Urszula BALON 19. KOSZTY JAKOŚCI W PRZEDSIĘBIORSTWIE PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Urszula BALON 19. KOSZTY JAKOŚCI W PRZEDSIĘBIORSTWIE PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO"

Transkrypt

1 Innowacyjność w kształtowaniu wyrobów i usług, red. Żuchowski J., Politechnika Radomska, Wydawnictwo Instytutu Technologii Eksploatacji - BIP, Radom 2006, ss Urszula BALON 19. KOSZTY JAKOŚCI W PRZEDSIĘBIORSTWIE PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO Obecne zainteresowanie kosztami wywołane zostało głównie potrzebą doskonalenia najczęściej już certyfikowanego systemu zarządzania ą oraz jego ekonomiką poprzez opracowanie programu poprawy i doskonalenia. Wynika to z potrzeby zwiększenia konkurencyjności przedsiębiorstw na rynku krajowym i zagranicznym. Sterowanie systemem zarządzania ą wymaga optymalizacji kosztów przy równoczesnym doskonaleniu poziomu. W proowo zorientowanej firmie koszty są jednym z kilku decyzyjnych kryteriów zarządzania ą [2, 3, 4]. Koszty są dobrym wskaźnikiem diagnostycznym słabych stron przedsiębiorstwa. Według szacunków ekspertów stanowią one od 5 do 15% kosztów wytworzenia, stąd uważa się je za źródło racjonalizowania działań w systemie. 1. Rachunek kosztów Celem prowadzenia rachunku kosztów może być [3]: controlling - sterowanie kosztami, czyli planowanie, regulowanie i kontrolowanie poziomu kosztów w celu racjonalizowania działań zapewniających jakość w procesie tworzenia produktu, benchmarking - znalezienie podstawy do prowadzenia porównań w celu uświadomienia, jak przedstawiają się koszty danego przedsiębiorstwa w porównaniu z kosztami innych przedsiębiorstw tego samego sektora. Do głównych zadań rachunku kosztów należą [7]: wykorzystywanie przy ustalaniu polityki owej, możliwość lepszego analizowania wyrobów pod kątem powstawania kosztów, zaczynając od prac badawczo-rozwojowych, a kończąc na użytkowaniu wyrobu przez klienta, wskazanie słabych punktów owych w wyrobie i procesie, wg priorytetów kosztowych, określenie przedsięwzięć służących obniżaniu kosztów i polepszaniu, 438 Innowacyjność w kształtowaniu wyrobów i usług

2 możliwość planowania z uwzględnieniem kosztów i jednocześnie w połączeniu z analizą wartościową, możliwość lepszego rozpoznania znaczenia ekonomicznego wymagań owych, dostarczenie danych do raportów owych przeznaczonych dla kierownictwa przedsiębiorstwa, optymalne (pod względem kosztów) planowanie kontroli, ujawnienie zawyżonych kosztów, które powstają na skutek przyjęcia nieodpowiednich kryteriów owych, które nie są wymagane przez rynek. Koszty są to koszty ponoszone przez przedsiębiorstwo w celu osiągnięcia określonego poziomu. W szczególności należy wskazać na profilaktykę, ocenę, niezgodności wewnętrzne i zewnętrzne, przekroczenie wymagań, utratę korzyści. Doświadczenia wielu przedsiębiorstw dowodzą, że największe znaczenie z punktu widzenia obniżki kosztów ma profilaktyka. Szczególnie jest to ważne w przedsiębiorstwach, które funkcjonują w warunkach wdrożonego systemu zarządzania ą. Profilaktyka została uznana za najlepszy sposób obniżania kosztów także przez wielu twórców. System kosztów jest wartościowym narzędziem, pomocnym w identyfikacji większości istotnych obszarów, które muszą zostać doskonalone [8, 9, 10]. Korzyści płynących ze stosowania w przedsiębiorstwie rachunku kosztów nie można osiągnąć jedynie na drodze odpowiednich poleceń wydawanych przez kierownictwo. Ciągła identyfikacja problemów - obszarów o szczególnie wysokich kosztach jest możliwa pod warunkiem właściwego umiejscowienia zadań z dziedziny kosztów w polityce owej organizacji. Szczególnie przydatna jest tu wiedza i doświadczenia uzyskane w wyniku wprowadzania procesów zarządzania przez jakość. Zaprojektowanie i wprowadzenie systemu identyfikacji, ewidencjonowania i analizy kosztów odpowiadającego potrzebom przedsiębiorstwa samo w sobie nie jest jeszcze gwarancją sukcesu. Uzyskanie oczekiwanych rezultatów funkcjonowania systemu kosztów w przedsiębiorstwie nie jest możliwe bez pełnego zaangażowania wszystkich szczebli kierownictwa, a w szczególności zespołu koordynującego działanie systemu, zapewniającego ustalanie realistycznych celów i odpowiedzialnego za ich osiąganie. Wdrażając system rachunku kosztów w organizacji należy pamiętać także o odpowiednich szkoleniach, które pozwolą każdemu pracownikowi zrozumieć powiązania z finansami firmy. Funkcjonowanie systemu kosztów powinno przenikać wszystkie poziomy organizacji i zarządzania, aby mogło przynosić firmie prawdziwe korzyści [1]. 2. Analiza kosztów W każdej jednostce gospodarczej w celu poprawy efektywności gospodarowania niezbędne jest szczegółowe analizowanie wielkości ponoszonych kosztów. Celem takiej analizy jest [5]: ocena kształtowania się poziomu kosztów w układzie poszczególnych grup i pozycji kosztów, a także z uwzględnieniem ich zmian w czasie, określenie wpływu kosztów na kształtowanie się wyniku finansowego przedsiębiorstwa, identyfikacja przedsięwzięć, które są w stanie doprowadzić do osiągnięcia zdolności użytkowej produktu przy jednoczesnym ustaleniu nakładów na ten cel, a także przeznaczonych na działania oceniające i prewencyjne, oszacowanie wpływu poziomu na wysokość obrotów na sprzedaży i na zysk, interpretowanie tych informacji i udostępnianie wszystkim zainteresowanym, wykrywanie możliwości optymalizacji kosztów w przedsiębiorstwie, organizowanie bieżącej informacji i rejestracji trendów kosztów. Ponadto wśród ważnych celów analizy kosztów można wskazać na [6]: określenie pozycji kosztów, które można obniżyć lub zlikwidować, określenie przedsięwzięć i środków, które powinny służyć realizacji zadań, Innowacyjność w kształtowaniu wyrobów i usług 439

3 uwzględnienie interesu producenta i konsumenta, określenie, w jakim stopniu zwiększenie nakładów na działalność prewencyjną wpływa na zmniejszenie kosztów niezgodności wewnętrznych, ocenę kształtowania się poziomu kosztów w układzie poszczególnych grup kosztów, określenie wpływu kosztów na kształtowanie się wyniku finansowego. 3. Koszty w przedsiębiorstwie spożywczym W latach podjęte zostały badania dotyczące liczenia i analizowania kosztów w przedsiębiorstwie przemysłu spożywczego w Polsce południowo-wschodniej. KOSZTY JAKOŚCI Koszty zapobiegania dokumento-wania systemu auditów wewnętrznej szkoleń badań porównawczych promocji zakupu i modernizacji zapobiegania Koszty badań i oceny kontroli przypraw kontroli wyrobów w produkcji kontroli wyrobów finalnych badań laboratoryj-nych własnych - Remonty i konserwacje własne kontroli surowca - Wartość wyrobów zniszczonych zakupu materiałów kontroli wody badań i oceny badań laboratoryjnych obcych Koszty wad wewnętrznych sortowania ściągania osłonek - Przeklasyfikowania ponownej kontroli wad wewnętrznych Koszty wad Koszty wad zewnętrznych reklamacji - Roszczenia wobec producenta wad w trakcie spedycji wad zewnętrznych Koszty zewnętrznego zapewnienia zewnętrzne uzyskania znaków zewnętrznego wdrożenia systemu zewnętrznego zapewnienia Rys. 1. Elementy składowe kosztów w badanym przedsiębiorstwie Źródło: opracowanie własne. 440 Innowacyjność w kształtowaniu wyrobów i usług

4 Przedsiębiorstwo to istnieje na rynku ponad 75 lat, swoje wyroby sprzedaje zarówno na rynek krajowy, jak i na eksport. Jakość wyrobów została potwierdzona różnymi nagrodami w konkursach i na targach zarówno regionalnych, ogólnopolskich, jak i międzynarodowych. Firma ta ma wdrożony system HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Point Analiza Zagrożeń i Krytyczny Punkt Kontrolny), a także niecertyfikowany system zarządzania ą zgodny z PN-EN-ISO Jest to przedsiębiorstwo znane, a wyroby chętnie kupowane zarówno przez kontrahentów krajowych, jak i zagranicznych. Obecnie zakład współpracuje z ponad 200 stałymi odbiorcami swoich wyrobów. W przedsiębiorstwie tym rozpoczęto wdrażanie rachunku kosztów z początkiem III kwartału 2001 r. Od tego momentu przez okres ponad dwóch lat (od III kwartału 2001 do I kwartału 2004) prowadzono ewidencję i analizę kosztów. Do celów ewidencji kosztów stworzono w już istniejącym zakładowym planie kont dodatkowe konto Koszty. Konto to utworzono w zespole piątym zakładowego planu kont, ponieważ w tej grupie kont rejestrowane są koszty według typów działalności. W badanym przedsiębiorstwie koszty zostały zdefiniowane i sklasyfikowane zgodnie z rys. 1. W celu właściwego funkcjonowania systemu kosztów w badanym przedsiębiorstwie po przeprowadzeniu wstępnego szkolenia w zakładzie został powołany zespół ds. kosztów składający się z 2 pracowników działu ekonomiczno-finansowego i kierownika działu. Zespół ten ma za zadanie nadzorować funkcjonowanie systemu kosztów, a także prowadzenie szkoleń z tego zakresu w ramach zakładu. Została również opracowana procedura dotycząca kosztów. W procedurze tej scharakteryzowano poszczególne elementy kosztów, a także podano dokumenty źródłowe do poszczególnych elementów kosztów. Niektóre elementy kosztów trudno było ewidencjonować, ponieważ nie było dokumentów potwierdzających występowanie tych kosztów. W tym celu zostały opracowane i wdrożone karty wad, dzięki którym pracownicy mogli ujawniać, ewidencjonować i kontrolować koszty związane z ą w przedsiębiorstwie. Głównie na kartach tych są ewidencjonowane koszty wad wewnętrznych. Budowę modelu rachunku kosztów w badanym przedsiębiorstwie zaprezentowano na rys. 2. Analiza kosztów prowadzona jest w kilku kierunkach: struktura kosztów w danym okresie, a także porównanie jej w czasie, porównanie kosztów z różnymi wielkościami ekonomicznymi, np. w stosunku do wielkości sprzedaży, porównanie kosztów planowanych do rzeczywiście poniesionych, analiza poszczególnych elementów kosztów w czasie, analiza kosztów wad w czasie, z podziałem na koszty wad wewnętrznych i koszty wad zewnętrznych, analiza kosztów wad ze względu na częstotliwość ich występowania, jak i wysokość poniesionych kosztów (analiza wartościowa). Ważnym elementem podczas analizy kosztów jest ujawnianie poszczególnych elementów kosztów w miejscach, gdzie one rzeczywiście powstają. Niejednokrotnie nieprawidłowość ujawniana jest podczas kontroli końcowej lub podczas kontroli wyrobów w trakcie produkcji. Analizując dane dotyczące struktury kosztów (rys. 3) można stwierdzić, że początkowo największy udział w kosztach miały koszty wad wewnętrznych. Informacje dotyczące kosztów wad są dla przedsiębiorstwa niezmiernie ważne, ponieważ ukazują one, jakie koszty ponosi organizacja w związku z wytworzeniem wyrobu niezgodnego z wymaganiami. Większy udział w kosztach mają koszty wad wewnętrznych niż koszty wad zewnętrznych. Oznacza to, że kontrola prowadzona zarówno w trakcie procesu wytwarzania, jak również kontrola wyrobu gotowego są na tyle skuteczne, iż większość wyrobów niezgodnych zostaje zatrzymana w zakładzie i nie trafia do wymagającego klienta. Innowacyjność w kształtowaniu wyrobów i usług 441

5 Dokumenty Lista kosztów związanych z ą START Sporządzenie listy kosztów istotnych ze względu na jakość Odpowiedzialność Zdefiniowanie kosztów Klasyfikacja kosztów Klasyfikacja i definiowanie kosztów Karty wad Ustalanie dokumentów źródłowych w celu ewidencji kosztów Wprowadzanie pomocniczych dokumentów źródłowych Zakładowy plan kont Rozbudowa zakładowego planu kont o konto 'Koszty ' wraz z kontami pomocniczymi Ewidencja kosztów na kontach Raporty dotyczące kosztów Przeniesienie sald do MS Excel Obliczanie wskaźników związanych z kosztami Raporty dotyczące kosztów Analiza kosztów Raporty dotyczące kosztów Raporty o kosztach Prezentacja analizy kosztów na posiedzeniach Zarządu KONIEC Rys. 2. Model rachunku kosztów Źródło: opracowanie własne. 442 Innowacyjność w kształtowaniu wyrobów i usług

6 Z danych zawartych na rys. 3. wynika sezonowy charakter wielkości kosztów. Wzrost ogólnych kosztów następuje w II i IV kwartale każdego roku, co ściśle jest związane z większą produkcją w tym okresie ze względu na Święta Wielkanocne i Bożego Narodzenia. Szczególnie wysokie w tych okresach są koszty niezgodności wewnętrznych. Jest to widoczne zwłaszcza w II kwartale roku, gdzie koszty wad wewnętrznych wzrosły aż o 150% w porównaniu do kwartału poprzedniego. W celu obniżenia w roku kosztów niezgodności zwiększono nakłady na koszty oceny. Dzięki takim decyzjom koszty wad w roku zmniejszyły się. W okresach przedświątecznych następuje wzrost popytu na artykuły spożywcze. Producenci w tym czasie zwiększają produkcję. W badanym przedsiębiorstwie wzrost produkcji powoduje wzrost kosztów niezgodności, ponieważ system nie funkcjonuje prawidłowo. W celu obniżenia w roku kosztów niezgodności zwiększono nakłady na koszty oceny. Dzięki takim decyzjom koszty niezgodności w roku zmniejszyły się. 300,00% 250,00% 200,00% 150,00% 100,00% 50,00% 0,00% III kw 2001 IV kw 2001 I kw II kw III kw IV kw I kw II kw III kw IV kw I kw 2004 Koszty zapobiegania Koszty wad wewnętrznych Koszty zewnętrznego zapewnienia Koszty badania i oceny Koszty wad zewnętrznych Rys. 3. Struktura kosztów w latach Źródło: opracowanie własne. W badanym okresie ogólne koszty przedstawiają nieznaczną tendencje rosnącą. Wiąże się to z wliczaniem do kosztów istniejących w przedsiębiorstwie kosztów, które dotąd nie były ewidencjonowane jako koszty, np. koszty planowania, czy wliczenie dodatkowych elementów do kosztów badań na razie w pozycję pozostałe koszty badań. Taka sytuacja jest w organizacjach wdrażających rachunek kosztów bardzo często spotykana, gdyż zawsze występują różnice pomiędzy kosztami rzeczywistymi (czyli takimi, jakie organizacja rzeczywiście ponosi), a kosztami ujawnionymi (czyli takimi, jakie organizacja ewidencjonuje). Innowacyjność w kształtowaniu wyrobów i usług 443

7 4. Podsumowanie Celem prowadzenia rachunku kosztów jest finalna odpowiedź na pytanie, które koszty można zmniejszyć lub nawet wyeliminować oraz w jaki sposób? Zmniejszając lub eliminując pewne koszty należy brać pod uwagę ekonomikę własną i ekonomikę użytkownika. W związku z wdrożeniem rachunku kosztów w badanym przedsiębiorstwie ujawniono i policzono koszty, a także dokonano ich analizy. Wprowadzenie kart wad pozwoliło na ewidencję i analizę kosztów niezgodności wewnętrznych, które w badanym okresie zostały zmniejszone, w związku z podjęciem odpowiednich działań korygujących, a także z poniesieniem nakładów na działania zapobiegawcze i koszty badań i oceny. System rachunku kosztów jako wartościowe narzędzie w zarządzaniu ą jest bardzo pomocny w identyfikacji większości obszarów, które generują wysokie koszty. Literatura [1] Balon U.: Kosztowe aspekty produktów, Zesz. Nauk. AE w Krakowie, Nr 578, Kraków [2] Lisiecka K.: Koszty, w: Menedżer Jakości, red. J. Bagiński, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa [3] Lisiecka K.: Rachunek kosztów sposobem obniżenia kosztów własnych wytwarzania, Problemy Jakości Nr 2, [4] Lisiecka K.: Zarządzanie ą produktów w przedsiębiorstwie przemysłowym, AE w Katowicach, Katowice [5] Sikorska J., Spiżak I., Zydek J.: Analiza zasadności wprowadzenia rachunku kosztów w przedsiębiorstwie ABC Sp. z o.o., w: Menedżer Jakości, red. K. Lisieckiej, AE, Katowice [6] Skrzypek E.: Jakość i efektywność, UMCS, Lublin [7] Szczepańska K.: Uwarunkowania kosztów w koncepcji TQM, Problemy Jakości Nr 2, [8] Wawak T.: Koszty i korzyści wdrażania systemu w przedsiębiorstwie, Seminarium r., ABC Jakości. Akredytacja. Badania. Certyfikacja. Quality Review. Nr 3 (7) [9] Wawak T.: Koszty, Materiały z II Sympozjum Klubu Polskie Forum ISO 9000, Szczyrk1994. [10] Wawak T.: Zarządzanie przez jakość, cz. I, Wydawnictwo Informacji Ekonomicznej, Kraków Innowacyjność w kształtowaniu wyrobów i usług

Składniki kosztów wdrożenia i certyfikacji systemu zarządzania jakością w małych i średnich przedsiębiorstwach branży spożywczej

Składniki kosztów wdrożenia i certyfikacji systemu zarządzania jakością w małych i średnich przedsiębiorstwach branży spożywczej Zeszyty Naukowe Towaroznawstwo Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie 874 Kraków 2011 Piotr Kafel Katedra Zarządzania Jakością Tadeusz Sikora Katedra Zarządzania Jakością Składniki kosztów wdrożenia i certyfikacji

Bardziej szczegółowo

TÜVRheinland Polska. Niezgodności w dokumentowaniu systemów zarządzania bezpieczeństwem

TÜVRheinland Polska. Niezgodności w dokumentowaniu systemów zarządzania bezpieczeństwem TÜVRheinland Polska Niezgodności w dokumentowaniu systemów zarządzania bezpieczeństwem żywności HACCP, BRC, IFS, ISO 22000 podsumowanie doświadczeń wdrożeniowych i auditorskich mgr inż. Zbigniew Oczadły

Bardziej szczegółowo

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP System HACCP Od przystąpienia Polski do Unii Europejskiej wszystkie firmy zajmujące się produkcją i dystrybucją żywności muszą wdrożyć i stosować zasady systemu HACCP. Przed opisaniem podstaw prawnych

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Jakością KOSZTY JAKOŚCI. Dr Mariusz Maciejczak www.maciejczak.pl

Zarządzanie Jakością KOSZTY JAKOŚCI. Dr Mariusz Maciejczak www.maciejczak.pl Zarządzanie Jakością KOSZTY JAKOŚCI Dr Mariusz Maciejczak www.maciejczak.pl Gdzie szukać kosztów jakości? PERSPEKTYWA ŁAŃCUCHA DOSTAW Rynek dostawców Pośrednicy dostawców Producent Pośrednicy dystrybucji

Bardziej szczegółowo

Procedura PSZ 4.11_4.12 DZIAŁANIA KORYGUJĄCE I ZAPOBIEGAWCZE

Procedura PSZ 4.11_4.12 DZIAŁANIA KORYGUJĄCE I ZAPOBIEGAWCZE ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY w SZCZECINIE SYSTEM ZARZĄDZANIA ZESPOŁEM LABORATORIÓW BADAWCZYCH (SZZLB) Zgodny z wymaganiami PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Procedura PSZ 4.11_4.12 DZIAŁANIA KORYGUJĄCE

Bardziej szczegółowo

dr Tomasz M. Zieliński ABC Akademia Sp. z o.o. tomasz.zielinski@abcakademia.com.pl

dr Tomasz M. Zieliński ABC Akademia Sp. z o.o. tomasz.zielinski@abcakademia.com.pl dr Tomasz M. Zieliński ABC Akademia Sp. z o.o. tomasz.zielinski@abcakademia.com.pl Green Controlling and Finance - innowacyjny program studiów podyplomowych Projekt finansowany ze środków funduszy norweskich

Bardziej szczegółowo

Controlling operacyjny i strategiczny

Controlling operacyjny i strategiczny Controlling operacyjny i strategiczny dr Piotr Modzelewski Katedra Bankowości, Finansów i Rachunkowości Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Plan zajęć 1, 2. Wprowadzenie do zagadnień

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania jakością w transporcie

Systemy zarządzania jakością w transporcie Opis : Systemy zarządzania jakością w transporcie Kod Nazwa Wersja Systemy zarządzania jakością w transporcie 2013/14 A. Usytuowanie w systemie studiów Poziom Kształcenia Stopień Rodzaj Kierunek studiów

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania jakością w transporcie

Systemy zarządzania jakością w transporcie Opis : Systemy zarządzania jakością w transporcie Kod Nazwa Systemy zarządzania jakością w transporcie Wersja 2013/14 A. Usytuowanie w systemie studiów Poziom Kształcenia Stopień Rodzaj Kierunek studiów

Bardziej szczegółowo

Matryca efektów kształcenia dla programu studiów podyplomowych ZARZĄDZANIE I SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

Matryca efektów kształcenia dla programu studiów podyplomowych ZARZĄDZANIE I SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Podstawy firmą Marketingowe aspekty jakością Podstawy prawa gospodarczego w SZJ Zarządzanie Jakością (TQM) Zarządzanie logistyczne w SZJ Wymagania norm ISO serii 9000 Dokumentacja w SZJ Metody i Techniki

Bardziej szczegółowo

I N F O R M A C J A ZASADY CERTYFIKACJI SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ INSTYTUT MECHANIZACJI BUDOWNICTWA I GÓRNICTWA SKALNEGO OŚRODEK CERTYFIKACJI

I N F O R M A C J A ZASADY CERTYFIKACJI SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ INSTYTUT MECHANIZACJI BUDOWNICTWA I GÓRNICTWA SKALNEGO OŚRODEK CERTYFIKACJI INSTYTUT MECHANIZACJI BUDOWNICTWA I GÓRNICTWA SKALNEGO OŚRODEK CERTYFIKACJI DZIAŁ CERTYFIKACJI SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA 02-673 WARSZAWA, ul. Racjonalizacji 6/8 JEDNOSTKA CERTYFIKUJĄCA AKREDYTOWANA PRZEZ POLSKIE

Bardziej szczegółowo

Egzamin za szkolenia Audytor wewnętrzny ISO nowy zawód, nowe perspektywy z zakresu normy ISO 9001, ISO 14001, ISO 27001

Egzamin za szkolenia Audytor wewnętrzny ISO nowy zawód, nowe perspektywy z zakresu normy ISO 9001, ISO 14001, ISO 27001 Egzamin za szkolenia Audytor wewnętrzny ISO nowy zawód, nowe perspektywy z zakresu normy ISO 9001, ISO 14001, ISO 27001 Imię i nazwisko:.. 1. Podczas AUDYTU WEWNETRZNEGO, działu albo procesu w organizacji,

Bardziej szczegółowo

DECYZYJNY RACHUNEK KOSZTÓW JAKOŚCI W SYSTEMIE INFORMACYJNYM PRZEDSIĘBIORSTWA

DECYZYJNY RACHUNEK KOSZTÓW JAKOŚCI W SYSTEMIE INFORMACYJNYM PRZEDSIĘBIORSTWA ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU EKONOMII I ZARZĄDZANIA Monika Foremna - Pilarska * DECYZYJNY RACHUNEK KOSZTÓW JAKOŚCI W SYSTEMIE INFORMACYJNYM PRZEDSIĘBIORSTWA Zarys treści: W artykule we wstępie postawiono

Bardziej szczegółowo

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ ISO Jakość samą w sobie trudno jest zdefiniować, tak naprawdę pod tym pojęciem kryje się wszystko to co ma związek z pewnymi cechami - wyrobu lub usługi - mającymi wpływ na

Bardziej szczegółowo

Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku

Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku ZARZĄDZENIE Nr 84/2011 Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku zmieniające zasady organizacji studiów podyplomowych Zarządzanie jakością Na podstawie 7 Regulaminu

Bardziej szczegółowo

Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych.

Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych. Norma PN-EN ISO 9001:2009 System Zarządzania Jakością w usługach medycznych Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych. www.isomed.pl Grzegorz Dobrakowski Uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

w stołówkach szkolnych

w stołówkach szkolnych Zasady Dobrej Praktyki Higienicznej w stołówkach szkolnych Magdalena Chojnowska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku SYSTEMY BEZPIECZEŃSTWA ŻYWNOŚCI Główny cel prawa żywnościowego zdefiniowany w Preambule

Bardziej szczegółowo

DOSKONALENIE SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ W WYBRANYCH PRZEDSIĘBIORSTWACH PRZEMYSŁOWYCH W POLSCE

DOSKONALENIE SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ W WYBRANYCH PRZEDSIĘBIORSTWACH PRZEMYSŁOWYCH W POLSCE Michał MOLENDA, Paweł SZEWCZYK Politechnika Śląska, Gliwice Wydział Organizacji i Zarządzania Katedra Zarządzania Jakością Procesów i Produktów DOSKONALENIE SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ W WYBRANYCH PRZEDSIĘBIORSTWACH

Bardziej szczegółowo

Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem

Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem Do najbardziej znanych systemów zarządzania środowiskiem należą: europejski EMAS światowy ISO 14000 Normy ISO serii 14000 1991 rok -Mędzynarodowa

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk

Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk dr T Bartosz Kalinowski 17 19 września 2008, Wisła IV Sympozjum Klubu Paragraf 34 1 Informacja a system zarządzania Informacja

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa Strona 1 1. Księga Środowiskowa Księga Środowiskowa to podstawowy dokument opisujący strukturę i funkcjonowanie wdrożonego w Urzędzie Systemu Zarządzania Środowiskowego zgodnego z wymaganiami normy PN-EN

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 12/2011 Rady Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 18 października 2011 r.

UCHWAŁA Nr 12/2011 Rady Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 18 października 2011 r. UCHWAŁA Nr 12/2011 Rady Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 18 października 2011 r. zmieniająca uchwałę w sprawie uchwalenia planów studiów podyplomowych

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie kosztami i rentownością w małym lub średnim przedsiębiorstwie

Zarządzanie kosztami i rentownością w małym lub średnim przedsiębiorstwie Zarządzanie kosztami i rentownością w małym lub średnim przedsiębiorstwie Kiedy przeciętna firmazaczyna interesować się szczegółową rentownością swoich produktów Przychody Koszty Szukanie problemów w innych

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE PROCESEM PRODUKCYJNYM W PRZEMYŚLE SPOŻYWCZYM

ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE PROCESEM PRODUKCYJNYM W PRZEMYŚLE SPOŻYWCZYM Adam Olszewski ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE PROCESEM PRODUKCYJNYM W PRZEMYŚLE SPOŻYWCZYM PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA INFORMATYKI I PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W ŁOMŻY ŁOMŻA 2011 Spis Treści Wstęp... 7 1. Rola przemysłu

Bardziej szczegółowo

Stan wdrażania systemów zapewnienia bezpieczeństwa i zarządzania jakością żywności w przedsiębiorstwach przemysłu spożywczego.

Stan wdrażania systemów zapewnienia bezpieczeństwa i zarządzania jakością żywności w przedsiębiorstwach przemysłu spożywczego. Stan wdrażania systemów zapewnienia bezpieczeństwa i zarządzania jakością żywności w przedsiębiorstwach przemysłu spożywczego dr Grażyna Morkis Wprowadzenie Jakość i bezpieczeństwo żywności są bardzo ważne

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... 11. Rozdział I. Systemowe zarządzanie jakością... 15

Spis treści. Przedmowa... 11. Rozdział I. Systemowe zarządzanie jakością... 15 Przedmowa... 11 Rozdział I. Systemowe zarządzanie jakością... 15 1. Charakterystyka zarządzania jakością... 15 1.1. Zarządzanie a kierowanie... 15 1.2. Cel i obiekt zarządzania... 16 1.3. Definiowanie

Bardziej szczegółowo

ISO 14000 w przedsiębiorstwie

ISO 14000 w przedsiębiorstwie ISO 14000 w przedsiębiorstwie Rodzina norm ISO 14000 TC 207 ZARZADZANIE ŚRODOWISKOWE SC1 System zarządzania środowiskowego SC2 Audity środowiskowe SC3 Ekoetykietowanie SC4 Ocena wyników ekologicznych SC5

Bardziej szczegółowo

Etapy wdrażania systemu zarządzania bezpieczeństwem żywności (SZBŻ) wg ISO 22000

Etapy wdrażania systemu zarządzania bezpieczeństwem żywności (SZBŻ) wg ISO 22000 BIURO USŁUG DOSKONALENIA ZARZĄDZANIA I ORGANIZACJI SYSTEM SP.J. ul. Faradaya 53 lok. 44, 42-200 Częstochowa tel.: 34-321 43 80 e-mail: sekretariat@biuro-system.com www.biuro-system.com Etapy wdrażania

Bardziej szczegółowo

Program certyfikacji systemów zarządzania

Program certyfikacji systemów zarządzania Program certyfikacji InterCert prowadzi certyfikację systemów w oparciu o procedurę certyfikacji Systemów Zarządzania. Certyfikacja w przedsiębiorstwach obejmuje następujące etapy: Kontakt z klientem (przygotowanie

Bardziej szczegółowo

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com.

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com. Normy ISO serii 9000 dr inż. Tomasz Greber www.greber.com.pl www.greber.com.pl 1 Droga do jakości ISO 9001 Organizacja tradycyjna TQM/PNJ KAIZEN Organizacja jakościowa SIX SIGMA Ewolucja systemów jakości

Bardziej szczegółowo

Kontrola zarządcza w Zespole Szkół Publicznych w Borzechowie REGULAMIN KONTROLI FINANSOWEJ

Kontrola zarządcza w Zespole Szkół Publicznych w Borzechowie REGULAMIN KONTROLI FINANSOWEJ Załącznik nr 7 do regulaminu kontroli zarządczej REGULAMIN KONTROLI FINANSOWEJ 1 1. Kontrola finansowa jest elementem kontroli zarządczej. Jej przedmiotem są w szczególności procesy związane z gromadzeniem

Bardziej szczegółowo

Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych

Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych www.streamsoft.pl Obserwować, poszukiwać, zmieniać produkcję w celu uzyskania największej efektywności. Jednym słowem być jak Taiichi Ohno, dyrektor

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Normy ISO serii 9000 Zostały uznane za podstawę wyznaczania standardów zarządzania jakością Opublikowane po raz

Bardziej szczegółowo

OCENA SPEŁNIENIA WYMAGAŃ DOTYCZĄCYCH NADZORU NAD KRYTYCZNYMI PUNKTAMI KONTROLI PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA NALEŻĄCEDO ŁAŃCUCHA ŻYWNOŚCIOWEGO

OCENA SPEŁNIENIA WYMAGAŃ DOTYCZĄCYCH NADZORU NAD KRYTYCZNYMI PUNKTAMI KONTROLI PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA NALEŻĄCEDO ŁAŃCUCHA ŻYWNOŚCIOWEGO BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 349 353 Agata Szkiel OCENA SPEŁNIENIA WYMAGAŃ DOTYCZĄCYCH NADZORU NAD KRYTYCZNYMI PUNKTAMI KONTROLI PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA NALEŻĄCEDO ŁAŃCUCHA ŻYWNOŚCIOWEGO Katedra

Bardziej szczegółowo

Badania efektywności systemu zarządzania jakością

Badania efektywności systemu zarządzania jakością Opracowanie to z łagodniejszym podsumowaniem ukazało się w Problemach jakości 8/ 2007 Jacek Mazurkiewicz Izabela Banaszak Magdalena Wierzbicka Badania efektywności systemu zarządzania jakością Aby w pełni

Bardziej szczegółowo

Informacje o wybranych funkcjach systemu klasy ERP Realizacja procedur ISO 9001

Informacje o wybranych funkcjach systemu klasy ERP Realizacja procedur ISO 9001 iscala Informacje o wybranych funkcjach systemu klasy ERP Realizacja procedur ISO 9001 Opracował: Grzegorz Kawaler SCALA Certified Consultant Realizacja procedur ISO 9001 1. Wstęp. Wzrastająca konkurencja

Bardziej szczegółowo

CERTYFIKACJA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ I BEZPIECZEŃSTWEM ŻYWNOŚCI - AKTUALNE TRENDY I PERSPEKTYWY

CERTYFIKACJA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ I BEZPIECZEŃSTWEM ŻYWNOŚCI - AKTUALNE TRENDY I PERSPEKTYWY CERTYFIKACJA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ I BEZPIECZEŃSTWEM ŻYWNOŚCI - AKTUALNE TRENDY I PERSPEKTYWY Piotr GRUDOWSKI, Elwira BRODNICKA Streszczenie: W opracowaniu zaprezentowano uwarunkowania dotyczące

Bardziej szczegółowo

V Ogólnopolska Konferencja nt. Systemów Zarządzania w Energetyce. Forum ISO 14000 INEM Polska. Polskie Forum ISO 14000 INEM Polska

V Ogólnopolska Konferencja nt. Systemów Zarządzania w Energetyce. Forum ISO 14000 INEM Polska. Polskie Forum ISO 14000 INEM Polska Forum ISO 14000 INEM Polska Polskie Forum ISO 14000 INEM Polska Wymagania norm: ISO 9001, ISO 14001 oraz PN-N-18001 dotyczące dostawców i podwykonawców. Szczyrk, 24 27. 09. 2006r. Maciej Kostrzanowski

Bardziej szczegółowo

Co kryje się pod. pojęciem gospodarki niskoemisyjnej

Co kryje się pod. pojęciem gospodarki niskoemisyjnej Co kryje się pod. pojęciem gospodarki niskoemisyjnej Warszawa, 20 marzec 2013 Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. Dr inż.. Arkadiusz Węglarz Dyrektor Dział Zrównoważonego rozwoju Gospodarka Niskoemisyjna

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ MECHANICZNY Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji. Wydatki strukturalne EWIDENCJONOWANIE I SPRAWOZDAWCZOŚĆ

WYDZIAŁ MECHANICZNY Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji. Wydatki strukturalne EWIDENCJONOWANIE I SPRAWOZDAWCZOŚĆ WYDZIAŁ MECHANICZNY Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji Wydatki strukturalne EWIDENCJONOWANIE I SPRAWOZDAWCZOŚĆ 13 maja 2011 Wydatki strukturalne akty prawne Ustawa o finansach publicznych z dn.

Bardziej szczegółowo

Istnieje możliwość prezentacji systemu informatycznego MonZa w siedzibie Państwa firmy.

Istnieje możliwość prezentacji systemu informatycznego MonZa w siedzibie Państwa firmy. system informatyczny wspomagający monitorowanie i planowanie zapasów w przedsiębiorstwie System informatyczny MonZa do wspomagania decyzji managerskich w obszarze zarządzania zapasami jest odpowiedzią

Bardziej szczegółowo

............... CRM.......... 1

............... CRM.......... 1 1 CRM 3 Zarządzanie bazą klientów 4 Zarządzanie sprzedażą 5 Zarządzanie marketingiem 5 Serwis 6 Analizy 6 2 CRM Umiejętność szybkiego i precyzyjnego rozpoznania potrzeb klienta oraz dostarczenie mu produktów

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów działań sterowany czasem (Time-Driven ABC)

Rachunek kosztów działań sterowany czasem (Time-Driven ABC) Rachunek kosztów działań sterowany czasem (Time-Driven ABC) Spis treści I. Rachunek kosztów działań sterowany czasem (time-driven ABC)... 2 1. Geneza time-driven ABC... 2 2. Ogólna koncepcja TD ABC....

Bardziej szczegółowo

PEŁNOMOCNIK I AUDYTOR WEWNĘTRZNY ZINTEGROWANEGO SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ I ŚRODOWISKOWEGO wg ISO 9001 oraz ISO 14001

PEŁNOMOCNIK I AUDYTOR WEWNĘTRZNY ZINTEGROWANEGO SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ I ŚRODOWISKOWEGO wg ISO 9001 oraz ISO 14001 INFORMACJE SZCZEGÓŁOWE NA TEMAT SZKOLENIA OTWARTEGO: PEŁNOMOCNIK I AUDYTOR WEWNĘTRZNY ZINTEGROWANEGO SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ I ŚRODOWISKOWEGO wg ISO 9001 oraz ISO 14001 S t r o n a 2 z 5 Serdecznie

Bardziej szczegółowo

SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Strona 0 PROCEURA NAZORU NA PROUKTEM NIEZGONYM PN EN ISO 9001:2009 Strona 1 Zmiany: Egzemplarz Nr 1/ Nr Zmiany Nr Strony ata Podpis Nr Zmiany Nr Strony ata Podpis 1 8 2 9 3 10 4 11 5 12 6 13 7 14 Strona

Bardziej szczegółowo

IV. SYSTEM OCENY ZGODNOŚCI OZNAKOWANIE CE

IV. SYSTEM OCENY ZGODNOŚCI OZNAKOWANIE CE IV. SYSTEM OCENY ZGODNOŚCI OZNAKOWANIE CE 1. Przepisy europejskie i krajowe dla wyrobów budowlanych obowiązujące po 1 lipca 2013 roku Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 305/2011 Czas

Bardziej szczegółowo

ZKP gwarancją jakości

ZKP gwarancją jakości dr inż. Jadwiga Szuba Zielonogórskie Kopalnie Surowców Mineralnych S.A. gwarancją jakości kruszyw dla ich użytkowników Państwa członkowskie Unii Europejskiej zobowiązane są do stosowania ujednoliconych

Bardziej szczegółowo

Obligatoryjne i nieobligatoryjne systemy zarządzania jakością stosowane w produkcji i przetwórstwie surowców rolnych

Obligatoryjne i nieobligatoryjne systemy zarządzania jakością stosowane w produkcji i przetwórstwie surowców rolnych Zakład Towaroznawstwa mgr inż. Sławomir Stec Obligatoryjne i nieobligatoryjne systemy zarządzania jakością stosowane w produkcji i przetwórstwie surowców rolnych Badania realizowane w ramach Programu:

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z AUDITU NADZORU

RAPORT Z AUDITU NADZORU Klient - Nazwa Organizacji INFORMACJE PODSTAWOWE PZM WIMET ZBIGNIEW WIŚNIEWSKI SP. J. Adres 05-420 Józefów, ul. Krucza 2 Oddziały objęte zakresem certyfikacji 05-420 Józefów, ul. Krucza 2 Telefon 48 (22)

Bardziej szczegółowo

Pojęcie kosztu, klasyfikacja kosztów według różnych kryteriów

Pojęcie kosztu, klasyfikacja kosztów według różnych kryteriów Pojęcie kosztu, klasyfikacja kosztów według różnych kryteriów N I N I E J S Z A P R E Z E N T A C J A Z A W I E R A T R E Ś C I P O C H O D Z Ą C E Z N A S T Ę P U J Ą C Y C H Ź R Ó D E Ł 1) I. S O B A

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania i kierunki rozwoju systemów kontroli w administracji publicznej

Uwarunkowania i kierunki rozwoju systemów kontroli w administracji publicznej Uwarunkowania i kierunki rozwoju systemów kontroli w administracji publicznej Prof AE dr hab. Wojciech Czakon Katedra Zarządzania Przedsiębiorstwem Akademia Ekonomiczna w Katowicach Program wystąpienia

Bardziej szczegółowo

14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 14.1. Co to jest monitorowanie bezpieczeństwa i higieny pracy? Funkcjonowanie systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną

Bardziej szczegółowo

Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001. Mariola Witek

Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001. Mariola Witek Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001 Mariola Witek Przedmiot wykładu 1.Rozwój systemów zarządzania jakością (SZJ) 2.Potrzeba posiadania formalnych SZJ 3.Korzyści

Bardziej szczegółowo

Pojęcie kosztu Klasyfikacja kosztów

Pojęcie kosztu Klasyfikacja kosztów Pojęcie kosztu Klasyfikacja kosztów N I N I E J S Z A P R E Z E N T A C J A Z A W I E R A T R E Ś C I P O C H O D Z Ą C E Z N A S T Ę P U J Ą C Y C H Ź R Ó D E Ł 1) I. S O B A Ń S K A ( R E D. ), R A C

Bardziej szczegółowo

Wdrożenie systemu ABC/M w przedsiębiorstwie

Wdrożenie systemu ABC/M w przedsiębiorstwie Studium przypadku w przedsiębiorstwie Jurajska Spółdzielnia Pracy Jarosław Śmietaniak dyrektor departamentu systemów Business Intelligence w ABC Akademia Sp. z o.o.; Pytania: czytelnicy.controlling@infor.pl

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja towarów i wyrobów

Identyfikacja towarów i wyrobów Identyfikacja towarów i wyrobów Identyfikacja towarów i wyrobów w firmie produkcyjnej jest kluczowa pod kątem profesjonalnej obsługi Klienta. Firma chcąc zapewnić wysoką jakość swoich wyrobów musi być

Bardziej szczegółowo

Zdzisław Cygan. Metody i modele zarządzania w warunkach społeczeństwa wiedzy

Zdzisław Cygan. Metody i modele zarządzania w warunkach społeczeństwa wiedzy Zdzisław Cygan Metody i modele zarządzania w warunkach społeczeństwa wiedzy OFICYNA WYDAWNICZA WARSZAWSKIEJ SZKO Y ZARZ DZANIA SZKO Y WY SZEJ Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp...9 Rozdział 1. System i jego

Bardziej szczegółowo

Czy nowa norma PN- EN 15224:2013-04E wpłynie na jakość zarządzania w sektorze ochrony zdrowia?

Czy nowa norma PN- EN 15224:2013-04E wpłynie na jakość zarządzania w sektorze ochrony zdrowia? II Kongres Praktyków Zarządzania w Ochronie Zdrowia Medmetriq 2013 Czy nowa norma PN- EN 15224:2013-04E wpłynie na jakość zarządzania w sektorze ochrony zdrowia? Dr n.med. Tomasz Romańczyk Konsultant Zarządu,

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo i kontrola produktów żywnościowych

Bezpieczeństwo i kontrola produktów żywnościowych EDYTA WACŁAWIK Bezpieczeństwo i kontrola produktów żywnościowych Tematem mojej pracy jest Bezpieczeństwo i kontrola produktów żywnościowych. Dlaczego? Bo każdy z nas spożywa żywność i na co dzień ma z

Bardziej szczegółowo

Koszty te powinny być zidentyfikowane według przyczyn i skutków oraz miejsca powstania, a ich struktura powinna być przydatna w zarządzaniu.

Koszty te powinny być zidentyfikowane według przyczyn i skutków oraz miejsca powstania, a ich struktura powinna być przydatna w zarządzaniu. Koszty te powinny być zidentyfikowane według przyczyn i skutków oraz miejsca powstania, a ich struktura powinna być przydatna w zarządzaniu. Koszty jakości są parametrem gospodarowania; wiążą się z rentownością

Bardziej szczegółowo

Artykuł został opublikowany w książce Wybrane aspekty zarządzania jakością II Pod redakcją Marka Salerno-Kochana Kraków 2010 ISBN: 978-83-7464-305-4

Artykuł został opublikowany w książce Wybrane aspekty zarządzania jakością II Pod redakcją Marka Salerno-Kochana Kraków 2010 ISBN: 978-83-7464-305-4 Artykuł został opublikowany w książce Wybrane aspekty zarządzania jakością II Pod redakcją Marka Salerno-Kochana Kraków 2010 ISBN: 978-83-7464-305-4 Wydawca: Wydawnictwo AGH Współczesny świat zna wiele

Bardziej szczegółowo

Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO

Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO UKatalog Szkoleń: Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO UBlok I Podejście procesowe: Zarządzanie procesowe (2 dni) Definicje procesu, zarządzanie procesami, podział i identyfikowanie

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie kosztami logistyki

Zarządzanie kosztami logistyki Zarządzanie kosztami logistyki Opis Synchronizacja wymagań rynku z potencjałem przedsiębiorstwa wymaga racjonalnych decyzji, opartych na dobrze przygotowanych i przetworzonych informacjach. Zmieniające

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie jakością wg norm serii ISO 9000:2000 cz.1 system, kierownictwo i zasoby

Zarządzanie jakością wg norm serii ISO 9000:2000 cz.1 system, kierownictwo i zasoby Jakub Wierciak Zagadnienia jakości i niezawodności w projektowaniu Zarządzanie jakością wg norm serii ISO 9000:2000 cz.1 system, kierownictwo i zasoby System zarządzania jakością (ISO 9000:2000) System

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo żywności i żywienia w prawie unijnym i polskim oraz normach ISO integracja systemów

Bezpieczeństwo żywności i żywienia w prawie unijnym i polskim oraz normach ISO integracja systemów Zeszyty Naukowe nr 815 Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie 2010 Piotr Kafel Katedra Zarządzania Jakością Paweł Nowicki Katedra Zarządzania Jakością Bezpieczeństwo żywności i żywienia w prawie unijnym

Bardziej szczegółowo

Wdrożenie systemu zarządzania energią wg norm PN-EN 16001 i ISO 50001 na przykładzie Koksowni Przyjaźń Sp. z o.o.

Wdrożenie systemu zarządzania energią wg norm PN-EN 16001 i ISO 50001 na przykładzie Koksowni Przyjaźń Sp. z o.o. Wdrożenie systemu zarządzania energią wg norm PN-EN 16001 i ISO 50001 na przykładzie Koksowni Przyjaźń Sp. z o.o. Konferencja Klubu Polskie Forum ISO 14000 Warszawa, 17-18 kwietnia 2012 Krzysztof Lebdowicz

Bardziej szczegółowo

CNBOP-PIB Standard Ochrona Przeciwpożarowa

CNBOP-PIB Standard Ochrona Przeciwpożarowa Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej im. Józefa Tuliszkowskiego Państwowy Instytut Badawczy CNBOP-PIB-0025 Wydanie 1, Luty 2015 CNBOP-PIB Standard Ochrona Przeciwpożarowa Zakładowa Kontroli

Bardziej szczegółowo

Jakie wymagania normy ISO 9001:2000 sprawiają trudności polskim przedsiębiorstwom?

Jakie wymagania normy ISO 9001:2000 sprawiają trudności polskim przedsiębiorstwom? Mariusz J. Ligarski, Karina Koczaj, Jakie wymagania normy ISO 9001:2000 sprawiają trudności polskim przedsiębiorstwom, Problemy Jakości, 2004, nr 11, s. 24, 29-33. Mariusz J. Ligarski, Karina Koczaj Jakie

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Zapasami System informatyczny do monitorowania i planowania zapasów. Dawid Doliński

Zarządzanie Zapasami System informatyczny do monitorowania i planowania zapasów. Dawid Doliński Zarządzanie Zapasami System informatyczny do monitorowania i planowania zapasów Dawid Doliński Dlaczego MonZa? Korzyści z wdrożenia» zmniejszenie wartości zapasów o 40 %*» podniesienie poziomu obsługi

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego. na lata 2014-2020. Kraków, 15 czerwca 2015 r.

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego. na lata 2014-2020. Kraków, 15 czerwca 2015 r. Kraków, 15 czerwca 2015 r. Tomasz Sokół Zastępca Dyrektora Małopolskiego Centrum Przedsiębiorczości Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego 1 na lata 2014-2020 2 Środki na wsparcie przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Temat szkolenia: Termin Miejsce Cena netto

Temat szkolenia: Termin Miejsce Cena netto HARMONOGRAM SZKOLEŃ OTWARTYCH 2011r SZKOLENIA Z ZAKRESU FINANSÓW: ANALIZA FINANSOWA DLA NIEFINANSISTÓW 26-28 września ANALIZA FINANSOWA PRZEDSIĘBIORSTWA 28-29 listopada 5-7 grudnia Łódź- 1100 ANALIZA I

Bardziej szczegółowo

poprawy konkurencyjności

poprawy konkurencyjności Wdrażanie anie i doskonalenie systemów w zarządzania szansą poprawy konkurencyjności ci organizacji Andrzej Borcz "Przy istniejącej konkurencji firmy, które nie potrafią tworzyć i wcielać w życie doskonałej

Bardziej szczegółowo

Audyt techniczny w laboratorium widziane okiem audytora. Piotr Pasławski 2008

Audyt techniczny w laboratorium widziane okiem audytora. Piotr Pasławski 2008 Audyt techniczny w laboratorium widziane okiem audytora Piotr Pasławski 2008 Odniesienie do wymagań normy PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Pkt. 4.4 normy Przegląd zapytań, ofert i umów - procedura przeglądu zleceń

Bardziej szczegółowo

Specjalność - Marketing i zarządzanie logistyczne

Specjalność - Marketing i zarządzanie logistyczne Zagadnienia na egzamin dyplomowy na Wydziale Zarządzania Społecznej Akademii nauk Studia pierwszego stopnia kierunek zarządzanie w roku akademickim 2012/2013 Specjalność - Marketing i zarządzanie logistyczne

Bardziej szczegółowo

INFORMATOR DLA KLIENTÓW

INFORMATOR DLA KLIENTÓW Instytut Kolejnictwa INSTYTUT KOLEJNICTWA Ośrodek Jakości i Certyfikacji 04-275 Warszawa ul. Chłopickiego 50 tel.: (+4822) 473-1392 tel/fax.: (+4822) 612-3132 e-mail: qcert@cntk.pl INFORMATOR DLA KLIENTÓW

Bardziej szczegółowo

Akredytacja w Polsce Rola Rady ds. Akredytacji

Akredytacja w Polsce Rola Rady ds. Akredytacji Eurolab Pollab Międzynarodowe Seminarium poświęcone materiałom odniesienia Akredytacja w Polsce Rola Rady ds. Akredytacji dr Wojciech Henrykowski Warszawa, 02.04.2014 r. 1 1 Początki akredytacji w Polsce

Bardziej szczegółowo

Co się zmieni w nowej wersji normy ISO 9001

Co się zmieni w nowej wersji normy ISO 9001 TÜV Rheinland Polska Co się zmieni w nowej wersji normy ISO 9001 Podsumowanie zmian www.tuv.pl Aktualizacja normy ISO 9001:2015 Publikacja nowej wersji normy ISO 9001:2015 jest oczekiwana we wrześniu 2015

Bardziej szczegółowo

Skrót wymagań normy ISO 9001/2:1994, PN-ISO 9001/2:1996

Skrót wymagań normy ISO 9001/2:1994, PN-ISO 9001/2:1996 Skrót wymagań normy ISO 9001/2:1994, PN-ISO 9001/2:1996 (pojęcie wyrób dotyczy też usług, w tym, o charakterze badań) 4.1. Odpowiedzialność kierownictwa. 4.1.1. Polityka Jakości (krótki dokument sygnowany

Bardziej szczegółowo

ŚCIEŻKA: Praktyk KAIZEN

ŚCIEŻKA: Praktyk KAIZEN ŚCIEŻKA: Praktyk KAIZEN Ścieżka dedykowana jest każdej osobie, która chce rozwijać siebie i swoją organizację - w szczególności: Koordynatorom i liderom Lean/KAIZEN odpowiedzialnym za obszary produkcyjne

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM BUDOWLANYM Zarządzanie majątkiem, zarządzanie finansowe, analiza wskaźnikowa

ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM BUDOWLANYM Zarządzanie majątkiem, zarządzanie finansowe, analiza wskaźnikowa Politechnika Śląska w Gliwicach Wydział Budownictwa Katedra Procesów Budowlanych ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM BUDOWLANYM Zarządzanie majątkiem, zarządzanie finansowe, analiza wskaźnikowa Majątek przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Prezentacja programu. Parentis Sp. z o.o. Dział Informatyki. Kartoszyno, ul. Przemysłowa 5, 84-110 Krokowa

Prezentacja programu. Parentis Sp. z o.o. Dział Informatyki. Kartoszyno, ul. Przemysłowa 5, 84-110 Krokowa Prezentacja programu Parentis Sp. z o.o. Dział Informatyki Kartoszyno, ul. Przemysłowa 5, 84-110 Krokowa OPIS PROGRAMU I ZASADY UŻYTKOWANIA System CRM współpracuje z programami do obsługi magazynowej,

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDCZE MIARY OBSZARU IT

ZARZĄDCZE MIARY OBSZARU IT ZARZĄDCZE MIARY OBSZARU IT KOSZTA, EFEKTYWNOŚĆ, WYDAJNOŚĆ, RYZYKO XVII Forum Teleinformatyki mgr inż. Michał BIJATA, doktorant, Wydział Cybernetyki WAT Michal.Bijat a@wat.edu.pl, Michal@Bijata.com 23 września

Bardziej szczegółowo

TÜV Rheinland Polska Sp. z o.o. Nasza wiedza, Twoje bezpieczeństwo

TÜV Rheinland Polska Sp. z o.o. Nasza wiedza, Twoje bezpieczeństwo TÜV Rheinland Polska Sp. z o.o. Nasza wiedza, Twoje bezpieczeństwo Stosowanie wymagań norm serii ISO 3834 w procesie zapewnienia jakości wyrobów spawanych Mariusz Piękniewski Kierownik Sekcji Spawalnictwa

Bardziej szczegółowo

Akredytacja laboratoriów wg PN-EN ISO/IEC 17025:2005

Akredytacja laboratoriów wg PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Akredytacja laboratoriów wg PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Marek Misztal ENERGOPOMIAR Sp. z o.o. Biuro Systemów Zarządzania i Ocen Nowe Brzesko, 26 września 2006 r. Czy systemy zarządzania są nadal dobrowolne?

Bardziej szczegółowo

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński 2012 Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą dr Adam Jabłoński GENEZA POWSTANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO Konferencja w Rio de Janeiro 1992 r. 27 Zasad Zrównoważonego Rozwoju Karta Biznesu Zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r.

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r. Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie Warszawa 8 maja 2013 r. Efektywne zarządzanie energią jest jednym z warunków krytycznych do osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

Zintegrowany System Zarządzania w Śląskim Centrum Społeczeństwa Informacyjnego

Zintegrowany System Zarządzania w Śląskim Centrum Społeczeństwa Informacyjnego Zintegrowany System Zarządzania w Śląskim Centrum Społeczeństwa Informacyjnego Beata Wanic Śląskie Centrum Społeczeństwa Informacyjnego II Śląski Konwent Informatyków i Administracji Samorządowej Szczyrk,

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE 2. Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju.

SZKOLENIE 2. Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. SZKOLENIE 2 Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. FAMED Żywiec S.A. Dokumentacja Systemu Zarządzania zgodnego z PN-EN ISO

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Opracowano na podstawie dokumentu z dnia 7 lutego 2012 r.

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Opracowano na podstawie dokumentu z dnia 7 lutego 2012 r. PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Opracowano na podstawie dokumentu z dnia 7 lutego 2012 r. Cukiernik 751201 Celem kształcenia zawodowego jest przygotowanie uczących się do życia w warunkach współczesnego

Bardziej szczegółowo

UWIERZYTELNIANIE DOSTAWCÓW BIOMASY NA CELE ENERGETYCZNE SGS POLSKA SP. Z O.O.

UWIERZYTELNIANIE DOSTAWCÓW BIOMASY NA CELE ENERGETYCZNE SGS POLSKA SP. Z O.O. UWIERZYTELNIANIE DOSTAWCÓW BIOMASY NA CELE ENERGETYCZNE SGS POLSKA SP. Z O.O. IV edycja Forum Technologii w Energetyce Spalanie biomasy 16 17 października 2014, Bełchatów W SKRÓCIE Nº1 ŚWIATOWY LIDER 80,000

Bardziej szczegółowo

Ekspert: MAGDALENA GARBOLIŃSKA

Ekspert: MAGDALENA GARBOLIŃSKA Firma szkoleniowa 2014 roku. TOP 3 w rankingu firm szkoleniowych zaprasza na szkolenie: TESTY KONSERWACJI PRODUKTU KOSMETYCZNEGO ZAPEWNIENIE BEZPIECZEŃSTWA WARSZTATY 28 października 2015 r. Centrum Konferencyjne

Bardziej szczegółowo

DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2015-04-27

DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2015-04-27 DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2015-04-27 2 ELEMENTY KSIĘGI JAKOŚCI 1. Terminologia 2. Informacja o Firmie 3. Podejście procesowe 4. Zakres Systemu Zarządzania Jakością

Bardziej szczegółowo

ISO Matrix - e-iso dla Twojej firmy

ISO Matrix - e-iso dla Twojej firmy ISO Matrix - e-iso dla Twojej firmy Dlaczego platforma IT? Nasi klienci, którym wdrażamy Systemy Zarządzania ISO, to głównie małe i średnie przedsiębiorstwa. Czy rzeczywiście zastosowanie platformy informatycznej

Bardziej szczegółowo

Systemy Zapewnienia Jakości (HACCP i ISO 22000)

Systemy Zapewnienia Jakości (HACCP i ISO 22000) Projekt Nr POKL.08.01.01-635/10 pt. Szerzenie wiedzy pracowników sektora spożywczego kluczem do sukcesu przedsiębiorstw. współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Bardziej szczegółowo

INWENTARYZACJA. Przygotował: -Andrzej Sagan. -Marcin Furmański.

INWENTARYZACJA. Przygotował: -Andrzej Sagan. -Marcin Furmański. INWENTARYZACJA Przygotował: -Andrzej Sagan. -Marcin Furmański. 1.Definicja i rola w rachunkowości: INWENTARYZACJA - to ogół czynności mających na celu ustalenie rzeczywistego stanu składników majątkowych

Bardziej szczegółowo

Szkolenie Finanse dla menedżerów

Szkolenie Finanse dla menedżerów Szkolenie Finanse dla menedżerów Spis treści SPIS TREŚCI... 2 O FIRMIE... 3 DZIAŁALNOŚĆ SZKOLENIOWA... 3 DZIAŁALNOŚĆ KONSULTINGOWA... 3 CHARAKTERYSTYKA SZKOLENIA... 4 CEL SZKOLENIA... 4 DLA KOGO DEDYKOWANE

Bardziej szczegółowo

Journal of Agribusiness and Rural Development

Journal of Agribusiness and Rural Development ISSN 1899-5241 www.jard.edu.pl Journal of Agribusiness and Rural Development tłumaczenie CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA DECYZJE ZWIĄZANE Z WDRAŻANIEM SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ ORAZ ICH SKUTKI W OCENIE PRZEDSIĘBIORSTW

Bardziej szczegółowo

ZAKRES PROJEKTU DOT. ZARZĄDZANIA KOSZTAMI ŚRODOWISKOWYMI W FIRMIE

ZAKRES PROJEKTU DOT. ZARZĄDZANIA KOSZTAMI ŚRODOWISKOWYMI W FIRMIE ZAKRES PROJEKTU DOT. ZARZĄDZANIA KOSZTAMI ŚRODOWISKOWYMI W FIRMIE ANDRZEJ OCIEPA EKOEKSPERT Sp. z o.o. III Konferencja PF ISO 14000 Zarządzanie kosztami środowiskowymi Warszawa 24 25.04.2014 Zakres projektu

Bardziej szczegółowo

ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ENERGIĄ

ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ENERGIĄ ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ENERGIĄ Standardowe etapy wdrażania systemu zarzadzania energią ETAP I: Przeprowadzenie przeglądu wstępnego zarządzania energią ETAP II: Opracowanie zakresu działań

Bardziej szczegółowo