NANOBIOROBOTY: PERSPEKTYWY ZASTOSOWANIA W DIAGNOSTYCE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "NANOBIOROBOTY: PERSPEKTYWY ZASTOSOWANIA W DIAGNOSTYCE"

Transkrypt

1 XI SZKOŁA TECHNOLOGII FERMENTACJI Łódź, 29 marca - 01 kwietnia 2006 NANOBIOROBOTY: PERSPEKTYWY ZASTOSOWANIA W DIAGNOSTYCE dr. hab. Anna Salek, International Bio-Consulting, Niemcy 1. Wstęp Nanobioroboty (nanobioboty, nanoboty) są to zaprogramowane przez nanotechnologów struktury lub kompozycje elektroniczne (np. bionems), wykonane w nanoskali (1-100 nm) z nowych typów materiałów (np. włókien węglowych lub biopolimerów w formie nanomembran), z udziałem AFM (atomowego mikroskopu) [1]. Nanobioroboty przy samoporządkowaniu się (self-assembly) lub przy tzw. wewnątrzkomórkowym transporcie różnych substancji (aktywatorów lub inhibitorów), współdziałają również z większymi podjednostkami organizmu, tj. z całymi zespołami tkanek. Istnieją podstawy do przypuszczeń, że nanostruktury będą odgrywać nieocenioną rolę w informatyce i w związanych z nią dyscyplinach biologicznych. Wykorzystanie w biologii molekularnej nanodetektorów (nanobiosensorów, szczególnie o powierzchni spreparowanej techniką nanofluidyzacyjną), w roli nanobiorobotów jako nanocząsteczek (nanoparticles, nanokapsułek), służacych do: sterowania oraz kontroli wewnątrzkomórkowych procesów metabolicznych i anabolicznych (step by step in real time), w inżynierii genetycznej (genomics) i w inżynierii atomowej komórki - do konstrukcji nowych hybrydów, a właściwie małych fragmentów DNA (nanodots), uzyskanych drogą transformacji pewnych nanobiomotorów,

2 2 Anna Sałek jak również użycie nanobiorobotów do wszelkich innych manipulacji genetycznych, np. sekwencjonowania genów i analizy GMO, czy w biochemii białek, podczas tzw. proteomics, stosując technikę lab-on-achip, otwiera kolejne fantastyczne możliwości w biotechnologii, a właściwie w nanobiotechnologii. Czy użycie nanobiomotorów zmierza do tzw. traceability? Publikowana powszechnie wizja eliminacji rolnictwa podczas nie-biologicznej produkcji żywności metodami nanotechnologicznymi (atom-by-atom) jest zbyt ekstremalna i daleko wybiegająca w przyszłość. Realnym są natomaiast innowacje nanobiotechnologiczne w produkcji wód pitnych i napojów oraz w tzw. nutraceuticals /functional food, polegające na wzbogacaniu żywności w wartościowe dodatki (np. środki przeciwutleniające), bądź na wprowadzaniu do organizmu ludzkiego substancji leczniczych w sposób ściśle ukierunkowany oraz bez strat organoleptycznych, czy zdrowotnych (tzw. system drug delivery). Przykładem praktycznego wdrażania nanotechnologicznych osiągnięć mogą być produkty firmy Nestle AG, czy Kraft Foods AG, które koncentrują się na różnych rozwiązaniach, jak personal foods, przygotowanych w formie nanokapsułek i przystosowanych do indywidualnych upodobań konsumentów lub do potrzeb zdrowotnych pacjentów. Innym praktycznym i bardzo obiecującym elementem innowacyjnym w technologii żywności może być zastosowanie tzw. smart foods, tj. elektronicznych identyfikatorów w roli biorobotów-sensorów, umieszczonych w żywności i wykrywających obecność niepożądanych mikroorganizmów czy związków chemicznych, sygnalizując tym samym kontaminację produktu i jego potencjalne zagrożenie dla zdrowia ludzkiego. Nanobioroboty, mogą być

3 NANOBIOROBOTY: PERSPEKTYWY ZASTOSOWANIA W DIAGNOSTYCE 3 pomocnymi elementami zagadnień z zakresu tzw. risk assessment, food & safety oraz monitoringu higieny produkcji żywności. 2. Rozwinięcie Nowe tendencje badawcze w nanotechnologii, mogące zrewolucjonizować wiele dziedzin życia, a w tym technologię żywności i rolnictwo, obejmują: BioNEMS (bionanomechaniczne systemy), w skład których wchodzą różnego rodzaju biomotory, sensory, pompy, rotory, itp. przyrządy, sztucznie skonstruowane lub naturalnie odzyskiwane [6, 9, 10]. Procesy nanobiotechnologiczne, w skład których wchodzą wszelkie manipulacje zewnątrz- i wewnątrzkomórkowe (np. bioinżynieria DNA lub białek błony komórkowej), self-assembly, fabrykacja tkanek i określonych bio-produktów [6]. Systemy nanokapsułek, przenoszące suplementy dla potrzeb funkcjonalnej żywności oraz niebezpieczne leki (w medycynie drug delivery lub smart drugs, np. przy leczeniu nowotworów) [2-5, 7]. Specyficzne nanobiomotory likwidujące skażenia środowiska mikroorganizmami patogennymi (systemy zwane cleanerami ) [8, 11]. Rys. 1. Cleaners Kolektor mikroorganizmów Rys. 1. Systemy nanobiorobotów zwane Cleaner ami (czyściciele). Wg Roberta Freitas [8]. Bioseparacja i diagnostyka oparta na selektywnej identyfikacji powierzchni komórkowych mikroorganizmów, w tym patogenów

4 4 Anna Sałek żywności (zastosowanie systemu specyficznych receptorów, immunologicznego powinowactwa) [7, 8]. Nowe typy materiałów opracowanych specjalnie dla nanotechnologii, jak kompozycje biopolimerowe (np. powiązane ze specyficznym DNA), nanomembrany oraz włókna węglowe, silikonowe lub tytanowe, stosowane już od pewnego czasu przez europejskie i amerykańskie firmy do nanofiltracji w browarnictwie i do odsalania wód morskich. Nowe techniki / technologie konstrukcji nanobiomotorów oraz chipów, jak mikro-, nanofluidyzacja i fotolitografia, opierające się na wykorzystaniu AFM (atom force mikroskopy) [7, 8, 9, 10]. Rys. 2. Rys. 2. Atom Force Microskopy (AFM): system do fotolitografii powierzchni chipów [7]. Technikę i produkcję bio-chipów, np. lab-on-a-chip, wykorzystaną w kompleksowej analizie badanego systemu biologicznego [6]. Najbardziej intereseujące z punktu widzenia procesów fermentacyjnych wydaje się być zastosowanie powyższych nowinek do analizy wody technologicznej i monitoringu przebiegu fermentacji in real time, z uwagi na ewentualną

5 NANOBIOROBOTY: PERSPEKTYWY ZASTOSOWANIA W DIAGNOSTYCE 5 obecność trujących związków chemicznych, resztek antybiotyków, toksyn czy obcych mikroorganizmów, zakłócających prawidłową technologię i jakość piwa. Z kolei, z uwagi na materiał do słodowania ważna jest szybka i bezbłędna analiza obecności GMO oraz charakterystyka fizjologiczno-genetyczna drożdży browarniczych, korygowana na bieżąco, tj. podczas respiracji, fermentacji i innych procesów katabolicznych oraz anabilicznych w czasie produkcji. Ostatnie osiągnięcia naukowe z dziedziny biologii komórkowej przyczyniły się do wyczerpującego zrozumienia funkcji i mechanizmu działania biomolekularnych motorów w mikroorganizmach, przeważnie eukariotycznych oraz w tkankach organizmów wyższych. Pewna grupa biomotorów, spełniająca rolę ośrodków energetycznych, przetwarza różne substancje chemiczne (np. fosforowe, jak ATP) głównie na energię mechaniczną. Inny rodzaj biomaszyn jest zdolny do replikacji materiału genetycznego i syntezy białek, np. polimerazy DNA i szereg enzymów zaangażowanych w translacji białek [1, 9]. Fakt ten stworzył możliwości wykorzystania naturalnych nonorobotów, np. pochodzenia białkowego, m.in. jako nanomaszyn w sfabrykowanych układach typu lab-on-a-chip, jak również w roli biosensorów i aktywnych bionanomembran o strukturze nanobioplimeru, połączonego ze sztucznym fragmentem DNA (Rys. 6). Nanobiomotory w postaci nanokapsułek są transporterami, przenoszącymi substancje wzbogacające, barwniki i witaminy, użyteczne w fukcjonalnej żywności, jak również leki, stosowane w profilaktyce (szczepionki, przeciwciała) oraz w medycynie (antybiotyki, leki przeciwnowotworowe). Biomolekularne motory mogą formować w nanoskali podstawy nowych nanokonstrukcji oraz dokonywać aktywnej ich strukturyzacji i wszelkich manipulacji,

6 6 Anna Sałek wg techniki Feymana bottom-up i atomowej mikroskopii (AFM) [8]. W nanobiotechnologii skoncentrowano się na molekularnych motorach [1, 9]: typu liniwego (linearne), jak miozyna i kinezyna, generujących siłę ruchu wewnątrzkomórkowych struktur, zwanych filamentami (Rys. 3) oraz na motorach liniowych będących enzymami przemieszczającymi się wzdłuż nici DNA i RNA Rys. 3. Nanobiomotor typu liniowego: miozyna. na motorach typu rotacyjnego, wytwarzających energię obrotową wewnątrz dużych kompleksów białkowych, do których zaliczana jest syntaza ATP Rys. 4. Nanobiomotor typu rotacyjnego: syntaza ATP. Aktualnie biotechnologowie przygotowują się do zastosowania wyżej wymienionych biologicznych bionanomotorów w praktyce medycznej,

7 NANOBIOROBOTY: PERSPEKTYWY ZASTOSOWANIA W DIAGNOSTYCE 7 profilaktycznej, żywieniowej oraz w różnych procesach przemysłowych. Do kontrukcji i działania tych nanomaszyn, wykorzystuje się najnowsze osiągnięcia genomiki, proteomiki, transkriptomiki, technologii chipów, syntezy sztucznych chromosomów oraz inżynierii naturalnych biobotów. Większość prac dotyczy różnego typu nanomaszyn, jednakże przeznaczonych dla medycyny, np. nanobioroboty jako wektory w terapii genowej lub przy leczeniu schorzeń nowotworowych [2, 3, 4, 5, 7, 8]. Dla technologów żywności interesujące jest użycie technik genetycznych i nanotechnologicznych, zmierzających do budowy nanomaszyn, w szczególności: zaprzęgniętych do tworzenia mikroorganizmów funkcjonalnych pod względem przemysłowym, tzn. generujących produkcję pożądanych cząsteczek białkowych, witamin, hormonów, enzymów oraz wyzwalających dodatkową energię, reperujących zmiany typu drobnych mutacji, jak również transportujących w obie strony poprzez błonę komórkową różnego rodzaju związki chemiczne; nanomaszyn w formie zróżnicowanych nanokapsułek, przenoszących do organizmu lub funkcjonalnej żywności substancje wzbogacające i zapobiegających chorobom, jak np. witaminy, aminokwasy, białka odpornościowe, NNKT, związki energetyczne i niezbędne minerały, przeciwutleniacze, barwniki oraz niektóre substancje ochronne (przeciwbakteryjne); zespołu nanomotorów, likwidujących zanieczyszczenia środowiska technologicznego obcymi mikroorganizmami i chemikaliami (cleaners); specyficznych nanomotorów, zw. smart drugs, wyposażonych w odpwiednie receptory oraz inhibitory, działających wybiórczo w stosunku do mikroorganizmów i ich toksyn, skażających środowisko produkcyjne;

8 8 Anna Sałek nanobiorobotów jako biosensorów w procesach biotechnologicznych, wykorzystujących m.in. technikę lab-on-a-chip, bioplimery, włókna węglowe, połączone z sztucznym fragmentem DNA na bazie silikonowej [Rys.5 i 6]: hν Fluorescencja Hybryd Baza silikonowa cdna DNA próbki Rys. 5. Hybrydyzacja (genetyczna rekombinacja lub identyfikacja) na biochipie [6, 8, 9]. Rys. 6. Bionanoroboty. Różne konfiguracje protein i sztucznego DNA [NASA Institute, USA].

9 NANOBIOROBOTY: PERSPEKTYWY ZASTOSOWANIA W DIAGNOSTYCE 9 LITERATURA [1] Balzani V., Credi A., Venturi M.: Molecular Devices and Machines, Book, (2003). [2] Cavalcanti A., Freitas R., Kretly L.C.: Nanorobotics control design: A practical approach tutorial, ASME Design Engineering Technical Conferences, (Salt Lake City, USA, September/October 2004). [3] Cavalcanti A., Rosen L. et al.: Nanorobotic challenges in biomedical applications, design and control, IEEE ICECS Int. Conf. On Electronics, Circuits System, (Tel-Aviev, Israel, December 2004). [4] Cavalcanti A., Freitas R.: Nanorobotics control design: A collective behavior approach for medicine, IEEE Transactions on Nanobioscience, 4, (2005), [5] Cavalcanti A.: Robots in surgery, Euro Nano Forum 2005, Nanotechnology and the Health of the EU Citizen in 2020, Plenary Lecture, (Edinburgh, UK, September 2005). [6] DNA-based molecular construction, International Workshop, (Jena, Germany, May 2002). [7] Dufrene Y.F.: Using nanotechniques to explore microbial surfaces, Nature Reviews. Microbiology, 2, (2004), [8] Freitas R. A. Jr.: The future of Nanofabication and Molecular scale devices in nanomedicine, Nanomedicine, Book Charpter MIT-OIS, (July 2002). [9] Goodsell D.S.: Bionanotechnology. Lessons from Nature, Book, J. Wiley-Liss, (2004). [10] Niemeyer C.M., Mirkin C.A.: Nanobiotechnology. Concepts, Application and Perspectives, Book J. Wiley-VCH, (2004). [11] Svidinenko Y.: Bacteria Hunter The Worm Medicine Nanorobotic Device, Oslik (Oslik), ( ). NANOBIOROBOTS: OUTLOOK OF APPLICATION IN DIAGNOSTICS Abstract Recent advances in understanding how biomolecular motors work has raised the possibility that they might find various applications as nanomachines. Also, due to the progress in the field of nanotechnology - nanorobots manufacturing has been growing gradually. From such achievements in molecular electronics (molecular nanotechnology), as well as recent results in biotechnology and genetics, the first operating biological robots are expected to appear in the coming 5 years. In terms of time it means a very near better future with significant improvements also in food technology or functional food. The use of nanorobots in biotechnology has provided additional tools for molecular biology enabling minimally invasive intervention during genetic manipulation or even long distance tele-control-regulation of cell synthesis and metabolism (including industrial microorganisms) by such devices in part of sensors as well as nanoparticles / nanocapsules. Now, we became fasci-

10 10 Anna Sałek nated with the prospect of visualising (under AFM) in real time, i.e. the single-molecule dynamics of the polymerase motors or receptors binding on the surface of cell membranes. Successful nanorobotic system must be able to respond efficiently in real time diagnosis or monitoring to changing aspects of microenvironments of food, not previously examined, from a control perspective by detecting of food-borne pathogens and spoilage microorganisms before it s packaged. Delivery to our organisms (through functional food) some dietary supplements and active ingredients (as vitamins, flavours, natural colours, antioxidants) is realised via encapsulated nanobiomotors / particles, with a diameter of less than 30 nm, called miscelles. The automation and manufacturing of nanorobots (nano-fabrication) is a challenging in many fields. Realising revolutionary applications of nanorobots to health, environmental and food technology problems raises new control challenges. The design and the development of complex nanomechatronic systems (NEMS), encapsulation or construction of lab-on a-chip with high performance (using for example nanobiopolymer membranes, gold-sensors, silicon or carbon nanotubes technology) should be addressed via simulation to help pave the way for future applications of nanorobots in biotechnological problems, promising as a method for chemical and biological detection.

Nanobiotechnologia zastosowanie w przemyśle spożywczym

Nanobiotechnologia zastosowanie w przemyśle spożywczym Nanobiotechnologia zastosowanie w przemyśle spożywczym Cz. 1. Trendy nanotechnologii w białej biotechnologii Dr. hab. Anna Sałek International Bio-Consulting, Germany 1. Wstęp Mikrodiagnostyka żywności

Bardziej szczegółowo

1. Biotechnologia i inżynieria genetyczna zagadnienia wstępne 13

1. Biotechnologia i inżynieria genetyczna zagadnienia wstępne 13 Spis treści Przedmowa 11 1. Biotechnologia i inżynieria genetyczna zagadnienia wstępne 13 1.1. Wprowadzenie 13 1.2. Biotechnologia żywności znaczenie gospodarcze i społeczne 13 1.3. Produkty modyfikowane

Bardziej szczegółowo

Nanotechnologia aktualnie jest najbardziej fascynującym

Nanotechnologia aktualnie jest najbardziej fascynującym Nanotechnologia aktualnie jest najbardziej fascynującym cym rezultatem wielodyscyplinarnych badań naukowych, z niekonwencjonalnymi rozwiązaniami zaniami technicznymi z kilku dziedzin nauki, m.in in.. fizyki,

Bardziej szczegółowo

I II III TS W C L P RAZEM (TOTAL)

I II III TS W C L P RAZEM (TOTAL) BOTHNOLOGA CH-D STOPEŃ - NŻYNERSKE STACJONARNE 16.05.2012 r. 1 CM 2 CN 3 CF 4 CA 5 CM 6 FF 7 ZB Grupa modułów kształcenia W01 w zakresie matematyki, fizyki i chemii (Group of training modules W01 in mathematics,

Bardziej szczegółowo

Analizy wielkoskalowe w badaniach chromatyny

Analizy wielkoskalowe w badaniach chromatyny Analizy wielkoskalowe w badaniach chromatyny Analizy wielkoskalowe wykorzystujące mikromacierze DNA Genotypowanie: zróżnicowane wewnątrz genów RNA Komórka eukariotyczna Ekspresja genów: Które geny? Poziom

Bardziej szczegółowo

Zdobycze biotechnologii w medycynie i ochronie środowiska

Zdobycze biotechnologii w medycynie i ochronie środowiska Zdobycze biotechnologii w medycynie i ochronie środowiska InŜynieria genetyczna - badania biomedyczne Jednym z najbardziej obiecujących zastosowań nowych technologii opartych na przenoszeniu genów z jednego

Bardziej szczegółowo

Biotechnologia w Polsce w 2013 r.

Biotechnologia w Polsce w 2013 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Szczecinie Warszawa, listopad 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Wprowadzenie Biotechnologia w Polsce w 2013 r. Biotechnologia jest to interdyscyplinarna

Bardziej szczegółowo

Academic year: 2012/2013 Code: EIB-2-303-BN-s ECTS credits: 4. Electrical Engineering, Automatics, Computer Science and Engineering in Biomedicine

Academic year: 2012/2013 Code: EIB-2-303-BN-s ECTS credits: 4. Electrical Engineering, Automatics, Computer Science and Engineering in Biomedicine Module name: Genetyka molekularna Academic year: 2012/2013 Code: EIB-2-303-BN-s ECTS credits: 4 Faculty of: Electrical Engineering, Automatics, Computer Science and Engineering in Biomedicine Field of

Bardziej szczegółowo

BIOPOLIMERY. Rodzaj zajęć: Grupa: WIMiC I-III r. Termin: poniedziałek Sala: Prowadzący: KONSULTACJE. POK. 106a A3. seminarium 105 A3/A4

BIOPOLIMERY. Rodzaj zajęć: Grupa: WIMiC I-III r. Termin: poniedziałek Sala: Prowadzący: KONSULTACJE. POK. 106a A3. seminarium 105 A3/A4 BIOPOLIMERY Rodzaj zajęć: seminarium Grupa: WIMiC I-III r. Termin: poniedziałek 15.00-16.30 Sala: Prowadzący: 105 A3/A4 dr hab. inż. Jadwiga Laska KONSULTACJE CZWARTEK 11.00-12.00 POK. 106a A3 Kontakt

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: EIB-2-206-BN-s Punkty ECTS: 3. Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Specjalność: Bionanotechnologie

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: EIB-2-206-BN-s Punkty ECTS: 3. Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Specjalność: Bionanotechnologie Nazwa modułu: Genetyka molekularna Rok akademicki: 2014/2015 Kod: EIB-2-206-BN-s Punkty ECTS: 3 Wydział: Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Inżynierii Biomedycznej Kierunek: Inżynieria Biomedyczna

Bardziej szczegółowo

DETECTION OF MATERIAL INTEGRATED CONDUCTORS FOR CONNECTIVE RIVETING OF FUNCTION-INTEGRATIVE TEXTILE-REINFORCED THERMOPLASTIC COMPOSITES

DETECTION OF MATERIAL INTEGRATED CONDUCTORS FOR CONNECTIVE RIVETING OF FUNCTION-INTEGRATIVE TEXTILE-REINFORCED THERMOPLASTIC COMPOSITES Kompozyty 11: 2 (2011) 152-156 Werner A. Hufenbach, Frank Adam, Maik Gude, Ivonne Körner, Thomas Heber*, Anja Winkler Technische Universität Dresden, Institute of Lightweight Engineering and Polymer Technology

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Łódzki, Instytut Biochemii

Uniwersytet Łódzki, Instytut Biochemii Życie jest procesem chemicznym. Jego podstawą są dwa rodzaje cząsteczek kwasy nukleinowe, jako nośniki informacji oraz białka, które tę informację wyrażają w postaci struktury i funkcji komórek. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1959/press.html?print=1

Bardziej szczegółowo

Biotechnologia jest dyscypliną nauk technicznych, która wykorzystuje procesy biologiczne na skalę przemysłową. Inaczej są to wszelkie działania na

Biotechnologia jest dyscypliną nauk technicznych, która wykorzystuje procesy biologiczne na skalę przemysłową. Inaczej są to wszelkie działania na Biotechnologia jest dyscypliną nauk technicznych, która wykorzystuje procesy biologiczne na skalę przemysłową. Inaczej są to wszelkie działania na żywych organizmach prowadzące do uzyskania konkretnych

Bardziej szczegółowo

Nowy kierunek studiów na Wydziale Nauk Biologicznych Uniwersytetu Wrocławskiego. Studia licencjackie i magisterskie

Nowy kierunek studiów na Wydziale Nauk Biologicznych Uniwersytetu Wrocławskiego. Studia licencjackie i magisterskie Nowy kierunek studiów na Wydziale Nauk Biologicznych Uniwersytetu Wrocławskiego Studia licencjackie i magisterskie Kierunek MIKROBIOLOGIA jest realizowany w Instytucie Genetyki i Mikrobiologii: Zakład

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Samsel Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

Katarzyna Samsel Narodowe Centrum Badań i Rozwoju Katarzyna Samsel Narodowe Centrum Badań i Rozwoju Programy międzynarodowe FLAG-ERA http://ncbr.gov.pl/programy-miedzynarodowe/era-net/flag-era/ M-ERA.NET http://www.ncbir.pl/programy-miedzynarodowe/era-net/m-eranet/

Bardziej szczegółowo

Jest to dziedzina biologiczna wywodząca się z biotechnologii. Bioinformatyka

Jest to dziedzina biologiczna wywodząca się z biotechnologii. Bioinformatyka Wstęp do obsługi biologicznych baz danych i analizy porównawczej białek i genów Katedra Fizjologii i Biotechnologii Roślin Pok. 113 CB jan.jastrzebski@uwm.edu.pl bioinformatyka@gmail.com www.ebiology.net

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Biotechnology in Environmental Protection. Kod Punktacja ECTS* 1

KARTA KURSU. Biotechnology in Environmental Protection. Kod Punktacja ECTS* 1 KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Biotechnologia w ochronie środowiska Biotechnology in Environmental Protection Kod Punktacja ECTS* 1 Koordynator Prof. dr hab. Maria Wędzony Zespół dydaktyczny: Prof.

Bardziej szczegółowo

Tematyka zajęć z biologii

Tematyka zajęć z biologii Tematyka zajęć z biologii klasy: I Lp. Temat zajęć Zakres treści 1 Zapoznanie z przedmiotowym systemem oceniania, wymaganiami edukacyjnymi i podstawą programową Podstawowe zagadnienia materiału nauczania

Bardziej szczegółowo

Kierunek Międzywydziałowy - Inżynieria Biomedyczna. Politechnika Gdańska, Inżynieria Biomedyczna. Specjalność:

Kierunek Międzywydziałowy - Inżynieria Biomedyczna. Politechnika Gdańska, Inżynieria Biomedyczna. Specjalność: Kierunek Międzywydziałowy - Inżynieria Biomedyczna Specjalność: CHEMIA W MEDYCYNIE CHEMIA W MEDYCYNIE Studia mają charakter interdyscyplinarny, łączą treści programowe m.in. takich obszarów, jak: Analityka

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do biologii molekularnej.

Wprowadzenie do biologii molekularnej. Wprowadzenie do biologii molekularnej. Materiały dydaktyczne współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Biologia molekularna zajmuje się badaniem biologicznych

Bardziej szczegółowo

Konsorcjum Biofarma i Centrum Biotechnologii Politechniki Śląskiej. Konferencja Nauka.Infrastruktura.Biznes

Konsorcjum Biofarma i Centrum Biotechnologii Politechniki Śląskiej. Konferencja Nauka.Infrastruktura.Biznes Konsorcjum Biofarma i Centrum Biotechnologii Politechniki Śląskiej Konferencja Nauka.Infrastruktura.Biznes Konsorcjum Śląska Biofarma Głównym celem zawiązania konsorcjum Śląska BIO FARMA, było nawiązanie

Bardziej szczegółowo

Mikroorganizmy Zmodyfikowane Genetycznie

Mikroorganizmy Zmodyfikowane Genetycznie Mikroorganizmy Zmodyfikowane Genetycznie DEFINICJA Mikroorganizm (drobnoustrój) to organizm niewidoczny gołym okiem. Pojęcie to nie jest zbyt precyzyjne lecz z pewnością mikroorganizmami są: bakterie,

Bardziej szczegółowo

Biologia molekularna

Biologia molekularna Biologia molekularna 1. Metryczka Nazwa Wydziału Program kształcenia Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej Analityka Medyczna, studia jednolite magisterskie, studia stacjonarne i niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Bliskie spotkania z biologią METABOLIZM. dr hab. Joanna Moraczewska, prof. UKW. Instytut Biologii Eksperymetalnej, Zakład Biochemii i Biologii Komórki

Bliskie spotkania z biologią METABOLIZM. dr hab. Joanna Moraczewska, prof. UKW. Instytut Biologii Eksperymetalnej, Zakład Biochemii i Biologii Komórki Bliskie spotkania z biologią METABOLIZM dr hab. Joanna Moraczewska, prof. UKW Instytut Biologii Eksperymetalnej, Zakład Biochemii i Biologii Komórki Metabolizm całokształt przemian biochemicznych i towarzyszących

Bardziej szczegółowo

Dane mikromacierzowe. Mateusz Markowicz Marta Stańska

Dane mikromacierzowe. Mateusz Markowicz Marta Stańska Dane mikromacierzowe Mateusz Markowicz Marta Stańska Mikromacierz Mikromacierz DNA (ang. DNA microarray) to szklana lub plastikowa płytka (o maksymalnych wymiarach 2,5 cm x 7,5 cm) z naniesionymi w regularnych

Bardziej szczegółowo

The Overview of Civilian Applications of Airborne SAR Systems

The Overview of Civilian Applications of Airborne SAR Systems The Overview of Civilian Applications of Airborne SAR Systems Maciej Smolarczyk, Piotr Samczyński Andrzej Gadoś, Maj Mordzonek Research and Development Department of PIT S.A. PART I WHAT DOES SAR MEAN?

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o.

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Miejsce odbywania stażu / Legal address Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw Stanowisko, obszar działania/

Bardziej szczegółowo

Nanobiotechnologia zastosowanie w przemyśle spożywczym. Cz. 2. Mikro- i nanodiagnostyka w biotechnologii

Nanobiotechnologia zastosowanie w przemyśle spożywczym. Cz. 2. Mikro- i nanodiagnostyka w biotechnologii Nanobiotechnologia zastosowanie w przemyśle spożywczym Cz. 2. Mikro- i nanodiagnostyka w biotechnologii Dr. hab. Anna Sałek International Bio-Consulting, Germany 1. Biosensory i biomarkery w analizie i

Bardziej szczegółowo

Biotechnologia i inżynieria genetyczna

Biotechnologia i inżynieria genetyczna Wersja A Test podsumowujący rozdział II i inżynieria genetyczna..................................... Imię i nazwisko.............................. Data Klasa oniższy test składa się z 16 zadań. rzy każdym

Bardziej szczegółowo

10. 11. Histologia. 12. Bioetyka 13. 14. 15. 1,5 45 16. 0,5 4 17. 0,5 2 18. 0,5 3 19. Matematyka ze statystyką Mathematics and Statistics

10. 11. Histologia. 12. Bioetyka 13. 14. 15. 1,5 45 16. 0,5 4 17. 0,5 2 18. 0,5 3 19. Matematyka ze statystyką Mathematics and Statistics PLAN STUDIÓW - I rok - Biotechnologia specjalność biotechnologia medyczna (studia I stopnia) STUDY PLAN I year - Biotechnology program, specialty in Medical Biotechnology (first cycle) Matematyka ze statystyką

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2013/2014

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2013/2014 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu WydziałZdrowia i Nauk Medycznych obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 013/01 Kierunek studiów: Kosmetologia

Bardziej szczegółowo

Zawartość. Wstęp 1. Historia wirusologii. 2. Klasyfikacja wirusów

Zawartość. Wstęp 1. Historia wirusologii. 2. Klasyfikacja wirusów Zawartość 139585 Wstęp 1. Historia wirusologii 2. Klasyfikacja wirusów 3. Struktura cząstek wirusowych 3.1. Metody określania struktury cząstek wirusowych 3.2. Budowa cząstek wirusowych o strukturze helikalnej

Bardziej szczegółowo

Uczeń potrafi. Dział Rozdział Temat lekcji

Uczeń potrafi. Dział Rozdział Temat lekcji Plan wynikowy z biologii- zakres podstawowy, dla klasy III LO i III i IV Technikum LO im.ks. Jerzego Popiełuszki oraz Technikum w Suchowoli Nauczyciel: Katarzyna Kotiuk Nr programu: DKOS-4015-5/02 Dział

Bardziej szczegółowo

Genetyka w nowej podstawie programowej

Genetyka w nowej podstawie programowej Genetyka w nowej podstawie programowej Dział Genetyka - III etap edukacyjny Rzetelna realizacja tego działu w gimnazjum jest kluczowa ze względu na to, że biotechnologia i inżynieria genetyczna jest omawiana

Bardziej szczegółowo

Program studiów na kierunku Biotechnologia, specjalność Analityka biotechnologiczna studia stacjonarne, II stopień

Program studiów na kierunku Biotechnologia, specjalność Analityka biotechnologiczna studia stacjonarne, II stopień Program studiów na kierunku Biotechnologia, specjalność Analityka biotechnologiczna studia stacjonarne, II stopień Biotechnologia Studia Międzywydziałowe Semestr I 1. Metodologia pracy doświadczalnej Dr

Bardziej szczegółowo

Centrum Geriatrii, Medycyny Medycyny Regeneracyjnej i Profilaktycznej

Centrum Geriatrii, Medycyny Medycyny Regeneracyjnej i Profilaktycznej Nie można być mistrzem we wszystkich dyscyplinach. Czas na biogospodarkę Jerzy Samochowiec Centrum Geriatrii, Medycyny Medycyny Regeneracyjnej i Profilaktycznej Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie

Bardziej szczegółowo

Seminarium Wpływ realizacji studyjnych wizyt na rozwój kompetencji zawodowych kadry akademickiej

Seminarium Wpływ realizacji studyjnych wizyt na rozwój kompetencji zawodowych kadry akademickiej Seminarium Wpływ realizacji studyjnych wizyt na rozwój kompetencji zawodowych kadry akademickiej 13 wrzesień 2011 rok sala Rady Wydziału Biologii, ul. Oczapowskiego 1A Projekt POKL. 04.01.01-00-178/09

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

Biotechnologia Studia Międzywydziałowe Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie

Biotechnologia Studia Międzywydziałowe Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie Kierunek: Biotechnologia Specjalność: Analityka Biotechnologiczna magisterskie 2013 r. Tabela 1. Podział godzin Semestr Nowy program ogółem do wyboru

Bardziej szczegółowo

WIEDZA. wskazuje lokalizacje przebiegu procesów komórkowych

WIEDZA. wskazuje lokalizacje przebiegu procesów komórkowych Załącznik nr 7 do zarządzenia nr 12 Rektora UJ z 15 lutego 2012 r. Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych Nazwa studiów: Medycyna Molekularna w Praktyce Klinicznej Typ studiów:

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Podstawowe techniki inżynierii genetycznej. Streszczenie

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Podstawowe techniki inżynierii genetycznej. Streszczenie SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH Autorzy scenariusza:

Bardziej szczegółowo

RAZEM (TOTAL) 414 21 54 63 0 0 20 54 36 45 0 9 45 18 0 0 8 27 9 36 0 3 9 0 18 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

RAZEM (TOTAL) 414 21 54 63 0 0 20 54 36 45 0 9 45 18 0 0 8 27 9 36 0 3 9 0 18 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 BOTHNOLOGA CH-Z STOPEŃ - NŻYNERSKE NESTACJONARNE 16.05.2012 r. 1 CM 2 CN 3 CF 4 CA 5 CM 6 FF 7 ZB Grupa modułów kształcenia W01 w zakresie matematyki, fizyki i chemii (Group of training modules W01 in

Bardziej szczegółowo

Program studiów I st. (licencjackich) na kieruneku Biotechnologia

Program studiów I st. (licencjackich) na kieruneku Biotechnologia Program studiów I st. (licencjackich) na kieruneku Biotechnologia ROK I i II Przedmiot Rok pierwszy Rok drugi I semestr II III semestr IV godz. ECTS godz. ECTS godz. ECTS godz. ECTS j. angielski 60 2 60

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne systemy ekspresji genów

Nowoczesne systemy ekspresji genów Nowoczesne systemy ekspresji genów Ekspresja genów w organizmach żywych GEN - pojęcia podstawowe promotor sekwencja kodująca RNA terminator gen Gen - odcinek DNA zawierający zakodowaną informację wystarczającą

Bardziej szczegółowo

Inżynieria genetyczna- 6 ECTS. Inżynieria genetyczna. Podstawowe pojęcia Część II Klonowanie ekspresyjne Od genu do białka

Inżynieria genetyczna- 6 ECTS. Inżynieria genetyczna. Podstawowe pojęcia Część II Klonowanie ekspresyjne Od genu do białka Inżynieria genetyczna- 6 ECTS Część I Badanie ekspresji genów Podstawy klonowania i różnicowania transformantów Kolokwium (14pkt) Część II Klonowanie ekspresyjne Od genu do białka Kolokwium (26pkt) EGZAMIN

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe: Nauczanie biologii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych

Studia podyplomowe: Nauczanie biologii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych Studia podyplomowe: Nauczanie biologii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych Głównym celem studiów podyplomowych Nauczanie biologii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych jest przekazanie słuchaczom

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BIOTECHNOLOGIA

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BIOTECHNOLOGIA Załącznik nr 2 do uchwały nr 444/06/2012 Senatu UR z dnia 21 czerwca 2012 roku EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BIOTECHNOLOGIA poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta studia

Bardziej szczegółowo

SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA

SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2016-2022 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE Nazwa przedmiotu/ modułu Biologia molekularna Kod przedmiotu/ modułu* Wydział (nazwa jednostki prowadzącej kierunek)

Bardziej szczegółowo

Przemysłowe zastosowania technologii generatywnych

Przemysłowe zastosowania technologii generatywnych Industrial applications of additive manufacturing technologies Przemysłowe zastosowania technologii generatywnych Edward Chlebus, Bogdan Dybała, Tomasz Boratyoski, Mariusz Frankiewicz, Tomasz Będza CAMT

Bardziej szczegółowo

Metody przechowywania i utrwalania bioproduktów KOLEKCJE SZCZEPÓW

Metody przechowywania i utrwalania bioproduktów KOLEKCJE SZCZEPÓW Metody przechowywania i utrwalania bioproduktów KOLEKCJE SZCZEPÓW Opracował: dr S. Wierzba Katedra Biotechnologii i Biologii Molekularnej Uniwersytetu Opolskiego Kolekcje szczepów Metody przechowywania

Bardziej szczegółowo

Nowe spojrzenie na tworzenie białka choroby Huntingtona Ziemniak, tak? huntingtyny

Nowe spojrzenie na tworzenie białka choroby Huntingtona Ziemniak, tak? huntingtyny Wiadomości naukowe o chorobie Huntingtona. Prostym językiem. Napisane przez naukowców. Dla globalnej społeczności HD. Nowe spojrzenie na tworzenie białka choroby Huntingtona Produkcja huntingtyny różnej

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTÓW REALIZOWANYCH W KATEDRZE MIKROBIOLOGII ŚRODOWISKOWEJ

OPIS PRZEDMIOTÓW REALIZOWANYCH W KATEDRZE MIKROBIOLOGII ŚRODOWISKOWEJ OPIS PRZEDMIOTÓW REALIZOWANYCH W KATEDRZE MIKROBIOLOGII ŚRODOWISKOWEJ STUDIA STACJONARNE PIERWSZEGO STOPNIA - INŻYNIERSKIE Mikrobiologia Rola mikrobiologii. Świat mikroorganizmów: wirusy, bakterie, archebakterie,

Bardziej szczegółowo

WYNALAZKI BIOTECHNOLOGICZNE W POLSCE. Ewa Waszkowska ekspert UPRP

WYNALAZKI BIOTECHNOLOGICZNE W POLSCE. Ewa Waszkowska ekspert UPRP WYNALAZKI BIOTECHNOLOGICZNE W POLSCE Ewa Waszkowska ekspert UPRP Źródła informacji w biotechnologii projekt SLING Warszawa, 9-10.12.2010 PLAN WYSTĄPIENIA Umocowania prawne Wynalazki biotechnologiczne Statystyka

Bardziej szczegółowo

Techniki biologii molekularnej Kod przedmiotu

Techniki biologii molekularnej Kod przedmiotu Techniki biologii molekularnej - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Techniki biologii molekularnej Kod przedmiotu 13.9-WB-BMD-TBM-W-S14_pNadGenI2Q8V Wydział Kierunek Wydział Nauk Biologicznych

Bardziej szczegółowo

STACJONARNE STUDIA I STOPNIA (INŻYNIERSKIE) - kierunek: TOWAROZNAWSTWO Załącznik 1: Plan studiów

STACJONARNE STUDIA I STOPNIA (INŻYNIERSKIE) - kierunek: TOWAROZNAWSTWO Załącznik 1: Plan studiów STACJONARNE STUDIA I STOPNIA (INŻYNIERSKIE) - kierunek: TOWAROZNAWSTWO Załącznik 1: Plan studiów Lp. Przedmiot ECTS Wykł. Ćw. Lab. Pr. Zal. Kod SEMESTR 1 1. Matematyka I 6 45 15 30 E 21 01 1109 00 2. Podstawy

Bardziej szczegółowo

Program studiów I st. (licencjackich) na kieruneku Biotechnologia

Program studiów I st. (licencjackich) na kieruneku Biotechnologia Program studiów I st. (licencjackich) na kieruneku Biotechnologia ROK I i II Przedmiot Rok pierwszy Rok drugi I semestr II III semestr IV godz. ECTS godz. ECTS godz. ECTS godz. ECTS j. angielski 60 2 60

Bardziej szczegółowo

Naturalne składniki stale potrzebne milionom naszych komórek organizmu do życia i optymalnego działania

Naturalne składniki stale potrzebne milionom naszych komórek organizmu do życia i optymalnego działania 1. Czym są komórki? Budulec naszego organizmu i jego narządów Jednostki, których funkcjonowanie jest uzależnione wyłącznie od narządów Najmniejsze jednostki budulcowe i funkcyjne w ludzkim organizmie 2.

Bardziej szczegółowo

Prezentacja na spotkania z inwestorami. 21.11.2011 r.

Prezentacja na spotkania z inwestorami. 21.11.2011 r. Prezentacja na spotkania z inwestorami 21.11.2011 r. 0 Działalność operacyjna Model biznesowy Działalność w zakresie świadczenia usług badawczo rozwojowych na zlecenie Prowadzenie własnych projektów badawczo

Bardziej szczegółowo

Cel szkolenia. Konspekt

Cel szkolenia. Konspekt Cel szkolenia About this CourseThis 5-day course provides administrators with the knowledge and skills needed to deploy and ma Windows 10 desktops, devices, and applications in an enterprise environment.

Bardziej szczegółowo

Aktualne Problemy Biomechaniki, nr 8/2014 163

Aktualne Problemy Biomechaniki, nr 8/2014 163 Aktualne Problemy Biomechaniki, nr 8/2014 163 Piotr WODARSKI, Marek Andrzej BIENIEK Zabrze Zabrze Katedra Streszczenie: Wykorzystanie nowoczesnych systemów Technologii Wirtualnej kaski 3D, w wybranych

Bardziej szczegółowo

Nanotechnologie w diagnostyce

Nanotechnologie w diagnostyce Nanotechnologie w diagnostyce Diagnostyka endoskopowa Nanotechnologie mogą być przydatne w diagnostyce niedostępnych miejsc w badaniach endoskopowych. Temu mogą służyć mikrokamery wielkości antybiotyku,

Bardziej szczegółowo

Klub Młodego Wynalazcy - Laboratoria i wyposażenie. Pracownia genetyki

Klub Młodego Wynalazcy - Laboratoria i wyposażenie. Pracownia genetyki Klub Młodego Wynalazcy - Laboratoria i wyposażenie Zadbaliśmy o to, żeby wyposażenie w Klubie Młodego Wynalazcy było w pełni profesjonalne. Ważne jest, aby dzieci i młodzież, wykonując doświadczenia korzystały

Bardziej szczegółowo

Zaoczne Liceum Ogólnokształcące Pegaz

Zaoczne Liceum Ogólnokształcące Pegaz WYMAGANIA EGZAMINACYJNE ROK SZKOLNY 2015/2016 Semestr jesienny TYP SZKOŁY: liceum ogólnokształcące PRZEDMIOT: biologia SEMESTR: II LICZBA GODZIN W SEMESTRZE: 15 PROGRAM NAUCZANIA: Program nauczania biologii

Bardziej szczegółowo

Profil metaboliczny róŝnych organów ciała

Profil metaboliczny róŝnych organów ciała Profil metaboliczny róŝnych organów ciała Uwaga: tkanka tłuszczowa (adipose tissue) NIE wykorzystuje glicerolu do biosyntezy triacylogliceroli Endo-, para-, i autokrynna droga przekazu informacji biologicznej.

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi SNMP Protocol The Simple Network Management Protocol (SNMP) is an application layer protocol that facilitates the exchange of management information between network devices. It is part of the Transmission

Bardziej szczegółowo

Forum Małych i Średnich Przedsiębiorstw

Forum Małych i Średnich Przedsiębiorstw 2011 Wsparcie funduszu inwestycyjnego sposobem na stworzenie i rozwój innowacyjnej firmy biotechnologicznej. Case Study MCI.BioVentures - Genomed Forum Małych i Średnich Przedsiębiorstw Jak zostać i pozostać

Bardziej szczegółowo

Jakie są dotychczasowe efekty prac Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO w zakresie Genetycznie Modyfikowanych Organizmów (GMO)?

Jakie są dotychczasowe efekty prac Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO w zakresie Genetycznie Modyfikowanych Organizmów (GMO)? Jakie są dotychczasowe efekty prac Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO w zakresie Genetycznie Modyfikowanych Organizmów (GMO)? W latach 2000-2007 kwestie związane z GMO omawiane były na forum, powołanej

Bardziej szczegółowo

Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH

Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH Kierunek Elektronika i Telekomunikacja, Studia II stopnia Specjalność: Systemy wbudowane Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

Wykład 14 Biosynteza białek

Wykład 14 Biosynteza białek BIOCHEMIA Kierunek: Technologia Żywności i Żywienie Człowieka semestr III Wykład 14 Biosynteza białek WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA CENTRUM BIOIMMOBILIZACJI I INNOWACYJNYCH MATERIAŁÓW OPAKOWANIOWYCH

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 2

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 2 KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. BIOCHEMIA BIOCHEMISTRY Kod Punktacja ECTS* 2 Koordynator Prof. dr hab. Maria Filek Zespół dydaktyczny dr Anna Barbasz dr Elżbieta Rudolphi-Skórska dr Apolonia Sieprawska

Bardziej szczegółowo

SME Instrument & Fast Track to Innovation Programy wspierania innowacji dla MŚP sektora transportowego

SME Instrument & Fast Track to Innovation Programy wspierania innowacji dla MŚP sektora transportowego Warszawa, 17 grudnia 2014 SME Instrument & Fast Track to Innovation Programy wspierania innowacji dla MŚP sektora transportowego Prelegent: Aneta Maszewska W niniejszej prezentacji wykorzystano materiały

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka neurofibromatozy typu I,

Diagnostyka neurofibromatozy typu I, Diagnostyka neurofibromatozy typu I, czyli jak to się robi w XXI wieku dr n. biol. Robert Szymańczak Laboratorium NZOZ GENOMED GENOMED S.A. Neurofibromatoza typu I (choroba von Recklinghausena) częstość

Bardziej szczegółowo

Suplementy. Wilkasy 2014. Krzysztof Gawin

Suplementy. Wilkasy 2014. Krzysztof Gawin Suplementy Wilkasy 2014 Krzysztof Gawin Suplementy diety - definicja Suplement diety jest środkiem spożywczym, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety, będący skoncentrowanym źródłem witamin lub

Bardziej szczegółowo

Project PONS PNRF-228-AI-1/07

Project PONS PNRF-228-AI-1/07 BIOBANK Artur Kowalik Świętokrzyskie Centrum Onkologii BIOBANK Co to jest? Biobank można zdefiniować jako archiwum próbek biologicznych wykorzystywanych w eksperymentach i badaniach naukowych. Zwykle jest

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Dietetyka studia pierwszego stopnia profil praktyczny

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Dietetyka studia pierwszego stopnia profil praktyczny Symbol kierunkowych efektów kształcenia l K_W01 K_W02 K_W03 K_W04 K_W05 K_W06 K_W07 K_W08 Efekty kształcenia dla kierunku studiów Dietetyka studia pierwszego stopnia profil praktyczny WIEDZA Zna budowę,

Bardziej szczegółowo

BT_1A_W03 posiada elementarną wiedzę w zakresie prawa, zarządzania i ekonomii R1A_W02

BT_1A_W03 posiada elementarną wiedzę w zakresie prawa, zarządzania i ekonomii R1A_W02 Wydział Biotechnologii i Hodowli Zwierząt Nazwa kierunku studiów: biotechnologia Poziom kształcenia: studia pierwszego stopnia Profil kształcenia: ogólnoakademicki Obszary kształcenia: w zakresie nauk

Bardziej szczegółowo

Zagrożenia i ochrona przyrody

Zagrożenia i ochrona przyrody Wymagania podstawowe Uczeń: Wymagania ponadpodstawowe Uczeń: Zagrożenia i ochrona przyrody wskazuje zagrożenia atmosfery powstałe w wyniku działalności człowieka, omawia wpływ zanieczyszczeń atmosfery

Bardziej szczegółowo

OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW PRZEMYSŁOWYCH O DUŻEJ ZAWARTOŚCI OLEJÓW NA ZŁOŻU BIOLOGICZNYM

OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW PRZEMYSŁOWYCH O DUŻEJ ZAWARTOŚCI OLEJÓW NA ZŁOŻU BIOLOGICZNYM ścieki przemysłowe, złoże biologiczne Katarzyna RUCKA, Małgorzata BALBIERZ* OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW PRZEMYSŁOWYCH O DUŻEJ ZAWARTOŚCI OLEJÓW NA ZŁOŻU BIOLOGICZNYM Przedstawiono wyniki laboratoryjnych badań

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu: Budowa chromatyny - nukleosomy. Wpływ nukleosomów na replikację i transkrypcję

Plan wykładu: Budowa chromatyny - nukleosomy. Wpływ nukleosomów na replikację i transkrypcję Nukleosomy 1 Plan wykładu: Budowa chromatyny - nukleosomy Wpływ nukleosomów na replikację i transkrypcję Metody pozwalające na wyznaczanie miejsc wiązania nukleosomów Charakterystyka obsadzenia nukleosomów

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola 3 SPIS TREŚCI 1. Znaczenie nauki o żywieniu 1.1. Cele i zadania nauki o żywieniu................................................8 1.2. Rozwój nauki o żywieniu człowieka.............................................9

Bardziej szczegółowo

Odniesienie do efektów kształcenia w obszarze kształcenia w zakresie nauk przyrodniczych i technicznych

Odniesienie do efektów kształcenia w obszarze kształcenia w zakresie nauk przyrodniczych i technicznych Wydział Biotechnologii i Hodowli Zwierząt Nazwa kierunku studiów: bioinformatyka Poziom kształcenia: studia pierwszego stopnia Profil kształcenia: ogólnoakademicki Obszar kształcenia: w zakresie nauk przyrodniczych

Bardziej szczegółowo

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science Proposal of thesis topic for mgr in (MSE) programme 1 Topic: Monte Carlo Method used for a prognosis of a selected technological process 2 Supervisor: Dr in Małgorzata Langer 3 Auxiliary supervisor: 4

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Od Autora 9. Wprowadzenie 11 CZĘŚĆ A. MOLEKULARNE MENU 13

Spis treści. Od Autora 9. Wprowadzenie 11 CZĘŚĆ A. MOLEKULARNE MENU 13 Spis treści Od Autora 9 Wprowadzenie 11 CZĘŚĆ A. MOLEKULARNE MENU 13 1. Białka 13 1.1. Budowa białek 13 1.1.1. Peptydy 15 1.1.2. Struktury przestrzenne łańcuchów polipeptydowych 16 1.1.2.1. Bioróżnorodność

Bardziej szczegółowo

WYPOSAŻENIE LABORATORIÓW CENTRUM NOWYCH TECHNOLOGII UW W APARATURĘ NIEZBĘDNĄ DO PROWADZENIA BADAŃ NA RZECZ PRZEMYSŁU I MEDYCYNY

WYPOSAŻENIE LABORATORIÓW CENTRUM NOWYCH TECHNOLOGII UW W APARATURĘ NIEZBĘDNĄ DO PROWADZENIA BADAŃ NA RZECZ PRZEMYSŁU I MEDYCYNY WYPOSAŻENIE LABORATORIÓW CENTRUM NOWYCH TECHNOLOGII UW W APARATURĘ NIEZBĘDNĄ DO PROWADZENIA BADAŃ NA RZECZ PRZEMYSŁU I MEDYCYNY PROJEKT REALIZOWANY W RAMACH REGIONALNEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO WOJEWÓDZTWA

Bardziej szczegółowo

III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE 26 29.04.2015 POLAND European Ecotourism: facing global challenges

III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE 26 29.04.2015 POLAND European Ecotourism: facing global challenges www.european-ecotourism.pl registration: office@european-ecotourism.pl enquires: biuro@sie.org.pl tel. +48 725 994 964 Social Ecological Institute is pleased to invite to III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE

Bardziej szczegółowo

CORAZ BLIŻEJ ISTOTY ŻYCIA WERSJA A. imię i nazwisko :. klasa :.. ilość punktów :.

CORAZ BLIŻEJ ISTOTY ŻYCIA WERSJA A. imię i nazwisko :. klasa :.. ilość punktów :. CORAZ BLIŻEJ ISTOTY ŻYCIA WERSJA A imię i nazwisko :. klasa :.. ilość punktów :. Zadanie 1 Przeanalizuj schemat i wykonaj polecenia. a. Wymień cztery struktury występujące zarówno w komórce roślinnej,

Bardziej szczegółowo

Leki chemiczne a leki biologiczne

Leki chemiczne a leki biologiczne Leki chemiczne a leki biologiczne LEKI CHEMICZNE A LEKI BIOLOGICZNE Produkt syntezy chemicznej Produkt roślinny Produkt immunologiczny BIOLOGICZNE Produkt homeopatyczny Produkt z krwi/osocza - BIOLOGICZNE

Bardziej szczegółowo

Ramy strategiczne na rzecz inteligentnych specjalizacji Dolnego Śląska. Załącznik do RSI dla Województwa Dolnośląskiego 2011-2020

Ramy strategiczne na rzecz inteligentnych specjalizacji Dolnego Śląska. Załącznik do RSI dla Województwa Dolnośląskiego 2011-2020 Ramy strategiczne na rzecz inteligentnych specjalizacji Dolnego Śląska Załącznik do RSI dla Województwa Dolnośląskiego 2011-2020 Proces identyfikacji inteligentnych specjalizacji Konsultacje ze sferą gospodaczą

Bardziej szczegółowo

Kierunek: Biotechnologia, rok I Rok akademicki 2016/2017

Kierunek: Biotechnologia, rok I Rok akademicki 2016/2017 Kierunek: Biotechnologia, rok I Metody uczenia się i studiowania Bt I 0 1 15 1 Biologia ogólna Bt I 0 1 30 45 6 x Chemia ogólna i nieorganiczna Bt I 0 1 30 30 30 6 x Chemia organiczna Bt I 0 2 30 15 30

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 31/2014 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 26 marca 2014 r.

UCHWAŁA Nr 31/2014 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 26 marca 2014 r. UCHWAŁA Nr 31/2014 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 26 marca 2014 r. w sprawie utworzenia kierunku genetyka i biologia eksperymentalna - studia pierwszego stopnia oraz zmieniająca uchwałę w sprawie

Bardziej szczegółowo

Czy żywność GMO jest bezpieczna?

Czy żywność GMO jest bezpieczna? Instytut Żywności i Żywienia dr n. med. Lucjan Szponar Czy żywność GMO jest bezpieczna? Warszawa, 21 marca 2005 r. Od ponad połowy ubiegłego wieku, jedną z rozpoznanych tajemnic życia biologicznego wszystkich

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja obszarów inteligentnej specjalizacji na Dolnym Śląsku

Identyfikacja obszarów inteligentnej specjalizacji na Dolnym Śląsku Identyfikacja obszarów inteligentnej specjalizacji na Dolnym Śląsku Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki 17.06.2013 Koncepcja inteligentnej specjalizacji (smart specialisation)

Bardziej szczegółowo

Testy Genetyczne w Praktyce Dietetyka

Testy Genetyczne w Praktyce Dietetyka VitaGenum sp. z o.o. serdecznie zaprasza do udziału w szkoleniu pt. Testy Genetyczne w Praktyce Dietetyka które odbędzie się dnia 7 marca 2015 r. w godzinach 9.00 11.30 w sali konferencyjnej B Hotel Centrum

Bardziej szczegółowo

II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Kierunek: BIOMEDYCYNA 2015-2018 Poziom studiów: pierwszy stopień Profil: Praktyczny SEMESTR I

II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Kierunek: BIOMEDYCYNA 2015-2018 Poziom studiów: pierwszy stopień Profil: Praktyczny SEMESTR I II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Kierunek: BIOMEDYCYNA 2015-2018 Poziom studiów: pierwszy stopień Profil: Praktyczny SEMESTR I PRZEDMIOT Chemia ogólna EFEKTY KSZTAŁCENIA 1. posiada wiedzę

Bardziej szczegółowo

Testy Genetyczne w Praktyce Dietetyka

Testy Genetyczne w Praktyce Dietetyka VitaGenum sp. z o.o. serdecznie zaprasza do udziału w szkoleniu pt. Testy Genetyczne w Praktyce Dietetyka które odbędzie się dnia 24 stycznia 2015 r. w godzinach 9.00 13.00 w sali konferencyjnej zielonej

Bardziej szczegółowo

Spis treści. asf;mfzjf. (Jan Fiedurek)

Spis treści. asf;mfzjf. (Jan Fiedurek) asf;mfzjf Spis treści 1. Informacje wstępne 11 (Jan Fiedurek) 1.1. Biotechnologia w ujęciu historycznym i perspektywicznym... 12 1.2. Biotechnologia klasyczna i nowoczesna... 18 1.3. Rozwój biotechnologii:

Bardziej szczegółowo

II.1. Tabela odniesień kierunkowych efektów kształcenia do efektów obszarowych:

II.1. Tabela odniesień kierunkowych efektów kształcenia do efektów obszarowych: II.1. Tabela odniesień kierunkowych efektów kształcenia do efektów obszarowych: Symbol Opis efektów kształcenia dla kierunku Dietetyka WIEDZA K_W01 Zna budowę, sposób biosyntezy i funkcje fizjologiczne

Bardziej szczegółowo

Nanotechnologia dla przedsiębiorstw chemicznych jak połączyć wiedzę naukową z biznesem na terenie Europy Centralnej

Nanotechnologia dla przedsiębiorstw chemicznych jak połączyć wiedzę naukową z biznesem na terenie Europy Centralnej Laboratorium Nanostruktur NL4 Nanotechnologia dla przedsiębiorstw chemicznych jak połączyć wiedzę naukową z biznesem na terenie Europy Centralnej 01.05.2011 31.01.2014 Anna Świderska- Środa w pigułce Cel

Bardziej szczegółowo

aforementioned device she also has to estimate the time when the patients need the infusion to be replaced and/or disconnected. Meanwhile, however, she must cope with many other tasks. If the department

Bardziej szczegółowo

Recent Developments in Poland: Higher Education Reform Qualifications Frameworks Environmental Studies

Recent Developments in Poland: Higher Education Reform Qualifications Frameworks Environmental Studies 544524-TEMPUS-1-2013-1-PL-TEMPUS-SMHES Qualifications Frameworks for Environmental Studies at Ukrainian Universities Recent Developments in Poland: Higher Education Reform Qualifications Frameworks Environmental

Bardziej szczegółowo