Profilaktyka chorób nowotworowych narządów rodnych. mgr KRYSTYNA JANKOTOWICZ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Profilaktyka chorób nowotworowych narządów rodnych. mgr KRYSTYNA JANKOTOWICZ"

Transkrypt

1 Profilaktyka chorób nowotworowych narządów rodnych mgr KRYSTYNA JANKOTOWICZ

2 Profilaktyka chorób nowotworowych narządów rodnych Profilaktyka pierwotna jej celem jest zapobieganie rozwojowi nowotworu. MoŜna to zastosować poprzez eliminację czynników zwiększających ryzyko zachorowania. Profilaktyka wtórna jej celem jest wczesne wykrywanie i leczenie istniejącej juŝ choroby w momencie, gdy nie występują Ŝadne jej objawy podmiotowe i przedmiotowe. Realizację tego celu umoŝliwia stosowanie populacyjnych badań przesiewowych, czyli skriningowych. Przesiewowe badania populacyjne prowadzi się u osób zdrowych, u których nie występują objawy choroby, w celu wykrycia choroby w jej wczesnym stadium najlepiej na etapie zmian przednowotworowych.

3 Nowotwory narządów rodnych KaŜdy rak to nowotwór, ale nie kaŝdy nowotwór to rak! Nowotwór (łac. Neoplasma) to grupa chorób, w których komórki organizmu dzielą się w sposób niekontrolowany przez organizm, a nowo powstałe komórki nowotworowe nie róŝnicują się w typowe komórki tkanki Rak (łac. Carcinoma) to nowotwór złośliwy wywodzący się z tkanki nabłonkowej

4 Nowotwory narządów rodnych Rak szyjki macicy Rak błony śluzowej trzonu macicy Rak jajnika i jajowodu Rak piersi

5 Markery nowotworowe oznaczane w ginekologii Marker substancja, której obecność we krwi chorego lub jej zmienny poziom w toku leczenia albo po jego zakończenia sugeruje obecność nowotworu, czynną chorobę nowotworową. Ca 125 antygen rakowy oznaczany w raku jajnika. Górna granica wartości prawidłowych wynosi 35 jedn./ml AFP alfafetoproteina oznaczana w diagnostyce raka powstałego z komórek rozrodczych gonad. Górna granica wartości prawidłowych wynosi 10 jedn./ml β HCG gonadotropina kosmówkowa oznaczana w guzach jajnika oraz w rozrostach trofoblastu (zaśniad groniasty). Górna granica normy dla męŝczyzn i kobiet niecięŝarnych to 1,2 ng/ml lub 6 jedn./litr Ca 15 3 antygen raka piersi stęŝenie o granicznych wartościach jedn./ml jest prawidłowe CEA antygen karcinoembrionalny występuje w gruczolakorakach, wykorzystywany do kontroli wyników leczenia. Norma dla niepalących <3 ng/ml i 10 ng/ml dla palaczy

6 Rak szyjki macicy Epidemiologia Rak szyjki macicy jest drugim co do częstości występowania nowotworem narządów kobiecych W Polsce kaŝdego roku rejestrowanych jest ok nowych zachorowań na ten nowotwór, a ok kobiet umiera z tego powodu

7 Rak szyjki macicy Czynniki ryzyka Główne czynniki ryzyka ZakaŜenie HPV, wiek, wczesne rozpoczęcie współŝycia, duŝa liczba partnerów seksualnych, duŝa liczba porodów, nikotynizm, niski status socjoekonomiczny, śródnabłonkowa neoplazja szyjki macicy (CIN) Prawdopodobne czynniki ryzyka Wieloletnia antykoncepcja hormonalna, dieta uboga w antyoksydanty, zakaŝenia HIV, nieleczone infekcje: Chlamydia trachomatis, Neisseria gonorrhoea

8 Rak szyjki macicy Diagnostyka Większość programów na świecie rekomenduje rozpoczęcie badań przesiewowych maksymalnie 3 lata po rozpoczęciu współŝycia, jednak nie później niŝ w 21. r. Ŝ. Badaniu temu powinna poddać się kaŝda kobieta bez względu na wiek przynajmniej raz w roku. Jeśli w 3. kolejnych badaniach rozpoznano I grupę wg Pap, następne badanie wykonuje się po 3 latach. Cytologia raz w roku powinna być wykonywana u kobiet o zwiększonym ryzyku wystąpienia raka szyjki macicy. U kobiet po 65. r. Ŝ. Badanie naleŝy wykonywać co 5 lat. Samo badanie cytologiczne nie moŝe stanowić podstawy do rozpoznania raka!

9 Rak szyjki macicy Diagnostyka Wycinki celowane Biopsja endometrialna, frakcjonowane wyłyŝeczkowanie macicy Histeroskopia Badanie radiologiczne klatki piersiowej Cystoskopia Urografia Usg jamy brzusznej Usg narządu rodnego Wlew doodbytniczy Tomografia komputerowa Rezonans magnetyczny Scyntygrafia

10 Rak szyjki macicy Objawy Dysplazja szyjki macicy, rak przedinwazyjny oraz wczesne przypadki raka inwazyjnego najczęściej przebiegają bezobjawowo i wykrywane są najczęściej w wyniku przeprowadzonego badania cytologicznego z następową weryfikacją histopatologiczną wycinków lub fragmentów szyjki macicy. Najczęstszym objawem są plamienia i krwawienia z dróg rodnych (tzw. plamienia kontaktowe przy współŝyciu). Wzrost guza z towarzyszącą martwicą powoduje pojawienie się cuchnących upławów. Ból nie jest charakterystyczny dla wczesnych przypadków raka szyjki macicy. W przypadkach zaawansowanych miejscowo obserwuje się bóle miednicy, okolicy krzyŝowej o róŝnym nasileniu

11 Rak szyjki macicy Objawy rwy kulszowej charakterystyczne są dla zaawansowanych przypadków przebiegających z naciekaniem przymacicz i splotów nerwowych miednicy. Objawy urologiczne krwiomocz, mocznica, anuria występują w przypadkach raka naciekającego pęcherz moczowy i moczowody. Krwawienia z jelita grubego, podniedroŝność i niedroŝność. Przerzuty odległe charakteryzują się mnogością objawów w zaleŝności od objętego obszaru.

12 Rak szyjki macicy Rozpoznanie Podstawą rozpoznania jest badanie mikroskopowe wycinków z szyjki macicy. Najczęstszym typem histopatologicznym raka szyjki macicy jest rak płaskonabłonkowy.

13 Rak szyjki macicy Profilaktyka pierwotna Szczepienia przeciw wirusowi HPV Szczepionki te chronią przed zmianami przedrakowymi, wywołanymi przez dwa najczęstsze typy wirusa HPV: 16 i 18, które łącznie odpowiadają za ponad 70% przypadków raka szyjki macicy na świecie. Szczepionka powinna zostać podana dziewczynkom od 9 r. Ŝ., lub kobietom do 26 r. Ŝ., u których wykluczy się zakaŝenie wirusem brodawczaka. Aby wytworzyć odpowiedni poziom przeciwciał musi zostać ona podana trzykrotnie.

14 Rak szyjki macicy Szczepienia przeciw wirusowi HPV Szczepionka przeciw HPV jest wskazana nie tylko dla dziewcząt i kobiet, ale równieŝ dla chłopców w wieku od 9 do 15 lat. Podanie szczepionki chłopcom jest wskazane, gdyŝ w przyszłości zaszczepieni młodzi męŝczyźni nie będą zakaŝali swoich partnerek. Zaszczepić mogą się takŝe osoby, które są juŝ zakaŝone, gdyŝ szczepionka będzie chronić ich przed infekcją innymi typami wirusa HPV. Szczepienie nie zmienia jednak przebiegu choroby juŝ istniejącej.

15 Rak szyjki macicy Szczepienia przeciw wirusowi HPV Szczepionka działa co najmniej 5 lat, a prawdopodobnie dłuŝej. 5 lat to najdłuŝszy okres obserwacji osób poddanych szczepieniom. W Polsce dostępne są 2 rodzaje szczepionek przeciw HPV: Silgard i Cervarix. Silgard jest szczepionką czterowalentną i powoduje odpornośc na zakaŝenie wirusami HPV typu 6, 11, 16 i 18. Typy 6 i 11 powodują kłykciny kończyste, a typy 16 i 18 powodują zmiany nowotworowe. Cervarix to szczepionka dwuwalentna i zapobiega przed zakaŝeniem typami 16 i 18 wirusa HPV.

16 Rak szyjki macicy Szczepienia przeciw wirusowi HPV NaleŜy pamiętać, Ŝe Ŝadna ze szczepionek nie chroni całkowicie przed rakiem szyjki macicy, poniewaŝ wysokoonkogenne typy HPV (16 i 18), przeciw którym skierowane są szczepionki odpowiedzialne są za nieco ponad 70% przypadków raka szyjki macicy. Wykonywanie badań cytologicznych po szczepieniach jest więc nadal konieczne, poniewaŝ pozostaje istotny margines przypadków raka, przed którymi szczepionka nie jest w stanie zabezpieczyć.

17 Rak szyjki macicy Profilaktyka wtórna Cytologia najskuteczniejsza metoda wykrywania nieprawidłowych zmian w komórkach szyjki macicy, które mogą stanowić pierwsze objawy raka szyjki macicy. Badanie cytologiczne pozwala ocenić, czy wśród komórek szyjki macicy nie ma komórek nieprawidłowych, zmian przedrakowych lub komórek raka. Polega ono na delikatnym pobraniu przez lekarza (ginekologa) lub połoŝną za pomocą szpatułki lub specjalnej szczoteczki niewielkiej ilości komórek z powierzchni szyjki macicy.

18 Badanie cytologiczne

19 Rak szyjki macicy Badanie cytologiczne najlepiej przeprowadzać: co najmniej 2 dni po ostatnim dniu miesiączki i nie później niŝ 2 dni przed rozpoczęciem miesiączki, co najmniej 4 dni po uŝyciu globulek dopochwowych, co najmniej jeden dzień po badaniu ginekologicznym czy USG dopochwowym, w dniu badania nie naleŝy współŝyć, wykonywać irygacji pochwy ani zakładać tamponów

20

21 Rak błony śluzowej trzonu macicy Epidemiologia Polska 1999 r.: Zachorowalność 3109 Umieralność 759

22

23 Rak trzonu macicy Czynniki ryzyka Estrogeny w nadmiernym stopniu powodują niekontrolowany rozrost endometrium. Rozrosty bez cech atypii nie są stanami przednowotworowymi. Ryzyko występowania raka błony śluzowej macicy wzrasta w przypadku istnienia rozrostu złoŝonego z atypią i wynosi 30 50%.

24 Typy histologiczne raka trzonu macicy Gruczolakorak Gr. płaskonabłonkowy Śluzowy Surowiczy Jasnokomórkowy Płaskonabłonkowy Inne

25 Rak trzonu macicy Objawy Krwawienia acykliczne i nieprawidłowe krwawienia po okresie menopauzalnym Nawracające upławy Bóle podbrzusza

26 Rak trzonu macicy Diagnostyka Pobranie wyskrobin z trzonu i szyjki macicy do weryfikacji histopatologicznej Histeroskopia metoda precyzyjnego pobrania materiału z macicy

27 Rak trzonu macicy Profilaktyka Ochronne działanie ma progesteron przyjmowany np. w trakcie hormonalnej terapii zastępczej. Jednak wadą HTZ jest wzrost częstości raka sutka. Utrzymanie prawidłowej wagi ciała Systematyczne badania ginekologicze Nie ma jednak metody, która spełniałaby warunki sreeningu w przypadku raka trzonu macicy (tzn. byłaby czuła, tania i ogólnie dostępna). Niezwykle istotne jest więc wyodrębnienie pacjentek z grup wysokiego ryzyka oraz ich ścisła kontrola, szczególnie w przypadku otyłych kobiet z wieloletnim wywiadem dotyczącym nadciśnienia tętniczego i cukrzycy.

28 Rak jajnika i jajowodu Epidemiologia Zapadalność na raka jajnika wynosi 11,2/ Rocznie w Polsce notuje się ponad 3000 nowych zachorowań. Rak jajnika zajmuje drugie miejsce co do częstości występowania wśród nowotworów narządu rodnego (po raku szyjki macicy). Pierwotny rak jajowodu naleŝy do najrzadszych i źle rokujących Pierwotny rak jajowodu naleŝy do najrzadszych i źle rokujących nowotworów Ŝeńskich narządów płciowych. Szczyt zachorowań przypada na 6. dekadę Ŝycia. Częstość jego występowania wynosi 0,18-1,8% wszystkich nowotworów złośliwych narządu rodnego kobiet, zachorowalność ocenia się na około 3,6 przypadków/ 1 mln kobiet/rok.

29 Raj jajnika i jajowodu Czynniki ryzyka Podeszły wiek Bezdzietność Zachorowanie na raka piersi, trzonu macicy lub okręŝnicy Rodzinne występowanie raka jajnika (mutacje w genach BRCA1 i BRCA2) Wysokie spoŝycie tłuszczy DuŜe spoŝycie kawy i przetworów mlecznych Talk

30 Rak jajnika i jajowodu Czynniki ochronne Długotrwałe stosowanie hormonalnej antykoncepcji Liczne ciąŝe Karmienie piersią

31 Rak jajnika i jajowodu Powiększenie obwodu brzucha Bóle brzucha Zaburzenia Ŝołądkowe Częstsze oddawanie moczu Krwawienia z pochwy Utrata masy ciała Objawy wg częstości występowania Rak jajnika często daje objawy dopiero w późnych stadiach.

32 Rak jajnika i jajowodu Diagnostyka W przypadku stwierdzenia badaniem ginekologicznym guza przydatków konieczne jest wykonanie badania usg i oznaczenia markera Ca 125.

33 Rak jajnika i jajowodu Profilaktyka Nie istnieją badania przesiewowe w kierunku raka jajnika (za wyjątkiem postaci dziedzicznych). Badanie ginekologiczne oraz badanie usg pozwala na wykrycie tego nowotworu dopiero w późnych stadiach (kiedy jego średnica przekracza 5 cm). Doskonałym badaniem diagnostycznym w przypadku podejrzenia raka jajnika lub określenia rozległości procesu nowotworowego jest PET-CT. Jednak badanie to jest bardzo drogie i dostępne tylko w kilku miastach Polski, więc nie spełnia warunków screeningu.

34 Rak piersi Epidemiologia Częstotliwość 1 na 8-12 kobiet (ogólna populacja) Dziedziczne raki 5-10% ~1/3 spowodowane przez uszkodzenie jednego genu BRCA1 BRCA2 Rak piersi jest najczęstszym nowotworem złośliwym kobiet na świecie. Stanowi około 21% wszystkich zachorowań na nowotwory złośliwe u Polek

35 Rak piersi Czynniki ryzyka ZaleŜne od estrogenów Wczesne pokwitanie Przed 12 rŝ wzrost ryzyka Późna menopauza Po 55 rŝ wzrost ryzyka Rodność Kobiety bezdzietne wzrost ryzyka Pierwszy poród po 30 rŝ wzrost ryzyka Doustne tabletki antykoncepcyjne PodwyŜszone ryzyko zmniejsza się z momentem odstawienia leku Długa terapia hormonalna Ponad 5 lat > wzrost ryzyka

36 Rak piersi Wynikające ze stylu Ŝycia Alkohol Jeden lub więcej kieliszków alkoholu dziennie > wzrost ryzyka Papierosy Środowiskowe czynniki ryzyka Toksyny mogą uszkadzać DNA Ekspozycja na promienie RTG

37 Rak piersi Czynniki ochronne Karmienie piersią Rok i powyŝej > obniŝone ryzyko Dieta DuŜo warzyw i owoców > obniŝone ryzyko Ćwiczenia Regularne > obniŝone ryzyko Waga Utrzymywanie prawidłowej wagi > obniŝone ryzyko

38 Rak piersi Objawy Asymetria piersi Zmiany skórne piersi Zmiany konsystencji gruczołu Pojawienie się podbarwionej krwią wydzieliny z brodawki Złuszczanie się skóry wokół piersi Ból Zniekształcenie brodawki/otoczki Powiększone węzły chłonne

39 Rak piersi Diagnostyka Badania obrazowe: 1. Mammografia 2. Galaktografia 3. Ultrasonografia 4. Biopsja gruboigłowa pod kontrolą usg 5. Biopsja cienkoigłowa pod kontrolą usg

40 Rak piersi Diagnostyka Mammografia Objawy radiologiczne raka piersi: Nieprawidłowe i nieregularne zacienienie Mikrozwapnienia Zaburzenia architektoniki utkania zrębu łącznotkankowego sutka Niesymetryczne powiększenie węzłów chłonnych Badanie mammograficzne zalecane jest u kobiet po 40 r. Ŝ., poniewaŝ w tym wieku w gruczole piersiowym dominuje utkanie tłuszczowe.

41 Rak piersi Diagnostyka Galaktografia Badanie to polega na wykonywaniu zdjęć rtg piersi po podaniu środka cieniującego do wydzielającego przewodu mlecznego. Oceniane są zarysy przewodów mlecznych i ewentualne ubytki wypełnienia. Ułatwia rozpoznanie u chorych z wyciekiem z piersi, u których istnieje podejrzenie zmian w zakresie przewodów mlecznych.

42 Rak piersi Diagnostyka Ultrasonografia Wartość usg piersi zaleŝy od jakości aparatury diagnostycznej oraz od doświadczenia lekarza. Cechy sonograficzne nieprawidłowych struktur w piersi to niskoechogeniczna zmiana ogniskowa, bezechowa jak w torbielach lub o obniŝonej echogeniczności jak w zmianach litych. Usg sutków wykonuje się u kobiet młodych (do 40 r. Ŝ.), u których dominuje utkanie gruczołowe miąŝszu.

43 Rak piersi

44 Rak piersi Diagnostyka Biopsja gruboigłowa wykonywana jest przy rozsianych radiologicznie mikrozwapnieniach na większych obszarach piersi np. w jednym kwadrancie bez ewidentnego zacienienia. Pobrany materiał jest poddawany badaniu histopatologicznemu, precyzyjnie określającemu charakter zmiany. Biopsja cienkoigłowa wykonywana jest wówczas, gdy widoczne jest wyraźne zacienienie, często gwiazdkowate lub gdy widoczne jest skupisko mikrozwapnień. Pobrane komórki rozprowadzane są na szkiełku mikroskopowym, odpowiednio barwione i poddawane badaniu pod mikroskopem w celu stwierdzenia obecności komórek nowotworowych.

45 Rozkład zmian Rak piersi

46 Rak piersi Profilaktyka pierwotna Profilaktyka pierwotna jest ograniczona przez wielość czynników ryzyka raka piersi i jego niewyjaśniona etiologia. Do profilaktyki pierwotnej raka piersi moŝna zaliczyć: Zwalczanie palenia Zwalczanie nadmiernego picia alkoholu Upowszechnianie diety ubogiej w tłuszcze zwierzęce, a bogatej w warzywa i owoce

47 Rak piersi Profilaktyka wtórna Okresowe badania kliniczne (wykonane przez przeszkolonego specjalistę) Badania przesiewowe (screening mammograficzny) Samobadanie piersi

48 Rak piersi Profilaktyka wtórna Okresowe badania kliniczne U kobiet w wieku lat wykonywane co 3 lata U kobiet od 40. r. Ŝ. Wykonywane corocznie

49 Rak piersi Profilaktyka wtórna Badania przesiewowe Mammografia przesiewowa badanie radiologiczne u osób bez dolegliwości ani Ŝadnych podejrzanych zgrubień. Kobiety po 40 r. Ŝ. powinny zgłaszać się na mammografię co 2 lata Kobiety po 50 r. Ŝ. powinny zgłaszać się na mammografię co roku Kobietom poniŝej 49 r. Ŝ. z przypadkami raka piersi w rodzinie zalecana jest konsultacja w poradni specjalistycznej

50 Rak piersi Profilaktyka wtórna Badania przesiewowe Czułość badania mammograficznego (zdolność wykrycia) określa się na 80%, natomiast specyficzność (zdolność wyleczenia) dochodzi do 95%. Wyraźny korzystny wpływ w postaci obniŝenia umieralności stwierdza się, gdy w badaniach bierze udział ponad 70% populacji badanej. Na podstawie badań CBOS i GUS moŝna oszacować, Ŝe częstość wykonywania mammografii profilaktycznej w Polsce nie przekracza 5% kobiet rocznie.

51 Rak piersi Profilaktyka wtórna Samobadanie piersi Badania muszą być systematyczne. Powtarzanie badania raz na miesiąc ma tę zaletę, Ŝe poznaje się bardzo dokładnie budowę własnych piersi i uczy się wykrywać nawet drobne zmiany Najlepszy moment na badanie piersi u kobiet miesiączkujących przypada na 7-10 dzień cyklu Kobiety niemiesiączkujące- regularnie 1 raz w miesiącu

52 Rak piersi Profilaktyka wtórna Samobadanie piersi Guz, który moŝna wyczuć palcami w trakcie comiesięcznego badania ma średnicę ok. 1 cm. Taki guz rośnie 4 lata, a nawet dłuŝej, w ciągu tego czasu moŝna go wykryć za pomocą mammografii lub badania usg. Guz wielkości 1 2 cm moŝna skutecznie leczyc. Średnio 3mm średnicy ma guzek, który wykrywa się u kobiety regularnie poddającej się mammografii, wtedy szanse na wyleczenie są niemal stuprocentowe. Ok. 12 mm mierzy zmiana wykrywana podczas comiesięcznego badania. 21 milimetrowy guz zauwaŝa u siebie kobieta, która bada się nieregularnie, 40 mm to wielkość guza wykrywanego u kobiety, która nigdy wcześniej nie badała piersi. Tak zaawansowany nowotwór zmniejsza szansę na skuteczne leczenie.

53 Rak piersi Profilaktyka wtórna Samobadanie piersi instrukcja 1. Stań rozebrana przed duŝym lustrem w dobrym oświetleniu. 2. Oceń symetrię obu piersi, ich kształt wygląd skóry, brodawek wraz z otoczkami. 3. Oglądaj je w róŝnych pozycjach: Z rękami podniesionymi do góry Z rękami na biodrach Z rękami opuszczonymi wzdłuŝ tułowia 4. Badaj kaŝdą pierś oddzielnie, opuszkami palców (nie paznokciami!), kaŝdy kwadrant po kolei, następnie takŝe okolicę nad- i podobojczykową oraz pachową.

54

Rak piersi. Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu. Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu

Rak piersi. Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu. Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu Rak piersi dr drn. n.med. med.agnieszka AgnieszkaIgnatowicz Ignatowicz-Pacyna - Pacyna Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu Dolnośląskie Centrum Onkologii

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA ROZDZIA 4 NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE Arkadiusz Jeziorski W Polsce do lekarzy onkologów zgłasza się rocznie ponad 130 tysięcy nowych pacjentów; około 80 tysięcy

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka raka szyjki macicy

Profilaktyka raka szyjki macicy Profilaktyka raka szyjki macicy Lek. Dominika Jasińska-Stasiaczek Katowice, 04.07.2015 Co to jest szyjka macicy? Macica zbudowana jest z trzonu i szyjki. Szyjka macicy składa się z części brzusznej i z

Bardziej szczegółowo

JAK DBAĆ O ZDROWIE czyli EUROPEJSKI KODEKS WALKI Z RAKIEM

JAK DBAĆ O ZDROWIE czyli EUROPEJSKI KODEKS WALKI Z RAKIEM JAK DBAĆ O ZDROWIE czyli EUROPEJSKI KODEKS WALKI Z RAKIEM Europejski Kodeks Walki z Rakiem Zawiera 11 zaleceń,, których stosowanie może przyczynić się do: zmniejszenia ryzyka zachorowania na nowotwory

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych

Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych 2015-02-03 1 opracowała: Agnieszka Podlaszczak Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna

Bardziej szczegółowo

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki,

Bardziej szczegółowo

Styl życia a nowotwory złośliwe w świetle Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem. Jadwiga Zapała

Styl życia a nowotwory złośliwe w świetle Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem. Jadwiga Zapała Styl życia a nowotwory złośliwe w świetle Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem Jadwiga Zapała CHOROBY CYWILIZACYJNE Nowotwory Choroby układu krążenia Choroby metaboliczne Schorzenia układu nerwowego EUROPEJSKI

Bardziej szczegółowo

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej Pakiet onkologiczny w podstawowej opiece zdrowotnej Agnieszka Jankowska-Zduńczyk Specjalista medycyny rodzinnej Konsultant krajowy w dziedzinie medycyny rodzinnej Profilaktyka chorób nowotworowych Pakiet

Bardziej szczegółowo

Europejski Tydzień Walki z Rakiem

Europejski Tydzień Walki z Rakiem 1 Europejski Tydzień Walki z Rakiem 25-31 maj 2014 (http://www.kodekswalkizrakiem.pl/kodeks/) Od 25 do 31 maja obchodzimy Europejski Tydzień Walki z Rakiem. Jego celem jest edukacja społeczeństwa w zakresie

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka piersi

Załącznik nr 4 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka piersi Program profilaktyki raka piersi 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA PIERSI, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Rak piersi jest najczęściej występującym

Bardziej szczegółowo

Nowotwory kobiece narządu płciowego: diagnostyka i terapia

Nowotwory kobiece narządu płciowego: diagnostyka i terapia Nowotwory kobiece narządu płciowego: diagnostyka i terapia Zachorowania i zgony na nowotwory złośliwe narzadu płciowego u kobiet w Polsce w latach 1987, 1996, 3 i szacunkowe na 1 r. 1987 1996 3 1 Zachorowania

Bardziej szczegółowo

PROFILAKTYKA SCHORZEŃ PIERSI

PROFILAKTYKA SCHORZEŃ PIERSI PROFILAKTYKA SCHORZEŃ PIERSI Lek. Dominika Jasińska-Stasiaczek www.domhome.pl http://www.echirurgia.pl/sutek/koliste_ruchy.htm CO TO JEST ZMIANA W PIERSI? Pierś zbudowana jest z tkanki gruczołowej, tłuszczowej

Bardziej szczegółowo

Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu?

Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu? Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu? Wiele czynników na które mamy bezpośredni wpływ, zwiększa ryzyko zachorowania

Bardziej szczegółowo

Kobieta współczesna - O CZYM WIEDZIEĆ POWINNA BEZPŁATNE BADANIE CYTOLOGICZNE DLA KAŻDEJ POLKI

Kobieta współczesna - O CZYM WIEDZIEĆ POWINNA BEZPŁATNE BADANIE CYTOLOGICZNE DLA KAŻDEJ POLKI POPULACYJNY PROGRAM PROFILAKTYKI I WCZESNEGO WYKRYWANIA RAKA SZYJKI MACICY Kobieta współczesna - O CZYM WIEDZIEĆ POWINNA KAMPANIA SPOŁECZNA BEZPŁATNE BADANIE CYTOLOGICZNE DLA KAŻDEJ POLKI w wieku od 25-59

Bardziej szczegółowo

PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY

PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY W.S.H.E w Łodzi Kierunek Pielęgniarstwo Poziom B Mariola Krakowska Nr Albumu 42300 PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY TEMAT PRACY: UDZIAŁ PIELĘGNIARKI W PROFILAKTYCE

Bardziej szczegółowo

Wczesna diagnostyka chorób nowotworowych Rak szyjki macicy. lek. Agnieszka Wrzesińska

Wczesna diagnostyka chorób nowotworowych Rak szyjki macicy. lek. Agnieszka Wrzesińska Wczesna diagnostyka chorób nowotworowych Rak szyjki macicy lek. Agnieszka Wrzesińska Sytuacja epidemiologiczna na świecie i w Polsce Epidemiologia raka szyjki macicy Rak szyjki macicy jest DRUGIM po raku

Bardziej szczegółowo

Weronika Dmuchowska I Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej-Curie w Starogardzie Gdańskim

Weronika Dmuchowska I Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej-Curie w Starogardzie Gdańskim Weronika Dmuchowska I Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej-Curie w Starogardzie Gdańskim Szeroko rozpowszechniony wirus, który występuje w około 100 typach, z czego 30 może być niebezpieczne

Bardziej szczegółowo

PILOTAŻOWY PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE ZAGNAŃSK NA LATA 2013-2017

PILOTAŻOWY PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE ZAGNAŃSK NA LATA 2013-2017 Załącznik nr 1 do Uchwały nr 68/2013 Rady Gminy Zagnańsk z dnia 26 sierpnia 2013 roku PILOTAŻOWY PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE ZAGNAŃSK NA LATA 2013-2017 Autor

Bardziej szczegółowo

DZIEŃ. 50-69 lat. 20-49 lat EUROPEJSKI. Walki z Rakiem Piersi

DZIEŃ. 50-69 lat. 20-49 lat EUROPEJSKI. Walki z Rakiem Piersi Europejski Dzień (Breast Health Day) to ustanowione 15 października święto, którego istotą jest przypominanie i uświadamianie o tym jak zapobiegać występowaniu nowotworów piersi oraz o olbrzymim znaczeniu

Bardziej szczegółowo

dokształcającego prowadzonego przez Centralny Ośrodek Koordynujący lub wojewódzki ośrodek koordynujący w latach 2007 2010 w zakresie

dokształcającego prowadzonego przez Centralny Ośrodek Koordynujący lub wojewódzki ośrodek koordynujący w latach 2007 2010 w zakresie Dziennik Ustaw Nr 52 3302 Poz. 271 2. Program profilaktyki raka szyjki macicy macicy etap podstawowy pobranie materiału z szyjki macicy do przesiewowego badania cytologicznego. macicy etap diagnostyczny

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 86/2014 z dnia 5 maja 2014 r. o projekcie programu Program profilaktyki i wczesnego wykrywania raka piersi gmina

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Program Edukacyjny w zakresie profilaktyki HPV i raka szyjki macicy

Wojewódzki Program Edukacyjny w zakresie profilaktyki HPV i raka szyjki macicy WYBIERZ śycie PIERWSZY KROK Wojewódzki Program Edukacyjny w zakresie profilaktyki HPV i raka szyjki macicy POWSTANIE PROGRAMU Rada programowa programu edukacyjnego Wybierz śycie Pierwszy Krok, w skład

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka szyjki macicy

Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka szyjki macicy Program profilaktyki raka szyjki macicy 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego Rak szyjki macicy jest drugim,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015 PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015 Autor programu: Miasto Kielce, ul. Rynek 1, 25-303 Kielce 1 I. Opis problemu zdrowotnego Rak

Bardziej szczegółowo

3. Profilaktyka raka szyjki macicy

3. Profilaktyka raka szyjki macicy 3. Profilaktyka raka szyjki macicy Rak szyjki macicy Na świecie, każdego roku, na raka szyjki macicy zapada około 500 000 kobiet. W Europie, co 18 minut z powodu raka szyjki macicy umiera kobieta. Co roku

Bardziej szczegółowo

PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO

PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO w dniach 05.09.2014 07.09.2014 Data Godziny Tematy zajęć Osoba prowadząca Miejsce realizacji zajęć Forma zajęć Liczba godz. 05.09.14

Bardziej szczegółowo

Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000. Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi. Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk

Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000. Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi. Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000 Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk Korzystny wpływ skryningu na zmniejszenie umieralności z powodu raka

Bardziej szczegółowo

2. Wczesne wykrywanie raka piersi

2. Wczesne wykrywanie raka piersi 2. Wczesne wykrywanie raka piersi Rak piersi jest najczęstszym w Polsce kobiecym nowotworem złośliwym (blisko 22% wszystkich zachorowań na nowotwory złośliwe). Stanowi główną przyczynę zgonów kobiet wśród

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A nr XLII/ 291 /2014 RADY GMINY BIERAWA z dnia 27 marca 2014 r.

U C H W A Ł A nr XLII/ 291 /2014 RADY GMINY BIERAWA z dnia 27 marca 2014 r. U C H W A Ł A nr XLII/ 291 /2014 RADY GMINY BIERAWA z dnia 27 marca 2014 r. W sprawie: przyjęcia Programu szczepień profilaktycznych przeciwko wirusowi HPV wywołującego raka szyjki macicy na lata 2014-2016

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka szyjki macicy

Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka szyjki macicy Program profilaktyki raka szyjki macicy 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego Rak szyjki macicy jest drugim,

Bardziej szczegółowo

Samodzielne badanie piersi - profilaktyka raka sutka

Samodzielne badanie piersi - profilaktyka raka sutka Samodzielne badanie piersi - profilaktyka raka sutka Bardzo waŝną rzeczą dla kaŝdej kobiety jest umiejętność samooceny swojego zdrowia. Obserwacja własnego organizmu i znajomość podstawowych zmian zachodzących

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka piersi

Załącznik nr 4 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka piersi Program profilaktyki raka piersi 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA PIERSI, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Rak piersi jest najczęściej występującym

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE DRZEWICA NA LATA 2013-2016

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE DRZEWICA NA LATA 2013-2016 PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE DRZEWICA NA LATA 2013-2016 Okres realizacji: wrzesień 2013 czerwiec 2016 Autor programu: Gmina i Miasto Drzewica, ul. Stanisława

Bardziej szczegółowo

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU 14 czerwca 2012 r dr n. med. Piotr Tomczak Klinika Onkologii U.M. Poznań Epidemiologia raka nerki RCC stanowi 2 3% nowotworów złośliwych

Bardziej szczegółowo

Badania. przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka sutka. zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN)

Badania. przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka sutka. zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN) Badania przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka sutka zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN) Cel wykonywania badań przesiewowych Jak powinna postępować każda kobieta? U jakich

Bardziej szczegółowo

PROGRAM. PROFILAKTYKI ZAKAśEŃ WIRUSEM HPV W MIEŚCIE KONINIE

PROGRAM. PROFILAKTYKI ZAKAśEŃ WIRUSEM HPV W MIEŚCIE KONINIE Załącznik do Uchwały Nr 823 Rady Miasta Konina z dnia 25 czerwca 2014 roku w sprawie przyjęcia Programu Profilaktyki ZakaŜeń Wirusem HPV w mieście Koninie na lata 2014-2017 PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAśEŃ

Bardziej szczegółowo

PROFILAKTYKA CHORÓB NOWOTWOROWYCH 4

PROFILAKTYKA CHORÓB NOWOTWOROWYCH 4 PROFILAKTYKA CHORÓB NOWOTWOROWYCH 4 Beata Hoffman, Krzysztof Koper Stwierdzenie, że lepiej zapobiegać, niż leczyć, jest jak się wydaje szeroko rozpowszechnione i ugruntowane w świadomości społecznej. Pojawia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZDROWOTNY W ZAKRESIE PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSAMI BRODAWCZAKA LUDZKIEGO( HPV )

PROGRAM ZDROWOTNY W ZAKRESIE PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSAMI BRODAWCZAKA LUDZKIEGO( HPV ) Załącznik Nr 1 do Uchwały Rady Miejskiej w Polanicy-Zdroju z dnia 28 lutego 2012 r. Nr XVIII/98/2012 PROGRAM ZDROWOTNY W ZAKRESIE PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSAMI BRODAWCZAKA LUDZKIEGO( HPV ) W GMINIE POLANICA-ZDRÓJ

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 88/2013 z dnia 15 kwietnia 2013 r. o projekcie programu Rak jajnika cichy zabójca. Program badań dla wczesnego

Bardziej szczegółowo

Uratuj swoje zdrowie i życie!

Uratuj swoje zdrowie i życie! PRZECZYTAJ, PRZEKONAJ SIĘ! Zrób badanie cytologiczne. Uratuj swoje zdrowie i życie! MATERIAŁY INFORMACYJNE NA TEMAT PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY www.wok.wroclaw.pl W wielu krajach dzięki zorganizowanym,

Bardziej szczegółowo

RAZEM ZADBAJMY O ZDROWIE

RAZEM ZADBAJMY O ZDROWIE RAZEM ZADBAJMY O ZDROWIE Barbara Dziuk Prezes Fundacji na Rzecz Zapobiegania i Zwalczania Nowotworów v-ce Prezes Polskiego Komitetu Zwalczania Raka Oddz. Śląski w Gliwicach. Radna Sejmiku Województwa Śląskiego

Bardziej szczegółowo

Bezp³atne badania dla kobiet w ramach programów profilaktycznych 02.05.2016.

Bezp³atne badania dla kobiet w ramach programów profilaktycznych 02.05.2016. Bezp³atne badania dla kobiet w ramach programów profilaktycznych 02.05.2016. Bezp³atne badania dla kobiet w ramach programów profilaktycznych- MAMMOGRAFIA I CYTOLOGIA Ma³opolski Oddzia³ Wojewódzki Narodowego

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE WILKÓW NA LATA

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE WILKÓW NA LATA Załącznik do uchwały Nr 14 Rady Gminy w Wilkowie z dnia..2014 r. GMINA WILKÓW PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE WILKÓW NA LATA 2013-2015 Wilków 2013 1 Program obejmuje

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr XXV/206/2013 Rady Gminy Stawiguda z dnia 21 maja 2013 r.

Uchwała nr XXV/206/2013 Rady Gminy Stawiguda z dnia 21 maja 2013 r. Uchwała nr XXV/206/2013 Rady Gminy Stawiguda z dnia 21 maja 2013 r. w sprawie przyjęcia Programu profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego HPV na lata 2013 2018 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt

Bardziej szczegółowo

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY Załącznik nr 3 do zarządzenia nr 66/2007/DSOZ ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY 1. Opis problemu zdrowotnego Rak szyjki macicy jest szóstym*, co do częstości, nowotworem u kobiet

Bardziej szczegółowo

BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE

BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE Marian Reinfuss CENTRUM ONKOLOGII ODDZIAŁ W KRAKOWIE OCENA WARTOŚCI CENTRUM ONKOLOGII ODDZIAŁ W KRAKOWIE PROWADZENIA BADAŃ KONTROLNYCH 1. długość przeŝycia

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Ośrodek Koordynujący Populacyjny Program Wczesnego Wykrywania Raka Piersi dla Wielkopolski i części Ziemi Lubuskiej (Wielkopolskie Centrum

Wojewódzki Ośrodek Koordynujący Populacyjny Program Wczesnego Wykrywania Raka Piersi dla Wielkopolski i części Ziemi Lubuskiej (Wielkopolskie Centrum Program Profilaktyki Raka Piersi Wojewódzki Ośrodek Koordynujący Populacyjny Program Wczesnego Wykrywania Raka Piersi dla Wielkopolski i części Ziemi Lubuskiej (Wielkopolskie Centrum Onkologii) 13.06.2006

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UŚWIADOMIENIE I ZACHOWANIA ZDROWOTNE KOBIET W ZAKRESIE PROFILAKTYKI RAKA PIERSI I SZYJKI MACICY

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UŚWIADOMIENIE I ZACHOWANIA ZDROWOTNE KOBIET W ZAKRESIE PROFILAKTYKI RAKA PIERSI I SZYJKI MACICY CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET: http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Rak piersi (carcinoma mammae, breast cancer)

Rak piersi (carcinoma mammae, breast cancer) Rak piersi 39 kach konieczna jest operacja (ewakuacja krwiaka, przywrócenie ciągłości osłonek). Piśmiennictwo Fibak J., Chirurgia. Podręcznik dla studentów, wyd. 3, PZWL, Warszawa 2002. Noszczyk W., Chirurgia,

Bardziej szczegółowo

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Bardziej szczegółowo

HPV......co to jest?

HPV......co to jest? HPV......co to jest? HPV- wirus brodawczaka ludzkiego Wirus z rodziny papillomawirusów. Szacuje się, że istnieje od 100 do 200 typów tego wirusa, które wywołują różne choroby. CHOROBY WYWOŁYWANE PRZEZ

Bardziej szczegółowo

Biochemiczne markery nowotworowe

Biochemiczne markery nowotworowe Biochemiczne markery nowotworowe mgr Agnieszka Jeleń Pracownia Diagnostyki Molekularnej i Farmakogenomiki Analityka Medyczna IV rok Nowotwory przewodu pokarmowego zapadalności na nowotwory przewodu pokarmowego

Bardziej szczegółowo

Bądź szybszy zbadaj się i zachowaj zdrowie

Bądź szybszy zbadaj się i zachowaj zdrowie Bądź szybszy zbadaj się i zachowaj zdrowie Program Badań Przesiewowych Jednym z podstawowych zadań Narodowego Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych jest radykalna poprawa stanu edukacji społeczeństwa,

Bardziej szczegółowo

www.korektorzdrowia.pl www.watchhealthcare.eu PORADNIK DLA PACJENTÓW Biopsja

www.korektorzdrowia.pl www.watchhealthcare.eu PORADNIK DLA PACJENTÓW Biopsja www.korektorzdrowia.pl www.watchhealthcare.eu PORADNIK DLA PACJENTÓW Biopsja Rak piersi Najczęściej występujący nowotwór złośliwy u kobiet w Polsce 2004 r. ponad12 000 nowych zachorowań na raka piersi

Bardziej szczegółowo

DIGITAL MEDICINE IN THE FUTURE

DIGITAL MEDICINE IN THE FUTURE 1 I Gdańskie prezentacje kolposkopowe- atlas multimedialny XIV. Konrad Florczak, Janusz Emerich, Ewa Żmudzińska Wcześnie wykryty rak szyjki macicy w zdecydowanej większości przypadków jest wyleczalny.

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr 88/2015 z dnia 20 kwietnia 2015 r. o projekcie programu»rak jajnika

Bardziej szczegółowo

r Vlp/. 2012-09- '1 2

r Vlp/. 2012-09- '1 2 to PROJEKT UCHWAL y Uchwala nr. Rady Miasta Katowice z dnia. I BIURO RADY MIASTA KATOWICE f;'.:.;~_i r Vlp/. 2012 09 '1 2 BRM w sprawie przyjęcia "Programu profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego

Bardziej szczegółowo

Kształtowanie postaw zdrowotnych kobiet w profilaktyce chorób piersi i narządu rodnego. Marzanna Ociepa

Kształtowanie postaw zdrowotnych kobiet w profilaktyce chorób piersi i narządu rodnego. Marzanna Ociepa Kształtowanie postaw zdrowotnych kobiet w profilaktyce chorób piersi i narządu rodnego Marzanna Ociepa Jakie jest zagrożenie? Co roku tylko w Polsce prawie 13 tys. kobiet słyszy od lekarza diagnozę rak

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR V/39/2015 RADY GMINY NOWY TARG. z dnia 24 marca 2015 r.

UCHWAŁA NR V/39/2015 RADY GMINY NOWY TARG. z dnia 24 marca 2015 r. UCHWAŁA NR V/39/2015 RADY GMINY NOWY TARG z dnia 24 marca 2015 r. w sprawie przyjęcia programu zdrowotnego Program profilaktyki zakażeń wirusem HPV w Gminie Nowy Targ na lata 2015-2017. Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A nr XLIII / 344 /10. RADY GMINY BIERAWA z dnia 30 marca 2010r.

U C H W A Ł A nr XLIII / 344 /10. RADY GMINY BIERAWA z dnia 30 marca 2010r. U C H W A Ł A nr XLIII / 344 /10 RADY GMINY BIERAWA z dnia 30 marca 2010r. W sprawie: przyjęcia Programu profilaktyki zdrowotnej na lata 2010-2012 Na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 1

Bardziej szczegółowo

Rak sromu. Małgorzata Gajewska

Rak sromu. Małgorzata Gajewska Rak sromu Małgorzata Gajewska Śródnabłonkowa neoplazja sromu Vulvar intraepithelial neoplasia - VIN Stan przedrakowy zaburzenie dojrzewania komórek + atypia jądra VIN I zmiany obejmują 1/3 dolną część

Bardziej szczegółowo

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ Przewodnik po programach profilaktycznych finansowanych przez NFZ Lepiej zapobiegać niż leczyć Program profilaktyki chorób układu krążenia Choroby układu krążenia są główną

Bardziej szczegółowo

Kodeks Profilaktyki Raka Szyjki Macicy

Kodeks Profilaktyki Raka Szyjki Macicy Kodeks Profilaktyki Raka Szyjki Macicy Spis treści Wstęp 3 Cele Kodeksu Profilaktyki RSM 4 Zasady skutecznej komunikacji z kobietami 5 Czynniki ryzyka rozwoju raka szyjki macicy 6 Badanie cytologiczne

Bardziej szczegółowo

Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet

Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet Barbara Radecka Opolskie Centrum Onkologii Amadeo Modigliani (1884-1920) 1 Młode chore Kto to taki??? Daniel Gerhartz (1965-) 2 3 Grupy wiekowe

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) NA LATA 2015, 2016, 2017 i 2018 do realizacji przez Gminę Wołów

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) NA LATA 2015, 2016, 2017 i 2018 do realizacji przez Gminę Wołów Załącznik do uchwały nr IV/23/2015 Rady Miejskiej w Wołowie z dnia 28 stycznia 2015 r. PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) NA LATA 2015, 2016, 2017 i 2018 do realizacji przez

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA / /2015 RADY MIEJSKIEJ W OPALENICY

UCHWAŁA / /2015 RADY MIEJSKIEJ W OPALENICY UCHWAŁA Nr / /2015 RADY MIEJSKIEJ W OPALENICY z dnia kwietnia 2015 r. w sprawie Programu profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) na lata 2015 2018, realizowanego przez Gminę Opalenica

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXI / 239 / 2009 RADY MIEJSKIEJ BORKU WLKP. Z DNIA 23 KWIETNIA 2009 ROKU

UCHWAŁA NR XXXI / 239 / 2009 RADY MIEJSKIEJ BORKU WLKP. Z DNIA 23 KWIETNIA 2009 ROKU UCHWAŁA NR XXXI / 239 / 2009 RADY MIEJSKIEJ BORKU WLKP. Z DNIA 23 KWIETNIA 2009 ROKU w sprawie: przyjęcia,, Programu profilaktyki raka szyjki macicy na lata 2009-2013. Na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 15

Bardziej szczegółowo

Wczesne rozpoznawanie i profilaktyka najczęstszych nowotworów złośliwych

Wczesne rozpoznawanie i profilaktyka najczęstszych nowotworów złośliwych Wczesne rozpoznawanie i profilaktyka najczęstszych nowotworów złośliwych Lek. Kamil Chudziński Szpital Praski pw. Przemienienia Pańskiego w Warszawie Warszawa, 21.03.2014 Nowotwór krótka definicja Choroba,

Bardziej szczegółowo

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 84/2014/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 16 grudnia 2014r. I. CZĘŚĆ A. ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY 1. Opis problemu zdrowotnego

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia... 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia... 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia... 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych Na podstawie art. 31d ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r.

Bardziej szczegółowo

Co mogę zrobić, aby ochronić się przed rakiem szyjki macicy i innymi chorobami powodowanymi przez HPV*? Wszystko, co mogę

Co mogę zrobić, aby ochronić się przed rakiem szyjki macicy i innymi chorobami powodowanymi przez HPV*? Wszystko, co mogę Co mogę zrobić, aby ochronić się przed rakiem szyjki macicy i innymi chorobami powodowanymi przez HPV*? Wszystko, co mogę Mam tyle marzeń co zrobić, aby je ochronić? Wszystko, co mogę. Marzenia są po to,

Bardziej szczegółowo

RAKOOPORNI. Program profilaktyki raka piersi. Bezpłatne badania mammograficzne

RAKOOPORNI. Program profilaktyki raka piersi. Bezpłatne badania mammograficzne RAKOOPORNI Program profilaktyki raka piersi Bezpłatne badania mammograficzne Jesteś w wieku od 40 do 49 lat lub po 70 roku życia? W ciągu ostatniego roku nie miałaś wykonanej mammografii? Skorzystaj z

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI ZDROWOTNEJ FIOLETOWA WSTĄŻKA

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI ZDROWOTNEJ FIOLETOWA WSTĄŻKA Załącznik do uchwały Nr XXXVIII/372/10 Rady Miejskiej w Namysłowie z dnia 9 lipca 2010 r. GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI ZDROWOTNEJ FIOLETOWA WSTĄŻKA 1. Wstęp Zaspokajanie zbiorowych potrzeb mieszkańców w

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) na lata 2013-2017

Program profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) na lata 2013-2017 Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XXXV/258/2013 Rady Gminy w Sulmierzycach z dnia 18 września 2013 r. Program profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) na lata 2013-2017 Wstęp Zaspokajanie zbiorowych

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXIX/221/2013 RADY MIEJSKIEJ BORKU WLKP. Z DNIA 28 LISTOPADA 2013 ROKU. 2.Wykonanie uchwały powierza się Burmistrzowi Borku Wlkp.

UCHWAŁA NR XXXIX/221/2013 RADY MIEJSKIEJ BORKU WLKP. Z DNIA 28 LISTOPADA 2013 ROKU. 2.Wykonanie uchwały powierza się Burmistrzowi Borku Wlkp. UCHWAŁA NR XXXIX/221/2013 RADY MIEJSKIEJ BORKU WLKP. Z DNIA 28 LISTOPADA 2013 ROKU w sprawie: przyjęcia Programu profilaktyki raka szyjki macicy na lata 2014-2018 Na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 15 ustawy

Bardziej szczegółowo

Rak trzonu macicy. Małgorzata Gajewska

Rak trzonu macicy. Małgorzata Gajewska Rak trzonu macicy Małgorzata Gajewska Rozrosty endometrium Rozrost błony śluzowej trzonu macicy jest to zaburzenie stosunku tkanki gruczołowej do tkanki podścieliska endometrium. W wyniku niezrównoważonej

Bardziej szczegółowo

Postępowanie z Pacjentem w przypadku nosicielstwa mutacji w genach BRCA1/2, CHEK2, NOD2

Postępowanie z Pacjentem w przypadku nosicielstwa mutacji w genach BRCA1/2, CHEK2, NOD2 Postępowanie z Pacjentem w przypadku nosicielstwa mutacji w genach BRCA1/2, CHEK2, NOD2 PANEL NOWOTWORY, NOWOTWÓR PIERSI, PROSTATA Dr n. med. Karolina Ochman Gdańsk. 17 listopada 2012 1 Mutacja genu BRCA1/2

Bardziej szczegółowo

Europejski Kodeks Walki z Rakiem

Europejski Kodeks Walki z Rakiem Europejski Kodeks Walki z Rakiem Europejski kodeks walki z rakiem powstał z inicjatywy Unii Europejskiej, która już w latach 80 uznała zmagania z rakiem w społeczeństwie Europejczyków za jeden z najważniejszych

Bardziej szczegółowo

Podstawowe wiadomości o nowotworach nerki, pęcherza moczowego i prostaty

Podstawowe wiadomości o nowotworach nerki, pęcherza moczowego i prostaty Podstawowe wiadomości o nowotworach nerki, pęcherza moczowego i prostaty Człowiek najlepsza inwestycja Projekt pn. Opracowanie i wdrożenie programu profilaktycznego w zakresie wczesnego wykrywania nowotworów

Bardziej szczegółowo

Nieprawidłowa masa stwierdzona podczas badania przedmiotowego. Dr n. med. Maciej Siński

Nieprawidłowa masa stwierdzona podczas badania przedmiotowego. Dr n. med. Maciej Siński Nieprawidłowa masa stwierdzona podczas badania przedmiotowego Dr n. med. Maciej Siński Podstawowe pytania Gdzie guz jest zlokalizowany? Jakie są jego wymiary i kształt? Kształt regularny, gładkie brzegi

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 212/2014 z dnia 25 sierpnia 2014 r. o projekcie programu programu Program profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka

Bardziej szczegółowo

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 81/2013/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 17grudnia 2013 r. ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY I. CZĘŚĆ A. 1. Opis problemu zdrowotnego

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA Załącznik do Zarządzenia Prezesa Funduszu nr 19/2004 NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA SZCZEGÓŁOWE MATERIAŁY INFORMACYJNE O PRZEDMIOCIE POSTĘPOWANIA W SPRAWIE ZAWARCIA UMÓW O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ

Bardziej szczegółowo

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 57/2009/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 29 października 2009 r. I. CZĘŚĆ A. ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY 1. Opis problemu

Bardziej szczegółowo

Uchwala nr. Rada Miasta Katowice. z dnia. w sprawie przyjęcia "Programu profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV)".

Uchwala nr. Rada Miasta Katowice. z dnia. w sprawie przyjęcia Programu profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). PROJEKT Uchwala nr. Rady Miasta Katowice z dnia. UCHWAL y I BIURO RADY MIASTA KATOWICE \' [,;1pl. 2012-10- 1 5 I ;.._--------... ; ~r vị ---- -J w sprawie przyjęcia "Programu profilaktyki zakażeń wirusem

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 206/2014 z dnia 25 sierpnia 2014 r. o projekcie programu Gminny program profilaktyki zakażenia wirusem brodawczaka

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR X/98/15 RADY MIEJSKIEJ W LWÓWKU ŚLĄSKIM. z dnia 25 czerwca 2015 r.

UCHWAŁA NR X/98/15 RADY MIEJSKIEJ W LWÓWKU ŚLĄSKIM. z dnia 25 czerwca 2015 r. UCHWAŁA NR X/98/15 RADY MIEJSKIEJ W LWÓWKU ŚLĄSKIM z dnia 25 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia Programu profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego HPV na lata 2015-2018 realizowanego przez Gminę

Bardziej szczegółowo

III Lubuski Kongres Kobiet. 22 października 2011 r.

III Lubuski Kongres Kobiet. 22 października 2011 r. III Lubuski Kongres Kobiet 22 października 2011 r. Marek Spaczyński Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademia Medyczna im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Fakty rak szyjki macicy 500 000 nowych przypadków

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego

Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego W TROSCE O PACJENTA CHOREGO NA RAKA GRUCZOŁU KROKOWEGO Ogólnopolski program edukacyjny Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego Program realizowany pod patronatem Polskiego Towarzystwa

Bardziej szczegółowo

Śląski Urząd Wojewódzki Wydział Nadzoru nad Systemem Opieki Zdrowotnej Oddział Analiz i Statystyki Medycznej

Śląski Urząd Wojewódzki Wydział Nadzoru nad Systemem Opieki Zdrowotnej Oddział Analiz i Statystyki Medycznej Ś Śląski Urząd Wojewódzki Wydział Nadzoru nad Systemem Opieki Zdrowotnej Oddział Analiz i Statystyki Medycznej NOWOTWORY ZŁOŚLIWE w województwie śląskim Katowice 211 Oddziiałł Analliiz ii Statystykii Medycznej

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka, profilaktyka i wczesne wykrywanie raka szyjki macicy - rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego

Diagnostyka, profilaktyka i wczesne wykrywanie raka szyjki macicy - rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego Diagnostyka, profilaktyka i wczesne wykrywanie raka szyjki macicy - rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego Poznań, dnia 7 lipca 2006 r. Dnia 7 lipca 2006 roku w Poznaniu odbyło się zebranie

Bardziej szczegółowo

[logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk. Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy

[logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk. Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy [logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy Co to jest rak szyjki macicy? Ten typ raka rozwija się w

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XIX/155/2012 RADY GMINY W ŚWIERCZOWIE Z DNIA 28 GRUDNIA 2012 R.

UCHWAŁA NR XIX/155/2012 RADY GMINY W ŚWIERCZOWIE Z DNIA 28 GRUDNIA 2012 R. UCHWAŁA NR XIX/155/2012 RADY GMINY W ŚWIERCZOWIE Z DNIA 28 GRUDNIA 2012 R. w sprawie uchwalenia na lata 2013-2015 programu zdrowotnego pod nazwą Program Zdrowotny w Zakresie Profilaktyki Zakażeń Wirusami

Bardziej szczegółowo

Barbara Jobda Rak piersi, przyczyny, wczesne wykrywanie. Dlaczego kobiety chorują na raka piersi? rak piersi wiek,

Barbara Jobda Rak piersi, przyczyny, wczesne wykrywanie. Dlaczego kobiety chorują na raka piersi? rak piersi wiek, Barbara Jobda Rak piersi, przyczyny, wczesne wykrywanie. Dlaczego kobiety chorują na raka piersi? Nie ustalono żadnego pojedynczego czynnika wywołującego tę chorobę określono jedynie pewne czynniki genetyczne,

Bardziej szczegółowo

NOWOTWORY SKÓRY. W USA około 20% populacji zachoruje nowotwory skóry.

NOWOTWORY SKÓRY. W USA około 20% populacji zachoruje nowotwory skóry. NOWOTWORY SKÓRY Nowotwory skóry są zmianami zlokalizowanymi na całej powierzchni ciała najczęściej w miejscach, w których nastąpiło uszkodzenie skóry. Najważniejszym czynnikiem etiologicznym jest promieniowanie

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr 22/2016 z dnia 15 lutego 2016 r. o projekcie programu polityki

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr LIV/53/2014. z dnia 28 lipca 2014 roku. Rady Gminy Bodzechów

Uchwała Nr LIV/53/2014. z dnia 28 lipca 2014 roku. Rady Gminy Bodzechów Uchwała Nr LIV/53/2014 z dnia 28 lipca 2014 roku Rady Gminy Bodzechów w sprawie przyjęcia Gminnego programu zdrowotnego pod nazwą Program profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego HPV u dziewcząt

Bardziej szczegółowo

Program zdrowotny w zakresie profilaktyki zakażeń wirusami brodawczaka ludzkiego (HPV) typu 6, 11,16,18 w Gminie Trzebnica na lata 2014-2016

Program zdrowotny w zakresie profilaktyki zakażeń wirusami brodawczaka ludzkiego (HPV) typu 6, 11,16,18 w Gminie Trzebnica na lata 2014-2016 Program zdrowotny w zakresie profilaktyki zakażeń wirusami brodawczaka ludzkiego (HPV) typu 6, 11,16,18 w Gminie Trzebnica na lata 2014-2016 Wstęp Samorząd Gminy wykonuje zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt. 5

Bardziej szczegółowo

Populacyjny Program Wczesnego Wykrywania Raka Piersi - co koniecznie musisz o nim wiedzieç?

Populacyjny Program Wczesnego Wykrywania Raka Piersi - co koniecznie musisz o nim wiedzieç? Populacyjny Program Wczesnego Wykrywania Raka Piersi - co koniecznie musisz o nim wiedzieç? 2 Komu potrzebne jest badanie przesiewowe piersi? Rak piersi to problem wszystkich Polek! Każdego dnia rak ten

Bardziej szczegółowo