaru róŝnic strumieni ciepła w metodzi DSC Metoda DSC ma zastosowanie w badaniach: przemian fazowych polimerów, przemian fizycznych: temperatury zeszklenia T g, temperatury mięknienia T m, składu mieszanin i kopolimerów, rozkładu termicznego T d (temperatura destrukcji) polimerów, utleniania i spalania, 2

3 ciepła: krystalizacji, polimeryzacji, rozpuszczania, absorpcji i desorpcji entalpii topnienia i stopnia krystaliczności, Wartość efektów cieplnych topnienia polimerów h t (i) określa się na podstawie krzywej DSC zarejestrowanej podczas ogrzewania próbki ze stałą szybkością. Wartości ciepła topnienia fazy krystalicznej polimerów h t,c mają charakter stałych materiałowych i są podane w wielu pracach [1,2,3,4,5,6] (równieŝ w oprogramowaniu urządzeń DSC jako niezbędne dane do wyznaczania wartości stopnia krystaliczności). Endotermiczne części krzywej DSC przyporządkowuje się przeobraŝaniu się faz krystalicznych poszczególnych polimerów w fazę bezpostaciową. Do wyznaczenia wartości stopnia krystaliczności całkuje się poszczególne obszary krzywej DSC w odpowiednich (moŝliwie szerokich) zakresach temperatury. Jako linię podstawową całkowania przyjmuje się zwykle prostą łączącą punkty krzywej DSC odpowiadające skrajnym, w przypadku badanego układu polimerowego, granicom całkowania. Przygotowanie próbek i aparatura Przygotowanie próbki do badań DSC polega na pobraniu z badanego elementu wycinka o masie od kilku do kilkunastu miligramów. Jego rozmiary powinny umoŝliwić umieszczenie próbki w specjalnym (wykonanym z aluminium) pojemniczku (tygielku). Przed umieszczeniem próbki w tygielku wyznacza się dokładnie jej masę. NaleŜy zwrócić szczególną uwagę na dokładność pomiaru masy, gdyŝ jest to wielkość, do której jest odnoszona ilość ciepła pochłoniętego przez próbkę w czasie jej ogrzewania. Masa próbki powinna być wyznaczona z dokładnością do setnych części miligrama. Masę próbek wyznacza się z dokładnością do 0,01 miligrama z wykorzystaniem wagi mikroanalitycznej firmy SARTORIUS. Badania przeprowadza się z wykorzystaniem urządzenia DSC Phox 204 PC firmy NETZSCH (Niemcy) o moŝliwościach pomiaru w zakresie temperatury -200 C 600 C z szybkością nagrzewania od 0,1 do 50 C/min. Wartości ujemne temperatury uzyskano poprzez doprowadzenie do komory pomiarowej urządzenia ciekłego azotu. Stanowisko badawcze oraz przekrój przez część pomiarową przedstawiono na rysunkach 2 i 3. 3

4 Rys. 2. Stanowisko pomiarowe do badań DSC wraz z wagą Po odpowiednim przygotowaniu próbki umieszcza się ją w części pomiarowej kalorymetru na specjalnym miniaturowym sensorze rejestrującym zmiany temperatury oraz strumień ciepła pochłonięty lub wyemitowany przez próbkę. Schemat komory pomiarowej oraz widok tygielków z próbkami (badaną i referencyjną) w niej umieszczonymi przedstawiono na rysunku 3. a) b) Rys. 3. Urządzenie DSC: a) schemat komory pomiarowej, b) próbki umieszczone w komorze pomiarowej 4

5 Przebieg ćwiczenia i analiza otrzymanych wyników Po umieszczeniu próbki badanej w piecu pomiarowym i przykryciu komory pomiarowej trzema kolejnymi pokrywami izolującymi, przystępujemy do ustawienia programu badań. Standartowo badania przeprowadza się z prędkością ogrzewania 10 o C/min, natomiast początek i koniec (zakres temperaturowy) pomiaru zaleŝny jest od badanego materiału i oczekiwanych wyników. Do celów identyfikacji materiału stosuje się standartowo ogrzewanie do stopienia, ochładzanie do wykrystalizowania i ponowne ogrzewanie. Po ustawieniu odpowiedniego programu zmiany temperatury urządzenie samoczynnie ją kontroluje, pobierając dane z czujników umieszczonych bezpośrednio pod kaŝdą z próbek (badaną i referencyjną). Po zakończeniu pomiaru otrzymuje się wykres zmiany sygnału DSC w mw/mg w funkcji czasu lub temperatury. Dalszy proces obróbki i analizy termogramu DSC przeprowadza się w aplikacji Thermal Anaysing. Przykładowy wynik analizy przedstawiono na rysunkach 4, 5 i 6, na których zaznaczono charakterystyczne punkty krzywych. Rys. 4. Przykładowy termogram DSC polimeru częściowo krystalicznego POM, krzywe oznaczone kolorami zielonym i niebieskim otrzymano podczas ogrzewania (topnienie), krzywe czerwona i fioletowa podczas ochładzania (krystalizacja) 5

6 3 temperatura topnienia 165,5 0 C 2 Sygnał DSC, mw/mg endo exo Entalpia przemiany 165,5 J/g Entalpia przemiany -163,6 J/g zakres krystalizacji 20 0 C -2 temperatura krystalizacji 145,4 0 C Temperatura, 0 C Rys. 5. Fragment krzywej DSC fazy topnienia i krystalizacji POM grzanie chłodzenie 0,5 0,4 0,3 0,2 Temperatura zeszklenia 90,2 0 C c p 0,3 J/(g * K) Temperatura płynięcia 165,5 0 C Sygnał DSC, mw/mg 0,1 0,0-0,1-0,2-0,3-0,4-0,5-0, Temperatura, 0 C grzanie chłodzenie Rys. 6. Fragment krzywej DSC polimeru bezpostaciowego PS 6

7 Treść sprawozdania Po przeprowadzonym pomiarze naleŝy sporządzić sprawozdanie, które powinno zawierać następujące punkty. charakterystykę badanych tworzyw, opis sposobu przygotowania próbek, masy pobranych próbek, parametry pomiaru (zakres temperatury i szybkości ogrzewania i ochładzania) otrzymane termogramy DSC i ich analizę, wartości charakterystycznych wielkości (temperatura topnienia, krystalizacji, początek i koniec przemian itp.), wnioski i uwagi z przeprowadzonych badań. Literatura 1. J.F.Rabek, Podstawy fizykochemii polimerów, Wydawnictwo Politechniki Wrocławskiej, Praca zbiorowa pod redakcją Z. Florjańczyka i S. Penczka, Chemia polimerów, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, T. Broniewski, J. Kapko, W. Płaczek, J. Thomalla, Metody i ocena właściwości tworzyw sztucznych, WNT, W. Przygocki, Metody fizyczne badań polimerów, PWN, Oznaczanie temperatury i entalpii topnienia i krystalizacji PN-EN ISO : Oznaczanie temperatury zeszklenia metodą DSC PN-EN ISO :1999 7

OKREŚLENIE METODĄ KALORYMETRII SKANINGOWEJ ENTALPII PRZEMIAN FAZOWYCH W ŻELIWIE SZARYM

OKREŚLENIE METODĄ KALORYMETRII SKANINGOWEJ ENTALPII PRZEMIAN FAZOWYCH W ŻELIWIE SZARYM 5/22 Archives of Foundry, Year 6, Volume 6, 22 Archiwum Odlewnictwa, Rok 6, Rocznik 6, Nr 22 PAN Katowice PL ISSN 1642-538 OKREŚLENIE METODĄ KALORYMETRII SKANINGOWEJ ENTALPII PRZEMIAN FAZOWYCH W ŻELIWIE

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 3 TERMOCHEMIA

WYKŁAD 3 TERMOCHEMIA WYKŁAD 3 TERMOCHEMIA Termochemia jest działem termodynamiki zajmującym się zastosowaniem pierwszej zasady termodynamiki do obliczania efektów cieplnych procesów fizykochemicznych, a w szczególności przemian

Bardziej szczegółowo

BADANIE PARAMETRÓW PROCESU SUSZENIA

BADANIE PARAMETRÓW PROCESU SUSZENIA BADANIE PARAMETRÓW PROCESU SUSZENIA 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie budowy i zasady działania suszarki konwekcyjnej z mikrofalowym wspomaganiem oraz wyznaczenie krzywej suszenia dla suszenia

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA TECHNICZNA ZESTAWU DO ANALIZY TERMOGRAWIMETRYCZNEJ TG-FITR-GCMS ZAŁĄCZNIK NR 1 DO ZAPYTANIA OFERTOWEGO

SPECYFIKACJA TECHNICZNA ZESTAWU DO ANALIZY TERMOGRAWIMETRYCZNEJ TG-FITR-GCMS ZAŁĄCZNIK NR 1 DO ZAPYTANIA OFERTOWEGO SPECYFIKACJA TECHNICZNA ZESTAWU DO ANALIZY TERMOGRAWIMETRYCZNEJ TG-FITR-GCMS ZAŁĄCZNIK NR 1 DO ZAPYTANIA OFERTOWEGO NR 113/TZ/IM/2013 Zestaw ma umożliwiać analizę termiczną próbki w symultanicznym układzie

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM METROLOGII

LABORATORIUM METROLOGII LABORATORIUM METROLOGII POMIARY TEMPERATURY NAGRZEWANEGO WSADU Cel ćwiczenia: zapoznanie z metodyką pomiarów temperatury nagrzewanego wsadu stalowego 1 POJĘCIE TEMPERATURY Z definicji, która jest oparta

Bardziej szczegółowo

STUDIA I STOPNIA STACJONARNE ELEKTROTECHNIKA

STUDIA I STOPNIA STACJONARNE ELEKTROTECHNIKA STUDIA I STOPNIA STACJONARNE ELEKTROTECHNIKA PRZEDMIOT: ROK: 3 SEMESTR: 5 (zimowy) RODZAJ ZAJĘĆ I LICZBA GODZIN: LICZBA PUNKTÓW ECTS: RODZAJ PRZEDMIOTU: URZĄDZENIA ELEKTRYCZNE 5 Wykład 30 Ćwiczenia Laboratorium

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie IX KATALITYCZNY ROZKŁAD WODY UTLENIONEJ

Ćwiczenie IX KATALITYCZNY ROZKŁAD WODY UTLENIONEJ Wprowadzenie Ćwiczenie IX KATALITYCZNY ROZKŁAD WODY UTLENIONEJ opracowanie: Barbara Stypuła Celem ćwiczenia jest poznanie roli katalizatora w procesach chemicznych oraz prostego sposobu wyznaczenia wpływu

Bardziej szczegółowo

WIROWYCH. Ćwiczenie: ĆWICZENIE BADANIE PRĄDÓW ZAKŁ AD ELEKTROENERGETYKI. Opracował: mgr inż. Edward SKIEPKO. Warszawa 2000

WIROWYCH. Ćwiczenie: ĆWICZENIE BADANIE PRĄDÓW ZAKŁ AD ELEKTROENERGETYKI. Opracował: mgr inż. Edward SKIEPKO. Warszawa 2000 SZKOŁA GŁÓWNA SŁUŻBY POŻARNICZEJ KATEDRA TECHNIKI POŻARNICZEJ ZAKŁ AD ELEKTROENERGETYKI Ćwiczenie: ĆWICZENIE BADANIE PRĄDÓW WIROWYCH Opracował: mgr inż. Edward SKIEPKO Warszawa 000 Wersja 1.0 www.labenergetyki.prv.pl

Bardziej szczegółowo

Dr hab. inż. Jan Duda. Wykład dla studentów kierunku Zarządzanie i Inżynieria Produkcji

Dr hab. inż. Jan Duda. Wykład dla studentów kierunku Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Automatyzacja i Robotyzacja Procesów Produkcyjnych Dr hab. inż. Jan Duda Wykład dla studentów kierunku Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Podstawowe pojęcia Automatyka Nauka o metodach i układach sterowania

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁOZNAWSTWO Wydział Mechaniczny, Mechatronika, sem. I. dr inż. Hanna Smoleńska

MATERIAŁOZNAWSTWO Wydział Mechaniczny, Mechatronika, sem. I. dr inż. Hanna Smoleńska MATERIAŁOZNAWSTWO Wydział Mechaniczny, Mechatronika, sem. I dr inż. Hanna Smoleńska UKŁADY RÓWNOWAGI FAZOWEJ Równowaga termodynamiczna pojęcie stosowane w termodynamice. Oznacza stan, w którym makroskopowe

Bardziej szczegółowo

Wykaz urządzeń Lp Nazwa. urządzenia 1. Luksomierz TES 1332A Digital LUX METER. Przeznaczenie/ dane techniczne Zakres 0.. 200/2000/20000/ 200000 lux

Wykaz urządzeń Lp Nazwa. urządzenia 1. Luksomierz TES 1332A Digital LUX METER. Przeznaczenie/ dane techniczne Zakres 0.. 200/2000/20000/ 200000 lux Wykaz urządzeń Lp Nazwa urządzenia 1 Luksomierz TES 1332A Digital LUX METER Przeznaczenie/ dane techniczne Zakres 0 200/2000/20000/ 200000 lux 2 Komora klimatyczna Komora jest przeznaczona do badania oporu

Bardziej szczegółowo

13 TERMODYNAMIKA. Sprawdzono w roku 2015 przez A. Chomickiego

13 TERMODYNAMIKA. Sprawdzono w roku 2015 przez A. Chomickiego 13 TERMODYNAMIKA Zagadnienia teoretyczne Układ i otoczenie. Wielkości intensywne i ekstensywne. Pojęcie energii, ciepła, pracy, temperatury. Zasady termodynamiki (pierwsza, druga, trzecia). Funkcje termodynamiczne

Bardziej szczegółowo

ANALIZA KRZEPNIĘCIA I BADANIA MIKROSTRUKTURY PODEUTEKTYCZNYCH STOPÓW UKŁADU Al-Si

ANALIZA KRZEPNIĘCIA I BADANIA MIKROSTRUKTURY PODEUTEKTYCZNYCH STOPÓW UKŁADU Al-Si 53/22 Archives of Foundry, Year 2006, Volume 6, 22 Archiwum Odlewnictwa, Rok 2006, Rocznik 6, Nr 22 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 ANALIZA KRZEPNIĘCIA I BADANIA MIKROSTRUKTURY PODEUTEKTYCZNYCH STOPÓW UKŁADU

Bardziej szczegółowo

Przyspieszenie separacji faz w zmiennym polu elektrycznym

Przyspieszenie separacji faz w zmiennym polu elektrycznym Przyspieszenie separacji faz w zmiennym polu elektrycznym Niejednorodne układy polimer / ciekły kryształ ze względu na zastosowania techniczne cieszą się niesłabnącym zainteresowaniem. Polimery są dodawane

Bardziej szczegółowo

Materiały do laboratorium Przygotowanie Nowego Wyrobu dotyczące metody elementów skończonych (MES) Opracowała: dr inŝ.

Materiały do laboratorium Przygotowanie Nowego Wyrobu dotyczące metody elementów skończonych (MES) Opracowała: dr inŝ. Materiały do laboratorium Przygotowanie Nowego Wyrobu dotyczące metody elementów skończonych (MES) Opracowała: dr inŝ. Jolanta Zimmerman 1. Wprowadzenie do metody elementów skończonych Działanie rzeczywistych

Bardziej szczegółowo

13. TERMODYNAMIKA WYZNACZANIE ENTALPII REAKCJI ZOBOJĘTNIANIA MOCNEJ ZASADY MOCNYMI KWASAMI I ENTALPII PROCESU ROZPUSZCZANIA SOLI

13. TERMODYNAMIKA WYZNACZANIE ENTALPII REAKCJI ZOBOJĘTNIANIA MOCNEJ ZASADY MOCNYMI KWASAMI I ENTALPII PROCESU ROZPUSZCZANIA SOLI Wykonanie ćwiczenia 13. TERMODYNAMIKA WYZNACZANIE ENTALPII REAKCJI ZOBOJĘTNIANIA MOCNEJ ZASADY MOCNYMI KWASAMI I ENTALPII PROCESU ROZPUSZCZANIA SOLI Zadania do wykonania: 1. Wykonać pomiar temperatury

Bardziej szczegółowo

Budowa stopów. (układy równowagi fazowej)

Budowa stopów. (układy równowagi fazowej) Budowa stopów (układy równowagi fazowej) Równowaga termodynamiczna Stopy metali są trwałe w stanie równowagi termodynamicznej. Równowaga jest osiągnięta, gdy energia swobodna układu uzyska minimum lub

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA GÓRNICZO HUTNICZA INSTRUKCJE DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH: TECHNIKA PROCESÓW SPALANIA

AKADEMIA GÓRNICZO HUTNICZA INSTRUKCJE DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH: TECHNIKA PROCESÓW SPALANIA AKADEMIA GÓRNICZO HUTNICZA IM. STANISŁAWA STASZICA W KRAKOWIE WYDZIAŁ INŻYNIERII METALI I INFORMATYKI PRZEMYSŁOWEJ KATEDRA TECHNIKI CIEPLNEJ I OCHRONY ŚRODOWISKA INSTRUKCJE DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH:

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Politechnika Łódzka Wydział Mechaniczny Instytut Inżynierii Materiałowej LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Ćwiczenie nr 6 Temat: Hartowność. Próba Jominy`ego Łódź 2010 WSTĘP TEORETYCZNY Pojęcie hartowności

Bardziej szczegółowo

IR II. 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni

IR II. 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni IR II 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni Promieniowanie podczerwone ma naturę elektromagnetyczną i jego absorpcja przez materię podlega tym samym prawom,

Bardziej szczegółowo

HPS III-SXE Dysze pojedyncze, 230 V zewnętrznie grzane. Rozwiązanie dla zastosowania pojedynczego

HPS III-SXE Dysze pojedyncze, 230 V zewnętrznie grzane. Rozwiązanie dla zastosowania pojedynczego HPS III-SXE Dysze pojedyncze, 230 V zewnętrznie grzane Rozwiązanie dla zastosowania pojedynczego Rozwiązanie dla zastosowania pojedynczego Wysokowydajne dysze pojedyncze HPS III-SXE HPS III-SXE dysze pojedyncze

Bardziej szczegółowo

www.wseiz.pl/index.php?menu=4&div=3/ część III,IV i V

www.wseiz.pl/index.php?menu=4&div=3/ część III,IV i V W Y D Z I A Ł Z A R Z Ą D Z A N I A www.wseiz.pl/index.php?menu=4&div=3/ część III,IV i V I. Międzynarodowy Układ Jednostek Miar SI 1. Istota i znaczenie metrologii 2. Układ jednostek SI proweniencja;

Bardziej szczegółowo

Analiza instrumentalna i spektroskopia molekularna

Analiza instrumentalna i spektroskopia molekularna Analiza instrumentalna i spektroskopia molekularna Analiza termiczna nanomateriałów węglowych i ceramicznych Opracowanie: dr Michał Bystrzejewski Zakład Dydaktyczny Chemii Fizycznej, Wydział Chemii, Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Temat ćwiczenia. Pomiar hałasu zewnętrznego emitowanego przez pojazdy samochodowe

Temat ćwiczenia. Pomiar hałasu zewnętrznego emitowanego przez pojazdy samochodowe POLITECHNIKA ŚLĄSKA W YDZIAŁ TRANSPORTU Temat ćwiczenia Pomiar hałasu zewnętrznego emitowanego przez pojazdy samochodowe POLSKA NORMA PN-92/S-04051 (zamiast PN-83/S-04051) Pojazdy samochodowe i motorowery

Bardziej szczegółowo

Regulacja EHPA w sprawie badań (B3) *

Regulacja EHPA w sprawie badań (B3) * Regulacja EHPA w sprawie badań (B3) * Badanie pomp ciepła z bezpośrednim odparowaniem (typu grunt-woda) Zasady, warunki oraz metody badania opracowane w oparciu o Normy Europejskie EN 15879-1 i EN 12102

Bardziej szczegółowo

Czujniki podczerwieni do bezkontaktowego pomiaru temperatury. Czujniki stacjonarne.

Czujniki podczerwieni do bezkontaktowego pomiaru temperatury. Czujniki stacjonarne. Czujniki podczerwieni do bezkontaktowego pomiaru temperatury Niemiecka firma Micro-Epsilon, której WObit jest wyłącznym przedstawicielem w Polsce, uzupełniła swoją ofertę sensorów o czujniki podczerwieni

Bardziej szczegółowo

TERMODYNAMIKA I TERMOCHEMIA

TERMODYNAMIKA I TERMOCHEMIA TERMODYNAMIKA I TERMOCHEMIA Termodynamika - opisuje zmiany energii towarzyszące przemianom chemicznym; dział fizyki zajmujący się zjawiskami cieplnymi. Termochemia - dział chemii zajmujący się efektami

Bardziej szczegółowo

Badanie układu 4,4' - dwuheksyloksyazoksybenzen - 4,4' - azoksyanizol metodą termicznei analizy ró±nicowei

Badanie układu 4,4' - dwuheksyloksyazoksybenzen - 4,4' - azoksyanizol metodą termicznei analizy ró±nicowei Wiesław PYŻUK, Teodor KRUPKOWSKI Instytut Podstawowych Problemów Chemii UW Wojciech VIETH, Tadeusz DRÓŹDŻ ONPMP Badanie układu 4,4' - dwuheksyloksyazoksybenzen - 4,4' - azoksyanizol metodą termicznei analizy

Bardziej szczegółowo

Aparatura pomiarowa do badań środowiska pracy

Aparatura pomiarowa do badań środowiska pracy Aparatura pomiarowa do badań środowiska pracy miernik mikroklimatu BABUC/A pomiary mikroklimatu miernik drgań mechanicznych typ 4447 pomiary drgań luksomierz L-100 pomiary oświetlenia miernik MULTIGAS

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH Politechnika Śląska w Gliwicach INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH WYZNACZANIE WYKRESU RÓWNOWAGI FAZOWEJ (dla stopów dwuskładnikowych) Instrukcja przeznaczona

Bardziej szczegółowo

Analiza Termiczna Excellence

Analiza Termiczna Excellence Analiza Termiczna Excellence DSC1 System STAR e Innowacyjna technologia Uniwersalna modułowość Szwajcarska jakość Różnicowa Kalorymetria Skaningowa spełniająca wszystkie wymagania DSC Excellence Niezrównana

Bardziej szczegółowo

projekt przetwornika inteligentnego do pomiaru wysokości i prędkości pionowej BSP podczas fazy lądowania;

projekt przetwornika inteligentnego do pomiaru wysokości i prędkości pionowej BSP podczas fazy lądowania; PRZYGOTOWAŁ: KIEROWNIK PRACY: MICHAŁ ŁABOWSKI dr inż. ZDZISŁAW ROCHALA projekt przetwornika inteligentnego do pomiaru wysokości i prędkości pionowej BSP podczas fazy lądowania; dokładny pomiar wysokości

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Energetyka Rodzaj przedmiotu: specjalności obieralny Rodzaj zajęć: wykład, seminarium Urządzenia grzewcze Heat systems Forma studiów: stacjonarne Poziom studiów I stopnia Liczba

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie materiałów odniesienia

Zastosowanie materiałów odniesienia STOSOWANIE MATERIAŁÓW ODNIESIENIA W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ 1 Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/1 80-33 GDAŃSK e-mail:piotr.konieczka@pg.gda.pl

Bardziej szczegółowo

Długoterminowa obserwacja betonu komórkowego wyprodukowanego z popiołu fluidalnego. Dr inż. Svetozár Balcovic PORFIX Słowacja

Długoterminowa obserwacja betonu komórkowego wyprodukowanego z popiołu fluidalnego. Dr inż. Svetozár Balcovic PORFIX Słowacja Długoterminowa obserwacja betonu komórkowego wyprodukowanego z popiołu fluidalnego Dr inż. Svetozár Balcovic PORFIX Słowacja WSTĘP Próbki betonu komórkowego z dodatkiem popiołu fluidalnego 0 30 100 % zostały

Bardziej szczegółowo

KARTA BADAŃ SKUTECZNOŚCI AERO - THERM

KARTA BADAŃ SKUTECZNOŚCI AERO - THERM KARTA BADAŃ SKUTECZNOŚCI AERO - THERM Badania przeprowadzone w Techniczno-Badawczym Instytucie Budownictwa w Pradze Instytut jest członkiem ILAC (Akredytacji Laboratoriów Współpracy Międzynarodowej) i

Bardziej szczegółowo

BADANIE ROZDZIAŁU WODY W FUNKCJI NATĘśENIA PRZEPŁYWU PRZEZ ELEMENTY WYLOTOWE WODNYCH URZĄDZEŃ GAŚNICZYCH

BADANIE ROZDZIAŁU WODY W FUNKCJI NATĘśENIA PRZEPŁYWU PRZEZ ELEMENTY WYLOTOWE WODNYCH URZĄDZEŃ GAŚNICZYCH BADANIE ROZDZIAŁU WODY W FUNKCJI NATĘśENIA PRZEPŁYWU PRZEZ ELEMENTY WYLOTOWE WODNYCH URZĄDZEŃ GAŚNICZYCH kpt.mgr inŝ. Agata DomŜał Techniczne Systemy Zabezpieczeń 1. CEL I ZAKRES ĆWICZENIA Celem ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Mechanika i Budowa Maszyn

Mechanika i Budowa Maszyn Wydział Mechaniczny Nazwa programu kształcenia (kierunku) Mechanika i Budowa Maszyn Poziom i forma studiów studia II stopnia stacjonarne Specjalność: Technika cieplna, chłodnictwo i klimatyzacja Ścieżka

Bardziej szczegółowo

NARZĘDZIA DO KONTROLI I ZAPEWNIENIA JAKOŚCI WYNIKÓW ANALITYCZNYCH. Piotr KONIECZKA

NARZĘDZIA DO KONTROLI I ZAPEWNIENIA JAKOŚCI WYNIKÓW ANALITYCZNYCH. Piotr KONIECZKA 1 NARZĘDZIA DO KONTROLI I ZAPEWNIENIA JAKOŚCI WYNIKÓW ANALITYCZNYCH Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/12 80-952 GDAŃSK e-mail: kaczor@chem.pg.gda.pl

Bardziej szczegółowo

AP Automatyka: Sonda do pomiaru wilgotności i temperatury HygroClip2-S

AP Automatyka: Sonda do pomiaru wilgotności i temperatury HygroClip2-S AP Automatyka: Sonda do pomiaru wilgotności i temperatury HygroClip2-S Do aplikacji związanych z kontrolą wilgotności względnej i temperatury powietrza, w których liczy się dokładność pomiarów, proponujemy

Bardziej szczegółowo

Regulacja EHPA w sprawie badań (B1) *

Regulacja EHPA w sprawie badań (B1) * Regulacja EHPA w sprawie badań (B1) * Badanie pomp ciepła typu woda-woda oraz solanka-woda Zasady, warunki oraz metody badania opracowane w oparciu o Normy Europejskie EN 14511-1 do 14511-4 oraz EN 12102

Bardziej szczegółowo

Ocena trwałości powłok malarskich i wypraw tynkarskich elewacyjnych, czyli o prowadzeniu badań starzeniowych w Spektrochemie

Ocena trwałości powłok malarskich i wypraw tynkarskich elewacyjnych, czyli o prowadzeniu badań starzeniowych w Spektrochemie Ocena trwałości powłok malarskich i wypraw tynkarskich elewacyjnych, czyli o prowadzeniu badań starzeniowych w Spektrochemie Konferencja Nowe wyzwania dla chemii budowlanej Warszawa, 11.06.2015 Promieniowanie

Bardziej szczegółowo

Frialit -Degussit Ceramika tlenkowa Rurki z precyzyjnej ceramiki technicznej do analiz termograwimetrycznych

Frialit -Degussit Ceramika tlenkowa Rurki z precyzyjnej ceramiki technicznej do analiz termograwimetrycznych Frialit -Degussit Ceramika tlenkowa Rurki z precyzyjnej ceramiki technicznej do analiz termograwimetrycznych Zastosowanie: Pomiary w ekstremalnych warunkach Materiał: Tlenek glinu (Al2O3) DEGUSSIT AL23

Bardziej szczegółowo

Eksperyment pomiary zgazowarki oraz komory spalania

Eksperyment pomiary zgazowarki oraz komory spalania Eksperyment pomiary zgazowarki oraz komory spalania Damian Romaszewski Michał Gatkowski Czym będziemy mierzyd? Pirometr- Pirometry tworzą grupę bezstykowych mierników temperatury, które wykorzystują zjawisko

Bardziej szczegółowo

STANOWISKO DO SPALANIA BIOMASY (analiza energetyczna, analiza spalin)

STANOWISKO DO SPALANIA BIOMASY (analiza energetyczna, analiza spalin) FIRMA INNOWACYJNO -WDROśENIOWA ul. Krzyska 15 33-100 Tarnów tel.: 0146210029, 0146360117, 608465631 faks: 0146210029, 0146360117 mail: elbit@resnet.pl www.elbit.resnet.pl STANOWISKO DO SPALANIA BIOMASY

Bardziej szczegółowo

Prowadzący. http://luberski.w.interia.pl telefon PK: 126282746 Pokój 210A (Katedra Biotechnologii i Chemii Fizycznej C-5)

Prowadzący. http://luberski.w.interia.pl telefon PK: 126282746 Pokój 210A (Katedra Biotechnologii i Chemii Fizycznej C-5) Tomasz Lubera dr Tomasz Lubera mail: luberski@interia.pl Prowadzący http://luberski.w.interia.pl telefon PK: 126282746 Pokój 210A (Katedra Biotechnologii i Chemii Fizycznej C-5) Konsultacje: we wtorki

Bardziej szczegółowo

KONTROLA JAKOŚCI MATERIAŁÓW I WYROBÓW QUALITY CONTROL OF MATERIALS AND PRODUCTS. Liczba godzin/tydzień: 1W, 2L PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

KONTROLA JAKOŚCI MATERIAŁÓW I WYROBÓW QUALITY CONTROL OF MATERIALS AND PRODUCTS. Liczba godzin/tydzień: 1W, 2L PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Mechanika i Budowa Maszyn Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy na specjalności: Przetwórstwo Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU KONTROLA JAKOŚCI

Bardziej szczegółowo

Oferta Małopolskiego Centrum Budownictwa Energooszczędnego skierowana różnych grup przedsiębiorców oraz osób indywidualnych.

Oferta Małopolskiego Centrum Budownictwa Energooszczędnego skierowana różnych grup przedsiębiorców oraz osób indywidualnych. Prezentujemy szczegółową ofertę Małopolskiego Centrum Budownictwa Energooszczędnego, opartą na zapleczu naukowo-laboratoryjnym Politechniki Krakowskiej. Poprzez współpracę z MCBE istnieje możliwość przeprowadzenia

Bardziej szczegółowo

STABILNOŚĆ STRUKTURALNA STALI P92 W KSZTAŁTOWANYCH PLASTYCZNIE ELEMENTACH RUROCIĄGÓW KOTŁÓW ENERGETYCZNYCH ANDRZEJ TOKARZ, WŁADYSŁAW ZALECKI

STABILNOŚĆ STRUKTURALNA STALI P92 W KSZTAŁTOWANYCH PLASTYCZNIE ELEMENTACH RUROCIĄGÓW KOTŁÓW ENERGETYCZNYCH ANDRZEJ TOKARZ, WŁADYSŁAW ZALECKI PL0400058 STABILNOŚĆ STRUKTURALNA STALI P92 W KSZTAŁTOWANYCH PLASTYCZNIE ELEMENTACH RUROCIĄGÓW KOTŁÓW ENERGETYCZNYCH ANDRZEJ TOKARZ, WŁADYSŁAW ZALECKI Instytut Metalurgii Żelaza im. S. Staszica, Gliwice

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY OZNACZANIE AKTYWNOŚCI, OKRESU PÓŁTRWANIA I MAKSYMALNEJ ENERGII PROMIENIOWANIA

POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY OZNACZANIE AKTYWNOŚCI, OKRESU PÓŁTRWANIA I MAKSYMALNEJ ENERGII PROMIENIOWANIA POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA FIZYKOCHEMII I TECHNOLOGII POLIMERÓW OZNACZANIE AKTYWNOŚCI, OKRESU PÓŁTRWANIA I MAKSYMALNEJ ENERGII PROMIENIOWANIA Opiekun ćwiczenia: Jerzy Żak Miejsce ćwiczenia:

Bardziej szczegółowo

(1) Równanie stanu gazu doskonałego. I zasada termodynamiki: ciepło, praca.

(1) Równanie stanu gazu doskonałego. I zasada termodynamiki: ciepło, praca. (1) Równanie stanu gazu doskonałego. I zasada termodynamiki: ciepło, praca. 1. Aby określić dokładną wartość stałej gazowej R, student ogrzał zbiornik o objętości 20,000 l wypełniony 0,25132 g gazowego

Bardziej szczegółowo

Programy komputerowe służące do modelowania procesów

Programy komputerowe służące do modelowania procesów Badania przy wtryskiwaniu część 2 Jacek Iwko, Roman Wróblewski, Ryszard Steller Badania porównawcze modelu z rzeczywistym zachowaniem wtryskarki W artykule przedstawiono weryfikację modelu komputerowego

Bardziej szczegółowo

BADANIE WYŁĄCZNIKA SILNIKOWEGO

BADANIE WYŁĄCZNIKA SILNIKOWEGO BADANIE WYŁĄCZNIKA SILNIKOWEGO Z WYZWALACZEM BIMETALOWYM Literatura: Wprowadzenie do urządzeń elektrycznych, Borelowski M., PK 005 Elektrotechnika i elektronika dla nieelektryków, Hempowicz P i inni, WNT

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA PRZEDMIOTU

KARTA INFORMACYJNA PRZEDMIOTU Uniwersytet Rzeszowski WYDZIAŁ KIERUNEK Matematyczno-Przyrodniczy Fizyka techniczna SPECJALNOŚĆ RODZAJ STUDIÓW stacjonarne, studia pierwszego stopnia KARTA INFORMACYJNA PRZEDMIOTU NAZWA PRZEDMIOTU WG PLANU

Bardziej szczegółowo

Magazynowanie cieczy

Magazynowanie cieczy Magazynowanie cieczy Do magazynowania cieczy służą zbiorniki. Sposób jej magazynowania zależy od jej objętości i właściwości takich jak: prężność par, korozyjność, palność i wybuchowość. Zbiorniki mogą

Bardziej szczegółowo

DRUGA ZASADA TERMODYNAMIKI

DRUGA ZASADA TERMODYNAMIKI DRUGA ZASADA TERMODYNAMIKI Procesy odwracalne i nieodwracalne termodynamicznie, samorzutne i niesamorzutne Proces nazywamy termodynamicznie odwracalnym, jeśli bez spowodowania zmian w otoczeniu możliwy

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z konferencji naukowej: CCTA 11 11th Conference on Calorimetry and Thermal Analysis 9 13 września 2012 Zakopane

Sprawozdanie z konferencji naukowej: CCTA 11 11th Conference on Calorimetry and Thermal Analysis 9 13 września 2012 Zakopane Sprawozdanie z konferencji naukowej: CCTA 11 11th Conference on Calorimetry and Thermal Analysis 9 13 września 2012 Zakopane Środkiem lokomocji były Polskie Koleje Państwowe. Podróż trwała prawie 16 godzin.

Bardziej szczegółowo

FRIALIT -DEGUSSIT Ceramika tlenkowa Rurki dylatometryczne wykonane z wysoce wydajnej ceramiki tlenkowej

FRIALIT -DEGUSSIT Ceramika tlenkowa Rurki dylatometryczne wykonane z wysoce wydajnej ceramiki tlenkowej FRIALIT -DEGUSSIT Ceramika tlenkowa Rurki dylatometryczne wykonane z wysoce wydajnej ceramiki tlenkowej Zastosowanie: Precyzyjny pomiar zmian wymiarów próbki w funkcji temperatur Materiał: Tlenek glinu

Bardziej szczegółowo

Efekt Halla w germanie.

Efekt Halla w germanie. E-1/2. Efekt Halla w germanie. 1. Efekt Halla. Materiały przewodzące, jak na przykład metale, czy półprzewodniki, których nośniki ładunku mają róŝną od zera prędkość dryfu V, wykazują, w zewnętrznym polu

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE METOD ANALIZY TERMICZNEJ W BADANIU MATERIAŁÓW ORGANICZNYCH

ZASTOSOWANIE METOD ANALIZY TERMICZNEJ W BADANIU MATERIAŁÓW ORGANICZNYCH ZASTOSOWANIE METOD ANALIZY TERMICZNEJ W BADANIU MATERIAŁÓW ORGANICZNYCH Krzysztof Pielichowski Katedra Chemii i Technologii Tworzyw Sztucznych Politechnika Krakowska ul. Warszawska 24, 31-155 Kraków e-mail:

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI XXXIII BADAŃ BIEGŁOŚCI I BADAŃ PORÓWNAWCZYCH (PT/ILC) HAŁASU W ŚRODOWISKU Warszawa 27 28 września 2012r.

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI XXXIII BADAŃ BIEGŁOŚCI I BADAŃ PORÓWNAWCZYCH (PT/ILC) HAŁASU W ŚRODOWISKU Warszawa 27 28 września 2012r. SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI XXXIII BADAŃ BIEGŁOŚCI I BADAŃ PORÓWNAWCZYCH (PT/ILC) HAŁASU W ŚRODOWISKU Warszawa 27 28 września 2012r. 1. CEL I ZAKRES BADAŃ Organizatorem badań biegłości i badań porównawczych

Bardziej szczegółowo

Efekty strukturalne przemian fazowych Marek Faryna

Efekty strukturalne przemian fazowych Marek Faryna Efekty strukturalne przemian fazowych Marek Faryna Instytut Metalurgii i InŜynierii Materiałowej Polska Akademia Nauk ul. Reymonta 25 mfaryna@imim.pl 012 2952828 697 225 186 Literatura: M. Blicharski Wstęp

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 170

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 170 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 170 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 12 Data wydania: 3 lipca 2013 r. AB 170 Nazwa i adres INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie OŚ-OP1. o wysokości naleŝnej opłaty produktowej. Masa odpadów poddanych w kg: faktycznie poddane w roku sprawozdawczym 7)

Sprawozdanie OŚ-OP1. o wysokości naleŝnej opłaty produktowej. Masa odpadów poddanych w kg: faktycznie poddane w roku sprawozdawczym 7) Nazwa i siedziba lub imię i nazwisko oraz adres przedsiębiorcy/nazwa i siedziba oraz adres organizacji odzysku: Sprawozdanie OŚ-OP1 o wysokości naleŝnej opłaty produktowej Adresat: Marszałek Województwa

Bardziej szczegółowo

STANOWISKO DO BADANIA PROCESÓW ODZYSKU CIEPŁA ODPADOWEGO. (PROTOTYP)

STANOWISKO DO BADANIA PROCESÓW ODZYSKU CIEPŁA ODPADOWEGO. (PROTOTYP) FIRMA INNOWACYJNO -WDROśENIOWA ul. Krzyska 15 33-100 Tarnów tel.: 0146210029, 0146360117, 608465631 faks: 0146210029, 0146360117 mail: elbit@resnet.pl www.elbit.resnet.pl STANOWISKO DO BADANIA PROCESÓW

Bardziej szczegółowo

Analiza niestabilności powstających w trakcie procesu wytłaczania

Analiza niestabilności powstających w trakcie procesu wytłaczania Analiza niestabilności powstających w trakcie procesu wytłaczania Mateusz Barczewski Stypendysta projektu pt. Wsparcie stypendialne dla doktorantów na kierunkach uznanych za strategiczne z punktu widzenia

Bardziej szczegółowo

NARZĘDZIA DYDAKTYCZNE

NARZĘDZIA DYDAKTYCZNE Nazwa przedmiotu: Kształtowanie środowiska wewnętrznego Forming of internal environment Kierunek: Inżynieria Środowiska Kod przedmiotu: 5.4.3 Rodzaj przedmiotu: Poziom przedmiotu: Semestr: II obieralny,

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: PROJEKTOWANIE PROCESÓW PRZETWÓRCZYCH Kierunek: Mechanika i Budowa Maszyn Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy na specjalności: Przetwórstwo tworzyw polimerowych Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium

Bardziej szczegółowo

Czujniki. Czujniki służą do przetwarzania interesującej nas wielkości fizycznej na wielkość elektryczną łatwą do pomiaru. Najczęściej spotykane są

Czujniki. Czujniki służą do przetwarzania interesującej nas wielkości fizycznej na wielkość elektryczną łatwą do pomiaru. Najczęściej spotykane są Czujniki Ryszard J. Barczyński, 2010 2015 Politechnika Gdańska, Wydział FTiMS, Katedra Fizyki Ciała Stałego Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Czujniki Czujniki służą do przetwarzania interesującej

Bardziej szczegółowo

PYTANIA I ODPOWIEDZI

PYTANIA I ODPOWIEDZI RZP-2003-36 /15 Poznań, dnia..05.2015r. PYTANIA I ODPOWIEDZI Akademia Wychowania Fizycznego w Poznaniu, na podstawie art. 38 ust. 2 ustawy Prawo zamówień publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz.

Bardziej szczegółowo

Jak mierzyć i jak liczyć efekty cieplne reakcji?

Jak mierzyć i jak liczyć efekty cieplne reakcji? Jak mierzyć i jak liczyć efekty cieplne reakcji? Energia Zdolność do wykonywania pracy lub do produkowania ciepła Praca objętościowa praca siła odległość 06_73 P F A W F h N m J P F A Area A ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Pomiar pompy wirowej

Pomiar pompy wirowej Pomiar pompy wirowej Instrukcja do ćwiczenia nr 20 Badanie maszyn - laboratorium Opracował: dr inŝ. Andrzej Tatarek Zakład Miernictwa i Ochrony Atmosfery Wrocław, grudzień 2006 r. 1. Wstęp Pompami nazywamy

Bardziej szczegółowo

Definiowanie parametrów rozwoju pożaru na podstawie badań eksperymentalnych - rzeczywiste krzywe rozwoju pożaru.

Definiowanie parametrów rozwoju pożaru na podstawie badań eksperymentalnych - rzeczywiste krzywe rozwoju pożaru. Definiowanie parametrów rozwoju pożaru na podstawie badań eksperymentalnych - rzeczywiste krzywe rozwoju pożaru. Wstęp Całkowita moc pożaru (HRR) jest najczęściej wyznaczana poprzez Prawo T 2, co sprowadza

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 8. Laboratorium InŜynierii Materiałowej. Opracowali: dr inŝ. Krzysztof Pałka dr Hanna Stupnicka

ĆWICZENIE Nr 8. Laboratorium InŜynierii Materiałowej. Opracowali: dr inŝ. Krzysztof Pałka dr Hanna Stupnicka Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. inŝ. A. Weroński POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INśYNIERII MATERIAŁOWEJ Laboratorium InŜynierii Materiałowej ĆWICZENIE Nr 8 Opracowali: dr

Bardziej szczegółowo

Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman

Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman Porównanie Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman Spektroskopia FT-Raman Spektroskopia FT-Raman jest dostępna od 1987 roku. Systemy

Bardziej szczegółowo

Szkoła z przyszłością. szkolenie współfinansowane przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Szkoła z przyszłością. szkolenie współfinansowane przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Szkoła z przyszłością szkolenie współfinansowane przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Narodowe Centrum Badań Jądrowych, ul. Andrzeja Sołtana 7, 05-400 Otwock-Świerk ĆWICZENIE

Bardziej szczegółowo

UCZESTNICY POSTĘPOWANIA

UCZESTNICY POSTĘPOWANIA ATI 55, 57/II/LJ/2007 Bielsko-Biała 22.02.2007r. UCZESTNICY POSTĘPOWANIA Dotyczy: Postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego powyŝej 60 000 euro na: Dostawa spektrofotometru z oprzyrządowaniem

Bardziej szczegółowo

RÓŻNICOWA KALORYMETRIA SKANINGOWA JAKO METODA TERMOANALITYCZNA STOSOWANA W FARMACJI I ANALIZIE ŻYWNOŚCI

RÓŻNICOWA KALORYMETRIA SKANINGOWA JAKO METODA TERMOANALITYCZNA STOSOWANA W FARMACJI I ANALIZIE ŻYWNOŚCI BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLII, 2009, 2, str. 224 230 Marek Kardas, Elżbieta Grochowska-Niedworok RÓŻNICOWA KALORYMETRIA SKANINGOWA JAKO METODA TERMOANALITYCZNA STOSOWANA W FARMACJI I ANALIZIE ŻYWNOŚCI Zakład

Bardziej szczegółowo

RECENZJA. Rozprawy doktorskiej mgr inż. Agnieszki Stępień

RECENZJA. Rozprawy doktorskiej mgr inż. Agnieszki Stępień Warszawa, 15.03.2015 Dr hab. inż. Joanna Ryszkowska, prof. PW Zakład Materiałów Ceramicznych i Polimerowych Wydział Inżynierii Materiałowej Politechniki Warszawskiej RECENZJA Rozprawy doktorskiej mgr inż.

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O Test maturalny Chemia ogólna i nieorganiczna Zadanie 1. (1 pkt) Uzupełnij zdania. Pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 16 znajduje się w.... grupie i. okresie układu okresowego pierwiastków chemicznych,

Bardziej szczegółowo

BUDOWA I ZASADA DZIAŁANIA ABSORPCYJNEJ POMPY CIEPŁA

BUDOWA I ZASADA DZIAŁANIA ABSORPCYJNEJ POMPY CIEPŁA Anna Janik AGH Akademia Górniczo-Hutnicza Wydział Energetyki i Paliw BUDOWA I ZASADA DZIAŁANIA ABSORPCYJNEJ POMPY CIEPŁA 1. WSTĘP W ostatnich latach obserwuje się wzrost zainteresowania tematem pomp ciepła.

Bardziej szczegółowo

Studia Doktoranckie na Wydziale Towaroznawstwa UEP Sylabus przedmiotu

Studia Doktoranckie na Wydziale Towaroznawstwa UEP Sylabus przedmiotu Studia Doktoranckie na Wydziale Towaroznawstwa UEP Sylabus przedmiotu Nazwa przedmiotu: Nadzór nad rynkiem w UE, system akredytacji Blok zajęciowy fakultatywny Forma zajęć wykład Wymiar godzinowy 10 h

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY ODNIESIENIA - kryteria wyboru i zasady stosowania

MATERIAŁY ODNIESIENIA - kryteria wyboru i zasady stosowania 1 MATERIAŁY ODNIESIENIA - kryteria wyboru i zasady stosowania Dr inż. Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/12 80-952 GDAŃSK e-mail: kaczor@chem.gda.pl

Bardziej szczegółowo

KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU

KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 Pomiary elektryczne wielkości nieelektrycznych Electrical measurements

Bardziej szczegółowo

PROJEKT METODA ELEMENTÓW SKOŃCZONYCH

PROJEKT METODA ELEMENTÓW SKOŃCZONYCH Politechnika Poznańska Wydział Budowy Maszyn i Zarządzania Mechanika i Budowa Maszyn Informatyzacja i Robotyzacja Wytwarzania Semestr 7 PROJEKT METODA ELEMENTÓW SKOŃCZONYCH Prowadzący: dr hab. Tomasz Stręk

Bardziej szczegółowo

Skonstruowanie litowo-deuterowego konwertera neutronów termicznych na neutrony prędkie o energii 14 MeV w reaktorze MARIA (Etap 14, 5.1.

Skonstruowanie litowo-deuterowego konwertera neutronów termicznych na neutrony prędkie o energii 14 MeV w reaktorze MARIA (Etap 14, 5.1. Skonstruowanie litowo-deuterowego konwertera neutronów termicznych na neutrony prędkie o energii 14 MeV w reaktorze MARIA (Etap 14, 5.1.) Krzysztof Pytel, Rafał Prokopowicz Badanie wytrzymałości radiacyjnej

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO TRANSPORTU SAMOCHODOWEGO

BEZPIECZEŃSTWO TRANSPORTU SAMOCHODOWEGO - 1 - POLITECHNIKA ŚWIETOKRZYSKA Katedra Pojazdów Samochodowych i Transportu LABORATORIUM POJAZDÓW SAMOCHODOWYCH I CIĄGNIKÓW BEZPIECZEŃSTWO TRANSPORTU SAMOCHODOWEGO INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA 4Bt Badania

Bardziej szczegółowo

THP-100 su Obsługa oprogramowania oraz instrukcja wzorcowania

THP-100 su Obsługa oprogramowania oraz instrukcja wzorcowania THP-100 su Obsługa oprogramowania oraz instrukcja wzorcowania Spis treści Konfiguracja programu...3 Odczyt pomiarów...4 Wzorcowanie...6 Edycja ręczna...7 Edycja automatyczna...7 Konfiguracja...10 Konfiguracja

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 014

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 014 PCA Zakres akredytacji Nr AB 014 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 014 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 16, Data wydania: 29 czerwca

Bardziej szczegółowo

LST EN ISO 717-1:1999 54 (-1; -3; 0; -3) db

LST EN ISO 717-1:1999 54 (-1; -3; 0; -3) db 14 grudnia 2012 r. Kartki (kartek) 1 (5) Określenie współczynnika izolacyjności od dźwięków powietrznych (nazwa badania) Badanie przeprowadzono na podstawie: LST EN ISO 10140-2:2010. Akustyka. Pomiar laboratoryjny

Bardziej szczegółowo

Materiały dydaktyczne. Chłodnictwo, klimatyzacja i wentylacja. Semestr VI. Laboratoria

Materiały dydaktyczne. Chłodnictwo, klimatyzacja i wentylacja. Semestr VI. Laboratoria Materiały dydaktyczne Chłodnictwo, klimatyzacja i wentylacja Semestr VI Laboratoria 1 1. Zagadnienia realizowane na zajęciach laboratoryjnych Zagadnienia według treści zajęć dydaktycznych: Obiegi chłodnicze

Bardziej szczegółowo

K raków 26 ma rca 2011 r.

K raków 26 ma rca 2011 r. K raków 26 ma rca 2011 r. Zadania do ćwiczeń z Podstaw Fizyki na dzień 1 kwietnia 2011 r. r. dla Grupy II Zadanie 1. 1 kg/s pary wo dne j o ciśnieniu 150 atm i temperaturze 342 0 C wpada do t urbiny z

Bardziej szczegółowo

Recenzja. (podstawa opracowania: pismo Dziekana WIPiTM: R-WIPiTM-249/2014 z dnia 15 maja 2014 r.)

Recenzja. (podstawa opracowania: pismo Dziekana WIPiTM: R-WIPiTM-249/2014 z dnia 15 maja 2014 r.) Prof. dr hab. Mieczysław Jurczyk Politechnika Poznańska Wydział Budowy Maszyn i Zarządzania Instytut Inżynierii Materiałowej Poznań, 2014-06-02 Recenzja rozprawy doktorskiej p. mgr inż. Sebastiana Garusa

Bardziej szczegółowo

Odzież ochronna przeznaczona dla pracowników przemysłu narażonych na działanie czynników gorących.

Odzież ochronna przeznaczona dla pracowników przemysłu narażonych na działanie czynników gorących. Odzież chroniąca przed gorącymi czynnikami termicznymi Na wielu stanowiskach pracy m.in. w hutach i zakładach metalurgicznych, podczas spawania, akcji przeciwpożarowych pracownik narażony jest na działanie

Bardziej szczegółowo

WPŁYW GRADIENTU TEMPERATURY NA WSPÓŁCZYNNIK PRZEWODZENIA CIEPŁA

WPŁYW GRADIENTU TEMPERATURY NA WSPÓŁCZYNNIK PRZEWODZENIA CIEPŁA ROCZNIKI INŻYNIERII BUDOWLANEJ ZESZYT 10/2010 Komisja Inżynierii Budowlanej Oddział Polskiej Akademii Nauk w Katowicach WPŁYW GRADIENTU TEMPERATURY NA WSPÓŁCZYNNIK PRZEWODZENIA CIEPŁA Andrzej MARYNOWICZ

Bardziej szczegółowo

Wstęp... CZĘŚĆ 1. Podstawy technologii materiałów budowlanych...

Wstęp... CZĘŚĆ 1. Podstawy technologii materiałów budowlanych... Spis treści Wstęp... CZĘŚĆ 1. Podstawy technologii materiałów budowlanych... 1. Spoiwa mineralne... 1.1. Spoiwa gipsowe... 1.2. Spoiwa wapienne... 1.3. Cementy powszechnego użytku... 1.4. Cementy specjalne...

Bardziej szczegółowo

MoŜliwości wykorzystania alternatywnych źródeł energii. w budynkach hotelowych. Warszawa, marzec 2012

MoŜliwości wykorzystania alternatywnych źródeł energii. w budynkach hotelowych. Warszawa, marzec 2012 MoŜliwości wykorzystania alternatywnych źródeł energii w budynkach hotelowych Warszawa, marzec 2012 Definicja źródeł alternatywnych 2 Źródła alternatywne Tri-Generation (CHP & agregaty absorbcyjne) Promieniow.

Bardziej szczegółowo

METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA

METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA AMFETAMINY Waldemar S. Krawczyk Centralne Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Głównej Policji, Warszawa (praca obroniona na Wydziale Chemii Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ MECHANICZNY POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ KATEDRA SILNIKÓW SPALINOWYCH I SPRĘśAREK

WYDZIAŁ MECHANICZNY POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ KATEDRA SILNIKÓW SPALINOWYCH I SPRĘśAREK WYDZIAŁ MECHANICZNY POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ KATEDRA SILNIKÓW SPALINOWYCH I SPRĘśAREK LABORATORIUM PODSTAW SILNIKÓW I NAPĘDÓW SPALINOWYCH Dr inŝ. Sławomir Makowski Ćwiczenie 2 POMIARY PODSTAWOWYCH PARAMETRÓW

Bardziej szczegółowo

Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji

Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji Dr Joanna Banaś Zakład Badań Systemowych Instytut Sztucznej Inteligencji i Metod Matematycznych Wydział Informatyki Politechniki

Bardziej szczegółowo