REALIZACJA PROCESÓW INNOWACYJNYCH W MIKROPRZEDSIĘBIORSTWACH W SEKTORZE MŚP

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "REALIZACJA PROCESÓW INNOWACYJNYCH W MIKROPRZEDSIĘBIORSTWACH W SEKTORZE MŚP"

Transkrypt

1 dr Danuta Janczewska Katedra Marketingu Społeczna Akademia Nauk w Łodzi REALIZACJA PROCESÓW INNOWACYJNYCH W MIKROPRZEDSIĘBIORSTWACH W SEKTORZE MŚP Streszczenie: Przedsiębiorstwa z sektora MŚP, podejmując walkę konkurencyjną w zakresie procesów innowacyjnych, znajdują się na znacznie słabszej pozycji niż przedsiębiorstwa duże, posiadające wyspecjalizowane działy, wykwalifikowanych pracowników oraz bogate wsparcie w realizacji działań innowacyjnych. Innowacyjność przedsiębiorstw mikro w sektorze MŚP jest oceniana jako niewystarczająca w osiąganiu celu programu budowy Gospodarki Opartej na Wiedzy. Instytucje wspierające sektor MŚP proponują firmom mikro głównie programy finansowego wsparcia, natomiast mniejszy akcent kładziony jest w obszarze wzrostu poziomu wiedzy firm mikro na temat samej istoty procesu innowacyjnego. W rozwijaniu zainteresowania firm mikro działalnością innowacyjną może być pomocne rozpoznanie uwarunkowań realizacji procesu innowacyjnego jako jedna z metod doskonalenia zarządzania oraz podnoszenia ich konkurencyjności. Słowa kluczowe: innowacyjność, proces innowacyjny, zarządzanie procesem, mikroprzedsiębiorstwo, sektor MŚP Wstęp Zainteresowanie działalnością innowacyjną przedsiębiorstw z sektora MŚP w Polsce datuje się od końca lat dziewięćdziesiątych, a po akcesji Polski do Unii Europejskiej działalność innowacyjna stała się jednym z głównych przedmiotów kolejnych Programów Ramowych. Głównym tłem obecnych działań wspierających działalność innowacyjną przedsiębiorstw, zwłaszcza w sektorze MŚP, jest realizacja Gospodarki Opartej na Wiedzy (GOW), dążenie do podnoszenia konkurencyjności oraz poziomu wiedzy. Celem Gospodarki Opartej na Wiedzy jest osiągnięcie poziomu innowacyjności wiodących krajów świata w zakresie patentów, nowych technologii i produktów. Badania innowacyjności sektorów, branż, czy wreszcie poszczególnych krajów Unii Europejskiej, prowadzone po roku 2000 do chwili obecnej, pozwoliły nakreślić obraz innowacyjności w całej Unii oraz wskazać na główne problemy i uwarunkowania rozwijania działalności innowacyjnej. Brak jest badań innowacyjności przedsiębiorstw mikro, co może wynikać z metodologii badań prowadzonych przez GUS opartych na metodach statystycznych opracowanych przez OECD i Eurostat obejmujących jednostki zatrudniające powyżej 49 osób. Badania innowacyjności w skali europejskiej prowadzone przez CIS (Community Innovation Survey) obejmują również podmioty zatrudniające powyżej 10 osób 140. Dostępne publikacje na temat sektora MŚP dotyczą w głównej mierze przedsiębiorstw małych i średnich, nie uwzględniają problematyki firm mikro. 140 Ministerstwo Gospodarki Kierunki zwiększania innowacyjności gospodarki na lata , Warszawa, , s

2 1. Miejsce przedsiębiorstw mikro w strukturze gospodarczej Sektor MŚP obejmuje 99,8 % ogólnej liczby przedsiębiorstw w Polsce. Największą grupę przedsiębiorstw tworzą firmy mikro, w których znajduje zatrudnienie ponad 3,5 mln pracowników. Dane dotyczące firm mikro w Unii Europejskiej wskazują na porównywalny poziom wskaźników statystycznych w 27 krajach unijnych, kształtując się odpowiednio na poziomie 96,1% i 92,1% (por. tabela 1). Wyniki dotyczące liczby przedsiębiorstw przedstawione w tabeli 1 wskazują na podobne tendencje w strukturze przedsiębiorstw w gospodarce Polski i Unii Europejskiej. Tabela 1. Podstawowe dane statystyczne dla sektora MŚP w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Liczba przedsiębiorstw Zatrudnienie Wielkość przedsiębiorstwa Polska UE-27 Polska UE-27 Liczba Udział Udział Liczba Udział Udział Mikro ,1% 92,1% ,1% 29,8% Małe ,7% 6,6% ,9% 20,4% Średnie ,0% 1,1% ,4% 16,8% MŚP ,8% 99,8% ,5% 67,0% Duże ,2% 0,2% ,5% 33,0% Razem % 100% % 100% Źródło: Opracowanie własne na podstawie arkusza informacyjnego SBA Polska 2010/2011 za europa.eu/enterprise/policies/sme/facts-figures-analysis/performance-review/files/countries-sheets/ /poland_en.pdf Działalność innowacyjna sektora MŚP jest oceniana jako niezadowalająca, zwłaszcza dotyczy to najmniejszych firm o zasięgu lokalnym, których celem jest przetrwanie na rynku. Działania charakterystyczne dla innowacji, takie jak badania i rozwój, posiadanie patentów i licencji, znaków towarowych, nowoczesnych i unikatowych produktów, występują w sektorze MŚP sporadycznie Instytucjonalne uwarunkowania działalności innowacyjnej mikrofirm w sektorze MŚP Systemy innowacyjne wspierania innowacyjnej działalności przedsiębiorstw powstawały w Polsce od początku lat dziewięćdziesiątych i jako forma zinstytucjonalizowana przekształciły się w sieć ośrodków transferu wiedzy, 141 R. Wolański, Wiedza i innowacje w małych i średnich przedsiębiorstwach- postęp czy stagnacja, 62

3 technologii 142, w których przedsiębiorstwa MŚP mogły otrzymać informacje niezbędne do uzyskania pomocy finansowej, specjalistyczne porady oraz możliwość kontaktu z instytucjami naukowo-badawczymi. Obecnie rolę centrów transferu technologii pełnią inicjatywy sieciowe, zarówno krajowe, jak i europejskie 143. Kolejne programy wsparcia działalności innowacyjnej doprowadziły do powstania szeregu instytucji oferujących pomoc przedsiębiorstwom MŚP w zakresie działań innowacyjnych w ramach Narodowego Systemu Innowacji Program Ramowy ma na celu wspieranie kluczowych aspektów europejskiego potencjału w zakresie badań, rozwoju i innowacji. Kolejnym programem ważnym dla międzynarodowej konkurencyjności i innowacyjności przedsiębiorstw w Polsce jest Program Ramowy na rzez Konkurencyjności i Innowacyjności CIP. Wspieraniem działalności innowacyjnej firm z sektora MŚP zajmuje się wiele organizacji i instytucji o charakterze ogólnokrajowym, takich jak Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, regionalnym regionalne ośrodki innowacji, a na szczeblu centralnym Ministerstwo Gospodarki. W roku 2010 w Polsce działało 735 wyodrębnionych organizacyjnie ośrodków 145, w tym: 317 ośrodków szkoleniowo- doradczych, 90 centrów transferu technologii, 76 lokalnych funduszy pożyczkowych, 57 funduszy poręczeń kredytowych, 127 inkubatorów przedsiębiorczości, 24 parki technologiczne oraz 21 inicjatyw parkowych, 62 preinkubatory i inkubatory akademickie, 12 funduszy kapitału zalążkowego, 8 sieci aniołow biznesu, 82 lokalne i regionalne fundusze pożyczkowe, 54 fundusze poręczeń kredytowych 146. Ośrodki wspierania innowacji oferują specjalistyczne usługi skierowane zarówno do sfery nauki, jak i do sfery przedsiębiorstw. Podejmują się także pełnienia roli pomostowej pomiędzy sferą nauki a sferą przedsiębiorstw, włącznie ze świadczeniem usług doradczych i ekspertyz, szkoleń dotyczących transferu innowacyjnych technologii. Oferta centrów transferu technologii adresowana jest do małych i średnich przedsiębiorstw 147, natomiast trudno jest wskazać na obszary atrakcyjne dla firm mikro. 142 M. Dzierżanowski, S. Szultka, P. Tamowicz, E. Wojnicka, Analiza stanu i kierunki rozwoju parków naukowo-technologicznych, inkubatorów i centrów transferu technologii w Polsce. Raport końcowy z badań, Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową, Warszawa 2005, s B. Zientara, Centra transferu technologii na Mazowszu jako instytucje wspierające transfer wiedzy, [w:] M. Weresa (red.), Transfer wiedzy z nauki do biznesu doświadczenia regionu Mazowsze, Wyd. Instytut Gospodarki Światowej, Szkoła Główna Handlowa, Warszawa 2007, s M. Dworczyk, R. Szlasa, Zarządzanie innowacjami, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa 2001, s Raport Ośrodki innowacji i przedsiębiorczości w Polsce, Instytut Ekonomii Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź/Poznań K. Matusiak K. Uwarunkowania rozwoju infrastruktury wsparcia w Polsce, [w:] K. Matusiak (red.), Ośrodki innowacji i przedsiębiorczości w Polsce. Raport 2010, Wyd. PARP, Warszawa 2010, s B. Zientara, op. cit. s

4 Współpraca przedsiębiorstwa z sektora MŚP z jednostką ze sfery nauki jest uwarunkowana przez następujące czynniki 148 : posiadanie przez przedsiębiorstwo strategii rozwojowej, posiadanie programów usprawniania działalności i zarządzania, przygotowanie właściciela mikrofirmy do podejmowania decyzji w zmiennych warunkach otoczenia, przygotowanie przez właściciela wariantów pozyskiwania środków finansowych na prowadzenie działalności innowacyjnej, gotowość do uczestniczenia w programach pomocowych oferowanych przez Unię Europejską. Wśród programów wspierających działalność innowacyjną na uwagę zasługują programy finansowania działalności innowacyjnej przedsiębiorstw mikro, w których uczestniczą instytucje sfery bankowej, fundusze wspierania przedsiębiorczości, fundusze poręczeniowe. Fundusz Mikro był jednym z pierwszych instrumentów finansowego wsparcia mikrofilm; jego celem było udostępnianie kapitału w formie pożyczek Uwarunkowania działalności innowacyjnej w mikroprzedsiębiorstwach Schumpeter łączył pojęcie innowacji z pojęciem twórczej destrukcji, którą odnosił do pięciu przypadków 150 : 1. wprowadzenia na rynek nowego produktu lub produktów o nowych właściwościach, 2. wprowadzenia nowej metody produkcji i nowego procesu technologicznego, 3. otwarcia nowego rynku zbytu, 4. zdobycia nowych źródeł organizacji jakiegoś przemysłu, 5. wprowadzenia nowej organizacji jakiegoś przemysłu. Działalność innowacyjna współczesnego mikroprzedsiębiorstw może być zdefiniowana jako wdrożenie nowych idei lub pomysłów, których efektem są: wprowadzenie nowych produktów lub usług, wprowadzenie nowych technologii, zmiany infrastruktury produkcyjnej i dystrybucyjnej, działania do lepszego wykorzystania wiedzy i umiejętności pracowników, rozwój sieci informacyjnych 151. Szersze ujęcie innowacyjności podaje L. Białoń 152 : Innowacja to wprowadzenie zmian do układów gospodarczych i społecznych, których efektem jest wzrost użyteczności produktów/usług, procesów technologicznych oraz systemów zarządzania, poprawa środowiska przyrodniczego, lepsza komunikacja międzyludzka oraz ostatecznie poprawa jakości życia zawodowego, jak i prywatnego społeczeństwa. 148 M. Dworczyk, R. Szlasa, dz. cyt., s Szerzej na temat Funduszu Mikro na stronach 150 J. Schumpeter, Teoria wzrostu gospodarczego, PWN, Warszawa 1960, s A. Sosnowska, Jak wdrażać innowacje technologiczne w firmie, Wyd. PARP, Warszawa 2005, s L. Białoń, Zręby teorii innowacji, [w:] Zarządzanie działalnością innowacyjną, Wyd. Placet, Warszawa 2010, s

5 Zgodnie z metodologią OSLO Manual gospodarka oparta na wiedzy charakteryzuje się dużą aktywnością innowacyjną, rozumianą jako wdrażanie ze znaczną intensywnością nowych produktów, technologii, a także innowacji organizacyjnych, a zwłaszcza innowacji z zakresu zarządzania. Przedsiębiorstwem innowacyjnym jest przedsiębiorstwo, które w badanym okresie najczęściej trzyletnim wprowadziło na rynek nowy lub istotnie ulepszony produkt, bądź nowy lub istotnie ulepszony proces. W przypadku przedsiębiorstw z grupy MŚP (składających sprawozdania do GUS) najczęściej wykazują one w swoich sprawozdaniach ulepszenia procesowe lub produktowe. Przedsiębiorstwa mikro nie są objęte badaniem GUS, a dostępne dane statystyczne dotyczące innowacyjności firm mikro nie zapewniają pełnego obrazu i wiarygodnych danych liczbowych. Za zdolnością firm mikro do zajmowania się działalnością innowacyjną przemawiają takie cechy jak elastyczność rynkowa przedsiębiorstwa i szybkość reagowania na zmiany turbulentne w otoczeniu. Wprowadzania innowacji staje się cechą oczekiwaną współczesnego przedsiębiorstwa, zatem firmy z grupy MŚP mogą lepiej przystosować się do nowych warunków funkcjonowania na rynku 153. Przedsiębiorstwo innowacyjne cechuje szereg działań i postaw, wśród nich należy wyróżnić: ü potencjał badawczy firmy, ü pomysły kierownictwa oraz pracowników, ü postawę pracowników dotycząca innowacji, ü organizację pracy, ü strategiczne zarządzanie innowacjami, ü atmosferę sprzyjającą zmianom w organizacji, ü nastawienie na pogłębianie wiedzy i umiejętności, ü kalkulację ryzyka, niepewności, poszukiwań, ü demokratyzm w rozwiązywaniu problemów, ü akceptację i wspieranie działań grupowych, ü system motywacyjny promujący innowatorów, ü program wspierający twórcze, wielokierunkowe i alternatywne sposoby myślenia i rozwiązywania problemów, ü świadomość potrzeby dokonania zmian, ü system zapewniający łatwą i bezpośrednią wymianę poglądów, ü nieskrępowany dostęp do informacji. 4. Bariery innowacyjności MŚP w świetle badań Badania działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw prowadzone były od roku 2000 przez PARP oraz ośrodki badawcze. Głównym celem badań PARP było określenie stanu innowacyjności mikroprzedsiębiorstw w Polsce oraz przejawów i uwarunkowań ich aktywności innowacyjnej 154. Prace badawcze prowadzone były czteroetapowo, zaś badaniami objęto 1500 mikroprzedsiębiorstw z terenu całego 153 D. Janczewska, Kształtowanie łańcucha wartości innowacji firm MŚP w warunkach globalizacji, [w:] Z. Zioło, T. Rachwał (red.), Przedsiębiorczość w warunkach globalizacji, Wyd. Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej, Instytut Geografii, Kraków 2011, s M. Juchniewicz, B. Grzybowska, Innowacyjność mikroprzedsiębiorstw w Polsce, PARP, Warszawa 2010, s

6 kraju. Wśród wielu problemów badawczych jedną z hipotez wymagających pogłębionych badań jest wskazanie na brak zainteresowania innowacjami ze strony mikroprzedsiebiorców oraz sformułowany wniosek o ograniczonym zakresie innowacyjności mikroprzedsiębiorców 155. Wśród wielu badanych problemów znajdowały się również uwarunkowania działalności innowacyjnej mikroprzedsiebiorstw co zostało przedstawione w tabeli 2. Tabela 2. Wnioski z badania w zakresie zaangażowania mikroprzedsiębiorstw w działalność innowacyjną wybrane zagadnienia Uwarunkowania działalności innowacyjnej Regionalne uwarunkowania działalności innowacyjnej Uwarunkowania branżowe Uwarunkowania internacjonalizacji działalności Uwarunkowania dostępności instrumentów wsparcia działalności innowacyjnej Uwarunkowania kosztowe Uwarunkowania w zakresie doświadczeń w prowadzeniu działalności innowacyjnej Sformułowane hipotezy Poziom innowacyjności zależy od regionu działalności Innowacyjność mikroprzedsiębiorstw jest zróżnicowana branżowo Bardziej skłonne do innowacji są mikrofirmy prowadzące działalność exportową Innowacyjne mikroprzedsiebiorstwa w większym stopniu korzystają z zewnętrznych źródeł wsparcia niż firmy niewprowadzające innowacji Finansowanie działalności innowacyjnej odbywa się w oparciu o środki własne Brak aktywności innowacyjnej wynika z braku doświadczeń w takiej działalności w przeszłości Wnioski z badania Najwięcej innowacyjnych firm zlokalizowanych jest w województwach o najwyższej atrakcyjności inwestycyjnej i potencjale innowacyjnym: w województwie mazowieckim, śląskim i pomorskim Bardziej innowacyjne są przedsiębiorstwa prowadzące działalność usługową Mikroprzedsiebiorstwa działające na rynkach lokalnych są mniej innowacyjne od tych, które działają na rynkach zagranicznych Jedynie 9% mikroprzedsiębiorstw ubiega się o wsparcie publiczne. Dostępność finansowa jest jedną z głównych przyczyn małej innowacyjności sektora mikroprzedsiębiorstw Relatywnie mały kapitał, jakim dysponują firmy mikro, ogranicza ich możliwości inwestowania w działalność innowacyjną Świadczy to o niesystematycznym i doraźnym podejściu do działalności innowacyjnej Źródło: Opracowanie własne na podstawie M. Juchniewicz, B. Grzybowska, Innowacyjność mikroprzedsiębiorstw w Polsce, PARP, Warszawa 2010, s Tamże, s

7 Regionalne uwarunkowania działalności innowacyjnej MŚP były między innymi przedmiotem badań J. Boguskiego 156, i prezentują Regionalne Systemy Innowacji jako systemy powstałe na bazie współpracy wielu instytucji regionalnych, zainteresowanych wzrostem potencjału innowacyjnego w danym regionie. Badania barier i sposobów wprowadzania innowacji w sektorze MŚP, w tym firm mikro w firmach województwa łódzkiego, prowadzone przez R. Lisowską 157, potwierdzają przewagę innowacji produktowych nad procesowymi w badanych firmach. Innowacje produktowe miały charakter modyfikacji oraz ulepszeń i były nowością dla samych przedsiębiorstw nie zaś nowością na rynku. Do głównych barier we wprowadzaniu innowacji badane firmy zaliczyły: niedostatek własnych środków finansowych, ryzyko niepowodzenia, brak znajomości rynku, niewystarczającą bazę techniczną. Badania innowacyjności mikroprzedsiębiorstw prowadzone przez PARP (Juchniewicz, Grzybowska, 2010) pokazują, że firmy MSP- a zwłaszcza firmy mikro, nie były zainteresowane wprowadzaniem na rynek istotnie nowych, innowacyjnych wyrobów, a jedynie ulepszaniem dotychczasowych. Innowacjami jako narzędziem do budowania pozycji konkurencyjnej interesowało się mniej niż 1% firm. Jedyną strategią konkurowania wskazana przez badane przedsiębiorstwa była cena - i tak przedsiębiorstwa małe i średnie, w porównaniu z konkurentami działającymi w krajach UE, jednoznacznie wskazywały swoje cenowe przewagi 158. Badania Juchniewicz wykazały, że mikroprzedsiębiorcy są bardziej zainteresowani przetrwaniem i utrzymaniem się na rynku, niż działalnością innowacyjną (Juchniewicz 2010). Wyniki badań wskazują na brak zapotrzebowania na podnoszenie poziomu wiedzy oraz poszukiwanie dostępu do innowacji, czy transferu technologii. Badanie Monitoring kondycji sektora MSP 2008 zostało przygotowane przez ekspertów Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych Lewiatan i zrealizowane na zlecenie PKPP przez Centrum Badania Opinii Społecznej (CBOS) w okresie 25 sierpnia 30 września 2008 r. Przeprowadzono je na ogólnopolskiej losowej próbie 1100 aktywnych przedsiębiorstw prywatnych, zatrudniających 2 lub więcej pracowników. Wywiady z respondentami były realizowane metodą wywiadu bezpośredniego (face-to-face) przez ankieterów CBOS. Badanie w warstwie dotyczącej konkretnych działań realizowanych przez przedsiębiorstwa objęło okres styczeń 2007 czerwiec Według badań Lewiatana małe i średnie firmy bardzo wyraźnie koncentrowały się na planowaniu w krótkim horyzoncie czasowym wykorzystywano maksymalnie posiadane zasoby i dopiero wówczas podejmowano inwestycje, których celem było zwiększenie możliwości produkcyjnych. 156 J. Boguski, Regionalne Systemy Innowacji, [w:] L. Białoń (red.), Zarządzanie działalnością innowacyjną, Wyd. Placet, Warszawa 2010, s R. Lisowska, Bariery rozwoju działalności innowacyjnej, [w:] N. Daszkiewicz (red.), Małe i średnie przedsiębiorstwa. Szanse i zagrożenia rozwoju, Wyd. CeDeWu,Warszawa 2007, s Szerzej na temat podejścia MSP do problematyki formułowania strategii rynkowych Lewiatan-sektor-malych-i-srednich-przedsiebiorstw-2008,2,39,1.html 67

8 R. Wolański 159 prezentuje pogląd, iż większość MSP jest świadoma potrzeby działań innowacyjnych, jednak zachowanie samych przedsiębiorstw nie ma charakteru innowacyjnego, polegającego na prowadzeniu badań i rozwoju, tworzeniu lub nabywaniu patentów, licencji, wprowadzaniu unikatowych produktów i usług. Badanie innowacji prowadzone w roku 2005 dla PKPP wykazało, że dla 57,4% badanych MŚP przydatne byłyby działania innowacyjne, 37,8% MŚP nie widzi potrzeby takich działań, zaś 4,8% MŚP nie ma sprecyzowanego zdania w tej kwestii. Większość MŚP jest świadoma potrzeby działań innowacyjnych i wiele działań inwestycyjnych ma charakter innowacyjny. Natomiast niewiele z zachowań badanych MŚP to typowe, charakterystyczne zachowania innowacyjne, polegające na prowadzeniu badań i rozwoju, tworzeniu lub nabywaniu patentów, licencji, wprowadzaniu unikatowych produktów i usług. Świadczą o tym dane na podstawie wcześniejszego badania MŚP 160 z 2005 r. dotyczące posiadania certyfikatów, patentów, spełniania norm bezpieczeństwa: - patenty posiada 5,3% MŚP, - normy bezpieczeństwa obowiązujące w UE spełnia 44,8% MŚP, - ISO 9000 posiada 6,4% MŚP, - ISO posiada 1,2% MŚP, - SA 8000 posiada 0,8% MŚP Diagnozowanie uwarunkowań procesów innowacyjnych w mikroprzedsiębiorstwie Badania uwarunkowań działalności innowacyjnej przedsiębiorstwa za pomocą modelu diagnozy innowacyjności zostały przedstawione przez L. Białoń i D. Janczewską 162. Istotą zaproponowanego modelu było poszukiwanie odpowiedzi na pytania przygotowujące firmę do działań innowacyjnych: Czy innowacje rzeczywiście stanowią najważniejszy element tworzący wartość firmy? Czy kadra menedżerska poświęca znaczącą część czasu na wprowadzenie różnych rodzajów innowacji? Czy były w firmie opracowywane strategie innowacji, traktowane jako część ogólnej strategii firmy? Czy strategie te były i są zrozumiałe? Jednym z elementów diagnozy uwarunkowań innowacji jest identyfikacja czynników utrudniających działalność innowacyjną. W tabeli 3 przedstawione zostały 159 R. Wolański, Wiedza i innowacje w małych i średnich przedsiębiorstwach- postęp czy stagnacja, 160 Badanie dla Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych Lewiatan prowadzone przez ASM Centrum Badań i Analiz Sp. z o.o. w 2005 r. wśród 1200 firm zatrudniających od 2 do 250 pracowników. 161 M. Starczewska-Krzysztoszek, Konkurencyjność małych i średnich przedsiębiorstw 2005, PKPP Lewiatan, Warszawa 2005, s L. Białoń, D. Janczewska, Diagnoza uwarunkowań działalności innowacyjnej firmy, [w:] L. Białoń (red.), Zarządzanie, s

9 przykładowe czynniki stymulujące działalność innowacyjną w firmach MŚP i mikro na podstawie badań M. Okręglickiej 163. Tabela 3. Czynniki utrudniające działalność innowacyjną w przedsiębiorstwie z sektora MŚP i mikro Lp. Czynniki Udział mikroprzedsiębiorstw 1. niepewność prowadzenia działalności gospodarczej z uwagi na 42% sytuację społeczno-gospodarczą w Polsce 2. zbyt wysokie koszty innowacji 40% 3. trudności z pozyskaniem zewnętrznych środków finansowych na taką 34% działalność 4. brak własnych środków finansowych 28% 5. niewystarczający popyt na innowacyjne (nowe) produkty i usługi 14% 6. brak wykwalifikowanego personelu 11% 7. brak informacji na temat nowych technologii, rozwiązań, możliwości 4% usprawnień itd. 8. inna odpowiedź 8% Źródło: M. Okręglicka, Finansowanie działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw, Konkurowanie na rynku wiąże się obecnie z koniecznością obniżania kosztów, skracaniem czasu dostawy, szybkim reagowaniem na powstawanie nowych asortymentów i kategorii produktów. Przedsiębiorstwa MŚP posiadają mniejsze zasoby finansowe, techniczne i technologiczne, mniejsze zasoby ludzkie w porównaniu z firmami dużymi; stąd też znajdują się na znacznie słabszej pozycji, podejmując działania logistyczne. Szansą na aktywne działania w zakresie dystrybucji jest wykorzystywanie przez MŚP swoich atrybutów, takich jak elastyczność, umiejętność szybkiego dostosowywania się do oczekiwań rynku, gotowość do wprowadzania zmian w produkcji, przyjmowanie niewielkich zleceń produkcyjnych, niższe koszty etc. Zastosowanie analizy SWOT pozwala na ocenę możliwości prowadzenia przez mikrofirmę działalności innowacyjnej oraz wskazanie jej uwarunkowań. Macierz czynników rozwoju innowacyjności składa się z czterech obszarów opisujących mocne strony firmy (strenghts), słabe punkty (weakness), oraz znajdujące się poza firmą: szanse (opportunities) oraz zagrożenia (threatness). Należy również uwzględnić element ryzyka w ocenie możliwości wdrażania innowacji w przedsiębiorstwie. Przykład analizy SWOT dla mikroprzedsiębiorstwa z branży cukierniczej przedstawia tabela 4. Diagnozowanie działalności innowacyjnej w mikroprzedsiebiorstwie może być punktem wyjścia do formułowania strategii innowacyjnej mikrofirmy w dłuższej perspektywie. Tabela 4. Analiza SWOT z perspektywy uwarunkowań realizacji procesów innowacyjnych w mikroprzedsiębiorstwie w branży cukierniczej Mocne strony Wysoki poziom kompetencji właściciela firmy i pracowników Zdolność do wdrażania nowych wyrobów Słabe strony Niski poziom kultury innowacyjnej Brak lub słaba siła marki, niska 163 M. Okręglicka, Finansowanie działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw 69

10 ciastkarskich, technologii, systemów organizacyjnych Nowoczesny park maszynowy i wyposażenie zakładu cukierniczego. Nowoczesna technologia rozpoznawalność marki o znaczeniu lokalnym Brak wyraźnych struktur odpowiedzialnych za działalność innowacyjną, brak pracowników do pozyskiwania funduszy Dobre relacje z dostawcami surowców do produkcji ciastek Dobre relacje z klientami, znajomość ich oczekiwań Dobre kontakty z jednostkami sfery nauki Prowadzenie działań marketingowych Szanse Chłonny rynek. Rosnące potrzeby klientów indywidualnych i instytucji Możliwości realizacji projektów innowacyjnych w ramach programów Unii Europejskiej przeznaczonych dla mikroprzedsiębiorstw Możliwość pozyskania wsparcia finansowego oraz informacji o takim wsparciu ze strony organizacji rzemieślniczych Możliwość wykorzystania informacji z wyników badań narodowych, sektorowych i branżowych, programów foresight Promowanie marki na rynkach UE poprzez udział w targach międzynarodowych, finansowanych przez PARP Regulacje prawne motywujące do działań innowacyjnych 70 Brak umiejętności marketingowych w zakresie uczestnictwa w pokazach i targach cukierniczych Brak lub słabe działania na rzecz innowacji Trudności w zdobyciu funduszy na działalność innowacyjną Zagrożenia Konkurencja na rynkach lokalnych, krajowych, globalnych Trudności we wchodzeniu na nowe rynki wysokie bariery wejścia, wysokie koszty uzyskania certyfikatów Brak funduszy na działalność innowacyjną. Brak zewnętrznego wsparcia finansowego Brak informacji dotyczących oceny luk: technologicznej, jakościowej, oraz metod realizacji audytu innowacji Słabe kontakty sektora nauki z przedsiębiorstwem, brak oferty ze strony nauki Zmieniające się oczekiwania klientów, dostawców i brak możliwości prowadzenia badań rynku Źródło: opracowanie własne na podstawie L. Białoń, D. Janczewska, Diagnoza uwarunkowań działalności innowacyjnej firmy, [w:] L. Białoń (red.), Zarzadzanie działalnością innowacyjną, Wyd. Placet, Warszawa 2010, s. 238 Zamierzenia dotyczące innowacji powinny być zaplanowane w określonych ramach czasowych, uwzględniających możliwości zasobowe, przygotowanie pracowników, zabezpieczenie środków technicznych itd. Istotny jest właściwy dobór źródeł innowacji, a w przypadku firm mikro jest to zazwyczaj sama firma, jej właściciel lub pracownicy. Badania własne przedsiębiorstw MŚP w województwie kujawsko-pomorskim 164 wykazały, że ponad 50% badanych mikrofirm nie korzystało z zewnętrznych źródeł innowacji. W przypadku firm średnich i dużych poszukiwały one na zewnątrz firmy źródeł i inspiracji do nowych projektów czy usług. W przypadku firm cukierniczych czas realizacji innowacyjnego przedsięwzięcia zależy od jego zakresu, ilości niezbędnych prób, dostępności nowych surowców czy opakowań. W tabeli 5 pokazano etapy procesu innowacyjnego na przykładzie firmy mikro w branży cukierniczej produkującej ciastka. Nad realizacją procesu innowacyjnego czuwa właściciel, który wykonuje większość 164 D. Janczewska, Wdrażanie współczesnych koncepcji zarządzania innowacjami, [w:] A. Jackiewicz (red.), Finanse i rachunkowość w zarządzaniu współczesnym przedsiębiorstwem. Teoria i praktyka, Przedsiębiorczość i Zarządzanie 2011, Tom XII, Zeszyt 13, Wydawnictwo SWSPiZ w Łodzi, s

11 czynności organizacyjnych oraz sam podejmuje decyzje w trakcie procesu. Z każdym etapem procesu wiążą się określone uwarunkowania, które stymulują przebieg procesu i wpływają na jego efekt. Uwarunkowania procesu innowacyjnego mają charakter finansowy, zasobowy, organizacyjny i wymagają od lidera procesu umiejętności i doświadczenia w produkcji wyrobów cukierniczych. Tabela 5. Etapy procesu innowacyjnego w mikroprzedsiębiorstwie zakres działań, realizatorzy, postać efektów oraz koszty (na przykładzie branży cukierniczej) Lp Charakterystyka działań 1. Analiza potrzeb rynku cukierniczego 2. Formułowanie koncepcji nowego produktu cukierniczego lub usługi 3. Poszukiwanie wykonawców nowego produktu cukierniczego 4. Test rynkowy prototypu lub wzoru produktu cukierniczego 5. Testy laboratoryjne, próby techniczne 6. Zaprojektowanie linii produkcyjnej do wytwarzania nowego produktu cukierniczego 7. Zakup maszyn, surowców i materiałów 8. Wdrożenie nowego produktu do realizacji na skalę przemysłową 9. Przygotowanie przedsiębiorstwa do komercjalizacji innowacyjnego produktu Cel działań Pozyskanie informacji o wielkości i asortymencie zapotrzebowania na produkty lub usługi cukiernicze Sformułowanie cech fizycznych produktu, cech użytkowych, sporządzenie listy surowców i materiałów niezbędnych do wykonania prototypu Wykonanie prototypu lub partii próbnej Uzyskanie opinii klientów na temat nowego produktu. Zbieranie uwag i propozycji modyfikacji Uzyskanie certyfikatów, licencji, patentów Dobór maszyn i urządzeń niezbędnych do produkcji seryjnej Skonfigurowanie maszyn i urządzeń, Rozruch produkcji, wytwarzanie produktu na skale masową Marketing nowego produktu, tworzenie klimatu wdrożeń, szkolenie pracowników, prezentacje i pokazy dla klientów 71 Wartość innowacji Postać efektów Koszty Informacje w postaci dokumentacji, wzorów, danych z internetu Opis produktu, projekt w postaci rysunku, receptury, listy składników i opakowania Gotowy prototyp nowego produktu Lista niezbędnych do wprowadzenia zmian Posiadanie praw własności intelektualnej do wynalazku Wybór dostawcy maszyn i urządzeń Uruchomienie linii produkcyjnej Uzyskanie wysokich wskaźników efektywności produkcji Nowe stanowiska pracy, innowacje produktowe, technologiczne Koszty związane z wymienionymi działaniami Koszty projektu, wzoru, prób Koszty wykonania prototypu Koszty prób rynkowych i testów Opłaty za certyfikaty i atesty Koszty projektu Koszty zakupu Koszty wdrożeń, koszty ryzyka nieudanego rozruchu, straty materiałów i opakowań Nakłady inwestycyjne na obsługę rynku

12 10 Produkcja masowazdobywanie nowych rynków Pełne wykorzystanie mocy produkcyjnych Źródło: Opracowanie własne Uzyskanie wysokich wskaźników sprzedaży Koszty produkcji, koszty zdobywania nowych rynków Proces innowacyjny omawiany w tabeli 5 jest ściśle powiązany z cyklem życia produktu. Dla innowacji największe znaczenie ma pierwsza faza cyklu życia produktu, czyli faza wprowadzania go na rynek. Na tym etapie następuje jednocześnie zakończenie procesu innowacyjnego danego produktu. Jeszcze przed wprowadzeniem produktu na rynek przechodzi on etap prób i testów rynkowych, w których biorą udział klienci, handlowcy, pracownicy. Podsumowanie Działalność innowacyjna mikroprzedsiębiorstw powinna zaznaczyć się wyraźniej w gospodarce regionu i kraju. Działania instytucjonalne podejmowane w celu wspierania mikrofirm w podejmowaniu działań innowacyjnych powinny mieć charakter systemowy i prowadzić do wzrostu zainteresowania innowacjami. Dotychczasowe badania pokazują, że mikrofirmy niechętnie podejmują problematykę innowacji, nie są zainteresowane szkoleniami, czy warsztatami. Wskazania statystyczne dotyczące innowacyjności określają duży dystans, jaki dzieli polskie i europejskie mikrofirmy. Przekształcenie firm mikro w firmy innowacyjne wymaga przekonania ich o konieczności działań innowacyjnych, co pozwoli na zwiększenie ich konkurencyjności. Przeprowadzenie w mikroprzedsiębiorstwie procedury diagnozy uwarunkowań działalności innowacyjnej, identyfikacja czynników hamujących działalność innowacyjną oraz sporządzenie planu działania może stać się podstawą do formułowania planu innowacyjnego lub strategii innowacyjnej. Bibliografia: 1. Białoń L., Zręby teorii innowacji, [w:] Zarządzanie działalnością innowacyjną, wyd. Placet, Warszawa Białoń L. Janczewska D., Procesy innowacyjne w kształtowaniu społeczeństwa opartego na wiedzy, Postępy Techniki Przetwórstwa Spożywczego 2008, nr 2, Wyd. Wyższa Szkoła Menedżerska. 3. Białoń L., Janczewska D., Diagnoza uwarunkowań działalności innowacyjnej firmy, [w:] L. Białoń (red.), Zarządzanie działalnością innowacyjną, Wyd. Placet, Warszawa Boguski J., Regionalne Systemy Innowacji, [w:] L. Białoń (red.), Zarządzanie działalnością innowacyjną, Wyd. Placet, Warszawa Dworczyk M., Szlasa R., Zarządzanie innowacjami, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa Janczewska D., Kształtowanie łańcucha wartości innowacji firm MŚP w warunkach globalizacji, [w:] Z. Zioło, T. Rachwał (red.), Przedsiębiorczość w warunkach globalizacji, Wyd. Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej, Instytut Geografii, Kraków Janczewska D., Wdrażanie współczesnych koncepcji zarządzania innowacjami, [w:] A. Jackiewicz (red.), Finanse i rachunkowość w zarządzaniu współczesnym przedsiębiorstwem. 72

13 Teoria i praktyka, Przedsiębiorczość i Zarządzanie 2011, Tom XII, Zeszyt 13, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości i Zarządzania w Łodzi. 8. Juchniewicz M., Grzybowska B., Innowacyjność mikroprzedsiębiorstw w Polsce, PARP, Warszawa Lisowska R., Bariery rozwoju działalności innowacyjnej, [w:] N. Daszkiewicz (red.), Małe i średnie przedsiębiorstwa. Szanse i zagrożenia rozwoju, Wyd. CeDeWu Warszawa Matusiak K., Uwarunkowania rozwoju infrastruktury wsparcia w Polsce, [w:] K. Matusiak (red.), Ośrodki innowacji i przedsiębiorczości w Polsce. Raport 2010, Wyd. PARP, Warszawa Ministerstwo Gospodarki Kierunki zwiększania innowacyjności gospodarki na lata , Warszawa, Okręglicka M., Finansowanie działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw 13. Raport Ośrodki innowacji i przedsiębiorczości w Polsce, Instytut Ekonomii Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź/Poznań Shaw D., The role of it management resources in the development of small entrepreneurial firm customer relationship capabilities, Academy of Entrepreneurship Journal, Jan.2006, 15. Schumpeter J., Teoria wzrostu gospodarczego, PWN, Warszawa Sosnowska A., Jak wdrażać innowacje technologiczne w firmie, Wyd. PARP, Warszawa Starczewska-Krzysztoszek M., Konkurencyjność małych i średnich przedsiębiorstw 2005, PKPP Lewiatan, Warszawa Wolański R., Wiedza i innowacje w małych i średnich przedsiębiorstwach postęp czy stagnacja, 19. Zientara B., Centra transferu technologii na Mazowszu jako instytucje wspierające transfer wiedzy, [w:] M. Weresa (red.), Transfer wiedzy z nauki do biznesu doświadczenia regionu Mazowsze, Wyd. Instytut Gospodarki Światowej, Szkoła Główna Handlowa, Warszawa Żołnierski K., Ośrodki innowacji i przedsiębiorczości w Polsce. Raport 2010, Wyd. PARP, Warszawa Źródła internetowe: REALIZATION OF INNOVATIVE PROCESSES IN MICRO ENTERPRISE IN SMES SECTOR Abstract: SMEs which started in competitiveness area are in the worse position than the big ones, possessed specialized structure and departments, employee, and reach support in realization of innovative activity. The innovativeness of micro enterprises is evaluated as not enough to reach the goal of KBE. Institution and government organizations who proposed many programs of financial support of micro enterprises mainly. But less accent there is in knowledge growth area about gist of the matter of innovative process. In development of interesting of micro enterprises of innovative activity can be helpful the identification of conditions as one of method of improvement of management and growth of competitiveness of micro enterprises. Key words: innovativeness, innovative process, management of innovative process, micro enterprise, SMEs sector 73

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010 2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności j mikroprzedsiębiorstw Dr Barbara Grzybowska Warszawa, maj 2010 PLAN WYSTĄPIENIA 1. Współpraca mikroprzedsiębiorstw z innymi podmiotami w zakresie realizacji

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

Finansowanie innowacji. Adrian Lis

Finansowanie innowacji. Adrian Lis 2011 Finansowanie innowacji Adrian Lis Plan prezentacji Część teoretyczna Wewnętrzne i zewnętrzne źródła finansowania innowacji Programy wspierające innowacyjność Część praktyczna Główne problemy i najlepsze

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Krajowy System Usług. oferta perspektywy rozwoju współpraca z regionami. Agata Wieruszewska 14 czerwiec 2011

Krajowy System Usług. oferta perspektywy rozwoju współpraca z regionami. Agata Wieruszewska 14 czerwiec 2011 2011 Krajowy System Usług oferta perspektywy rozwoju współpraca z regionami Agata Wieruszewska 14 czerwiec 2011 Krajowy System Usług (KSU) to oferta usług dla osób przedsiębiorczych w kraju - firm z sektora

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ AUDITU TECHNOLOGICZNEGO

FORMULARZ AUDITU TECHNOLOGICZNEGO F7/8.2.1/8.5.10806 1/5 Załącznik nr 19b do SIWZ FORMULARZ AUDITU TECHNOLOGICZNEGO Auditorzy: Data auditu: Osoby zaangażowane w audit ze strony firmy: F7/8.2.1/8.5.10806 2/5 A. INFORMACJE OGÓLNE Firma:

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP

FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP Iwona Szendel Dyrektor Zespołu Instrumentów Inwestycyjnych Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF

WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF ZARZĄDZANIE SIECIĄ WSPÓŁPRACY MŚP Łukasz Pytliński CEM Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej Wrzesień 2010 1 WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU

Bardziej szczegółowo

MANAGER INNOWACJI MODUŁY WARSZTATOWE

MANAGER INNOWACJI MODUŁY WARSZTATOWE MANAGER INNOWACJI MODUŁY WARSZTATOWE WARSZTAT I-A PRAWNO-TEORETYCZNE PODSTAWY PROJEKTÓW INNOWACYJNYCH Czym jest innowacja? Możliwe źródła Wewnętrzne i zewnętrzne źródła informacji o innowacji w przedsiębiorstwie.

Bardziej szczegółowo

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Bydgoszcz, 14.05.2014 Pracodawcy Pomorza i Kujaw Związek Pracodawców Pracodawcy Pomorza i Kujaw to regionalny

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00 PROGRAMY SEMINARIÓW TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk 1. Pojęcia podstawowe z obszaru innowacyjnej przedsiębiorczości 2. Proces poszukiwania innowacyjności 3. Proces wprowadzania innowacji

Bardziej szczegółowo

Pozycja mikroprzedsiębiorstw w regionalnych systemach innowacji

Pozycja mikroprzedsiębiorstw w regionalnych systemach innowacji 2010 Pozycja mikroprzedsiębiorstw w regionalnych systemach innowacji Paweł Czyż Warszawa, maj 2010 WPROWADZENIE Ewolucja teorii wzrostu gospodarczego i podejścia do innowacji Od podejścia neoklasycznego

Bardziej szczegółowo

Kompilacja pojęć stosowanych w badaniach statystycznych statystyki publicznej na temat innowacyjności przez Główny Urząd Statystyczny (GUS).

Kompilacja pojęć stosowanych w badaniach statystycznych statystyki publicznej na temat innowacyjności przez Główny Urząd Statystyczny (GUS). Kompilacja pojęć stosowanych w badaniach statystycznych statystyki publicznej na temat innowacyjności przez Główny Urząd Statystyczny (GUS). (Kompilacja dokonana przez Fundację Centrum Analiz Transportowych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 27 maja 2010 Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych Lewiatan

Warszawa, 27 maja 2010 Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych Lewiatan AKTUALNE PROBLEMY POLITYKI KONKURENCJI KONFERENCJA JUBILEUSZOWA Z OKAZJI XX-LECIA UOKiK KONKURENCJA JAKO FUNDAMENT GOSPODARKI WOLNORYNKOWEJ Warszawa, 27 maja 2010 Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek Polska

Bardziej szczegółowo

Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP

Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP Mirosław Marek PARP, Prezes Zarządu Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP)

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020

Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Założeniem POIR jest wsparcie realizacji całego procesu powstawania

Bardziej szczegółowo

Obecne i nowe usługi polskiego systemu wsparcia MŚP

Obecne i nowe usługi polskiego systemu wsparcia MŚP 2010 Aneta Wilmańska Zastępca Prezesa PARP Obecne i nowe usługi polskiego systemu wsparcia MŚP Wsparcie dla innowacyjnych przedsiębiorstw nowe perspektywy Warszawa, 26 maja 2010 r. PARP na rzecz rozwoju

Bardziej szczegółowo

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Towarzystwo Inicjatyw Europejskich ul. Próchnika 1 lok. 303 90-408 Maj 2013 Operator Programu Wolontariatu Długoterminowego

Bardziej szczegółowo

Fiszka oferty usług proinnowacyjnych

Fiszka oferty usług proinnowacyjnych Fiszka oferty usług proinnowacyjnych I. Akredytowany wykonawca 1. Nazwa wykonawcy "MERITUM" LUBELSKA GRUPA DORADCZA SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ 2. Forma prawna prowadzonej działalności Spółka

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania komercjalizacji produktów żywnościowych

Uwarunkowania komercjalizacji produktów żywnościowych Uwarunkowania komercjalizacji produktów żywnościowych prof. dr hab. Bogdan Sojkin Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Towaroznawstwa 1 Jak rozumieć komercjalizację? dobro, usługa, Komercjalizacja?

Bardziej szczegółowo

LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013

LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013 MOśLIWO LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013 2013 Działalno alność PARP na rzecz wspierania rozwoju i innowacyjności ci polskich przedsiębiorstw Izabela WójtowiczW Dyrektor Zespołu

Bardziej szczegółowo

Działalność badawcza Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. Warszawa, 27 maja 2009 r.

Działalność badawcza Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. Warszawa, 27 maja 2009 r. 2009 Działalność badawcza Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Warszawa, 27 maja 2009 r. Warszawa, 27 maja 2009 r. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości PARP jest rządową agencją podległą Ministrowi

Bardziej szczegółowo

liwości finansowania branży y IT z funduszy UE

liwości finansowania branży y IT z funduszy UE Możliwo liwości finansowania branży y IT z funduszy UE CO TO JEST DOTACJA? Dotacja jest bezzwrotną pomocą finansową W wielu przypadkach jest to refundacja kosztów, które przedsiębiorca poniósł. Dlatego

Bardziej szczegółowo

Audyt Marketingowy Młodej Firmy [RAPORT]

Audyt Marketingowy Młodej Firmy [RAPORT] Wytyczne dotyczące przygotowania raportu z Audytu Marketingowego Młodej Firmy zał. nr 3 do umowy Audyt Marketingowy Młodej Firmy [RAPORT] NAZWA AUDYTOWANEJ FIRMY:.. ADRES:. DATA PRZEKAZANIA PRZEPROWADZENIA

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego. na lata 2014-2020. Kraków, 15 czerwca 2015 r.

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego. na lata 2014-2020. Kraków, 15 czerwca 2015 r. Kraków, 15 czerwca 2015 r. Tomasz Sokół Zastępca Dyrektora Małopolskiego Centrum Przedsiębiorczości Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego 1 na lata 2014-2020 2 Środki na wsparcie przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych

Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych Marceli Niezgoda Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Lublin, 22 czerwca 2015 r. Wyzwanie na najbliższe lata zwiększenie poziomu zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości S.A.

Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości S.A. Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości S.A. powstała w 1997 r. w ramach Kontraktu Regionalnego dla województwa śląskiego. W 2000 r. Agencja została włączona w Krajowy System Usług dla małych i średnich przedsiębiorstw.

Bardziej szczegółowo

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 http://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/2014_2020/strony/ glowna.aspx 2 I Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja naukowoprzemysłowe

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA. wprowadzania nowych produktów na rynki docelowe: Chiny, Tajlandia, Turcja, Litwa

STRATEGIA. wprowadzania nowych produktów na rynki docelowe: Chiny, Tajlandia, Turcja, Litwa STRATEGIA wprowadzania nowych produktów na rynki docelowe: Chiny, Tajlandia, Turcja, Litwa Gdańsk, kwiecień 2014 Opracowanie wykonała pracowania marketingowa SBM Sławomir Błażewicz 80-434 Gdańsk, ul. Danusi

Bardziej szczegółowo

CENTRUM FUNDUSZY EUROPEJSKICH. Wsparcie dla przedsiębiorców ze środków UE w latach 2014-2020

CENTRUM FUNDUSZY EUROPEJSKICH. Wsparcie dla przedsiębiorców ze środków UE w latach 2014-2020 CENTRUM FUNDUSZY EUROPEJSKICH Wsparcie dla przedsiębiorców ze środków UE w latach 2014-2020 Krajowe programy Program Operacyjny Inteligentny Rozwój (POIR) 2014-2020 Celem POIR jest zwiększenie innowacyjności

Bardziej szczegółowo

Ośrodki innowacji i przedsiębiorczości jako ogniwa łańcucha współpracy nauki z biznesem

Ośrodki innowacji i przedsiębiorczości jako ogniwa łańcucha współpracy nauki z biznesem Ośrodki innowacji i przedsiębiorczości jako ogniwa łańcucha współpracy nauki z biznesem Opracowanie: Marzena Mażewska Stowarzyszenie Organizatorów Ośrodków Innowacji i Przedsiębiorczości w Polsce Ośrodki

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 maja 2012 r. Tomasz Geodecki Piotr Kopyciński Łukasz Mamica Marcin Zawicki Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji RPO Lubuskie 2020 Oś Priorytetowa 1 Gospodarka i innowacje PI 3 c Zwiększone zastosowanie innowacji w przedsiębiorstwach sektora MŚP W ramach PI mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie

Bardziej szczegółowo

Metodologia badania. Cele szczegółowe ewaluacji zakładają uzyskanie pogłębionych odpowiedzi na wskazane poniżej pytania ewaluacyjne:

Metodologia badania. Cele szczegółowe ewaluacji zakładają uzyskanie pogłębionych odpowiedzi na wskazane poniżej pytania ewaluacyjne: Ewaluacja ex post projektu systemowego PARP pt. Utworzenie i dokapitalizowanie Funduszu Pożyczkowego Wspierania Innowacji w ramach Pilotażu w III osi priorytetowej PO IG Metodologia badania Cel i przedmiot

Bardziej szczegółowo

Budowanie przewagi konkurencyjnej Istota, metody, techniki

Budowanie przewagi konkurencyjnej Istota, metody, techniki Budowanie przewagi konkurencyjnej Istota, metody, techniki Opracowanie: Aneta Stosik Nowoczesna organizacja Elastyczna (zdolna do przystosowania się do potrzeb) wg P. Druckera Dynamiczna (Mająca umiejętność

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość akademicka. Spółki spin-off i spin-out. 10 lipca 2008 r.

Przedsiębiorczość akademicka. Spółki spin-off i spin-out. 10 lipca 2008 r. Przedsiębiorczość akademicka Spółki spin-off i spin-out Uwarunkowania prawne: -Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (DZ.U. Nr 164 poz. 1365 z poźn. zmianami) -Ustawa z dnia 15 września

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 16 maja

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dziś i jutro

Fundusze unijne dziś i jutro Fundusze unijne dziś i jutro Mechanizmy wsparcia przedsiębiorstw Dotacje Usługi doradcze Szkolenia Powiązania kooperacyjne (klastry) Instrumenty inżynierii finansowej - pożyczki, mikropożyczki, poręczenia,

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności Zarządzanie łańcuchami dostaw żywności w Polsce. Kierunki zmian. Wacław Szymanowski Książka jest pierwszą na naszym rynku monografią poświęconą funkcjonowaniu łańcuchów dostaw na rynku żywności w Polsce.

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu magisterskiego na kierunku Ekonomia II stopień PYTANIA NA OBRONĘ

Bardziej szczegółowo

Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia

Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia 1 Co to jest biznesplan? Biznes plan można zdefiniować jako długofalowy i kompleksowy plan działalności organizacji gospodarczej lub realizacji przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do komercjalizacji technologii i innowacyjnych rozwiązań

Wprowadzenie do komercjalizacji technologii i innowacyjnych rozwiązań Unię uropejską w ramach uropejskiego Funduszu połecznego Wprowadzenie do komercjalizacji technologii i innowacyjnych rozwiązań Maciej Psarski Uniwersytet Łódzki Centrum Transferu Technologii Komercjalizacja

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Warszawa, 11 kwiecień 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

REGIONALNE ŚRODKI NA WSPIERANIE DZIAŁÓW R&D. Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych

REGIONALNE ŚRODKI NA WSPIERANIE DZIAŁÓW R&D. Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych REGIONALNE ŚRODKI NA WSPIERANIE DZIAŁÓW R&D Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych Jaka jest Rola MJWPU? Wprowadzanie w świat finansowania innowacji na Mazowszu

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIA DOSKONALĄCE KOMPETENCJE DOT. WDROŻENIA DANYCH PRZEDSIĘWZIĘĆ INNOWACYJNYCH

SZKOLENIA DOSKONALĄCE KOMPETENCJE DOT. WDROŻENIA DANYCH PRZEDSIĘWZIĘĆ INNOWACYJNYCH SZKOLENIA DOSKONALĄCE KOMPETENCJE DOT. WDROŻENIA DANYCH PRZEDSIĘWZIĘĆ INNOWACYJNYCH I ZARZĄDZANIE STRATEGICZNE ramowy program szkolenia (24 godziny) Prowadzący: dr Przemysław Kitowski, Politechnika Gdańska

Bardziej szczegółowo

W RAMACH KRAJOWYCH PROGRAMÓW OPERACYJNYCH

W RAMACH KRAJOWYCH PROGRAMÓW OPERACYJNYCH EKSPERT FUNDUSZY UNIJNYCH POZYSKAJ Z NAMI DOTACJE UNII EUROPEJSKIEJ 0 EUROPROJEKTY Consulting Sp. z o.o. Ekspert Funduszy Unii Europejskiej Andersia Business Centre Plac Andersa 7 61-894 Poznań tel. 61

Bardziej szczegółowo

Współpraca przedsiębiorców z nauką możliwości i doświadczenia. Lech Światły

Współpraca przedsiębiorców z nauką możliwości i doświadczenia. Lech Światły Współpraca przedsiębiorców z nauką możliwości i doświadczenia Lech Światły P r o j e k t y z w iązane z I N N O W A C J A M I z r e a l i z o w a n e p r z e z K u j a w s k o - P o m o r s k i Z w iązek

Bardziej szczegółowo

Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Działania GARR S.A. na rzecz rozwoju przedsiębiorczości w województwie śląskim

Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Działania GARR S.A. na rzecz rozwoju przedsiębiorczości w województwie śląskim Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Działania GARR S.A. na rzecz rozwoju przedsiębiorczości w województwie śląskim Katowice, 22.11.2013 r. Główne obszary działalności DOTACJE

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania Wydział Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Rozporządzenie ogólne PE i Rady Ukierunkowanie

Bardziej szczegółowo

Programy Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego wspierające przedsiębiorczość akademicką oraz transfer technologii

Programy Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego wspierające przedsiębiorczość akademicką oraz transfer technologii Programy Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego wspierające przedsiębiorczość akademicką oraz transfer technologii Marta Pytlarczyk Zastępca Dyrektora Departament Wdrożeń i Innowacji IniTech projekt rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych WROCŁAWSKI PARK TECHNOLOGICZNY Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych Marek Winkowski Wiceprezes WPT S.A. Anna Madera - Kierownik DAIP Gdańsk, 09.03.2009

Bardziej szczegółowo

Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami... 13

Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami... 13 Spis treści Słowo wstępne (Marek Matejun).................................................. 11 Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami.................................

Bardziej szczegółowo

Fundusze Pożyczkowe alternatywnym źródłem finansowania sektora MSP oraz szansą na rozwój regionalnej przedsiębiorczości.

Fundusze Pożyczkowe alternatywnym źródłem finansowania sektora MSP oraz szansą na rozwój regionalnej przedsiębiorczości. od 7,76% Fundusze Pożyczkowe alternatywnym źródłem finansowania sektora MSP oraz szansą na rozwój regionalnej przedsiębiorczości. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego

Bardziej szczegółowo

WORTAL TRANSFERU WIEDZY

WORTAL TRANSFERU WIEDZY WORTAL TRANSFERU WIEDZY Biuro Projektu WORTAL TRANSFERU WIEDZY Wrocławska Rada Federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych NOT ul. Marsz. Józefa Piłsudskiego 74, pokój 320 tel./fax 71 347 14 18 tel. 71

Bardziej szczegółowo

Możliwości dofinansowania w nowej perspektywie 2014-2020 na projekty badawczo-rozwojowe oraz innowacje

Możliwości dofinansowania w nowej perspektywie 2014-2020 na projekty badawczo-rozwojowe oraz innowacje Katowice, 02.09.2015r Możliwości dofinansowania w nowej perspektywie 2014-2020 na projekty badawczo-rozwojowe oraz innowacje RPO WSL Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego (RPO WSL) przewiduje

Bardziej szczegółowo

Wsparcie sektora MŚP w Regionalnych Programach Operacyjnych 2014-2020

Wsparcie sektora MŚP w Regionalnych Programach Operacyjnych 2014-2020 Wsparcie sektora MŚP w Regionalnych Programach Operacyjnych 2014-2020 Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Warszawa, 23 stycznia 2014 r. Wsparcie dla przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Możliwości finansowania transferu wiedzy ze środków dotacyjnych na Mazowszu w latach 2014-2020

Możliwości finansowania transferu wiedzy ze środków dotacyjnych na Mazowszu w latach 2014-2020 Możliwości finansowania transferu wiedzy ze środków dotacyjnych na Mazowszu w latach 2014-2020 Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych O MJWPU RPO WM PO KL

Bardziej szczegółowo

Innowacyjność mikroprzedsiębiorstw oraz współpraca w tym obszarze

Innowacyjność mikroprzedsiębiorstw oraz współpraca w tym obszarze 2015 Anna Tarnawa Departament Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności, PARP Innowacyjność mikroprzedsiębiorstw oraz współpraca w tym obszarze Warszawa, 3 grudnia 2015 r. Warszawa, 3.12.2015 Innowacyjność

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Sopot, 13 marca 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu AUTOEVENT 2014 2 PRZEMYSŁ MOTORYZACYJNY Jeden z największych producentów samochodów i komponentów motoryzacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Bardziej szczegółowo

Fundusze strukturalne i przedakcesyjne dla MŚP

Fundusze strukturalne i przedakcesyjne dla MŚP Fundusze strukturalne i przedakcesyjne dla MŚP Michał Janas Centrum Wspierania Biznesu w Rzeszowie www.spp.org.pl Plan 1) PHARE 2002 2) 3) Phare 2002 Program Rozwoju Przedsiębiorstw Usługi doradcze w następuj

Bardziej szczegółowo

Przegląd dostępnych środków finansowych wspomagających rozwój inicjatywy. Bogdan Kępka

Przegląd dostępnych środków finansowych wspomagających rozwój inicjatywy. Bogdan Kępka Przegląd dostępnych środków finansowych wspomagających rozwój inicjatywy Bogdan Kępka Plan Prezentacji Wstęp Finansowanie w obszarze zarządzania Finansowanie w obszarze marketingu Finansowanie w obszarze

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Na realizacje projektów do Polski w latach 2014-2020 z budżetu Unii Europejskiej trafić ma 82,5 mld euro Kwota zostanie podzielona odpowiednio:

Bardziej szczegółowo

Koncepcja rozprawy doktorskiej. Dorota Czyżewska. Katedra Strategii i Polityki Konkurencyjności Międzynarodowej Poznań, 25.03.2010 r.

Koncepcja rozprawy doktorskiej. Dorota Czyżewska. Katedra Strategii i Polityki Konkurencyjności Międzynarodowej Poznań, 25.03.2010 r. Ośrodki wspierania innowacji a konkurencyjność regionalna w ujęciu koncepcji regionu uczącego się - przykład Francji Koncepcja rozprawy doktorskiej Dorota Czyżewska Opiekun naukowy: dr hab. Ewa Łaźniewska,

Bardziej szczegółowo

Raport pt.: Stan sektora małych i średnich firm w latach 2005-2006. Kto inwestuje, zwiększa swoje szanse na przeżycie

Raport pt.: Stan sektora małych i średnich firm w latach 2005-2006. Kto inwestuje, zwiększa swoje szanse na przeżycie Wyniki badań zrealizowanych na zlecenie PARP to kopalnia wiedzy o tym, co trzeba zrobić, aby tę działalność usprawnić. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości W styczniu br. odbyło się inauguracyjne

Bardziej szczegółowo

Innowacja. Innowacja w przedsiębiorczości. Innowacją jest wprowadzenie do praktyki nowego lub znacząco ulepszonego rozwiązania w odniesieniu do

Innowacja. Innowacja w przedsiębiorczości. Innowacją jest wprowadzenie do praktyki nowego lub znacząco ulepszonego rozwiązania w odniesieniu do Innowacja w przedsiębiorczości Andrzej Zakrzewski Akademickie Inkubatory Przedsiębiorczości andrzej.zakrzewski@inkubatory.pl Innowacja Innowacją jest wprowadzenie do praktyki nowego lub znacząco ulepszonego

Bardziej szczegółowo

Aktywne formy kreowania współpracy

Aktywne formy kreowania współpracy Projekt nr... Kształtowanie sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Dolnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem aspektów ekonomiczno społecznych Aktywne formy kreowania współpracy Dr inż.

Bardziej szczegółowo

ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008

ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008 ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008 KONKURS Zgłoszenie pomysłu do Konkursu należy przysłać do 17 listopada, e-mailem na adres konkurs@uni.lodz.pl Rozstrzygnięcie Konkursu do 12 grudnia

Bardziej szczegółowo

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015 Strategia dla Klastra IT Styczeń 2015 Sytuacja wyjściowa Leszczyńskie Klaster firm branży Informatycznej został utworzony w 4 kwartale 2014 r. z inicjatywy 12 firm działających w branży IT i posiadających

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. 23 stycznia 2014 r.

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. 23 stycznia 2014 r. Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 23 stycznia 2014 r. Założenia PO IR Najważniejsze założenia Programu: realizacja projektów B+R w konsorcjach biznesu i nauki,

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego BIZNESPLAN

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego BIZNESPLAN BIZNESPLAN Dokument wypełniają osoby, które uczestniczyły w module szkoleniowym, ubiegające się o udział w doradztwie indywidualnym w ramach projektu SPINAKER WIEDZY II Regionalny program wsparcia przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 18 grudnia 2014 r. Negocjacje POIR z KE 8-10 lipca br. (Warszawa)

Bardziej szczegółowo

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Zarys wybranych programów form wsparcia MSP w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw Paweł Czyż, PARP, 2004 1. Sektorowy

Bardziej szczegółowo

Typ projektów mogących uzyskać dofinansowanie. Priorytet I. Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa

Typ projektów mogących uzyskać dofinansowanie. Priorytet I. Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa Harmonogram naborów wniosków o dofinansowanie w trybie konkursowym dla Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój na 2015 rok 1 (wersja nr 5 z 18 września 2015 r.) Numer i nazwa Działania/Poddziałania Planowany

Bardziej szczegółowo

RPO ŁÓDZKIE. 3.2 Podnoszenie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw bezpośrednie inwestycje w przedsiębiorstwach

RPO ŁÓDZKIE. 3.2 Podnoszenie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw bezpośrednie inwestycje w przedsiębiorstwach FUNDUSZE UNIJNE Firma Complex IT oferuje profesjonalne doradztwo w zakresie wyboru odpowiedniego konkursu, przygotowaniu projektów a także oferuje wsparcie przez cały okres przygotowania, aplikacji i realizacji

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dziś i jutro

Fundusze unijne dziś i jutro Fundusze unijne dziś i jutro Mechanizmy wsparcia przedsiębiorstw Dotacje Usługi doradcze Szkolenia Powiązania kooperacyjne (klastry) Instrumenty inżynierii finansowej - pożyczki, mikropożyczki, poręczenia,

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020

Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 1 Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 2 Stan prac wdrożeniowych System informatyczny Wytyczne i wzory dokumentów Szczegółowe opisy priorytetów Negocjacje programów operacyjnych z KE

Bardziej szczegółowo

Finansowanie MSP w Polsce ze środków finansowych UE jako czynnik wpływający na konkurencyjność przedsiębiorstw

Finansowanie MSP w Polsce ze środków finansowych UE jako czynnik wpływający na konkurencyjność przedsiębiorstw Finansowanie MSP w Polsce ze środków finansowych UE jako czynnik wpływający na konkurencyjność przedsiębiorstw B 316447 Spis treści Wstęp 9 Rozdział I. Konkurencyjność sektora małych i średnich przedsiębiorstw,

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Dotacje unijne na innowacyjne projekty

Dotacje unijne na innowacyjne projekty Dotacje unijne na innowacyjne projekty Dotychczas głównym źródłem finansowania działalności B+R były środki własne przedsiębiorców. Jednak z upływem czasu potencjał innowacyjnych projektów badawczych został

Bardziej szczegółowo

Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. www.marr.pl

Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. www.marr.pl Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. MARR SA: Założona w 1993 Główny udziałowiec Województwo Małopolskie 88,8% 170 pracowników Kapitał założycielski: 87 675 000 PLN (~20 mln EUR) Oferta MARR SA

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie nakładów na działalność B+R i transfer technologii w RPO WM na lata 2007-2013

Podsumowanie nakładów na działalność B+R i transfer technologii w RPO WM na lata 2007-2013 Podsumowanie nakładów na działalność B+R i transfer technologii w RPO WM na lata 2007-2013 Mazowiecka Jednostka Wdrażania Programów Unijnych Warszawa, 11 grudnia 2013 br. DIAGNOZA WYZWAŃ, POTRZEB I POTENCJAŁÓW

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Zwycięskie strategie przedsiębiorstw dr Grzegorz Głód Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 23 marca 2015 r. Być konkurencyjnym??? Najlepszym sposobem przewidywania przyszłości

Bardziej szczegółowo

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska. Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska. Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego Plan prezentacji System finansowy a sfera realna Rozwój w ujęciu krajowym,

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna.

Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna. Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna. ekspert: Szymon Medalion prowadząca: Marzena Szewczyk-Nelson Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r Możliwości finansowania dla MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII 03 czerwca 2008 r OLGA WARZECHA CENTRUM TRANSFERU TECHNOLOGII AGH Dział Obsługi Funduszy Strukturalnych tel. 12 617 31 59 warzecha@agh.edu.pl

Bardziej szczegółowo

www.medsilesia.com www.medsilesia.com Oferta usług rozwojowych dla branży medycznej KLASTER MedSilesia

www.medsilesia.com www.medsilesia.com Oferta usług rozwojowych dla branży medycznej KLASTER MedSilesia RAZEM DLA INNOWACYJNEJ MEDYCYNY Klaster MedSilesia to: potencjał technologii, wyrobów, urządzeń medycznych, wszystkie kluczowe jednostki naukowe i uczelnie ze Śląska, najważniejsze innowacyjne przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój Instrumenty wsparcia przedsiębiorców w Programie Operacyjnym Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój I. Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja

Bardziej szczegółowo

Współpraca sektora MŚP z B+R pod kątem rozwoju potencjału innowacyjnego sektora MŚP w województwie mazowieckim. dr Michał Klepka

Współpraca sektora MŚP z B+R pod kątem rozwoju potencjału innowacyjnego sektora MŚP w województwie mazowieckim. dr Michał Klepka Współpraca sektora MŚP z B+R pod kątem rozwoju potencjału innowacyjnego sektora MŚP w województwie mazowieckim dr Michał Klepka Współpraca - formy Nieformalne spotkania Praktyki studenckie Zamawiane prace

Bardziej szczegółowo

Stan i kierunki rozwoju instytucji proinnowacyjnych w województwie dolnośląskim

Stan i kierunki rozwoju instytucji proinnowacyjnych w województwie dolnośląskim Stan i kierunki rozwoju instytucji proinnowacyjnych w województwie dolnośląskim Seminarium konsultacyjne III Wrocław, 10 grudnia 2010 r. Plan prezentacji I. Cele i zakres badania II. Metodologia i przebieg

Bardziej szczegółowo

Biznesplan. Budowa biznesplanu

Biznesplan. Budowa biznesplanu BIZNESPLAN Biznesplan dokument zawierający ocenę opłacalności przedsięwzięcia gospodarczego [. Sporządzany na potrzeby wewnętrzne przedsiębiorstwa, jest także narzędziem komunikacji zewnętrznej m.in. w

Bardziej szczegółowo

Wsparcie PARP na rozwój przedsiębiorstw z funduszy Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój

Wsparcie PARP na rozwój przedsiębiorstw z funduszy Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2015 Radosław Runowski Dyrektor Departamentu Wsparcia e-gospodarki Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Wsparcie PARP na rozwój przedsiębiorstw z funduszy Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój

Bardziej szczegółowo

Transfer technologii z uczelni do przemysłu

Transfer technologii z uczelni do przemysłu Transfer technologii z uczelni do przemysłu Olaf Gajl Podsekretarz Stanu w MNiSW Krzysztof J. Kurzydłowski Podsekretarz Stanu w MNiSW Innowacyjna pozycja Polski (European Innovation Scoreboard 2006) 2005

Bardziej szczegółowo