Ćwiczenie 2. Analiza jakościowa związków organicznych zawierających azot, siarkę oraz fluorowcopochodne.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Ćwiczenie 2. Analiza jakościowa związków organicznych zawierających azot, siarkę oraz fluorowcopochodne."

Transkrypt

1 Ćwiczenie 2. Analiza jakościowa związków organicznych zawierających azot, siarkę oraz fluorowcopochodne. Wprowadzenie teoretyczne Cel ćwiczeń: Zapoznanie studentów z metodami identyfikacji pierwiastków wchodzących w skład związków organicznych w celu szybkiej detekcji podstawowych składników związków organicznych. W badaniach związków organicznych powstaje często konieczność ich charakterystyki i identyfikacji (budowa, skład elementarny) co jest zadaniem jakościowej analizy organicznej. Za pomocą prostych reakcji istniej szybka możliwość określenia podstawowych składników związków organicznych (C, H, O, N, S, P, chlorowiec). Wykrywanie pierwiastków jak N, S czy chlorowiec sprowadza się najczęściej do stapiania substancji organicznej z sodem, czyli przeprowadzenia analizowanych składników w formy jonowe. Podczas stapiania związku organicznego z sodem zachodzi reakcja: C, H, O, N NaCN Proces ten, nazywany mineralizacją wykonywany jest w następujący sposób: w małej probówce umieszcza się ok. 0,1 g badanej substancji i kawałek metalicznego sodu. Następnie probówkę ogrzewa się w płomieniu palnika do stopienia się substancji z sodem. Kolejnym krokiem jest doprowadzenie zawartości probówki do czerwonego żaru i wrzucenie jej do kolby stożkowej zawierającej 10 cm 3 wody destylowanej. Po pęknięciu probówki, zawartość kolby należy intensywnie wymieszać i przesączyć. Jeśli przesącz jest zabarwiony (żółty lub brunatny), należy powtórzyć stapianie z sodem, gdyż rozkład substancji nie był całkowity. Bezbarwny przesącz służy do dalszych badań mających na celu wykrycie azotu, siarki i chlorowca. Wykrywanie poszczególnych pierwiastków tworzących związek organiczny polega na przeprowadzeniu odpowiednich reakcji charakterystycznych dla danego jonu. W tym celu przeprowadza się powstały NaCN do heksacyjanożelazianu (II) sodu, który wykrywa się przy pomocy FeCl 3 : wydziela się niebieski lub zielononiebieski osad heksacyjanożelazian (II) żelaza (III) błękit pruski: 2 NaCN + FeSO 4 Fe(CN) 2 + Na 2 SO 4 Fe(CN) NaCN Na 4 [Fe(CN) 6 ] Na 4 [Fe(CN) FeCl 3 Fe 4 [Fe(CN) 6 ] NaCl Obecność węgla w związku organicznym można stwierdzić przez działanie na badaną substancję stężonym roztworem H 2 SO 4 powodującym jej zwęglanie. Próba ta nie zawsze 1

2 daje pozytywny wynik w przypadku niektórych związków organicznych, czarne zabarwienie węgla może być niewyraźne. Stosuje się wówczas ogrzewanie badanej substancji z tlenkiem miedzi (II). Tlenek miedzi (II) utlenia węgiel do dwutlenku węgla, którego obecność można stwierdzić na podstawie zmętnienia wodorotlenku baru (II) lub wapnia. C org. + 2 CuO CO 2 +2 Cu CO 2 + Ba(OH) 2 BaCO 3 + H 2 O lub CO 2 + Ca(OH) 2 CaCO 3 + H 2 O Kropelki wody osiadające na ściankach probówki świadcząc zawartości w badanej substancji wodoru. 2 H org. + CuO H 2 O + Cu gdzie: C org. i H org. - węgiel i wodór w substancji organicznej. Doświadczenie to nie jest miarodajne, jeśli badana substancja jest wilgotna lub zawiera wodę krystalizacyjną. Azot zawarty w związkach organicznych w formie grup aminowych można wykryć za pomocą wapna sodowanego przez przekształcenie go w amoniak. Wydzielający się gaz można zidentyfikować po charakterystycznym zapachu i po zabarwieniu na niebiesko zwilżonego czerwonego papierka lakmusowego. Do wykrywania siarki występującej w związkach organicznych w postaci grup -SH (tiolowej) lub -S-S- (tioeterowej) można wykorzystać reakcje hydrolizy alkalicznej i wytracenie jonu S 2- przy pomocy octanu ołowiu (II). Wytrącenie się czarnego osadu PbS świadczy o obecności siarki w badanym związku: S org. Na 2 S (stapianie z Na) Na 2 S + Pb(CH 3 COO) 2 PbS + 2 CH 3 COONa Kolejna metoda wykrywania siarki polega na reakcji z nitroprusydkiem sodu. Pojawienie się ciemnopurpurowego zabarwienia świadczy o obecności siarki: Na 2 S + Na 2 [Fe(CN) 5 NO] Na 4 [Fe(CN) 5 NOS] Metoda wykrywania chlorowca zależy od obecności innych pierwiastków takich jak azot i siarka. Możliwe jest również przeprowadzenie próby negatywnej informującej o braku chlorowca tzw. próba Beilsteina. Polega ona na ogrzewaniu w płomieniu palnika drutu miedzianego zanurzonego wcześniej w badanym roztworze. Zielone, szybko znikające zabarwienie płomienia wskazuje na obecność chlorowca w badanym związku. Z uwagi na fakt, że pozytywny wynik tej reakcji mogą dawać również związki nie zawierające chlorowca lecz zawierające azot (w postaci CN - lub CNS - ), tylko negatywny wynik daje pewność, że związek nie zawiera chlorowca. Jeśli badana substancja nie zawiera azotu ani siarki do zakwaszonej próby dodaje się roztwór AgNO 3, wytracenie się białego osadu AgCl (żółtego AgBr lub 2

3 pomarańczowego AgI) świadczy o obecności chlorowca w badanym związku organicznym: NaX + AgNO 3 AgX + NaNO 3 W celu sprawdzenia czy wytrącony osad jest chlorkiem (bromkiem, jodkiem) srebra, przeprowadza się reakcje identyfikacji. Biały osad chlorku srebra roztwarza się łatwo w rozcieńczonym amoniaku, dając chlorek diaminasrebra (I): AgCl + 2 (NH 3 H 2 O) [Ag(NH 3 ) 2 ]Cl + 2 H 2 O Z tego roztworu po dodaniu kwasu azotowego wytrąca się ponownie AgCl: [Ag(NH 3 ) 2 ] + + Cl H + + AgCl + 2 NH 4 Chlorek srebra roztwarza się również w tiosiarczanie (VI) sodu, dając bis(tiosiarczano) srebrzan (I): AgCl + 2 S 2 O 2-3 Ag(S 2 O 3 ) Cl - Jeśli badana substancja zawiera azot lub siarkę, zakwaszoną próbę ogrzewa się na łaźni wodnej w celu usunięcia jonów cyjankowych (CN - ) i utlenienia jonów siarczkowych S 2- do siarczanowych (VI) SO 2-4. Następnie wykonuje się detekcję chlorowca dodając roztwór AgNO 3 jak opisano powyżej. Sposób wykonania Sprzęt i odczynniki - probówki - korki o osadzoną rurką szklaną - łapy do probówek - statyw i siatka do ogrzewania - okulary ochronne - zlewki 250 cm 3 - kolby stożkowe 200 cm 3 - pipety szklane 5 cm 3 - pipety szklane 1 cm 3 - drut miedziany - papierki lakmusowe - przesącze powstałe na drodze mineralizacji związków organicznych poprzez stapiane z sodem - przykładowe związki organiczne w postaci stałej - stężony kwas siarkowy (VI), H 2 SO 4 3

4 - rozcieńczony kwas siarkowy (VI), H 2 SO 4-2 M roztwór kwasu azotowego (V), HNO 3 - wyprażony tlenek miedzi (II), CuO - wapno sodowane - 20% roztwór wodorotlenku sodu, NaOH - roztwór siarczanu (VI) żelaza (II), FeSO 4 - roztwór chlorku żelaza (III), FeCl 3 - roztwór octanu ołowiu, Pb(CH 3 COO) 2 - roztwór nitroprusydku sodu, Na 2 [Fe(CN) 5 NO] - roztwór wodny azotanu (V) srebra, AgNO 3 - roztwór amoniaku, NH 3 H 2 O - tiosiarczan (VI) sodu, Na 2 S 2 O 3 Wykonanie Wykrywanie węgla i wodoru 1. Wykrywanie węgla za pomocą stężonego kwasu siarkowego (VI). Umieścić w probówce ok. 0,1 g badanej substancji i wlać ok. l cm 3 stężonego kwasu siarkowego (VI). Jeżeli badana substancja jest związkiem organicznym, to po kilku minutach następuje jej zwęglanie. Zapisać obserwacje. 2. Wykrywanie węgla i wodoru za pomocą CuO. W probówce umieścić ok. 0,1 g badanej substancji i 0,5 g wyprażonego CuO, a następnie probówkę zamknąć korkiem z osadzoną w nim szklaną rurką. Zawartość probówki ogrzewać w płomieniu palnika. Wylot rurki zanurzyć w probówce z wodą barytową Ba(OH) 2 lub wodą wapienną Ca(OH) 2. Zapisać obserwacje i reakcje. Wykrywanie azotu 1. Wykrywanie azotu za pomocą wapna sodowanego Ok. 0,1 g badanej substancji umieścić się w suchej probówce, dodać 0,1 g wapna sodowanego i ogrzewać. W trakcie wydzielania się gazowego amoniaku można wyczuć charakterystycznym zapach. Umieścić zwilżony czerwony papierek lakmusowy u wylotu próbówki i zaobserwować zmianę jego barwy. 2. Wykrywanie azotu i innych pierwiastków w związkach organicznych przez stapianie substancji z sodem Do 3 cm 3 przesączu powstałego po stapianiu związku organicznego z sodem 4

5 umieszczonego w czystej probówce dodać ok. 0,1 g siarczanu żelaza (II) FeSO 4 i ogrzewać do wrzenia w ciągu l minuty, a następnie dodać rozcieńczonego kwasu siarkowego (VI). Zapisać równanie reakcji i obserwacje. Wykrywanie siarki 1. Do ok. 0,1 cm 3 przesączu otrzymanego w wyniku stapiania badanej substancji z sodem dodać 2 M HNO 3 i 0,5 cm 3 roztwór octanu ołowiu (II). Zapisać równanie reakcji i obserwacje. 2. Do przesączu o odczynie alkalicznym otrzymanego w wyniku stapiania badanej substancji z sodem dodaje się kilka kropel roztworu nitroprusydku sodu. Zapisać równanie reakcji i obserwacje. 3. Do probówki wsypać ok. 0,1 g substancji organicznej, dodać 2 cm 3 20% roztworu NaOH i 0,5 cm 3 roztworu octanu ołowiu (II). Zawartość probówki ogrzewać przez kilka minut na łaźni wodnej. Zapisać równanie reakcji i obserwacje. Wykrywanie chlorowca próba Beilsteina Drut miedziany ogrzewać w płomieniu palnika aż do zaniku barwy zielonej płomienia. Następnie gorący drut zanurzyć w badanej substancji i ponownie ogrzewa. Zapisać obserwacje dotyczące barwy płomienia. Następnie dalsze postępowanie zależy od tego czy próba zawiera bądź nie azot lub siarkę. 1. Jeśli badana substancja nie zawiera azotu ani siarki, wówczas do l cm 3 przesączu dodać kwas azotowy (V) w celu zakwaszenia próbki, a następnie kilka kropel azotanu (V) srebra. Opisać powstający osad, a następnie sprawdzić jego roztwarzanie z rozcieńczonym roztworze amoniaku oraz tiosiarczanie (VI) sodu. 2. Jeśli badana substancja zawiera azot lub siarkę, należy zakwasić l cm 3 przesączu roztworem HNO 3, a następnie roztwór ogrzewać w probówce na łaźni wodnej ok. 10 minut. Tak przygotowaną próbę należy poddać reakcjom jak w punkcie 1. 5

Fragmenty Działu 5 z Tomu 1 REAKCJE W ROZTWORACH WODNYCH

Fragmenty Działu 5 z Tomu 1 REAKCJE W ROZTWORACH WODNYCH Fragmenty Działu 5 z Tomu 1 REAKCJE W ROZTWORACH WODNYCH Podstawy dysocjacji elektrolitycznej. Zadanie 485 (1 pkt.) V/2006/A2 Dysocjacja kwasu ortofosforowego(v) przebiega w roztworach wodnych trójstopniowo:

Bardziej szczegółowo

CHEMIA BUDOWLANA ĆWICZENIE NR 1

CHEMIA BUDOWLANA ĆWICZENIE NR 1 CHEMIA BUDOWLANA ĆWICZENIE NR 1 PODSTAWY CHEMICZNEJ ANALIZY JAKOŚCIOWEJ ANALIZA IDENTYFIKACYJNA WYBRANYCH KATIONÓW WSTĘP TEORETYCZNY Znajomość składu chemicznego materiałów daje informacje o tym jaki to

Bardziej szczegółowo

5. RÓWNOWAGI JONOWE W UKŁADACH HETEROGENICZNYCH CIAŁO STAŁE - CIECZ

5. RÓWNOWAGI JONOWE W UKŁADACH HETEROGENICZNYCH CIAŁO STAŁE - CIECZ 5. RÓWNOWAGI JONOWE W UKŁADACH HETEROGENICZNYCH CIAŁO STAŁE - CIECZ Proces rozpuszczania trudno rozpuszczalnych elektrolitów można przedstawić ogólnie w postaci równania A m B n (stały) m A n+ + n B m-

Bardziej szczegółowo

Litowce i berylowce- lekcja powtórzeniowa, doświadczalna.

Litowce i berylowce- lekcja powtórzeniowa, doświadczalna. Doświadczenie 1 Tytuł: Badanie właściwości sodu Odczynnik: Sód metaliczny Szkiełko zegarkowe Metal lekki o srebrzystej barwie Ma metaliczny połysk Jest bardzo miękki, można kroić go nożem Inne właściwości

Bardziej szczegółowo

ANALIZA MOCZU FIZJOLOGICZNEGO I PATOLOGICZNEGO I. WYKRYWANIE NAJWAŻNIEJSZYCH SKŁADNIKÓW NIEORGANICZNYCH I ORGANICZNYCH MOCZU PRAWIDŁOWEGO.

ANALIZA MOCZU FIZJOLOGICZNEGO I PATOLOGICZNEGO I. WYKRYWANIE NAJWAŻNIEJSZYCH SKŁADNIKÓW NIEORGANICZNYCH I ORGANICZNYCH MOCZU PRAWIDŁOWEGO. ANALIZA MOCZU FIZJOLOGICZNEGO I PATOLOGICZNEGO Wymagane zagadnienia teoretyczne 1. Równowaga kwasowo-zasadowa organizmu. 2. Funkcje nerek. 3. Mechanizm wytwarzania moczu. 4. Skład moczu fizjologicznego.

Bardziej szczegółowo

Zapisz równanie zachodzącej reakcji. Wskaż pierwiastki, związki chemiczne, substraty i produkty reakcji.

Zapisz równanie zachodzącej reakcji. Wskaż pierwiastki, związki chemiczne, substraty i produkty reakcji. test nr 2 Termin zaliczenia zadań: IIIa - 29 października 2015 III b - 28 października 2015 zad.1 Reakcja rozkładu tlenku rtęci(ii) 1. Narysuj schemat doświadczenia, sporządź spis użytych odczynników,

Bardziej szczegółowo

Odpowiedź:. Oblicz stężenie procentowe tlenu w wodzie deszczowej, wiedząc, że 1 dm 3 tej wody zawiera 0,055g tlenu. (d wody = 1 g/cm 3 )

Odpowiedź:. Oblicz stężenie procentowe tlenu w wodzie deszczowej, wiedząc, że 1 dm 3 tej wody zawiera 0,055g tlenu. (d wody = 1 g/cm 3 ) PRZYKŁADOWE ZADANIA Z DZIAŁÓW 9 14 (stężenia molowe, procentowe, przeliczanie stężeń, rozcieńczanie i zatężanie roztworów, zastosowanie stężeń do obliczeń w oparciu o reakcje chemiczne, rozpuszczalność)

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji w technikum zakres podstawowy 2 godziny

Scenariusz lekcji w technikum zakres podstawowy 2 godziny Scenariusz lekcji w technikum zakres podstawowy 2 godziny Temat : Hydroliza soli. Cele dydaktyczno wychowawcze: Wyjaśnienie przyczyn różnych odczynów soli Uświadomienie różnej roli wody w procesach dysocjacji

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej

Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej 1) Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne 2) Roztwory (zadania rachunkowe zbiór zadań Pazdro

Bardziej szczegółowo

Test z chemii do Liceum Akademickiego do profilu biologiczno-chemicznego 8 czerwca 2013 r., godz. 12.45, czas: 60 minut

Test z chemii do Liceum Akademickiego do profilu biologiczno-chemicznego 8 czerwca 2013 r., godz. 12.45, czas: 60 minut Test z chemii do Liceum Akademickiego do profilu biologiczno-chemicznego 8 czerwca 2013 r., godz. 12.45, czas: 60 minut Kod kandydata: Liczba punktów: Zadanie 1. Zaznacz typ reakcji chemicznej zachodzącej

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2014/2015

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2014/2015 Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2014/2015 KOD UCZNIA Etap: Data: Czas pracy: szkolny 24 listopada 2014 r. 90 minut Informacje dla ucznia

Bardziej szczegółowo

Analiza Organiczna. Jan Kowalski grupa B dwójka 7(A) Własności fizykochemiczne badanego związku. Zmierzona temperatura topnienia (1)

Analiza Organiczna. Jan Kowalski grupa B dwójka 7(A) Własności fizykochemiczne badanego związku. Zmierzona temperatura topnienia (1) Przykład sprawozdania z analizy w nawiasach (czerwonym kolorem) podano numery odnośników zawierających uwagi dotyczące kolejnych podpunktów sprawozdania Jan Kowalski grupa B dwójka 7(A) analiza Wynik przeprowadzonej

Bardziej szczegółowo

KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW 2008/2009

KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW 2008/2009 ...... kod pracy ucznia pieczątka nagłówkowa szkoły Drogi Uczniu, KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW 2008/2009 Witaj na I etapie konkursu chemicznego. Przeczytaj uważnie instrukcję i postaraj

Bardziej szczegółowo

Lp. Odczynnik Równanie reakcji Efekt działania Rozpuszczalność osadu. osad,

Lp. Odczynnik Równanie reakcji Efekt działania Rozpuszczalność osadu. osad, Pierwsza grupa analityczna CHARAKTERYSTYKA GRUPY Kationy I grupy wytrącają chlorki trudno rozpuszczalne w wodzie i w rozcieńczonych kwasach. Rozpuszczalność chlorków jest różna. Maleje w szeregu: Pb 2,

Bardziej szczegółowo

REDOKSYMETRIA ZADANIA

REDOKSYMETRIA ZADANIA REDOKSYMETRIA ZADANIA 1. Na zmiareczkowanie 0,1952 g kwasu szczawiowego H 2 C 2 O 4 2H 2 O zużyto 31,24 cm 3 mianowanego roztworu KMnO 4. Oblicz miano KMnO 4. m.m. H 2 C 2 O 4 2H 2 O=126,068 g/mol Odp.

Bardziej szczegółowo

Zakres problemów związanych z reakcjami jonowymi.

Zakres problemów związanych z reakcjami jonowymi. Wiadomości dotyczące reakcji i równań jonowych strona 1 z 6 Zakres problemów związanych z reakcjami jonowymi. 1. Zjawisko dysocjacji jonowej co to jest dysocjacja i na czym polega rozpad substancji na

Bardziej szczegółowo

CHEMIA. karty pracy klasa 3 gimnazjum

CHEMIA. karty pracy klasa 3 gimnazjum CHEMIA karty pracy klasa 3 gimnazjum Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o., Warszawa 2012 Numer zadania Test Karty pracy Zadania wyrównujące Zadania utrwalające Zadania rozwijające

Bardziej szczegółowo

Wydział Chemii UJ Podstawy chemii -wykład 13/1 dr hab. W. Makowski

Wydział Chemii UJ Podstawy chemii -wykład 13/1 dr hab. W. Makowski !"#$% &%'( )'%!"#$ ( *('+( ',"("%-%'(.& *('+( ',"("%-%'( /014516 7689:6;9:9?@;60 A4B11 1 65671< =6C9D1904= :4?E FE G414:H I

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia. Poziom rozszerzony. Listopad 2014

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia. Poziom rozszerzony. Listopad 2014 Vademecum Chemia KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM nowa vademecum MATURA 205 CHEMIA zakres rozszerzony Chemia Poziom rozszerzony KOD WEWNĄTRZ Zacznij przygotowania do matury już dziś

Bardziej szczegółowo

2. Procenty i stężenia procentowe

2. Procenty i stężenia procentowe 2. PROCENTY I STĘŻENIA PROCENTOWE 11 2. Procenty i stężenia procentowe 2.1. Oblicz 15 % od liczb: a. 360, b. 2,8 10 5, c. 0.024, d. 1,8 10 6, e. 10 Odp. a. 54, b. 4,2 10 4, c. 3,6 10 3, d. 2,7 10 7, e.

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O Test maturalny Chemia ogólna i nieorganiczna Zadanie 1. (1 pkt) Uzupełnij zdania. Pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 16 znajduje się w.... grupie i. okresie układu okresowego pierwiastków chemicznych,

Bardziej szczegółowo

V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I ... ... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły

V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I ... ... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I...... Imię i nazwisko ucznia ilość pkt.... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły... maksymalna ilość punk. 33 Imię

Bardziej szczegółowo

13. TERMODYNAMIKA WYZNACZANIE ENTALPII REAKCJI ZOBOJĘTNIANIA MOCNEJ ZASADY MOCNYMI KWASAMI I ENTALPII PROCESU ROZPUSZCZANIA SOLI

13. TERMODYNAMIKA WYZNACZANIE ENTALPII REAKCJI ZOBOJĘTNIANIA MOCNEJ ZASADY MOCNYMI KWASAMI I ENTALPII PROCESU ROZPUSZCZANIA SOLI Wykonanie ćwiczenia 13. TERMODYNAMIKA WYZNACZANIE ENTALPII REAKCJI ZOBOJĘTNIANIA MOCNEJ ZASADY MOCNYMI KWASAMI I ENTALPII PROCESU ROZPUSZCZANIA SOLI Zadania do wykonania: 1. Wykonać pomiar temperatury

Bardziej szczegółowo

MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA

MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA Copyright by ZamKor P. Sagnowski i Wspólnicy spółka jawna, Kraków 0 MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA Poziom rozszerzony Zadanie Odpowiedzi Uwagi. za poprawne uzupełnienie wiersza tabeli: Wartości

Bardziej szczegółowo

Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks

Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks Materiały pomocnicze do zajęć wspomagających z chemii opracował: dr Błażej Gierczyk Wydział Chemii UAM Obliczenia stechiometryczne Podstawą

Bardziej szczegółowo

Zmiana barwy wskaźników w roztworach kwaśnych, obojętnych i zasadowych.

Zmiana barwy wskaźników w roztworach kwaśnych, obojętnych i zasadowych. Zmiana barwy wskaźników w roztworach kwaśnych, obojętnych i zasadowych. Doświadczenie1: Poznanie barwy wskaźników w roztworach kwasów, zasad i wody. Wykonanie doświadczenia: Do pięciu probówek wlewamy

Bardziej szczegółowo

23 zadania z chemii. Zadanie 1 (0-1) Podstawowymi składnikami substancji zapachowych wielu roślin są estry. Można je przedstawić wzorem ogólnym:

23 zadania z chemii. Zadanie 1 (0-1) Podstawowymi składnikami substancji zapachowych wielu roślin są estry. Można je przedstawić wzorem ogólnym: 23 zadania z chemii Zadanie 1 (0-1) Podstawowymi składnikami substancji zapachowych wielu roślin są estry. Można je przedstawić wzorem ogólnym: Estrem jest związek o wzorze: Zadanie 2 (0-1) Elementy kolejki

Bardziej szczegółowo

Materiał diagnostyczny poziom rozszerzony Kryteria oceniania model odpowiedzi

Materiał diagnostyczny poziom rozszerzony Kryteria oceniania model odpowiedzi Zdający otrzymuje punkty tylko za poprawne rozwiązania, precyzyjnie odpowiadające poleceniom zawartym w zadaniach. Odpowiedzi niezgodne z poleceniem ( nie na temat) są traktowane jako brak odpowiedzi.

Bardziej szczegółowo

DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU

DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU PRZEŁAMANIA WPROWADZENIE Ostatnim etapem uzdatniania wody w procesie technologicznym dla potrzeb ludności i przemysłu jest dezynfekcja. Proces ten jest niezbędny

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedry Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 3 Oznaczanie chlorków metodą spektrofotometryczną z tiocyjanianem rtęci(ii)

Bardziej szczegółowo

Przykładowy zestaw zadań z chemii dla osób niewidomych Odpowiedzi i schemat punktowania poziom podstawowy

Przykładowy zestaw zadań z chemii dla osób niewidomych Odpowiedzi i schemat punktowania poziom podstawowy ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA POZIOM PODSTAWOWY DLA NIEWIDOMYCH Zdający otrzymuje punkty tylko za poprawne rozwiązania, precyzyjnie odpowiadające poleceniom zawartym w zadaniach. Poprawne rozwiązania

Bardziej szczegółowo

Drogi uczniu zostań Mistrzem Chemii!

Drogi uczniu zostań Mistrzem Chemii! Chemia klasa II kwasy Drogi uczniu zostań Mistrzem Chemii! Cała Twoja kariera szkolna zależy tak naprawdę od Ciebie. Jeśli chcesz poszerzyć swoją wiedzę i umiejętności z zakresu chemii lub powtórzyć określoną

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA POZIOM PODSTAWOWY

ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA POZIOM PODSTAWOWY ODPOWIEDZI I SHEMAT PUNKTOWANIA POZIOM PODSTAWOWY Zdający otrzymuje punkty tylko za poprawne rozwiązania, precyzyjnie odpowiadające poleceniom zawartym w zadaniach. Odpowiedzi niezgodne z poleceniem (nie

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia Poziom podstawowy

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia Poziom podstawowy KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM Chemia Poziom podstawowy Listopad 03 W niniejszym schemacie oceniania zadań otwartych są prezentowane przykładowe poprawne odpowiedzi. W tego typu

Bardziej szczegółowo

SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA

SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA Zadania dla studentów ze skryptu,,obliczenia z chemii ogólnej Wydawnictwa Uniwersytetu Gdańskiego 1. Reakcja między substancjami A i B zachodzi według

Bardziej szczegółowo

Materiały i tworzywa pochodzenia naturalnego

Materiały i tworzywa pochodzenia naturalnego Materiały i tworzywa pochodzenia naturalnego 1. Przyporządkuj opisom odpowiadające im pojęcia. Wpisz litery (A I) w odpowiednie kratki. 3 p. A. hydraty D. wapno palone G. próchnica B. zaprawa wapienna

Bardziej szczegółowo

KONKURS PRZEDMIOTOWY CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM

KONKURS PRZEDMIOTOWY CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ... pieczątka nagłówkowa szkoły... kod pracy ucznia KONKURS PRZEDMIOTOWY CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ETAP SZKOLNY Drogi Uczniu, Witaj w pierwszym etapie konkursu chemicznego. Przeczytaj uważnie instrukcję

Bardziej szczegółowo

KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW

KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWO WIELKOPOLSKIE Etap rejonowy rok szkolny 2011/2012 wylosowany numer uczestnika konkursu Dane dotyczące ucznia (wypełnia Komisja Konkursowa po rozkodowaniu

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 4. Roztwory i ich właściwości

ĆWICZENIE 4. Roztwory i ich właściwości I. Roztwory rzeczywiste ĆWICZENIE 4 Roztwory i ich właściwości 1. Sporządzanie roztworu CuSO 4 o określonym stężeniu procentowym - wykonać w zespołach 2-osobowych W celu sporządzenia 25 lub 50 ml 10% m/v

Bardziej szczegółowo

KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI

KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI Egzamin maturalny maj 2009 CHEMIA POZIOM ROZSZERZONY KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI Zadanie 1. a) Chemia poziom rozszerzony Opisanie stanu kwantowo-mechanicznego elektronów za pomocą liczb kwantowych. Zdający

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE UTLENIALNOŚCI WÓD NATURALNYCH

OZNACZANIE UTLENIALNOŚCI WÓD NATURALNYCH OZNACZANIE UTLENIALNOŚCI WÓD NATURALNYCH WPROWADZENIE Utlenialność wody jest to umowny wskaźnik określający zdolność wody do pobierania tlenu z nadmanganianu potasowego (KMnO4) w roztworze kwaśnym lub

Bardziej szczegółowo

Przemiany substancji

Przemiany substancji Przemiany substancji Poniżej przedstawiono graf pokazujący rodzaje przemian jaki ulegają substancje chemiczne. Przemiany substancji Przemiany chemiczne Przemiany fizyczne Objawy: - zmiania barwy, - efekty

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Konkurs Chemiczny dla uczniów gimnazjów województwa wielkopolskiego

Wojewódzki Konkurs Chemiczny dla uczniów gimnazjów województwa wielkopolskiego Kod ucznia Data urodzenia ucznia Dzień miesiąc rok Wojewódzki Konkurs Chemiczny dla uczniów gimnazjów ETAP SZKOLNY Rok szkolny 2012/2013 Instrukcja dla ucznia 1. Sprawdź, czy test zawiera 10 stron. Ewentualny

Bardziej szczegółowo

IV Próbna Matura z portalem Chemia dla Maturzysty dla uczniów klas maturalnych POZIOM ROZSZERZONY Czas pracy: 150 minut

IV Próbna Matura z portalem Chemia dla Maturzysty dla uczniów klas maturalnych POZIOM ROZSZERZONY Czas pracy: 150 minut IV Próbna Matura z portalem Chemia dla Maturzysty dla uczniów klas maturalnych POZIOM ROZSZERZONY Czas pracy: 150 minut Instrukcja dla zdającego 22 kwietnia 2015 r. 1. Sprawdź, czy arkusz zawiera 20 stron.

Bardziej szczegółowo

SurTec 865 miedź kwaśna

SurTec 865 miedź kwaśna SurTec 865 miedź kwaśna właściwości w niskich gęstościach prądu tworzy jasne, błyszczące powłoki powłoki drobnoziarniste, elastyczne nadaje się do elementów o skompilkowanych kształtach stosowana w liniach

Bardziej szczegółowo

Test diagnostyczny. Dorota Lewandowska, Lidia Wasyłyszyn, Anna Warchoł. Część A (0 5) Standard I

Test diagnostyczny. Dorota Lewandowska, Lidia Wasyłyszyn, Anna Warchoł. Część A (0 5) Standard I strona 1/9 Test diagnostyczny Dorota Lewandowska, Lidia Wasyłyszyn, Anna Warchoł Część A (0 5) Standard I 1. Przemianą chemiczną nie jest: A. mętnienie wody wapiennej B. odbarwianie wody bromowej C. dekantacja

Bardziej szczegółowo

Opracował: dr inż. Tadeusz Lemek

Opracował: dr inż. Tadeusz Lemek Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria i Gospodarka Wodna w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracował:

Bardziej szczegółowo

... kod ucznia. Małopolski Konkurs Chemiczny dla Gimnazjalistów

... kod ucznia. Małopolski Konkurs Chemiczny dla Gimnazjalistów ... kod ucznia Małopolski Konkurs Chemiczny dla Gimnazjalistów Etap I (szkolny) 18 października 2010 roku Wypełnia szkolna komisja konkursowa Zadanie 1. 2. 3. 4. 5. Suma 10 8 10 5 17 50 Liczba punktów

Bardziej szczegółowo

RÓWNOWAGI KWASOWO-ZASADOWE W ROZTWORACH WODNYCH

RÓWNOWAGI KWASOWO-ZASADOWE W ROZTWORACH WODNYCH RÓWNOWAGI KWASOWO-ZASADOWE W ROZTWORACH WODNYCH Większość reakcji chemicznych (w tym również procesy zachodzące w środowisku naturalnym) przebiegają w roztworach wodnych. Jednym z ważnych typów reakcji

Bardziej szczegółowo

FRIALIT -DEGUSSIT Ceramika Tlenkowa. Odporność na korozję

FRIALIT -DEGUSSIT Ceramika Tlenkowa. Odporność na korozję FRIALIT -DEGUSSIT Ceramika Tlenkowa Odporność na korozję FRIALIT -DEGUSSIT MATERIAŁY Z CERAMIKI TLENKOWEJ FRIALIT F99,7 Czysty Al 2 O 3 ; gęsty, niezwykle odporny na zużycie i korozję, bardzo wysokie

Bardziej szczegółowo

CdS strącony CdS heksagonalny CdS o strukturze regularnej. Grenokit. Cd kolor szary S kolor żółty

CdS strącony CdS heksagonalny CdS o strukturze regularnej. Grenokit. Cd kolor szary S kolor żółty Ćwiczenie nr 4: Chemiczna droga do świata nano Autorzy: Barbara Becker, Renata Kuczyńska 1. Siarczek kadmu CdS W przyrodzie występuje jako rzadki minerał grenokit - nazwany od nazwiska Charlesa Murraya,

Bardziej szczegółowo

Kierunek... Sprawozdanie z ćw. 2. Wyniki pomiarów i obliczeń należy podać z właściwą dokładnością (ilością cyfr znaczących).

Kierunek... Sprawozdanie z ćw. 2. Wyniki pomiarów i obliczeń należy podać z właściwą dokładnością (ilością cyfr znaczących). Kierunek... Sprawozdanie z ćw. 2 Imię i nazwisko... OZNACZANIE WODY KRYSTALIZACYJNEJ W HYDRATACH Wyniki pomiarów i obliczeń należy podać z właściwą dokładnością (ilością cyfr znaczących). barwa soli uwodnionej

Bardziej szczegółowo

Kalendarz trzecioklasisty CHEMIA

Kalendarz trzecioklasisty CHEMIA Kalendarz trzecioklasisty CHEMIA POWTARZAJ RAZEM Z NAMI Miesiąc Wrzesieo Październik Listopad Grudzieo Styczeo Luty Marzec Kwiecieo Zagadnienie do powtórzenia Substancje chemiczne i ich przemiany Atom

Bardziej szczegółowo

Zadania egzaminacyjne z chemii OKE. Rok 2002

Zadania egzaminacyjne z chemii OKE. Rok 2002 Zadania egzaminacyjne z chemii OKE Rok 2002 Zadanie 10. (0 1) Marta przygotowała prowiant na wycieczkę rowerową. Pakowane przez nią produkty żywnościowe zawierają ważne dla organizmu związki chemiczne.

Bardziej szczegółowo

I edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza dla uczniów szkół gimnazjalnych. rok szkolny 2014/2015 ZADANIA.

I edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza dla uczniów szkół gimnazjalnych. rok szkolny 2014/2015 ZADANIA. I edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza dla uczniów szkół gimnazjalnych rok szkolny 2014/2015 ZADANIA ETAP I (szkolny) Zadanie 1 Wapień znajduje szerokie zastosowanie jako surowiec budowlany.

Bardziej szczegółowo

Procentowa zawartość sodu (w molu tej soli są dwa mole sodu) wynosi:

Procentowa zawartość sodu (w molu tej soli są dwa mole sodu) wynosi: Stechiometria Każdą reakcję chemiczną można zapisać równaniem, które jest jakościową i ilościową charakterystyką tej reakcji. Określa ono bowiem, jakie pierwiastki lub związki biorą udział w danej reakcji

Bardziej szczegółowo

ELEKTROLITÓW PŁYNÓW USTROJOWYCH

ELEKTROLITÓW PŁYNÓW USTROJOWYCH 3. AALIZA JAKOŚCIOWA ELEKTROLITÓW PŁYÓW USTROJOWYCH 1. Wykrywanie nieorganicznych anionów w moczu 1.1. Wykrywanie anionów chlorkowych Aniony chlorkowe są podstawowymi elektrolitami w płynach ustrojowych.

Bardziej szczegółowo

13 TERMODYNAMIKA. Sprawdzono w roku 2015 przez A. Chomickiego

13 TERMODYNAMIKA. Sprawdzono w roku 2015 przez A. Chomickiego 13 TERMODYNAMIKA Zagadnienia teoretyczne Układ i otoczenie. Wielkości intensywne i ekstensywne. Pojęcie energii, ciepła, pracy, temperatury. Zasady termodynamiki (pierwsza, druga, trzecia). Funkcje termodynamiczne

Bardziej szczegółowo

METODY PRZYGOTOWANIA PRÓBEK DO POMIARU STOSUNKÓW IZOTOPOWYCH PIERWIASTKÓW LEKKICH. Spektrometry IRMS akceptują tylko próbki w postaci gazowej!

METODY PRZYGOTOWANIA PRÓBEK DO POMIARU STOSUNKÓW IZOTOPOWYCH PIERWIASTKÓW LEKKICH. Spektrometry IRMS akceptują tylko próbki w postaci gazowej! METODY PRZYGOTOWANIA PRÓBEK DO POMIARU STOSUNKÓW IZOTOPOWYCH PIERWIASTKÓW LEKKICH Spektrometry IRMS akceptują tylko próbki w postaci gazowej! Stąd konieczność opracowania metod przeprowadzania próbek innych

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII SIERPIEŃ 2010 POZIOM ROZSZERZONY. Czas pracy: 150 minut. Liczba punktów do uzyskania: 60 WPISUJE ZDAJĄCY

EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII SIERPIEŃ 2010 POZIOM ROZSZERZONY. Czas pracy: 150 minut. Liczba punktów do uzyskania: 60 WPISUJE ZDAJĄCY Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2010 KOD WPISUJE ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejkę z kodem EGZAMIN MATURALNY

Bardziej szczegółowo

XXII edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza. rok szkolny 2014/2015 ZADANIA. ETAP II część pisemna 13 marca 2015 r.

XXII edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza. rok szkolny 2014/2015 ZADANIA. ETAP II część pisemna 13 marca 2015 r. XXII edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza rok szkolny 2014/2015 ZADANIA ETAP II część pisemna 13 marca 2015 r. Czas pracy 180 minut UCZESTNIKU! Przed Tobą 3 zadania otwarte. Rozwiąż je

Bardziej szczegółowo

CHLOROWANIE WODY DO PUNKTU PRZEŁAMANIA

CHLOROWANIE WODY DO PUNKTU PRZEŁAMANIA CHLOROWANIE WODY DO PUNKTU PRZEŁAMANIA WYKREŚLANIE KRZYWYCH PRZEBIEGU CHLOROWANIA DLA WODY ZAWIERAJĄCEJ AZOT AMONOWY. 1. WPROWADZENIE Chlor i niektóre jego związki po wprowadzeniu do wody działają silnie

Bardziej szczegółowo

Regulamin BHP pracowni chemicznej. Pokaz szkła. Technika pracy laboratoryjnej

Regulamin BHP pracowni chemicznej. Pokaz szkła. Technika pracy laboratoryjnej I. Regulamin BHP pracowni chemicznej. Pokaz szkła. Technika pracy laboratoryjnej Zagadnienia Regulamin bezpieczeństwa i higiena pracy w laboratorium chemicznym Organizacja stanowiska pracy Ochrona przeciwpożarowa

Bardziej szczegółowo

Skład zespołu (imię i nazwisko): (podkreślić dane osoby piszącej sprawozdanie):

Skład zespołu (imię i nazwisko): (podkreślić dane osoby piszącej sprawozdanie): Wydział Chemii Katedra Chemii Ogólnej i Nieorganicznej pracownia studencka prowadzący: ĆWICZENIE 3 RÓWNOWAGI W ROZTWORACH ELEKTROLITÓW Data wykonania ćwiczenia: Skład zespołu (imię i nazwisko): (podkreślić

Bardziej szczegółowo

Me a X b a Me b+ + b X a- + SO 4. =. W danej

Me a X b a Me b+ + b X a- + SO 4. =. W danej Ćwiczenie 5 Wyznaczanie iloczynu rozpuszczalności trudno rozpuszczalnych soli srebra metodą potencjometryczną przy użyciu elektrody jonoselektywnej. Ogniwa galwaniczne. Iloczyn rozpuszczalności. Każda

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 1 Określenie potrzeb wapnowania gleb w zależności od ich właściwości fizykochemicznych

ĆWICZENIE 1 Określenie potrzeb wapnowania gleb w zależności od ich właściwości fizykochemicznych ĆWICZENIE 1 Określenie potrzeb wapnowania gleb w zależności od ich właściwości fizykochemicznych OZNACZANIE ODCZYNU GLEBY (ph) Do dwóch zlewek na 100 ml naważkami po 10 g gleby do każdej wlewamy po 25

Bardziej szczegółowo

KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW

KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWO WIELKOPOLSKIE Etap wojewódzki rok szkolny 2011/2012 wylosowany numer uczestnika konkursu Dane dotyczące ucznia (wypełnia Komisja Konkursowa po rozkodowaniu

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY POMOCNICZE DO ĆWICZEŃ Z ANALIZY JAKOŚCIOWEJ DLA STUDENTÓW I ROKU FARMACJI UNIWERSYTU MEDYCZNEGO W ŁODZI

MATERIAŁY POMOCNICZE DO ĆWICZEŃ Z ANALIZY JAKOŚCIOWEJ DLA STUDENTÓW I ROKU FARMACJI UNIWERSYTU MEDYCZNEGO W ŁODZI MATERIAŁY POMOCNICZE DO ĆWICZEŃ Z ANALIZY JAKOŚCIOWEJ DLA STUDENTÓW I ROKU FARMACJI UNIWERSYTU MEDYCZNEGO W ŁODZI Na podstawie: Z.Szmal, T.Lipiec, Chemia analityczna z elementami analizy instrumentalnej,

Bardziej szczegółowo

dla Grudzień Egzamin wybranych prostego. Czas pracy będzie

dla Grudzień Egzamin wybranych prostego. Czas pracy będzie Egzamin maturalny od roku szkolnego 2014/2015 Chemia Poziom rozszerzony Przykładowy zestaw zadań dla osób słabowidzących (A4) W czasie trwania egzaminu zdający może korzystać z Karty wybranych wzoróww

Bardziej szczegółowo

Powietrze i inne gazy. Powietrze jest jednorodną mieszaniną gazów. Mieszanina ta nie posiada barwy, smaku ani zapachu.

Powietrze i inne gazy. Powietrze jest jednorodną mieszaniną gazów. Mieszanina ta nie posiada barwy, smaku ani zapachu. Składniki powietrza Powietrze jest jednorodną mieszaniną gazów. Mieszanina ta nie posiada barwy, smaku ani zapachu. Doświadczenie nr 1 Temat: Badanie składników powietrza. Schemat doświadczenia: Obserwacje:

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (0 1) W tabeli podano rodzaje mieszanin oraz wybrane sposoby ich rozdzielania. Rodzaj mieszaniny Metoda rozdzielania mieszaniny

Zadanie 2. (0 1) W tabeli podano rodzaje mieszanin oraz wybrane sposoby ich rozdzielania. Rodzaj mieszaniny Metoda rozdzielania mieszaniny Zadanie 1. (0 1) Uczniowie obserwowali przebieg doświadczenia, w którym do kolby z wrzącą wodą wprowadzono płonący magnez nad powierzchnię cieczy. Doświadczenie zilustrowali rysunkiem. W czasie doświadczenia

Bardziej szczegółowo

Zadania rachunkowe obowiązujące na ćwiczeniach seminaryjnych w semestrze letnim roku akademickiego 2015/16. Statystyczna ocena wyników

Zadania rachunkowe obowiązujące na ćwiczeniach seminaryjnych w semestrze letnim roku akademickiego 2015/16. Statystyczna ocena wyników Zadania rachunkowe obowiązujące na ćwiczeniach seminaryjnych w semestrze letnim roku akademickiego 2015/16 Statystyczna ocena wyników (opracowała Prof. dr hab. Alina Pyka - Pająk, dr Małgorzata Dołowy

Bardziej szczegółowo

MAŁOPOLSKI KONKURS CHEMICZNY DLA GIMNAZJALISTÓW

MAŁOPOLSKI KONKURS CHEMICZNY DLA GIMNAZJALISTÓW Ajsztajn MAŁOPOLSKI KONKURS CHEMICZNY DLA GIMNAZJALISTÓW Etap I (szkolny) Uwagi ogólne: Materiały dla nauczycieli Rozwiązania zadań wraz z punktacją - Za prawidłowe rozwiązanie zadań rachunkowych inną

Bardziej szczegółowo

Procesy fotochemiczne

Procesy fotochemiczne Wideoprogramy do kształcenia chemicznego Andrzej Burewicz, Piotr Jagodziński, Robert Wolski Poradnik metodyczny Procesy fotochemiczne i reakcje tworzenia gazów Wybrane zagadnienia z chemii ilustrowane

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU. Co to jest dobór naturalny.

SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU. Co to jest dobór naturalny. SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU Co to jest dobór naturalny. SPIS TREŚCI: I. Wprowadzenie. II. Części lekcji. 1. Część wstępna. 2. Część realizacji. 3. Część podsumowująca. III. Karty

Bardziej szczegółowo

Powtórzenie wiadomości z kl. I

Powtórzenie wiadomości z kl. I Mariola Winiarczyk Zespół Szkolno-Gimnazjalny Rakoniewice Powtórzenie wiadomości z kl. I Na początku kl. I po kilku lekcjach przypominających materiał w każdej klasie przeprowadzam mini konkurs chemiczny.

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1134

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1134 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1134 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 6 Data wydania: 5 sierpnia 2014 r. Nazwa i adres AB 1134 PRZEDSIĘBIORSTWO

Bardziej szczegółowo

PLAN BADANIA MIĘDZYLABORATORYJNEGO Badania fizykochemiczne wyrobów chemii gospodarczej.

PLAN BADANIA MIĘDZYLABORATORYJNEGO Badania fizykochemiczne wyrobów chemii gospodarczej. PLAN BADANIA MIĘDZYLABORATORYJNEGO Badania fizykochemiczne wyrobów chemii gospodarczej. 1. Organizator Klub Polskich Laboratoriów Badawczych POLLAB Sekcja POLLAB-CHEM/ EURACHEM-PL. 2. Koordynator Specjalistyczne

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 1. Utlenianie tlenków azotu absorpcja kwaśna i alkaliczna

ĆWICZENIE 1. Utlenianie tlenków azotu absorpcja kwaśna i alkaliczna ĆWICZENIE 1 Utlenianie tlenków azotu absorpcja kwaśna i alkaliczna I. Wstęp. Jednym z ważnych działów technologii nieorganicznej jest otrzymywanie kwasu azotowego. Proces ten przebiega w następujących

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 7. Redukcja Cr(VI) do Cr(III) przy użyciu H 2 O 2.

ĆWICZENIE 7. Redukcja Cr(VI) do Cr(III) przy użyciu H 2 O 2. 1 ĆWICZENIE 7 Redukcja Cr(VI) do Cr(III) przy użyciu H 2 O 2. 2 1. Wstęp Chrom należy do mikroelementów, które odgrywają istotną rolę w funkcjonowaniu organizmu ludzkiego. Chrom jest pierwiastkiem który

Bardziej szczegółowo

SurTec 716 C. alkaliczna bezcyjankowa kąpiel cynk/nikiel

SurTec 716 C. alkaliczna bezcyjankowa kąpiel cynk/nikiel SurTec 716 alkaliczna bezcyjankowa kąpiel cynk/nikiel Właściwości alkaliczna kąpiel Zn/Ni trzeciej generacji z jeszcze lepszą wgłębnością i poprawioną odpornością na wahania temperatury w zakresie gęstości

Bardziej szczegółowo

Cz. III Roztwory i sposoby wyrażania stężeń roztworów, iloczyn rozpuszczalności

Cz. III Roztwory i sposoby wyrażania stężeń roztworów, iloczyn rozpuszczalności Cz. III Roztwory i sposoby wyrażania stężeń roztworów, iloczyn rozpuszczalności A. Roztwory Kryteria podziału mieszanin: Mieszanina to układ przynajmniej dwuskładnikowy składający się z fazy dyspergowanej

Bardziej szczegółowo

Oczyszczanie gazów odlotowych z zanieczyszczeń gazowych. odlotowych. Metody oczyszczania gazów. Podstawowe pojęcia:

Oczyszczanie gazów odlotowych z zanieczyszczeń gazowych. odlotowych. Metody oczyszczania gazów. Podstawowe pojęcia: Oczyszczanie gazów odlotowych z zanieczyszczeń gazowych Wykład Kierunek OCHRONA ŚRODOWISKA, st. inżynierskie III rok Kazimierz Warmiński Metody oczyszczania gazów odlotowych Absorpcyjne Adsorpcyjne Spalanie

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII

EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII Miejsce na naklejkę z kodem szkoły dysleksja EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII POZIOM PODSTAWOWY Czas pracy 120 minut Instrukcja dla zdającego 1. Sprawdź, czy arkusz egzaminacyjny zawiera 10 stron. Ewentualny

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia Poziom rozszerzony

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia Poziom rozszerzony KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Póbna Matua z OPERONEM Chemia Poziom ozszezony Listopad W niniejszym schemacie oceniania zadań otwatych są pezentowane pzykładowe popawne odpowiedzi. W tego typu ch należy

Bardziej szczegółowo

PROJEKT BADAWCZY SŁODKIEGO, MIŁEGO ŻYCIA.

PROJEKT BADAWCZY SŁODKIEGO, MIŁEGO ŻYCIA. PROJEKT BADAWCZY SŁODKIEGO, MIŁEGO ŻYCIA. 1 Nauka i technologia dla żywności Tytuł projektu: gimnazjum Słodkiego, miłego życia. Wprowadzenie: Cukier krzepi hasło reklamowe lat osiemdziesiątych XX wieku.

Bardziej szczegółowo

CHEMICZNA DEZYNFEKCJA WODY PODCHLORYNEM SODOWYM

CHEMICZNA DEZYNFEKCJA WODY PODCHLORYNEM SODOWYM CHEMICZNA DEZYNFEKCJA WODY PODCHLORYNEM SODOWYM 1. Cel i istota dezynfekcji Dezynfekcja wody stanowi ostatni etap uzdatniania jej dla potrzeb zaopatrzenia ludności lub przemysłu w wodę pitną. Proces ten

Bardziej szczegółowo

Wyciąg z Dziennika Normalizacji i Miar nr.9 Warszawa dnia 5 marca 1974 r.

Wyciąg z Dziennika Normalizacji i Miar nr.9 Warszawa dnia 5 marca 1974 r. 1 Wyciąg z Dziennika Normalizacji i Miar nr.9 Warszawa dnia 5 marca 1974 r. Instrukcja o oznaczaniu zawartości metali szlachetnych w wyrobach i stopach Badanie metodą przybliżoną na kamieniu probierczym

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie kwasu fosforowego w Coca-Coli

Oznaczanie kwasu fosforowego w Coca-Coli Oznaczanie kwasu fosforowego w Coca-Coli Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. Miareczkowanie jest jedną z podstawowych czynności laboratoryjnych. Polega

Bardziej szczegółowo

Opracowanie składu pożywek nawozowych w oparciu o jakość wody

Opracowanie składu pożywek nawozowych w oparciu o jakość wody INSTYTUT OGRODNICTWA SKIERNIEWICE Opracowanie składu pożywek nawozowych w oparciu o jakość wody Autorzy: dr Jacek Dyśko, dr Waldemar Kowalczyk Opracowanie przygotowane w ramach zadania 4.5: Monitorowanie

Bardziej szczegółowo

C1: Oznaczanie uranu w nawozach fosforanowych z wykorzystaniem detekcji promieniowana alfa.

C1: Oznaczanie uranu w nawozach fosforanowych z wykorzystaniem detekcji promieniowana alfa. C1: Oznaczanie uranu w nawozach fosforanowych z wykorzystaniem detekcji promieniowana alfa. Cel ćwiczenia: Celem ćwiczenia jest zapoznanie studenta z metodologią radiochemicznych pomiarów środowiskowych.

Bardziej szczegółowo

Wykład 10 Równowaga chemiczna

Wykład 10 Równowaga chemiczna Wykład 10 Równowaga chemiczna REAKCJA CHEMICZNA JEST W RÓWNOWADZE, GDY NIE STWIERDZAMY TENDENCJI DO ZMIAN ILOŚCI (STĘŻEŃ) SUBSTRATÓW ANI PRODUKTÓW RÓWNOWAGA CHEMICZNA JEST RÓWNOWAGĄ DYNAMICZNĄ W rzeczywistości

Bardziej szczegółowo

NORMA ZAKŁADOWA. Szkło wodne sodowe 1. WSTĘP.

NORMA ZAKŁADOWA. Szkło wodne sodowe 1. WSTĘP. ZAKŁADY CHEMICZNE RUDNIKI S.A. NORMA ZAKŁADOWA Szkło wodne sodowe ZN - 02/Z.Ch. Rudniki SA/ 257 PKWiU 20.13.62.0 1. WSTĘP. 1.1 Przedmiot normy. Przedmiotem normy jest szkło wodne sodowe będące roztworem

Bardziej szczegółowo

PROJEKT BADAWCZY SEKRETY MLECZNEJ KRAINY

PROJEKT BADAWCZY SEKRETY MLECZNEJ KRAINY PROJEKT BADAWCZY SEKRETY MLECZNEJ KRAINY 1 Tytuł projektu: Nauka i technologia dla żywności Gimnazjum Sekrety mlecznej krainy Wprowadzenie: Mleko i jego przetwory mają dużą wartość odżywczą. Oznacza to,

Bardziej szczegółowo

Stan równowagi chemicznej

Stan równowagi chemicznej Stan równowagi chemicznej Metodyka i praktyka szkolna Scenariusz lekcji chemii w szkole ponadgimnazjalnej Scenariusz ten uzyskał I nagrodę w konkursie, pod tym samym tytułem, ogłoszonym na łamach naszego

Bardziej szczegółowo

Temat: Czy substancje można mieszać?

Temat: Czy substancje można mieszać? Temat: Czy substancje można mieszać? Cele lekcji: Uczeń: podaje definicje pojęć: mieszanina jednorodna i mieszanina niejednorodna, podaje co najmniej trzy przykłady mieszanin jednorodnych, podaje co najmniej

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN DIAGNOZUJĄCY Z CHEMII TEORIE KWASÓW I ZASAD DLA UCZNIÓW KLASY I

EGZAMIN DIAGNOZUJĄCY Z CHEMII TEORIE KWASÓW I ZASAD DLA UCZNIÓW KLASY I Miejsce na naklejkę z kodem szkoły iejsce na naklejkę z kodem szkoły dysleksja Liczba pkt: Wynik %: Ocena: Liceum Ogólnokształcące im. Jana Pawła II Sióstr Prezentek ul. ks. J. Jałowego 1 35 010 Rzeszów

Bardziej szczegółowo

UKŁADY WIELOFAZOWE KARBONIZACJA SOLANKI AMONIAKALNEJ

UKŁADY WIELOFAZOWE KARBONIZACJA SOLANKI AMONIAKALNEJ POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA TECHNOLOGII CHEMICZNEJ TECHNOLOGIA NIEORGANICZNA UKŁADY WIELOFAZOWE KARBONIZACJA SOLANKI AMONIAKALNEJ Dr inż. Maria Pertkiewicz-Piszcz Mgr inż. Joanna Henke

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Konkurs Chemiczny dla uczniów gimnazjów województwa wielkopolskiego

Wojewódzki Konkurs Chemiczny dla uczniów gimnazjów województwa wielkopolskiego Kod ucznia Data urodzenia ucznia Dzień miesiąc rok Wojewódzki Konkurs Chemiczny dla uczniów gimnazjów ETAP WOJEWÓDZKI Rok szkolny 2014/2015 Instrukcja dla ucznia 1. Sprawdź, czy test zawiera 12 stron.

Bardziej szczegółowo

Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, pierwszy Sylabus modułu: Chemia ogólna (1BT_05)

Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, pierwszy Sylabus modułu: Chemia ogólna (1BT_05) Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, pierwszy Sylabus modułu: Chemia ogólna (1BT_05) 1. Informacje ogólne koordynator modułu/wariantu rok akademicki 2014/2015

Bardziej szczegółowo